Айнымалы жұлдыздардың классификация күйлері

КІРІСПЕ
1 АЙНЫМАЛЫ ЖҰЛДЫЗДАРДЫҢ КЛАССИФИКАЦИЯ КҮЙЛЕРІ
1.1 Айнымалы жұлдыздар
1.2 Жүріп тұрған айнымалы жұлдыздар
1.3 Эрупттік айнымалы жұлдыздар
1.4 Тұтылмалы айнымалы жұлдыздар
2 БЕЙСЫЗЫҚ ДИНАМИКАЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДЕГІ БИФУРКАЦИЯНЫ ЗЕРТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
2.1 Бейсызық жүйелердегі бифуркация
2.2 Айнымалы жұлдздардың жарқыл қисықтары және олардың жалпыланған метрлік сипаттамасы
2.3 Энтропийнді . метрлік диаграмма
3 САНДЫҚ ТАЛДАУДЫҢ НӘТИЖЕЛЕРІ
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қосымга
Қазіргі таңда айнымалы жұлдыздардың физикалық қаситеін зерттеу мәселесі ғылым мен техникада қазіргі таңғы физикадағы басты мәселерінің бірі болып табылады. Айнымалы жұлдыздардың қасиетін зерттеу галактиканың дамуы туралы айтарлықтай ақпарат береді. Галактикадағы қарақұрыдымдар айнмалы жұлдыздарды тудыратыны белгілі болды. Радиоастрономия және рентгендік астрономияның қарқын алу үрдісі айнымалы жұлдыздардағыүрдістердің физикасын терең және жан-жақты зерттеуді талап етеді.
Айнымалы жұлдыздардың түрлерін тұрақты жұлдыздардан автоматты түрде ажырату үшін телескоптарды жасау айнымалы жұлдыздардағы болатын физикалық қасиетттерді білуді талап етеді. Айнымалы жұлдыздардың тұрақты жұлдыздардан негізгі айырмашылығы рентгендік сәулешығару аймағында спектрдің өзгеруі немесе жарықтылығының өзгеруі болып табылады. Бұл құбылыстың себебі айнымалы жұлдыздардың құрылымының ретсіздігінен болып табылады. Айнымалы жұлдыздардың қасиетінің өзгеруі компьютерлік техниканың қолданылуымен тәжірибелік мәліметтерді өңдеумен талданады.
Айнымалы жұлдыздардың спектрлік қасиеттерінің немесе жарықтылығының бірмәнділік күшінде айнымалы жұлдыздардың түрлерін тану үшін тиімді де сенімді технологияны жасау тек бір ғана физикалық тәжірибемен мүмкін емес.
Айнымалы жұлдыздардың сипаттамаларын дәл өлшеу мүмкін емес, өйткені олар өлшеу қателігінен тәуелді. Талдаудың бір әдісі ол бифуркациялық диаграммаларды тұрғызу болып табылады. Егер оларды теориялық және компьютерлік модел ретінде негіздемесек және сипаттамасақ қаражаты жағынан қымбат тұратын тәжірибелік зерттеулер тиімді емес. Осыған байланысты өзекті мәселе айнымалы жұлдыздардың радиациялық, оптикалық, радиофизикалық қасиеттерін компьютерде моделдеу және теориялық талдау болып табылады. Қазіргі таңда проблемалық сұрақтар хаотикалық процестердің фазалық портретінде сапалық өзгерістерді тіркеу болып табылады. Белгілі теориялық әдістер динамикалық жүйедегі теңдеулеріндегі бар дәрежелік параметрлерін ұсынады. Алайда тәжірибелік мәліметтерде ондай параметр жоқ және құбылыстың басқарылатын параметрлерін тағайындайтын әмбебап әдістің жоқтығын көрсетеді.
Осы жағдайға байланысты қазіргі таңда айнымалы жұлдыздардың сәулешығару ретінің біз ұсынған дәрежелік параметрі бойынша бифуркациялық диаграммаларды алу мақсатқа қойылып отыр.
Дәрежелік параметр ретінде біз ұсынған хаотикалық сигналдардың жалпыланған метрикалық сипаттамасы қолданылды.
Келесі дерек көздеріндегі мәліметтер қолданылды. VSOLJdatabase, ftp://ftp.kusastro.kyoto-u.ac.jp/pub/vsnet/VSOLJ/database/stars.Алынған нәтижелер логистикалық кескіннің бифуркациялық диаграммасы мен салыстырылды, периодттың екі еселенуі, периодтың үштенуі, хаосқа көшуі шығарылды. Бұл әдіс жұлдыздардың түрін автоматты түрде анықтауға мүмкіндік береді.
1) П. Н. Холопов. О классификации переменных звёзд, переменные звезды, 21, 465---484, 1981.
2) Жанабаев З.Ж. Размерности самоаффинных фракталов // Фракталы и прикладная синергетика: Тр. ФиПС-03 / Под. ред. В.С.Ивановой и В.У.Новикова. – М.: МГОУ, 2003. – С. 198-201
3) http://www.aavso.org/data/download/
4) Жанабаев З.Ж., Алимгазинова Н.Ш., Бейсебаева А.С., Наурзбаева А.Ж. Энтропийно-метрические характеристики астрофизических сигналов // 19 Межд. Крымская конференция «СВЧ-техника и телекоммуникационные технологии». - Севастополь, 2009. - С. 935-936.
5) Жанабаев З.Ж. Обобщенная метрическая характеристика динамического хаоса // Материалы 8-й межд. школы «Хаотические автоколебания и образование структур» Саратов, 2007.- с. 67.
6) Жанабаев З.Ж., Бейсебаева А.С., Наурзбаева А.Ж., Алимгазинова Н.Ш. Фрактальные характеристики хаотических сигналов // Тез.док. 5-й Межд. науч. конф. «Совр. дост. физики и фунд. физ. обр». – Алматы, 2007. - С.186.
7) Жанабаев З.Ж. Информационные свойства самоорганизующихся систем.// Докл. НАН РК,- 1996. №5.с.14-19.
8) Zhanabaev Z.Zh. Information properties of self-organizing systems // Rep.Nat.Acad of Science RK. − 1996. - № 5. - P.14-19.
9) Zhanabayev Z.Zh. Self-organization and multifractality in hydrodynamical turbulence // Dynamical systems and chaos. - Vol. 2. - Tokyo, World Scientific. – 1994. - P. 222-225.
10) Федер Ф. Фракталы. – М.: Мир, 1991. – 254 с.
11) http://www.kusastro.kyoto-u.ac.jp/vsnet/
12) Жаңабаев З.Ж., Иманбаева А.К., Алмасбеков Н.Е. Радиофизика және электрониканың компью-терлік әдістері: Оқу құралы/ З.Ж. Жаңабаев, А.К. Иманбаева, Н.Е. Алмасбеков. – Алматы: Қазақ университетi , 2007. – 155 б.
        
        КІРІСПЕ
Қазіргі таңда айнымалы жұлдыздардың физикалық қаситеін зерттеу мәселесі
ғылым мен техникада қазіргі таңғы физикадағы басты мәселерінің бірі ... ... ... ... зерттеу галактиканың дамуы туралы
айтарлықтай ... ... ... қарақұрыдымдар айнмалы
жұлдыздарды ... ... ... Радиоастрономия және рентгендік
астрономияның қарқын алу үрдісі айнымалы жұлдыздардағыүрдістердің физикасын
терең және жан-жақты зерттеуді ... ... ... түрлерін тұрақты жұлдыздардан автоматты ... үшін ... ... ... ... болатын физикалық
қасиетттерді білуді талап етеді. ... ... ... ... айырмашылығы рентгендік сәулешығару аймағында спектрдің өзгеруі
немесе жарықтылығының өзгеруі болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... табылады. Айнымалы
жұлдыздардың қасиетінің өзгеруі компьютерлік техниканың қолданылуымен
тәжірибелік мәліметтерді өңдеумен талданады.
Айнымалы жұлдыздардың ... ... ... ... күшінде айнымалы жұлдыздардың түрлерін тану үшін тиімді де
сенімді ... ... тек бір ғана ... ... ... емес.
Айнымалы жұлдыздардың сипаттамаларын дәл өлшеу мүмкін емес, өйткені
олар өлшеу қателігінен ... ... бір ... ол ... ... ... ... Егер оларды теориялық және
компьютерлік модел ретінде негіздемесек және сипаттамасақ ... ... ... ... зерттеулер тиімді емес. Осыған байланысты
өзекті ... ... ... радиациялық, оптикалық, радиофизикалық
қасиеттерін компьютерде моделдеу және теориялық талдау болып табылады.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... сапалық өзгерістерді тіркеу болып табылады. Белгілі теориялық
әдістер динамикалық ... ... бар ... ... ... тәжірибелік мәліметтерде ондай параметр жоқ ... ... ... ... ... ... ... жағдайға байланысты қазіргі таңда айнымалы жұлдыздардың
сәулешығару ретінің біз ... ... ... ... ... алу мақсатқа қойылып отыр.
Дәрежелік параметр ретінде біз ... ... ... ... сипаттамасы қолданылды.
Келесі дерек көздеріндегі мәліметтер ... ... ... кескіннің бифуркациялық диаграммасы мен
салыстырылды, периодттың екі ... ... ... хаосқа көшуі
шығарылды. Бұл әдіс жұлдыздардың түрін автоматты түрде анықтауға ... ... ... КЛАССИФИКАЦИЯ КҮЙЛЕРІ
1.1 Айнымалы жұлдыздар
Айнымалы жұлдыз – айналасында ... ... ... ... өтісімен өзгеретін жылтырақ, жұлдыз. Басқаша айтқанда
кезкелген жұлдыздардың жылтырауы уақыттың ... осы ... ... ... ... ... ... энергия мәні күн циклінің онбір
айналымы кезінде 0,1% шамасына өзгереді, бұл ... ... ... бір шамасына өзгеруіне сәйкес келеді. Бақылау техникасының
жеткен деңгейінде анықталған жұлдыздың жылтырауының өзгеруі айнымалы ... ... ... ... қатарына жатқызу үшін жүлдыздың
жылтырлығы ең жоқ дегенде бір рет ... ... ... ... себебі келесі әсерлерден болуы мүмкін: радиалды
және радиалды емес пульсация, хромдысфералық активтілік, тар екілік ... ... ... ... ... ... бір жұлдыздан келесі
жұлдызға заттардың ағуына ұатысты процестер, аса жаңа жұлдыздардың жарылысы
және т.б. ... ... ... ... олардың жер атмосферасында ауаның
тербелуінен болатын жылтылдауымен алмастырмау ... ... ... жылтылдамайды.
Айнымалы жұлдыздарды белгілеудің қазіргі жүйесі XIX ... ... ... ... жүйе ... табылады. 1850 жылы Фридрих
Аргеландер әрбір топжұлдыздарда байқау дәрежесіндегі R ден Z ке дейінгі
әріптермен ... ... ... ... ... ат ... R Hydrae — ... бойынша Гидра топжұлдызында алғашқы
ашылған айнымалы жұлдыз, S Hydrae — екінші және т.б. Сол ... ... ... жұлдыздардың 9- тіркелген, яғни 792 жұлдыз бар деген
сөз. Аргеландр кезеңінде осындай қор ... ... ... ... ... топ жұлдыздардағы жұлдыздардың 9 саны шегі ... және ... ... ... ... екі ... белгілеу
наменклатурасын жалғастырды:
RR RS RT RU RV RW RX RY RZ
SS ST SU SV SW SX SY ... TU TV TW TX TY ... UV UW UX UY ... VW VX VY ... WX WY ... XY XZ
YY YZ
ZZ
Мысалы, RR Lyr. Дегенмен, таяу арада бұл жүйе де жұлдыздар тобы қатарындағы
барлық мүмкін ... ... ... ... қосымша екіәріпті
белгілеулерін енгізді:
AAABAC … AIAK … AZ
BB BC … BI BK … ... IK … ...... … QZ
Екі әріпті комбинациядан қолжазбада I әріпімен шатастырып алмау үшін
J әріпі алынып тасталды. Белгілеудің екіәріпті жүйесі толығымен жойылғаннан
кейін ғана ... ... ... қолдану туралы шешім
қабылданды, 335 нөмірінен бастап , мысалы V335 Sgr. Бұл жүйе осы ... ... ... Ең көп ... жұлдыздар Мерген жұлдыздар тобында
табылған. Есте қалатыны, Аргеландер классификациясында ең соңғы орынды 1989
жылы Z Кескіш(Резца) жұлдызы ... ... ... ... олардың адекватты
классификациясын жасау амалдары бірнеше рет іске ... ... ... аз ... негізделген классификациялар негізінде
жұлдыздарды ұқсас ... ... ... ... ... ... ... қисық формасы, амплитуда және жарқылдың өзгеру периоды
және т.б. Ақырында, белгілі айнымалы жұлдыздар санының өсуімен бірге ... ... бар ... саны да ... кейбір үлкендері кіші
қатарларға бөлінді. Сонымен қатар, теориялық әдістердің дамуының ... тек қана ... ... ... ғана ... ... ... бір айнымалы түрге әкелетін физикалық процесстер бойынша да
жүргізуге болады.
Айнымалы жұлдыздардың маңызды сипаттамаларының бірі болып ... ... ... жұлдызға дейінгі қашықтық ... және ... ... ... көлемі де үлкен саналған. Жарқырауы көбіректерін
бірінші шама жұлдыздарына (1m, латынша ... - ... ал ... ... ... ...... (6m) жатқызған. Қазір
бізге жұлдыздық шама оның көлемін емес, жарқырауын, яғни жерде ... ... ... белгілі. Бірақ жұлдыздық шамалар ... және ... 1m ... ... 6m жұлздызының
жарқырауынан 100 есе үлкен. Жарқыраулары 1m ... ... ... нольдік және теріс жұлдыздық шамаларға ие. Шкала көзге
көріне ... ... ... де созылады. 7m, 8m жұлдыздары және
т.б. да бар. Дәлірек бағалаулар үшін 2.3m, 7.1m ... ... ... ... бізден әр түрлі қашықтықта орналасатындықтан олардың
бізге көрінетін жұлдыздық шамалары жарқырауы (сәуле шығару қуаты) жөнінде
ештеңе айтпайды. ... ... ... ... ... қолданылады.
Бірдей қашықтықта (10 пк) орналасқан болса ие ... ... ... жұлдыздық шамалар (M) деп аталады.
Жақын жұлдыздарға дейінгі қашықтықты анықтау үшін параллакс (заттың
бұрыштық жылжуының шамасы) әдісі ... ... оның ... ... жер ... ... ... көрінер бұрыш
жылдық параллакс деп аталады. Бірақ жылдық параллакстарды тек жақындағы,
бірнеше 100 парсектен алыс емес ... ... үшін ... ... ... ... түрі мен ... жұлдыздық шамасының арасында
статистикалық тәуелділік табылды. Сонымен, спектр түріне байланысты абсолют
жұлдыздық шамасын ... ... ... оларды көрінетін жұлдыздық
шамалармен салыстыра ... ... ... пен ... ... анықталған параллакстар спектрлік параллакстар деп
аталады.
Кейбір жұлдыздар біз үшін жарқыл, кейбірі ... ... ... ... сәуле шығаруының шынайы қуаты жөнінде ештеңе айтпайды, себебі
олар әр түрлі қашықтықта ... ... ... ... шама
қашықтықтан тәуелді болғандықтан өз кезегінде жұлдыздың сипаттамасы ... ... ... болатын жарқырау шамасы, яғни бірлік уақытта
жұлдыз шығаратын толық энергия болып ... ... ... ... бірі – S ... Балықтың жарқырауы Күндікінен
500000 есе үлкен, ал карлик-жұлдыздардың жарқырауы ... есе ... ... ... шама ... ... кез ... жұлдыздың жарқырауын
келесі формуламен есептеуге болады:
lg L = 0.4( Ma-M),
мұндағы L - жұлдыздың жарқырауы, M - оның ... ... ... - Күннің абсолют жұлдыздық шамасы.
Тағы бір маңызды сипаттамасы – ... ... ... ... салыстырғанда жұлдыздың массаларының кіші ... ... ... ... ... ... ... қос
жұлдыздарды зерттеу береді.
Жұлдыздар спектрі – олардың барлық физикалық құрылымы суреттелген
куәлігі. Жұлдыздың спектрі арқылы оның ... ... ... оған ... да), ... ... ... сапалы және сандық
химиялық құрамын, кеңістіктегі ... ... осі ... ... және де ... ... ауырлық центрлерінен айналатын басқа
көрінбейтін жұлдыз бар-жоғын анықтауға болады. ... ... ... ... бар. ... әріптермен, ал кіші
класстары класын белгілейтін әріптен кейін 0-ден 9-ға дейінгі сандармен
белгіленеді. О кіші ... кіші ... ... ... Спектрлік
класстар тізбегі жұлдыздардың температурасының олардың кеш спектрлік
класстарына өтуіне байланысты ... ... ... Ол ... О - B - A - F - G - K - M. Суық қызыл жұлдыздар ... М ... ... екі түрі бар. ... ... ... ... молекулалық
жұту жолақтарының орнына көміртегі мен циан қышқылдарының ... тән ... ... ... ... ... ... қышқылының
жолақтары тән (S классы). Жұлдыздардың басым көпшілігі О-дан М-ге дейінгі
тізбектелуге жатады. Бұл ... ... Әр ... ... ... де әр түрлі: О мен В – көгілдір ... А – ақ, F пен G – ...... М – ... ... ... бірөлшемді, себебі жұлдыздың
температурасы негізгі сипаттамасы ... ... ... бір класс
жұлдыздарының ішінде гигант-жұлдыздар және карлик-жұлдыздар бар. Олар бір-
бірінен атмосферадағы газ тығыздығы, ... ... ... ... Бұл ... ... спектрлерінен көрінеді.
Жұлдыздардың жаңа екіөлшемді классификациясы бар. Ол классификация бойынша
әр ... ... ... қоса ... класы да көрсетіледі және рим
сандарымен I-ден V-ке дейін белгіленеді. I – жоғарғы гиганттар, II-III ... IV – кіші ... V – ... ... Веги ... класы A0V болады, Бетельгейзе - M2I, ... - A1V. ... ... жұлдыздарға тән. Алайда, ерекше спектрлерге ие қалыпсыз
жұлдыздар жиыны бар. Біріншіден, ол ... ... ... қара ... ... ... ғана емес, ақшыл, үзіліссіз
спектрден де жарықтау ... ... ... тән. ... ... деп ... ... мұндай сызықтардың болуы спектрлік
класстан кейін «е» әрпімен белгіленеді. Сонда, Ве, Ае, Ме ... бар. ... ... ... ... ... болуы Оf ретінде
белгіленеді. Спектрі әлсіз үзіліссіз спектрмен салыстырғанда кең ... ... ... жұлдыздар да болады. Оларды WC, WN деп
белгілейді. Олар гарвард классификациясына енбейді. Соңғы ... ... ... көрінбейтін инфрақызыл спектр аймағына шығаратын
инфрақызыл жұлдыздар ... ... ... мен ... ... Оның ... үлкені беттің шаршы метрінен әлсіз сәуле шығаруына байланыссыз Күннен
50000 есе күшті ... Ең ірі ... ... 2400 есе үлкен. Олардың
ішіне дейін біздің Күн жүйе Сатурн орбитасына сыяр еді. Сириус – ... ... ... ... ... ... ... екі еседей үлкен ақ
жұлдыздардың бірі. Бірақ карлик жұлдыздардың жиыны да бар. Негізінен ... ... ... жартысындай және бестен біріндей болатын ... ... ... Күн ... ... болып табылады, ондай
жұлдыздар біздің галактикада миллиардтаған.
Айнымалы ... ... үшін ... ... мен ... қолданылады. Бір шоқжұлдыз шегінде айнымалы жұлдызға келесідей
ретте бір латын әріпі, екі әріп ... ... ... V ... ... S Car, RT Per, V557 ... да объектердің жерден бақыланатын жарқырауының айнымалылығын
анықтайтын негізгі себептер арқылы айнымалыларды келесі ... ... ... ... ... және ... ОКПЗ-да айнымалы жұлдыздар үлкен үш класқа бөлінген: эруптивті,
пульсациялайтын айнымалы және тұтылмалы айнымалылар типтеріне жіктеледі;
кейбір ... – кіші ... ... ... жұлдыздар құрылымының ішінде болатын
процесстермен байланысты туындайтын айнымалылық тән жұлдыздар жатады.Бұл
типтегі жұлдыздар жарқырауы біртіндеп ... Ол ... мен ... ... ... ... Пульсациялайтын
жұлдыздардың периодының өзгеруі күн бөлігінен (RR Лира ... ... ... ... ... – Мира Кита ... жұлдыздар)
күндерге дейін созылады. Пульсациялайтын жұлдыздардың шамамен 14мың ... ... ... класы – жарылғыш, басқаша эруптивті
жұлдыздар. Бұған, біріншіден, өте жаңа, жаңа, қайталама жаңа, N ... ... ... және ... ... Эруптивті
жұлдыздарға жас, тез айнымалы жұлдыздар, NV Кита типіндегі жұлдыздар ... ... ... ... ... ... ... айнымалылар саны
2000-нан жоғары.
Эруптивті айнымалылар класына ... ... ... ... кезінде жарқырауын бір рет өзгертетін жұлдыздар жатады. Эруптивті
жұлдыздардың жарқырауының өзгерісін ... ... ... ... ... ... байланыстырады. Айнымалы жұлдыздардың бұл класын
екі ... ... ... ... ... ... дұрысемес
айнымалылар, жылдам дұрысемес жұлдыздар және жаңа, жаңаұқсас жұлдыздар.
Пульсациялайтын және ... ... ... ... деп ... Себебі ... ... ... көрінетін жарқырауының өзгерісі жоғарыда айтылғандай
оларда жүретін физикалық процесстерге байланысты. ... ... ... көлемі де өзгереді.
Айнымалы жұлдыздардың үшінші класын қарастырайық. ...... ... көру ... ... қос ... ... центрінен айналғанда олар бір-бірін кезекпен тұтады. Осы
себептен олардың ... ... ... ... болмағанда
бақылаушыға екі компоненттен де жарық келеді, тұтылу кезінде жарық ... ... үшін ... Тығыз жүйелерде қосынды жарқырау ... ... ... бұзылуымен байланысты. Тұтылмалы жұлдыздардың
периоды бірнеше сағаттан ондаған жылға дейін созылады.
Тұтылмалы айнымалы жұлдыздардың үш негізгі типі бар. ... ... (b ... ... ... жұлдыздар. Бұл ... ... шар ... сонымен қатар жұлдыз-серігінің көлемі
үлкен және жарқырауы негізгі жұлдыздыкінен аз. Екі компоненті де немесе
негізгі ... ақ, ... сары ... ... ... ... ... жарқырауы шамамен тұрақты. Негізгі жұлдыз тұтылғанда жарқырауы
бірден төмендейді (бас ... ал ... ... ... тұтылуы
кезінде жарқырауының азаюы көп емес (екінші ретті минимум) ... ... ... ... ... ... ... есептеуге болады.
Тұтылмалы айнымалы жұлдыздардың екінші типі – b Лира типіндегі
жұлдыздар. Олардың жарқырауы шамамен екі ... шама ... ... біртіндеп өзгереді. Бас минимумдар ... ... ... терең
болмайтын екінші ретті минимум басталады. Айнымалылық периодтары ... ... ... ... созылады. Бұл жұлдыздардың компоненттері –
B мен A спектрлік класстарының массивті көгілдір-ақ және ақ ... ... және ... ... ... байланысты екі
компонентіне де қатты құйылмалы әсер ... ... ... ... ... ... жұптарда жұлдыздар атмосферасы бір-біріне ... ... ... ... ... ... зат алмасу жүреді.
Жұп-тұтылмалы жұлдыздардың үшінші типі – айнымалылық (және айналу)
периоды бар болғаны 8 ... ... W ... Аю ... атымен аталған
жұлдыздар. Бұл жұлдыздың үлкен компоненттері қандай үлкен жылдамдықпен
айналатынын елестету қиын. Бұл ... ... ... F және ... ... жұлдыздарға қосынды жарқырауы уақыт өтуімен
периодты ... екі ... ... жатқыздық. Жарқырау өзгерісінің
себебі жұлдыздардың бір-бірін тұту немесе тығыз жүйелерде өзара ... ... ... яғни ... ... ... геометриялық факторлардың өзгеруімен байланысты болды.
Және айнымалы жұлдыздардың жеке ... ... бар – ... ... ... ... ... олар беттік сипаттамалардың қатты
біртексіздігіне ие. Мұндай біртексіздіктер жұлдыздың ... ... ... ... 20000 ... үшін ... ... әлі де анықталмаған.
Айнымалы жұлдыздарды зерттеу өте ... ... ... ... жасын, орналасқан жерін, жұлдыздық орналасу типін және
біздің Галактиканың алыстаған ... ... да ... ... ... ... Қазіргі бақылаулар кейбір айнымалы қос
жұлдыздардың рентген сәулесін шығаратын көздер екенін көрсетті.
ОКПЗ-3-да барлық айнымалы жұлдыздар үш ... ... ... ... ... ... ... және тұтылмалы айнымалылар.
Класстар типтерге бөлінеді, ал кейбір типтер өзара типтерге бөлінеді.
1.2 ... ... ... ... тұрған айнымалыларға айнымалылығы жер асты қойнауында болып
жатқан процесстерден ... ... ... Бұл процесстер жұлдыз
жарқылының периодты өзгеруіне әкеп ... ал оған қоса ... ... ... – бет ... ... ... және т.б.
өзгереді. Жүріп тұрған айнымалылар классы келесі типтерге бөлінеді:
1) ... ... (Cep) — ... 170 ... жоғары жарқылды жұлдыздар. Екі өзара типке бөлінеді:
а) Классикалық цефеидтер (Cδ) — жазық құрама Галактиканың ... W ... (CW) ... ...... ... Галактиканың
цефеидтері
2) Баяу бұрыс айнымалылар (L)
3) Мир Кит типтес жұлдыздар (M)
4) Жартылай дұрыс айнымалылар (SR)
5) RR Лирa (RR) типтес айнымалылар
6) RV ... (RV) ... ... β ... ... β Үлкен ит (βC) типтес айнымалылар
8) δ Щит (δ Sct) ... ... ZZ Кит ... ... ... ... ақ ... α² Тазы иттер (αCV) типтес магнитті айнымалылар
1.3 Эрупттік айнымалы жұлдыздар
Бұл классқа ... ... ... ... ... бір ... ... жатады. Эрупттік жұлдыздар жарқылының барлық
өзгерістерін жұлдыздарда, ... ... ... жарылыс процесстерімен
немесе жұлдыздардың жарылысымен байланыстырады. Айнымалы жұлдыздардың ... екі ... ... бөледі: диффузды тұмандықпен байланысқан бұрыс
айнымалылар, жылдам бұрыстар, сондай-ақ жаңа және жаңа ... ... ... ... ... ... айнымалылар және жылдам
бұрыстар мынаған бөлінеді:
а) UV Кит (UV) типтес ... ... ... ... болатын d Me спектралды класс жұлдыздары, оларға UVn
типтес жұлдыздар ... UV ... ... ... ... тұмандықпен
байланысты.
ә) BY Дракон (BY) типтес айнымалылар— айнымалы амплитудасы және
жарқыл ... ... ... бар жарқылдың периодты өзгерісін
көрсететін кеш спектралды класстардың эмиссионды жұлдыздары.
б) Бұрыс айнымалылар (I). a, b, n, T, s ... ... ... ... O—A спектралды классына жататынын ... ... F—M ... ... ... «n» ... тұмандықпен
байланысты көрсетеді, «s» — жылдам айнымалылықты, «T» Т ... ... ... ... бейнелейді. Isa белгілеуі ерте спектралды класстың
жылдам бұрыс айнымалы жұлдызына беріледі.
2. Жаңа және жаңа ... ... ... ... Жаңа ... (N) өз кезегінде былай бөлінеді:
а) Жылдам жаңа (Na)
ә ) Баяу жаңа (Nb)
б ) Өте баяу жаңа ... ) ... жаңа ... ) Жаңа ... ... ... Z Андромед (ZAnd) типтес симбиотикалық айнымалылар
2.4) R Солтүстік ... (RCB) ... ... U ... (UG) типтес айнымалылар
2.6) Z Жираф (ZCam) типтес айнымалылар
2.7) Аса жаңа жұлдыздар (SN)
2.8) S Алтын Балық (SD) типтес айнымалылар
2.9) γ ... (γC) ... ... ... ... ... ... жұлдыздарға қосынды жарқылдары уақыт ағынына
қарай периодты түрде өзгеріп отыратын екі ... ... жүйе ... өзгеру себебі жұлдыздардың бір-бірімен тұтылуы немесе ... ... ... өзара гравитациядан өзгеруі әсерінен болуы
мүмкін, яғни ... ... ... ... геометриялық
факторлардың өзгеруімен байланысты.
1) Алголь (EA) ... ... ... ... ... ... және ... белгілеуге мүмкіндік береді; тұтылу аралығында
жарқыл тұрақты ... ... β Лира (EB) ... ... ...... ... сонымен қатар тұтылу аралықтарында да өзгертетін эллипсоидты
компоненті бар қос жұлдыздар. Екінші ... ... ... бақыланады.
Периодтары, 1 күннен артық.
3) W Үлкен аю (EW) типтес тұтылмалы ... — F ... ... ... ... ... 1 ... кем және
амплитудалары әдетте 0,8m кем.
2 БЕЙСЫЗЫҚ ДИНАМИКАЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДЕГІ БИФУРКАЦИЯНЫ ЗЕРТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
2.1 Бейсызық жүйелердегі бифуркация
Бифуркация – тәуелді ... ... ... динамикалық
жүйелер күйінің санды өзгерісі, яғни жүйенің күйі ... ... мына ... ... ... ... қарапайым динамикалық жүйесін қарастырайық:
(2.1.1)
(2.1.1) теңдеуі бейсызық болып табылады, оның шешімі көптеген бейсызық
теңдеулердің шешімі ... ... ... арқылы өрнектелмейді,
сондықтан оның сандық шешімін алу қажет. Жеткілікті аз ауытқу ... (, х үшін ... ... ... ... теңдеу
сызықты , оның шешімі мына түрде ... ...... ... а – амплитуда, – бастапқы фаза.
Маятниктің қозғалысын зерттеу нәтижелерін жазықтығындағы қисықтар
жиыны ... ... ... ... – бұрыштың өзгеру
жылдамдығы. жазықтығы фазалық жазықтық деп ... ... ... ... ... қисықтар – фазалық
траекториялар (1-сурет).
Сызықты ... ... ... ... ... берілетін эллипстер болып табылады. Математикалық маятник үшін бұл
аз ауытқу бұрышы кезінде дұрыс болады. Ауытқу ... ... ... ... ... қозғалысы күрделірек болады, өйткені
тербелістен басқа маятниктің басқа жаққа айналуы мүмкін. (2.1.1) ... ... ... күрделі, сондықтан біз маятниктің қозғалысын
сандық түрде зерттейміз. (2.1.1) теңдеуін бірінші ретті теңдеу ... ... ... ... ... ... ... табылады. Жиілікті
өзгерте отырып жүйенің күйін өзгертуге болады. 1-суреттен көрініп ... және ... емес ... ... ... ортасы берік болып
табылады, ал ... ... ... ... емес болады.
1 сурет – Бейсызық маятниктің фазалық портреті
Берік және берік емес нүктелерді толығырақ ... ... ... ал берік емес нүктелерді тербеліс траекториялары
тастап кетсін. Сонда ... ... ... ... ... 2-суреттегідей
болады.
2 сурет – Фазалық жазықтықтағы берік және берік емес ... ... бұл 1 - ... ... ... сәйкес келетін берік
нүкте, ал ақ нүкте ершік (седло) центріне сәйкес келеді. ... ... ... тыныштық күйіне сәйкес келеді, ал ... ... ... вертикаль жағдайға сәйкес келеді және аз ... осы ... ... ... және ... емес нүктелер бифуркация теориясына маңызды әсерін
тигізеді. Қарапайым мысал ретінде бірінші ретті ... ... ... ... ... ... параметрлерінің жүйесін қарастырайық. Мүмкін
болатын үш жағдай:
r< 0 кезінде векторлық өрістің екі ... ... ... оны ... ... оң жақ ... ... теңесек табуға болады, ... ... () ... ... ... ()— ... ... = 0 кезінде векторлық өрістің жалғыз жартылай берік ... ... ... болады 0.
r> 0 кезінде векторлық өрістің ерекше нүктелері болмайды (3-сурет).
Бифуркацияның мұндай түрі ... деп ... ... ... жартылай берік ерекше нүктенің туу процесі ретінде
бейнеленуі мүмкін және кейінгі оның берік және берік емеске ыдырауы, немесе
керісінше – ... және ... емес ... ... ... ... берікке қосылу процесі ретінде бейнеленуі мүмкін.
3 сурет - (2.1.3) теңдеудегі бифуркацияның әртүрлі режимдері
4 ... - ... ... диаграммасы
.
(2.1.3) теңдеуінің бифуркациялық диаграммасы 4-суретте көрсетілген.
Үздікті сызық берік емеске, ал тұтас берік нүктелерге ... ... ... ... ... ... өзгерткен кезде r жүйе ... ... мына ... үшін ... ... қарастырайық
(2.1.4)
(2.1.4) теңдеуінің шешімі (2.1.3) теңдеуінің шешіміне ұқсас, тек ... ... тағы бір түрі бар, ол ... ... ... Мұндай екіге бөліну астрономиялық есептерде ортақ болып табылады,
олардың симметриясы болады. Айыршық бифуркация үшін ... мына ... ... ... онда бұл ... х ті ... ауыстыруға қатысты
инвариантты болады.5-суретте r-дің әртүрлі мәні кезіндегі ... ... ... - Айыршық бифуркацияның бифуркациялық режимдері
r 0 болғанда берік нүкте берік емес ... Екі жаңа ... ...... ... ... емес ... екі
жағынан да пайда болады. «Айыр» терминінің себебі бифуркациялық ... анық ... ... ... - (2.1.5)-теңдеуінің бифуркациялық диаграммасы
Енді динамикалық жүйелердің жаңа ... ... онда ... ... ... ... Бұл ... белгілі болғандай, әртүрлі
аталады: теңдеу айырмашылығы ретінде, рекурренттік қатынастар, қайталанған
бейнелеу, немесе жай бейнелеу. Мысалы, ... ... ... Х санынан бастап бірнеше рет басасыз деп есептейік. Сонда жүйелі
көрсеткіштер Х = соs Х болып ... Х ... ... ... ... ... ... құбылыс модельдері ретінде әртүрлі туындайды.
Кейбір ғылыми контексттерде бейнелеулер ... ... ... ... ... ... ... астрономиялық
мәліметтер бөлігінде, сондай-ақ кейбір жұлдыздар шоғырын зерттеуде болады,
мұндағы кейінгі туған жұлдыздар ... өлі ... ... ... бір ... ... қарастыруға болады. Көптеген астрономиялық
мәліметтер хаостық тәртіпке ие болады. Шынында да, ... ... ... тәртібіне қарағанда көбірек мүмкіндікке ... х ... ... өз ... ... ... ... сурет- Қарапайым бейнелеудің қарғулары
Бейнелеуді зерттеу әлі бастапқы күйде, бірақ соңғы 20 ... ... ... ... ... қол ... сандық компьютерлерде оңай әрі жылдам есептеуге болады, онда
уақыт ... ... ... ... ... және ... ... көрсетті, олар өз кезегінде жаңа ... ... ... хаосты периодын екі еселеу арқылы модельдеу (2.1.6)
теңдеуінде ... ... ... ... ... , ... 1 ... ... тепе-теңдіктің екі
нүктесі болады. хn+1 = f (xn) ... ... ... ... ... |f '(x)| еңісінің шамасын анықтау керек. Егер |f '(x)| >
1, тыныштық нүктесі берік емес. 1 

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Айнымалы жұлдыздар үшін информация мен энтропия қатынасын анықтау»48 бет
"Қазандықтардың арматурасы. қазандық агрегат арматурасының классификациясы"3 бет
"қауіпті жүктер. олардың классификациясы"4 бет
Delphi ортасында бір айнымалының функциясын зерттеу әдістемесін жасау18 бет
n-ші ретті, коэффициенттері айнымалы біртекті сызықтық дифференциалдық теңдеулерді жалпыланған Абель формуласын пайдаланып шешу36 бет
Pascal тіліндегі айнымалылар типі21 бет
String типті айнымалыға қолданылатын стандартты функциялар мен процедуралар9 бет
«Есте сақтау құрылғыларының классификациясы.динамикалық жад контроллері»5 бет
Адаптациялардың классификациясы9 бет
Азот тыңайтқышы және оның классификациясы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь