Кәсіпорын өніміне баға белгілеу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. Кәсіпорын өніміне баға белгілеудің теориялық негізі
1.1. Баға және баға саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Әр түрлі нарықтарда баға белгілеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.3. Фирманың баға белгілеудегі мақсаттары мен саясаты ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.3. Бағалық стратегияны жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

2. ААҚ «Баян.Сұлу» кондитерлік фабрикасының баға қалыптастыру факторларын талдау
2.1. ААҚ «Баян.Сұлу» кондитерлік фабрикасына құрылымдық.
экономикалық сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
2.2. Кондитерлік өнімдердің нарығын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39
2.3. Өнімнің өзіндік құнын талдау нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44
2.4. Кәсіпорынның кірісі мен өнім рентабельділігін талдау нәтижелері ... ... 50
2.5. Кәсіпорынның бағалық саясатының негізгі бағыттарын бағалау ... ... ... 56

3. Кәсіпорынның баға белгілеуін жетілдіру жөніндегі ұсыныстар
3.1. Өнімнің өзіндік құнын төмендету жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...66
3.2. Тауарлы саясатты жетілдіруге арналған ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... .71
3.3. Пакеттік баға белгілеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..72

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...77

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 81
Өз тауарлары мен қызметтерінің бағасын белгілеу – барлық кәсіпорындардың, фирмалардың алдына қоятын мақсаты. Баға – тұтынушының шешіміне әсер ететін ең басты критерий болды және болып қала береді. Бізді қоршаған әлемде бағаның алатын орны маңызды. Біз тұрғын үй үшін де, білім алу үшін де, дәрігердің қызметтері үшін де белгілі бір мөлшерде ақы төлейміз. Нарықта өз қызметтері мен тауарларын сату үшін өндіруші сол қызметтері мен тауарларына тиімді бағаны өз дәрежесінде белгілей білуі керек, олай болмаған жағдайда, нарықта қызметтер мен тауарларды өткізу мүмкін емес. Сол себепті, кез-келген кәсіпорын немесе фабрика дұрыс бағалық саясатты таңдауы қажет. Баға бәсекелестік саясаттың дәстүрлі элементі болып қала береді және өз кезегінде нарықтық жағдай мен кәсіпорын кірісіне үлкен әсерін тигізеді.
Бүгінгідей нарықтық экономикада бұл мәселе өте үлкен маңызға ие болып отыр. Мұның өзі, барлық құнды экономикалық категорияларға, әсіресе, бағаға жан-жақты және объективті реттеу жұмыстарын жүргізуді талап етеді. Нарықтық экономика жағдайында кез келген кәсіпорынның коммерциялық тұрғыдан табысты болуы, дұрыс таңдалған стратегия және тауарлар мен қызметтерге баға белгілеу тактикасына байланысты екендігі ешкімге құпия емес. Баға белгілеудің күрделілігі – бағаның конъюнктуралық категория болып табылуында. Бағаның деңгейі бір топ саяси, экономикалық, психологиялық және әлеуметтік факторларға әсер етеді. Бүгін баға шығындар деңгейімен айқындалса, ертең оның деңгейі сатып алушының психологиялық көзқарасына тәуелді болуы мүмкін.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсултан Назарбаевтің Қазақстан халқына жолдауы
2. Котлер Ф. Основы маркетинга. – Москва: Прогресс, 1995 – 129-142 б.
3. Кэмпбелл Р. Макконнелл, Стоили Л. Брю. Экономикс. – Москва: Республика, 1992 – 207-211 б.
4. Шаекина Ж.М., Нәбиев Е.Н. Маркетинг негіздері. – Астана: Парасат әлемі, 2003 – 168-171 б.
5. Хожаназаров А.С. Маркетинг негіздері: Оқулық құралы. – Алматы: Экономика, 1995 – 248-256 б.
6. Сатыбалдин С.С. Маркетинг – нарықтау негіздері: Оқулық құралы. – Алматы, ҚазЭТУ, 1994 – 81-88 б.
7. Салимжанова И.К. Ценообразование и рынок. – Алматы: Экономика, 2001
8. Қалиев Г.Э., Темірәлі Е. Нарықтық экономиканың анықтамалары. – Алматы: Бастау, 1993 – 70-85 б.
9. Кошкарбаев К. Теоретические подходы формирования цен предприятия. / Финансы Казахстана, 2003 – №1 – 57-63 б.
10. Белковский В. Н. Конкурентная стратегия современных компаний. / Менеджмент в России и за рубежом, 2004 – №4 – 3-8 б.
11. Моисеева Н.K., Анискин Ю.П. Современное предприятие: конкурентноспособность, маркетинг, обновление. – Санкт-Петербург: Внешторгиздат, 1998 - 59-72 б.
12. Теория и практика маркетинга. Сборник научных трудов. – Караганда: Полиграфия, 1994 – 49-56 б.
13. Р.Б. Ноздрева. Как побеждать на рынке. / Менеджмент в России и за рубежом, 2004 – №11 – 25-27 б.
14. Есимжанова С.Р. Маркетинг в Казахстане: теория, методология, практика. – Монография. – Алматы: Аян-Әдет, 2001 – 71-74 б.
15. Дерябин А.А. Система ценообразования и финансов, пути совершенствования. – Алматы, 1998 – 49-51 б.
16. Юльчиева Г. Качество – стратегия бизнеса на конкурентном рынке. / Аль-Пари, 2003 – №1 – 31-34 б.
17. Мамыров Н.К. Маркетинг. – Алматы: Экономика, 1999 – 203-214 б.
18. Дашевская И. Цена и качество продукции. / Труд в Казахстане, 2003 – №10 – 33-38 б.
19. Яркина Т.В. Основы экономики предприятия: краткий курс. – Москва, 1999 – 80-83 б.
20. Все о маркетинге: Сборник материалов. – Алматы: Азимут-Центр, 2000 – 51-54 б.
21. Апсалямов Н. Тенденции развития пищевой промышленности в Республике Казахстан. / Транзитная экономика, 2004 – №5 – 39-46 б.
22. Рынок кондитерских изделий Казахстана: проблемы, возможности, перспективы. / Маркетинг товаров и услуг, 2004 – №11 – 11-16 б.
23. Умирзаков С. Проблемы повышения конкурентоспособности предприятий на рынке кондитерских изделий. / Транзитная экономика, 2003 – №11 – 78-81 б.
24. Искендиров С.А. Маркетинг в пищевой промышленности. / Маркетинг товаров и услуг, 2003 - №5 – 31-33 б.
25. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Финансы предприятия. – Москва 1998 – 59-61 б.
26. Раимбеков Ж.С. Стратегический анализ затрат и издержек предприятия. / Вести КазНУ: серия экономики, 2003 – №2 – 111-117 б.
27. Эванс Д., Берман Б. Маркетинг. – Москва: Экономика, 1997 – 213-218 б.
28. Логиков Г.В. Попов Е.В. Матрица диагностики предприятия. / Менеджмент в России и за рубежом, 2004 – №5 – 21-23 б.
29. Джексон Грейсон, Карла Одейлл. Американский менеджмент на пороге ХХI века. – Москва: Экономика, 1993 – 63 б.
        
        Мазмұны:
Кіріспе
............................................................................
..........................................3
1. Кәсіпорын өніміне баға белгілеудің теориялық негізі
1.1. Баға және баға саясаты
............................................................................
........6
1.2. Әр түрлі нарықтарда баға белгілеу
................................................................9
1.3. Фирманың баға ... ... мен ... ... ... жасау
..........................................................................16
2. ААҚ «Баян-Сұлу» кондитерлік фабрикасының баға қалыптастыру факторларын
талдау
2.1. ААҚ «Баян-Сұлу» кондитерлік фабрикасына құрылымдық-
экономикалық сипаттама
............................................................................
.........26
2.2. ... ... ... ... Өнімнің өзіндік құнын талдау нәтижелері
..................................................44
2.4. Кәсіпорынның кірісі мен өнім ... ... ... ... ... саясатының негізгі бағыттарын бағалау
............56
3. Кәсіпорынның баға белгілеуін жетілдіру жөніндегі ұсыныстар
3.1. ... ... ... ... ... ... саясатты жетілдіруге арналған ұсыныстар
.................................71
3.3. Пакеттік баға белгілеу
............................................................................
......72
Қорытынды
............................................................................
...............................77
Қолданылған әдебиеттер
............................................................................
........ 81
КІРІСПЕ
Өз тауарлары мен қызметтерінің бағасын ...... ... алдына қоятын мақсаты. Баға – тұтынушының
шешіміне әсер ... ең ... ... болды және болып қала береді.
Бізді қоршаған әлемде бағаның ... орны ... Біз ... үй ... ... алу үшін де, ... қызметтері үшін де ... ... ақы ... ... өз ... мен тауарларын сату
үшін өндіруші сол қызметтері мен ... ... ... өз ... ... ... олай ... жағдайда, нарықта қызметтер мен
тауарларды ... ... ... Сол ... ... ... ... дұрыс бағалық саясатты таңдауы қажет. Баға бәсекелестік саясаттың
дәстүрлі ... ... қала ... және өз ... ... жағдай мен
кәсіпорын кірісіне үлкен әсерін тигізеді.
Бүгінгідей нарықтық экономикада бұл мәселе өте ... ... ие ... ... өзі, ... ... экономикалық категорияларға, әсіресе, бағаға
жан-жақты және объективті реттеу жұмыстарын жүргізуді талап етеді. Нарықтық
экономика ... кез ... ... ... ... ... ... таңдалған стратегия және тауарлар мен қызметтерге ... ... ... ... ... құпия емес. Баға
белгілеудің ...... ... категория болып
табылуында. Бағаның деңгейі бір топ саяси, экономикалық, психологиялық ... ... әсер ... ... баға ... ... ертең оның деңгейі сатып алушының психологиялық көзқарасына
тәуелді болуы мүмкін.
Сонымен қатар, ... ... баға ... ... көп ... ... бола бермейді. Жиі кездесетін
қателіктердің дені мынадай: бағалардың ... тыс ... ... ... ... өзгерістеріне нашар бейімделуі; бағалардың
тауарлардың түріне, нарық саласына байланысты құрылымының жоқ болуы; ... ... осы ... ауқымды шығындарға әкеп соғады, ... ... ... ... ... де ... Аталған
кемшіліктер жоспарлы экономикадан қалған мұра десек те қателеспейміз. Ал
біз, Қазақстан Республикасының ... ... ... жолдауында
айтылғандай, өзіміздің әлемдік экономиканың бір бөлігіне айналып, жаһандық
бәсекелестік арнасына енбей қоймайтынымызға анық көз ... ... да, ... ... ... деңгейге лайық болу керек. Ал
оған жету жолында кәсіпорынның дұрыс баға ... ... ... ... ... ... қалыптасуына, өнімнің сатылуына ықпал
етеді. Сонымен қатар, кәсіпорын өнімділігін арттыруда, жұмыс күшін дұрыс
пайдалану мен ... ... ... ... жағдайын көтеруде
маңызды роль атқарады.
Нарықтық экономика өз ... ... ... ... ... үшін ... Ал ондай өндірушілер үшін баға – өндірістік ... ... ... әсер ететін ең шешуші фактор. Нарықтың ... ... ... құру үшін дұрыс бағалық саясат, ... ... ... ... қажет.
Баға саясатын қалыптастырудың күрделілігіне аса назар аудару керек,
себебі тауар өндірушіден ... ... ... ... ... ... арқылы іске асады.
Сапалы бағамен саясат жүргізуге ұмтылатын фирмалар ең ... ... ... алуы керек:
• максималды пайда табу;
• тауар нарығын жаулап алу;
• бәсекелес тауарлармен ... өнім ... және сату ... арттыру;
Аталған мәселе ұзақ жылдар бойы көптеген экономистерді мазалаған
болатын. Осы тақырыпқа байланысты Филипп Котлер өзінің маркетинг ... екі ... ... ... еді. Бұл тақырып К.Макконелл, ... және тағы ... ... ... ... ... отандық та
экономистердің назарынан тыс қалған жоқ. Осының барлығы бұл ... ... ... баға ... түрлі екі жолы бар: жеке және ... ... ... жол, ... мен ... ... екі жақтық
мүдделерін қарастыра отырып, өзара тиімді келісімшарттық ... ... тән ... ... алушылардың тауарды бірдей бағамен
сатып алуы. Барлық сатып алушыларға бірдей бағаны енгізу, әдетте, ... ... ... ... немесе бағаларды белгілеудің күрделі
техникалық себептерімен байланысты. ... ... ... нарыққа сериялық
өндірістің стандартқа сай өнімін ұсынатын ... аса ... ... ... баға ... ... оны ... бәсекелес тауарлар
бағасымен салыстыра алатындай мүмкіндігі болғаны жөн.
Дипломдық жұмыста қойылған басты ...... ... саясат
жүргізу мәселелерін талдау. ... ... ... міндеттер
қарастырылды: кәсіпорынның бағалық саясатына теориялық ... ... ... ... мен ... ... баға ... факторлардың
анализін жасау, кәсіпорынның бағалық саясатын жетілдіру жолдарын ұсыну.
Зерттеу объектісі ретінде Қостанай қаласындағы ААҚ ... ... ... Жұмыстың жоспары мен аталған тақырыптың зерттелу барысы
осыған ... ... ... БАҒА БЕЛГІЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1. Баға және баға саясаты
Барлық коммерциялық және көптеген коммерциялық емес кәсіпорындардың ең
негізгі мәселелерінің бірі өз ... мен ... ... ... ... ... ... бағаны белгілеу өте күрделі процесс, ... ... ... байланысты болады.
Бағаны қалыптастырудың жалпы бағыттарын таңдау дегеніміз – шығарылып
жатқан немесе жаңадан шығарылатын тауарларға баға белгілеу. Ол ... ... ... айналымы мен өндірілген өнім көлемін ұлғайту,
маркетинг негізінде жүзеге асады.
Баға және баға ... ... ... ... ... ... саналады. Баға компания қызметінің басқа да тұстарымен тығыз
байланыста болады, баға деңгейіне негізгі коммерциялық ... ... ... Қате ... дұрыс бағалық саясат ... ... ... ... ... ... ... басты міндеті – бағаны
белгілеу кезінде нарық жағдайының өзгеруін ... ... ... ... дұрыс бейімдей отырып, белгіленген кіріс көлемін
дұрыс қалыптастыру және стратегиялық міндеттерге қол ... 134 ... ... ... қабылданған жеке шешімдер (тауар
түріне (ассортиментіне) ... ... ... ... ... қолдану, бағаларды нарық жағдайына бейімдеу,
кәсіпорынның өз бағалары мен ... ... ... ... қатынасты таңдау, жаңа тауарларға баға орнату, т.б. ... ... ... ... алушыларға бірдей баға белгілеу ... ... ... ... ... кеткен жөн. Тарих беттеріне үңілетін
болсақ, баға ... мен ... ... ... ... Сатушылар сату керек бағадан жоғары бағаны ... ... ... ... тиіс ... ... бағаны ұсынған, нәтижесінде
екі жаққа да тиімді бағаға тоқтаған. Ал ... ... ... ... аяғында ғана қолданыла ... ... дәл осы ... ... айналысатын ірі кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... бір ... болды./3, 209 б./
Баға әрқашан сатып алушы таңдауына әсер ... ... ... ... ... ... елдерде кең қолданыстағы тауарларға бағаның әсері өте
жоғары. Соңғы кезде тауарлар мен ... ... ... ... бөлу кең ... 168 ... фабрика баға ... ... ... ... ... баға ... жұмысымен негізгі басшылық айналысады. Ірі
компанияларда баға белгілеу мәселесімен, ... орта ... ... ... бұл ... да ... басшылық жалпы ережелерді
қалыптастырады, бағалық саясаттың негізгі мақсаттарын белгілейді, бағаларды
бекітеді.
Бағаларды ... ... роль ... ... ... жол,
мұнай өндіру және т.б.) кәсіпорындар баға ... ... бір ... қалыптастырады. Олар бағаларды белгілейді
немесе басқа ... баға ... ... ... саясатына өндіріс басшыларының қаржы қызметі ... ... ... ... ... 248-249 б./
Фирма басшылығының шешім ... ... ішкі және ... әсер етеді. Маркетингтік мақсаттар мен фирманың шығындары, тек
шамамен ғана, тауарлар мен ... ... ... мүмкіндік
береді.
Тауардың сату бағасын белгілемес бұрын, ... ... ... ... ... мен динамикасын, ... ... және ... ... қажеттіліктерін ескеруі қажет. Тауарға бағаның
қандай жолмен белгіленгендігіне қарамастан, баға деңгейінің ... ... ... ... ... жалпы экономикалық
критерийлер есепке алынуы қажет. Бұл критерийлер ішкі (өндірушінің ... мен ... ... және ... ... ... ... бөлінеді. Ішкі критерийге мыналарды жатқызуға болады:
• жарнама ... ... ... ... ... тауар бағасы
көтеріледі);
• өндірілетін тауар ... ... ... ... ... ... ... бағасы көтеріледі);
• өндіріс процесінің ерекшелігі (аз сериялы өндіріс өнімдерінің өзіндік
құны жоғары, ал күнделікті қолданатын тауарларды өндіруге ... аз ... ... ... нарықтық стратегиясы мен тактикасы (бір немесе ... ... ... ... ... ... ерекшелігі;
• өндіріс процесінің ықшамдылығы;
• тауардың өндірушіден тұтынушыға жету уақытының ұзақтығы;
... ... ... ұйымдастырылуы;
• нарық көлемі;
• ішкі және сыртқы нарықтағы өндірушінің бейнесі (имиджі);
Сыртқы факторларға, ... ... ... ... ... елдің саяси тұрақтылығы;
• еркін нарықта белгілі бір қажетті ресурстардың жетіспеуі және жоқ
болуы;
• мемлекеттің экономиканы ... ... ... ... мен ... сұраныс көлемі мен ерекшеліктері;
• бірдей тауар өндіретін ... ... ... ... ... өз тауарлары мен қызметтерінің бағасын қалыптастыра
отырып ... ... ... ... жоспарланған кірісті толық көлемде жүзеге асыру;
• сату көлемін ұлғайту;
• нарықтың үлкен көлемін қамту;
• белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... әлсірету;
• тауардың белгілі бір имиджін қалыптастыру. /6, 85 ... Әр ... ... баға ... ... ... ... нарықта таралып жатқандығына байланысты
болады. Баға орнату саласында өзіндік мәселелері бар төрт нарық түрін атап
көрсетуге болады.
Таза бәсекелестік ... ... да бір ... тауарды сатушылар
мен сатып алушылардан ... ... жеке бір ... ... ... қалыптасқан нарықтық бағаларға әсер ете алмайды. Сатушы қалыптасқан
нарықтық бағалардан жоғары ... ... ... ... сатып
алушылар қалыптасқан бағамен ... ... ... ... ала
алады. Сонымен қатар, сатушылар ... ... ... ... да ... ... ... қалыптасқан бағамен нарықта
өткізу мүмкіндігі бар. ... ... ... ... құрастыруға көп уақыт жұмсамайды. Себебі, таза бәсекелестік
нарығындағы маркетингтік ... ... ... ... ... шектеулі деңгейде болады.
Монополиялық бәсекелестік ... ... ... ... емес,
әр түрлі бағалармен келісімдер жасайтын сатушылар мен ... ... ... әр ... болуы сатушылардың сатып алушыларға
тауарлардың кең көлемін ... ... ... ... ... ... ... қасиеті, безендірілуі жағынан өзгешеленеді.
Өзгешеліктер сол ... ... ... де ... ... ... бұл өзгешеліктерді ескере отырып тауарларға әр ... ... ... ... ... ... бағадан басқа
әрекеттері арқылы ерекшеленуі үшін ... ... бір ... ... ... жарнамаға көп көңіл бөледі.
Олигополиялық нарық жағдайында бірнеше ... ... ... және ... баға белгілеу саясаты мен ... ... ... отырады. Сатушылар баға деңгейіне
елеулі ықпал ете ... ал жаңа ... ... ... енуі
өте қиынға соғады. Сол себепті, бұл жағдайда бәсекелестік ... ... ... Бағалық емес бәсекелестік, ... ... ... ... басқа факторлар арқылы ... ... ... ... ... ... ... техникалық қызмет
және т.б. Әр ... өз ... ... түсірген жағдайда
оның бәсекелестері де осы шараны қолданатындығын ... ... ... ... ... сұраныс көлемі сол ... ... ... ... және ... ... боп
түсірген фирмаға өскен сұраныс көлемінің белгілі бір ... ... ... Ал, ... ... ... көтерген жағдайда,
нарықтағы басқа кәсіпорындар бағаларды сол ... ... ... ... ... жағдайда баға көтерген кәсіпорынның тауарына
деген ... күрт ... таза ... ... ... ... өте ... ұстай алады. ... ... ... ... ... не ... ... бола алады. ... ... ... көмегімен көптеген ... ... ... ең ... ... ... ... төмен баға
қою арқылы сол тауарды халыққа ... ету ... ... ... ... тым көтеріп ... ... сол ... ... Баға ... ... өтеу үшін ... ауқымды пайда алу
үшін де көтерілуі ... ... ... ... ... ... немесе қызметке баға орнатуына белгілі ... ... ... Ал реттелмеген монополия нарық шыдамдылығы
жеткенше ... ... қоя ... ... монополист ең
жоғарғы бағаны қоя бермейді. Себебі, сұраныс заңы ... ... ... ... ... ... кемиді; егер баға төмендесе сұраныс
көлемі артады. Бұдан шығатын қорытынды: монополист ең ... ... ... ... көлемін реттей алмайды. «Таза» монополист тауарды
артығырақ сату үшін ... ... ... ... ... ... баға ... билігі шексіз емес. Ондай
монополист бір жағынан, нарыққа терең ... ... ... ... жағынан мемлекеттік реттеуді енгізбеуге тырысады. /7, 112-
116 б./
1.3. ... баға ... ... мен ... ... фирма белгілі бір тауар арқылы қандай мақсаттарға жетуді
көздейтіндігін шешіп алуы керек. Егер ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылса, баға ... ... ... ... баға ... ... нарықтағы позицияларды анықтауда алдын ала қабылданған шешімдерге
байланысты болып келеді.
Сонымен қатар, ... ... да ... ... ... ... ... болған сайын баға белгілеу мәселесі ... ... жиі ... ... ... нарық жағдайына төзімділікті
қамтамасыз ету, ағымдаға үлкен кіріс, нарықты жаулап алудағы немесе тауар
сапасындағы жетекшілік./8, 74 ... ... ... саны көп болып, қатаң ... ... ... тез ... ... болса,
онда нарықтағы төзімділік мәселесі ... ... ... ... ... өмір сүруі мен тауар өтімін ... ... ... шығу мақсатында фирмалар төмен бағалар белгілеуге мәжбүр
болады. Кейде кәсіпорынның нарықта тірі ... ... ... ... болып кетеді. Көп жағдайда фирмалар ағымдағы ... ... ... ... жеткізуге тырысады. Олар ... баға ... ... пен ... ... қарастыра
отырып, шығындарды өтеудің және ағымдағы ... ... ... ететін баға деңгейін белгілейді. ... ... ... ... ұзақ ... көрсеткіштерден
маңыздырақ болады.
Кәсіпорындардың басқа бір тобы нарықты жаулап алуда жетекші орындарға
ие болуды қалайды. Олар нарықтың ең ... ... ... ... ... ең аз ... мен ең көп ұзақ ... кірістердің иесі болатындығына
кәміл сенеді. Мұндай компаниялар ... ең ... ... ... алу
мақсатында бағаларды барынша түсіреді.
Кейбір фирмалар өз алдына негізгі мақсат етіп, өз тауарының ... ... ... ... ... ... фирмалар ең жоғарғы сапаға жету
жолында шығындарды өтеу мақсатымен өз тауарларына жоғары бағалар қояды. ... ең ... ...... сапа ... ... ... иемдену./7, 118-119 б./
Әдетте, сұраныс – фирманың өз тауарына деген, ең жоғарғы бағаны
анықтайды. Ал сол ... ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнын, оны ... мен ... ... әрекеттер мен тәуекелділікке бел буғандығы үшін әділ
пайданы қамтамасыз ете алатын бағаны белгілеуге тырысады./5, 53 ... ... ... ... ... ... ... нарықтық жағдай әсер етеді. Кез-келген компанияға өз бәсекелестерінің
тауарының бағасы мен сапасын білу міндетті ... ... ... ... ... жетуге болады.
Фирма өз өкілдеріне бәсекелес фирма тауарын сатып ... ... мен ... салыстыруды тапсырады. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... алып, оларды
өзінікімен салыстырады. Не болмаса, ... ... ... мен ... ... ... ... алады.
Фирма өз бәсекелестерінің тауарлары мен бағалары туралы мәліметті өз
бағалық саясатын белгілеуде ең басты негізге алады. Егер ... ... ... ... ... ... аталған фирма бәсекелестер
бағасына жуық бағаны қоюға мәжбүр. Егер ... ... ... ... ... ... болса, аталған фирма бәсекелес тауар бағасынан төмен
баға белгілеуі керек. Тек тауар ... ... ... ғана ... ... ... қоя ... 58-59 б./
Сұранысты, шығындар көлемін және бәсекелестер ... ... ... өз ... ... ... Баға ... әкелмейтін ең төменгі
деңгей мен сұранысқа кедергі жасайтын ең жоғарғы деңгей арасында ... ... ... түрде бағаларды белгілеу кезінде фирмалардың
басшылыққа алатын 3 негізгі қағидалары көрсетілген. Минималды ... ... ... ... максималды жоғары баға ... ... ... ... Бәсекелестер бағасы баға орнату кезінде
ұстану қажет орташа деңгейді айқындап береді.
Баға нұсқалары
|Өте төмен баға|Мүмкін баға |Өте ... |
| | ... ... ... ... |Бәсекелестер ... |Бұл ... ... табу ... құны ... ... ... ... емес | | ... ... ... ... баға ... ... шешу үшін ... тиімді баға есептеу
әдісін таңдайды. Ол әдісте осы үш қағиданың ең ... ... ... Сол әдістің дұрыстығы нақты бағаны бегілеу дәлдігін көсетеді.
Баға ... және ... ең ... ... ... шығын +
пайда». Мұның негізінде өнімнің өзіндік ... ... бір ... ... Үстеме мөлшері тауардың түріне тәуелді өзгеріп отырады.
Кең көп ... ... баға ... ... бұл әдіс ... Бұл ... ... басты қиыншылық – өнімнің өзіндік
құнына қойылатын үстеменің мөлшерін есептеу, себебі оны ... ... ... жоқ. Ол сала ... ... ... ... үнемі өзгеріп отырады. Дегенмен, үстеме көмегімен бағаны ... ... бір ... ... кең ... әдіс ... қала
береді. Біріншіден, сатушылар шығындар туралы сұранысқа қарағанда көбірек
біледі. Шығындарға белгілі бір үстемені қосу ... ... баға ... ... Олар ... ... байланысты бағаны жиі
өзгертпейді. Екіншіден, осы әдісті ... ... ... ... ... бір ... ... тоқтайды да, бағалық бәсекелестік жойылу
қаупінде болады. Үшіншіден, көшіліктің пікірінше, «Орташа шығын+пайда»
әдісі сатушыға да, ... ... да әділ әдіс ... ... Бұл ... ... көп ... жағдайда, сатушылар өте жоғары бағаларды
қоймай, сатып алушылардың да мүдделері ескеріледі.
Баға ... ... ...... бағасын оны сатып алушы
қабылдауына байланысты белгілеу. Көптеген фирмалар бағаны ... ... ... ... ... фактор ретінде олар сатушы шығындарын
емес, сатып алушының қабылдау қабілетін санайды.
Бұл әдісті қолданатын фирмалар ... өз ... ... не ... ол ... қандай артықшылықтары бар екендігін
ескеруі керек.
Ал енді ағымдағы бағалар ... баға ... ... ... ... ... сүйене отырып, баға белгілейтін фирмалар
бәсекелестерімен ... өз ... мен ... көрсеткіштерінің
деңгейіне аз көңіл бөледі. Ондай фирма өзінің негізгі бәсекелестерінің
бағаларынан ... ... ... баға ... алады. Олигополиялық
салаларда барлық фирмалар бірдей бағаны ... ... ... ... ... ... ... қарай өзгертсе, соған қарай бейімдейді де,
өз шығындары мен сұраныс ауытқуларын ескере бермейді. ... ... ... жағдайларда тиімді өткізу үшін аз ... ... ... 3-6 ... бағалар деңгейіне баға белгілеу тәсілі кең тараған тәсіл.
Сонымен қатар, ағымдағы баға деңгейін ескеру берілген сала ... ... ... ... бірден бір жолы./11, 68 б./
Келесі әдіс – жабық саудаласу негізінде баға ... ... ... бәсекелестігі, фирмалардың саудаласу барысында тұрақтылыққа күресі
жағдайында қолданылады. Мұндай жағдайда фирма баға белгілеу кезінде ... мен ... ... ... бәсекелестерінің ұсыныстарын ескереді.
Фирма тұтынушы мен қарым-қатынаста ... ... ие ... ... бұл үшін өз бәсекелестерінен төмен баға сұрау ... ... ... ... төмен болатындығы сонша, ол өнімнің ... ... ... ... ... ... ұшырайды.
Жоғарыда келтірілген әдістердің барлығының ортақ мақсаты – ең соңғы
нақты баға ... ... ... диапазонын барынша тарылту болып
табылады. Сонымен қатар, фирма соңғы ... ... ... ... қосымша
жағдайларды қарастырып кету керек./10, 6-8 б./
Сатушы бағаның тек қана ... ... ... сонымен қатар,
психологиялық факторларын да ескергені жөн. Тұтынушылардың көпшілігі бағаға
сапа ... ... ... ... иіс су ... ... бағасын
белгілеу кезінде тауар маркасының ... ... ... ... ... ... ... жүрген бағалық саясатқа сәйкестігін
тексеру керек. Көптеген ... ... ... ... ... үшін жеңілдіктер жасап және бәсекелестерінің бағалық саясатына
жауап ретінде біршама ... ... ... 54 ... ... ... ... өзінің ұсынған бағалық саясатын
нарықтағы басқа қатысушылардың қалай қабылдайтындығын ескергені жөн. ... ... мен ... ... қарайды? Орнатылған бағаны
сатушылар қабылдайды ма, әлде оның жоғары ... ... ... ... ме? ... әрекеті қандай болмақ? Мемлекеттік
ұйымдар тауарды белгіленген бағамен сатуға кедергі жасамайды ма? ... ... ... ... ала ... ... ... б./
1.4. Бағалық стратегияны жасау
Бағалық стратегияны шаруашылық жағдайға байланысты таңдалған ... ... ... ... ... ... бағалық саясаттың
ең маңызды бөлігі деп ... ... ... ... ... өнімді өндіру және өткізу әрекеттерін ... Ол ... ... құралдарының бірі және ... ... /7, 92 ... ... көрсетілгендей бағалық стратегияның 5 кезеңі болады.
Бағалық стратегияның 5 кезеңі
Сурет 1.2
Бағалық ... ... ... ... ... және ... ... аяқталады. Бұл салада қабылданған шешімдердің
фирманың ... ... ... ... шарт болып
табылады.
Бағалық саясатты жасау жеңіл жұмыс емес. Өнімнің жаңа түрін нарыққа
енгізу ... ... ... ... ... отыру керек, өйткені
бәсекелестіктің жалпы ... ... өнім ... ... ... ... ... өзгертеді және т.б./14, 73-74 б./
Бағалық стратегия өз қызметін мына жағдайларда дұрыс атқармайды:
• бағалар өте жиі өзгеріп отырса;
... ... ... ... қиынға соқса;
• өнімді өткізуге қатысушылар пайдасының үлесі жеткіліксіз болса;
... ... ... жеткіліксіз жағдайында баға туралы
шешімдер қабылданса;
• фирма мақсаттары нарық мақсаттарына сәйкес келмесе;
• сұраныс жиі өзгеріп ... ... ... ... ... кездессе.
Баға белгілеу негізігі үш түрлі мақсатқа негізделеді:
... ... ... ... ... ... ... негізделеді./15, 49-50 б./
Өнімді өткізуді мақсат етіп қойған компаниялар үлкен көлемде тауар
өткізуді және ... ... ... өз ... ... үш ... байланысты фирма өнімді өткізуді мақсат етіп
қояды:
1) Фирма өнімді өткізу көлемін ұлғайту, ... ... және ... ... етеді деп есептесе;
2) Фирма өнімді өткізу көлемін ұлғайту үшін бір ... ... ... ... келісетін болса;
3) Фирма өнімді өткізу көлемін ... ... ... салыстырмалы
түрде азаяды деп есептесе.
Өнімді өткізу көлемін ұлғайту үшін ендіру стратегиясы деп аталатын
стратегияны қолданылады. Ендіру бағасы – бұл нарықтың ... көп ... алу ... ... тауар немесе қызметтің өте төмен
бағасы. Бұндай ... ... ... ... ... ... нәтижелер береді. Мұндай саясат бәсекелестерге ауыр ... ... ... ... ... стратегияны қолдану өнімді
өткізудің жаңа нарықтарын ашуға көмектеседі.
Баға орнатудың мүмкін мақсаттары
Сурет 1.3
Пайдаға негізделген мақсаттарды алға ... ... ... мақсат ретінде ақшалай кірістің жоғары деңгейін қалыптастыру;
• пайданың қалыпты деңгейін ... сол ... ... ... ... ... ... қайтарып алу мақсатында тауарлар мен
қызметтерге барынша жоғары бағаны қою. Бұған кәсіпорынның болашаққа
сенімсіздігі ... ... ... ... ... ... ... бағалар стратегиясын қолдануы мүмкін.
Мәртебелі, беделді бағаларды ... ... оның ... ... ... ... Бұл ... мынадай
жағдайларда қолдануға болады:
• бәсекелестік деңгейі өте төмен болғанда;
• дамуды, өндірісті ... ... ету үшін ... ... ... нарық икемді және тұтынушылар жоғары бағаларды ... ... 124-131 ... жағдайларда фирмалар әртүрлі стратегияларды біріктіреді, мысал
үшін, алдымен ... баға ... ... ... содан соң
бағаларды ендіру стратегиясын қолдануға мүмкіндік туады.
Тұрақтылық пен өз жұмысында жайлылықты қамтамасыз ... ... осы ... ... ... Баға ... ... өтімнің төмендеуі мен сыртқы күштердің ... оның ең ... ... ... ... ... бұл ... бірге өтім
арналарының қатысушыларына да қатысты./16, 32 б./
Жалпы ... ... баға ... шешімі мақсатты
айналымдарда фирмаларға, маркетинг құрылымына лайықталады. Жалпы ... ... ... ... ... мерзімде немесе ұзақ
мерзімде орындалатын мақсаттардың жинағы ретінде ... ... баға ... ... жүйедегі жеке шешімдерді бөлек қарастырады,
баға мен тауардың байланысын, бағалардың ... ... ... ... жаңа тауарларға баға қою әдістерін шешеді./2, 136 б./
Кеңінен мәлім бағаны тұрақтандырудың кезеңдік ... ... ... 6 ... ... ... оның әр ... бір-біріне шек
қояды:
• мақсатты нарықты анықтау;
... ... ... ... ... ... ... элементтерін талдау;
• жалпы баға саясатына анықтама;
• баға стратегиясын өңдеу және нақты бағаны қалыптастыру;
Бағалық стратегия бәсекелестік немесе ... ... ... ... ... ... қарастырайық.
Шығынға негізделген стратегия аясында, маркетинг ... ... ... ... – шығынды негізге алады. Алдымен шығын анықталып,
содан соң қажетті кіріс үстеме шығындардың орнын толтырады.
Сұранысқа ... ... ... маркетинг маманы бағаны
анықтауда тұтынушылардың ... ... ... ... нарыққа
лайықты бағаларға сүйенеді. Алынған бағаның ... ... ... етеді.
Бәсекелестікке негізделген баға стратегиясында, баға тұтынушыларға
ұсынылған, ... ... ... үлгісіне байланысты өзгеруі мүмкін.
Бағаның бұл типін бірдей өнімдерді сататын бәсекелес фирмалар пайдаланады.
Бұл үшеуін баға стратегиясын ... ... ... Олар бір-
біріне тәуелсіз түрде жұмыс істейді.
Баға стратегиясы ... ... ... ... ... концепцияларды қамтиды.
Өтім арнасының қатысушылары бағаны белгілейді және оны көп уақыт ... ... ... ұмтылады, қалыпты бағаны белгілейді. Бұл мына
тауарлар үшін ... ... ... ... Шығын
көбейгенде, фирма қораптардың үлгісін, көлемін өзгертуге тырысып бағаны
қайта қарайды.
Барлық тауарларға баға ... ... ... ... да ... ... бұл ... өзгеруі мен тұтынушылардың сұранысына
әсер етеді. ... ... ... ... өз ... ... осылайша шығынды өз мойнына алады.
Қалыпты және айнымалы баға үйлесімі деген ұғым бар. Мысалы, газеттің
әр нөмірін сатып алғаннан гөрі, ... ... ... ... ... түрлі қалыпты баға ұсынылады.
Ортақ баға құрылымы аясында ... ... ... келген немесе
қызмет көрсетілуі тиіс тұтынушыларына бірдей бағаны белгілейді. Бұл баға
фирма ... ... ... ... ... ... барлық
тұтынушылар тауар мен қызметтің сапасына сай сатып ала ... ... ...... сенімін нықтап, жеке және каталог арқылы жүргізуге
мүмкіндік туғызады. Осындай саясат ұстанған фирма өндірістік маркетингінде
өз қызметкерлеріне ... ... ... ... ... ... ... төлем қабілеті және саудаласуына, сатып алушылар
күшіне сәйкес өзгеріп отырады. Зергерлік дүкендер, автомобиль ... ... ... ... икемді бағаны қолданады. Жақсы
жұмыс атқарған сатушыларға сыйақы беріледі. Бұл оларды жетістіктерге ... баға ... баға ... ... ... ... Бұл баға бірнеше себептен танымал, кассирлер артық ... ... ... ... ақша ... ... отыру қажет. Тұтынушыда
фирма өз жұмысын нақты талдайды, бағаны өз дәрежесінде белгілейді деген ой
қалыптасуы қажет.
Баға мен сапа ... – бұл ... яғни ... ... ... төмен сапаны төмен баға белгілейді. Бұл баға белгілеуде, бағаны
сапаға ... ... өте ... Сатып алушылардың көбісі жеке маркалар
бір-біріне ұқсамайды деп ойлайды, яғни олардың тәжірибесі аз, ... ... ... ... ... жаңа ... ең маңызды нәрсе болып саналатыны, баға сапаға сай болып, фирма
өз өнімін биік ... ... ... ... ... баға жағдайында, сатып алушы өз ... сай емес ... ... Сонымен бірге ол өзінің төлем ... ... ең ... шегін белгілейді. Ал фирманың мақсаты –
осылардың барлығын ескере отырып тиімді бағаны белгілеу.
Егер тұтынушылар заттың тек ... ... ... ... ол ... ... ... әкеліп соғады. Бұл психологиялық фактор
бағаға әсер етеді. Оның ...... ... ... 35-38 ... ... ... фирма өзінің басты ... ... ... ... өз ... ... ете ... сатады.
Бұл стратегия тұтынушылардың фирмаға деген қызығушылығын, ... ... ... ... ... ... фирманың басқа таурлары да назардан тыс қалмайды. Олар
күнделікті өз бағасында сатыла береді.
Сонымен бірге, ... ... баға ... де ... ... Бұл тәжірибе жүзеге асу барысында, фирма ... көп ... ... ... ... ... баға ... сауданың жүзеге асуына 4 түрлі негізгі себеп бар:
1) Сатып алушы өзіне пайдалы деп шешсе, өз ... ... ... ... бағада көп мөлшерде сауда жасалған уақытта, жалпы ... ... ... ... ... ... сатылғанда сатып алушылардың
бәсекелестігі қалыптасады;
4) Фирма ... ... ... ... ... сату мақсатында
қолданады./19, 81-82 б./
Баға арналарында сапаның қай дәрежеде екендігі, белгіленген бағадан
көрініп тұрады. Бір ... ... ... ... белгілеудің орнына, фирма
бірнеше үлгідегі тауарларды шығарып, әр түрлі бағада сатып көреді. Осының
барысында екі шешім ... ... ... ... және осы
диапазон аясында нақты шешімдер белгіленеді.
Баға диапазоны – төмен, орташа және жоғары болып бөлінуі мүмкін.
Баға диапазоны бір-біріне өте ... ... ... ... ... ... ... сапасын ажыратады, сондықтан баға дәрежесі бір-бірінен
алшақ болмағаны дұрыс. Сатып алушы өзінің ... ... ... ... ... ... ... болғаны дұрыс. Бағалар
жоғары диапазонда көбірек бөлінеді, өйткені сұраныстың ... ... ... ... ... сақтау үшін шығындардың
жоғарылауы кезінде ... ... ... ... ... ... ... айналымы қатысушыларына әсер етеді.
Олар нарықтың әр түрлі сегменттерінің белгілерін өзіне алып, ... ... ... ... әр ... ... ұсына отырып,
өнім таралымының жалпы аумағын ... ... ... ... түрлі дәрежедегі үлгілер көптеп көрсетіліп, таңдауға мүмкіндік тууы
шарт.
Шығындардың өсуі жеке тауарлардың ... ... ... ... ... баға қатынасын қолдай алмайды. Тауарды төмен бағада беру ... ... ... ... 53 ... стратегиясы өмірге енгеннен кейін, шығындардың ... ... ... ... ... туындайды. Баға икемделген
механизм ретінде қолданылады. Баға саясатында компания таңдауы ... ... ... ... ... аз ... көп мөлшерде ұлттық немесе
халықаралық жағдайларға әсер етуі мүмкін.
2. Бағалар компаниялар мен сатып алушылар аралығында ... бір ... ... түсіретін, олардың жұмысын дамытатын құрал ретінде
жұмсалады.
3. Баға компоненттерінің пайдасы мен ... ... Баға ... ... қаржының көлеміне әсер етеді және кәсіпорынның
құрылымы мен компанияның күнделікті жұмысын анықтайды.
5. Баға компанияның тұрақтылығы мен ... ... бара ... Баға ... ... мықты қару болып саналады./6, 86 б./
2. ААҚ «БАЯН-СҰЛУ» КОНДИТЕРЛІК ФАБРИКАСЫНЫҢ БАҒА ҚАЛЫПТАСТЫРУ ФАКТОРЛАРЫН
ТАЛДАУ
2.1. ААҚ «Баян-Сұлу» кондитерлік фабрикасына
құрылымдық-экономикалық сипаттама
2.1.1. Кәсіпорынның ... ... ... фабрикасы Қостанай қаласында орналасқан.
Ресми түрде 1998 жылы №5 цех ... ... ... бұл ... дайындау және өңдеу ісімен айналыса бастады.
1998-1999 жылдар аралығында фабрика ... ... ... бірнеше бағыттарда іс-әрекеттер жүргізді.
1998-1999 жылдар аралығында фабрикаға Еуропа ... ... ... ... ғимарат қазіргі заманға сай, іші-сырты
әрленген керемет офиске айналды.
Кәсіпорынның жеке ... 6 млн. 240 мың ... ... ... ... ... 48 мың ... бұл 1999 жылғы ... ... ... ... ... адам жұмыс атқарады. Орташа жалақы 23
мың теңгені құрайды.
Фабрика аумағы 6,6 гектарды қамтыса, ғимарат бүкіл ... ... ... 2,0 ... жер ... ... ... табылады.
Кәсіпорынның ұйымдастыру құрылымын отыз бес адамнан құралған өндіріс
Кеңесі шешеді. Олар: ... ... ... ... ... ... ... Олардың ұсыныстарына сүйене отырып,
өндірістің құрылымына өзгертулер ... ... ... ... жылына екі рет өткізіледі.
Кеңес өз жұмыстарын сол немесе басқа ... ... ала ... жасайды.
Кеңестің соңғы отырысында төмендегідей ұжым құрылымы жасалды.
ААҚ «Баян-Сұлу» ... ... ... ... 2.1
Кәсіпорынның өндіріс құрылымының көрінісі төмендегідей.
Цех 1 –карамель.
Цех 2- Шығыс ... 3- ... 4- ... ... ... қажет шикізат көзі.
Цех №1-Өндіріс әртүрлі бағытта жұмыс атқарады.
- конфеттің әртүрлі сорттары
- конфеттің пралиндік сорттары
- ... ... жай және ... бүктелген түрлері
- драже
№2 Цех - Мұнда конфеттің ... ... ... ... ... ... шербет пен мармелад өндіруге қажетті екі желі
қалыптасты. Қазіргі уақытта «шығыс ... ... ... ... Ал жұмыс жасайтын желілер мыналар:
- сырты шокаладты қоспамен қапталған өнім шығаратын;
- сырты грильяжбен қапталған өнім шығаратын;
- ... ... ... өнім ... ... әртүрлі үлгідегі конфет сорттарын шығаратын;
- қоңырау тәрізді конфет сорттарын шығаратын.
№3 Цех - ... ... мына ... ... ... ... ... өндіретін;
- ангармен қапталған зефир өндіретін;
- сюрпризді шоколад ... ... Цех - Бұл ... жұмыс жасайтын желілер:
- вафлимен қапталған конфет;
- вафли;
- шоколад батондары.
Өнімдердің өткізілу дәрежесін ... ... ... ... бұл ... тұрақтанғаны байқалады.
Өндіріс көлемі жөніндегі келтірілген мәліметтер кәсіпорынның ... ... өсіп ... ... ... бес ... ... шығарған өнімдердің серпіні
(тонна)
| |2000 ж. |2001 ж. |2002 ж. |2003 ж |2004 ж. ... ... ... |5579 |5010 |5942 |6274 |6809 ... ішінде: | | | | | ... ... |5523 |4583 |5441 |5828 |6396 ... |2048 |1778 |2285 |2788 |3166 ... ... ... |2963 |2094 |2285 |2026 |1965 ... |131 |115 |93 |108 |196 ... |8 |81 |81 |106 |188 ... ... |373 |515 |635 |718 |727 ... ... |--- |--- |65 |74 |142 ... үлгілері |--- |--- |--- |8 |12 ... Ұн ... ... |56 |427 |498 |446 |413 ... ... вафли |56 |427 |498 |378 |389 ... ... ... ... 2001 жылы 2000 ... ... көлемі 10,2% қысқарғанын көреміз, яғни 2001 жылғы өндірілген өнім
көлемі 2000 жылы өндірілген өнім ... 89,8% ... ... де 2001-
2004 жылдар аралығындағы өнім өндірісінің біршама ... атап ... 26% ... ... аясы кең ... аймақтарды қамтиды. Ол
жерлерге Қостанай облысы мен Қазақстанның ... ... ... ... ... Барнауыл облыстары мен Башқұртстан Республикасының
көптеген ... ... ... Бұл ... көп ... бойына
қалыптасқан еді.
Бүгінгі таңда шикізаттың көптеген түрлерін қиындықсыз табуға болады.
Өндіріс ... ... ... ... түрлері де, отандық түрлері
де қолданылады.
Шетелдерден шикізат пен құралдардың мына түрлері сатып алынады: какао
өнімдер, ... ... және ... ... ... хош иіс
шығаратын бояулар.
Отандық шикізаттар: қант, крахмал, сүт өнімдері, май ... ... ... ... ұны, ... ... ... какао мен шоколад өңдейтін зауыт салу жоспарын ... сол ... ... ... ... ... ... тұр.
Алайда қолға алынған осы ... ... ... ... ... ... ... кондитерлік фабрикасы – Қазақстандағы ... өнім ... ... ... кәсіпорын.
Фабриканың өндіріс қуаттылығы – 18 тонна кондитерлік өнімдер және 8
тонна шоколадтың жартылай дайын өнімдері. Фабрикада ... аса ... ... ... соның ішінде: карамельдер, конфеттер, ... ... ... ... 5 цех ... ... цехы:
- Жеміс, сүт, ликер қосылған кофет шығарады.
Бұл цехтың өндіріс қуаты жылына 3344 ... ... екі ... ... желі іске қосылды.
Біріншісі – өндіріс қуаты жылына 3255 т ... ... ... конфет
өндіретін желі.
Екіншісі – жылына өндіріс қуаты 3700 т ... ... ... ... ... Осы ... ирис және драже (өндіріс қуаты 510 тонна)
шығаратын желі іске ... ... екі ... ирис ... тиражды,
жартылай қатты қағазбен бүктелген. Сонымен қатар, әр түрлі ... ... ... ... цех ... ... ... өнімдерді кең көлемде шығарады.
Мысалы, «Шие спирттелген шоколады», «Алша ... ... ... ... ... ... ... «Шиенің
хош иісі», «Летний», т.б. ... ... ... та ... тәттілері» цехында шығыстың дәстүрі тәттілерінің көптеген
үлгілері шығарылады. Олар:
- «Ванильді ... ... ... ... ... немесе жаңғақты вафлилер (өндіріс қуаты жылына – 740 ... желі 1996 жылы ... ... ... конфет (өндіріс қуаты – 400 тонна);
- Шоколад батондары ... ... – 938 ... бұл 1998 ... ... цех жұмысы:
- ангармен қапталған зефир (өндіріс қуаты жылына 1458 ... екі ... ... ... қапталған негізі зефир (өндіріс қуаты
жылына – 1900 тонна);
- фурцеллоранмен ... ... ... қуаты жылына – 1300 тонна).
Жартылай дайын өнім шығаратын цех ... ... өз ... етіп ... ... ... ... сапасы оргоколептикалық
сараптама негізінде тәжірибеден өткізіліп, әр ... ... ... кондитерлік өнімдердің жаңа түрлерін өңдеп, жасалу әдісінің
жаңаша ... ... ... ... ... таңдауды
дегустациялық Кеңес шешеді.
Тұтынушыға өнім туралы қажетті мәлімет оңың ... ... ... ... ... ... ... өндірілетін барлық өнімдер барлық талапқа сай тұтынушыға
лайықталып, гигиеналық сараптаудан өткізіліп, сертификат алған.
2005 жылы сұранысқа ие ... ... ... ... ... ... «Дружеская», «Степашка» карамельдерін шығару жоспарланып
отыр. Ол үшін фабрикаға құрал-жабдықтар қажет.
Аймақта екі бөлікті ... ... ... ... ... екі ... ... орнату жоспарланып отыр. Бұл диабет және т.б.
аурулар үшін кондитерлік өнім шығаруға мүмкіндік берер ... ... ... ... ... ... ... отырып,
құрғақ сүт ақуызынан жасалатын арзан конфет шығару технологиясын ... ... мен сүт ... бағасының өсуіне байланысты карамельдің жаңа
әрі арзан түрі ... ... ... ... ... «Южанка», «Ария», ... ... «Кот в ... ... ... ... желісі
қолданысының аясы кеңейтілмекші.
Пралиндік конфет пен вафлимен қапталған конфетті өндіруге қажетті
жаңа, әрі ... ... ... Бұл ... ... ... ... әрі арзан шикізат болады.
Жыл сайын орта және жоғары білімді азаматтардың саны ... келе ... ... Фабрикада жоғары білімді жүз он жеті ... ... ... ... білімді он төрт азамат, орта білімді жүз елу
екі азамат жұмыс атқарады. Мамандық бойынша отыз бір адам оқып ... ... жүз елу бір адам ... алынып, отыз алты адамның біліктілігі
артты.
Осы шақта ... ... ... ... ... ... ... отыр:
- жұмыс уақытының бір қалыпқа түсуі;
- тәртіп пен сананың өсуі;
- еңбек ресурстарының қолданылуы.
Экономикалық дамуы үшін басшылықтың жаңа ... ... ете алуы ... орын ... ... ... ... – мамандарды біліктілігі тұрғысында
дайындау, өз ... жете ... ... ... ... етілуі, көп жағдайда
экономиканың қарыштап дамуына әсер етеді. ... ... ... жұмыс жасағанда оларды таңдап, іріктеп ең ... ... ... ... бірі ... ... Ең ... нәрсе, маманның
біліктілігін барынша өсіру. Кәсіпорында жаңа желілер мен құрылғылардың
көптеп пайда ... ... мен ... біліктілігінің жоғарғы
деңгейге артуына жол ашады. Аталған желілермен ... ... ... ... меңгеру мақсатында жеке және курстық ... ... ... тыс ... ... ... алып, өз
біліктіліктіліктерін шыңдады. Ал олардың осы курстарды қалай игергендігі
мен ... ... ... ... мақсатында құрылған Кеңес
қорытындылайды.
Мұндай жұмыстардың барлығы мамандығын жете меңгерген ... ... үшін ... ... ... кәсіпорынның жұмысшылары өз
біліктіліктерін дамыту үшін ... ... ... ... ... өз ... жете игергені жөніндегі куәлік немесе
сертификат алып келді. Бұл ... ... ... әрі ... ... ... үшін жүргізіліп тұрмақ.
Мамандармен жұмыс істеу барысында ... ... және ... :
- ... ... құрылуы және оның жұмысы, қажетті мамандарды жұмысқа
алу барысындағы ағымдық жоспар;
- мамандардың біліктілігі, ... жас ... ... ... жеке
дамуы;
- сонымен бірге жетекші мамандарды білім жетілдіру үшін дайындау бағытында
жұмыстар жүргізу.
Осы мақсатта бөлімдердің жетекшілері ... ... ... ... ... ... Бұл олардың өз істері мен мамандықтарын
нақты игерген нағыз маман ... ... ... ... ... ... тек қана ... күші емес, ол сонымен бірге, ең алдымен –
Адам. Ол өз күш-жігерін кәсіпорынның әрі қарай ... мен ... ... ... ... ... мен ... жасау маңызды роль атқарады.
2.1.2. Қаржы шаруашылық істерінің талдау нәтижесі
ААҚ «Баян-Сұлу» кондитерлік фабрикасы – Қазақстанның ... ... ... ... ең ... ... бірі.
Фабриканың өндіріс қуаттылығы – 18 тонна кондитерлік өнімдер мен 8 ... ... ... ... ... 5 ... цехы ... атқарады.
Мұнда жүзден аса әртүрлі үлгідегі кондитерлік өнімдер (карамель, ... ... ... ... ... шығарылады.
Қаржы жағдайын талдау, ең алдымен, берілген баланс пен кәсіпорынның
мүліктік құрылымын зерттеп қарастырудан басталады. Талдау нәтижелері ... ... ... ... мүліктік құрамы мен ... ... |2002 жыл ... | ... аяғы. | 2004 жыл |
| | | ... ... ... ... ... ... |Теңге |Барлығы% |
|Орналастырылуы | | | | | | ... тыс |  |  | |  | |  ... | | | | | | ... ... |0,02 |64545 |0,02 |1110970 |0,27 ... | | | | | | ... |9803205 | ... | ... |6,82 ... | |3,56 | |3,71 | | ... ... | | | | | | ... мерзімдік |1650000 | |1650000 | |1650000 | ... ... | |0,60 | |0,55 | |0,41 ... | |  |  |  |  |  ... | | | | | | ... |580590 |0,21 |1101995 |0,37 |2410020 |0,59 ... | | | | | | ... | |0 | |0 | ... ... | |0,00 | |0,00 | |0,00 ... ала | | | | | | ... | | | | | | |
| ... қор ... |14,60 ... |10,34 ... |16,07 |
| Дайын өнім ... |7,71 ... |5,34 ... |4,26 ... сатуға| | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | |
| ... тиіс ... |28,56 ... |21,91 ... ... | | | | | | ... ... |4828580 |1,76 ... |14,25 |1787120 |0,44 ... да |4280960 |1,56 |7619565 |2,54 ... |5,19 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... бойынша|149558995|54,39 |164314155|54,74 |256854120|63,22 ... | | | | | | |
| ... ... ... ... | | | | | | ... кестесінде көрсетілген мәліметтерге қарағанда, активтердің
негізін кәсіпорынның 2004 жылы негізгі ... 29,28% ... 115,975 ... ... алайда бұл көрсеткіш 2003 жылмен салыстырғанда ... ... ... ... ... ал ... құрылысқа
бөлінген қаржы көлемі 2 есе өсіп, есептік кезең ... 6,87% ... ... ... ... Бұл фабрикада құрылыс жүргізіліп отырғандығымен
түсіндіріледі, атап айтқанда, жаңа әкішілік ғимараты салынып және №1 ... ... ... жатыр. Ал негізгі қаржы құралдарының төмендеуі
бағаның жоғары ... ... ... ... ... 2004 жылы
кәсіпорын қорларына ешқандай инвестиция түспегендігі айқын.
Ағымдық активтердің құрылымын талдау нәтижесі көрсеткендей, 2004 ... ... ... ... аз ... ... көрсетеді.
Бұл тұжырым қарыздардың көбеюі мен қоймадағы дайын өнімнің аз ... ... ... ... ... ААҚ ... ... фабрикасындағы дайындалған
өнімдерді сарапқа ала отырып, келесідей баға беруге болады.
Өнімдердің ... ... ... ... ... ие ... ... оларды өндіре береді. Кәсіпорын сатып алушы табылған жағдайда
өнімді еш ақы алмай ... ... ... ... ... ... өте аз ... көреміз, яғни 2003 жылғы ағымдағы активтердің 14,25 %-на 2004
жылы 0,44 % сәйкес келіп ... ... ... ... кәсіпорынның шығындарға ұшырауы
көрінбейді.
№1 «Бухгалтерлік баланс» үлгісінің мәліметтеріне сүйене ... өз ... мен ... ... ... ... ... кезең барысында, кәсіпорынның тек 2004 жылы ғана
ұзақ мерзімге несие бөлетін ... ... ... ... ... ... ... өз қаржысының негізінде, ал ... ... ұзақ ... ... ... жұмыс істегендігі шығады.
Кәсіпорынның қаржы қоры 2004 жылы 150931 мың теңгені құрады, бұл ... ... ... кем. ... жеке ... ... ... жылы 6197 мың теңге көрсеткішін көрсетті.
2.3 кестесі жалпы айналымның құрамында қарыздық қаражаттардың ... көп ... ... аталған кәсіпорынның шығындарға ұшырау
жағдайында қарыздарды жабу қабілетінің жоқтығын көрсетеді.
Кесте 2.3
Пассив балансының құрылымы
|  |2002 ж соңы |2003 ж соңы |2004 ж соңы ... А С С И В | тг. | ... тг. | | Тг. | |
| | ... %| ... ... | | | ... | ... |
|1 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... жеке ... |61,13 ... |54,53 ... ... | | | | | | ... ... ... |56,14 |153825000 |51,25 |153825000|37,86 ... ... ... |4,98 |9855705 |3,28 |3396940 |0,84 ... ... ... |38,87 ... |45,47 ... ... | | | | | | ... мерзімді |0 |  |0 |  ... ... | | | | | | ... ... |  |  |  |  |  |  ... | | | | | | ... ... |37243195 |13,54 |34750000 |11,58 |36875515 |9,08 ... | | | | | | ... ... ... |12,16 ... |7,35 ... |13,13 ... |3563795 |1,30 |3134750 |1,04 |539425 |0,13 ... ... |9837375 |3,58 ... |5,60 ... |2,55 |
|Жалақы есебі |4488100 |1,63 |2598820 |0,87 |4235815 |1,04 ... ... |6,67 ... |19,02 |0 |0,00 ... |274995610 |100,00 |300146830 |100,00 |406302025|100,00 ... ... ... ... ... ... түсетін таза
пайда мен мемлекеттік мақсатты түсімдердің әсерінен кеміп отыр.
2004 жылы кәсіпорынның ... ... ... ... ұзақ мерзімді 35,7%-ды құрайтын қарыз – ағымдық пассивтері болса,
тасымалдаушыларға қарыз 13,13%-ті құрап, ... ... ... ... ... ... Бұл құрылым 2002-2003 жылдар аралығында да осындай
көрсеткішті ... еді, бір ғана ... ол ... ұзақ ... ... ... Сатып алушылардың аз ғана аванстары (0,13% немесе
517848 ... - 2004 жыл, 1,04% ... 3009360 ... - 2003 жыл)
көрсеткендей, кәсіпорын алдын ала ... ... ... үшін еш ... қысқа және ұзақ мерзімді несиелер пайдаланады және шикізат
жеткізушілерге ... ... жж ... ... және ... ... қатынасы
(теңге)
|  |2002 ж соңы |2003 ж соңы | 2004 ж соңы ... ... ... ... ... ... қарыздар |75393192 |63129379,2 ... ... ... ... ... |
Кәсіпорынның қаржы жағдайы, талдау жасалған кезеңде ... ... ... көп ... ... Бұл жағдайда
кәсіпорын еркін ақша ... ... ... мен ... ... 2004 жылдың соңында 0,9% және 2,6%-ті, 2003 жылы 1,45% және
12,3%-ті, 2002 жылы 0,2% және 9,2%-ті ... 2004 жылы ... ... ... болу себебі, фабрика дәл уақытында қызметкерлер мен ... өз ... ... мақсат етуі салдарынан еді.
2.2. Кондитерлік өнімдердің нарығын бағалау
Бүгінгі күні Қазақстанда кондитерлік ... ... ... ... ... ... өнімдерді екі топқа бөлуге болады:
- қант өнімдері;
- ұн өнімдері./21, 41 б./
1975 – 1999 ... ... ... біршама өскендігін
байқауымызға болады. Егер 1975 жылы Қазақстанда 231,5 мың ... ... ... ... 1998 жылы 428,5 мың тонна өнім өндірілген, бұл ... ... екі ... ... ... Ал ... ... аралығанда
кондитерлік өнім шығаратын кәсіпорындар қысқарды. 1995 жылы 133,9 ... ғана ... өнім ... бұл 1990 ... салыстырғанда 3,2
есе аз мөлшерде./22, 11 б./
Кесте 2.5
Қазақстандағы кондитерлік өнімдердің өндірілуі
|Жылдар ... ... |
| ... ... |
| |мың т. | ... |231,5 |14,9 ... |386,1 |22,1 ... |428,5 |24,0 ... |133,9 |8,9 ... |246,2 |15,3 ... |267,4 |16,7 ... |303,1 |18,9 ... |340,8 |21,3 ... |379,3 |23,7 ... ... |418,2 |24,5 ... кестесінде айтылған мәліметтерге сүйене отырып график құрамыз.
Қазақстандағы кондитерлік өнімдерді өндіру динамикасы
Сурет 2.2
Соңғы уақытта өндіріс ... тез ... ... Егер ... бұл ... ... ірі маманданған кәсіпорындар ғана айналысатын
болса, ... кіші ... мен нан ... да көп ... ... ... ... үлкен әкімшілік және өндірістік
орталықтарда ... ... Бұл 1995 жылы ... ... Қазақстан облыстарында көптеп кездессе, 1996 жылы Қостанай, ... да ... ... өнімдерді Қазақстан бойынша шығарып жатқан жүз ... ... ... оның отызы мамандандырылған.
Кондитерлік саланы шетелден сатып алынатын какаомен қамтамасыз ... ... ... ... айналым қоры аз, төмен болғандықтан
какаоның сатып алыну көлемі азайып кетті. Бұл ... ... ... ... ... 79 ... ... индустриясы маркетинг қатынасының амалдарына және
өндірістің басқа да салаларына күн сайын ... ... ... ... – белгілі топтардағы тұтынушылардың жасына, жынысына, кіріс
дәрежесіне ... ... ... ... бірге кондитерлік
фирмалардың бәсекелестік қабілетін одан әрі ширатып, шығарылған ... одан әрі ... Жаңа ... ... жаңғақ, цукат,
жеміс пен ликер қоспаларымен жасалған түрлерін шығару ауқымын кеңейтті.
Соңғы жылдары шетелден әкелінетін ... мен ... ... бәсекелестік айқын байқалып тұратын болды. Көп жағдайда әдемі
қораппен ... ... ... ... ... ... көз
алдында төмен сапасына қарамастан жақсы болып ... ... ... ... ... жылдары бұрынғымен салыстырғанда отандық
өнімдерге ауысып ... ... ... сұранысына негізделген
әлеуметтік зерттеулердің нәтижесіне қарайтын болсақ:
1999-2000 жылдар аралығында ... мен ... ... өнімдері
жоғары сұраныста болса 2003 ... ... ... ... сұралған
әйелдердің 68% мен ер адамдардың 49% отандық ... ... ... ... ... ... ... үшін әр апта сайын нарықтағы
жағдайларды талдап, болжау керек және ... ... жаңа ... ... ... ... «Рахат» кондитерлік фабрикасы сараптамашылардың бағалауы бойынша,
нарықта өз бағытын тапқан, дамып келе жатқан кәсіпорынның бірі. 1996-2002
жылдар ... оның ... ... ... өнім ... ... үлес салмағы 4,3%-тен 10,2%-ке өсті./21, 42-44 б./
Өнімдерді бөліп, ... ... өте қиын ... ... ... яғни ... арна маркетингтің барлық аспектілеріне өз әсерін
тигізеді.
Нарық заңына сәйкес кәсіпорынның ... ... ... көп ... тауарларды дұрыс бөлуге;
- өнім өткізудің үлгісі мен әдістерін пайдалануға;
- сапа мен ... әр ... ... ... ... ... ... күні өнім өткізудің көптеген
үлгілерін қолданады. Олар:
1. Фирмалық дүкендер арқылы ... Әр ... ... ... ... ... жұмыс істеу;
3. Кіші, орта және үлкен көтерме сауда ... ... ... ... ... 32 ... кондитерлік өнімдері көтере сатуға маманданған фирмалар саны
өсіп келеді. Олардың арасында ... ... де бар, ... ... ... ... та, шетелдік те тәттілерді көруге болады. Кейбір
фирмалар тек отандық немесе тек ... ... ғана ... ... тек бір ғана ... тауарларын ұсынатын фирмалар да
кездеседі. ... ... тек ... ... қана ... өз ... мүдделі тұлғаға ие. Мұндай компаниялар жарнама және басқа ... ... ... үш, бес жылдың көлемінде кондитерлік өнімдер нарығында
бәсекелестік асқына түсті. Бұл ... ... ... ... ... инвестиция бөлуімен түсіндіріледі. Олардың көпшілігі
қазақстандық сауда маркілерінің атынан жұмыс істейді.
Қазір кондитерлік өнімдерді тұтыну орта ... ... 1 ... 20 кг, бұл ... ... мен ... 1,5-2 есе ... Алайда
өнім өткізудің аумағын кеңейтудің мүмкіндіктері бар. Өйткені 1980 жылдардың
соңына қарай тұтыну жылына әр адам ... ... 25 кг ... ... ... 1997 жылы 2004 ... салыстырғанда
Қазақстандағы өндірілетін кондитерлік өнімдердің сапасы ... ... ... ... ... жаңа сатысына өткендігін көре аламыз.
Қазақстанда өз өнімдерін әкеліп сатумен айналысатын ... ... ... кездеседі. Осыған байланысты «Қазақстанда жасалған» деп жазылған, шетел
компаниялары шығарған ... ... ... ... ... ... шартты түрде 3 топқа бөлуге болады:
1. ... ... ... ... өнім ... жетекші
фабрикалар ( «Рахат», «Қарағанды конфеттері», « Баян Сұлу»);
2. Шетелдік кондитерлік өнімдер;
3. Аймақ көлемінде кондитерлік өнімдер шығаратын фабрикалар ( ... ... ... ... нан ... Украина, Россиядан
келетін өнімдер.
Бірінші топ өнімдері – жоғары ... ... олар ... ... 45 % ... топ ...... Германия, Финляндия, Чехиядан
әкелінетін өнімдер. Олардың үлесі – 20%.
Үшінші топ өнімдері – бұл ... үлес ...... ... ... бағасы отандық өнімдердің бағасының
дәрежесімен сәйкестендіріледі. ... ... ... сапа дәрежесі
біршама жоғары екендігін атап айтқан жөн.
Кондитерлік заттардың өндірілуі Қазақстан ... ... ... ... 0,5 ... 32,8 ... ... жетеді.
Кондитерлік өнімдердің ішінде қант және ұн өнімдері қатынасы 50/50
(%) көрсеткіште болып ... жылы ... ... ... ... ... адам басына
20 кг-нан келеді. Кондитерік өнімдерді пайдалану ауқымы Қазақстан бойынша
соңғы ... 280 мың ... ... ... ... он бес ... үлесі Солтүстік Қазақстан (Қостанай, Солт. Қазақстан, Павлодар)
облыстарына ... ... ... Қазақстан облысында өнім өткізу жақсы жолға қойылған.
- Өндіріс қажетті құралдармен қамтамасыз етілген.
- Фабриканың өнім өткізу аймағына жақын болуы. Бұл көлік ... ... ... әсер ... 12-16 ... ... ... құнын талдау нәтижелері
Өнімнің өзіндік құны, өндіру мен ... ... ... ... ... ... да, ... пен кірістің негізгі ... ... ... ... ... ... ... құн тұтыну
ресурстарының маңызды көрсеткіші болып табылады.
Өзіндік құн – кәсіпорынның сол немесе басқа өнім өндірудегі табыстары
мен ... ... ... ... ... ... болса, өнімнің өндірілуі мен
өткізілуі ұйымдастырылмаған түрде жүргізілгенін ... ... ... ... ... ... құн ... Себебі ол құрылымдық
факторлардің бірі болып табылады.
Сонымен ... ... құн өнім ... ... ... ... осы өнімді өндіру үшін кәсіпорынның қанша қаржы жұмсағандығының
көрсеткіші бола ... ... ... құн негізгі бағаны айқындаушы
фактор болып есептеледі.
Өзіндік құн қанша қымбат болса, баға да ... ... ... Баға мен ... ... ... айырмашылық кірісті құрайды.
Кірісті ұлғайту үшін бағаны көтеру ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын төмендетуге оған жұмсалатын шығын
мөлшерін азайту арқылы қол жеткізуге болады./25, 59-60 б./
Кесте 2.6
Өткізілген ... 1 ... ... шығарылған шығынның серпіні
|Жыл |Баға, ... ... құн, |1 тг үшін ... ... |мың тг. | Мың тг. ... ... |226373 |169781 |0,75 ... |294662 |235728 |0,80 ... |363283 |297893 |0,82 ... |313862 |235397 |0,75 ... |427229 |375960 |0,88 ... кестесі бойынша динамикалық көрсеткіштерді талдай отырып, аталған
кәсіпорын жалпы алғанда жоғары мөлшерде кіріс көлемін алатындығы байқалады.
Кәсіпорынды ... бір ... ... таба ... ... ... деп
есептесек, 2002 және 2004 жылдар аралығында өткізілген өнімнің әр ... 12 және 18 тиын ... ... ... ... өнімнің әр 1
теңгесіне кеткен шығын мөлшері 0,82 және 0,88 теңгені құраған.
Әр 1 ... үшін ең ... ... ... ... жылдар
аралығында қол жеткізді. Ол шығын мөлшері әр ... 0,75 ... ... түскен пайданың көлемі 25 тиын екендігін көруге болады.
Өнімге баға белгілеу өзіндік құнның ... ... ... құн әр тауар түрі бойынша өнімнің 1 тоннасы үшін ... ... ... белгілі бір құрамы мен көлеміне кететін
жалпы шығын сомасы жалпы өзіндік құнды береді.
Жеке өзіндік құн – бір ғана өнім ... ... ... ... ... ... ... ұқсас.
Кесте 2.7
Өндірілетін өнім бірлігін есептеу
|Тауар атауы |Шығындар | 1 ... үшін ... ... |
| ... | |
| | ... кг ... тг. | Сомасы, тг. |
|Шербет Южный |Қант |490 |28,8 |14112 |
| ... |96 |57,6 |5529,6 |
| ... сүт |269 |86,4 |23241,6 |
| ... |130 |120 |15600 |
| ... ... |51 |144 |7536 |
| ... |0,10 |2212,8 |199,7 ... ... | | |66218,9 ... ... ... тг. |Барлығы |
|1т үшін қосымша материалдар |2566,1 |2566,1 ... ... | ... ... тг. ... кеткен шығындар | |2064 ... бу, ... | |1920 ... | |1806,38 ... ... | |705,6 ... ... | |902,4 ... ... ... | |7224 ... ұстап тұру үшін кететін шығын | |1262,4 ... | ... ... өзіндік құны | | ... тыс ... | |1694,4 ... ... құн | ... ... кестесіндегі көрсетілген мысалдарға сүйене отырып, фабриканың 1 тонна
шербет өндіргендегі шығындарын көреміз. ... ... ... ... ... шығындарды ең төменгі дәрежеге жеткізуге болатын ыңғайлы
пункттерді анықтауға болады.
Кесте 2.8
Толық өзіндік құнның баптар бойынша ... ... ... |2004ж. |2003ж. |2002ж. ... ... өнім және ... |49.9% |49.2% |48.7% ... ... |14.0% |13.6% |13.7% ... |2.0% |2.1% |2.1% ... ... май, ... энергиясы, су, |10.2% |10.1% |9.7% ... ... үшін ... | | | ... ... ... |2.1% |2.4% |2.9% ... ... ... |8.1% |9.1% |9.5% ... шаруашылық шығындар |10.9% |10.3% |10.8% ... ... |2.8% |3.2% |2.6% ... |100% |100% |100% ... ... ... ... құрылым шығыны еш өзгермеген.
Дегенмен, жыл бойы тікелей материалдық шығынның ... ... ... ... бастап материалдық ресурстарды алуға шығын көп
кеткен.
2004 жылы ... ... 2003 жылы ... шығындар құрылымы
қайталанған. «Жалпы ... ... ... ... ... ... салмағы алдыңғы жылмен салыстырғанда, 2004 жылы ... ... ... механизмінің есебінен төмендеген.
Жалпы шаруашылық шығындардың көлемінің өсуі банктен ... ... ... ... ... Осы бапта сол несиелердің үстіндегі
пайыздар көрініс табады. Сонымен ... ... ... ... ... ... емес ... шикізатты қолдану да шығындырдың кемуіне ... ... ... құны ... сол өнімнің түрін өндіруге
бөлген шығынын көрсетеді. Бұл ... ... ... қай ... бүгінгі таңда тиімді екендігін, оның сатылған бағасының ... ... ... ... ... ала ма деген сұраққа жауап
беру үшін ... Егер де ... құн бұл ... ... ... ... жоғары болса, кәсіпорын бұл өнімнің осы түрін ... ... ... ... ... тырысады. Осыған байланысты кәсіпорын
өнімнің ... ... ... ... ... отырып анықтайды./26, 112
б./
Бір тонна өнімнің өзіндік құнын өнімдердің жеке ... ... ... ... Оның ең көп ... ... ... болсақ:
карамель, конфет, зефир, ирис, вафли. Өзіндік ... көп ... ... ... құралдар алады, оның үлес салмағы 60% шамасында. Өзіндік құн
жалпы зауыттық шығындардың ... ... ... бұл 10% үлес ... ... ... ... өзіндік құн ... ... ... ... тұр. Бұл ... шығарылған өнімнің рентабелділігін
көрсетеді. Ол 30-35% шамасында. Өнімнің ... ... ... ... ... нарығында, өнімнің бәсекелестікке
қабілеттілігін көрсетеді.
Кесте 2.9
1 ... ... ... құнын есептеу
|Шығын түрлері |Карамель |Шоколад ... ... ... ... |
| | ... | | | | |
| ... |Үлес |Шығын |Үлес ... |
| ... ... тг. ... тг. |
| |тг. |% | |% | ... ... ... |-9000 |594715,2 |242121,6 ... және | | | | | ... ... | | | | | ... табыс (ҚҚС мен| | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... тауарлар, |289132,8 |279561,6 |-9571,2 |512918,4 |233356,8 ... және | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |8635,2 |-129,6 |9528 |892,8 ... өткізуден |63696,0 |64396,8 |696 |72268,8 |7872 ... ... | | | | | ... да ... |16,8 |120 |120 |9,6 |-110,4 ... да ... |139,2 |499,2 |360 |10387,2 |988 ... |63573,6 |64012,8 |436,8 |61891,2 |-2121,6 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... тыс |523,2 |1992 |1468,8 |1684,8 |-307,2 ... | | | | | ... тыс |9148,8 |18268,8 |9120 |6115,2 ... ... | | | | | ... ... |54950,4 |47736 |-7214,4 |57460,8 |9724,8 ... | | | | | ... салынатын |21105,6 |16139,2 |-4966,4 |21835,2 |5696 ... | | | | | ... ... |33844,8 |31596,8 |-2248 |35625,6 |4028,8 ... ... айтылған көрсеткіштердің нәтижесі мыналарға негіз болады:
2002 жылмен салыстырғанда 2003 жылы өнім өткізуден түскен пайда 696 ... ... ... Бұл ... ... ... ғана емес,
өндіріс ауқымының кеңейгендігімен де түсіндіріледі. 2003 жылы ... ... 6274 ... ... бұл 2002 ... ... тоннаға көп немесе 5,3% жоғары десе болады. Өнімді ... ... ... ...... жердің тұрғындарының сатып ... ... ... ... ... жылдам өсуі болып
табылады. Өнім өткізуден түскен табыс 2004 жылы 594715,2 мың ... бұл 2003 ... ... 242121,6 мың ... ... ... мерзімде өнімнен түскен кіріс өндіріс ауқымына тікелей
байланысты.
2002 жыл пайданың өсуі 8078 мың теңге көлемінде ... Ал ... бұл ... 7214,4 мың ... қысқарып қалды. ... ... ... ... алынуы айтарлықтай әсер етті. ... ... саны бұл ... ... ... болатын. Шикізат пен
этикеттердің бағасы бірнеше есе қымбаттады. ... ... ... ... да ... құралдар сырттан әкелініп, ол доллар эквивалентімен
төленеді. Ал 2004 жылы ... ... ... байқалады, бұл әртүрлі
себептерге байланысты. Берілген мәліметтерге сүйенсек, ауытқушылық 2003
жылғы көрсеткіштерімен салыстырғанда 9724,8 мың ... ... 2004 ... 2003 ... ... серпінінен өзгеше.
Жылдық есеп беру уақытында кәсіпорынның айналым ... ... ... ... ... несиеге қаржы алуға
тура келді. Бұл кірістің азаюына әкеп соқты.
2003 жылы ... өнім ... өсуі мен ... ... өсуі 13% құрады. Бұл 2002 жылы 6 % құраған болатын, ал, 2003 жылы
дайын ... ... ... рет өзгерді. 2004 жылы 8,3% құрады.
Құрылымдық талдау нәтижесінің 2004 жылғы есебі өнім өткізуден түскен
пайда мен жұмыс, ... ... ... ала ... ... көрсетеді.
Есепке алынған жылы өнім өткізуден түскен пайда ... жылы өнім ... ... ... ... ... ... болғандығын көреміз. 2003
жылы өнім өткізуден түскен кірістің өсу ... ... ... ... пен ... ... өзіндік құн мен күнделікті шығындардың үлес салмағының азаюы.
2004 жылғы кірістің өсуі өте ... ... ... өнімнің өзіндік
құнына кеткен шығын, кіріс көлемінің ұлғаюына кері әсерін ... ... ... ... болды:
• күнделікті шығынның үлес салмағының ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылмауынан.
2003 жылы коммерциялық шығындардың қысқаруы, өнім өткізуден түскен
кіріске әсер етті, ал 2004 жылы бұл ... үлес ... бір ... қалып қойды.
2003 жылы есептелген кезеңдегі пайда өнімді өткізуден түскен пайдадан
16660,8 мың теңгеге кем, ал 2002 жылы 8750,4 мың ... кем ... ... ... ... ... көрінеді. Есептелген кезеңдегі пайда өнімді
өткізуден түскен пайдадан 1852,8 мың теңгеге артты.
Есепке алынған жылдың қаржы ... ... ... - 61891,2 ... 2003 жылы 64012,8 мың ... ... болды. Қаржылық қызметтен
түскен пайда ААҚ «Баян Сұлу» ... ... үшін ... ... шығындардың ( мүлікке салық, аймақ тазалығы, әлеуметтік
сфераны қамтамасыз ету, білім алуға ... ... ... ... ... ... түскен қаржының әсері мол. Алайда 2004 жылы
әртүрлі ... ... ... ... ... ... көрінісі – таза пайда көлемі. 2004 жылы
бұл ... 35624,6 мың ... ... Осы жылы ... қызметінің
жалпы нәтижесіне кері әсерін тигізген үлес салмақтың төмендеу тенденциясын
атап көсетуге болады. Жалпы көрсеткіштерде кәсіпорынның таза ... ... ... ... өссе, 2003-2004 жылдар аралығында 62 %-ға ... ... ... ... ... ... ... салынатын
салықтың баланстық пайдамен салыстырғанда үдемелі өсуі. 2003 жылы баланстық
кіріске салынатын ... үлес ... 33,8 % ... 2004 жылы ... 38% ... көтерілді.
Негізгі қызметтен түсетін кіріс пен нарықтағы үлесті абсолютті талдау
нәтижесінен жалпы ... ... ... ... түсетіндігін көреміз. 2004
жылғы таза кірістің деңгейінің жоғары болуы негізгі қызметтен түскен
кірістің ... ... ... ... көзінің өсуі 2004 жылы
негізгі қызметке байланысты болды.
АҚҚ «Баян Сұлу» кондитерлік фабрикасы үшін таза ... ... ... ... төмендеуі;
- өткізілген өнімдер бағасының өсуі болып табылады.
Дайын өнімнің ... ... ... ... ... кедергі
жасайды.
Рентабелділікті талдау нәтижесі, кәсіпорынның кірісі мен ... ... ... ... ... ... ... жол ашады.
Кесте 2.11
Өнім рентабелділігін талдау нәтижесі.
|Тауар түрі ... ... ... құн | |
| | ... теңге |Рентабельділік |
| | | |% |
| ... 2004 жыл ... 2005 жыл ... ... ... ... ... |
| |нарықты жақсы қамтиды, кең ... көру ... |
| ... ... ... |төмендігі, жергілікті |
| ... ... ... ... ... | ... ... ... ... және қозғалыс |Жарнама бағасының жоғарылығы; |
| ... ... ... тым көп ... |
| ... ... аудартудың |жарнама уақытының аздығы; |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
|Радио ... ... ... |Тек қана ... ... |
| ... және ... ... аударту |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... төмендігі |қарағанда төмен; тарифтердің |
| | ... бір ... жоқ; |
| | ... уақытының аздығы |
|Журналдар | ... және ... ... ... мен ... |
| ... ... деңгейінің |алу арасындағы уақыт |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... тираждардың болуы; |
| |жарық көру ... ... ... жерде |
| |жоғарылығы; ... ... ... ... |
| ... ... «екінші |жоқтығы |
| ... ... ... | |
| ... | ... ... қайталану деңгейінің|Аудитория таңдау ... ... ... бағасының |мүмкіншілігінің төмендігі; |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
ААҚ «Баян-Сұлу» Кондитерлік фабрикасы ... ... ... ... ... бір ... ... Сонымен қатар, жаңа
өнім түрлерінің тұсау кесер рәсімінде сол өнім туралы әр түрлі ... ААҚ ... ... ... ... ... ... де атап өту керек.
Газеттер – жергілікті газеттерде кәсіпорын жарнамалары жарияланбайды.
Радио - өте сирек қолданылады (республика мен қала көлемінде он ... бола ... ...... оқырмандар саны шектеулі арнайы ... ғана ... ...... ... ... ... өте сирек және
ыңғайсыз орналасқан.
Теледидар – ең сәтті жасалған жарнама. ... ... ... ... ... ... ... жарнама
құралдарының әртүрлі түрлерін қолдану. Оларға мыналар жатады:
• тұтынушыларды ынталандыру (үлгілерді тарату, жарамсыздық жағдайында
ақшаны ... беру ... ... безендірілуі, арнайы
бағалармен сату, сыйақылар, конкурстар);
• сату сферасын ... ... ... ... ... ... диллер арасында сауда жарыстарын өткізу,
сыйақылар төлеу);
• өз сатушы қызметкерін ... ... ... ... ... ... фабрикасы өнім өткізуді тек белгілі бір
сомадан жоғары сатып алу жағдайында ғана ынталандырады.
Насихаттау – ... не ... ... өз ... ... кез ... түрде жеткізу. ААҚ «Баян-Сұлу» кондитерлік фабрикасы
бұл әдісті ... ... ... ... бірі SWOT ... ... Ішкі орта анализінің нәтижелері 2.13 кестесінде көрсетілген.
Кесте 2.13
Кәсіпорынның күшті және әлсіз тұстары
|Орта аспектілері|Күшті тұстары ... ... ... |1. ... ... |1. Өндіріс қуатын ... |
| ... ... ... ... |
| |2. ... ... ... ... ... ... |
| ... |2. ... ... ... |
| |3. Өнім ... ... |өндіріс құралдарының тозуы. |
| ... | |
| |4. ... ... ... | |
| ... | |
| |5 Өнім жаңа ... | |
| ... икемділік | ... |1. ... ... |1. ... ... ... |
| ... ... ... |
| |2. ... білікті техникалық|2. Жұмысшыларды басқару |
| ... ... ... және |
| | ... ... ... |
| | ... ... |1. ... және ... |1. Өнім өтімінің аздығы |
| ... ... |2. ... |
| ... ... өз ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | |3. ... ... |
| | ... ... |1. ... ... ... ... мен|
| ... ... ... ... |
| | ... ... |1. ... ұшырау қаупінің|1. Өтімділік |
| ... ... ... |
| | |2. ... ... |
| | ... ... |
| | |3. ... ... ... | ... сфера және білім |
| | ... ... ... ... ... ішкі орта анализінің нәтижесі болып табылады. /28, 22-
23 б./
Осы матрица көмегімен кәсіпорын алдында тұрған ... ... ... ... ... қатар, осы мәселелерді шешу үшін бүгінгі
күні қолда бар мүмкіндіктерді пайдалану ... ... да ... ... ... ... ... өз мүддесі үшін дұрыс пайдаланбау
нәтижесінде туындаған өнім ... аз ... ... мақсаттары мен даму бағыттарының айқындалмағандығы;
• Маркетингтік зерттеулер деңгейінің төмендігі, т.б
Осы мәселелер арасындағы өнім өтімін ... ... ... ... ... ... кондитерлік фабрикасының маркетинг ... ... ... ... ... ... өнім ... нарықтарына терең ену арқылы кәсіпорын
өнімінің өтім көлемін ұлғайтуды, нарық қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... ету;
2. Нарықта жетекші орынға ие болуды қамтамасыз ету;
3. 20-30% деңгейдегі рентабельділікті қамтамасыз ету;
4. Отандық шикізатты ... ... ... ... ... ... SWOT анализінің матрицасын құрастырайық.
Кесте 2.14
SWOT анализінің матрицасы
|МҮМКІНДІКТЕР ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктердің |
|үкімет саясатының бағытталуы |жоғарылығы ... бір өнім ... ... ... қуатын жоғарылату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ТҰСТАРЫ ... ... ... ... өз |
|Қоғам тұрақсыздығы ... үшін ... ... және ... ... ... мен кәсіпорынды |
|өндірушілермен жоғары бәсекелестік|дамыту стратегиясының болмауы |
| ... ... ... ... ... ... келесідей мәселелерді шешуге мүмкіндік
береді:
• Өндірістік қуаттарды толық пайдалану;
• Жұмыс күшін тиімді ... ... ... отырып, нарықтағы үлесті ұлғайту және ... ... ... ... ... төлеуді қамтамасыз ету.
Өнімді өткізу саясатын ұйымдастырудың ең тиімді әдісі оны маркетингтік
тұрғыдан қалыптастыру екендігі ... Бұл ... ... ... ... ... ... БАҒА БЕЛГІЛЕУІН ЖЕТІЛДІРУ ЖӨНІНДЕГІ ҰСЫНЫСТАР
3.1.Өнімнің өзіндік құнын төмендету жолдары
Кез келген кәсіпорынның баға белгілеуін ... ... бірі - ... ... ... төмендету болып табылады.
ААҚ «Баян-Сұлу» кондитерлік фабрикасында өнімнің өзіндік құнын
төмендетудің келесідей негізгі бағыттары атап ... - ... ... ... ... Бұл – жұмыс
жағдайын жеңілдету және өндіріс өнімділігін арттыру мақсатында өндірістік
процестерді ... жаңа ... ... ... ... ... цехтарда кәмпит өнімдері қораптарға қолдан
бөлініп салынады. Егер осы ... ... ... ... ... шаққандағы өндіріске жұмсалған шығын мөлшері
жұмысшыларға төленетін жалақы есебінен айтарлықтай төмендейтін еді (1 ... үшін 12 мың ... ... және ... пен материалдардың жаңа түрлерін
қолдану отандық шикізат ... ... ... және шикізатты
тиімді пайдалануға мүмкіндік жасайды. Қанттың орнына оның ... ... ( 1- ... N – 1 – a – ... – L - ... кеңінен
қолдануға болады. Қантпен салыстырғанда тәттілігі 100 есе артық, ал бағасы
айтарлықтай жоғары ( 1 кг үшін 2500 ... ... 1 кг ... 100 ... ... ... болатындықтан, шығындарды әлдеқайда төмендетуге
болады. Жалпы шығындар құрамында қанттың алатын үлес салмағы 26 %, ... ... ... ... шығындарды әр килограмм үшін 10,8%
немесе 1500 теңгеге дейін ... ... ... ... құнының
үлес салмағы бүгінде 50 % құраса, Аспартамды қолдану нәтиесінде оны 38 %-ке
дейін азайтуға болады.
Ғылыми-техникалық жетістіктер мен озық ... ... ... және ... ... ... бөлігін жаулап алуға
көмектеседі.
Өнімнің өзіндік құнын төмендету басқарудың автоматизацияланған
жүйелерін жасау және ЭЕМ ... ... ... ... ... Сонымен
қатар, шығындарды шикізатты комплексті түрде ... ... орын ... ... ... ... ... жасау нәтижесінде төмендетуге болады. Өнімді жетілдіру, оған
жұмсалатын ... пен ... ... азайту, машиналар мен құрал-
жабдықтардың салмақтарын азайту ... да ... ... ... ... ... ... өндірісті мамандандыруды дамыту
барысында өндірісті ұйымдастыруды өзгерту арқылы ... асуы ... ... ... ... жетілдіріп оған жұмсалатын шығындарды
азайту, негізігі қорларды пайдалануды ... ... ... ... ... азайту және ұйымдастыру деңгейін
көтеретін басқа да факторлар тауардың өзіндік ... ... ... шығындар деңгейін төмендету негізгі өндірістің ... ... ... ... ... ... ағымдық өндірісті дамыту;
• технологиялық жұмыстарды жүйелеу;
• құрал-жабдықтар құрамын жақсарту;
• өнімнің және жасалынып жатқан ... ... ... ... және т.б.
Тірі еңбек көлемін біршама төмендету жұмыс уақытын ... ... ... ... саны ... ... көлемін толық
орындамаған қызметкерлер есебінен азайтылып отыруы ... ... ... жетілдіру арқылы қосымша үнемдеу пайда ... ... ... ... ... ... ... шығындарды азайтудан көрінеді.
Негізгі қорларды дұрыс пайдаланған жағдайда ... ... ... ... ... ... жоспарланған
жөндеулерін жасап, жөндеу жұмыстарының индустриалды әдістерін ендіріп те
өзіндік құнды ... ... ... ... және ... ... пайдалану материалдар мен шикізат шығындар нормасын азайтуға ... ... ... ... ... ... ... таңда ПВХ –
метализацияланған түрік фирмасының этикеткалары қолданылып жүр. Егер ... ... ... шарт ... ... бұл ... пен дайын өнімді жеткізу, тасымалдау есебінен әлдеқайда төмендетуге
болар еді.
Қарапайым өндіріс процесін ұйымдастыруға ... ... ... ... ... да ... ... құнын белгілі бір деңгейде
төмендетуге болады (шикізатты, құралдарды, жанар жағар ... ... тыс ... Олардың қатарына кеңінен тараған өндіріс шығындары
- өнім жарамсыздығы салдарынан болатын ... ... ... ... тыс ... шығындар себебін анықтау ерекше әдістер мен кәсіпорын
ұжымының мұқияттылығын талап етеді. Осындай шығындардың алдын алу ... ... ... ... орын ... ... құнына әсер ететін келесі фактор – еңбек өнімділігі.
Бұл жағдайда, өнімнің өзіндік ... ... ... ... мен ... жалақысын арттыру арасындағы қатынастың дұрыс
болған жағдайында ғана ... ... ... ... өсуі
жұмысшылардың жалақысының өсуінен артық болғанда ғана өнімнің өзіндік құнын
төмендетуге болалы.
Қандай ... өнім ... ... ... ... ... шығын көлемі төмендейтінін қарастырайық. Техникалық ұйымдастыру
жұмыстары әр жұмысшыға келетін еңбек ... ... ... ... ... ... еңбек нормасын аталған техникалық ұйымдастыру шараларын
дұрыс өткізсе, тиімді ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын жұмысшылар жалақысынан үнемдейді. ... ... ... ... ... ... ... негізделген. Соның нәтижесінде, тауар басына ... ... ... ... мұндай шара жұмысшылардың орташа жалақысының көлемін
төмендетпейді, себебі, еңбек өнімділігі артқанда, сәйкесінше ... да ... ... ... ... шаққандағы өзіндік құн жұмысшылар
жалақысының есебінен төмендемейді. Бірақ еңбек өнімділігі артқан ... ... де ... Ал бұл ... ... ... үнемдеуге
мүмкіндік береді. Мысалы, өндірістік ұйымдастыруға, ... ... ... ... цехтық жалпы өндірістік шығындардың көлемін ... өте ... ... ең ... басқару аппаратының құрылымын жеңілдету
мен арзандату арқылы ... ... ... басқатуға кететін шығындарды
қысқарту, басқарушы ... ... ... ... көлемі мен құрылымын өзгерту шартты тұрақты шығындар көлемін
салыстырмалы түрде кемітуге ... ... ... ... қоспағанда). Бұл өнімнің номенклатурасы мен ... ... ... көтерілуіне әкеледі. Өндіріс көлемін ұлғайту нәтижесінде
шартты тұрақты шығындар саны кемиді де, тауар басына ... ... ... ал бұл өнімнің өзіндік құнының төмендеуіне себепші болады.
Өндірілген өнімнің номенклатураы мен ... ... ... ... ... ... әсер ететін негізгі факторлардың
бірі болып табылады.
Жекелеген өнімдердің құрамын жетілдіру мен оның ... ... өнім ... ... ... ... артуына немесе кемуіне себепші болады.
Табиғи ресурстарды пайдалануды жақсартуда, шикізаттың құрамы ... ... ... ... ... ... мен ... тиімді пайдалану). Бұл факторлар айнымалы шығындардың көлеміне
табиғи жағдайлардың қалай әсер ететіндігін көрсетеді.
Жаңа цехтар салу мен ... ... жаңа ... салу ... шығындар деңгейіне айтарлықтай әсер етеді. Мысал, какао
өндіретін фабрика салу дайын какао ... ... ... ... шығындарды
әлдеқайда төмендетуге мүмкіндік берер еді.
Өндіріс құылымының айырмашылықтары өнімнің өзіндік құнына қаншалықты
әсер ететіндігін, ... ... ... ... ... ... ... иемденетін кәсіпорындарды салыстыру, талдау
арқылы анықтауға ... ... ... ... кәсіпорынның қолда бар
өндіріс қуатын пайдалану дәрежесін ескере отырып ... ... ... ... Сонымен қатар, кәсіпорын шығындарының ең тиімді және
бүгінгі таңдағы нақты ... ... ... осы ... мүмкіндіктері де қарастырылуы тиіс.
Егер кәсіпорын шығындарының көлемінің өзгерісі жоғарыда ... өз ... ... онда бұл ... ... ... екендігін білдіреді. Мысалы, өнімнің өзіндік құнына кіретін әр
түрлі міндетті төлемдердің көлемінің өзгеруі және мүлдем қысқартылуы.
3.2. Тауарлы саясатты ... ... ... сегменттеу жолымен нарықты қамту стратегиясын таңдау.
Нарық сегменттері ретінде келесідей тұтынушылар топтарын бөліп ... ... ... ... адамдар;
- Әлеуметтік жағдайы орташа адамдар;
- Балалар.
Осы аталған сегменттердің әр қайсысына ... өнім ... ... ... ... ... жағдайы жоғары адамдар үшін кәсіпорын
қымбат шоколад конфеттерін шығаруға өз ... ... ... ... әлеуметтік жағдайдағы адамдарға жоғары сапаны қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... ... Балаларға келетін
болсақ, бұл мәселені бөлек қарастыру керек. ... өз ... ... мүлдем түсінбейді. Сол себепті, балалар ... ... кез ... ... ... ... етеді. Ал, бұл талап етілген
өнім кірісі төмен отбасылар үшін тым қымбат болуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... мен ... бар,
балалар сегментіне арналған жан-жақты маркетингті жасау арқыры шешуге
болады.
Тауарлы ... ... ... ішіндегі қоспасы әр түрлі шоколадты
батондарды (бұл салада кәсіпорын 2003 ... ... 8 ... ... шығара бастады, оларың ең соңғысы 2004 жылдың сәуірінде
өндіріске енгізілген ... және ... ... ... алады.
Ресейлік ғалымдардың зерттеулері бойынша, кондитерлік өнімдердің нақ осы
түрлері балалардың сұранысына ең көп ие ... ... 13 б./ ... ... ... сату ... өнімді таратудың жаңа әдісін
жолға қоюға болады. Өнімді таратудың өзіндік құнын төмендете отырып, ... ... ААҚ ... ... ... өнімін таңдауға
жол ашамыз. Бұл бізден дұрыс маркетингтік стратегияны ... ... ... ... ... ... Бұл жобаның экономикалық негізі
мынада жатыр: Қостанай қаласының мектепте оқитын оқушылар саны 25000 ... ... ... ... ... өнімге деген жылдық
орташа қажеттілігі 1 балаға 10 кг. ... ... ... ... ... ... қарапайым көбейту әдісімен жылына 2,5 мың
тонна өнім өткізілетіндігін ... ... ... ... ... ... ... ие болмасақ та, моральдық жағынан ұтымды
позицияға ие боламыз, яғни, осылайша адам санасына ... ... ... ... кіре ... ... ... базаларын құру көмегімен өнімді
тарату арналарын жетілдіру ... Қала кіре ... 5 км ... ... базаларын қалыптастыруға болады. Олар өнімді ААҚ
«Баян-Сұлу» кондитерлік фабрикасының өзінде белгіленген ... ... ... ... ... ... қалалардан келген ... үшін өте ... ... ... тақырыпты зерттей отырып, ААҚ «Баян-Сұлу» кондитерлік фабрикасының
маркетингтік қызметіне ұсынылған барлық ұсыныстар аталған ... ... ... ... ... да өте қызықтырады,
деген ой дамын. Дегенмен, бұл ұсыныстардың кәсіпорын жұмысына ... ... осы ... ... ... кейін барып айтуға
болады.
3.3. Пакеттік баға ... баға ... ... ... ... өнімнің сатылу көлемін
біршама өсіруге мүмкіндік жасайды. Себебі, тұтынушы тауар ... ... ... ... ... баға белгілеу тауар бағасын 8%-
ға дейін ... ... ... ... ... дұрыс
құрастыру өнімнің сатылу көлемін ұлғайтуға және бағаларды түсіруге бірден
бір себепші болады.
Мерекелік сыйлықтар
|№ | Өнім ... |1 ... ... өнім ... | ... |
| | ... ... Жаңа жылдық сыйлықтар. 300г
|№ |Өнім атауы |1 ... ... өнім ... | ... |
| | ... ... ... нақты бағасы 600 г үшін 380 теңге, 300 г үшін 220
теңгені құрады. Бұл сыйлықтардан ... ... ... 33 және ... ... ... Аталған сыйлықтардың өзіндік құны 317 және 181 теңге.
Желтоқсан айында сатылған кондитерлік өнім көлемі 380 тоннаны құрады
(жылдың ... ... орта ... 190 ... Ал ... ... көлемі 400 тонна. Қоймада сұранысы көтерілмеген өнім түрлері
өткізілмей қалып ... баға ... ... отырған шаралар есебінен,
өндірілетін барлық өнімдердің ... бір ... ... ... ... ... ... бұл мерекелік сыйлықтардың ... өнім ... ... ... (21-34 ... дейін), бағасының
төмен болуы және әсем безендірілуі ... ... ... ... ... береді. Пакеттік баға белгілеу қоймада қалған 20 тонна
өнімді өткізіп, қосымша 1535 мың теңге пайда табуды қамтамасыз ... ... ... ... ... басты мақсаты –
нарықтың неғұрлым үлкен ... ... ... ... ... ... ... Нарық жағдайы қалай өзгерсе де, жоспарланған ... ... ... ... ... ... сәтті шешу.
Жүргізілген зерттеу мәліметтеріне сүйенетін ... ... ... өнім ... ... барлық шығындарды жаба ... ... ... етуі ... Бұл ... кейбір
өндірушілер өз өнімін барынша қымбатырақ сатуға тырысады. Бағалық ... ... ... бен ... ... ... шындық. Бұдан
кәсіпорынның бағалық саясатының ерекшеліктері, шарттары, артықшылықтары
және тәжірибеде жүзеге асырылуының маңыздылығы шығады.
Фабрика өз алдына ... ... қоюы ... ... өмір ... ... ... ағымдағы пайданы ең үлкен көлемге жеткізуді қамтамасыз ... ... үлес және ... ... ... бойынша нарықта
жетекшілік орынға жету.
Жұмыс істеу ерекшелігіне, нарықтағы үлесіне байланысты фабрика баға
белгілеудің келесі әдістерінің бірін ... ... ... шығын + пайда»;
- шығынға ұшырамау және мақсатты пайданы қамтамасыз ету анализі;
- тауар құндылығы негізінде баға белгілеу;
- ... ... ... баға ... ... фабриканың нақты бағаны белгілеуі кәсіпорынның қолданып
жүрген бағалық ... ... ... өз сатушы
қызметкерлері, бәсекелестері мен мемлекеттік ұйымдардың белгіленген бағаны
қабылдауына тәуелді екендігін ескеруі тиіс.
Бағаларды есептегенде, ... баға ... ... әр ... шешеді. Сондай әдістердің бірі – ... ... баға ... Бұл ... фабрика өнімді тұтынушыға жеткізу
мәселесін жан-жақты қарастыруы шарт. Атап айтқанда, өнім ... ... ... ... ... ... ... бағаларды белгілеу,
аймақтық баға белгілеу, базистік пунктке байланысты баға белгілеу немесе
тасымалдау шығындарын өз мойнына ала ... баға ... Баға ... ...... ... ... баға белгілеу. Мұнда фабрика
белгілі бір жеңілдіктерді ұсынады. Ал ... әдіс – өнім ... Бұл ... ... ... жайдайлар үшін ерекше бағалар
белгілеу немесе қолма-қол жеңілдіктер ... ... ... ... ... әдіс – дискриминациялық баға белгілеу. Бұл
әдісте кәсіпорын, әртүрлі тұтынушылар, әртүрлі аймақтар, әртүрлі уақыт үшін
бағаның түрлерін ... ... әдіс – жаңа өнім түрі үшін ... ... ... жаңа өнімін нарыққа мықтап ендіруді көздейді.
Алтыншысы – ... ... ... баға ... ... белгілі
бір тауар түріне негізделе ... баға ... ... ... ... фабрика тұтынушылар мен
бәсекелестердің мүмкін әрекеттерін ... ... ... ... ... баға ... мағынасына байланысты болмақ. Ал,
бәсекелестер әрекеті жауап қайтару саясатынан немесе қалыптасқан жағдайға
жаңа баға ... ... ... бағаларды өзгертуді көздейтін
фабрика шикізат ... ... және ... да әрекеттерін ескеруі қажет. Бәсекелес кәсіпорындардың бірі
өнім бағасына өзгертулер енгізген ... ... оның ... ... түсінуге тырысуы керек. Егер кәсіпорын ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге тырысса, бәсекелестер ... ... ... ... ... ... беруді жоспарлап
қойғаны жөн.
Берілген мәселенің ... ... ... ену ... белгілеу әдісін талдау үшін осы салада білім жетілдіру қажеттілігі
туындайды. ... және ... ... жақсы нәтижелерге қол
жеткізу мақсатында әлемдік тәжірибеге, оның ішінде, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
сәйкес нарық жағдайына ұқсас) және т.б. ... ... ... ... ... осы ... ... мазмұнын тереңдету
керек.
Дипломдық жұмыс барысында өткізу көлемін ұлғайтуға бағытталған біршама
шаралар анықталған болатын. Осы мақсатта SWOT ... ... ... SWOT матрицасы алынды. Жүргізілген ... ... ... өнімінің бәсекелестікке жарамды екендігін көрсетті. Дегенмен,
ААҚ «Баян-Сұлу» ... ... ... ... ... ... көлемде қолдана алмай отыр. Сонымен қатар, ... ... ... ... әсер ете ... ... ... орай төмендегідей шаралар ұсынылды:
1. Сегменттеу негізінде нарықты қамту стратегиясын таңдау;
2. ... ... ... ... жүргізу әдісін қолдану;
3. Қалаға кіру және шығу жолдарында көтерме сауда ... ... ... ... ... ... ... дипломдық жұмыс барысында , ААҚ ... ... ... ... ... ... ... талдау беріліп, сол талдау нәтижесі ... ... ... ... ... құнын төмендету. Оның бірнеше бағыттары атап
көрсетілді: өндірістің техникалық ... ... ... ... жаңа ... қолдану, ғылыми-техникалық жетістіктер мен
озық тәжірибелерді қолдану, өндірісті мамандандыруды дамыту, ... ... ... ... ... арттыру. Сонымен қатар,
өндірісті басқаруды жетілдіріп, оған ... ... ... негізігі
қорларды пайдалануды жақсарту, тасымалдау шығындарын ... ... ... ... және басқа да тауардың өзіндік ... ... ... ... пайдалану;
- тауарлы саясатты жетілдіру жолдарын табу. Нарық сегменттері ретінде
тұтынушылардың 3 тобын бөліп қарастыру ұсынылады: әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге, қалаға
кіре берісте көтерме сауда базаларын құру көмегімен өнімді тарату арналарын
жетілдіру. ... ... ... ... қалалардан келген көтерме
саудагерлер үшін өте тиімді болар еді;
- пакеттік баға белгілеу. Оның ... ... ... ... бір ... ... ... етуге болады. Сонымен қатар, бұл
мерекелік сыйлықтардың құрамында кондитерлік өнім түрлерінің ... ... ... ... және әсем ... ... деген
сұранысты айтарлықтай өсіруге мүмкіндік береді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... Ф. ... маркетинга. – Москва: Прогресс, 1995 – 129-142 б.
3. Кэмпбелл Р. Макконнелл, Стоили Л. Брю. ...... 1992 – 207-211 ... ... Ж.М., Нәбиев Е.Н. Маркетинг негіздері. – Астана: Парасат
әлемі, 2003 – 168-171 ... ... А.С. ... ... ... құралы. – Алматы:
Экономика, 1995 – 248-256 б.
6. Сатыбалдин С.С. Маркетинг – ... ... ... құралы. –
Алматы, ҚазЭТУ, 1994 – 81-88 б.
7. Салимжанова И.К. ... и ...... ... ... ... Г.Э., ... Е. Нарықтық экономиканың анықтамалары. –
Алматы: Бастау, 1993 – 70-85 ... ... К. ... ... ... цен ... ... Казахстана, 2003 – №1 – 57-63 б.
10. ... В. Н. ... ... ... ... ... в ... и за рубежом, 2004 – №4 – 3-8 б.
11. Моисеева Н.K., ... Ю.П. ... ... ... обновление. – ... 1998 - 59-72 ... ... и практика маркетинга. Сборник научных трудов. – Караганда:
Полиграфия, 1994 – 49-56 б.
13. Р.Б. Ноздрева. Как побеждать на ... / ... в ... и ... 2004 – №11 – 25-27 б.
14. Есимжанова С.Р. Маркетинг в ... ... ... – Монография. – Алматы: Аян-Әдет, 2001 – 71-74 ... ... А.А. ... ... и ... пути
совершенствования. – Алматы, 1998 – 49-51 ... ... Г. ... – стратегия бизнеса на конкурентном рынке. /
Аль-Пари, 2003 – №1 – 31-34 б.
17. Мамыров Н.К. ...... ... 1999 – 203-214 ... ... И. Цена и качество продукции. / Труд в Казахстане, 2003 –
№10 – 33-38 б.
19. Яркина Т.В. ... ... ... ... ... – Москва,
1999 – 80-83 б.
20. Все о ... ... ...... ... 2000
– 51-54 б.
21. Апсалямов Н. Тенденции развития пищевой промышленности в Республике
Казахстан. / Транзитная экономика, 2004 – №5 – 39-46 ... ... ... изделий Казахстана: проблемы, возможности,
перспективы. / Маркетинг товаров и услуг, 2004 – №11 – 11-16 ... ... С. ... ... ... ... ... кондитерских изделий. / Транзитная экономика, 2003 – №11 – 78-81
б.
24. Искендиров С.А. ... в ... ... / ... и ... 2003 - №5 – 31-33 ... ... А.Д., Сайфулин Р.С. Финансы предприятия. – Москва 1998 – 59-
61 б.
26. Раимбеков Ж.С. Стратегический анализ затрат и издержек предприятия.
/ ... ... ... ... 2003 – №2 – 111-117 ... ... Д., ... Б. Маркетинг. – Москва: Экономика, 1997 –
213-218 б.
28. Логиков Г.В. ... Е.В. ... ... ... ... в России и за рубежом, 2004 – №5 – 21-23 б.
29. Джексон ... ... ... ... ... на ... века. – Москва: Экономика, 1993 – 63 б.
|1 |163 |148 |
|2 |170 |153 |
|3 |180 |170 |
|4 |181 |160 |
|5 |181 |180 |
|6 |200 |181 |
|7 |170 |142 |
|8 |215 |190 |
|9 |230 |186 ... |232 |199 ... |245 |190 ... |245 |198 ... ... ... ... стратегияны жүзеге
асыру
Бағалардың бейімделуі
Бағаға қатысты шешімдерге әсер ететін ... ... ... Өнімді өткізуге қатысушылар
• Бәсекелестер
• Шығындар
Пайдаға негізделген
• пайданы ең үлкен көлемге жеткізу
• қанағаттанарлық пайда
... ... ... ... ... тез ... ... белгілеудің мүмкін мақсаттары
Қалыптасқан жағдайға негізделген
• тұрақтылық
• қолайлы жағдай
Өнімді өткізуге негізделген
• көлем
• нарықтағы үлес
Балабақша
медпункт
Асхана
фирмалық дүкен
Цех ... ... ... ... ... №1
цех №3
Өтім және маркетинг бөлімі
Қамтамасыз ету бөлімі
Қаржы
директоры
Бас инженер
Коммерциялық
директор
Бас директор
Бас ... ... ... ... ... ... инженері

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
1924-1925 жж. ұлттық-мемлекеттік межелеу. Қазақстанның тұңғыш шекарасының белгіленуі18 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Авторлық меншік және оның құқықтық белгілері67 бет
Адам денесінің морфологиялық белгілері. Пропорциясы, дене бітімі, келбеті3 бет
Алаяқтық жолмен ұрлаудың саралау белгілері55 бет
Алаяқтық құрамының негізгі белгілері40 бет
Аралас экономика туралы ұғымды түсіну, оның сипаттамалары мен белгілерін талдау және қазіргі Қазақстандағы аралас экономиканың ахуалы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь