Радиожурналистиканың жанрлары мен пішіндері

Кіріспе бөлім:

Радиожурналистиканың жанрларының тарихы.
Негізгі жанырлары жайлы бірер сөз.
Радиожурналистика жанырларының өзіндік ерекшеліктері.

Негізгі бөлім:
В.Н Ружников анықтамасы .
Радиожурналистика жанырларының негізгі өзегі.
Радиожурналистиканың талдамалы жанырлары.

Қорытынды бөлім:
Біздің міндет.
Радиожурналистиканың жанырлары радиогазет шеңберінде дамыды. Жалпы газет жанырлары радиоға өзінің бастапқы күйінде емес, бірқатар аралық буындар арқылы келеді. Жанрлар радиогазетте радиоға бейімделу процесін бастап, қарқынды түрде дамыды. Сөйтіп, газет жанырлары дыбыстық сипат алып радиожурналистика жанырларына айналды.
Эфирден тараған күрделі қосындыда журналистиканың, әдебиет пен өнердің әр түрлі пішіндері мен жанырларын біріктірген радиогазетте бұл элементтер бірімен-бірі қақтығысты, бірімен-бірі өзара қарым-қатынасқа түсті.
Бұл процестердің бәрі радиохабар шеңберінде болғандықтан дыбысталу сапасына, ұзақтық мөлшеріне қарай бір-бірімен өзара байланыста болды .
Қазақ радиогазеттерінде дыбысты журналистика негізінен газет жанырларын ауызша жеткізуге және қабылдауға бейімделу жолымен дамыды. Радио қызметкерлері 1930-1940 жылдары ақпараттық хабарлар, газет мақалаларынан бастап, баспа мәтіндерін дайындау дағдыларын иегерді
Соның нәтижесінде, сөилемдердің құрылымын жеңілдетуді, сандық мәліметтерді қысқартуды және қабылдауға қиын сөздерді азайтуды, халықтың бейнелі сөз тіркестері бар сөйлеу тілінің элементтерін, әдеби тіл нормаларын пайдалануды, ресми ақпараттарды әдеби, музыкалық хабарлармен алма-кезек беруді көздеді. Сол жылдары радиохабарының негізгі пішіндері: радиогазеттер, радиожурналдар, байандамалар, лекциялар, консульлтациялар, радиотыңдаушылардың сұрақтарына жауаптар, диспуттардан, коцерттерден, спектакльдерден берілетін хабарлар, радиомитингілер, радиоүндесулер, радиожиналыстар, радиоуниверситеттер , ал радиожурналистианың негізгі жанырлары: ақпарат, хроника, әңгіме, сөйленген сөз (выступление), комментарий, корреспонденция, очерк, фельетон, шолу, ішнара сұхбат және репортаж болды.
1. Омашев Н. “Радиожурналистика” Алматы, 2005.
2. Ақтаев С. “Дауылпаз дауыс” Алматы, Қазақстан, 2005.
3. Әуе толқынында – Қазақ Радиосы. Жинақ. Алматы, Нұрлы әлем, 2001.
4. Әбдіжәділқызы Ж. “Тікелей эфир табиғаты”:оқу құралы,Алматы, Қазақ университеті, 2003.
5. Қабылғазина К. “Аудиотехника және радиохабарларының технологиясы”, Алматы, 1999.
        
        Радиожурналистиканың жанрлары мен  пішіндері
Жоспар:
Кіріспе бөлім:
Радиожурналистиканың жанрларының тарихы.
Негізгі жанырлары жайлы бірер ... ... ... ... бөлім:
В.Н Ружников анықтамасы .
Радиожурналистика жанырларының негізгі өзегі.
Радиожурналистиканың талдамалы жанырлары.
Қорытынды бөлім:
Біздің міндет.
Радиожурналистиканың жанырлары ... ... ... ... ... ... радиоға өзінің бастапқы күйінде емес, бірқатар аралық буындар ... ... ... ... ... ... процесін бастап, қарқынды түрде дамыды. Сөйтіп, газет жанырлары ... ... алып ... ... ... тараған күрделі қосындыда журналистиканың, әдебиет пен өнердің әр ... ... мен ... ... ... бұл элементтер бірімен-бірі қақтығысты, бірімен-бірі өзара қарым-қатынасқа түсті.
Бұл процестердің бәрі радиохабар ... ... ... ... ұзақтық мөлшеріне қарай бір-бірімен өзара байланыста болды .
Қазақ радиогазеттерінде дыбысты журналистика ... ... ... ... ... және қабылдауға бейімделу жолымен дамыды. Радио қызметкерлері 1930-1940 жылдары ақпараттық хабарлар, газет мақалаларынан бастап, баспа мәтіндерін дайындау ... ... ... нәтижесінде, сөилемдердің құрылымын жеңілдетуді, сандық мәліметтерді қысқартуды және қабылдауға қиын сөздерді ... ... ... сөз ... бар сөйлеу тілінің элементтерін, әдеби тіл нормаларын пайдалануды, ресми ... ... ... ... ... ... көздеді. Сол жылдары радиохабарының негізгі пішіндері: радиогазеттер, радиожурналдар, ... ... ... ... сұрақтарына жауаптар, диспуттардан, коцерттерден, спектакльдерден берілетін хабарлар, радиомитингілер, радиоүндесулер, радиожиналыстар, радиоуниверситеттер , ал ... ... ... ... ... ... ... сөз (выступление), комментарий, корреспонденция, очерк, фельетон, шолу, ішнара сұхбат және репортаж болды.
Радиожурналистика жанырларының өзіндік ерекшеліктері радионың бейнелеуші құралдарынан келіп ... ... ... сөз (оны пайдалану әдісі; монолог пен диалог), дыбыстық дерек (өмір шындығының дыбыстық ... ... ... ... ... сөзбен көмкерілуі, монтаж) сөз, музыка, дыбыс эфектілерінің астастырылып, көркемдік деңгейге жетуі.
Бұқаралық ақпарат құралыретінде радионың ... ... ... ... ... ... жаңа түрі қалыптасты. Радио хабары газет публицистикасының бай тәжірибесін өзіне мұра етті: ол баспасөздің әр түрлі жанырлары мен ... ... ... ... алғашқы қадамдарынан бастап, кеибір өзіндік белгілерге де ие бола бастады. Радиохабар жанырларының қалыптасуы ... ғана ... ... ... жоқ, ... үгіт пен насихаттың жанырлары да, радиогазеттің алғашқы ... ... ... ... ... да, ... ... эстрадалық түрлері де ықпал етті.
Осындай ерекшеліктерді бойына сіңірген журналистиканың жаңа түріне В.Н.Ружников мынадай ... ... ... ... ... тарататын құрал ретінде радионың бірігей техникалық мүмкіндіктеріне негізделген насихаттық сипаты бар журналистика. Ол күрделі элементтік құрылыстар категориясына ... Оның ... ішкі ... ... ... ... бұқаралық аудиториямен байланысы өзіне тән күрделілігімен ерекшеленеді. Бұл құбылысты тану соншалық күрделі жан-жақты, сан ... ... ... ... ... бұл оиды одан әрі ... ... “Радионың өзіндік ерекшелігі оның таралу сипатынан және дыбыс жазу техникасынан туындайды. Бұл: а) ... және ... ... шындықтың даректі жазбасын сондай-ақ акустикалық, дыбыстық картинасын беру ... ... ... ... сақтап қалу және монтаждау кезінде өңдеу мүмкіндігі. б)хабарды тыңдау мүмкіндігі. Бұл факторлар радионың оперативтігін, оның жоғары ұғыштылығын, дерктілігін, ... ... ... ... ... ... ... қарым- қатынас жасаудың сөзбен және музыкамен байланысының ерекшеліктерін білу қажет. ... сөз ... ... ... ... ... ... көңіл-күйі, дауыс ырғағы араласқанда жақсы қабылданады . Жанды сөз –бұл радиодағы ең нәзік күрделі бейнелеу құралы . ... ... ой мен ... сезім, мінез және көзбен көруге болатын өмір шындығы бейнеленуге тиіс.
Психологтардың әр ... ... ... болсақ, егер материалдарының дұрыс қабылдануы тыңдаушы зердесіне оның ой топшылдауына, сезімталдығына және ... ... ... ... ... ... Сондықтан сөздің эмоционалдығына орынды мән беріп, мұқият болу керкек деп сендіреді. Сұхбат ой туғызады. Ал бүкіл әңгіме барысында психологиялық ахуал сөз ... ... оның ішкі ... көңіл-күйін ашып көрсетуге мүмкіндік береді. Пікірталасқа алғышарт жасайды.
Радиожурналистика жанырларының негізгі өзегі –радиодерек. ... ... ... ... жүргізілген репортаж дан бастау алды. Ешбір дайындықсыз, қағаз қаламсыз, инцинировкасыз оқиға орынынан тікелей жүргізілген бұл репортаж радиожурналистикадағы деректің ... ... ... ... ... ... құрылысына 6 микрофон, 11 дыбыс күшейткіш орнатылды. Оқиға бастан- аяқ ешбір ... екі ... ... ... ... ... осы тектес тікелей эфирден берілген өзекті, яғни, актуалды хабарлар 30-жылдағы радиожурналистиканың ең үлкен жетістігі ... ... аяқ ... тауып айту, суырып салып сөйлеу радиохабарға шынайлылық сипат берді. Үшіншіден, репортедің сөйлеу өнеріндегі шеберлікті көрсетті. Тауып айту мен ... салу ... ... ... ... ... болды. Өйткені, репортер жай ғана оқиғаны байандаушы емес, ол-болып ... ... ... ... ... ... да ол өз көзімен көріп тұрған дүниесін қолма-қол әңгімелейді, одан ... ... ... ойын ... ... ... ... сенімін арттыра түседі. Оның үстіне тікелей оқиға ортасынан дәл сол болып жатқан кезде берілетін радиодеректе ... ... ... ... ... пен жаңашылық радиоақпараттың ең басты критерийі болып табылады. Енді солардың арасынан тікелей эфирдегі жаңалықты алып ... ... оның ... ең ... ... ... дәлдігінде, сол сағатта, сол минутта, сол секундтар аясында эфирден тарап халыққа жетіп үлгеретіндігінде. Таспаға түсіріліп алынған жағдайда ол хабардың сол ... ... ... ... ... ... бір ... –тікелей эфир кезіндегі дыбыстық жазбаның ешбір өзгеріске ұшырамайтындығы. Демек, тікелей ... ... ... сөзін басқаша етіп өзгертіп беру әсте мүмкіне емес. Мысалы, газет бетінде “ол өзінің ... ... ... туралы ойы көмескі екенін аңғартты” деп тұспалдап беруі ықтимал, ал теледидарда мінбеге көтерілген жарыссөзге шығушы адамды көрсетіп ... ... ... тыс мәтіні оқылуы мүмкін. Ал радиода біреудің сөзі сол ... ... ... ... ... ... ... радиожурналистиканың тілімен айтқанда, “Жанды ақпарат” деп атайды. ... ... ұзақ ... өтсе де, сол ... ... ... рдиодеректердің арқасында халықтық қазынамыздың бір бөлшегі –Қазақ радиосының “Алтын қоры” пайда болды. Онда ... ... өтіп ... бірақ артында қалған іздері сайрап жатқан талай-талай талантты тұлғалардың сөйлеген сөздері, айтқан әндері, шығарған күйлері, академиялық оркестірмен орындаған ... ... ... ... ... ... туралы кезінде әр түрлі пікір айтылғанмен, оның орыны мен ролі, пайда болуы жайлы айтылған ойлар бір арнаға салды. ... ... ... өзіндік ерекшелігіне сай келетін түрлер радио газеттің өмір сүруімен қатар және белгілі бір кезеңде олар ... ... ... ... Көптеген пішіндер бірігей ғана емес, барлық радиохабарына тән. Оларға радиомитінгіні, радиожиналысты, радио ... ... ... және ... ... да жатқызуға болады. Олар белгілі бір газет пішіндерімен жанырларына ұқсап ғана қоймай, ауызекі ... ... ... сай ... өз ... ... да ... дәлелдейді –дейді.
Радиожурналистиканың талдамалы жанырларының бірі –радиошолу. Аудиторияға оқиғаның болып жатқанын ғана хабардар ететін ақпарат жеткіліксіз, сонымен ... ... о ... ... шыққанын, негізгі себеп салдарын, жай-жапсарын тәптіштеп түсіндіретін, оның ақыры не болатына болжам ... ... әрі ... ... ... Радиошолу жанырына деген қажеттілік осы тұрғыдан байқалады. Радиошолыу –аса маңызды, әрі жауапкершілік жүгі ауыр жанр. Шолу жасайтын адам оқиғаның құнды, әрі ... ... ... ... ... ... байланыстарын анықтап, алдын-артын аңғарып, келешегіне көз жүгіртіп, аталмыш оқиғаға қатысты барлық мәселені талдап –сараптап, өз тарапынан пікір білдіріп, қандайда бір ... ... ой ... ... Бұл ретте журналист өз пікірін объективті арнаға бұрыуы тиіс. Өиткені, радиошолу арқылы тыңдарманның қандай да бір ... ... ... ... ... бір ... қалыптасады. Радиошалушы өзінің үн ырғағы, сөйлеу мәнері арқылы оқиғаға деген көзқарасын танытады, көңіл күйін аңғартады.
Радиожурналистиканың деректі көркем жанры болып ... ... ... ... ... айтулы оқиғалар туралы, өмірде, өнерде, еңбек белесінде өзінің жүріп өткен ... ... ... қаһармандар жайлы әуе толқынынан әдемі сыр шертті. Қазіргі ... ... ... ... ... Олар өз ... көбіне –көп тікелей эфирде сұхбат алумен ғана шектеледі. Шындығында, радиоочерк Қазақ радиосы очерк жанрының Қазақ радиосынан ресми түрде аталуы 30-шы ... ... ... ... радиоочерктің 30-шы жылдары радиожанры ретінде Қазақстан эфиріне шыққаны ақиқат.
Әңгімелесу –радиоға тән ауызекі сөйлау жанры. Сондықтан әңгіме радиоға ... жаңа ... жаңа ... ие ... деу ... өз ... орнын радиодан тапты. Оның мүмкіндігіне терең де жан-жақты жол ашылды.
Радиоәңгімелесудің өзіндік ерекшелігі, біріншіден әңгімесушілер бір жерді, яғни, бір ... ... ... ... алдында отырса, тыңдаушы эфир арқылы үйінде, не жұмыс орнында болуы мүмкін. Екіншіден, эфмр арқылы сұхбаттасып еркін әігімелесетін бүл екі ... ... ... белснді ойлаушының ролін атқарды. Журналмст тыңдаушылырды әңгімеге тартады. Радиодағы әңгңмелесу ... ... хат ... мен автордың арасындағы кеңеске немесе іс қағаздары түріндегі (эпистолярлық ) әдебиетке ... ... ... ... ... әңгімелесу (беседа) мен сөйлеушінің сөзі (выступление) мүлде ... ... ... ... ... жүгі әр ... ... сөзде көбіне жеке адам жұмыс істейтін мекемесі, ... ... ... ... ... бір сала бойынша есеп берсе, әңгімелесу –радиожурналистиканың ең бір ... ... ... арналған үгіттің басты формаларының бірі. Ол –газеттегі мақала сиақты қоғам өміріндегі түрлі оқиғалар мен құбылыстарды терең зерттеу негізінде туған ой - ... ... ... ... ... ... ...
Ал, қазіргі таңда радиофельетон жанры жоқтың қасы. ... ... ... жоқ ... деп ... ... ... сатиралық дүние деп ауыз толтырып айта алмаймыз. Онда сатиралық жанырлардың элементтері ішнара кездеседі, сондай-ақ, ... ... әуе ... ... ... ... ... Республикада радиожурналистика формалары мен жанырларының қалыптасуы туралы айта келіп, радиокомпазиция сияқты формалардың пайда болуын атап өту ... ... ... ... мәтін аясында дәріптелетін деректі жазбалар тұтастығы, Радиокомпазиция негізінде айтулы, ... ... ... ... ... ... ... бұл жанырдың радиодағы алатын орыны, атқаратын ролі зор. Ол ... ... ... ... әсер ... ... азық сыйлайды. Әлбетте, радиода кәдімгі театырда қойылып жүрген спектакльдер трансляцияланып берілді, сонымен ... ... ... ... ... ... ... кезінде театыр әртісі өзінің сахнадағы ролін сол қалпында ... ... ... өзінің дыбыстық сипатымен ерекшеленетіні белгілі. Оның негізгі компоненттері –репортердің әңгімесі, диалог түріндегі әңгіме, өмір шындығының дыбыстық ... ... ... ... жүргізу шеберлігі болып есептеледі. Сол себепті де тікелей эфирдегі хабардың жобасын әзірлегенде, оның жанырлық ерекшелігіне мән беріп, мейлінше ұтымды қолдана ... өзі ... ... бір қыры болып табылады. Кез келген радиоарнаның тікелей эфирінде негізінен сұхбат жанры жиі қолданылады. ... оның ... ... ... ... бәрі бірдей шыға бермейді. Тікелей эфирдің төл жанры болып есептелетін репортаж қазіргі ... ... ... ... ... ... еніп толыға түсті.
Қорытынды
Қазіргі ақпараттық қоғам айналымындағы ақпараттық көлемі мен қарқынның мейлінше орасасан зор ... ... ... онда ... ... ... ... түспейтіні түсінікті. Ақпарат қоғамы білім қоғамы деп те аталып жүр. Тек, ақпарат тасқынның көлемі жағынан артуы білім салмағының сол ... арта ... ... керек. Білім ақпарат сапасына тікелей байланысты. Дәлірек айтқанда, оның жан-жақтылығына, тереғ мағыналығына, ұғынықтылығына тікелей ... ... ... ... ... ... нені ... не ойлайтындарын баяндау емес, қоғамда не болып жатқанын айту. Міне, осы тұрғыдан келгенде, сапалы журналистиканың шын мәніндегі нағыз ... ... ... ... ... сол істе маңызды рол атқаратынын атап айтқан жөн.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Омашев Н. ... ... ... С. “Дауылпаз дауыс” Алматы, Қазақстан, 2005.
Әуе толқынында –Қазақ Радиосы. Жинақ. Алматы, Нұрлы әлем, 2001.
Әбдіжәділқызы Ж. ... эфир ... ... ... ... 2003.
Қабылғазина К. “Аудиотехника және радиохабарларының технологиясы”, Алматы, 1999.
10

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақпарат туралы25 бет
Абайдың романы13 бет
Аңыз әңгімелер6 бет
Композиция туралы түсінік және гормониялық пішіні5 бет
Лингвистикалық бағыттағы телехабарлар31 бет
Натюрморт жанрының дамуына қысқаша тарихи шолу28 бет
Полигибридті қант қызылшасының өнімділік көрсеткішінің тұқым қуалауы8 бет
Радиожурналистиканың пішіндік бейнелеуші құралдары19 бет
Рельеф және климат8 бет
Қазақстан телеарналарында сөз жанрларының прагмастилистикасы77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь