Кәсіпорындардық басқару құрылымы және даму стратегиясының өзара байланыстары

МАЗМҰНЫ:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7

Бөлім.І Кәсіпорынды басқарудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.1 Кәсіпорынды басқарудың мәні, мақсаттары мен міндеттері ... ... ... ... ... ...9
1.2 Кәсіпорын басқару объектісі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.3 Кәсіпорынды басқару функциялары жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
1.4 Ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
1.5 Ынталандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
1.6 Бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27

Бөлім.ІІ «Қазмұнайгаз» барлау өндіріс акционерлік қоғамы қызметінің
тиімділігі көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
2.1 Кәсіпорынның шаруашылық қызметінің сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ..33
2.2 Айналым қаражаттарының тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41
2.3 Кәсіпорынның рентабельділігі мен іскерлік белсенділігінің
көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51

Бөлім.ІІІ Кәсіпорынның стратегиялық дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
3.1 Стратегия ұғымы және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...66
3.2 Кәсіпорынның дамуын басқару стратегисы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68
3.3 Кәсіпорынның даму стратегиясының негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ...71
3.4 Кәсіпорынның қаржы ресурстарын басқару стратегиясы ... ... ... ... ... ... ..76
3.5 Кәсіпорынның қаржылық стратегиясын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..79

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .83

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .85
Кіріспе

Нарықтық экономиканың қарқынды даму кезінде кәсіпорынға тиімді басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін қалыптасқан экономикалық жағдайды айқын көрсететін ақпараттық жүйенің болуы өте маңызды. Менің таңдаған осы жұмысым қазіргі күні өте керекті, өйткені жақсы ақпараттық жүйе жетістіктер мен бәсекеге қабілеттіліктің кепілі ғана емес күшті бәсекелестік жағдайында аман қалу құралы болып табылады.
Ақпарат барлығына керек: басқарушы құрылымға, кәсіпорын қызметкерлеріне, қоғамдық ұйымдарға, барлық жұмысшыларға. Тек интуицияға, өмірлік және практикалық тәжірибеге сүйену мүмкін емес, шыққан мәселелерді шешуге көмектесетін кеңейіп жатқан ақпаратты алып игеру керек. Ақпарат қазіргі кезде маңыздылығы жағынан материалдық, шикізаттық және басқа ресурстардан кем тұрмайтын бірінші кезектегі ресурс ретінде шығады.
Басқарудағы ақпараттық жүйе дегеніміз ол басқарушылық қызметтегі жұмысшыларды ақпараттық қамтамасыз ету жүйесі болып табылады. Сонымен ол ақпаратты жинау, сақтау, жіберу және өңдеуге байланысты технологиялық функцияларды атқарады. Ол белгілі экономикалық объекте қабылданған басқарушылық қызметтің әдістеріне, құрылымына сәйкес қызмет етеді, олардың алдында тұрған мақсаттары мен міндеттерін жүзеге асырады.
Қазіргі заманда маңызды аймақ болып басқарушылық шешімдерді қабылдауға керекті болатын ақпаратты жинау және өңдеуді жүзеге асыратын ақпараттық қамтамасыз ету болып табылады. Кәсіпорынның қызметі мен жағдайы туралы ақпаратты басқарудың жоғары деңгейіне жіберу және кәсіпорынның өзара байланысты бөлімдері арасында ақпаратпен өзара алмасу жаңа электронды-есептегіш техника және басқа техникалық байланыс құралдар негізінде жүзеге асады.
Басқаруды ақпараттық қамтамасыз ету дегеніміз ол ақпараттың кәсіпорынды басқару жүйесі және жалпы басқарушылық процеспен байланысты. Ол басқарудың барлық функцияларын қамтитын жалпы түрде қарастырып қана қоймай, сонымен қатар кейбір жеке функционалды жұмыстарына, мысалы болжау және бағдарлау, есепке алу, талдау жұмыстарына байланысты қарастырылады.
Қазақстанның нарықтық экономикаға көшуі басқаруда жаңа әдістерді қажет етеді: бірінші кезекте тиімділіктің экономикалық және нарықтық критериялары, икемділікке деген талаптарда жоғарлауда. Ғылыми-техникалық прогресс және сыртқы ортаның динамикасы кәсіпорындарды күрделі жүйеге айналуға мәжбүрлейді, ал олар басқаруда жаңа әдістерді керек етеді. Осы жерден кәсіпорынның тиімді қызметі қаржыны, қызметкерлерді, сату мен сатып алуды және өндіріс процесін басқаруды біріктіретін біртұтас күрделі жүйесі негізінде ғана жүзеге асырылуы мүмкін. Мұндай жүйелер бизнестің негізгі мақсаттарына (өндірілетін тауарлар мен қызметтердің сапасын арттыру, өндіріс көлемін ұлғайту, нарықта жетекші орынға ие болу және өз бәсекелестерін жеңу) жету құралдары ретінде қарастырыла бастады.
Осы жұмыстың негізгі мақсаты кәсіпорындарда сапалы ақпараттық жүйені тұрғызу арқылы кәсіпорынның тиімді басқарылуын қамтамасыз етуді қарастыру.
Жұмыс барысында өз алдыма мынадай міндеттерді қойдым:
1) кәсіпорынды басқару жүйесін талдау;
2) Unity ERP жүйесінің жұмыс істеуін қарастыру;
3) қаржылық есеп берулер мен талдап көрсеткіштердің есептелу жолдарын талдау;
4) HEBS Report программасына кәсіпорынды басқаруға жәрдемдесетін қаржылық есеп берулерді автоматтандыру.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:

1. К.Нәрібаев, С.Жұмамбаев. Менеджмент Алматы1998ж.
2. Вейл П. Искусство менеджмента Москва 1993г.
3. Тоқсейітов Р.Қ. Экономикалық сөздік-анықтамалық Болашақ 1999ж.
4. Веснин В.Р. Основы менеджмента Мрсква 1996ж.
5. Қ.Р Азаматтық кодексі 75-бап. Алматы 2000ж
6. Герчикова И.Н. Менеджмент Москва1995г.
7. Гвашиани Д.М. Организация и управление Москва 1972г.
8. Мескон М.Х. Основы менеджмента Москва 1992г.
9. Речмен Д.Дж. Современный бизнес Москва 1995г.
10. Санталойнен т. Управление по результатам Москва 1993г.
11. Травин В.В. Основы кадрового менеджмента Москва 1995г.
12. Мескон М.Х. Основы менеджмента Москва 1992г.
13. Андреев В.Д. Практический аудит Москва1994г.
14. Андросов А.М. Бухгалтерскмй учет Москва 1996г.
15. Палий В.Ф. Палий В.В Финансовый учет Москва 1998г.
16. Баймуханова С.Б.,Балапанова А.Ж. Бухгалтерлік есеп Алматы 2003ж.
17. Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной деятельности и аудит Москва 1994г.
18. Кеулімжаев Қ.К. Қаржылық есеп Алматы 2001ж.
19. Шишкин А.К. Учет, анализ, аудит на предприятии Москва 1996г.
20. Хорнгрен Ч.Т. Бухгалтерский учет: управленческий аспект. Москва 2000г.
21. Подольский В.И. Аудит Москва 1997г.
22. Павлова Л.Н. Финансовый менеджмент Москва 1995г.
23. Благодатских В.А. Экономика, разработка и использование программного обеспечения. Москва 1995г.
24. Абрамов С.А. Экономическое обоснование автоматизации обработки информации. Москва 1974г.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
____________________________________________ кафедрасы
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Кәсіпорындардық басқару құрылымы және даму ... ... ... ... ... ... ... ... «___» ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынды ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынды ... ... ... барлау өндіріс акционерлік қоғамы қызметінің
тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... рентабельділігі мен іскерлік белсенділігінің
көрсеткіштерін
талдау......................................................................
................51
Бөлім-ІІІ ... ... ... ... және ... ... дамуын ... ... даму ... ... ... ... ресурстарын басқару
стратегиясы..........................76
3.5 ... ... ... ... ... қарқынды даму кезінде кәсіпорынға тиімді
басқарушылық шешімдерді ... үшін ... ... ... ... ақпараттық жүйенің болуы өте маңызды. Менің таңдаған осы
жұмысым қазіргі күні өте керекті, өйткені жақсы ... жүйе ... ... ... ... ғана емес ... ... жағдайында
аман қалу құралы болып табылады.
Ақпарат ... ... ... құрылымға, кәсіпорын
қызметкерлеріне, ... ... ... ... Тек ... және ... тәжірибеге сүйену мүмкін емес, шыққан мәселелерді
шешуге көмектесетін кеңейіп жатқан ақпаратты алып ... ... ... ... ... ... материалдық, шикізаттық және басқа
ресурстардан кем тұрмайтын ... ... ... ... ... ... жүйе ... ол басқарушылық қызметтегі
жұмысшыларды ақпараттық қамтамасыз ету жүйесі болып ... ... ... ... сақтау, жіберу және өңдеуге байланысты технологиялық
функцияларды атқарады. Ол ... ... ... ... ... әдістеріне, құрылымына сәйкес қызмет етеді, олардың
алдында тұрған мақсаттары мен міндеттерін жүзеге асырады.
Қазіргі заманда маңызды ... ... ... ... ... ... ақпаратты жинау және өңдеуді жүзеге асыратын
ақпараттық қамтамасыз ету болып ... ... ... мен ... ... басқарудың жоғары деңгейіне жіберу және кәсіпорынның өзара
байланысты бөлімдері арасында ... ... ... жаңа ... ... және басқа техникалық байланыс құралдар негізінде ... ... ... ету ... ол ... ... жүйесі және жалпы басқарушылық процеспен байланысты. Ол
басқарудың барлық функцияларын қамтитын жалпы түрде қарастырып қана қоймай,
сонымен ... ... жеке ... ... ... ... ... есепке алу, талдау жұмыстарына байланысты қарастырылады.
Қазақстанның ... ... ... ... жаңа ... ... бірінші кезекте тиімділіктің экономикалық және нарықтық
критериялары, икемділікке ... ... ... ... және ... ... динамикасы кәсіпорындарды күрделі жүйеге
айналуға мәжбүрлейді, ал олар ... жаңа ... ... ... Осы
жерден кәсіпорынның тиімді қызметі қаржыны, қызметкерлерді, сату мен ... және ... ... ... ... ... ... жүйесі
негізінде ғана жүзеге асырылуы мүмкін. Мұндай жүйелер бизнестің негізгі
мақсаттарына (өндірілетін ... мен ... ... арттыру,
өндіріс көлемін ұлғайту, нарықта жетекші ... ие болу және ... ... жету ... ... ... ... жұмыстың негізгі мақсаты кәсіпорындарда сапалы ақпараттық жүйені
тұрғызу арқылы кәсіпорынның тиімді ... ... ... ... барысында өз алдыма мынадай міндеттерді қойдым:
1) кәсіпорынды ... ... ... Unity ERP ... жұмыс істеуін қарастыру;
3) қаржылық есеп берулер мен ... ... ... ... HEBS Report ... кәсіпорынды басқаруға ... есеп ... ... ... ... ... негіздері
1.1 Басқарудың қажеттілігі мен мәні,
мақсаттары мен міндеттері
Басқарудың мәнін, оның іс жүзінде атқарылатын салаларын қарастырмай
ашу ... ... ... орай ... үш ... ... жөн: өлі
табиғаттағы басқару; биологиялық жүйелердегі басқару; адам ... ... ... ... екі ... ажыратады:
1) басқаруды әр адам еңбегінің элементі (бөлшегі) ретінде қарау;
2) басқаруды адамдардың өзара қарым-қатынасы элементі ретінде қарау.
Адамзат ... тән ... ... ... әр ... Шартты
түрде саяси басқару, ... ... және ... ... ... бөліктерін басқару деп бөлуге болады.
Нарықтық экономика жағдайында басқарудың басты объектісі – кәсіпорын
болып табылады. Дәстүр бойынша ... ... ірі ... ... ... ... ... ең алдымен ірі
корпорацияларды басқару туралы сөз қозғалады. Басқару объектісін осылайша
айқын ... ... ... ... принциптері мен әдістерін
анықтауда және т.с.с. мәселелерді зерттеуде маңызы зор.
Еңбек ... ... ... ... бөлу мен ... тікелей қатынас болуы басқару мен ... ... ... ... ... жекелеген адамдардың іс-қимылдарын
үйлестіруге деген өндірістік қажеттіліктен ... ... ... ... ... ... ... жіктеліне басталған.
Меншік иесі – капиталист енді өзі ... ... ... да ... ... ... ал кейін басқару органдарының біртұтас
жүйесі пайда болды.
Өндіріс орны техникалық, ... және адам ... ... деп ... болады. Техникалы-технологиялық жүйе мен
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... мәселесі барлық элементтердің мейлінше ... мен ... ... ете ... тек ... ... ... қоймай, сондай-ақ өндіріс процесінде адамдардың бірлескен
әрекетін ... ... ... ... мен ... қатынастар
жиынтығын, олардың өндіріс құрал-жабдықтарымен өзара ... ... ... адам ... ... ... саласын құрғанмен, өз алдына
мүлдем дербес процесс ретінде қарауға ... Ол ... ... ... ... кең жүйе ... кіреді.
Басқару формаларының түр ерекшеліктері басқару объектісіне
байланысты. Бұл оның ... ... ... ... ... принциптері,
заңдылықтары болмайды деген сөз емес. Өзімізге ... бұл ... ... ... ... ... отырып, сапалық түрғыдан ... ... ... ... кибернетика қарастырады.
Кәсіпорынды басқаруға, оның ... ... ... нысандары тән. Олар мейлі табиғатта, тірі ... ... ... ... ... ... ... Бұл жалпы
нышандарға: жүйелік, ... ... ... ... және ... ... нышандардан басқа кәсіпорынды басқаруға, әлеуметтік басқару
түрлерінің кейбір белгілері тән. Праксеология, ұйымдастыру теориясы ... сол ... ... тұжырымдары да кәсіпорынды басқару процестерін
ғылыми танып-білуге пайдалы.
Басқару ... ... ...... жалпы және өзгеше
нышандарының ара-қатынасы. Кәсіпорынды басқаруда жалпы принциптердің рөлін
асыра сілтеу дұрыс емес, әрі ... ... әкеп ... ... ... ... ... онда кез-келген ... ... ... және ... ... сипат алатындығын
естен шығармау керек: соңғылары берілген басқару функциясының мәнін
толығырақ ... ... ... басқару механизмінің жұмысында,
ақпаратты жинау, беру, ақпаратты өңдеу ... орын ... және ... ... мәні ... ... жүйенің өзімен, оның өзгеше
заңдылықтарымен тығыз байланысқан.
Сөйтіп, басқарудың ... оның ... ... ... ... оның ... аспектілерін зерттейтін әртүрлі ғылымдардың
жетістіктерін қолдану негізінде ашуға болады.
Шын мәнінде, басқару - өте ... ... ... Басқару
мақсаттарды, принциптерді басқару әдістері жүйесін ... алға ... ... ол ... ... басқару кадрлерін, басқару
техникасын қамтиды. Іс барысында басқару әр түрлі кезеңнен ... ... ... ... және ... ... ... мен
процестері әр түрлі деңгейде әр түрлі болады және әр түрлі әлеуметтік
ұйымдарда бірдей ... ... сан ... ... ... ... және әлеуметтік-психологиялық мәселелерді ескеріп, үйлестіріп
отыру қажет. ... ... ұйым ... ... ... мен
аспектілері оған қатысушылармен біртұтас бірігеді, интеграцияланады. Барлық
элементтердің біртұтас бірігуі процестерін зерттеу, басқаруды ... және ... ... құбылыс ретінде зерттеп-білу басқаруды
зерттеу тақырыбы болып табылады /4, 58-бет/.
Басқару теориясында логикалық әдіс ... ... ... ... ... ... ... логикасы айтарлықтай
дәрежеде формализациялауға көнеді. Осыған орай басқару мәселелерін зерттеп-
білуде экономикалық-математикалық ... ... орны ... ... ... ара ... қамтиды.
Басқару ісі басқару теориясының дамуы арқасында барған сайын ... ... ... ... ... ол шығармашылық, өнер саласы болып
қала береді. Басқару жүйесінің ... ... ... ... ... ... жасампаз қолдану өнерін меңгере білуімен
қамтамасыз етіледі.
1.2 ... ... ... ...... ... бөлінісі жүйесіндегі оқшауландырылған
дербес өндірістік-шаруашылық бірлік ... ... ... ... ... негізгі нысаны. Ол қоғамдық
қажеттіліктерді қанағаттандыру және пайда алу ... өнім ... ... ... көрсету үшін құрылады және өндіріс құрал-
жабдығы мен басқа да ... ... ... ... ... ... ие болады, шаруашылық есеп принципінде әрекет етеді және өзінің
құрлымында ... ... ... ... ... ... дербес жүзеге асырады, шығарылатын өнімін,
салықтар мен басқа да міндетті төлемдерді төлегеннен кейін қалған пайданы
иеленеді. Кәсіпорын ... ... ... ... ... құрылды деп
саналып, заңды тұлға құқығына ие болады. Тіркеу үшін ... оны ... ... ... ... ... ... жарғысын және
басқа құжаттарды ұсынады. Меншік иесінің немесе ол уәкілдік берген ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектілер, сондай – ақ филиалдар, бөлімшелер, банкте шот ашу
құқығы бар басқа да ... ... құра ... ... ... ... ... ұжымдары, жеке және заңды тұлғалар, соның ішінде
шетелдік тұлғалар да, ... ... бола ... Меншік
нысандарына қарай кәсіпорын жеке, мемлекеттік, ұжымдық немесе аралас
меншіктегі, сондай – ақ ... ұйым ... ... ... ... Олар ... ... серіктес (жарнапұлға негізделген
серіктестік), акционерлік қоғам, мемлекеттік кәсіпорын, ... ... ... ... ... көшу ... жұмыс
істеп тұрған кәсіпорындардың дербестігін кеңейтумен бірге экономикалық
бірігудің жаңа ...... ... ... банктер құрудың тиімділігі пайда болды.
Бірлескен кәсіпорын – екі не одан көп елдің ... ... ... ... ... біріктіру негізінде құрылған кәсіпорын. Олардың
нақты нысандары: өндірістік кәсіпорындар, сауда ... ... және ... ұйымдар. Ынтымақтастықтың мұндай нысандары ел
экономикасына шетел капиталын ... ... бар ... ... ... ... шығаруды ұлғайтуға мүмкіндік береді, білімді,
еңбек пен өндірісті ұйымдастыру тәжірибесін, ... ... мен ... нарықтық қатынастар мен сыртқы рынокты игеруге жәрдемдеседі. Оның
жарғылық қоры серіктестіктердің салымы есебінен ... ... ... ... ... ... ... жағдайда қосымша салым
немесе қарыз ... ... ... ... ... ... ... құрылтайшы мемлекетінің азаматы, не ... ... ... ... ... жұмысқа алу, жұмыстан шығару, еңбек ақы
төлеу мәселелерін кәсіпорынның өзі ... Оның ... ... шарт ... ... ... – заңды құқығы бар, бірақ акцияларының пакеті не
жарғылық қоры басқа кәсіпорынның қолында ... ... ...... қызметті жалға алынған мүліктік
кешен негізінде ... ... ... ... Жалгерлік кәсіпорын
тіркелген сәттен бастап заңды ұйым құқығына ие болады. Ол жалға берушіге
жалға алынған ... ... ... ... ... тұрақты сома
түрінде жалгерлік төлем төлейді. Салықтар ... ... ... алынған пайданы дербес иемденеді.
Жекеше кәсіпорын – ... ... ... ... ... ... жоқ ... құрған кәсіпорын. Оның жеке ... ... ... тұлға белгілері болатындығында. Оны меншік иесі
басқарады не ол уәкілдік берген ... ... ... иесі ... ... болуға құқылы немесе басқару үшін басқа біреуді
тағайындауы, оны өзара шарт бойынша ... ... ... ... құра
отырып, меншік иесі мүлікті немесе қаражатты кәсіпорынға береді және оны
басқару органдарының өкілеттіліктерін шектеу ... ... ... ...... ... құқығы берілген, өзін-өзі
қаржыландыру жағдайында коммерциялық қызметпен айналысатын және барынша көп
пайда алуды көздейтін оқшауландырылған ... ... ... ...... ... өтеуін төлеп алған
жағдайда немесе мүлікті ... ... ... ... ... ... жағдайда
құрылатын шаруашылық бірлік. Мұнда меншік ұжымдық сипатта болады және мүлік
қызметкерлердің салымдарына бөлінеді. Қызметкер ... ... ... немесе жалгерлік кәсіпорынның мүлкіне салған сомасы мен ... ... ... ... ... кейінгі мүліктің өсіміне
қосқан үлесі кіреді. Салымға еңбек ... мен ... ... ... келісімде жұмыс нәтижелерін басшылыққа ала отырып, айқындалатын
мөлшерде процент ... ... ... ... жағдайда
бюджетпен, банктермен және басқа ... есеп ... ... ... ... оның ... төленеді.
Шетелдік кәсіпорын – ... қоры ... ... ... ... кәсіпорын – жұмысшылар саны мен шаруашылық айналымы белгілі-
бір мөлшерлік критериймен шектелетін жаңадан құрылған немесе ... ... ... ... ... ... пен құрылыста жұмысшылардың саны
көп дегенде 200 ... ... 100 ... ... ... ... ... бөлшек саудада 15 адамға дейін жететін кәсіпорындар жатады.
Ірі кәсіпорын – не сала өндірісінің ... ... көп ... не ... ... акцияларды иеленушілердің саны жөнінен,
өткізу көлемі, активтердің немесе пайданың мөлшері ... ірі ... не осы екі ... де ие ... ... ... – бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... белгіленген мөлшерде үлеске
бөлінген серіктестік. Жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... бермейді және серіктестіктің қызметіне
байланысты залалдарға өздерінің қосқан салымдарының құны шегінде тәуекел
етеді.
Жауапкершілігі ... ... ... саны жүзден
аспауға тиіс. Егер жауапкершілігі ... ... ... жүзден асып кеткен жағдайда, ол бір жыл ... ... не ... не өзге де ... ... акционерлік қоғам немесе
өндірістік кооператив болып қайта құрылуға, ал бұл мерзім өткен соң, егер
қатысушылар саны ... ... ... ... мемлекеттік
тіркеуде жүзеге асырған органның немесе өзге ... ... ... сот ... ... жатады.
Акционерлік қоғам - өзінің қызметін жүзеге асыру үшін қаражат тарту
мақсатында ... ... ... ... ... ... өзіне тиесілі акциялар құнының шегінде қоғамның қызметіне
байланысты шығындар ... ... ... ... ... ... ... бөліп бере алатын акционерлік қоғам болып табылады.
Акциялары оның құрылтайшылары және алдын-ала белгілінген ... ... ... акционерлік қоғам жабык акционерлік ... ... ... қоғамның өз акцияларын сатқысы келетін акционері
оларды қоғамның басқа қатысушыларына, ал олар бас ... ... ... ... ... алуға ұсынуға міндетті.
Серіктестіктің міндеттемелері бойынша өзінің бүкіл мүлкімен толық
серіктерімен қосымша жауап беретін бір ... одан да көп ... ... ... ... ... салған салымдардың
жиынтығымен шектелетін бір немесе одан көп ... да ... ... ... ... ... ... қатыспайтын серіктестік
сенім серіктестігі деп танылады /5,75-бап/.
1.3 Кәсіпорынды басқару функциялары
Жоспарлау
Американдық ғалымдар өз жұмыстарында жоспарлауды ... ... деп ... ... ... ... ... жүйесі
келесі сұрақтарға жауап беруге тиіс: не нәрсе жасау керек, қашан, кім және
қалай жасау қажет, ... ... ... орындау үшін қандай
ресурстар қажет. Басқару процесі жоспарлау, ... ... ... және оның ... бақылау болып табылады. Жоғарыда аталған
этаптар неғұрлым жақсы жүргізіліп және тығыз байланыста ... ... ... ... ... ... ... уақыт кезеңінде
болашақ қызметтердің сипатын, қалпын және реттілігін анықтауға мүмкіндік
беретін құрал ... ... ... ... ... жоспарлауға енетіндер: сыртқы қоршаған
ортаның даму ... ... ... мен ... ... ... қатардағы міндеттерді белгілеп және
оны орындауға қажетті іс-әрекеттер бағытын анықтау. ... ... ... ... табылады: ұзақ мерзімді, орта ... ... ... ... ... ... деңгейлерін қамтиды және
ортақ мақсаттарына сай ... ... ... қажетті
алғышарттарды қамтамасыз етуі керек.
Кәсіпорын ... ... ... ең алдымен жоғарғы
басшылар қатысады, олар ресурстарды оптималды ... үшін ... ... ... ... ... дұрыс бөледі.
Белгілі өкілеттерге ие болған адамдар ресурстарды бөлерде творчествалық
көзқарас ... ... ... ... жетуі көп жағдайда оның ең
соңғы теория жаңалықтарын, ... пен ... ... байланысты
тауып, әртүрлі аналитикалық құрал-әдістерін қолдану қабілеттігіне
байланысты. ... ... ... ... ұйым ... ... бір
қайнар көзі болып табылады /10,114-бет/.
Жоспарлау мәні – кәсіпорынның болашақта ... ... ... ету үшін ... күнде қажет болатын шешімдерді
анықтауда.
Жоспарлаудың негізгі мақсаты – болашақ ... ... ... ... іс-әрекеттерді ұйымдастыру. Жоспарлау процесінде келесі
шешімдер қабылданады:
1) ұйымның ... ... және ұзақ ... ... ... ... мақсаттарды жүзеге асыруға көмектесетін немесе қатерлі
жағдайларды жеңіп шығатын ұйғарымды бағыт пен ... ... ... ... үшін оперативті қызметтердің стандарттарын
қалыптастыру;
4) өзгеріп жатқан жағдайда ертерек белгіленген жоспарларды қайта ... ... ... ... ортаның түрлі факторларының
әсері анықталып, ықтимал шектеулер бағаланғаннан кейін кәсіпорынның болашақ
іс-әрекет ... ... Ең ... мақсаттар қатарына
мыналар жатады: пайданың белгілі бір деңгейін, сату ... ... ... жылдам өтуі, рынокқа ену, өнімдер сапасын ... ... ... ... ... ... пайдалану, өндірісті
ырғақпен бір қалыпта жүргізу.
Фирманың басты мақсаты – ... ... ... табу – ... күшті және әлсіз жақтарын, сыртқы ортадан туатын күтпеген
жағдайларды ескере отырып, сын ... ... ... арқасында қалыптасады.
Бұл үшін мақсаттар ағашын құрастыру әдісі қолданылуы мүмкін. Ағаштың түбі
болып кәсіпорынның ... ... ... ... Олар ... бұтақ бойынша таратылып, басқарудың әр ... ... үшін ... жеке ... ... ... егер ... жағдайды нығайта
түсу стратегиялық мақсат болса, онда мақсаттар ағашының ең ұсақ ... ... ... ... бойынша бөлім құру болып табылады.
Осыған сай әр басқарушы ... ... ... анықтайды. Мақсаттар
қалыптасқаннан кейін, қойылған тапсырмаларды қай шамада орындағаны ... ... ... үшін ... ... ... ... мақсаттар ұйым қызметін, оның құрлымын қайта құруды
көп ретте талап етеді. Қойылған мақсаттар нақтылы және өлшенуге ... Бұл ... ... ... ... ... қызметінің тиімділігін бағалауға ... ... ... немесе өндіріс шығындарын минимизациялау сияқты мақсаттарды
толық өлшеуге болады. Ал тұрақтылықты сақтау, жаңа өнім ... ... ... ену ... ... бұл жұмыс күрделене түседі.
Орнатылған мақсаттардың жеткіліксіз ... ... ... ету үшін ... ... өзара үйлесімділігін күрделендіреді.
Тиімді жоспарлау жұмысын жүргізу үшін:
1) негізгі жалпы экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... әсері, өткен мерзімдердегі
сатулар мен түскен пайда туралы мәлімет қажет;
2) ғылыми-техникалық прогресті есепке ала отырып, әр ... ... ... мен ... ... құрылымын анықтау керек;
3) қолда бар ресурстарды жедел есептеп және оларды икемді, ... ... ... орындалу барысын бақылап және қажет болған жағдайда өз
уақытында жоспарды ... ... ...... басқаруды ұйымдастыруда жауапты да қиын жұмыс,
өйткені көбінесе мақсаттарды, туатын мүмкіндіктерді, ... ... ... ... ... ... ... қатар нарықты
экономикада коньюктура ұдайы құбылып тұрғандықтан жоспарларды түзету, оны
дәлірек анықтау қажеттігі жоспардың орындалуын ... ... ... ... орта ... және ұзақ ... ... жүйесінің
құрылу процесі, барлық жоспарлар жиынтығының үйлесуі басқарылатын объектің
ортақ мақсатқа ... ... ... Бұл ... жоспарлауда
қолданылатын сапалы және сандық көрсеткіштер жүйесінің маңызы өте ... ... және орта ... ... ... ... ... мен бюджет көрсеткіштерімен бірдей болуы керек. Алайда
соңғы көрсеткіштер егжей-тегжейлі тәптіштелінеді. ... ... ... етуі үшін ... ... құру процестерінде қатысушы
басқарушылар өзара тәуелді жұмыстарды атқару тиіс. Осы ... ... әр ... іс-әрекет бағыты, оның табысы, жоспардың орындалуының
әрменгі жұмысының сапасы білінеді. Ортадықтандырылған ... ... ... орта мерзімді және қысқа мерзімді ... ылғи ... ... ... ... ... бұл жоспарлар оңай
бірігеді.
Ал көптеген кәсіпорындарда орталықсыздандырылған басқару тән, мұндай
жағдайда жоспарлар ... ... өте ... ... ... ... жоспарларының өзара байланысы. Ұйымның стратегиясын қойылған
мақсаттар мен ... жету үшін ... іс- ... ... ... ... ... ал мақсаттар – болашақ іс белсенділігінің
қалаулы түпкі нәтижелері деп анықтауға ... Ұйым ... ... және ... ... ... ала отыпып, кәсіпорын қызметінің
болашақ перспективаларын зерттеу нәтижесінде туады. Ол үшін іс-әрекеттердің
ықтимал бағыттар ... ... ... қарай тәптіштеп зерттеу
үшін бірнеше ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарға сай, сыртқы және ішкі ... ... өнім ... не ... ... керек екендігін анықтайды,
кәсіпорын ресурстарын және бәсекелестер күшін есепке ала отырып, рыноктағы
өзінің ... ... ... ... ... ... келесі түрде орнатылады. Жоғарғы
басшылар әр бөлімше үшін бірнеше жылдық кезеңге алғы ... ... ... ... шамасының түрлі варианттарын ұсынады. Әр бөлімше әбден
талқылағаннан ... ... ... ... одан ... ... ... мен тікелей басшылар алдын-ала дәйекті талқылайды.
Сөйтіп, жалпы стратегияны жобалауға негіз салынады. ... ... не оның ... үшін ... ... өз ... ... жоспарды құру кезінде көптеп ... ... ... жалпы, басты мақсаттарын белгілеу маңызды орын алады.
Қалған шешімдердің маңыздылығы төмендеу, олар ... ... ... үшін арналған.
Ұзақ мерзімді жоспарларға тән мына ерекшеліктерді атап өтуге болады:
1) жоспарлар ... ... тек бір ... қамтып көрсетеді;
2) қоршаған ортада қолайлы мүмкіндіктер ... ... ... ... ... және ... жақтары бағаланады;
3) жоспарлар әдетте алғы шарт пен болжауларды қамтиды, ... ... ... ... ... тәуекелділік дәл
анықталмайды, алайда есептеуіш техникалардың ... және ... ... ... ... мен ықтималдылықты бағалау жиі
ескерілетін болды;
4) жоспарлар кәсіпорын қызметінің маңызды көрсеткіштерін белгілейтін
нақты ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді жоспарда қаржы жағына көп ... ... ... ... ... ... ... құжаттарда қамтып көрсетіледі.
Бүкіл кәсіпорынның стратегиялық жұмыстарын белгілеу ... соң, ... ... ... олар, көрсеткіштер жинағы
түрінде беріледі.
Бұл ... ... ... жүйесінде қолданылатын
іріктелген стандартты көрсеткіштер.
Орта мерзімді жоспарларда көрсеткіштер нақтылау түрде беріледі.
Мұнда, ұзақ ... ... ... ... жету үшін құрал
таңдалынады және ресурстар тиімді қолдануы ескеріледі. Орта ... ... үшін ... деректер ретінде өнімге күтілетін
сұраныс, өнімнің техникалық сипаттамасы, ... ... және ойда ... ... мүмкіндігі туралы мәліметтер пайдаланылады. ... ... ... ... ... шешімдер стратегиялық
шешімдерге бағынышты болады және де жуық болашаққа бейімделінеді.
Қысқа мерзімді жоспарлау ішкі нақтылы мәселелерді ... ... ... ... ... белгілейді және ресурстарды
үлестірумен айналысады. Қысқа мерзімді жоспарлаудағы ... ... ... ... ... ... және ... орындалуын
бақылау, тауарлы – материалды запастарды басқару, тұтынушыларға ұсынылған
несиені кең ... ... ... ... жуықтағы бірнеше аптаны қамтиды, ал
оперативті – ... ... ... ... ... тәптіштеп
реттеу, жұмыстың бастау мен аяқтау мерзімін, жаңа заказ ... ... ... ... ... ... ... дауларды шешу т.б ... ... ... ... ... ... ... шешілсе
шығарылатын өнім көлемінің үнемділігі, ресурстардың шектілігі, орнатылған
мерзімдер, жұмыс күшіне сұраным, ... ... ... ... ... ... тиімді жоспарлау жүйесін құрудың қажетті шарттарының бірі
болып ұзақ, орта және ... ... ... ... ... Ол үшін басқарушылардан жоспарлау пәнін тек түсініп қана қоймай,
сонымен қатар жоспар жасауды жеңілдететін талдау құралдамасына ие ... ... және іс ... ... дайындық керек. Осы күнгі информациялық
технологияны ... ... ... ... дәрежесі өсуде және жан-
жақты жобаларды тығыз үйлесуімен олардың орындалуын дәл ... үшін ... ... ... ... болу үшін ол үзіліссіз болуы тиіс, өйткені
барлық салаларда болатын өзгерістердің қарқыны өсіп ... ... ... ... ... тұруы керек. Белгілі бір ... ... 1 жыл) ... ... ... ... ... мерзімге
ұзартылады.
Жоспарлаудың үзіліссіздігі және икемділігі, жоспардың орындалу
фазасы оның ... ... ... ... деп ... арқылы
қамтамасыз етіледі. Теория жоспардың орындалу мәселесін шешу үшін бірқатар
тиімді ұйымдастырушылық ... ... ... бірі ... ... боынша
басқару әдісін атауға болады.
Бұл әдіс бойынша кәсіпорынның ресми перспективалық жоспарымен
сабақтасқан әр ... жеке ... ... арқылы жоспарлаудың
үзіліссіздігі мен икемділігін қамтамасыз етеді. ... мен оның ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылса ықылас, ынта өсіп ой-туу интенсивтілігі елеулі
жоғарлайды. Мұнда әрдайым ... ... ... мұқият бақылауды және
жеке жоспарларды үнемі ... ... және ... қайта қарауды және
уақытында қаралуды талап етеді.
Бұл процедуралар арнайы, болашаққа бейімделген ... ... мен ... ... ... ... ... Мұндай
мақсаттарды орындау процедуралары және қызметкерлердің ... ... ... және оның ... ... өз ... Ұйымдастыру
Ерте ме, кеш пе қандай болмасын кәсіпорын басшысы ұйым ... ... ... ... әрекетесудің артықшылықтарын
түсінгеннен кейін бері бұл мәселені ... ... ... аударып отырады.
Басшылар ұйым құрылымын жобалау үшін белгілі бір теориялық ... ... ... ... ... және бұл процесс көмегімен
жұмыстар мен өкілеттіктер құрылымы жасалады. Бұл процесс кезінде түрлі
құрылымдардыңсалыстырмалы артықшылықтарын ... ... ... қабылданады.
Ол бір ретте немесе бірте-бірте дамуы мүмкін, онымен бір басшы немесе
басшылар тобы ... ... ... ... әр ... ... арасындағы біршама
белгіленген арабайланыс қатарына ... ... ... ... ... ... ... табылады, ал соңғысы мынаны түсіндіреді:
1) Бөлімнің жалпы тапсырмасы тізбектелген ұсақ жұмыстарға бөлінеді және
оның әрқайсысын орындау үшін бөлім қызметкерлері маманданады;
2) ... жеке ... ... ... ... ... үшін ... бөлімдерге бөлудың мәні осында жатыр;
3) Бір бастық алдында есеп ... ... ... ... ... ... әңгіме бақылау мәселесі туралы туады;
4) Өкілеттіктер жұмыстар немесе ... ... ... ... ... ... табыстау туралы мәселе шешіледі.
Осы төрт мәселені шешудің нәтижесі болып кәсіпорын құрылымы болып
табылады. Кәсіпорынның тиімділігін ... ету үшін ... ... бірыңғай бөлімдер және бақылаудың тарылған салалары мен
орталықтанған өкілеттері анық ... ... ... ... ... ... ... атап өтуге
болады:
1) Құрылымдық;
2) Процессуалдық;
3) Түпкі нәтижелік.
Құрымдылық принциптер байланысты жұмыстар мен ... ... үшін ... ... береді. Ұйымдастыру функциясы жұмыстарды
ұсақтатып, ... ... ... бұл ... өзара байланысты
бөлімдерді құрастыру үшін қайта топтастырады, әр ... үшін ... және ... ... ... Ең соңында, бұл бөлімдер
командалар тізбегіне біріктіріледі
1) ... бөлу ... ... бөлу ... ... мамандандыру
“берілген бір еңбек шығындарымен жұмыстың сапасын және сан көлемін
анағұрлым жоғары орындалуының “заңды ... ... ... жағдайында көңіл аударылып, негізгі еңбек объектілер
саны қысқарады, осының арқасында ол жеке ... ... ... ... ең ... ... ... Әмір бірлігі принципі. Жұмысты бөлу принципін іске асырғанда пайда
болған жұмыстарды, егер олар үйлесілген ... ... ... олар ... ... ... Туысты жұмыстардың ортақ
принципі негізінде топтастыру процесі салалар ... ... ... жалпы нұсқау жобалап жасады, осыған
сәйкес мақсаты бір жұмыстар бір ... ... ... ... ... Орталықтандыру принципі. Бұл принцип бойынша, ... ... ... ұйымның басты әкімшілігінде орталықтануы
(жинақталуы) тиіс. Бұл ... ... ... ... ... ... мәні, оның қызметін орындау қабілеттігін
бейнелеуі тиіс және соған сай оған өкілеттіктер берілуі ... ... мен ... ... Бұл ... бойынша,
басшының өкілеттігі мен жауапкершілігі арасында өзара байланыс
болуы тиіс; ең оптималды ... осы ... де ... ... ... ... ... орнату өте қиын, әсіресе
жоғары деңгейдегі басшы қызметін зерттеуде;
5) Скалярлық тізбек принципі. Айтылған төрт ... ... ... әр ... ... тізбегін құруға
әкеледі, яғни “ең ... ... ең ... ... ... ... ұйымдағы барлық тік комуникациялар үшін бағыт
белгілеп отырады. Сонымен, ең төменгі деңгейден ... ... ... ... әр ... ... ... Осыған сәйкес, жоғары басшылардан түсетін коммуникациялар
төменгі деңгейдегі әр ... ... ... ... ... өтуі ... Сонымен қатар, Файоль скалярлық
тізбектің есті ... ... айта ... ... қажеттілігін де мойындаған. Бір басқарушының
алдында ұйымдағы сол деңгейге жататын басқарушымен коммуникация
жасау қажеттілігі пайда ... ... ... 5 принцип жұмыстар мен өкілеттер құрылымын
жасауда шешілетін негізгі ... ... ... ... ... басқаруда және қоластындағылармен
байланыс орнатар кездегі басшылар іс-қимылдарына назар аударады. ... ... ... ... марапаттау, басқару бірлігі,
ортақ мүддеге бағыну (субординация) ... Бұл ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Файоль әділдік
принципін ... өз ... ... және ... ... ... ... негізгі көрсеткіш деп санады. Сонымен
қатар, әділдік ... ... ... пен ... ... ... керек. Бұл принцип әділді марапаттау негізінде бейнеленелі, ... ... мен ... ... ... ... қызметке
ақы төлеудің әділді нормасын орнату арқылы жүргізіледі.
Тәртіп принципі «фирма және оның қызметкерлері ... ... ... практикасына қатысты. Сонымен қатар, келісімдер бұзылған
жағдайда парасатты санкциялар қолдану қажет.
Дара басшылық принципі бойынша, басқарушы бағыныштыларымен ... ... ... ... ... атап өтпеуге және басқарушы
командалар тізбегін бұзбауы керек. Әр бағыныштының тек бір ... ... ... ... ... тілекке сәйкес сипаттамаларын
анықтайтын принциптер жатады. ... ... ... ... ұйым
тәртіп әрі тұрақтылықпен сипатталуы тиіс және барлық қызметкерлер ... ... және ... ... орындауы тиіс.
Фаоль бойынша бұл анықтамалар құрылымдық және процессуалдық
принциптердің ... ... ... ... ... ... үшін ... қажеттілігі адамдардың дұрыс немесе теріс
реакциясы пайда болуына байланысты мәселе. Егер де осы қойылған сұраққа
жауап оң ... ... ... ал ... ... жағдайда өндіріс
іркіледі. Басқарушының тұрақты мақсаттарының ... ... ... тиімділігін өсіру болып табылады. Тиімділікті
өсірудің шегі бар, еңбек бірлігінің құндылығын үнемдеуге ... ... ... ... ... жетуге болады.
Мұны жүзеге асырудың көптеген жолы бар. Бірақ, оның ішіндегі ең
жақсысы – ... ... ... ... ... ... материалдық
мадақтауды пайдалану.
Мотивацияның диапазоны өте кең – «жұмыс істе ... ... өл“ ... ... тек нан ... ойын-сауық бер» - ге дейін қорқыту мен жазалау
негативті санкциялардан позитивті наградалар мен ... ... ... ... ... ... ұтысқа,
мақтанышқа жету тілегінің пайда болуына дейін өзгерген.
Ынталандыру және өнімділік. Ұйымның жоғары өнімділіккке ... ... ... ... ... ... және ... жүзеге асырылған ғылым мен техниканың жаңа жетістіктері, еңбек пен
өндірісті ұйымдастырудың озық ... ... ... ... ... жұмсалған қаражаттар жансыз болады. Тек адам ... ғана олар ... ... ... факторларымен жұмыс істей отырып, басқару кіріс-
шығыстың ара қатыныстарын дәл анықтай алады. Адамдарды қарастырғанда жігер,
көңіл күй ... ... ... ... ... емес ... ... Жұмысшылар өз қалауымен өнімділікті ... ... ... Осындай адам қасиеттері басқаруду өте ... ... ... ... әкеліп соқтырады.
Қызметкердің жұмыс істеу деңгейі оның қабілеттілігі және ынтасынан
туындайтын функция. Біріншісі, оның не істей алатынын анықтаса, ... ... не ... ... ... ... жоспарлау процесін аяқтап және жаңа жоспарлау шешімдеріне
бастама болады. ... ... ...... ұйымдастыру және
мотивациялау сияқты функциялармен үнемі байланысты болуы керек. Бақылау
функциясының ... ... ... ... ... басқару құрлымын
жетілдіру, мадақтау жүйесін жақсарту т.б. түрінде болуы мүмкін.
Бақылауды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... өйткені бақылау функциясы көбіне ... ... ... ... ... ... басқару әдебиеттерінде әкімшілік
(немесе оперативті, тактикалық) және басқарушылық ... ... ... деп ... Егер әкімшілік бақылау күнделікті
операцияларды бақылап, қайталана беретін және ... ... ... ... бақылау мақсаттарға жету барысында ресурстарды
тиімді пайдалануға бағытталған және шешім қабылдау және саясатты жасаудың
инструменті ... ... ... ұйым ... ... ... ... шешімдерді түзету, күнделікті қызметті реттеу ... ... беру ... Ол ... ... ішкі және сыртқы материалдық,
қаржылық және еңбек ресурстарын пайдалану тиімділігін талдауды қамтиды. ... ... ... ... да ... ... басқаша айтқанда санмен
сипаттана алмайтын факторларды ескеру қажет.
Ұйым қызметін ... және ... ... ең ... бірі деп ... Әр ... учаскелерге және басшыларға
қазіргі жағдайда өте дәл және ... баға беру – ... ... ... ... ... ... бақылаудың жалпы басқару аспектілеріне оперативті
бақылаудың мәселелеріне қарағанда аз ... ... Көп ... мұндай
практиканың теріс жағын айтып, жалпы бақылау маңыздылығын төмендетпеу
керектігін айтады. Бұл ... ... ... ... ... ... нәтижесінде және де жаңалықтарды
енгізу барысында ... ... ... бейімделуімен және
жетілдіруімен байланысты.
Жалпы басқарушылық бақылаудың кемшіліктері, жақсы оперативті бақылау
жүйесінің бар болғанының өзінде, неге алып ... ... ... Эйркрафт» фирмаларының мысалдарында көрсетуге болады. 70-жылдардың
аяғында бұл фирмалардың көрсеткіштері құлдырап ... Әр ... ... ... ... ... жалпы бақылаудың кемістігі, ... ... ... бақылау, өндіріс шығындарын бақылау
кемшіліктерінен болған, ... ... ... ... тыс
жұмсалған.
Сонымен басқарушылық бақылаудың тиімділігі ұйым тіршілігінде ең
маңызды роль ... ... ... алға ... ... ... етуден тұрады, ақпараттың бағытын ұйымдастыру ... ... ... әртүрлі бөлімшелер жұмыстарының нәтижесі туралы ақпаратты
жинап, өңдеп және баға береді.
Бақылау процесі ... ... ... тұрады:
1) Өндірістік процестерді орындау саласы және басқа операциялард
салаларында стандарттарды тағайындау;
2) Нақтылы нәтижелерді нормалармен салыстырып ... ... ... ... ... жоспар мен нормаларды қайта құру арқылы іс-
қимылдар ұйымдастыру.
Бақылау функциясы – ... ... ... ... яғни жоспарды орындау барысымен таныстыру болғандықтан, бақылау
функциясы мен жоспарлау функциясы арасында тікелей байланыс бар. ... ... ... да, ... іс-қимылдарды атқаруда да
қажет.
Бақылау жүргізу үшін сандық және сапалық нормалар (стандарттар)
орнату керек. Нормалар ретінде ... ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптар: олар дәлелді, икемді
болуы қажет және жаңа жоспар құрылған ... ... тұру ... жаңа ... жасаған кезде күнделікті қызметті талдап,
өткендегі жетістіктерге ықпал еткен факторлар мен ... ... ... ... ... ... және резервтерді пайдалану арқасында
қандай жетістікке қолымыз келетінін ескеру керек. ... ... ...... ... ... және ұсыну; осының арқасындабасқарудың
барлық деңгейіне сай стандарттық мерзімді есеп ... ... ... Бұл ... ... мен ... басқару деңгейінде қабылданатын шешімге қажет
ақпаратқа байланысты. Неғұрлым бұл ... ... ... ... ... және ... ... болады. Ал жоғары деңгейде ол жалпы,
қорытынды түрінде болады. Қажет болған жағдайда ... есеп ... ... ... ... ... ... бүкіл ұйым және оның –
бөлімшелерінің ... мен жеке ... ... ... ақпараттық
қазмет көрсететін жүйе құруда болады.
Жұмысты талдау ...... ... ... ... мен ... анықтау және олардың себебін
түсіндіру. Кез-келген ауытқуларды дер кезінде зерттеп талдау керек, ... ... ... дер ... ... және ... уақытында
енгізуге мүмкіншілік береді. Бұл әрекеттер – нақты нәтижелерді ... ...... басты және соңғы фазасының ... Бұл ... ... түзететін және жаңа норма қайта құру
процедурасын ойластырады.
Бақылаудың ... ... ... ... және ... тәуелді.
Бақылау функциясын іске асыру біріншіден, есеп және есеп ... ... ... ... ... және ... орындары ақпаратты жинап өңдейді, бұл ақпарат ... ... ... ... ... тенденцияларды
айқындайды, жоспарларды және нормаларды, сонымен қатар нақты мәліметтерді
жоспармен салыстыруға т.б. ақпаратты жеткізеді.
Басқарушылық есеп ... құру ... ... ... және ”негізгі бақылау нүктелерін” қолдану ... ... ... ... ... орындау кезінде, қазіргі
уақытта белгілі ”ауытқылар бойынша басқару” (menegment by exception) ... ... ... by ... ... де ... есептеу концепциясының негізгі ойы қарапайым: әрбір
басшы жалпы жұмыстардың белгілі бөлігіне жауап ... Есеп ... ... ... ... ... ... мүмкіншілік беруге
құралады. Ол үшін жауапкершілікті ... ... ... оңай болу
мақсатымен оларға тапсырмалар тәптіштеп орнатылады. ... ... ... ... есеп беру ... ... ... сай болу керек.
Бақылау жүйесі тиімді болса басшының назары маңызды мәселелер
шешімдерінде болады. Егер қызмет ... ... ... ... ... ... ақпарат түспеу керек. Ауытқу бойынша басқару принципі ... әр ... ... ... ... ғана ... Ауытқу барын
белгілейтін бақылау ақпараты басшыларға тез талдау жасап, қажетті шаралар
қолдануға ... ... ... ... маңызды және «тар жерлерге»
көңіл бөліп оларды жоюға мүмкіндік алады.
Бақылау ақпараттардың ағымдары ... ... ... ... ... ... ... болған сайын фирма негізгі
стратегиялық нүктелерінен шығатын ақпарат соғұрлым синтезделген және ... ... ... ... ... ... ... яғни бақылау
көрсеткіштерін неғұрлым азайтып, сонымен бірге басшыға ... ... ... ... беру үшін ... ... ... ретінде
жалпы нәтижеге және жеке бөлімшенің мақсатына елеулі ықпал ететін факторлар
алынады.
Бөлімшенің және оның басшыларының ... ... ... ... Бұл әдіс ... әр ... әр басшыға өз функциясына сай
нақтылы және мақсат қойылады және сан мен сапалы көрсеткіштерінен ... ... ... ... және ... функциялар және
жауапкершіліктерді үлестірумен, басшылық ... ... ... ... ... әдіс бақылауда дәстүрлі тәжірибенің
кемшіліктерін жоюға, оның ... ... ... елемеуден айырады; ынталандыру факторы ретінде қызмет етеді,
өйткені қызметкерлердің ... ... ... ... қойылған
мақсаттарды орындауға ат салысады /2,82-бет/.
Мақсат ... ... ... ... ... проблемасы
ретінде субъективизмді, мақсаттардың қойылымының дұрыс болмауын, өсу
қарқынына негізделген ... ... ... болып табылады. Әр
түрлі қызметкерлер және бөлімшелер ... ... ... ... айырмашылығы олардың қызметін дәл бағалау ... ... көп ... ... ... ... өндіру акционерлік қоғамы қызметінің
тиімділігі көрсеткіштерін талдау
2.1 Кәсіпорынның шаруашылық қызметінің сипаттамасы
«ҚазМұнайГаз» Барлау ... АҚ ... ... ішкі ... ... ... ... айналысады. Сонымен қатар компания запастағы
қорды сақтау және дамытуға арналған барлау жұмыстарын жүзеге асырады.
«ҚазМұнайГаз» ... ... АҚ ... ... ... газ ... ... компаниясы болып табылады. Компания 2004
жылдың наурыз айында «ӨзенМұнайГаз» және ... ААҚ ... ... Қазақстан Республикасындағы ішкі мұнай мен газды өндіруден үшінші
орында тұр. Компанияның 205,9 млн. ... (2515,2 млн. ... ... қоры бар. ... ... ... ... анықтаған.
Компанияның бас ғимараты Астана қаласында орналасқан. Өндірістік
бөлімшелердің негізгі офистері ... Жаңа Өзен ... ... ... ... 2006 ... 31 ... бойынша 22 663 адам қызмет етеді.
«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру АҚ Маңғыстау ... ... ... ... («ЕмбіМұнайГаз» Өндірістік филиалы) 44 мұнай
газ кенорны иегері болып табылады.Бұл екі ... ... ... 837,4 ... ... ... кенорын геологиясы, барлау жұмыстарын тиімді
жүзеге асыра ... ... ... тобы ... ... негізгі күшті жақтары, оның мұнай және газ өндіру
бойынша ... ... ... ... ... Оның ... ... жақтарына мыналар жатады:
- Үлкен мұнай қорының болуы;
- Шикі мұнай мен табиғи газ ... бай ... ... ... ... ... ... «ҚазМұнайГаз» - көмірсутегін өндіру және тасымалдау, әуе
қатынасы, ... ... - ... ... ... ... және ... сияқты
сан салалы жұмыстарды қатар жүргізіп келе жатқан келелі де кемел кәсіпорын.
Мемлекет осындай орасан зор ... ... ... ... ... отыр. Мұның өзі компанияның әрбір мүшесіне ... ... ... ... алда ... ... ұтымды шешу
үшін жаңа мүмкіндіктер іздестіруді талап етеді.
Сондықтан да компания өнім өндіруді, көмірсутегін өңдеуде арттыру
бағытында әлі де ішкі ... ... ... ... түсуі қажет.
Әдепкіде компанияның құрылуына байланысты жұтшылық арасында алыпқашпа
әңгімелердің туындағанын да ... ... ... болып жататын
құбылыстарға әртүрлі көзқарастың айтылатыны да белгілі құбылыс.
Акционерлік қоғамның негізгі мақсаты өзінің ... ... ... ... ... көп ... алу.
Қоғам Қазақстан Республикасының Президентінің 20 ақпан 2002 жылғы
№811 Жарлығына ... ... өз ... ... ... ... Қоғамның
Жарғысына, сондай-ақ компанияның жалпы ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады.
Қоғамның ... ... ... - ... ... Өндіру акционерлік қоғамы;
орыс тілінде – Акционерное общество «Разведка Добыча «КазМунайГаз».
Қоғамның орналасқан жері: 10000, Қазақстан ... ... ... ... 22 ... – газ ... ... мемлекеттік саясатты жүзеге асыру
бүгінгі таңда өзекті мәселеге айналып отыр.
«ҚазМұнайГазды» ұйымдастыру барысында құрылымы ... ... ... ... Ұлттық мұнай компаниясы және Азербайжан мемлекеттік мұнай
компаниясының тәжірибелері есепке алынды.
Сондықтан да компания алғашқы ... ... ... ... қалыптастыруға ұмтылып келеді. Осындай саясат ұстанудың нәтижесінде
компания республиканың мұнай – газ ... ... ... ... ... ... ... өндірілетін өнімдер келесі бағыттар
бойынша тасымалданады:
- Өзен - Атырау ... ... ... ... Өзен – ...
Самара бағыты бойынша;
- Ресейдің көлік жүйесі арқылы Қара теңіздің ... ...... ... бойынша.
Жоғарыда атап кеткендей, компания мұнай, газ өндіру ... ... ... ... ішкі ... және ... (кесте )
шығарумен айналысады. Компания қанша тонна мұнайды экспорттайтыны 2.1 –
кестеде келтірілген.
Төменде көрсетілген кесте ... 2005 жылы ... ... 6 489 мың
тоннаны құраса, ал 2006 жылы 3,8 ... ... ол 6 739 мың ... ... ... 2005 жылы ішкі нарыққа мұнай шығару көлемі 2 733 мың
тонна болды. Ал 2006 жылы оның көрсеткіші өткен жылмен ... ... ... ... ... 2006 жылы ... экспорттау көлемі
2005 жылмен салыстырғанда 68 мың тоннаға қысқарған, яғни бұл ... ... ... 0,7 ... ... көрсетеді.
Кесте 2.1 – Кәсіпорын бойынша экспортқа және ішкі ... ... ... динамикасы, мың тонна
|Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... |
| | | ... ... ... экспорты|6 489 |6 739 |250 |103,8 ... ішкі |2 733 |2 551 |- 182 |93,3 ... ... | | | ... |9 290 |9 222 |- 68 |99,3 ... ... ... Барлау Өндіру АҚ есептік негізінде
«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамы жылына қанша тонна
мұнай өндіріп отырғандығын қарастырып ... ... ... мен ... ... динамикасын төмендегі суреттен көруге болады.
Сурет – 2.1 - «ҚазМұнайГаз» Барлау ... ... ... ... динамикасы (мың тонна)
Суреттен компанияның мұнай өндіру көлемі жылдан жылға артып
отырғанын көруге ... Атап ... 2004 жылы 7,9 ... тонна өндіріп
ол 30% құраса, 2005 жылы 8,9 миллион тоннаны құрап 34% ... ал 2006 ... ... ... ... ... және ол 36% ... 2.2 – « ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру Акционерлік Қоғамының газ өндіру
динамикасы
Суреттен көріп отырғанымыздай, 2004 жылы 812,1 ... метр ... 31% ... , 2005 жылы 881,2 ... метр куб газ ... ... 33% ... ал 2006 жылы 952,6 миллион метр куб өндіріліп 36% ... ... ... ... ... болсақ, кәсіпорынның өндіріс
көлемі ұлғайып келеді деп айтуға болады.
Шаруашылық субъектілердің қаржылық жағдайының тұрақтылығы, ... ... ... ... және ... активтер
құрылымының оптималдылығына және де бірінші кезекте негізгі және ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның өзін-өзі қаржыландыру
талаптарымен ескерілген. Ол олардың дербестігінің және тәуелсіздігінің
негізі ... ... ... ... ... ... ол ұзақ ... инвестицияланады және неғұрлым үлкен ... ... ... ... ... оның бөлігі неғұрлым жоғары қарсы
капиталының бөлігі неғұрлым төмен, неғұрлым оның ... ... яғни ... ... шығындардан қорғайды және өз кезегінде оның жоғалту
тәуекелі ... ... ... та кәсіпорынның қызметін өз құралдарының ... ... ылғи да ... емес, әсіресе егер оның өндірісі маусымды
мінезді болса да онда жеке-жеке ... бір ... ... үлкен
қаржылар жинақталады, ал екіншісінде олар жетіспеушілікте ... БӨ АҚ ... ... ... ... ... 2.2 - Шаруашылық субъектінің қаржы – шаруашылық қызметінің негізгі
көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... |
| | | |+ |% ... ... ... ... ... |176161265 |131,0 ... ... мың ... | | | | ... Өнімнің өзіндік құны,|223062464 |265093031 |42030567 |119,0 ... ... | | | | ... Жалпы табыс, мың |347889645 ... ... |138,5 ... | | | | ... ... ... |121190621 |185144329 |63953708 |153,0 ... ... | | | | ... ... ... |229560745 |370352252 |140791507 |161,3 ... ... мың ... | | | ... ... салығы, мың |114936619 |180170338 ... |157,0 ... | | | | ... Таза ... мың ... |190181914 |178719788 |166,0 |
|8. Жұмысшылардың ... |21997 |22663 |666 |103,0 ... адам | | | | ... ... ... ... |444777215 |89023954 |125,0 ... ... ... мың | | | | ... | | | | ... ... капиталдың |813334039 |830730180 |17396141 |102,1 ... құны | | | | ... ... Барлау Өндіру АҚ есептік мәліметтері
негізінде
Алдыңғы жылмен салыстырғанда есепті жылы ... ... ... қоғамының жұмыс істеуі мен ... ... ... ... ... ... деңгейіне жетіп отыр. өнімді өткізуден түскен табыс
алдыңғы жылмен салыстырғанда 2006 жылы ... мың ... ... 31
пайызға өскен. 2006 жылы өнімнің өзіндік құны 2005 ... ... ... ... ... 2005 жылы 347889645 мың теңгені ... 2006 ... мың ... ... ... ... салыстырғанда 134130698 мың
теңгеге немесе 38,5 пайызға көбейген. Бірақ табыс көлемі көбейгенмен ... ... ... де 53 ... ... жылы ... таза ... 114624126 мың теңгені құраса, ал
2006 жылы бұл таза ... ... ... мың ... өсіп, яғни таза табыс
190181914 мың теңгені ... ... Ол 2005 ... ... 66,0 ... Таза ... өсуі компания үшін жағымды жағдай тудырады.
Компанияның орташа жұмысшылар саны 2005 – 2006 ... ... ... ... 666 адамға өскен. Кәсіпорынның негізгі
құралдарының орташа жылдық құны есепті жылы ... ... ... 89023954 мың ... ... 25,0 ... ұлғайған.
Компанияның меншікті капиталы 1739141 мың теңгеге, яғни 2,1 пайызға өскен.
Сонымен қатар, ... ... ... 27,0 ... ... 5,0 пайызға өскен және қор сыйымдылығы 4,8 пайызға кемігенін
көруге болады. ... ... де таза ... ... 25,0 ... өскен. Бұл кәсіпорын қызметінің тиімді екендігін
көрсетеді.
2.2 Айналым қаражаттарының тиімділігін талдау
Әуелі ... ... ... ... ... ... ... ретінде қалыптасады. Олар тауарлық өнімдерді өндіруге байланысты
өндірістік босалқы қорларды сатып алу үшін ... ... өнім ... ... соң ... ... Оның төлеуге дейінгі мезетінде
өндіруші ақша қаражаты мұқтажынан жоқшылық көреді. Мұқтаждың бұл ... ... ... ғана ... сонымен бірге алдағы есеп айырудың
мөлшеріне де байланысты, ол жыл ішінде ... ... ... да ... ... қаражатын қалыптастыруда басқа да қиындық
көздеріне ұшырайды – орнықты пассивтер, несиегерлік берешек, банк ... ... да ... ... иөсу мүмкіндігіне байланысты айналым
қаражатына мұқтаждық ... ... ... ... ... тиісті
қаржыландыруды қажет етеді. Бұл жағдайда оларды толықтыру көзі кәсіпорынның
таза пайдасы болып саналады./9, 235бет/
Айналым қаражаты ... ... ... пассивтерді пайдаланады. Олар
жеке көздеріне теңестіріледі, себебі, кәсіпорынның айналымындағы ... оның іс - ... ... үшін қолданады, бірақ оған жатпайды.
Орнықты пассивтерге жататындар:
- жалақы жөнінде ең аз ауыспалы ... және ... ... ... ... ... жұмыспен қамтуға
жәрдемдесу қорына аударым ... ақы ... ... ... ... ... ... жоқ
жеткізушінің және акцептелген есеп ... ... ... ... ... және ... ... ақы бойынша тапсырыс ... ... ... түрлері бойынша бюджетке берешегі.
Айналым қаражаттарын қалыптастырудың басқа да көздеріне ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға
болады.
Кәсіпорынның айналым қорларына мұқтажы жыл ... ... Ол ... ... байланысты тұрақсызданады:
- өндірістің маусымдылығы;
- тауар – материалдық ... ... ... ... сатылмаған дайын өнімдердің қорлануы және т.б.
Келесі аналитикалық кестені құрастыра отырып, ағымдағы активтердің
құрамы мен ... ... ... – 2.3 «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ кәсіпорынының ағымдағы ... ... ... мың ... ... ... |Өсуі (+) |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... |салмағы, | |
| | |% | |% | ... ... |100 ... |100 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ...... |14,1 ... |10,6 |+573512 |
|материалдық | | | | | ... | | | | | ... ... |19,2 ... |17,4 |+16192966 |
|борыш | | | | | ... ... |42,7 ... |46,5 ... ... | | | | | ... да ... |24,0 ... |25,5 ... |
|ағымдағы | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... ... АҚ ... мәліметтері
негізінде
Келтірілген мәліметтер кәсіпорын активтерінің жалпы алғанда жағымды
динамикасын көрсетеді. Оларды жеке элементтер ... ... ... ... ... ... Ең ... активтер – яғни ақша
қаражаттары 77516694 мың теңгеге немесе үлес салмағы 3,8 пунктке ... ... ең ... бөлігінің, олардың құнына қатынасы арқылы
анықталатын ... ... ... ... ... 2005 жылы 42,7 ... 2006 жылы 46,5 ... құрайды.
Бұл коэффициент ағымдағы ... ... ... ... ... төлеуге дайын қаражаттардың үлесін
көрсетеді. Ең ... ... ... ... және ... ... коэффициентінің жылдам өсуі кәсіпорынның төлеу
қабілетінің жақсарғанын көрсетеді деп ... ... ... ... ... ... мобильдігі әрдайым теріс бағаланбайтындығын
да ескерген жөн. Есеп айырысу шотындар қаражаттар ... ... бар ... немесе олардың болмауы әлі де болса кәсіпорынның ... ... ... ... ... 2005 жылы 55415154 ... және ол 2006 жылы 55988666 мың теңгені құрайды. Олардың үлесі 3,5
пунктке азайғанмен, оның ... 573512 мың ... ... ... Бұл
жағдай, материалды айналым қаражаттарының құрамында сұранысы жоқ ... ... ие ... және де сол себептен өтімділігі төмен болып
табылатын басы артық және қалып қойған ... ... ... ... тыс ... қорлары, материалдар, аяқталмаған өндірістер
жоқ па, соны анықтау үшін олардың құрамы мен ... ... ... ... ... жылы ... борыш та едәуір өскен. Егер оның көлемі 2005
жылы 75439151 мың теңгені құраса, 2006 жылы ол 91632117 мың ... ... 16192966 мың ... ... және ... ... ... құрамындағы
оның үлесі 1,8 пунктке азайды (19,2 – 17,4).
Дебиторлық ... неге ... ... және бұл ... не үшін
түсіндірукеректігін зерттеп, қарызды өтеудің болашағын бағалау және ... ... ... ... ... анықтау қажет. Кейбір қолма
– қол ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Өтімді емес, өтімділігі ... ...... бар болуы, дебиторлық борыштың, әсіресе, оның ... ... ... ... ... қаражаттарының айналымдылығының
бәсеңдеуі әкеліп соқтырады және кәсіпорынның қаржылық жағдайына кері әсерін
тигізеді.
Осылайша, ... және ... ... ... қарамастан, кәсіпорын басшылығы оның құрамындағы өзгерістердің
негізділігін және оның себептерін ... ... ... –ақ ... активтерінің жалпы сомасында маңызды көрсеткіштердің бірі болып
саналатын және оның ... ... ... ... ... ... ... аудару қажет. Айта кеткен жөн, кәсіпорынның қаржы
жағдайына дебиторлық борыштың нақты бар болуы емес, оның ... ... ... яғни бұл ... пайда болу себебі әсер етеді. Дебиторлық
борыштың ... ... ... ... ... ақшаны аудару арқылы есеп
айырысу жүйесі кезеңіндегі шаруашылық қызметтегі ... ... ... ... ... ... ... есептеулер тәртібінің бұзылу
нәтижесінде туындап, барлық уақытта да қаржылық жағдайды нашарлатады деуге
болмайды. Сондықтан да оны ... ... ... ... ... ... ... өйткені оның бір бөлігі банктік несиелендірудің
нысаны болып табылады да, кәсіпорынның ... ... ... ықпал
етпейді.
Кәсіпорынның тауарлы – материалдық босалқылармен қамтамасыз ... ... ... – 2.4 ... ҰК» АҚ ... ... – материалдық
босалқылармен қамтамасыз етілуі, мың теңге
|Тауарлы – |2005 жыл |2006 жыл ... |Өсу ... ... | | | | ... | | | | ... |55415154 |55988666 |+573512 |1,0 ... ... ... |+573512 |1,0 ... ... ... ... Өндіру АҚ есептік ...... ... 573512 мың ... ... ... 1,0 пайызға өскен. Материалдардың өсуі жақсы, себебі онымен де
өнім өседі. Кәсіпорынның материалдары ... ... ... ең дұрыс жолы болып, меншікті капитал барлық
негізгі капиталды (айналымнан тыс активтер) және ... ... ... жабатын кездегі жол саналады. Кәсіпорын барлық ... ... ... ... да, өмір сүре ... ... Кәсіпорынның капиталын
пайдалану туралы тағы бір қызық ой – меншікті капиталды тек қана негізгі
құралдарды ... ... ... ал ... қаражаттарын (ағымдағы
активтерді) келесі жолмен қалыптасу керек: - ұзақ ... ... ал - ... мерзімді қарыздар есебінен. Кәсіпкер, егер өзінің
капиталы аз, ал ... көп ... ... ... ... болады. Нарықтық
қарым – қатынас осы принцип (қағида) бойынша құрылған. Аз ғана ... ... да, көп ... ... ... жүзінде күрделі салымдарды қаржыландыру және ... ... алу үшін ... ... ... ... Ұзақ
мерзімді несиелер мен ... ... ... ... көзі ... алдағы көрсеткіштерінің мөлшері анықталады.
Бұл көрсеткіш абсолютті болып табылады, оның динамикадағы өсуі – оң, ...... ... ... қарастырылады.
Талдау кезінде меншікті айналым капиталының абсолюттік мөлшерін
анықтаумен қатар, оның жалпы меншікті капиталдағы үлес ... да ... Бұл ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының әлдеқайда нақты
сипаттамасы болып саналады. ... ... оны әс ... ... ... деп атайды.
Ол кәсіпорынның меншікті қаражаттарының қандай бөлігі ... ... ... ... ... нысанда екендігін көрсетеді
және келесі формуламен анықталады:
(2.1)
Мұндағы – жұмсау коэффициенті;
– меншікті айналым капиталы;
– меншікті ... ... ... ... ... ... Ұзақ мерзімді қарыз қаражаттары негізгі құралдарды алуға және
капитал ... ... ... ... ... және ... бұл ... меншікті капиталға
ұзақ мерзімді міндеттемелерді қосып ... ... бұны ... ... біз оған ... ... ... сөз жұмыс капиталы ... ... ... ... жайында болып отыр. Жұмсау коэффициенттінің төмен
мәні кәсіпорынның меншікті қаражатының көп ... ... ... ... көрсетеді, ал олар тез айналатын қаражаттар
емес, яғни ақшаға тез айнала алмайды./12, 174бет/
Қаржылық көзқараспен ... оның өсуі және ... ... ... ... оңды деп ... бұл кезде меншікті
қаражаттар мобольді, олардың көп ... ... ... да, ... ... де ... айналым қаражаттарына салынған. Сондықтан жұмсау
коэффициентінің өсуі ... ... ... ... ... ... ғана тиімді. Егер коэффициент негізгі ... ... ... ... құралдарға қарағанда меншікті қаражат көздерінің тез
өсуіне байланысты көбейсе, онда ... ... ... қаржылық тұрақтылығының артқанын дәлелдейді.
Оптималды мөлшері ретінде жұмсау коэффициенті > 0,5 деп ... ... іс ... ... ... ... ... кәсіпорынның
менеджері мен оның меншік иелері өз қаражаттарын мобильді және иммобильді
активтерге салудың тепе – ... ... ... ... ... бұл ... ... қамтамасыз етеді.
Жұмсау коэффициенттінің мәні кәсіпорынның қызметінің сипатына
байланысты: оның ... ... ... ... ... ... ... керек (себебі, қор сыйымдылығы жоғары өзгерістерге
меншікті қаражаттың айтарлықтай бөлігі негізгі өндірістік қорларды жабудың
көзі ... ... ... тауарлы – материалдық қорлары мен ... ... мен ... ... ... көрсеткіштері қаржылық
тұрақтылықты талдау үшін басты роль атқаратынына ... ... ... ... ... бірі болып қорларды
қалыптастырудың өз көздері мен қамтамасыз етілуі коэффийиенті ... ... ... ... ...... ... мен
шығындардың құнына қатынасымен анықталады. Бұл көрсеткішті тауарлы ... ... мен ... жабу коэффициенті деп аталады. Ол келесі
формуламен есептеледі:
(2.2)
Мұндағы – тауарлы – ... ... ... етілуі
коэффициенті;
– меншікті айналым коэффициенті;
– тауарлы – материалдық қорлар.
В.В.Ковалев, Э.А.Маркарьян және ... оны ... ... ұзақ ... қарыз қаражаттарының сомасын кәсіпорынның қорлары мен
шығындарының құнына қатысуымен анықтайды.
Материалды ... ... жабу ... ... ... тауарлы
– материалды қорлар мен шығындар меншікті қаражаттармен жабылғанын және
қарыз қаражаттарын тартуды қажет ... ... ... ... ... мәліметтердің
негізіне алған оның қалыпты мәні, - деп ... ... ... ... түрде болады».
> 0,6 – 0,8 ... мен ... ... ... ... ... ... коэффициенті, меншікті қаражаттар мен қамтамасыз етілудің
қалыпты коэффициенті, меншікті қаражат көздерімен ... ... ... ... ... мерзімді қаражаттармен жабу назарға алынып
анықталады. Бірақ бұл кезде қорлар мен ... ... ... ... жоғарылаған кезде негізделген қажеттілікке сәйкес болуы ... ... ... ... ... асып кетсе, онда меншікті
айналым қаражаты материалдық қорлардың бір бөлігін ғана жаба алады, ... 1 ... ... ... ... қаржылық жағдайы жақсы ... ... ... ... ... айналым қаражаттарымен қамтамасыз етілу
көрсеткішінің ... ең ... ... ... ... ... ... келесі маңызды жұмыстың бірі – кәсіпорынның қаржылық жағдайы,
оның қаржылық тұрақтылығынығ дәрежесі бойынша топтауға ... ... ... ... ... абсолютті көрсеткіштері тауарлы – материалдық
қорлардың, олардың қалыптасу көздері мен ... ... ... ... ... – материалдық қорлардың қалыптасу көздерін сипаттайтын үш
негізгі көрсеткіш анықталады (2006 жыл мәліметтері негізінде):
1. Меншікті ... ... бар ... ( ). Бұл ... ... мен (баланс пассивінің бір бөлігі) ұзақ ... ... ... бір ... ... ... ретінде
анықталады. Ол меншікті айналым қаражаттарын ... ... ... оның көбеюі кәсіпорынның қызметінің болашақтағы
дамуын көрсетеді. Құрылысына қарай меншікті айналым ... ... ... ... ... 1бП – баланс пассивінің бірінші бөлімі
1бА- баланс активінің бірінші ... ... ... ұзақ ... ... ... айналым капиталы.
Біз зерттеп отырған кәсіпорынның бұл көрсеткіш бойынша – 345 053 564
теңге ( 830 730 180 – 1 175 783 744= - 345 053 564) тең ... ... ... ... ... бірқатар маңызды коэффициентті
есептеп табу үшін пайдаланылады: кәсіпорынның ағымдағы активтерін жабу
коэффициенті, тауарлы – материалдық қорлардың ... және ... ... ... бар болуы ( ).
Бұл көрсеткіш алдындағы көрсеткішті, яғни ... ... ұзақ ... ... ... қосу ... мына ... анықталады:
(2.5)
Мұндағы - ұзақ мерзімді міндеттемелер;
- меншікті айналым капиталы;
2бП – баланс пассивінің екінші бөлімі.
Бұл көрсеткіш ... (- ... ... Тауарлы материалдық қорлардың негізгі қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... мына формула арқылы анықталады:
(2.6)
Мұндағы - негізгі көздер;
- қысқа мерзімді несиелер мен қарыздар.
Талданып отырған көрсеткіш аталған кәсіпорында 526 706 658 ... ... 266 242 740) ...... ... ... қалыптастыру көздерімен
қамтамасыз етілуінің үш көрсеткішін есептеу кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... төрт ... бөлуге мүмкіндік береді:
1) қаржылық жағдайдың абсолютті тұрақтылығы > ;
2) қаржылық жағдайдың ... ... /

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 78 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екіжақты және аймақтық деңгейдегі ынтымақтастыққа негізделген АҚШ-тың сыртқы саясатындағы Жапонияның ролі161 бет
Азық-түлік тауарларының сапасын бақылау. сапа әдістері және деңгейі өнімдердің пестицидтермен ластануы. оларға гигиеналық сипаттама7 бет
Инвестициялық жобалар, шешім қабылдау және оны жүзеге асыру құрылымы8 бет
Когнитивті лингвистика – жеке ғылым саласы80 бет
Компанияның қаржылық стратегиясы4 бет
Кәсiпорын стратегиясының мәнi мен түрлерi16 бет
Кәсіпорынды басқару жүйесіндегі қаржы стратегиясы5 бет
Кәсіпорынның тауарлы-стратегиясын құру есебі40 бет
Түркілер дәуіріндегі түрлі мәдени байланыстар31 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь