Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау туралы

Кіріспе
1. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалаудың теориялық негіздері
1.1. Қаржылық жағдайдың мәні және оны бағалаудың мақсаты мен ақпараттық негізі
1.2. Қаржылық жағдайды бағалау әдістері мен түрлері
2. «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС.нің қаржылық жағдайын бағалау
2.1. «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС.нің қысқаша сипаттамасы мен оның экономикалық потенциалын бағалау
2.2. Кәсіпорынның өтімділігі мен төлем қабілеттілігін бағалау
2.3. Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бағалау
3. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын арттырудың негізгі бағыттары мен қаржылық даму стратегиясын жетілдіру жолдары
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қазіргі уақытта болып жатқан нарықтық қатынастар кәсіпорындардың ша-руашылықты жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ашты. Атап айтқанда, ішкі және сыртқы рынокта білікті серікті таңдауға қол жетті, өйткені болашақтағы бірлескен іс-әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады. Кәсіпорындар бұрынғыдай жоғарғы жақтың жөн сілтеуімен емес, контрагенттерді (жабдықтаушы, сатып алушы, мердігер, банк және т.б.) қазіргі кезде өз қалауы бойынша алады.
Олардың өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл және қатесіз тандауымен нарықтық қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және дұрыс бағдар тауып, оны ұстануына қарай жұмыстарының тиімділігі әр түрлі болады. Басқаша сөзбен айтқанда, шаруашылықты жүргізуші субъектілердің қызметінің жетістіктері басқару деңгейіне, қабылданған шешімдердің объективтілігі, нақтылығы, шұғылдығы мен ғылыми негізделуіне тікелей тәуелді. Үйлесімді шешімдердің қабылдануы, материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын тиімді пайдаланып, еліміздің экономикалық өсуіне бағытталатыны белгілі.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің орнықтылығының негізі оның қаржылық тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша қаражатын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің қаржы ресурстары жағдайын көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бағалау, объективті, ғылыми негізделген үшін оның қаржылық жағдайын бағалау қажет. Тек терең және ұқыпты бағалау негізінде ғана оның қызметін объективті талдап, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын нығайту немесе жақсарту және оның іскерлік белсеңділігін арттыруға бағытталған басқару шешімдерін қабылдау үшін, басшылыққа нақты ұсыныстар беруге болады.
Отандық талдау әдебиеттерінде қаржылық бағалау мәселесі аз зерттелген, сондықтан оның прогрессивті әдістері әзірше бізде ойдағыдай қолданыс таба алмай отыр. Ал бұл кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижесі мен экономикалық дамуына, ең ақырында еліміздің экономикалық өсуіне кері әсерін тигізеді.
Бұл дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты – кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау және оны жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу болып табылады.
Осы мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер анықталды:
- қаржы менеджменті саласында алған білімді қолдану;
- өндірістік практикада жинаған тәжірибені пайдалану;
- қарастырылып отырған мәселе бойынша статистикалық және заңнамалық материалдарды жинақтау және өңдеу;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау;
- жүргізілген талдау нәтижелері бойынша жетіспеушіліктерді анықтау және оларды жою жолдарын ұсыну.
1. Русак Н.А. Анализ финансового положения предприятия. В учебнике «Анализ хозяйственной деятельности в промышленности». Под общ. ред. В.И. Стражева - Минск: Высшая школа, 2007ж.
2. Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия (практическое пособие). — «Бизнес-школа», Интел-Синтез, 2006ж.
3. Крейнина М.Н. Анализ финансового состояния и инвестиционной привлекательности акционерных обществ в промышленности, строительстве и торговле. - М.: АО «ДИС», «МВ-Центр», 2006ж.
4. Өсербайұлы С., Қалымбекова Ж.Қ. Қаржы менеджменті: оқу құралы / Алматы: 2009ж.
5. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау /Оқу құралы–Алматы: Экономика. 2001ж.
6. Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый анализ: Учебное пособие. — Издательство «ДИС», НГАЭ и У, 2007ж.
7. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігі. – Алматы, 2007ж.
8. Лоханина И.М., Золкина З.К. Основы анализа финансового состояния предприятия. Учебное пособие. - Ярославль, 2003ж.
9. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы Заңы» 2007 жылғы 28 ақпандағы № 234.
10. Андреев В.А. Практический аудит. /Справочное пособие/.- М.: Экономика, 2007ж.
11. Бухгалтерско-аудиторский портфель. ( Книга предпринимателя. Книга бухгалтера. Книга аудитора ) / Отв.ред. Рубин Ю.Б., Солдаткин В.И. - М.: «СОМИНТЭК», 2007ж.
12. Богдановская И.А., Виноградов Г.Г., Моргун О.Ф. и др. Анализ хозяйственной деятельности в промышленности: Учебник:. Под.общ. ред. В.И. Стражева. - Минск: Высшая школа, 2005ж.
13. Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъекта: Учебн. пособие. - М.: Финансы и статистика, 2005ж.
14. Бухгалтерский анализ: Пер. с англ. - К.:Торгово-издательское бюро ВНУ, 2006ж.
15. Ковалев В.В. Финансовый анализ: Управление капиталом. Выбор инвестиций. Анализ отчетности. — М.: Финансы и статистика, 2005ж.
16. Введение в бухгалтерское дело: Пер. с англ.: — К.: Торгово-издательское бюро ВНҮ, 2007ж.
17. Кубышкин И. «Использование финансового анализа для управления компанией».// Финансовый директор. – 2005ж. - №4.
18. Ковалев В.В. «Практикум по анализу и финансовому менеджменту». -
Москва, Финансы и статистика, 2006ж.
19. Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П., С. Э. Маркарьян. Финансовый анализ-М.: «КноРус», 2009ж.
20. Мельников А.В., Попова Н.В., Скорнякова В.С., Математические методы финансового анализа. Учебник, «АНКИЛ»- 2006ж.
21. Попова М. «Как вывести предприятие из финансового кризиса».// Финансовый директор-2005ж. -№3.
22. Ковалев А.И., Привалов В.П. Анализ финансового состояния предприятия. - М.: Центр экономики и маркетинга, 2006ж.
23. Румянцева Е.Е «Новая экономическая энциклопедия».-Москва, Инфра-М, 2006ж.
24. Рoдионова В.М., Федотова М.А. Финансовая устойчивость предприятия в условиях инфляции. — М.: Изд-во «Перспектива», 2005ж.
25. Методические рекомендации по составлению финансовой отчетности. Утверждены директором Департамента методологии бухгалтерского учета и аудита. Министерства финансов Республики Казахстан /Бюллетень бухгалтера. 2002ж, №29.
26. Чечета А.П. Анализ финансового состояния предприятия/Бухгалтерский учет. 2005ж, №5.
27. Савицкая Г.В. «Анализ хозяйственной деятельности предприятия». - Москва, Инфра-М, 2006ж.
28. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа. - М.: Инфра-М, 2005ж.
29. Руководство по финансовому учету, отчетности и аудиту. Первая редакция Центральный и операционный отдел учета и отчетности. Всемирный банк, қаңтар 2008ж.
30. Трохина С.Д., Ильина В.А., Морозова Т.Ф. «Управление финансовым состоянием предприятия».//Финансовый менеджмент. – 2004ж. - №1.
31. Финансовый менеджмент: теория и практика: Учебник /под. ред. Е.С. Стояновой. — М.: изд-во «Перспектива», 2008ж.
32. Шеина Т.Н., Неселовская Т.М., Брусенцова Б.И., Гусева Т.М. Теория бухгалтерского учета, И: Финансы и статистика, Москва, 2002ж.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Қаржы кафедрасы
Диплом жұмысы
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау
Орындаушы
4-Курс, Ф06К2-тобы _______________________________ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... _______________________________ ... ... ... ... ... ... қатынастар кәсіпорындардың ша-
руашылықты жүргізуші субъект ретінде ... ... ... ... ... өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне
мол мүмкіншілік ашты. Атап ... ішкі және ... ... білікті
серікті таңдауға қол жетті, өйткені болашақтағы бірлескен ... ... ... ... ... ... бұрынғыдай
жоғарғы жақтың жөн сілтеуімен емес, контрагенттерді (жабдықтаушы, сатып
алушы, мердігер, банк және т.б.) ... ... өз ... бойынша алады.
Олардың өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл және қатесіз тандауымен
нарықтық қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі болады. Басқаша сөзбен
айтқанда, шаруашылықты ... ... ... ... деңгейіне, қабылданған шешімдердің объективтілігі, ... мен ... ... ... ... Үйлесімді шешімдердің
қабылдануы, материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын тиімді пайдаланып,
еліміздің ... ... ... ... ... ... өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің
орнықтылығының ... оның ... ... болып табылады. Ол ақша
қаражатын еркін орын алмастыра отырып ... ... ... ... ... мен ... үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің
қаржы ... ... ... ... ... бағалау, объективті, ғылыми
негізделген үшін оның қаржылық ... ... ... Тек ... ... ... ... ғана оның қызметін объективті талдап, кәсіпорынның
қаржылық ... ... ... жақсарту және оның іскерлік
белсеңділігін арттыруға бағытталған басқару ... ... ... ... ... ... болады.
Отандық талдау ... ... ... мәселесі аз зерттелген,
сондықтан оның прогрессивті әдістері әзірше бізде ойдағыдай қолданыс таба
алмай отыр. Ал бұл ... ... ... ... мен ... ең ақырында еліміздің экономикалық өсуіне кері әсерін тигізеді.
Бұл дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты – ... ... ... және оны ... ... ... ... болып табылады.
Осы мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер анықталды:
- қаржы ... ... ... білімді қолдану;
- өндірістік практикада жинаған тәжірибені пайдалану;
- қарастырылып отырған мәселе ... ... және ... ... және ... ... ... жағдайын бағалау;
- жүргізілген талдау нәтижелері бойынша жетіспеушіліктерді анықтау және
оларды жою жолдарын ұсыну.
Талдау объектісі ретінде «ДХЛ Интернешнл ... ЖШС-i ... ... ... ... яғни ... әлем ... жер беті,
теңіз жолы мен әуе ... ... ... мен ... тез және ... ... мен ... болып табылады. Бұл компания осы сала
бойынша әлемдік көшбасшы ... ... ... ... ... жағдайды бағалаудың түсінігін ашуға
негізделген. Бұл бөлім өзіне ... ... ... ... және қажеттілігі, қаржылық бағалаудың ақпараттық ... мен ... ... ... кіріктіреді.
Жұмыстың тәжірибелік бөлігі «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің ... ... және оның ... ... қорытынды жасауға, сонымен
қатар кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту ... ... ... ... ... болып К.Ш. Дүйсенбаевтің, Э.Т. Төлегенов-тың,
Ж.Г. Жұмағалиеваның, В.В.Ковалевтің, А.Д. Шереметтің, ... ... ... ... ... заң ... және «ДХЛ ... Казахстан» ЖШС-
iнің қаржылық есебі пайдаланылды.
1. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... ... ... жағдайдың мәні және оны бағалаудың мақсаты мен ақпараттық
негізі
Нарықтық қатынастары жағдайында ... ... ... бағалаудың
маңызы өте зор. Бұл кәсіпорындардың тәуелсіздікке ие ... ... ... ... ... ... ... үшін толық жауапкершілікте болуымен байланысты.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау жөніндегі сұрақтарды қарастырмас
бұрын, "қаржылық жағдай" дегеніміз немесе "қаржылық ... ... ... ... ... жөн. ... ... шығарылған арнайы әдебиеттерде бұл
ұғым әр ... ... ... А.Д. ... ... ... ... қаржыны тарату, пайдалану және оның қалыптастыру
көздерімен (меншіктік капитал және ... яғни ... деп ... Н.А ... [1, 95-99 б.] бұл ұғымды былайша ... ... ... ... ... ... тарату және
пайдаланумен сипатталады».
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... және ... да ... ... үшін қажетті қаржы ресурстармен
қамтамасыз етілуімен және оларды ... сай, ... ... ... ... ... ... субъектілерімен қаржылық қарым-
қатынаста болу, төлеу қабілеттілігі және ... ... ... төлеу мүмкіндігі оның қаржылық жағдайының жақсылығын
көрсетеді.
В.М. Родионова мен М.А. Федотова кәсіпорынның қаржылық жағдайы ... ... ... және ... ... ... Н. Крейнина [2, 54 б.], А.И. Ковалев және В.П. ... [3, 101 ... ... ... ... түсіндіреді: ''Қаржылық жағдай - бұл қаржы
ресурстарының қолда барын, үлестіріліп ... және ... ... ... И.Т. Балабанов "Шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайы, бұл
оның қаржы бәсекелестік ... ... ... төлем
қабілеттілігі, несие қабілеттілігі) қаржы ... мен ... ... ... және басқа да шаруашылық субъектілерінің
алдында өз ... ... ... субъектісінің қаржылық
жағдайын бағалаудың келесі ... ... ... ... қаржылық тұрақтылық; несие қабілеттілігі; капиталды
пайдалану; валюталық ... ... - деп ... [4, 68 ... ... осы ұғым ... ... көзқарасын келесі сөздермен баян-
дайды: "Кәсіпорынның қаржылық жағдайы - бұл ... ... оның ... мен өмір сүру ... ... ... берілген анықтамалар қарастырылып отырған ұғым мәнін жеткілікті
дәрежеде ашпайды, бірақ олардың әрқайсысында бұл ... ... ... ... ... тұжырымдар бар. Бірқатар түрлі әдістермен
есептелетін бірыңғай ... ... ... еңбек өнімділігі,
қор қайтарымдылығы, өзіндік құн, жалпы табыс, ... ... ... ... ... ... және ... жалпы бағалауға
тигізетін әсерін зерттеу негізінде анықталатыны анық. ... ... ... ... әлсіз және өмір сүру қабілеті жоқ кәсіпорындарға
аяусыз ... ... ... ... жағдайындағы кәсіпорынның
сенімді болуын, тұрақтылығын және келешегі ... ... ... ... ... сенімділік кәсіпорын жұмысының үздіксіздігін
және оның ... ... ... ... ... ... ... біз бұл ұғымды былай анықтауды
ұсынамыз:
Кәсіпорынның қаржы жағдайы осы ... ... бір ... тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... ... ... үшін қаржы ресурстарымен
қамтамасыз ... ... ... ... ... нені білдіреді? Бұл сұрақ та ар-найы
оқулықтарда түрліше түсіндіріледі. Бір ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі, жұмыс процесінде үздіксіздігін
қамтамасыз ететін қаржының жеткілікті ... деп ... ... - ... және ... қаражаттарының байланысы деп жазады [5, 41
б.]. Енді ... "өз ... ... ... (негізгі қорлар,
материалдық емес активтер, айналым қаражаттары) жіберілген қаражаттарды
жабатын, сондай-ақ өтелмеген ... және ... ... жол
бермейтін және де өз міндеттемелерін уақтысында ... ... ... ... ... ... деп ... [6, 54-55 б.].
Бұл ұғымды А.Д. Шеремет пен Р.С. ... өте ... ... ... ойынша "Қаржылық тұрақтылық - бұл әрдайым төлем қабілеттілігін
кепілдендіретін ... ... бір ... ... ... мен М.А. Федотова бұл ұғымды ... ... ... ... ... ... артуының өзіне тән
айнасы - қаржылық тұрақтылық болып табылады. Ол ақша ... ... ... тиімді қолдану арқылы өндіру мен өнімді ... ... ... ... сондай-ақ қәсіпорынды кеңейтуге
және жаңартуға қажетті шығындарын қаржыландыратын кәсіпорынның ... ... ... Қаржылық тұрақтылық кәсіпорынның жалпы
тұрақтылығының негізгі бөлігі болып табылады". Осы еңбегінде бұл ... әрі мына ... ... ... ... - бұл ... мүмкін болатын
деңгейінде төлем қабілеттілігі мен несие ... ... ... ... негізінде қаржыны тарату мен пайдалану арқылы ... ... ... ... ... ... мен М.В. ... бұл ұғымды былай түсіндіреді: "Қар-
жылық тұрақтылық - бұл ... ... ... ... артуы. Ол ақша
қаражаттарын еркін пайдалануды ... ... және ... ... ... ... және ... сату процесінің үздіксіз болуына жағдай
жасайды. Сондықтан да қаржылық тұрақтылық барлық өндіріс-шаруашылық қызметі
процесінде қалыптасады және ... ... ... ... ... табылады" [7, 98 б.]. Ал ... ... ... ол ең ... ... ... шығыннан артуын қамтамасыз
ететін ақша ағымының қозғалысын көрсетеді. Нарық жағдайында ол ең бірінші
өнімді (жұмыс, ... ... ... ... ... ... ... оның мөлшері мемлекетпен, жабдықтаушылармен, несие ... және тағы ... есеп ... үшін ... дәрежеде
болуы тиіс. Сонымен қатар кәсіпорынның одан әрі дамуы үшін ... ... мен ... ... орындағаннан кейін, осы кәсіпорында
өндірісті дамытуға, оның материалдық-техникалық базасын жаңартуға және ... ... ... және ... ... ... ... ... ... біз ... ... ... ... ... "Қаржылық
тұрақтылықтың мәні - қаржы ресурстарын тиімді қалыптастыру, тарату және
пайдаланумен анықталады" - деп ... ... мен ... ... бұл ... ... мен ... дәлірек және
анығырақ түсіндіреді. Олар қаржылық тұрақтылықтың мәні — бұл ... ... ... ... қамтамасыз етілуі - деп түсіндіреді.
Э.А.Маркарьян мен Г.П.Герасименко де дәл осындай ... [8, ... ... өз ... ... ... ... немесе
"Сауда, несие және басқа да төлем сипатындағы операциялардың нәтижесінде
пайда болатын кәсіпорынның төлем міндеттемелерін ... және ... ... ... ... ... ... тұрақтылықтың сыртқы
көрінісі болып табылады". Кәсіпорынның жұмысы нарық жағдайына ... ... ... ... және оны сауықтыру жолдарын іздеу жөніндегі сұрақтар
да шиелінісе түсті.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық жағдайына көптеген ... ... ... В.М. ... және ... ... ... жіктейді:
1) пайда болу орнына
байланысты - ішкі және ... ... ... ... және ... ... құрылысы бойынша - ... және ... ... ету уақыты ... және ... ... ... ... ... ... байланысты
болады, ал сыртқы факторлар кәсіпорын ... ... ... ішкі ... ... ... тұрақтылығы ең
бірінші өндіріс шығындарымен үздіксіз байланысқан өндірілген өнім мен
көрсетілген ... ... мен ... ... ... ... ... шығындар арасындағы қатынас маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның өндірілетін өнім және ... ... ... ... тұрақтылығының маңызды ... бірі ... ... құрамы мен құрылымы, сондай-ақ кәсіпорынның басқару
стратегиясын дұрыс таңдап алуы ... ... ... ... ... - кәсіпорын шотында оның ағымдағы жедел қызметі үшін қажет болатын
қаржының ең ... ... ... ... ... ... ... факторларының бірі - бұл ... ... мен ... ... ... ... мен
тактикасының дұрыс таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз ... ... ... таза табысы қаншалықты көп болса, соншалықты ол өзін жайлы сезіне
алады.
Сонымен бірге тек таза ... ... ғана ... ... қатар оны
тарату құрылымы, әсіресе өндірісті дамытуға ... ... де ... ... ... қаржылық тұрақтылығына қарыздық капиталдар ... ... ... ... ... әсерін тигізеді.
Кәсіпорын ақша қаражаттарын қаншалықты көп тартатын болса, оның қаржылық
мүмкіндіктері де соншалықты жоғары болады, алайда, ... ... ... те ... - яғни ... өз ... уақытында
есептесе ала ма, жоқ па? - ... ... ... Және де бұл ... ... ... ... кепілінің бір түрі ретінде
резервтерге ... роль ... ... ... ... ... ... тұрақты-лығына
әсер ететін мынадай ішкі факторларды атап ... ... ... ... ... жатуы;
- шығарылатын өнімнің (жұмыс, қызмет) құрылымы және оның ... ... бар ... ... ... ... ... мөлшері;
- шығындардың көлемі, олардың ақшалай ... ... ... мен ... ... ... мен құрылымын қоса алғандағы
мүлік пен қаржы ресурстарының жағдайы;
- ... ... ... ... шаруашылық жүргізудің экономикалық жағдайының әсері,
қоғамда ... ... ... мен ... ... ... бар ... тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР үкіметінің салық және ... ... ... ... ... заң ... ... экономикалық
байланыс және тағы басқалар жатады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... оның өз
контрагенттерімен (салық органдары, банктер, ... ... ... және тағы ... ... ... үлкен әсер
етеді. Сондықтан да серіктестермен реттелген іскерлік қатынаста болу -
жақсы қаржылық ... ... ... ... ... ... өз жинақ қорларын тұрақты тиімділікке ие және ... ... ... ... ... кәсіпорындарға салады.
Инвестициялық тартымдылығы ... ... тек ... күні ғана ... да ... ... ... көршісіне қарағанда жақсы болуы
тиіс. Сондай-ақ, бұл жыл ... өз ... ... ... бір ... ... ал заем ... біткен уақытта облигация құнын толық
өтеуді талап ететін облигация иелеріне де ... Кез ... ... сияқты банктер де өз несиелерімен тәуекел ете отырып несие
алушының өз қарызын уақытында және ... ... ... ... оны ... ... ... отырып, кез келген банк өз клиентінің қаржылық
жағдайын және бұл ... ... ... тексереді. Басқаша айтқанда,
кәсіпорынның қаржылық жағдайы банктер осы кәсіпорынға несие беру орынды ма,
жоқ па, ал бұл ... ... ... ... - ... ... және ... деген сұрақтарды шешудегі негізгі белгі болып ... мен ... ... және төлем қабілеттілігі жоғары
кәсіпорындармен келісім-шартқа үлкен ықыласпен отырады. ... ... ... ... ... ... жағдайы тұрақты болғанын
қалайды, себебі тек осындай кәсіпорын ғана салықтар мен басқа да ... ... және ... ... ... ... жағдай кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін және оның
іскерлік қарым-қатынастағы потенциалын анықтайды, кәсіпорынның өзінің ... ... ... және ... ... ... қызығушылықтары қаншалықты дәрежеде ... ... ... ... ... бағасын алудың ең жақсы
тәсілі, бұл – бағалау, ол кәсіпорынның даму ... ... ... қызметіне кешенді түрде баға ... ... ... ... ... ... шешімдерді өңдеумен кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... осы мерзімге дейінгі уақытта қаржы ресурстарын қаншалықты дұрыс
басқарды, қаржы ресурстары жағдайының нарық талаптарына сай болуы және ... ... ... ... ... бере алуы өте ... табылады, себебі қаржылық тұрақтылықтың жетіспеушілігі кәсіпорынның
төлеу қабілетінің ... және оның ... ... ... ал көп ... ... ... жасап, басы артық қорлармен ... ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында жұмыс істеуші кәсіпорындардың қаржылық
жағдайын бағалаудың ... ... ... ... ... табылады:
- қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру мерзіміндегі өзгерісі;
- активтер мен олардың қалыптасу көздері арасындағы сәйкестікті, ... ... және ... ... ... ... ... көлемін, оның өсуін (кемуін) және ағымдағы
міндеттемелермен арақатынасын анықтау;
- ... және ... ... ... кәсіпорын активтері және оның міндеттемелерінің құрылымын зерттеу;
- ағымдағы активтердің айналымдылық есебі, оның ішінде дебиторлық ... ... ... ... өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының және төлеу
қабілеттілігінің абсолюттік және ... ... ... ... табыстылығын бағалау;
- кәсіпорын табысының салыстырмалы көрсеткіштерін, ... ... ... әсер ... ... ... ... кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және қысқа ... яғни оның ... ... ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық қызметін бағалаудың
қорытындылаушы кезеңі болып табылады. Және ол 3 сатыны қамтиды: жабдықтау,
өндіріс және ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі – бұл оның осы
қызмет нәтижесінде меншікті және тартылған капиталдың ... мен ... ... ... ... табылады. Ол қаржы ресурстарының жүйелі
түрде түсуі мен тиімді пайдаланылуына, есеп және несие тәртібін ... және ... ... ... арақатынастың
рационалдылығына, сондай-ақ ... ... ... етуі ... тұрақтылыққа қол жеткізуге бағытталуы тиіс. Кәсіпорын қызметінің
қаржылық, өндірістік және коммерциялық ... ... ... ... ... ... бар. Осылайша қаржылық қызметінің жетістігі, көбінесе оның
өндірістік-сату ... ... ... өзі ... және ақша ... алуы оның өнімді сатуына, алдын ала
қарастырылған сұрыпталымды ұстап тұруына, өнім сапасының қажетті ... және оны бір ... ... және ... ... болады.
Жоғары сапалы өнімді үздіксіз өндіру және өткізу ... ... ... оң әсерін тигізеді. Өндіріс ... ... ... және оны сатудың қиындықтары кәсіпорын шотына ақша
қаражаттарының келіп ... ... ... ... ... қабілеті төмендейді. Кері байланыс та бар, ол ақша ... ... ... ... түсуінің іркілісіне, демек өндіріс
процесінің тоқтауына ... ... ... ... өндіріс процесінің тиімділік деңгейімен анықталады.
Олардың ... ... көп ... кәсіпорын өнімді өткізу көлемін
сақтай отырып ... ... ... ... ... соншалықты аз
жұмсайды. Және керісінше, шикізат пен материалдар шығындарының нормасының
өсуі, еңбек ... ... ... ... да ресурстардың
мөлшерден тыс жұмсалуы және өндірістік емес ... ... ... қажеттілігіне себепші болады. Еңбек және ... ... ең ... ... ... ... ... соң табыста
талдап қорытылады.
Соңғы айтылған көрсеткіштің ... ... ... ... өзгерте отырып, оның жалпы қаржылық ... ... ... қаржылық қызметінің қалыпты болуы әсіресе өз кезеңіндегі
қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін қажетті жағдайларды ... ... ... ... ... ... өнім өндірудің үздіксіздігін
және кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ойымызша, қаржылық жағдайды ... ... ... жөн және оған ... ... кәсіпорын активтерінің құрылымдық және құрамдық динамикасын бағалау;
- кәсіпорын активтерінің қалыптасу көздерінің құрамдық және құрылымдық
динамикасын бағалау;
- ... ... ... ... және ... ... ... өтімділігін бағалау;
- кәсіпорынның төлем қабілеттілігін және ... ... ... ... ... ... негізі қаржылық есеп
беру ... ... ... 2007 ... 28 ... №234 ... және қаржылық есеп беру туралы Заңына" сәйкес қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... нәтижесі туралы ... ақша ... ... ... ... ... капиталдағы ... ... ... ... қатар түсіндірме хат болады, сондай-ақ қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... толықтырылуы
мүмкін және бұл материалдар солармен бірге ... ... ... ... есеп және есеп ... қандай саясатын ұстап
отырғандығы және ... ... ... талаптарына сай басқа да
ақпараттар жазылуы тиіс. Мысалы, оған: субъектіге әсер етуші тәуекел мен
белгісіздік ... ... ... ... ... ... жазуға болады.
Субъектілерге қаржылық есепті бухгалтерлік есеп стандартында анықталған
жеңілдетілген түрде ... ... ... етіледі. Бұл егер де
төмендегі көрсетілген 3 шарттың кез келген екеуі орындалғанда ғана (соңғы 2
қаржылық жыл ... ... ие ... ... ... ақы және ... ... төлемдерді есептеу, сондай-
ақ жылдық табыс ҚР заңымен көрсетілген 10000 есе ... ... жыл бойы ... ... саны ... аспайды;
3) активтердің жалпы құны 60000 ... ... ... ... ... ... ... жүрген отандық қаржылық есеп негізі шамалары
бойынша халықаралық есеп стандартының талаптарына сай келеді, себебі ... ... ... ... ... ... бейімдей отырып
реформалау процесі белсенді жүргізілді, ол біріншіден, негізін ... ... ... табылатын жаңа экономикалық жүйенің
қалыптасуымен, екіншіден, біздің еліміздің әлемдік ... ... ... ... ... ... процесі барысында есеп ... ... жаңа ... ... болды және оның бағыты өзгерді.
«Қаржылық есептің мақсаты - бухгалтерлік есепті» №2 «Бухгалтерлік ... ... ... ... ... деген стандартында көрсетілгендей,
бұл қолданушыны ... ... ... жағдайы және оның қызметінің
нәтижелері мен есепті кезеңдегі қаржылық ... ... ... ... ... әрі дәл ... қамтамасыз ету болып
табылады[10, 14 б.]. Қаржылық есеп негізінен өтелген жағдайлардың қаржылық
нәтижелерін және де ... үшін ... ... мен ... ... ... шешу ... сондай-ақ субъектінің болашақтағы ақша
ағьгмдарын және осы ... ... ... ресурстар мен басқарушы
органдардың жұмыстарымен байланысты ресурстар мен міндеттемелерді бағалау
үшін ... ... ... ... ... қаржылық есеп
қолданушыларға экономикалық шешімдерді қабылдау үшін ... ... ... ... есебін пайдаланушылар ... ... ... ақша ... айналдыру мүмкіндігін
бағалауды, сондай-ақ оларды айналдыру уақытын ... және ... ... ... ... Бұл ... ... өз жұмысшыларына және
жабдықтаушыларына ақы төлеу, ... ... ... қайтару және табысты
тарату қабілетін анықтайды. Егер де ... тек қана ... ... ... және оның өткен есепті мерзімдегі қаржылық
есебінің өзгерісін сипаттайтын ақпараттармен емес, ... ... ... ... жабдықталған болса, онда олар, яғни қолданушылар ақша
қаражаттарының ... ... одан да ... ... ... ... қорғау туралы заң қолданушылар ... ... шек ... ... ... ... ... (тергеу
органдары, ревизорлар, аудиторлар) өкілдігі болған ... ... ... ... ... ақпараттарды талап ете алады.
Қолданушылардың көпшілігі қаржылық ... ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында қаржылық есеп шаруашылық субъектілерінің
қызметі жөнінде қаржылық ақпараттардың жүйелендірілген бірден-бір көзіне,
әр түрлі ... ... ... субъектілерінің өзара
негізгі байланысына және басқару шешімдерін қабылдауға қажетті аналитикалық
есептердің ... ... ... ... ... жағдайын
бағалауда негізгі ақпарат көзі қызметін бухгалтерлік баланс атқарады.
Баланс - есепті жылдың ... және ... ... ... сипаттайды және маңызды қызметтер атқарады. Біріншіден, баланс
меншік иелерін ... ... ... ... таныстырады.
Осы арқылы олар бұл субъекті нені иеленеді, материалдық құралдардың сандық
және сапалық қорлары қандай, кәсіпорын жақын арада ... жақ ... ... ... ала ма, соны ... Екіншіден, басшылар
кәсіпорынның басқа ұқсас кәсіпорындар ... өз ... ... ... ... дұрыстығы туралы, ресурстарды ... ... ... және ... басқару бойынша әр түрлі
сұрақтарға шешімдер қабылдау туралы түсінік алады. Үшіншіден, баланстың
мазмұны, оны ішкі қолданушылары ... ... ... да ... ... ... аудиторлар жұмыс процесінде дұрыс шешім қабылдау
үшін өз тексеріс жұмысын жоспарлауда, сондай-ақ клиенттің ... ... есеп ... ... болатын, әдейі жасалынған және әдейі
жасалынбаған қателіктер аумағындағы ... ... ... үшін көмек алады,
ал бағалаушылар ... ... ... ... ... ... сыртқы қолданушылар берілген кәсіпорынмен
өзінің серіктесі ретінде жұмыс жүргізудін мақсатқа сәйкестігі және оның
шарттары ... ... ... ... өз салымдарының мүмкін болатын
тәуекелділіктерін және берілген ... ... ... және ... ... ... ... маңыздылығы
соншалық, көп жағдайда қаржылық жағдайды ... ... ... ... ... ... есептің негізгі түрі бола отырып, ол есепті
кезеңдегі кәсіпорын мүлкінің құрамы мен кұрылымын, ... ... мен ... ... ... мен міндеттеменің қолда
барын, дебиторлық және кредиторлық борыштың динамикасы мен жағдайын және
кәсіпорынның несие ... мен ... ... ... ... ... көрсеткіштері кәсіпорынның капиталын орналастыру
тиімділігін, оның ағымдағы және алдағы кезеңдегі шаруашылық қызметке ... ... ... мен құрылымын, сондай-ақ ... ... ... мүмкіндік береді. Осылайша, бухгалтерлік балансты
талдау үшін және кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... түрі ... ... жылға дейін
бухгалтерлік баланс екі бөліктен: ... және ... ... кесте
түрінде құрылып келді. Активтер, баланс кәсіпорынының есепті кезеңде
бақылап, таратып ... ... және ... ... құны ... Пассивтер кәсіпорынның заемдар мен ... ... ... ... ... ... өтеу ... құнының немесе
келіп түсетін табыстың төмендеуіне әкеліп соқтырады.
Бухгалтерлік стандарттың іске қосылуынан бастап ... ... ... және оның екі ... мен ... де жаңаша
сипатталады.
Олардың түсіндірмесі нарықтық экономикасы дамыған елдердің бухгалтерлік
есеп және аудит ... ... ... ... арқа ... орай ... ... орыс тіліне аударылған оқулықтардың және
тәжірибе құралдарының ... ... ... ... ... оқу ... ... мамандық алатын студенттерге, бизнес
мектептер мен экономикалық ... ... ... ... бағалау" деген оқулығында келесідей анықтама берілген: ... бұл ... ... бір ... ... жағдайының кестесі болып
табылады.
Активтер дегеніміз бұл кәсіпорын нені ... және ол нені ... ... ... ... ... - бұл ... иелігіндегі және алуға
тиісті мүлкі); пассивтер - бұл кәсіпорынның өзінің біреуге берешек ... ... ... ... ... да ... ... тең болуы тиіс
[11, 66 б.].
Ағылшын ғалымдары шығарған "Бухгалтерлік іске ... ... ... ... ... ... - бұл белгілі бір күнге кәсіпорынға тиісті
барлық активтер мен оның борыштарын анықтайтын пассивтерінің тізімі. ... ... ... бизнестің (іскерлік қызметтің) қаржы жағдайының
бейнесі болып табылады. Актив пен пассивтің әр бабы ақшалай ... ... және де ... ... ... пассивтер сомасына тең ... 141 ... ... олар баланстың негізгі элементтерін келесідей сипаттайды:
Активтер-бұл ұйымға тиісті немесе ол пайдаланатын бағалы ... ... ... ... ... ... ... термині таза бухгалтерлік ұғым болып
табылады және ол ... ... ... ... - ... ... түрі.
Капитал алғашқы капитал мен қызметте қалдырылған табысты қоса ... ... ... ... ... табылады.
Әлемдік банк өңдеп шығарған "Қаржылық есеп, аудит, есеп беру ... ... бұл ... ... түсіндіреді: "Баланстық есеп -
бұл белгілі бір кезеңде жасалған және осы кезеңдегі ұйымның жалпы қаржылық
жағдайын ... үшін ... ... ... ... ... ... баланстық есеп элементтері дегеніміз бұл активтер,
пассивтер және капитал. Баланстық есеп кәсіпорынның әрі ... ... ету үшін ... уақытта қолда бар ресурстар туралы ақпаратты
қамтиды. Ол сондай-ақ, бұл ... ... ... ... ... ... бұл көздер қарызға алынған ба, жоқ, ... ... ... ... ... ... (жақтары) мен эле-
менттері ... ... ... - бұл ... ... ... кәсіпорынмен ба-
қыланатын және болашақта кәсіпорынға экономикалық ... ... ... - бұл ... ... пайда болған кәсіпорынның ағымдағы
міндеттемесі.
Оны өтеу экономикалық табыс ... ... ... ... ... ... әкеліп соқтырады.
Капитал - бұл пассивтерді активтерден алып ... ... ... ... бухгалтерлік баланс және оның элементтері туралы
бұл анықтамалар біздің бухгалтерлік есеп ... ... ... ... өте ерекшеленеді. ҚР-дағы бухгалтерлік есеп туралы
заңды жасаушылар ... ... ... ... еңбегін алып отыр.
"Қаржылық есептің, субъектінің қаржылық жағдайын бағалаумен ... ...... ... капитал және субъектінің
міндеттемесі" болып табылатынын айта келе, олар ... ... ... ... ... ... - бұл ... бағасы бар кәсіпорыннын мүлкі, мүліктік, жеке
мүліктік емес ... және ... ... ... - бұл ... ... адамның) белгілі бір әрекетті басқа бір
тұлғаның (несие берушінің) пайдасына жасайтын міндеті - мүлікті беру, ... ақша ... және ... ... ... бір ... бас ... несие берушінің қарыз адамнан өзінің міндетін орындауын талап етуге
құқығы ... ... - бұл ... өз ... ... тастаған-
нан кейінгі активтері» [13, 201 б.]. ... ... ... ... ... ... ... елдерінен ешқандай айырмашылық
жоқ деп ... ... ... ... "Бухгалтерлік баланс және қаржылық есеп
берудегі негізгі анықтаулар" №2 стандартымен анықталады. Ол ... ... және ... мәнін анықтайды, сондай-ақ қаржылық
есеп беруде анықтауға жататын ақпараттарға деген талаптардан тұрады.
Баланста ұзақ мерзімді және ағымдағы ... ... ... ... ... ... мен ... және олардың
жиынтық сомасын анықтау, ... ... ... ... ... ... және дәлелді басқарушылық шешімдер қабылдауда
қажет болатын ... ... ... үшін ... ... өте пайдалы екендігіне БЕС–2-нің 7-
пунктінде ерекше көңіл бөлінген. Онда былай ... ... ... ... ... ... үшін анық және түсінікті
болатындай дәрежеде ашылуы тиіс" [14].
БЕС-2 және ... ... ... ... ... ... [15, 90 б.] бухгалтерлік баланс көлденең ... ... ... ... ... ... ... баланс.
|Активтер ... ... және ... |
|1. Ұзақ мерзімді активтер |1. ... ... ... ... |- ... ... |
|- жер |- ... |
|- ... мен ... |- ... ... ... |
|- басқа да негізгі құралдар |- ... ... |
|- ... ... |- ... ... ... зиян) |
|- аяқталмаған кұрделі құрылыс | ... емес ... | |
|- ... | |
|- ... ... ... | |
|- ... емес ... | ... | ... | ... серіктестерге | ... | ... ... | ... | ... ... | ... ... | |
|- ... тиісті борыштар | |
|- ... ... | |
|- ішкі ... ... | ... ... ... негізгі | ... ... мен оның | ... ... ... | ... ... | |
|- ... ... ... | ... ... ... | |
|- ... ... борыш | |
|- ... ... ... | ... | |
| ... |
| |2. Ұзақ ... ... |
| |- ... ... ... |
| ... |
| |- ... ... ... |
| ... |
| |- ... ... ... мен|
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| |- ... ... ... |
| ... |
| |3. ... ... |
| |- ... ... ... және |
| ... |
| |- ұзақ ... ... ... |
| ... |
| |- ... ... |
| |- ... ... ... және |
| ... |
| |- ... ... мен тапсырыс |
| ... ... ... |
| |- ... бойынша борыш |
| |- ... ... ... |
| ... ... серіктестігі мен |
| ... ... ... |
| ... борыш |
| |- ... ... ... |
| ... ... |
| |- ... ... борыштар |
| |- ... ... ... ... ... активтер | |
|- ... ... | |
|- ... кезең шығындары | |
|- ақша ... | |
|- ... ... ... | ... | ... ... ... ... ... активтер |3. ... ... ... ... |- ... ... ... ... ... ... алуға |- алдын ала қарастырылмаған жағдайға |
|қажетті аванстық төлемдер ... ... ... ... ... шоттар | ... ... | ... ... операциялар нәтижесінде| ... ... ... шаруашылық | ... мен оның ... | ... арасындағы | ... ... | ... ... лауазымды | ... ... ... | ... ... |
| ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп |
|теориясы мен негіздері. Алматы: Экономика, 2006 ж., 129 б./ ... айта ... жөн, ... ... түрін таңдау (көлденең, яғни
екі жақты немесе тікелей) шаруашылық субъектілерінің шексіз құқы болып
табылады.
Баланс активі мен пассивін құру ... ... ... ... ... ... ... өтімділік деңгейіне байланысты, ... ... ... ... ... ... пассивтер принцип бойынша
төлем мерзімінің жеделдік деңгейіне байланысты мерзімінің жеделдігі ... ... ... ... ... 5 бөлімнен ... ұзақ ... ... ... ... ... ... ұзақ ... ... ... ... ... ... ... тек бухгалтерлік баланс мәліметтеріне
ғана сүйенуге болмайды. Бұндай тәсіл біршама ... ... ... ... пен шек ... ада ... ... ең
маңыздылары ... ... ... ... ... жағынан тарихи сипатта болады. Баланста келтірілген
мәліметтер оны құрған кезеңдегі шаруашылық қызметінің нәтижесін көрсетеді.
Бұл ... ... ... ... және ... ... үшін ... ... ... ... ... және ... статус-квоны си-
паттайды, яғни пайдаланылып жүрген есеп ... сай осы ... ... ... жағдайда тұр деген сұраққа жауап береді, бірақ бұл жағдайға
ненің нәтижесінде жеткеніне жауап бермейді. Бұл ... ... беру ... ... ... ғана ... ... қатар есеп және есеп беруде
көрсетілмейтін ... ... ... ... (мысалы, ғылыми-
техникалық прогресс, контрагенттегі қаржылық қиындықтар және ... ... ... шаруашылық аралық бағалау жүргізу үшін
қажетті база жоқ. Ол кеңістіктік және ... ... ... ... оның ... ... ... тиіс және
мүмкіндігінше көрсеткіштерге, олардың орташа салық және ... ... шолу ... ... ... ... ұқсас кәсіпорындар тобы бойынша негізгі есептік көрсеткіштерді
ашық жариялау қажет. Бұл қажетті орташа ... ... ... ... ... ... қаражаттарының айналымы туралы мәлімет жоқ.
Баланстың сол немесе басқа бабы ... ... аз ... ... ... ... көрсеткіштерін айналымының сәйкес сомаларымен
салыстырғаннан ... ғана ... ... ... екі кәсіпорынның
баланстарындағы "материалдар" бабы бойынша сомасы бірдей, яғни 5 ... Бір ... ... ... ... кәсіпорында 60 млн. теңге,
ал екіншісінде 10 млн. теңгені құрады. Осыған сәйкес ... ... қоры ... ... 1/12 (5/60)-ін (айлық қор), ал
екінші жағдайда 1/2 (5/10), яғни жылдық тұтынудың ... ... ... ... ... ... ... кезеңнің басы мен соңындағы мезгілдік ... ... ... яғни онда осы ... ... кезіндегі
шаруашылық операцияларының жиынтығы жазылып отырады. Ол кәсіпорынның есепті
кезең ішіндегі мүмкіндік жағдайын көрсетпейді. Бұл ең ... ... ... ... олар "материалдар", "дайын ... ... ... және ... жыл ... қолда бар өнім қорларының үлес салмағының көп
болуы мен дебиторлық борыштың айтарлықтай үлесі, ... ... жыл ... ... ... ... ... ... ... ... алуда тарихи бағаны коддану
принципі жүргізіледі, ол мүліктің жалпы ... ... ... едәуір
дәрежеде бұрмалайды. Баланстың жеке баптарына инфляциялық факторлар ... ... ... ... бұрмалаушылық әсерін тигізуі мүмкін.
Инфляция, кәсіпорын пайдаланатын шикізат пен жабдықтарға бағаның өсуі ... ... ... дәрежесінің төмен жағдайында көптеген ... ... ... жағынан бірдей, бірақ есеп объектітерінің
құны жағынан әр түрлі жиынтықты көрсетеді. Бұл әр түрлі есеп ... ... ... ... ... бұзылуына
әкеліп соқтырады. Әрине, ол сондай-ақ кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... ... бұрмалайды. Бұл
кедергі баланс валютасының кәсіпорын бағасының дәл ... ... ... кәсіпорын активтері мен оны жабу көздерінің есептік баға-сын
ғана көрсетеді, ал осы кезде бұл ... ... ... ... басқаша
болуы мүмкін және берілген активтің пайдалану мерзімі мен оның баланста
көрсетілуі ... ұзақ ... ... баға мен ... ... ... ... соншалықты көп ... ... және ... есеп ... ... да нысандары шаруашылық
субъектісі қызметінің ... ... ... ... ... жағдайы мен оның өзгеру перспективасы тек қаржылық сипаттағы
факторлардың ғана ... ... ... ... құндық бағасы жоқ
факторлардың да ықпалында болады. Олардың қатарында: мүмкін болатын ... ... ... ... ... және кәсіпорынды басқарудың
ұйымдастырушылық құрылымын ... ... ... ... ... қызметкердің
кәсіби және жалпы білімдік дайындығы және тағы басқалар. Сондықтан ... ... ... ... ... балансты бағалау кешенді экономикалық
бағалаудың тек бір ғана ... ... ... ... қарамастан, бухгалтерлік баланс кәсіпорынның қаржылық
жағдайын бағалауды ақпараттық қамтамасыз етудің бірден-бір басты көзі болып
табылады, ал оны оқу осы ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайына бағалау жүргізгенде ... ... ... есеп ... ... да ... ... қажет, әсіресе кәсіпорынның жыл бойғы барлық табыс
сомасын осы кәсіпорынның өзінің қызметін ... үшін ... ... сомасымен салыстырудан тұратын қаржы-шаруашылық қызметінің
нәтижесі туралы ... ... ... оның ... ... ол
кәсіпорынның мезеттік суреті және қатып қалған қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі болып
табылады. Сондықтан кәсіпорынның балансына қарағанда, бұл ... ... үшін ... ... және ... ... табылады. Ол бұл
кәсіпорын табыс немесе зиян (шығын) әкелетіндігін анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... анық көрсеткіштердің
көмегімен белгілі бір кезеңдегі кәсіпорынның кызмет нәтижесіне баға береді.
Батыс тәжірибесінде, балансты есеп ... ... ... ... бөліп
карастыратын біздің елге қарағанда, табыс және зиян туралы есепке біршама
басымдылық берілуі кездейсоқ емес. Атап ... дәл осы үлгі ... және ... ... ... ... бірінші болып
келтіріледі. Мұның түп тамырын психологиялық тұрғысынан іздеген жөн, ... ... ... ... ... болып табылады, олар
сондықтан да оны ең алдымен ... ... ... ... ... ... нәтижесі туралы есеп бухгалтерлік есептің
№3 "Қаржы-шаруашылық ... ... ... ... ... Онда ... ... рет-ретімен құру және ұсыну мақсатында
қаржы-шаруашылық ... ... ... ... ... ... және
есепке алудың тәртібі көрсетіледі, бұл өз ... ... ... ... ... кезеңдердегі қаржылық есебі мен түрлі заңды тұлғалардың
қаржы ... ... ... ... стандарт, негізгі қызметтен алынған табыс пен шығынды, төтенше
жағдайлардан және ... ... ... ... пен ... есеп ... есептік бағаның, есеп саясатының өзгеруінен ... ... ... қателерді түзетуден болатын әр түрлі табыс және
шығындарды ... ... ... мен ... ... ... ... да субъектінің жұмысының
нәтижесін көрсетуге мүмкіндік береді. Бұл бөлімдерге әр түрлі ... ... ... ... қызметінің нәтижесі туралы
есеп жалпы табысты, ... ... ... және ... ... ... ... алынған табысты және таза табысты көрсетуі мүмкін. Бұл
есептің жасалуы №3 ... есеп ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесі туралы есеп
|Көрсеткіш аты |Код ... ... |
| | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... ... |010 | | ... ... ... ... ... өзіндік құны |015 | | ... ... ... |020 | | ... ... шығындары: | | | |
|- ... және ... ... |025 | | |
|- ... ... ... |030 | | |
|- сату ... шығындар |035 | | ... ... ... ... ... (шығын) |040 | | ... ... емес ... ... ... ... |045 | | ... ... ... дейінгі әдеттегі қызметтен |050 | | ... ... ... | | | ... ... ... |055 | | ... салық салынғаннан кейінгі әдеттегі қызметтен |060 | | ... ... ... | | | ... ... ... ... ... ... |065 | | ... таза ... |070 | | |
| ... ... ... Т.Ғ. Ғабдуллин, В.В.Родостовец, |
|О.И.Шмидт, Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. Алматы, 2003 ж., 322 б./ ... ... бұл ... ... Мұнда табысты
пайдалануды, бюджетке төлемді, табыс салығы бойынша жеңілдіктерді есептеу
барысындағы шығындар ашып ... Ол тек ... ... ... ... ... табысты немесе зиянды) ғана ... ... ... ... мен ... ... ... есепті
кезеңнің таза табысын немесе шығынын анықтау барысында есепке ... ... ... ... нәтижесі туралы есеп,
қаржылық есептің қалған екі элементі туралы - яғни ... пен ... ... ... ... ... 2007 жылы 28
ақпандағы №234 "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ... ... ... Ұлттық комиссиясының қаулысымен бекітілген бухгалтерлік
есеп бойынша 1996 жылы 12 қарашада №2 ... ... ... ... қажетті Концептуалдық негізінде айтылғандай, бұл элементтер
субъектінің қаржылық көрсеткіштерін ... ... ... ... көбеюін немесе міндеттемелердің азаюын көрсетеді, ал шығындар –
активтердің азаюын немесе ... ... ... ... мен ... баптарынын арасына койылған шектеулер тәжірибеде
жалпы қабылданған болып табылады. Бұл шектеу, баптың қалыптасу көзі ... ақша ... ... айналдыру мүмкіндігін бағалау
барысында белгілі бір маңызға ие ... ... ... жүргізіледі.
№3 "Ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ҚР ... қаржылық есеп беруіндегі жаңа үлгі болып табылады. Бұл
есепте кәсіпорынның белгілі бір ... ақша ... ... және ... пайдаланылу жолдары көрсетіледі. Кәсіпорынның есепті
кезеңіндегі қаражаттары ... ме, соңы ... Ол ... ... операциялық, инвестициялық және ... ... бір ... ... ... ақша қаражаттарының
келіп түсуі мен шығыны туралы ақпараттармен қамтамасыз ете отырып, ... ... ... ... ... ... ... қаражаттары - бұл кассадағы және банк шоттарындағы қолма-қол ақша.
Операциялық қызмет деп ... ... алу ... ... қызметін,
сондай-ақ оның инвестициялық және қаржылық қызметіне қатысы жоқ, басқада
бір ... ... ... ... - бұл ұзақ ... ... ... алу
және сату, ... ... беру және ... ... бұл ... ... капитал мен қарыз
қаражаттарының құрамы мен ... ... ... ... ... ... Субъект қызметінің барлық осы түрлері ақша қаражаттарының
келіп тусуі мен ... ... ... болып табылады.
Сонымен, кәсіпорынның қаржы ... ... ... тек бухгалтерлік
баланс мәліметтері ғана емес сонымен бірге ... да ... есеп ... көрсеткіштері, түсіндірме хаттағы мәліметтер және де есеп
берудегі қосымша ... ... де ... есеп ... жаңа ... ... коммерциялық құпиясы болып
табылатын ақпараттарына сүйенбестен, оның қаржылық жағдайын кешенді түрде
бағалауға мүмкіндік береді [16, 95-96 б.].
1.2. Қаржылық ... ... ... мен түрлері
Нарықтық қатынастың қалыптасуы шаруашылық ... ... ... ішкі ... және ... ... бағалау) бағалау деп бөлуді
кажет етіп отыр. Бағалаудың бұл ... ... ... ... ... ... ... ... есеп ... екі түрі бар: ... ... банктерді, сондай-ақ сақтандыру ұйымдары мен үкімет
органдарын кәсіпорынның ... ... мен оның ... ... және есепті
кезеңдегі шаруашылық кызметінің нәтижесімен таныстыру үшін ... мен ... ... ... басылып шығатын қаржылық
есеп беру. Сонымен қатар көбіне, есепте ... ... ... ... ... даму бағыты мен оның алдыңғы кезеңдегі
жағдайын ... ... ... ... жылдардың мәліметтерін
жариялайды. Есеп берудің екінші түрі - ... ... бұл ... ... жеке ... ... ... нормативтері туралы,
сондай-ақ сапасының төмендігіне немесе тауардың мөлшерден тыс ... ... ... ... ... қатаң құпияландырылған,
басқа тұлғалар үшін жабық есеп болып табылады. Ішкі есеп ... ... ... мен ... болу орындары бойынша шығындар сияқты
жеке бөлімшелердің жұмыс нәтижелерін сипаттайтын ... есеп ... ... жеке ... ... ... деңгейін
анықтау шығындар мен нәтижелерді салыстыру, кім ... ... ... мүмкіндік береді және еңбекке ақы төлеуде қандай да бір иесіздікті
жояды. Ішкі бағалау басқару ... ал ... ... ... ... ... ... таңдағы нарыққа өту кезеңінде кәсіпорынның
қаржылық ... ... жаңа ... ... ... ... ... сондай-ақ жеке басылымдарда
қаржылық бағалауды жүргізу бойынша бірқатар әдістемелік ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайын және оның жекелей
көрсеткіштерін бағалаудың әр ... ... ... отыр. Бұл
әдістемелердің көпшілігінде олардың маңызды ерекшелігі ... ... ... ... ... ... тәжірибеде қолданылмаған
жаңа көрсеткіштерінің жүйесін толық бағалауда.
Ондаған жылдар бойы барлық ... ... және ... ... ... ... жағдайды бағалаудың қалыптасқан әдісінің,
шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... ... ... орталықтандырылған көздерден қаржыландырылатын мемлекеттік меншік
үшін, сондай-ақ уақытша тартылған ... ... ... айналым
қаражаттарын және басқаларды мөлшерлеу мақсатында қолданылғаны түсінікті.
Бұл жағдайлар шаруашылық жүргізудің тиімділігіне ... ... ... ... дербестігін тежеп отырады және нарықтық
қатынастар және кәсіпшілік қызметпен мүлдем үйлеспейді. ... ... ... ... әр түрлі баптардың мәндерін, баланс бөлімі мен
топтарының жиындарын олардың ... ... ... ... зерттеу, бұл ауытқулардың кәсіпорынның қаржылық жағдайының
тұрақтылығына ... әсер ... ... шешуші рөл атқарды[17, 56 б.].
Жаңа қаржылық есептің маңызды ерекшеліктерінің бірі - онда ... мен ... ... ... ... ... ... жоспарлау кәсіпорынға оның қызметі жөнінде
көптеген параметрлерді сырттан бекітетін ... ... ... Ол, ең ... ... нәтижесінде сарқынды өзгеріп
отыратын нарықтық коньюнктура жағдайында өзінің хал-жағдайын нығайтуға
ұмтылатын кәсіпорынның ... ... ... ... мен
тактикасын жасауға қызмет етеді. Қаржылық қызметте нормативтерді пайдалану
кәсіпорынның өз ... ... ... ... ақпараттар,
коммерциялық құпияға айналады. Жоспарланған номативтерден ауытқуды бағалау,
кәсіпорынның ішкі бағалауының құрамдас ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайды бағалау, сыртқы бағалау сипатына
ие болады, яғни бұл ... ... ... ақпараттардың шектеулі
бөлігінен тұратын есеп мәліметтері негізінде осы кәсіпорынның ... ... иесі ... мемлекеттік органдардың берілген
кәсіпорынның шегінде жүргізетін бағалауы. Қаржылық жағдайды ішкі бағалау
әдістемесі, әрбір ... үшін тек ... ... бағалау
мақсатында ғана емес, сонымен қатар қаржылық ... ... ... ... ... ... бағалау үшін де
қажет.
Қаржылық бағалаудың тәжірибесі қаржылық есепті ... ... ... ... ... алты ... ... бөліп қарастыруға болады:
- көлденең бағалау;
- тікелей бағалау;
- трендтік бағалау;
- салыстырмалы ... ... ... қаржылық ... ... ... бағалау - есеп берудің әрбір позициясын өткен
кезеңімен салыстыру. Ол ... ... ... ... ... ... абсолюттік және салыстырмалы ауытқуларын анықтауға
мүмкіндік ... ... ... - ... есеп ... ... нәтижеге
тигізетін әсерін айқындай отырып, қорытынды қаржылық ... ... Ол ... ... ... оның ... ... қорытынды
көрсеткіштегі жеке баптардың үлес салмағын анықтауға мүмкіндік береді.
Мысалы, ұзақ және ... ... ... ... жалпы құнындағы,
яғни баланс валютасындағы үлес ... және тағы ... және ... ... ... ... ... Сондықтан
да есептік бухгалтер үлгі құрылымы секілді оның жеке ... да ... ... жиі ... ... ... көрсеткіштер 100% деп алынатын базистік жыл
деңгейінен, бірқатар жылдар ... ... ... ... ... ... ... бағалау әрбір есеп
позициясын бір қатар өткен кезендермен салыстыруды және трендті, яғни жеке
кезеңдердің дербес ... мен ... ... ... ... ... анықтауды көрсетеді. Трендтің көмегімен
болашақтағы көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы қалыптасады, одан ... ... ... ... бағалаудың нарықтық экономика жағдайындағы көбірек таралған
әдісі әр түрлі қаржылық ... ... ... ... салыстырмалы шамалар болып табылады, оларды есептеу
кезінде шамалардың біреу бірлік ретінде алып, ал екіншісін ... ... ... ... ... есептеу баланстың жеке
баптарының ... ... ... ... негізделген. Олар
кәсіпорынның қаржылық жағдайын кезекті факторлық бағалау үшін алғашқы база
болып табылады және де олар ... ... ... ... жасырын
құбылыстарды ашуға мүмкіндік беретін екі ... ... ... ... ... ... үшін сәйкес коэффициенттерді бағалаудың пайдалылығы
оларды дұрыс түсіндіруге байланысты болады. Бұл – ... ... қиын ... себебі ол осы қатынастардың қалыптасуының ішкі ... ... ... ... етеді, мысалы, саладағы жалпы экономикалық
жағдайлар, кәсіпорын ... ... және ... ... ... ... кажет, өйткені тек бір ... ... да, ... де әсер етуі ... Негізінен қатынас деңгейі
өткен кезеңдегі, теориялық дәлелденген салалық қатынаспен ... ... ... бейімделуі ... ... ... ... ... да ... жоқ, ... олардың
әмбебап мәні болмайды және диагностика үшін индикатор болып табылмайды.
Әлдеқайда тереңдетілген бағалау, қатынас ... ... ... ... ... себебі олардың деңгейіне келесілер әсер ... ... ... орташа салалық мәліметер.
Сондай-ақ, өткен жылдардағы нақты қол жеткізілген ... ... ... оның сол ... ... ... үшін қолайлы болып, бірақ
қазіргі және ... ... ... ... ... әсер етеді.
Қаржылық бағалауды салыстырмалы көрсеткіштер негізінде ... ... ... ... ... алу, көп ... тиімсіз,
себебі бұл жағдайда біздің кәсіпорындардың өз ерекшеліктеріне ... ... бір ... ... ... ... туралы
берілген кеңестер кейбір кезде расталмайды. Дегенмен, қаржылық ... ... ... ... ... ... ... себебі
ол болып жатқан жағдайларды түсінуге және де оларды тек ... ... ... ... қатар болашақта да дұрыс бағалауға ... ... кең ... және зерттелген көрсеткіштерге мыналар жатады:
өтімділік, қаржылық тұрақтылық, табыстылық және ... ... ... ... - бұл ... ... ... және цехтардың жекелеген көрсеткіштері бойынша
есебінің құрама көрсеткіштерін шаруашылық ішіндегі ... ... ... керсеткіштерін орташа салалық және орташа жалпы
экономикалық ... бар ... ... ... ... аралық ... ... ... ... - бұл ... факторлардың (себептердің) қорытынды
көрсеткішке тигізетін әсерін зерттеудің детерминдік (анықтау) немесе
реттелмеген ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерді оның құрамдас бөліктеріне жіктегенде - тура, ал
оның жеке ... ... ... ... ... ол - кері
(синтез) ... ... ... әдістермен қатар, қаржылық жағдайды бағалауда
экономикалық (элиминирлеу, ... ... және тағы ... сондай-ақ
экономикалық және математикалық статистиканың ... ... ... ... ... және ... әдістер, корреляция, регрессия
және тағы басқа) дәстүрлі тәсілдері ... ... бір ... шегінде жасалған түрлі әдістер мен тәсілдерді іскерлікпен пайдалану
кәсіпорынның қаржылық жағдайына терең бағалау ... және ... ... ... ... ... ... ұсыныстарды ... ... ... ... жөн, ... ... жағдайына бағалау жүргізудің
дәйектілігі жөніндегі басылып шығарылған әдістемелік зерттеулердегі автор-
лардың ... ... ... аударады.
Жалпы редакциясын В.И.Стражева басқарған, Беларусь ... ... ... авторлар ұжымы ... ... ... ... оның ... мен ... ... ұсынылады, содан кейін кәсіпорынның төлеу қабілеті мен
қаржылық тұрақтылығын, сондай-ақ активтердің қайтарымдылығын ... ... ... ... ... мерзімді болжауға кеңес беріледі [18, 44-45 б.].
О.В.Ефимов өзінің "Қаржылық жағдайды қалай ... ... [19, 21 ... ... ... әдістемесін, әрбір шаруашылық жүргізушінің маңызды
міндетінің бірі болып табылатын және де кәсіпорынның төлеу қабілеті ... ... баға ... ... ... ... ... бағалаудан бастайды.
И.М.Лоханина мен 3.К.Золкина [20, 47-48 б.] ... есеп ... ... ... содан кейін оны оқуды ... ... ... ... ... бағалайды, одан кейін кәсіпорынның
мүліктік жағдайына және оның қалыптасу көздеріне, ... ... ... ... ... ... жасайды.
Кәсіпорынның қаржы жағдайын ... ... ... ... пен Р.С.Сайфулин ұсынады. Ол бағалаудың келесі бөліктерінен
қаржылық жағдайдың ... ... және ... ... оның ... ... ... бағалау; баланс өтімділігін бағалау;
кәсіпорынның іскерлік белсенділігін және төлеу қабілетін бағалау.
Қаржылық жағдайды және оның ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қаржылық тұрақты-
лықтың абсолюттік көрсеткіштерін бағалау, олардың ойынша кәсіпорынның
қаржылық жағдайын ... ... ... ... тиісті оның негізгі
бастапқы пунктін құрайды. Баланс өтімділігін бағалау, ... ... ... ... ... ... болашақтағы
төлем қабілеті мен қаржылық тепе-теңдіктің сақталу мүмкіндігі туралы
қорытынды ... ... ... [21, 15 б.] және В.В. ... [22, 63 б.] ... ... бағалауға байланысты жұмысты екі ... ... ... ... ... және ... бағалау. Экспресс-
бағалаудың негізгі мақсаты - бұл шаруашылық субъектісінің даму динамикасын
және ... ... ... ... ... Оның ... ... көрнекті және жай қол жеткізуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... бақылау және бағалау
жүргізіледі.
Тереңдетіліп нақтыланған бағалау экспресс-бағалаудың бөлек тәртібін
кеңейтеді, ... және ... Оның ... - ... ... ... туралы, оның өткен есепті кезеңде қызметінің
нәтижесі, сондай-ақ ... ... даму ... ... баға беру ... ... Осыған байланысты нақтылау дәрежесі
аудитордың ... ... ... ... ... ... қаржы
жағдайын бағалауда аудиторлық түрлі әдістер мен тәсілдерді қолдануға еркі
бар. ... ... ... осы бағалауды жүргізудің дәйектілігіне
байланысты дұрыс әдісті таңдай отырып, аудитор қаржылық жағдайға ... ... әрі ... ... жүргізе алады, сондай-ақ объективті және анық
баға береді, қаржылы-тұрақтылықтың нығаюы мен кәсіпорынның ... ... ... ... «ДХЛ ... Казахстан» ЖШС-нің қаржылық жағдайын бағалау
2.1. «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-нің қысқаша сипаттамасы мен оның
экономикалық ... ... ... ... ЖШС-i ... әлем бойынша өз уақытында және
сенімді түрде жүктер мен құжаттарды ... ... ... ... ... ЖШС-i өз ... қызмет көрсетудің кең
территориялылығын және жергілікті нарықты терең түсінуді үйлестіреді.
Жаһанданудың ...... ... одан да қиын ... бұл жерде тағы да «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің кең ауқымды
географиялық қызмет ... ... ... ... ... - «ДХЛ ... ... ЖШС-iне тасымалдау саласында
бәсекегеқабілетті шешімдерді ұсынуға мүмкіндік берді.
«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің ... ... ... Станция мен офистер саны: 6500-ге жуық
- Қойма мен ... ... ... ... ... Терминалдар саны: 240
- Самолеттер саны: 450
- Көлік паркі: 76 200
- ... мен ... ... ... ... ... саны: 1,5 млрд. Астам
- Қызмет көрсетілетін бағыт саны: 120 ... ... ... ЖШС-i ... ... жер беті мен ... жолы және әуе көлігі арқылы ... ... ... деңгейде көшбасшы болып табылады.
«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің ... ... 220 елін ... қала мен елді ... 285 000 ... ... мамандары жер
шарының барлық ... ... ... сапалы стандартқа
бағдарланған.
«ДХЛ Интернешнл ... ... ... ... – “Deutsche Post
World Net” компаниясы болып танылады.
«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-i 1969 жылы ... ДХЛ ... ... ... ... ... алғашқы әріптерінен
құралған – Адриан Дэлси, Ларри Хиллблом мен Роберт Линн.
«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің ... ... ... ... ... ... және әуе жолы арқылы құжаттар мен ... ... ... ... ... ... 1 жартысында Deutsche Post World Net «ДХЛ ... ... ... акционері болды. 2002 жылдың соңында Deutsche
Post World Net «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ... 100% ... ... жылы Deutsche Post World Net ... мен ... бағыттарды бірыңғай DHL брендімен біріктіреді.
Компанияның айналымы 2009 жылы 30,5 млрд. АҚШ долларды құрады.
Әлемнің 30 халықаралық тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... ЖШС-iнің басқарушылық құрылымын төмендегі 1-
суреттен көруге болады.
|Бас директор | |Бас ... | ... |
| | | |
| | | |
| | | | | | | ... | |Кеден | |Сату және | |Ақпараттық | ... | ... | ... | ... | |технологиялар| |бөлімнің | |
|менеджері | |менеджері | |бөлімінің | |(ІТ) | ... | |
| | | | ... | ... | | | |
| | | | | | ... | | | |
| | | | | |
| | | | | | ... | | |Billing | ... | ... | |
| | | ... | ... | ... | |
| | | | | ... | | | |
| ... ... | ... | |
| | |
| | ... ... | |
| | ... «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің басқарушылық құрылымы*
* Дерек көзі: /«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің ақпараттық
құжаттарынан./
«ДХЛ ... ... ... ... деңгейдегі компания
болғандықтан, оның нарықта алатын орны - көшбасшы деңгейі.
Халықаралық ... ... «DPD» ... «DELLA»
компаниясы, «STS Logistic», ... ... ... ... ... ... болып табылады. Нарықтағы
жағдайына байланысты «ДХЛ Интернешнл ... ЖШС-i ... ... ... дұрыс болады, оны төмендегі 3 және 4- ... ... ... ... ... ішкі ... жағымды және жағымсыз
әсері
| |Жағымды ... ... ... |
| ... ... ... ... ... орта ... ... ... ... ... |
| ... тәжірибеге ие, нарықта 20 |орналасуы |
| ... ... ... тез ауысуы |
| ... ... ... ... ... ету |
| ... компания, бірнеше қуатты |бөліміндегі мамандардың |
| ... ... ... мен ... |
| ... алмасуы) | |
| ... ... рөлі | |
| ... ... және | |
| ... қатынасқа ие | |
| ... ... ... ие | |
| ... ... жаңа | |
| ... қолдану | |
| ... ... ... ... ... Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің сыртқы ортада жағымды және жағымсыз
әсері
| ... ... ... ... |
| ... ... |
|Сыртқы ... ... ... ... ... ... |
|орта |көрсету ... ... |
| ... және ... ... |нарықтағы бәсекелестердің |
| ... ... ... |бағаны төмендетуі |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... /Автордың құрастыруынан./ ... ... ... ЖШС-iнің қаржылық жағдайы мен ... ... ... ие, ... ... ... активтерге салынған
және ол қандай оған пайда ... ... ... ... ... ... ... және салыстырмалы өсімін немесе кемуін
анықтау үшін, кәсіпорынның баланс активтерінің ... мен ... ... ... Ол ... ... жалпы бағалауға,
сондай-ақ, жеке түрлері бойынша рационалды орналастыруға мүмкіндік ... ... ... мүлкін жалпылай түрде бағалау мен ... мен ұзақ ... ... жеке ... ... ... басқаруына құқығы бар капиталды орналастыру
мәліметтері баланс активінде орналасқан. ... ... жеке ... белгілі бір бөлімі сәйкес келеді. Осы мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... қандай бөлігін алатынын, сондай-ақ, айналым қаражаттары, оның ішінде
өндіріс сферасында да, айналым сферасында да қай бөлікті ... ... ... (сурет–2) бөлімдерін топтастырудың негізгі белгісі
болып олардың өтімділігінің деңгейі болып саналады. Яғни, ... ... ... жылдамдығы. Осы белгісі бойынша баланстың барлық активтері
ұзақ мерзімді немесе негізгі капитал және айналым активтері деп ... ... оның ... ... сыртқы айналымында да
(дебиторлық борыш, ұзақ мерзімді және қысқа ... ... ... ... ақша ... қолданылуы мүмкін.
| ... ... ... ... ... |(393 317 725 ... |
| | ... 904 634 тенге) | |
| ... ... ... ... |
| |(113 329 619 ... |
| ... емес активтер |
| ... ... ... |(113 841 159 ... |
| | ... 172 394 818 тенге) | |
| ... ... (107 887 240 ... |
| ... ... қаржылық салымдар |
| ... ... |
| |(5 451 373 ... ... «ДХЛ ... ... ЖШС-iнің активтерінің топтастырылуы*
*Дерек көзі: / «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің активтернің балансы./
«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің ... ... ... ... олардың құрамы мен құрылымындағы (5 және ... ... ... ... ... ... ... Казахстан» ЖШС-iнің соңғы 3 жыл бойынша құралдары
тг.
|Активтер |2007 жыл, |2008 жыл, |2009 жыл, ... ... ... |тг. |тг. |тг. ... ... |
| | | | |тг. |тг. ... ... | | | | | ... ... |-902180036 |-80472468 |
|оның ішінде: | | | | | ... ... ... ... ... |-17475202 |
|құралдар, | | | | | ... | | | | | ... ... ... |438257290 |-434935958 |-8529574 |
|капиталы, ... ... ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... |200110443 |175147443 |2277490184 |-24963000 |+52342741 ... ... | | | | | ... ... ... ... |-22081979 |+38823487 ... ... | | | | | ... |6330984 |2779086 |310412 ... ... ... | | | | | ... ... |95076525 |107887240 |-1603283 |+12810715 |
|Баланс ... ... ... |
| ... ... ... ... Казахстан» ЖШС-iнің 2007, 2008 және 2009 |
|жылдарға арналған консолидацияланған бухгалтерлік балансы./ ... ... ... ... ... 3 жыл ... ... мен
олардың құрылымы
|Активтер |Үлес ... ... ... ... ... ... ... |салмағы,% |өзгерісі, |өзгерісі, |
| |2007 ж. |2008 ж. |2009 ж. |% |% ... ... | | | | | ... |90,6 |85,4 |80,6 |-5,2 |-4,8 ... ... | | | | | ... |33,6 |34,2 |33,6 |+0,6 |-0,6 ... | | | | | ... | | | | | |
| |41,4 |37,2 |37,4 |+4,2 |+0,2 ... |15,5 |14 |9,6 |-1,5 |-4,4 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... |9,4 |14,6 |19,4 |+5,2 |+4,8 ... ... | | | | | ... |4,6 |6,3 |9,7 |+1,7 |+3,4 ... ... | | | | | ... |0,3 |0,2 |0,1 |-0,1 |-0,1 ... | | | | | ... |4,5 |7,9 |9,2 |+3,4 |+1,3 ... |100 |100 |100 |- |- |
| ... ... /Автордың құрастыруынан./ ... ... ... «ДХЛ ... Казахстан» ЖШС-iнің
консолидацияланған бухгалтерлік балансы негізінде құрастырылған соңғы 2007,
2008 және 2009 ... ... үлес ... ... ... болады.
Бұл сызбадан жыл сайын ұзақ мерзімді активтердің үлесі ... ... ... ... ... ... артуын көреміз. Алайда, олардың
өзгерістері айтарлықтай дәрежеде емес. 6-кесте негізінде ... ... ... ... ұзақ ... активтер құрап
жатқанын көрдік, яғни 90,6 пайызын алуда.
Сурет-3. «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің соңғы 3 жылдағы құралдары
бойынша үлес ... ... ... ... құрастыруымен/
«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің соңғы үш жыл ... ... ... ... 2008 жылы ... ... ең ... үлес
салмағын ұзақ мерзімді активтер алып отырғанын байқаймыз, ал 2009 жылы ... 80,6 ... ... ... ... 19,4 пайызды құрайды. Ұзақ
мерзімді активтердің құрамына 2009 жылы 17475202 теңгеге ... ... ... ... ... ... ... сомасы 8529574
теңгеге кеміген. Ұзақ мерзімді инвестициялар 54202816 теңгеге азайды.
Егер ұзақ ... ... ... кему байқалса, ағымдағы
активтердің өскенін көреміз.
Материалдар сомасы 2009 ... ... 38823487 ... өсті. Сонымен
қатар, ағымдағы активтердегі дебиторлық борыштың 12810715 теңгеге өсімін
көреміз. ... ... ... ... ... алушылары онымен нашар
есеп айырысады дегенді білдіреді, сондай жағдай бола отырып кәсіпорын ... ... ... ... ... өзгерістерді зерттеу кезінде дебиторлық
борышқа үлкен үлкен назар аударған жөн. ... ол ... ... яғни айналым активтеріне салынған капиталдың айналысына ... ... ... борыштың артуы шаруашылық айналымында қатысатын
құралдардың төмендегенін білдіреді. Ал оның ...... ... ... тарту болып табылады. Дебиторлық борыштың
өсуі келесі жағдайлардан туындауы ... ... ... ... ... ... серіктестерді таңдаудағы талғамсыздығы,
сатудың өсу деңгейінің тым ... ... және ... ... ... болуы мүмкін.
Жалпы «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ... ... үш жыл ... ... ... ... ... 4-сурет арқылы
қарастырған дұрыс болады. Төмендегі диаграмма ... ұзақ ... мен ... ... сомасының кемуін байқаймыз. Алайда, соңғы
екі жылдық мән ... ... ... пен ауытқу жоқ, яғни бұл
дегеніміз кәсіпорынның активтердің сомасын арттыруға әлі де үміті бар.
Сурет-4. «ДХЛ ... ... ... ... 3 жылдағы активтерінің
жалпы сомаларының диаграммасы*
*Дерек көзі: /Автордың ... ... ... ... ... ... бағалау болып
табылады. Кәсіпорын мүлкінің құрылуы мен ... ... оның ... мәнін анықтайтын меншікті және тартылған капитал есебінен жүзеге
асырылатынын естен шығармау қажет.
«ДХЛ Интернешнл ... ... ... ... көздерін
бағалау үшін келесі 7-кестесі жасалды. Осы кестенің ... ... ... ... активтерінің құрылуының негізгі көздерін
қамтиды.
Кесте-7.
«ДХЛ Интернешнл ... ... 2007, 2008 және 2009 жыл ... капиталы мен міндеттемелері
тг.
|Пассив |2007 жыл, |2008 жыл, |2009 жыл, ... ... ... |тг. |тг. |тг. ... ... |
| | | | |тг. |тг. ... | | | | | ... |102 212 055 |313 314 646 |369 726 |+211 102 591|+56 411 944 |
| | | |590 | | ... ... | | | | ... 531 842 |415 493 679 |519 333 |+72 961 837 |+103 839 ... | | |000 | | ... | | | | | ... |471 716 220 |283 335 |-221 000 364|-188 380 ... оның | | |227 | | ... | | | | | ... |- |- | |- |- ... | | |- | | ... |692 716 584 |471 716 220 | |-221 000 364|-188 380 ... | | |283 335 | | ... | | |227 | | ... |1 137 460 |1 200 524 ... 064 064 |-28 129 728 |
| |481 |545 | | | |
| ... көзі: /«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің 2007, 2008 және 2009 |
|жылдарға ... ... ... ... ... ... ... «ДХЛ ... Казахстан» ЖШС-iнің соңғы 3
жылдағы пассив ... ... ... Оның ... пассив
балансындағы соңғы 2009 жыл бойынша 31,5 пайызды құрайтын меншікті ... ... ... ... Оның ... ... дәрежеде болды.
Әсіресе 2007 мен 2008 жылдарды салыстырғанда, оның өзгерісі 17,1 пайызды
көрсетіп ... Сол ... ұзақ ... міндеттемелердің мәндерін
бақылайтын болсақ, дәл сондай ... ... Ал, ... ... олардың мәні керісінше жыл сайын кемуде. Бұл ұзақ ... мен ... ... ... ... ... туындап
отыр. Бұл кәсіпорынның кредиторлық қарызын тез арада өтелуін қолға алды
деген сөз.
Кесте-8.
«ДХЛ Интернешнл ... ... 2007, 2008 және 2009 жыл ... ... мен ... үлес ... ... |Үлес |Үлес ... ... ... ... ... ... ... ... |
| |% |% |% |% |% |
| |2007 ж. |2008 ж. |2009 ж. | | ... | | | | | ... |9 |26,1 |31,5 |+17,1 |+5,4 ... ... | | | | | ... |30,1 |34,6 |44,3 |+4,5 |+9,7 ... | | | | | ... |39,3 |24,2 |-21,6 |-15,1 |
| | | | | | ... ... | | | | | ... ... |- |- |- |- |
| | | | | | ... |60,9 |39,3 |24,2 |-21,6 |-15,1 ... | | | | | |
| | | | | | ... | | | | | ... |100 |100 |100 |- |- |
| ... ... ... ... ... «ДХЛ ... ... ... соңғы үш жыл бойынша
пассив балансының құрылымдық диаграммасы көрсетілген. Бұл сурет негізінде
пассив балансы бойынша оның көп ... ... ... ... яғни 60,9 пайызын алып отыр, бұл 2007 жыл бойынша. Ал, 2008 жылы
оның үлес салмағы 39,3 ... ... 2009 жылы ол ... алып тұр. Яғни,
бұл дегеніміз жыл сайын оның үлесі кемуде. Бұл ... ... мен ... ... үлесінің артуын салдарында туындап отыр.
Сурет-5. «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің 2007, 2008 және 2009 ... ... ... ... ... ... *
*Дерек көзі: /Автордың құрастыруымен/
Кәсіпорынның активтерінің құрылу көздеріне ... ... ... жылы ... ... 56411944 ... өскенін атап айту қажет. Бұл
өсім ... ... ... ... кему ... болып отыр. Сондай-
ақ, 103839321 теңгеге ұзақ мерзімді міндеттемелер көлемі артты, ... ... ... болатын. Ал, ағымдағы міндеттемелер керісінше,
188380993 теңгеге кеміді. Бұл, кәсіпорын ... өз ... ... ... ... сөзді білдіреді. «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ... ... ... ... ... ... өткізу үшін, ағымдағы
міндеттемелердің құрылымын, оның ... ... ... ... ... ол үшін ... талдауға алынды. Төмендегі кесте бойынша
келесідей нәтиже шығаруға болады: яғни ... ... ... ... көп үлесін алып отырған ... тиіс ... ... ... жыл ... ... ал төленуге тиіс дивидендтер бойынша
керісінше жағдайды ... ... яғни оның ... ... ... ... кәсіпорын өз қарызын өтеуге талаптануда, және ол ... ... ... үшін ... ... әкелуде деген мағынаны білдіреді.
Кесте-9.
«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің 2007, 2008 және 2009 ... ... ... ... ... жыл, |2008 жыл, |2009 жыл, ... ж.|2009/2008 ж.|
| |тг. |тг. |тг. ... ... |
| | | | | |тг. ... тиіс ... |389 482 477 |232 976 ... 724 |-156 506 372|
|шоттар мен |201 | |105 | | ... | | | | | ... ... |14 021 048|12 641 070 |815 473 |-1 379 978 |-11 825 597 ... бойынша |54 885 657|52 366 156 |26 743 155|-2 519 501 |-25 623 001 ... | | | | | ... тиіс |10 258 445|12 677 316 |14 329 ... 871 |1 652 174 ... | | | | | ... да | 875 851 |1 935 782 |2 896 222 |1 059 931 |960 440 ... қарыз| | | | | ... |1 547 269 |2 613 419 |5 574 782 |1 066 150 |2 961 363 ... тиіс | | | | | ... | | | | | ... қарыз|481 799 47|471 716 220 |283 335 ... 251 |-188 380 ... |1 | |227 | | |
| ... ... /«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің 2007, 2008 және 2009 ... ... ... ... жыл ... кредиторлық қарыздың құрылымына бағалау жасап,
біздер, кредиторлық борыштың құрамында үлкен ... ... тиіс ... вексельдер алатынын көреміз. Олардың бөлігі 83 пайызға жуық. 11 пайызды
салықтар бойынша қарыздар құрайды. 3 пайызын кредиторлық борыштың ... ... мен ... тиіс ... алып отыр және де 1-ден ... пайызын басқа да кредиторлық қарыздар мен есептелінген ... ... ... жылы кредиторлық қарыздың құрылымына бағалау ... ... ... ... ... ... ... атап өткен жөн.
Бұл, кәсіпорындағы өнімді өткізуден алатын табыстың артуы нәтижесінде
ақша ... ... ... мен ... өз ... есептесе
алғанының салдарынан туындап отыр.
Кредиторлық борыштың сомасының кемуі келесідей бөлімдер ... тиіс ... мен ...... ... ... – 11825597 ... бойынша қарыз – 25623001 теңгеге;
Кредиторлық борыштың сомасының өсуі келесідей бөлімдер бойынша
байқалады:
Төленуге тиіс дивидендтер – 1652174 ... да ... ... – 960440 ... ... тиіс ... – 2961363 ... келе, 2.1.-бөлімде жалпы «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iне
қысқаша сипаттама берілді. Сондай-ақ, экономикалық потенциалына ... яғни ... ... кәсіпорынның активтерінің ... ... ... ... нәтижесінде активтер құрылымында ең
үлкен үлес салмағын ұзақ мерзімді активтер алып ... ... ... 2008 және 2009 ... мәліметтер бойынша кәсіпорынның жыл сайын оның
үлесі азайып жатқаны белгілі болды. Ұзақ мерзімді активтер құрамында ... ... ... ... алып ... Жыл ... оның үлесі артуда.
Ұзақ мерзімді активтер бойынша кему байқалса, ал ... ... ... байқауға болады.
Ағымдағы активтердің құрамында материалдар үлесі жыл сайын өсуде.
Айтарлықтай үлесін дебиторлық борыш алып ... Оның да ... жыл ... ... ... ... тұтынушылары, яғни
клиенттері онымен нашар есеп айырысады деген сөз, сондай күйде бола отырып,
кәсіпорын өз ... ... ... ... ... жалғастыруда.
Сонымен қатар, активтердің құрылу көздеріне бағалау жасалды. Яғни,
активтер меншікті ... ... ... ... ... асырылатыны
екенін анықтадық. Көп пайызын ағымдағы міндетттемелер алып отыр. Ал ... ... ... ... мүлдем жоқ. Тек кредиторлық қарыз ... ... 2009 жылы 2008 ... ... оның ... ... ал
меншікті капитал үлесі жыл сайын артуда. ... жыл ... ұзақ ... ... ... ... болады. Бұның себебі –
тартылған несиелердің есебінен жүзеге ... ... ... ... сайын үлесінің кемуін байқадық, бұл дегеніміз кәсіпорын өз ... ... ... ... білдіреді. «ДХЛ Интернешнл Казахстан»
ЖШС-iнің активтерінің құрылу көздеріне бағалауды сапалырақ өткізу үшін,
ағымдағы ... ... оның ... ... қарыз
құрылымын қарастырдық. Оның нәтижесінде кредиторлық қарыздың 82,5 ... ... ... тиіс ... мен ... алғанын анықтадық. 2009
жылы 2008 жылмен салыстырғанда оның үлесі азайды. Бұл кәсіпорын ... ... ... ... нәтижесінде өз ақша қаражаттарының пайда
болуы мен кәсіпорын өз міндеттемелермен есептесе алғанын білдіреді.
2.2. Кәсіпорынның өтімділігі мен ... ... ... төлем қабілеттілігі оның қаржылық тұрақтылығының ... бірі және ... ... ... ... ... ... нарық экономикасы жағдайында оған көп көңіл бөлінеді. Кәсіпорынның
төлем ... ... ... ... ... ... өтімділігін бағалау мәселесін қарастырар алдында, жалпы
активтердің, ... және ... ... ... алу ... екі ... белгілі. Бірінші тұжырымдама бойынша
өтімділік: кәсіпорынның өзінің қысқа мерзімді ... ... ... Ал ... тұжырымдама бойынша, өтімділік – бұл
ағымдағы активтердің ақша ... ... ... мен жылдамдығы.
Өтімділік кәсіпорынның сөзсіз ... ... ... ... мен ... арасындағы жалпы сомасы бойынша да, келіп
түсу уақыты бойынша да әрдайым теңдікті көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның төлем
қабілеттілігін бағалау үшін бухгалтерлік баланстың көрсеткіштерін тереңінен
зерттеу керек.
Баланс өтімділігін бағалаудың мәні – активтегі ... ... ... ... пассивтегі міндеттемелермен салыстыруда. Актив пен
пассив баптары белгілі бір тәртіппен топталады.
Өтімділік дәрежесіне, яғни ақша ... ... ... кәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді:
Кесте-10.
Активтердің өтімділік дәрежесіне қарай топтасуы
|Актив ... ... ... ... ... ... ... |
|байланысты активтердің | ... | ... – ең ... |кассадағы және есеп айырысу шотындағы ақша ... ... ... ... ... ... |
|А2 – тез өткізілетін |ағымдағы шаруашылық операциялар бойынша ... ... ... ... – баяу ... ... қорлар құндылықтары, |
| ... ... ... ... ... ... | ... – қиын ... ... ... ... емес активтер, |
|активтер ... ... ... ұзақ ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... и практика: ... ... 2008, 330-331 б./ ... ... ... ... ... уақытының мерзіміне байланысты
топтастырылады:
Кесте-11.
Пассивтердің өтеу уақытының мерізіміне қарай топтасуы
|Пассив ... ... ... ... ішіне кіретін пассивтердің түрлері |
|байланысты пассивтердің | ... | ...... ... ... төленбеген, төлеу уақыты келген ... ... ... борыш, қарыздар, басқа да қысқа |
|міндеттемелер ... ... ... ... |
| ... ... ... есеп айырысу көлемінен |
| ... ... ... ... қарыздар |
|П2 – қысқа мерзімді ... ... ... несиелері мен заемдары |
|міндеттемелер ... ... ... ... |
|П3 – ұзақ мерзімді ... ұзақ ... ... мен ... ... | ... – тұрақты міндеттемелер |меншікті капитал |
| ... ... ... ... ... и практика: ... ... 2008, 330-331 б./ ... ... ... үшін актив пен пассив ... ... ... ... ... Баланс толық өтімді деп ... ... ... ... егер активтің сол алғашқы үш теңсіздігінің әрбір
тобы кәсіпорынның сәйкес міндеттемелер тобын жапса немесе оған тең ... ... ... кері ... баланс өтімді емес.
Жоғарыда келтірілген жүйедегі алғашқы үш теңсіздіктің орындалуы төртінші
теңсіздікті орындау қажеттілігін туғызады, ... ... пен ... ... үш ... ... ... маңызды орын алады. Төртінші
теңсіздікті “баланстау” сипатын алады, сонымен қатар ... ... бар: оның ... ... ... ең төменгі шарттарының
сақталғандығын, кәсіпорынның меншікті айналым қаражатының ... ... ... түрі баланс өтімділігін кешенді бағалауға мүмкіндік
береді. өтімділіктің жалпы көрсеткіші келесі формуламен анықталады:
Мұндағы:
Кж.ө. - ... ... ... а2, а3 – ... ... А2, А3 – активтер балансының сәйкес топтарының жиыны,
П1, П2, П3 – баланс пассивінің ... ... ... ... ... көрсеткіші кәсіпорынның барлық айналым
қаражаттарының төлем міндеттемелеріне қатынасын сипаттайды.
Сондай-ақ, келесідей маңызды коэффициенттер тобын: а1 = 1; а2 = 0,5; ... 0,3 ... ... ... ... ... көрсеткішінің формуласын
аламыз:
Мұндағы:
Кж.ө. - жалпы өтімділік коэффициенті.
Осы көрсеткіштің көмегімен кәсіпорынның төлемқабілеттілігін ... үшін ... ... көрсеткіш сондай-ақ, есеп беру негізінде
көптеген ... ... ... ең ... ... бұл ... ... қысқа мерзімді міндеттемелерін
өтеу жөніндегі мүмкіндіктерін көрсете алмайды. Сондықтан, осы ... ... ... ... ... ... өтімді қаражаттардың
жиынымен ажыратылатын, ... ... ... ... жоғары немесе төмен дәрежеде өтімді болуы ... ... ... ... әртекті төлем қаражаттары кіреді, бұлардың
ішінде қысқа мерзімді ... ... ... оңай ... де,
қиын өткізілетін де қаражаттар болады. Қарастырылған жүйедегі маңыздылары
болып үш көрсеткіш саналады: абсолюттік өтімділік ... ... ... және жабудың жалпы коэффициенті. Олар туралы төменде
айтылады.
Кәсіпорынның перспективті төлем қабілеттігін анықтау үшін ... ақша ... ... ... ... және ... өтімділіктің статистикалық көрсеткіштері кеңінен қолданылады.
Үш көрсеткіш жиі қолданылады:
- абсолютті өтімділік коэффициенті;
- ... өтеу ... ... ... өтеу ... ... өтімділік коэффициенті ақша қаражаттары мен тез өткізілетін
бағалы қағаздардың мерзімді және қысқа мерзімді ... ... ... және келесідей формуламен есептеледі:
Мұндағы:
Ка.ө. – абсолютті өтімділік коэффициенті.
Ол баланс жасалған мерзімінде немесе жақын мезгілде ағымдағы ... ... ... ... Оның көлемі жоғары болған сайын,
қарызды өтеу кепілдігі де жоғары, ... ... ... ... ... тобы үшін құнын жоғалту қауіпі мүлдем төмен, және олардың төлем
қаражаттарына айналуына ... ... ... ... ... шегі ... айта кеткен жөн, абсолютті өтімділік коэффициенті өз-өзіне
кәсіпорынның төлемқабілеттілігінің жақсы немесе ... ... ... ... Оның ... ... ... ағымдағы активтердегі айналым
қаражаттарының жылдамдығын және қысқа мерзімді міндеттемелердің ... ... ... ... өтеу коэффициенті (немесе оның басқаша ... өтім ... ... дәл ... Бұл ... үшін ақша ... құрамына алдыңғы көрсеткіштің алымына
дебиторлық борыш және ... да ... ... Ол ... өз ... есеп жүргізу жағдайында болжамданған төлемдік
мүмкіндігін көрсетеді, яғни ағымдағы міндеттемелердің қандай ... ... ... ... емес, сонымен қатар өткізілген өнімдер, орындалған
жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер бойынша түсімдер ... ... Ол ... ... ...... өтеу ... өтеу коэффициентінің қалыпты мәні 0,8-1,0-мен өрнектеледі:
Келесі үшінші көрсеткіш ол ... ... ... ... өтеу
өтімділігі, жалпы өтеу коэффициенті) барлық ағымдағы активтердің жедел және
қысқа мерзімді міндеттемелердің көлеміне қатынасын көрсетеді.
Және де ол мына ... ...... ... коэффициенті.
Ол ағымдағы активтер мен міндеттемелердің қандай есесін ... ... ... және ... өз ... есеп ... ... өнімді тиімді өткізу жағдайларында ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... қажет болған кезде сату
жағдайында ... ... ... ... ... өтеу ... ... құралдар жедел және қысқа мерзімді
міндеттемелердің сомасын өтейтінін белгілеуге мүмкіндік береді және ... ... ... ... ғана ... ... ... мерзімді қарыздары бойынша тез есептесе алу ... ... үшін ... мән 2 болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында төлемқабілеттілікке үлкен назар аударылған.
Кәсіпорынның төлемқабілеттілігі оның өз ... ... ... ... орындау дайындығын айтады.
Төлем қабілеттілік төлемқабілеттілік коэффициентімен анықталады, яғни,
белгілі мерзімге немесе алдағы ... ... бар ... ақша ... тез ... тиіс ... қатынасын білдіреді және келесі
формуламен анықталады:
Мұндағы:
Кт.қ. – төлемқабілеттілік коэффициенті.
Егер төлемқабілеттілік коэффициенті бірге тең немесе одан көп ... ол ... ... ... Егер, бірден төмен
болған жағдайда, онда ... ... ... ... ... ... ... алу керек.
Төлем қаражаттарына ақша қаражаттары, қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... міндеттемелерге қысқа мерзімді
банктік несиелер, қысқа мерзімді займдар, кредиторлық қарыздар мен ... ... ... ... ... ... ... асуы
кәсіпорынның төлемқабілеттілігін көрсетеді. Ал, төлемқабілетсіздігін
банктердегі есеп ... және ... да ... ақша ... ... деген қарыздарының, займның мерзімдерінің өтуі, қаржы
органдарына қарыздарының болуы және т.б. сигналдары болуы мүмкін.
Сонымен ... тағы бір орын ... ... ол табыс және ақша
қаражаттарын табу қабілеттілігі. Себебі, осы ... ... ... ... ... бір ... ... саналады.
Ақша қаражаттарын табу түсінігі кәсіпорынның ... ... ... ... табу ... ... Бұл қабілеттілікті бағалау
бағалау үшін келесі ақша ... ... мен ... ... ... ... ... коэффициенті кәсіпорынның капитал
шығындарын жабу үшін, айналым қаражаттарының өсуін жабу мен дивидендтерді
төлеу үшін қажетті ақша ... табу ... ... Ол мына
формуламен есептеледі:
Мұндағы:
К а.қ.ж. – ақша ... ... ... ... ... тең болған жағдайда кәсіпорын ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Егер,
бірден төмен болған жағдайда онда кәсіпорын өзінің қызметінің нәтижесі
есебінен дивидендтерді ... мен ... ... ... тұруды қабілетсіз
екендігін көрсетеді.
Ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ... қолданылады. Және ол мына
формуламен анықталады:
Мұндағы:
Кк. – ақша қаражаттарының капитализациялау коэффициенті.
Ақша қаражаттарының ... ... ... ... жағдайы болып саналады.
Кәсіпорынның төлемқабілеттілігінің перспективасын ... ... ... ... кең ... кәсіпорынның төлемқабілеттілігіне келесі факторлар әсер
етеді: елдегі ... және ... ... ақша ... жағдайы,
дебитор-кәсіпорындарының қаржылық жағдайы мен т.б.
Төлем қабілеттілігін бағалау кезде «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ... ... ... ... ... ... барлық факторлар
мен көрсеткіштерді кешенді, әрі өзара байланыстырмалы түрде қарастыру ... ... ... ... ... ... 2007, 2008 және 2009 ... арналған
баланс өтімділігін талдау.
тг.
|Актив |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... ... ... |1 013 011 |2 274 160 |5 451 373 ... ... | | | ... |81 076 293 |95 076 525 |107 887 240 ... ... | | | ... |51 321 634 |75 017 672 |113 841 159 ... ... | | | ... |1 725 421 255 |1 025 377 102 |944 904 634 ... |1 858 832 193 |1 197 745 459 |1 172 084 406 ... |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... ... |542 710 250 |471 716 220 |283 335 227 ... ... | | | ... | | | ... ... |- |- |- ... | | | ... ... |204 453 394 |415 493 679 |519 333 000 ... | | | ... пассивтер |294 530 921 |310 535 560 |369 416 178 ... |1 041 694 565 |1 197 745 459 |1 172 084 406 |
| ... ... ... ... ( «ДХЛ ... Казахстан» |
|ЖШС-iнің 2007, 2008 және 2009 жылға арналған бухгалтерлік балансының ... ... ... ... ... (2009)
Ка.ө.=А1/П1+П2; ≥0,2
Ка.ө.=1013011/542710250=0,002 (2007)
Ка.ө.=2274160/471716220=0,005 (2008)
Ка.ө.=5451373/283335227=0,02 (2009)
Кар.ө.=(А1+дебиторлық борыш+активтер)/(П1+П2); ... ... ... ... ...... кезең шығындары)/ ағымдағы
міндеттемелер; ≥2
Кағ.ө.=(200110443-6330984)/692716584=0,28 (2007)
Кағ.ө.=(175147443-2779086)/471716220=0,36 (2008)
Кағ.ө.=(227490184-310412)/283335227=0,8 (2009)
Баланс өтімділігінің көрсеткіштерін бағалау нәтижелері бойынша, ... ... ... 2008 жыл ... балансты өтімді емес деп
тануға болады. 2009 жылдағы жағдаймен салыстырғанда оның жағдайы ... ... ... ... Бұл ... құрылымындағы өтімді
активтердің құрамының өсуінің нәтижесінде болып отыр. Ал, тез ... ... ... керісінше азайды. Сондай-ақ, тез өтімді
активтердің және баяу өтімді актитвердің ... ... ... ... ... ... төмендеді.
12-кестенің мәліметтері бойынша, «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің
ағымдағы өтімділігінің төмен ... көз ... ... ... ... ... айтады. Бұл қорытындыны тез өткізілетін
активтер мен ең өтімді ... ... ... тиіс міндеттемелер мен
қысқа мерзімді пассивтермен салыстыра отырып жасауға болады.
Абсолютті өтімділік коэффициенті ... ... ... аз ... ғана ... ... көрсетеді. Себебі, берілген
көрсеткіш қалыпты 0,2 ... ... ... ... өтеу ... де төмен көрсеткішті көрсетіп тұр, 2008
жылы ол 0,2-ге тең ... ... 2009 жылы оның мәні – 0,4 ке ... Бұл
көрсеткіштің қалыпты жағдайы 1-ден жоғары болғанда ғана саналады, ал ... ол 1-ден ... ... ... ... жалпылайтын көрсеткішінің коэффициенті болып
ағымдағы өтімділік коэффициенті саналады. «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-
iнің ... ... ... ... 2009 жылы 2 есеге өсті,
алайда ол ... ... ... ... ... отыр.
«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің өтімділігінің қамтамасыз
етілмеуінің ... ... – ол – ... ... ... ... ... міндеттемелерінің бұзылуы, ақша қаражаттарының
жеткіліксіздігі, шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... болып табылады.
Салыстырмалы қаржылық көрсеткіштер коэффициенттері шаруашылық
субъектінің төлем ... мен ... ... тек ... екенін ескеру қажет.
Өтімділіктің абсолютті көрсеткіштерінен ... ... ... де ... ... Соған сәйкес келесідей
аналитикалық кесте жасалды.
Кесте-13.
«ДХЛ Интернешнл Казахстан» ЖШС-iнің өтімділік балансының көрсеткіштері.
|Көрсеткіштер | | | ... ... ... |
| | |2008ж |2009ж ... ... ... |
| |2007ж | | | ... |ауытқуы, |
| | | | | |2008 жыл |2009 жыл ... ... | | | | | | ... |0,09 |0,12 |0,21 |( 0,9 |-0,78 |-0,69 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |0,002 |0,005 |0,02 |0,2-0,7 |-0,195 |-0,18 ... өтеу | | | | | | ... |0,2 |0,2 |0,4 |0,8-1 |-0,6 |-0,3 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |0,28 |0,36 |0,8 |1,5-2 |-1,14 |-0,7 |
| ... көзі: /Автордың құрастыруымен./ ... ... ... ... «ДХЛ ... ЖШС-i ... айтарлықтай өзгерістер болғанын байқауға
болады. Ол туралы барлық төрт көрсеткіштің дәрежелерінің өсуі ... ... ... ... ... мен ... бағалау келесідей нәтижелерге әкелді: алдымен, баланс
өтімділігін бағалау мәселесін қарастырар ... ... ... ... ... ... анықтап алдық. Яғни, өтімділік дәрежесіне,
дәлірек айтқанда ақша ... ... ... ... ... ... баланс пассивтерін олардың қайтару, төлеу
уақытының мерзіміне ... ... ... Сол ... кәсіпорынның баланс активтері мен пассивтерінің өтімділігін
жалпы өтімділік ... ... ... ... ... ... мен ... өтімділік коэффициенті көрсеткіштерін қолдану
арқылы анықтадық. Бұл көреткіштер баланс ... ... ... ... «ДХЛ Интернешнл Казахстан» ... ... ... екеніне көз жеткізуге болады, яғни, төлемқабілеттілігі
төмен екенін айтады. Бұл қорытындыны тез өткізілетін активтер мен ең өтімді
активтерді ... ... тиіс ... мен ... ... салыстыра отырып жасауға болады.
2.3. Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бағалау
Бағалау жүргізушінің келесі әрекеті ... ... ... ... болады. Бұл кезде кәсіпорын мүлкінің келіп түсуі, оны сатып алу
және оны құрылуы да, ... ... де, ... ... ... да
есебінен жүргізілуі мүмкін екендігін есте сақтау керек. Ал меншікті капитал
мен қарызға алынған ... ... ... оның ... ... ... ... кәсіпорынның қызметі және оның дамуы көбіне
өзін өзі қаржыландырумен, яғни ... ... ... ... Тек ол ... жетпегенде ғана шеттен капитал тартылады. Бұл
кезде қиын болса да сырттан ... ... ... ... ... орын алады, бірақ онсыз әрине мүмкін емес. Сондықтан да қаржылық
есеп берудің ағымдағы активтерінің ... ... ... ... ... аз ... ... бағдарламаны қамтамасыз ету үшін өзінің кейбір
кезеңдерінде ағымдағы активтерге ... ... яғни ... ... ол банктердің қысқа ... ... ... ... ... ... ... ... ... меншікті және қатыстырылған
капиталдың көрсетілген көлемі белгіленіп, есеп беру кезеңіндегі ... ... ... ... баға ... Бұл ... өз меншігіндегі
капиталға басты назар аударылады, себебі өз қаражаттарының қоры болуы ... ... ... ... тұрақтылықтың жалпылаушы көрсеткіші болып қорлар мен
шығындарды қалыптсатыру үшін қаражат ... асуы ... ... Ол ... көздерінің көлемінен қорлар мен шығындар көлемінің
айырмасы ретінде ... ... 4 типі ... ... қаржылық жағдайдың абсолюттік тұрақтылығы
ТМҚ-712062456
113841159>-575178044
Kж=Мақ/ТМҚ – жабу коэффициенті
Кж=-712062456/75017672=-9,5
Кж=-575178044/113841159=-5,05
2. қаржылық жағдайдың қалыпты күйі
ТМҚжө=Мақ+Ұа+Қн
ТМҚжө=-712062456+1025377102=313314646
ТМҚжө=-575178044+941904634=366726590
ТМҚ

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау18 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау және талдау33 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ЖШС СП «FIAL» мысалында қаржылық коэфиценттерін бағалау62 бет
Қазіргі экономикалық жағдайда кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь