Кәсіпорындарды басқаруда қаржы талдауының ролі

Жоспар:

Кіріспе:

І.тарау Қаржылық талдауда есеп берудің жасалуы
1.1. Қаржылық талдауды есеп берудің сипаттамасы мен маңызы
1.2. Қаржылық есеп берудің элементтері

ІI.тарау Кәсіпорындарды басқаруда қаржы талдауының ролі.
2.1. Қаржы тұрақтылығы . қаржылық жағдайды бағалайтын көрсеткіштері ретінде.
2.2. Тұрақтылықтың қаржылық коэффициентерін есептеу және бағалау.
2.3. Кәсіпорынның төлем қабілеттілік және несие қабілеттілік сипаттамасы.
2.4. Баланс өтімділігіне талдау жасалынады.

IІI . тарау. Көрсеткіштерді талдау және “ЖШС Бағара” өндірістік кәсіпорында тұрақтылық дәрежесін табу.
3.1 Баланс активтері мен пассивтері құрамы мен құрылым динамикасы көрсеткіштерін есептеу.
3.2 Кәсіпорынның төлем қабілеті мен несие қабілетіне талдау жасау.
3.3. Баланс өтімділігі дәрежесін анықтау және оның көрсеткіштеріне талдау жасау Жеделдік дәрежесін анықтау.

Қорытынды.

Пайдаланаған әдебиеттердің тізімі.

Қосымшалар.
Кіріспе.
Еліміздіњ нарыќтыќ экономикалыќ ќатынастарѓа µту жаѓдайында кєсіпорындардыњ ќарсылыќ жаѓдайына талдау жасау µте жоѓары дєрежедегі ролге ие болады.
Б±л жаѓдай єсіресе кєсіпорындардыњ µз дербестігіне ие болѓаннан бері жєне µндірістіњ кєсіпкерлік ќызметі нєтижесінде меншік иелері, комерциялыќ серіктестіктерімен басќа контрагентіктер алдында толыќ жауапкершієлікті µз міндетіне алу себепші болды жєне оны мањызы арта т‰сті.
¤ндірістіњ ќарсылыќ жаѓдайын оны, т‰рлі жаќтарын білдіретін єрт‰рлі кµрсеткіштердіњ есептеу нєтижесінеде аныќталынады. Б±ндай кµрсеткіштерге мыналар жатады: ењбек µнімділігі, ќорлардыњ ќайтарылымы, µзіндік ќ±н, жалпы табыс, рентабельділік, т.б. Осы кµрсеткіштерді ‰йрену негізінде олардыњ єрќайсысынан жалпы баѓа тигізетін єсері белгіленеді жєне мањызы аныќталынады. Соњында бєсекелі нарыќтыќ экономика жаѓдайында кєсіпорынныњ ќаржылыќ жаѓдайыныњ тиімділігі т±раќтылыѓы жєне болашаѓы туралы толыќ мєлімет береді. Ќаржылыќ жаѓдай сонымен бірге шаруашылыќ ќызметін ‰здіксіз іске асыру ‰шін жєне µзініњ іс жаѓдайындаѓы міндеттемелерді (ќазіргі ќарызын) орнын (толтыру ‰шін) µтеу ‰шін белгілі бір кезењде кєсіпорынныњ ќаржылыќ т±раќтылыѓын кµрсетеді жєне оны ќаржы ресурстармен ќамтамасыз етеді.
Кейбір мамандар былай дейді: «кєсіпорынныњ ќаржылыќ т±раќтылыѓы дегеніміз б±л кєсіпорынныњ ќаржы ресурстарын пайдалану жєне бµлу негізінде кєсіпорынныњ дамуына жаѓдай жасайтын пайда мен капиталдыњ µсуі, осы тєуекел дєрежесініњ жаѓдайы арќылы тµлем ќабілеті мен несиелік ќабілетіні саќтап ќалу». Басќа бір мамандар былай деді: олар алдын айтќан мамандардыњ пікіріне толыѓымен ќосылѓандай болады, біраќ олар ќаржы т±раќтылыѓын тиімді ќалыптасќанмен , ќаржы ресурстарын бµлу жєне пайдалану мен толыќ ќосылѓысы келмейді. Олар ќаржы т±раќтылыѓыныњ мєні дегенде кєсіпорынныњ заттарымен ќамтамасыз етілуі жєне ќайнар кµздерді ќалыптастырудыњ шыѓындары мен белгіленеді деп есептейді.
Кєсіпорынныњ ќаржы ќызметініњ нормал єрекеті деп - µнімдердіњ ‰здіксіз µндірілуін ќамтамасыз етуі ‰шін, кєсіпорынныњ ќаржы жаѓдайын нормал т±раќты болуы ‰шін жаѓдай жасау жєне оныњ төлем ќабілетті болуына кепілдік жасау болып табылады. Егер кєсіпорын ќаржы жаѓынан т±раќты болса оныњ тµлем ќабілеті де болады, басќа кєсіпорындардыњ алдын оныњ ‰стемдігі басымдылыѓы байќалады, несие алу ‰шін жаѓдай жасалынады.
Ж±мыстыњ предметі – ќаржы т±раќтылыѓы аспектісінде кєсіпорынныњ ќаржы жаѓдайы.
Зерттеу нысаны – “ЖШС БАҒАРА” µндірістік кәсіпорыны.
Ж±мыстыњ маќсаты – меншікті ќаржылардыњ ќайнар кµзініњ запастарын табу, аныќтау жєне ол арќылы басќаруды жетілдірудіњ іс шараларын істеп шыѓу, сонымен бірге дебиторлыќ ќарыздарды басќарудыњ сапасын арттырудыњ резервтерін іздестіру болып табылады.
Ж±мыстыњ негізгі маќсаты: ќаражы коэффицентерініњ кµмегі арќылы кєсіпорыныњ ќаржы т±раќтылыѓын баѓалау. Ол коэффицентері мыналар: ќаржы тєуекелі, ќарыз, автономия, ќаржы т±раќтылыѓы, ж±мылдыру, ж±мылдырылѓан ќаржылардыњ т±раќты ќ±рылымы, меншікті ќаржы кµздері арќылы айналмалы капиталды ќамтамасыз етеді, сонымен бірге кєсіпорыныњ ќаржы т±раќтылыѓыныњ оптимал ‰лгісін (модель) істеп шыѓу. Диплом ж±мысында таблицалар мен графиктер де пайдаланылады.
“АШМ орталыќ сервис” µндірістік кооперативі ќаржылыќ т±раќтылыќты баѓалау кєсіпорынныњ 2004ж ќаражыныњ есеп беру баѓасы негізінде баѓаланады.
Ќаржы жаѓдайына талдау жасау ќаржы т±раќтылыѓын талдау жасаудан басталады, олар тµмендегі мєселелерді µз ішіне ќамтиды.
- Кєсіпорынныњ актив баланысыныњ ќ±рамы мен ќ±рылымыныњ ќозѓалысына талдау жасау
- актив баланысыныњ ќалыптасу кµздерініњ ќ±рамы мен ќ±рылым єрекетіне талдау жасау.
- кєсіпорынныњ ќаржы т±раќтылыѓыныњ абсолют жєне атносительді кµрсеткіштеріне талдау жасау
- баланс µтімділігіне талдау жасау
- кєсіпорынныњ тµлемќабілеті мен несиелік ќабілетіне талдау жасау.
Қәзіргі экорномикалық жақдайда шаруашылық жүргізуші суьбектінің қызметі айналадағы нарықтың Қатынастарға қатысушылардың көңілін,ен шығатын қызметтердің нәтижесіне мүдделі болады. Олар бұл жақдайдағы есеп беру ақпараттары негізінде кәсіпорынның қаржылық жақдайын білуге ұмтылады. Бұл орында қаржылық талдау жасау негізгі құрал қызметін атқарады.
Қаржылық талдау жасау төмендегідей жолдарға баға беруге мүмкіндік береді.
1. Кәсчіпорынның мүліктік хәлі.
2. Кәсіпкерлік тәуекел дәрежесі, үшінші тұлға алдында міндеттемелерді жою мүмкіндігі.
3. Ағымдағы қызмет пен ұзақ мерзімді инвестициялар үшін капиталдың жеткіліктілігі.
4. Қаржыландырудың қосымша қайнар көздеріне қажеттілік пен талаптың болуы.
5. Капиталды көбейтудегі қабілеттілік.
6. Қарыз қаржыларды тартудағы тиімділік.
7. Пайданы бөлу мен пайдаланудағы саясаттың негізделгендігі.
8. Инвестиция мен тағы басқаларды таңдаудағы мақсаттың болуы
Қаржы талдау қаржы менеджмент пен аудиттің ең маңызды элементі болып табылады да қаржы есебін пайдаланушылар белгілі бір шешім қабылдануда қаржы есебін пайдаланушылар үшін қаржы талдау әдісін қолданады . Меншік иелері капиталдың табыстылығын көтеру фирма жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында қаржы есебіне талдау жасайды . Кредиторлар мен инвесторлар болса қарыздар мен салымдар бойынша өзінің тәуекелділігін төмендету мақсатында қаржы есебін талдау жасайды. Қабылданған шешімнің сапасы көбінесе талдау жасауда негізділігінің сапасына жоғары дәрежеде байланысты болады.
Сонымен ќаржылыќ талдаудыњ негізгі маќсаты: кєсіпорыныњ ќаржылыќ жаѓыдайыныњ обьективтік жєне наќты суретін беретін, оныњ пайдасы мен зиянындаѓы, актив пен пассивтердіњ ќ±рамындаѓы µзгерістерді, девидторлар жєне кредитормен болған есептерді беретін тиімді аќпараттарды алу болып табылады.
Талдаудыњ маќсаты µзара бір – бірімен байланыста жиналѓан, талданѓан мєселелерді б±л талдаудыњ аќпараттыќ, техникалыќ жєне механикалыќ м‰мкіндіктерін есепке алѓан жаѓыдайда талдау маќсатын наќтылау арќылы іске асќанын білдіреді. Б±л орында негізгі фактор болып шыѓатын аќпараттыќ кµлемі мен сапасы есептелінеді.
Сонымен ќаржы ќызыметі талдауына негізделген жаќсы ±йымдастырылѓан ќаржы жоспарлауы жаќсы тиімді ќаржы жаѓыдайыныњ болуына кепілдік етеді.
Ќаржылыќ жаѓдай – кєсіпорынныњ экономикалыќ ќызыметініњ ењ мањызды сипаттамасы. Ол кєсіпорынныњ бєсеке к‰ресіне ќабілеттілігін, ынтымаќтасу іс єрекетіндегі оныњ потенциялын білдіреді, кєсіпорынныњ µзініњ жєне єріптестерініњ ќаржы жєне басќа ќатынастар бойынша экономикалыќ м‰делердіњ кепілділік дєрежесініњ баѓасы болып табылады. Т±раќты ќаржы жаѓдайы кєсіпорынныњ µндірістік – шаруашылыќ ќызыметерініњ барша процестерінде ќалыптасады. Кєсіпорынныњ ќаржылыќ жаѓдайын сипаттайтын таѓы бір ерекшелігі ол- ±заќ мерзімді келешектегі ќызыметтердіњ т±раќтылыѓы. Ол кµбінесе кєсіпорын балансыныњ ќ±рлымына байланысты болады жєне кредиторлар мен
Инвесторларѓа тєуелділік дєрежесімен байланысты болады. Б±дан басќа кєсіпорынныњ ќаржылыќ жаѓдайы салыќ органдарына байланысты оны µз мезгілінде жєне толыѓымен тµлей алатын ќабілеттілікті білдіреді. Соњында кєсіпорынныњ ќаржы жаѓдайы б±л кєсіпорынѓа (маќсаты несие беру) байланысты белгілі бір мезгілде пайыз дєрежесінде маќсатты несие беру туралы мєселені шешу ‰шін банктіњ негізгі бас µлшемі болып табылады.
Ќаржылыќ жаѓдайды баѓалау бес негізгі баѓыттар бойынша µткізіледі.
1. М‰ліктік жаѓдай
2. ¤тімділік
3. Ќаржылыќ т±раќтылыќ
4. Ж±мыс- іс белсенділігі
5. Рентабельділік

Ќаржылыќ жаѓдай сыртќы пайдаланушылар ‰шін екі баѓыт бойынша µткізіледі.
1. Есептелінген баѓаланѓан коэффициенттерді нормативтік белгілерімен салыстыру.
2. Кµрсеткіштердіњ µзгеруі динамикасына талдау жасау.

Ќаржылыќ т±раќтылыќ б±л кєсіпорынныњ нарыќтыќ экономикалыќ жаѓдайда ќаржылыќ – экономикалыќ ќызметтерді сипаттайтын объект болып табылады.






І-тарау Қаржылық талдауда есеп берудің жасалуы
1.1. Қаржылық талдауда есеп берудің сипаттамасы мен маңызы
Пайдаланѓан єдебиеттер тізімі:

1. Д‰йсенбаев К.Ш. “Аудит и анализ в системе упровления финансами” Алматы “Экономика” 2000 ж.
2. Ковалев С.И. “Аудит финансового положения предприятия “Алматы 2000 г.
1. Совицкая Г.В. “Анализ хозяистевеной деятельности предприятий” Минск 2000 г.
2. Д‰йсенбаев К.Ш. “Анализ финансового положения предприятий” Учебное посовие. Алматы 1998 г.
3. Ришар Г.С. “Аудит и анализ хозяиственной деятельности предприятий” Москва 1997 г.
4. Артеменно В.Г Белендир М.В. “Финансовой анализ ” Москва 1997 г.
5. Радостовен В.К. таѓы басќа “Кєсіпорындаѓы бухгалтерлік есеп” Алматы 2003 ж.
6. К‰лімжаев Ќ.К. таѓы басќа “Бухгалтерлік есеп принцптері” Оќу ќ±ралы: Алматы “Экономика” 2003 ж.
7. Єбдіќалыќов Т.Є. “Аудит жєне бухгалтерлік есеп ” Оќу ќ±ралы:
Алматы “Ќазаќ университеті” 2000 ж.
        
        Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
Диплом жұмысы
Тақырыбы “КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ
ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ТАЛДАУ”
Ғылыми жетекші:
доцент, экономика
ғылымдарының
кандинаты
Қорғауға жіберілді :
Экономика ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... талдауда есеп берудің жасалуы
1. Қаржылық талдауды есеп берудің сипаттамасы мен маңызы
2. Қаржылық есеп ... ... ... басқаруда қаржы талдауының ролі.
1. Қаржы тұрақтылығы – қаржылық жағдайды бағалайтын көрсеткіштері
ретінде.
2. Тұрақтылықтың ... ... ... және ... ... төлем қабілеттілік және несие қабілеттілік сипаттамасы.
4. Баланс өтімділігіне талдау жасалынады.
IІI – тарау. Көрсеткіштерді ... және ... ... ... ... ... табу.
3.1 Баланс активтері мен пассивтері құрамы мен құрылым динамикасы
көрсеткіштерін ... ... ... ... мен ... қабілетіне талдау жасау.
3.3. Баланс өтімділігі дәрежесін анықтау және оның көрсеткіштеріне талдау
жасау Жеделдік дәрежесін анықтау.
Қорытынды.
Пайдаланаған ... ... ... ... тұрақтылығын талдау.
Кіріспе
І-тарау Қаржылық талдауда есеп берудің жасалуы
5. Қаржылық ... есеп ... ... мен ... ... есеп ... ... Кәсіпорындарды басқаруда қаржы талдауының ролі.
2.1 Қаржы тұрақтылығы – қаржылық ... ... ... ... ... коэффициентерін ... ... ... ... ... және ... ... Баланс өтімділігіне талдау жасалынуы______________
IІI – тарау. Көрсеткіштерге талдау жасау және “ЖШС ... ... ... ... ... ... активтері мен пассивтері құрамы мен құрылым динамикасы
көрсеткіштерін есептеу________________________
3.2 ... ... ... мен ... ... талдау
жасау__________________________________________________
3.3 Баланс өтімділігі дәцрежесін анықтау ... оның ... ... Жеделдік дәрежесін анықтау_____
Қорытынды______________________________________________
Пайдаланағн әдебиеттердің тізімі___________________________
Қосымшалар_____________________________________________
Кіріспе.
Еліміздіњ нарыќтыќ экономикалыќ ќатынастарѓа µту ... ... ... ... ... µте ... ... ролге
ие болады.
Б±л жаѓдай єсіресе кєсіпорындардыњ µз дербестігіне ие болѓаннан ... ... ... ... ... ... иелері, комерциялыќ
серіктестіктерімен басќа контрагентіктер алдында толыќ жауапкершієлікті µз
міндетіне алу ... ... жєне оны ... арта ... ... ... оны, т‰рлі жаќтарын білдіретін єрт‰рлі
кµрсеткіштердіњ есептеу нєтижесінеде аныќталынады. Б±ндай ... ... ... ... ... ќайтарылымы, µзіндік ќ±н, жалпы
табыс, рентабельділік, т.б. Осы кµрсеткіштерді ... ... ... ... баѓа ... ... ... жєне мањызы
аныќталынады. Соњында бєсекелі нарыќтыќ экономика жаѓдайында ... ... ... ... жєне ... туралы толыќ
мєлімет береді. Ќаржылыќ жаѓдай сонымен бірге шаруашылыќ ќызметін ‰здіксіз
іске асыру ... жєне ... іс ... міндеттемелерді (ќазіргі
ќарызын) орнын (толтыру ‰шін) µтеу ‰шін белгілі бір ... ... ... кµрсетеді жєне оны ќаржы ресурстармен ... ... ... ... ... ... ... б±л кєсіпорынныњ ќаржы ресурстарын пайдалану жєне бµлу негізінде
кєсіпорынныњ дамуына ... ... ... мен ... ... осы
тєуекел дєрежесініњ жаѓдайы арќылы тµлем ќабілеті мен ... ... ... ... бір мамандар былай деді: олар алдын айтќан мамандардыњ
пікіріне толыѓымен ќосылѓандай болады, ... олар ... ... ... , ... ... бµлу жєне пайдалану мен толыќ ќосылѓысы
келмейді. Олар ќаржы т±раќтылыѓыныњ мєні дегенде кєсіпорынныњ заттарымен
ќамтамасыз ... жєне ... ... ќалыптастырудыњ шыѓындары мен
белгіленеді деп ... ... ... ... ... деп - µнімдердіњ
‰здіксіз µндірілуін ќамтамасыз етуі ‰шін, кєсіпорынныњ ќаржы жаѓдайын
нормал ... ... ... ... жасау жєне оныњ төлем ќабілетті болуына
кепілдік жасау болып табылады. Егер кєсіпорын ќаржы жаѓынан т±раќты ... ... ... де ... басќа кєсіпорындардыњ алдын оныњ ‰стемдігі
басымдылыѓы байќалады, несие алу ‰шін жаѓдай жасалынады.
Ж±мыстыњ ...... ... ... ... ... нысаны – “ЖШС БАҒАРА” µндірістік кәсіпорыны.
Ж±мыстыњ маќсаты – меншікті ќаржылардыњ ќайнар кµзініњ запастарын табу,
аныќтау жєне ол ... ... ... іс ... істеп шыѓу,
сонымен бірге дебиторлыќ ќарыздарды басќарудыњ ... ... ... ... ... ... ... ќаражы коэффицентерініњ кµмегі арќылы
кєсіпорыныњ ќаржы т±раќтылыѓын баѓалау. Ол коэффицентері ... ... ... ... ... ... ж±мылдыру, ж±мылдырылѓан
ќаржылардыњ т±раќты ќ±рылымы, ... ... ... ... ... ... етеді, сонымен бірге кєсіпорыныњ ќаржы т±раќтылыѓыныњ
оптимал ‰лгісін (модель) істеп шыѓу. ... ... ... мен
графиктер де пайдаланылады.
“АШМ орталыќ сервис” µндірістік кооперативі ќаржылыќ ... ... 2004ж ... есеп беру ... ... баѓаланады.
Ќаржы жаѓдайына талдау жасау ќаржы т±раќтылыѓын талдау жасаудан
басталады, олар ... ... µз ... ... Кєсіпорынныњ актив баланысыныњ ќ±рамы мен ќ±рылымыныњ ќозѓалысына
талдау жасау
- актив ... ... ... ... мен ... ... жасау.
- ... ... ... ... жєне ... ... ... баланс ... ... ... ... ... мен ... ... талдау
жасау.
Қәзіргі экорномикалық жақдайда шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... шығатын
қызметтердің нәтижесіне мүдделі болады. Олар бұл ... есеп ... ... ... ... ... білуге ұмтылады. Бұл
орында қаржылық талдау жасау негізгі құрал қызметін ... ... ... төмендегідей жолдарға баға беруге
мүмкіндік береді.
1. Кәсчіпорынның ... ... ... тәуекел дәрежесі, үшінші тұлға алдында міндеттемелерді жою
мүмкіндігі.
3. Ағымдағы қызмет пен ұзақ мерзімді ... үшін ... ... ... ... ... қажеттілік пен талаптың
болуы.
5. Капиталды көбейтудегі қабілеттілік.
6. Қарыз қаржыларды тартудағы тиімділік.
7. Пайданы бөлу мен ... ... ... ... мен тағы ... таңдаудағы мақсаттың болуы
Қаржы талдау қаржы менеджмент пен аудиттің ең маңызды ... ... да ... ... ... ... бір ... қабылдануда
қаржы есебін пайдаланушылар үшін қаржы талдау әдісін қолданады . ... ... ... ... ... жағдайының тұрақтылығын
қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... . ... ... болса қарыздар мен салымдар бойынша өзінің тәуекелділігін
төмендету мақсатында қаржы ... ... ... Қабылданған шешімнің
сапасы көбінесе талдау ... ... ... ... ... ... ... талдаудыњ негізгі маќсаты: кєсіпорыныњ
ќаржылыќ жаѓыдайыныњ обьективтік жєне наќты суретін беретін, оныњ ... ... ... пен ... ... µзгерістерді,
девидторлар жєне кредитормен болған есептерді беретін ... ... ... ... ... ... бір – ... байланыста жиналѓан, талданѓан
мєселелерді б±л талдаудыњ ... ... жєне ... ... ... жаѓыдайда талдау маќсатын наќтылау арќылы ... ... Б±л ... ... фактор болып шыѓатын аќпараттыќ
кµлемі мен сапасы ... ... ... ... ... ... ... жоспарлауы жаќсы тиімді ќаржы жаѓыдайыныњ болуына кепілдік етеді.
Ќаржылыќ жаѓдай – кєсіпорынныњ экономикалыќ ... ењ ... Ол ... бєсеке к‰ресіне ќабілеттілігін, ынтымаќтасу іс
єрекетіндегі оныњ потенциялын білдіреді, кєсіпорынныњ ... ... ... жєне ... ... ... экономикалыќ
м‰делердіњ кепілділік дєрежесініњ баѓасы ... ... ... ... ... ...... ќызыметерініњ барша
процестерінде ќалыптасады. Кєсіпорынныњ ќаржылыќ жаѓдайын ... ... ... ол- ±заќ ... келешектегі ќызыметтердіњ т±раќтылыѓы. Ол
кµбінесе кєсіпорын балансыныњ ќ±рлымына ... ... жєне ... тєуелділік дєрежесімен байланысты болады. Б±дан басќа
кєсіпорынныњ ќаржылыќ ... ... ... байланысты оны µз
мезгілінде жєне толыѓымен ... ... ... ... ... ... ... б±л кєсіпорынѓа (маќсаты несие беру) байланысты
белгілі бір мезгілде пайыз дєрежесінде маќсатты несие беру туралы мєселені
шешу ... ... ... бас ... ... табылады.
Ќаржылыќ жаѓдайды баѓалау бес негізгі ... ... ... ... ... ... ... Ж±мыс- іс белсенділігі
5. Рентабельділік
Ќаржылыќ жаѓдай сыртќы пайдаланушылар ‰шін екі баѓыт бойынша µткізіледі.
1. Есептелінген баѓаланѓан коэффициенттерді ... ... ... ... ... ... жасау.
Ќаржылыќ т±раќтылыќ б±л кєсіпорынныњ нарыќтыќ экономикалыќ ...... ... ... ... ... табылады.
І-тарау Қаржылық талдауда есеп берудің жасалуы
1. Қаржылық талдауда есеп берудің сипаттамасы мен маңызы
Есеп беру деп кәсіпорынның өткен кезеңдегі ... ... ... ... сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін айтамыз.
Есеп беру процесін жасау есеп жұмысының соңғы сатысы болып табылады.
Қаржылық есеп ... ... өз ... ... ... жағдайы туралы сенімді, мәнді және пайдалы ақпараттарды беру болып
табылады. Қаржылық есеп берудің пайдаланушыларының ... ... ... ... ... ... еңбеккерлер,
сондай- ақ мемлекеттік органдар, т.б. кіреді.
Қаржылық есеп беру басқарушы органдардың жұмысын және ... ... және ақша ... болашақтағы ағындарын
бағалауға, несие беру бойынша шешімдерге және инвестициялық шешімдерді
қабылдауға ... ... ... беру мәліметтерін кәсіпорынның тиімділігін бағалау үшін, сондай-
ақ шаруашылық қызметін талдау үшін сыртқы ... ... ... есеп беру ... ... қызметін жедел басқару
үшін қажет және ол болашақ кезеңдерді жоспарлау мен ... үшін ... база ... табылады.
Егер беруге қойылатын негізгі талаптар: кәсіпорын қызметінің
нәтижесін анық және ... ... ... ... бір- бірімен
қатаң түрде үйлестіру, бухгалтерлік пен жедел- статистикалық есеп ... ... ... ... және ... да ... болып табылады.
Бұрмаланған есеп бергені үшін кәсіпорынның басшысы мен бас ... ... ... етіп ... заңдарына сәйкес жауап береді.
Қаржылық есеп берудің негізгі қағидалары болып:
Есептеу. Қаржылық есеп беру есептеу қағидасының ... ... ... өнім жөнелтілген, жұмыс атқарылған кезінен бастап, ... ... ... ... болып танылады (көрініс табады), ... мен ... орын ... ... ... танылады.
Толассыздық. Субъекте өз қызметін жақын арада тоқтатпауды топшалайды
және ондай ниеттің көз жетерлік болашақта пайда болуын да мақсат ... ... есеп ... ... ... пайдаланушыларға
түсінікті болуы тиіс.
Маңыздылық. Қаржылық есеп беруді пайдаланушылар ондағы мәліметтерге
қанағаттануы тиіс: ... ... ... ... (оқиғаларын)
бағалаған кезде олардың қабылданған шешіміне алынған (немесе пайдаланған)
мәліметтер өз септігін тигізуі керек.
Мәнділік. Қаржылық есеп беру ... ... ... ... ұғымдарының дұрыстығына немесе дұрыс еместігіне әсер етуі
мүмкін.
Дұрыстық. Есеп беру негізінен анық ... ... егер де онда ... ... немесе күні бұрын пішілген ... және ... ... ... есеп беру ... ... қозғалысы, операцияның нәтижесі, қаржылық жағдайы ... ... және ... ... ... тиіс.
Бейтараптылық. Қаржылық есеп беруде берілген ақпараттар күні бұрын
ойластырылған мәліметтен алшақ болуы керек, яғни ... ... ... Кез- ... шешімді қабылдаған кезде сақтық деңгейін сақтаған
жөн, белгісіз жағдайда активтер мен табыстың, сондай- ақ міндеттемелер мен
шығыстың қайта бағалануына ... жол ... ... және ... Қаржылық есеп берудегі ақпараттардың
анықтылығын қамтамасыз ету мақсатында ондағы мәліметтер толық ... ... ... мен ... ... үшін бір ... ... бір есептік кезеңмен салыстырылуы тиіс.
Жүйелік. Пайдаланушы субъекттің қаржылық есеп ... оның ... ... салыстыру мүмкіндігін қалыптастыру керек, өйткені оның
көмегімен қаржылық жағдайдың тенденциялық өзгерістерін анықтай алады, ... ... ... ... ... ... беруге қойылатын ең басты талап оның тазалығы ... ... яғни ... мен ... есеп ... ... болуы тиіс. Есеп беру белгіленген мәліметтердің ... жөн. ... есеп ... ... статистикалық және
жедел (оперативтік) болып бөлінеді. Жедел- ... есеп ... ... және ... ... ... ... және жедел – статистикалық есепке алудың ... ... ... есеп беру кәсіпорындардың өндірістік және қаржылық
қызметін ... ... және ... алу ... расталып,
жинақталған деректерден жасалады. Қандай кезең үшін берілгендігіне қарай
есеп шұғыл және почта арқылы берілетін есептер ... ... және ... да ... есептерді уақытында, әрі сапалы
жасау үшін бухгалтерия өндірістік бөлімшелеріндегі барлық мәліметтердің
(деректердің) ... ... ... және ... ... ... берілуін қамтамасыз ету керек.
Бухгалтерлік есептің ақпараттары балансқа дейін ... ... Бұл ... ... төрт ... ... ... Әр түрлі шаруашылық фактілері құжатталады (іскерлік
мәміле жасалады).
Екінші кезең. Есеп мәліметтері есеп ... ... ... соң ... есеп шоттарында көрсетіледі (есеп регистрлеріде ЖО,
ведомость, Бас ... ... Есеп ... есеп беру нысандарына көшіріледі (баланс,
қаржылық- шаруашылық қызметі туралы есеп ... ... ... туралы есеп беру т.б.).
Төртінші кезең. ШС- нің қаржылық- шаруашылық қызметі талданады.
Есеп беру жөніндегі жұмыстарды ... ... ... есепші
қызметкерлердің міндеттерін өзара дұрыс бөлудің және есеп ... ... ... зор. Берілетін есеп ... ... ... ... және белгіленген көлемдерде есептік
тізімдемесінде ... ... ... ... ... баланстық және басқа берілетін есептердің көрсеткіштерінің
дәлдігін қамтамасыз ету үшін ... және ... ... ... керек. Баланстың сабақтастығын есепті кезеңнің басындағы баланс
баптарының деректерін ... ... осы ... ... жыл ... көрсеткіштердің әрбір жолы анықталады. Қаржы
есебін беру ... ... ... ... ... 2 ... баланс және қаржылық есептің негізгі көрсеткіштерін
ашып көрсету” (2 БЕС); ... ... ... нәтижесі туралы
есеп беру” (3 БЕС) және “Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп ... ... ... ... ... есептің меншік иелерінде (қатысушыларында, құрылтайшыларында)
немесе құрылтай құжаттарында ... ... ... ... салық инспекциясына (кәсіпорынның тұрған жері ... ... ... ... статистика органдарына есеп береді.
Тараптары бар кәсіпорындар өздерінің бухгалтерлік есептерін берумен
қатар, жалпы белгіленген тәртіпке біріккен ... ... де ... ... ... ... бар кәсіпорындар да
енгізіледі), егер Қазақстан ... ... ... ескерілмеген болса, онда жылдық бухгалтерлік есепті, есепті
жылдан кейінгі келесі жылдың 1- ... ... ... Бухгалтерлік
есеп берудің нақты күнін көрсетілген мерзімдердің шегінде ... ... ... кәсіпорынның иелері ... ... есеп беру күні ... бір ... ... үшін ... ... ақпараттарын нақты берген күні есептеледі, ал басқа қаладғы
кәсіпорын үшін почта арқылы жіберілген күні есептеледі.
Берілген бухгалтерлік есепке ... ... мен бас ... ... олар оның ... берілуіне жауап береді.
Кәсіпорындардың шаруашылық қызметінің нәтижелерін, мүлік пен ... ... ... бухгалтерлік есептерін мүдделі пайдаланушылар ... жол ... ... ... ... ... жағдайы туындаса, осы
жылға және өткен жылға қатысты берілген есептер мен баланс ... ... ... деп ... онда ол ... ... кейінгі бірінші
айда жасалады, сонда тиісті түзетулер көрініс ... ... жыл ... жылдық бухгалтерлік есептер мен баланстар деректерінің түзетілуі,
сол жыл үшін берілген есептер мен ... ... ... ... ... жылғы желтоқсан айында есепке алынған деректерге қажетті
түзетулер енгізілуі мүмкін.
1.2. Қаржылық есеп берудің элементтері.
Жоғарыда айтқанымыздай, қаржылық есеп ... ... ... құлшылық- қажылық қызметінің нәтижесі туралы есеп беру, ... ... ... есеп беру және ... ... ... есеп берудің мақсаты пайдаланушыларды есептік ... ... мен ... ... ... ... әрі ... және
тиімді ақпараттармен қамтамасыз ету болып табылады.
Бірақ қаржылық ... ... ... ... ... ... ... етеді, мысалға:
инвесторлар- жасаған инвестициясының тәуекелділік дәрежесі олардың
алатын табысына қаншалықты пара- пар ... ... ... ... ... инвестициясын сатудың немесе соған сәйкес ... ... ... өз ... ... ... анықтау үшін;
кәсіпорынның келешектегі күтілетін ... ... ... үшін ... ... талап етеді;
кредитор- алған қарызын және төленетін пайызын өтеу ... ... үшін ... ... ... ... кредиторлық қарызды дер кезінде өтей алатын қабілетін
көтеру үшін қажет ақпараттарды талап етеді;
қызметкерлер- кәсіпорынның ... және ... ... ... олар, өзінің еңбек ақысын және басқа жеңілдіктері мен
төлемін алады, ал ... ... ... дивидент алып тұруын
көздейді;
Мемлекеттік ... ... ... әрі ... ... ... өйткені олар солардың көмегімен экономикалық саясатты
(салық шараларын қоса алғанда) жүзеге ... ... ақ ... ... жұмыс орнын табу мақсатында қажетті ақпараттарды ... ... ... ... ақпараттарды жинауға (алуға) мүдделі болып
келеді.
Қаржылық есеп беру қорының инвестициялық ... ... ... дұрыс қалыптастыруға, болашақ ақша қаражатының ағынын бағалауға,
кәсіпорынның міндеттемесі мен ресурстарын бағалауға және ... ... ... ... ... ... ... өз септігін
тигізеді.
Кәсіпорынның қаржылық есеп беруін ... ... әр ... ... ... ... сол ... талапқа сай келуі үін ... ... ... ... абзал. Сондықтан олардың ... ... ... бірдей болғанда): кәсіпорыннан алған меншік капиталы
не басқа инвестициясы туралы ақпараттар оларды қанағаттандыруы тиіс.
Бұл ереже барлық пайдаланушылардың ... ... әрі сай ... деп ... ... алғанда, пайдаланушылар келесі ақпараттарға
мүдделі болып келеді.
|Есеп ... ... ... ... ... ... ... алу қабілетін |
|(активтер құрылымы) ... және ... ... ... ... ... ... (кәсіпорынның |Қарыз қаражатының келешекке ... мен ... ... ара ... ... және ... ... пайда мен ақша қаражатын |
| ... ... ... ... ... сырттан инвестицияны |
| ... ... ... |
| ... ... пен ... ... |Өз міндеттемесіне жауап беретін |
|коэффициенті ... ұзақ және ... |
| ... ... ... |
| ... бағалау |
|Рентабельділік пен іскерлік ... ... ... ... коэффициенті ... ... ... жағдайының өзгеруі |Қаржылық инвестициялық, ... ... ... |
| ... ... ақша ағынын |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... есеп беру өзара байланысты, өйткені ондағы шаруашылықтың бір
ғана операциясы әртүрлі фактімен көрініс табады. Әрбір есеп беру ... ... ал оны сол ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъект пайдаланылады.
Қажылық есеп пайдаланушылар үшін айқын, түсінікті болуы және ... ... ашуы ... Қажет болған кезде түсініктеме хаттамасында
(жазбасында) баптардың жіктемесі мен ақша қаражаттары ... ... ... ... ... ... керек.
Қаржылық есеп беруде заңды тұлғалардың атауы, тұрған жері, есеп беру
кезеңі мен күні көрсетілуі тиіс. Сондай- ақ, ... ... ... заңды
нысаны, өлшем бірлігі келтірілуі тиіс.
Қаржылық есеп беру өткен кезеңдердің мәліметтерімен салыстырылады.
Есеп беру Қазақстан Республикасының ... ... ... бірлігі-
мың теңге. Жылдық есеп берудің есептік кезеңі болып толық календарлық ... ал ... ... ... үшін- заңды тұлға ретінде
статусын алған күнінен бастап есепті жылдың 31- ші ... ... ... иесінің есеп берудің басқа да кезеңдігін белгілеуге құқығы
бар (жылына бір реттен кем ... ... есеп ... ... ... есеп беру ... ... да оқиғаның нәтижесін класқа топтастырып, экономикалық мазмұнына
сәйкес көрсетіледі. ... ... ... есеп ... ... табылады.
Актив- бұл құндық бағасы бар субъекттің құқығы мен жеке ... ... емес ... ... ... асатын экономикалық олжа ретінде
көрсетіледі. Ол өткен ... ... ... ... болып табылады,
бірақ ол өздігінен активтің пайда болуына әкелмейді. Актив өнімді (жұмысты,
қызметті) ... ... ... ақ ... басқару және басқа мақсаттар
үшін пайдаланылады. Болашақ экономикалық олжа ретінде ... ... ... және ... ... ... ... басқа активтерге
айырбасталуы, кәсіпорынның міндеттемесін өтеу үшін қолданылуы, меншік
иелерінің арасында бөлінуі ... ... ... да бар болуы мүмкін ... ... т.б.) және ... ... ... да ... (лицензия,
“ноу- хау”, гудвилл және т.б.); сондай- ақ активтер дебиторлық қарыз
іспеттес те ... ... ... ... ... ... меншік құқығы болуы да
және оның болмауы да ... ... ... ... консигнацияға немесе
қайта өңдеуге қабылданған тауарлар т.б.) бірақ сол активтер кәсіпорынның өз
меншігіне жатпаса да, олардың ... ... ... және оларды
пайдаланудан алынатын ... ... ... Жаңа активтерді жасау мен
оларға жұмсалған шығыстардың арасында тікелей ... ... ... ... ... әр уақытта бір- бірімен тұспа- тұс келе бермейді
(мысалға, аяқталмаған құрылыс, көп ... екпе ... егу және ... ... Бұл ... ... тек болашақ олжаны іздестіру үшін
жасалғандығын көрсетеді (пайдалануға берілген объектіден, көп жылдық ... ... ... ... ... бұл активтердің түпкілікті
өз арналымдарына сәйкестігін көрсетпейді.
Міндеттемелер- бұл өткен мәміленің нәтижесі, ол жүзеге ... ... ... ... ... бір ... пайдасына жасалатындығын көрсетеді: қарызды төлеу немесе одан бас
тарту, ал ... ... өз ... ... ... ... бар. ... осы шақтағысы мен болашақтағысының жігін ... ... ... ... алу ... ... ... әкелмейді. Міндеттеме тек актив алынған кезде немесе ... ... ... отырған кезде пайда болады. Міндеттеме оны төлеу
жолымен өтеледі, немесе басқа активті берген кезде жойылуы мүмкін. Сондай-
ақ ... ... өзі бас ... ... ол өтелген болып
саналады (сот шешімі бойынша, немесе іздестіру мерзімі өтіп кетсе).
Меншік капиталы- бұл ... ... ... активі.
Бухгалтерлік есепте ол бірнеше класқа бөлінеді: жарлық ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық есеп
беруді пайдаланушылар үшін бұндай ... ... ... талдаған
кезде қажет. Егер де баланс пассивінің құрылымында меншік капиталының ... көп ... онда ол ... ... ... ... нәтижесі- бұл есепті жылдағы кәсіпорынның ... ... ... ... пен табыстың айырмасы). Қаржылық
нәтижесін өлшеу элементі: табыс пен шығыс болып табылады.
Табыс- бұл есепті кезеңдегі ... ... не ... ... бұл ... ... активтердің азаюы, не міндеттемелердің
көбеюі (өсуі). Бұл жерде иеленушілердің жарлық капиталына ... ... ... ... ... ал субъект иелеріне меншік капиталын
таратып беру- шығыс болып танылады.
Қаржылық есеп ... ... ... ... қызмет түріне
(өндірісіне) қарап табыс пен ... ... ... болады. Мысалға,
өнеркәсіп өндірісі, делдалдық қызмет, ауыл шаруашылық қызметі бойынша және
т.б., сондай- ақ табыс пен ... ... ... мен ... ... табыстары немесе шығыстары бойынша бөлуі мүмкін.
Табыстар- бұл ... ... және ... емес қызметінің
нәтижесі. Негізгі қызметтен алатын табыстардың қатарына: өнімді, жұмысты,
қызметті сатқаннан алынған ... ... ақ ... ... ... беруден, инвестициялық қызметтерден түсетін табыстары
жатады. Ал негізгі емес қызметтен түсетін табыстардың ... ... ... емес активтерді, бағалы қағаздарды (акция ... және ... ... ... ... және ... айырмадан түскен
табыстары жатады.
Шығыстар- өнімді өндірумен, ... ... ... ... ... ... және ... емес қызметтен шеккен зияндар
және ... ... ... ... ... ... шығыс (отток)
нысанын қабылдайды ... ... ... ... (ақша
қаражаттары, материалдық запастар, негізгі құралдар т.б.). ... ... ... көрсетеді. Зиян өз табиғаты бойынша,
шығыстан айтарлықтай ерекшеленбейді және ол жеке ... ... ... есеп ... ... ... бұл бухгалтерлік балансқа
енгізу процесі немесе қаржылық- шаруашылық қызметінің нәтижесі ... ... ... ал ол ... ... анықтамаларына сәйкес келеді және
мынадай тану тұжырымдамасын (критериясын) қанағаттандырады:
кез- ... ... ... осы баптарда көрініс табу
ықтималдығы бар, оның ... де, ... ... де ... құны бар, ол ... ... ... мүмкін.
Қаржылық есеп берудің элементтерін бағалау. ... ... құны ... ... соның нәтижесінде (активтер мен
міндеттемелер) танылады және ... есеп ... ... ... ... бар:
бастапқы құны- активтер тараптардың келісімі бойынша белгіленген және
олардың алынған бағасы бойынша көрініс ... ... ... түскен
сомасы бойынша көрініс табады, түрлі жағдайлардың тоғысуының (салдарынан)
қалыпты ... ... ... үшін ... ... ... ... есеп берудегі ақшалай сомасы бойынша көрініс
табады, егер де осы немесе осыған ұқсас актив алынса, онда ол сол ... ... есеп ... ... ... ... табады және тап осы сомада өтелуі талап етіледі;
сату құны- активтер өзінің сатылған құны (ақша қаражатының ... ... ... мүмкін; міндеттемелер өзінің өтелген сомасы бойынша
көрініс табады, демек дисконтталмаған ... ... және ... талап етеді;
дисконтталған құны- активтер келешекте келіп түсетін ақша ... ... ... ағымдағы құны бойынша көрініс табады, ... ... ... ... ... ... ... (немесе
қортындыланады);
баланстық құны- актив пен міндеттеме баланстық есеп ... ... ... ... ... қаржылық есеп беруді жасау кезінде ... ... ... үшін ... ... ... ... және сонымен
қоса басқа да бағалау әдістерін пайдаланады.
|Кәсіпорын балансы |
|1 ... 2006 ж. ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... АШМ ... ... ... жайы Атакент өңірі ... ... ... ету түрі ... ... ... ... ... ... ... бірлігі ... ... ... берілген мерзімі |
| ... ... ... ... ... ... ... соңындағы кезеңге |
| ... ... Ұзақ ... ... |
| |
| |
| |
| ... емес ... |
| |
| |
| |
| ... құны (10) |
| |
| |
| |
| ... ... (11) |
| |
| |
| |
| ... құны (010- 011) |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| |
| |
| ... құны (121- 125 ... |
| |
| |
| |
| ... (121) |
| |
| |
| |
| ... мен ... (122) |
| |
| |
| |
| ... мен құрал- жабдықтар (123) |
| |
| |
| |
| ... да ... ... (124- 125) |
| |
| |
| |
| ... ... (13) |
| |
| |
| |
| ... құны (020- 021) |
| |
| |
| |
| ... ... (126) |
| |
| |
| |
| ... (14) |
| |
| |
| |
| ... ... ... |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| |
| |
| ... мерзімді дабиторлық қарыздар |
| |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... |
| |
| |
| |
| ... (20) |
| |
| |
| |
| ... өндіріс (21) |
| |
| |
| |
| ... (22) |
| |
| |
| |
| ... өнім (221) |
| |
| |
| |
| ... ТМҚ (223) |
| |
| |
| |
| ... қарыздар: |
| |
| |
| |
| ... ... мен ... берушілердің қарызы (борышы) (30) |
| |
| |
| |
| |
| ... ... және ... серіктестіктердің дебиторлық қарызы (32) |
| |
| |
| |
| ... да ... ... (33) |
| |
| |
| |
| ... ... ҚҚС (331) |
| |
| |
| |
| ... ... шығыстары (34) |
| |
| |
| |
| ... ... (35) |
| |
| |
| |
| ... ... (40) |
| |
| |
| |
| ... ... (41, 42, 43, 44, 45) |
| |
| |
| |
| ... ішінде есеп айырысу қаражаты (44) |
| |
| |
| |
| ... ақша ... ... (41) |
| |
| |
| |
| ... ... ақша қаражаты (43) |
| |
| |
| |
| ... да ... ... |
| |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... төленген капитал |
| |
| |
| |
| ... ... ... |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| |
| |
| ... жылдағы |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... салымдардың есебінен ... ... және ... (бас) ... ... ... |
|негізгі құралдар |
| |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| |
| ... ... Ұзақ ... ... |
| |
| |
| |
| ... ... несиелер |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... |
| |
| |
| |
| ... қалдырылған салықтар |
| |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... |
| |
| |
| |
| ... ... несиелер |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| |
| |
| ... есеп ... |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| |
| |
| ... қалдырылған салықтар |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... қарызы |
| |
| |
| |
| ... тыс ... ... есеп ... |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| |
| |
| ... және ... мен есеп ... |
| |
| |
| |
| ... ақы ... персоналдармен есеп айырысу |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... ... |
| |
| |
| |
| ... да ... ... |
| |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| |
| |
| ... |
| ... ... ... –тарау. Кєсіпорындарды басќаруда ќаржы талдауы мен ролі.
1. Ќаржы т±раќтылыѓы – ќаржы жаѓдайды баѓалайтын
кµрсеткіштері ретінде.
Єдетте кєсіпорынныњ ќаржы ... ... есеп беру ... мен ... ... ... басталады. Б±л жаѓдай
шаруашылыќ ж‰ргізуші субъектілер ... мен ... жеке ... жєне ... ... немесе кемейгендігін білдіреді, сонымен
бірге кєсіпорынныњ тиімді дєрежеде орналасќандыѓы туралы пікір айтуѓа
м‰кіндік жасайды.
Активтерді ... ... ... ... есеп беру негізгі элемент
болып табылады, себебі сол ... ... ... ... ... мен ондаѓы µзгерістердіњ болуы туралы толыќ мєлімет алуѓа болады.
Баланс ... ... ... ... ... м‰ліктердіњ кµбейгендігін білдіреді. ... ... ... ... ... µндірістік потенциал жаѓдайы
аныќталынады. Оныњ ќ±рамындаѓы негізгі ќ±ралдардыњ, єсіресе ж±мылдырылѓан
м‰ліктердіњ орналасќан жаѓдайына ... ... ... потенциалы екі єдіспен белгіленеді. Бірінші
єдіс – б±л жаѓдайда µндірістік потенциал кєсіпорынныњ ќарамаѓындаѓы ... ... ... жєне ... ... ... белгіленеді.
Екінші єдіс – б±л жаѓдайда кєсіпорынныњ µндірістік потенциалына
аяќталмаѓан капитал салымдары мен ќ±рал-саймандарыныњ ќ±ндары ... ... ... жєне оныњ материалды-техникалыќ базасыныњ дамыѓандыѓын
білдіреді.
Кєсіпорынныњ µндірістік потенциалы тµмендегідей ... ... ... ... ... м‰ліктер коэффициенті. Ол
тµмендегідей формуламен жазылады.
Кn = _¤ндірістік заттар + НЌ + аяќталмаѓан ... ... ... б±л ... ... шек ќою: Кn( ... Шаруашылыќ субъект активтерін ж±мылдыру (мобильность)
коэффициенті. Б±л ... ... ... жиынныњ субъектініњ барша
м‰ліктер жиыны ... ... ... Б±л ... ... ... ќаржылардыњ ‰лесін сипаттайды. Коэффициент жоѓары болѓан сапйын
‰здіксіз ж±мыс істеу жаѓдай жасалынады. Активтерді ж±мылдыру жоѓары болѓан
сайын ... ... ... ... береді.
Ќаржылыќ кµзќарас жаѓынан ќараѓанда кооффициентіњ жоѓарылауы баланс
активініњ ... оњ ... ... ... ... жаѓы ... ж±мылдырылады оныњ айналымы жылдамдатылады, оны
пайдалануда экономикалыќ тиімділіктіњ µскендігін білдіреді.
Активтердіњ ... ... ... білдіретін кµрсеткіш б±л:
ќаржылардыњ ж±мылдырылѓан жєне ж±мылдырылмаѓан араќатынас коэффициенті.
Бұл ағымдағы активтер ... ұзақ ... ... құндарына жеке бөлінуі
арқылы анықталыды. Бұл жағдайдағы оптимал дәреже шарушылық субъектілерінің
салалық ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... ... ... 0.5-тен төмен болмауы тиіс.
Кәсіпорынның мүліктік жағдайының сапалы өзгерісі өндірістік
потенциалдың ... ... ... ... ...... арқылы яғни негізгі қорлардың жағдайы арқылы ... ... ... ... ... құн коэффициенті арқылы белгілінеді.
Жалпы мүліктік құнда негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... қызмет еткендігін білдіреді. Жалпы алғанда
шаруашылық субъектінің ... ... ... ... ... 50% ... кем ... тиіс. Әсіресе негізгі құралдардың ... оның ... ... т.б) бөлегі көбейген сайын оның ... ... ... ... – техникалық базасы дамиды. Негізгі құралдардың
құрамында оның үлесінің артуы қорлардың қайтарылымын ... ... ... ... ... жоғарылайды, негізгі
құралдардың техникалық жағдайы оның тозу ... ... ... Бұл ... ... ... құнының негізгі құралдардың
бастапқы құны арқылы анықталынады. Негізінде бұл ... 50%- ... ... тиіс.
Ағымдағы активтердің құрамы мен құрылымына талдау жасағанда
материалдық құндылықтардың ... ... мен ... ... анықтау қажет, әсіресе сұраныс болмайтын өнімдердің қиын
реализация етілетіндігі, мөлшерден тыс ... ... ... өндірістердің болуы еске алынуы қажет. Дебитарлық қарыздарды
тиянақты түрде үйрену ... ... ... ... ... немесе
келешекте болатын күдікті жағдайларды бағалап бару тиіс.
Кәсіпорында қиын өтейтін товарлы – ... ... ... ... девиторлық қарыздардың кобеюі айнымалы ... ... және ... ... қаржылық жағдайына теріс
әсер етеді , өндірістің тиімділігін төмендетеді.
Экономикалық әдебиеттерде қаржы тұрақтылығына талдау жасағанда қаржы
ситуация ... ... ... ... ... ... және шығындар көлемі мен оны қалыптастыратын қаржы
көздерінің жиынтығы пайдаланылады.
1. Меншікті ... ... ... ... ... ... СОС – меншікті айнымалы ќаржылар;
СС – меншікті капитал кµзініњ кµлем;
ВА – ... тыс ... ... – зиян.
2 Кµптеген мамандар меншікті ... ... ... ... ... ... ... капиталды алады.
ПК = (CC+ДЗС) – ВА – (У).
Б±нда: ПК - µзгермелі капитал
ДЗС - ±заќ ... ... ... ... шыѓындары ќалыптастырудыњ негізгі ќайнар кµзініњ жалпы
мµлшері тµмендегідей формула мен белгіленеді:
ВИ =(CC+ ДЗС ...... ВИ- ... ќаржы кµздері:
КЗС – ќысќа мерзімді ќарыз ќаржылары.
Авторлардыњ айтуынша ќысќа мерзімді ... мен ... ... мен ... ... ... ... ќалыптасуыныњ ‰ш кµрсеткішіне сєйкес ... ... ... ... ‰ш кµрсеткіштері бар.
1. Артыќ немесе кем меншікті ... ... =COC ... ФСОС = артыќ немесе кем меншікті айнымалы ќаржылар.
2. Артыќ немесе кем µзгермелі ФПК=ПК-33. ... ФПК – ... ... ... ... ПК - өзгермелі капитал, 33-запастар мен шығындар.
3. Артыќ немесе кем барша ќаржы ќайнар кµздері
ФВИ=ВИ-33. Б±нда: ФВИ – ... ... кем ... ... ... ... жаѓдайы белгіленеді.
2.2. Т±раќтылыќтыњ ќаржылыќ ... ... ... ... жєне ... ... ... кезењде
ќаржы т±раќтылыѓы относительді баѓалау ... ... ... ... ... ... ... Меншікті жєне ќарыз ќаржыларыныњ араќатынасы арқылы.
2. Меншікті ќаржы кµздерініњ ќорландыру ќарќыны (темпі) арќылы.
3. ¦заќмерзімді жєне ќысќа ... ... ... ... ... ... меншікті ќаржы кµздермен ќамтамасыз
ету арќылы сипатталынады.
Баланс кµздерініњ ќалыптастыру ... ... ... ... ... ... (сатып алынады) ќалыптастыруын меншікті
жєне ќарыз капиталдардыњ есебінен пайда ... ... ... ... ... аныќтайды. Ќалыптасу кµздеріне талдау жасау
процесінде активтер µз меншігініњ жєне тартылѓан ... ... ... ... ... есеп беру ... олардыњ арасында болѓан
µзгерістердіњ себептері ... ... ... беріледі. Єсіресе б±л
жаѓыдайда µзініњ меншікті капиталына кµбірек ... ... ... µзініњ
ќарамаѓындаѓы запас меншікті ќаржылардыњ ќайнар ... ... ... ... ... ... бірге оның тек көлемін
ғана анықтап ... оның ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Бұл көрсеткіш тәжірибеде әртүрлі ... ... ... ... автономия коэффициенттері деп
айтылады. Мәні жағынан бұл коэффициент ... ... ... ... ... ... жұмылдыру әдісімен ... ... ... ... бұл жеке ... жалпы
жиынтық капиталға болған қатынасын білдіреді. Ол мынадай ... ... КН – ... ...... капитал
ОК – жалпы, жиынтық капитал (баланс валютасы)
Шаруашылық ... ... үшін ... қатынастар жағдайында
инвесторлармен кредиторлардың пікірімен санасқан ... ... ... ... қамтамасыз етілуі үшін меншікті капитал мен жалпы
капитал арасындағы арақатынас 0,5-0,6 ... ... ... ... ... өсуі ... ... артқандығын білдіреді. Әлбетте ... ... ... 50 % -дан ... ... барша қаржылардың
жартысының көбі өзінің меншікті ... ... ... білдіреді.
Бұл көрініс тиімді әрі қолайлы жағдай жасайды.
Қаржы көздерінің ... ... және оны ... ... себебі ол
олардың орынды, ұтымды орналасқандығын ... ... ... ... ... және ... ... бағалайды. Ақпараттарды
іштей пайдаланушылар - банк кредиторлары ... ... ... ... ... ... ... әсіресе бұл жағдай келісім
– шарт жасалғанда ғана қаржы нарығында байқалады. Меншікті капиталдың ... ... ... ... күшейеді.Сонымен бірге капитал
құрылымын үйрену ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Қысқа мерзімді несиенің кемеюі мен ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
жасайды. Бірақ бір жақты мұндай қорытынды жасауға да бола бермейді. Себебі
бұнда қаржылар үлесінің көбеюі ... ... ... де болуы мүмкін:
кредит үшін пайыз ставкалары мен ... де ... ... Егер ... ... ... болса ол жағдайда тартылған қаржыларды ұтымды
түрде ұлғайтуға болады. Егер жағдай ... ... онда ... ... түрде пайдалануға болады. Капиталдың құрылымы әрқашан
жоғарыда қаралған шарттарға тікелей байланысты тәуелді болады.
Қаржылық тұрақтылықты ... тағы бір ...... ... ... есептелінеді.
Ол төмендігідей формуламен жазылады:
Кф=Ск: 3к. Бұнда Кф- қаржыландыру коэффициенті. Ск – меншікті капитал;
3к –қарыз капиталды ... ... ... ... ... ... ... көбірек қаржыландыруға ұмтылады және оған сенім артады.
Егер Ск< 3к болса, онда жағдай ... ... ... ... ... ... ... көлемде меншікті капиталдың үлесі жартысынан төмен ... ... ... қаржылық тұрақтылықтың жоғары ... Егер ... бір ... ... ... ... ... үлесі 40.50 % дан жоғары болса қаржы тұрақтылығы үшін
қауіпті болады.
Қаржыландыру ... ... ... бұл ... және
тартылған қаржылардың арақатынас коэффициенті. Бұл тартылған капиталдың
меншікті капиталға болған қатынасы арқылы белгіленеді.
К3/С=3K:CK: Бұл ... ... ... ... бір ... ... қарыз қаржысын жұмсалғандығын білдіреді. Нормал шегі бұл көрсеткіштің
К3/С< 1 болуы тиіс. Егер мағына 1-ден жоғары ... ... ... ... ... болады.Бұндай жағдайлар бола бермейді,
көбінесе К3/С салалардың ... тән ... ... болады,
сонымен бірге ол шаруашылық қызметтің сипатына, барлығынан бұрын айналым
қаржыларының ... ... ... ... субъектінің тәуелсіздігін білдіретін тағы бір ...... ... ... немесе инвестицияны қаптау
коэффициенті деп аталады.
Ол мынандай формуламен белгіленеді.
Кфу ... Кфу- ... ... коэффиценті.
До - ±заќ мерзімді міндеттемелер (±заќ мерзімді несиелер мен ќарыздар).
Ок – жалпы капитал.
Ск – меншікті капитал.
Атаулы оныњ ... 0,9-ѓа тењ ... ¤те ќиын ... оныњ 0,7-ге ... ... ... капитал ќ±рлымын сипаттайтын жеке кµрсеткіштер де
пайдаланылады. Б±ндай кµрсеткішке ... ... ±заќ ... тарту
коэффиценті. Ол мынандай формуламен белгіленеді.
Кд/о=:
Б±нда: Кд/о-ќарыз ќаржыларын ±заќ мерзімге тарту коэффиценті; Ск-
меншікті ... До - ±заќ ... ... ... ... ... есеп беру ... активтерді
ќалыптастыру ‰шін алынѓан ±заќ мерзімді несие мен ќарыздардыњ ‰лесін
білдіреді. ¤ндірісті жањарту жєне кењейту ‰шін субьекттіњ ... ... ... ... ... ... ќалыптасудыњ ±ѓымдылыѓын аныќтау ‰шін
инвестициялау коэффицентін пайдалану ±сынылады. Ол меншікті капиталдыњ
негізгі капиталѓа ќатысы арќылы есептелінеді.
Меншікті капиталды ... ... ... айнымалы
ќаржыларындаѓы µзгерістерге єсер ететін жаѓдайларды есепке алу ... ... ... ... аныќтау ‰шін меншікті капитал
жиынтыѓынан баланс активініњ бірінші бµлімін яѓни ±заќмерзімді активтерді
айырып ... ... тењ ... ірі ... салымдарды ќаржыландыру ‰шін жєне негізгі
ќ±ралдарды сатып алу ‰шін ±заќ мерзімді несиелер мен ќарыздар
пайдаланылады, м±ныњ нєтижесінде меншікті ... ... ... ... тартылѓан капитал бастапќы кµрсеткіштіњ кµлемін
аныќтайды. Б±л кµрсеткіш абсалют кµрсеткіш болып есептелініп, оныњ кµбейуі
динамикада (ќозѓалыста) оњ тењденция болып, ал азаюы, ... ... ... ... ... ... ... капиталдыњ абсолют мµлшерін
аныќтау ѓана емес, сонымен бірге оныњ меншікті капиталдыњ ... де ... алу ... Б±ны аныќтайтын кµрсеткіш – ж±мылдыру
коэффиценті деп. аталады. Ол формула былай ... Км =: ... ... ... Сок – ... ... ... – меншікті капитал:
Б±л кµрсеткіш кєсіпорынныњ қаржылық т±раќтылыќтың м‰лде мањызды сипаттамасы
болып саналады. Ол кєсіпорынныњ меншікті ќаржыларыныњ ќай бµлігінің
ж±мылдыру формасында екендігін ... ... ... ... негізгі ќ±ралдар сатып алуѓа
баѓытталады жєне ірі ... ... ... Б±л ... меншікті
капиталѓа ќосылуы мен ±заќ ... ... ... есептеп
береді. Ж±мылдырудыњ тµмен дєрежедегі маѓанасы- ... ... ... ... ... сипаттаѓы ќ±ндылыќтарда
бекітілген. Б±л жаѓдайда µтімділік тµмен дєрежеде ... ... ... ... ... және ... ... болуы субъектінің
қаржылық жағдайын оң сипаттайды: себебі меншікті қаржылар бұл жағдайда
жұмылдырылған болып ... Оның ... ... ... құралдар мен
басқа ұзақ мерзімді ... ... ал ол ... қаржыларға
жұмсалған.
Сондықтан КМ-ның өсуі белгілі бір шекте ғана ... ... ... еді, тек ... ... нақты құрылымы жағдайында мүмкін.
Егер “КМ” негізгі құралдар құнының кемею ... ... ... ... ... ... ... ұлғайса ондай жағдайда “КМ”
кәсіпорынның қаржы тұрақтылығының көтерілуі ... ... бере ... ... ... ... ... ≥ 0,5 көлемде болуы қабылданған, дегенмен
тәжірбиеде нақты мағыналы ... ... әлі жоқ. Бұл ... дәрежеде менеджерлер мен меншік иелері үшін активтерді жұмылдыру
және жұмылдырмау сипаттарын ... ... ... ... баланстың өтімділігін жетерлі дәрежеде қамтамасыз етеді.
“КМ” дәрежесі субъект қызметінің сипатына байланысты болады. ... ... оның ... ... ... ... ... “КМ” дәрежесі төмен болуы қажет, себебі ... ... ... ... көбірек бөлігі негізгі ... ... ... ... әсер ... тағы бір көрсеткіш ол- ТМЗ-ны
меншікті қаржы көздерімен қамтамасыз ету коэффициенті деп ... ... ... ... ... ... ... қатынасы арқылы
анықталынады. Ол формула былай жазылады:
КО/З = СОК ; ... КО/З- ТМЗ –ны ... ... ... ... ... ТМЗ – ... материалдық запастар.
Бұл коэффициент ТМЗ –ның қанша дәрежесі меншікті қаржылар есебінен
жабылғандығы туралы мәлімет береді. Норматив бойынша бұл ... 50,0 ... ... ... тиіс . ... ... статистикалық
мәліметтердің негізінде берілген нормал мағына төмендегідей көріністе
болады:
КО/З ≥ 0,6 : 0,8; Бұл ... ... ТМЗ ... нормал шамасы,
мөлшері өзінің меншікті қаржы ... ... ... ал ... қысқа
мерзімді қарыз қаржылары арқылы өтеледі. Бұл жағдайда ТМЗ –ның мөлшері сол
кезеңдегі негізделген қажеттіліпен сәйкес келуі тиіс. Егер оның ... ... ... ол ... ... ... қаржылар
материалдық запастардың тек бір бөлігі арқылы өтелуі мүмкін, бұл жағдайда
көрсеткіш < 1 ден. Дегенмен бұл ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан ТМЗ –ны қамтамасыз ету ... ... ТМЗ ... ... тікелей тәуелді деп бағаланады. Талдау
жасау үшін қарыз қаржының жеке ... есеп ... ... ... қажет, соның нәтижесінде оның базис
дәрежесінен ауытқуларды ... ... және ... ... ... Бұл ... субъектің міндеттемелерде ұзақ мерзімді және
қысқа мерзімді несиелердің үлесін білу үшін қажет, ... ... ... ... ... білумен оны дебиторлық қарыздармен салыстыру ... ... пен ... ... ... ... шамамен 2:1
дєрежеде болуы ±сынылады. Егер кредиторлыќ ... ... ... ... ... ќаржы т±раќтылыѓы ќолайсыз деп баѓаланады, б±л
жаѓдай айналым аќша айналымыныњ нашарлаѓандыѓын білдіреді: Егер ... ... неше ... болса, бұл не дебиторлық қарыздар ... ... ... ... ... абсалют кµрсеткіштері болып ТМЗ –
ны ќаржы кµздері мен ќалыптастырудыњ ќамтамасыз ету дєрежесін сипаттаитын
кµрсеткіштер болып табылады.
ТМЗ – ны ... ... ... ... ‰ш негізгі
кµрсеткіштер бар.
1. Меншікті айналмалы капиталдыњ болуы. (Сок) Бұл көрсеткіш ... мен ұзақ ... ... ... ... ... Ол меншіктіњ айналмалы ќаржыларды сипаттайды. Оныњ
б±рынѓы кездермен салыстырѓанда ... ... ... одан ... ... береді.
Меншікті айнымалы капитал былай жазылады.
Сок =Ск- Да. Б±нда Ск – меншікті капитал; Да - ±заќ мерзімді капитал.
Сок – ... – ењ ... ... ... ... ... ... пайдаланылады: субьектініњ аѓымдаѓы активтер
ќ±рамындаѓы меншікті айналмалы капиталдыњ ‰лесі (б±л ... ... ... ... ... – да ... ... ќаржылардыњ ‰лесі. (б±л кµрсеткіш нормал
жаѓыдайын 0,6 –дан кем болмауы керек).
2. ТМЗ ... ... ... және ұзақ ... ... ... болуы . Бұл көрсеткіш бұрынғы көрсеткіштердің ұлғаюы жолымен
анықталынады, яғни ... ... ... ұзақ мерзімді
міндеттемелердің жиынтығына болған қатынас арқылы бұл формула ... ... ДО ұзақ ... ... .
3. ТМЗ – ды ... негізгі қайнар көздерінің жалпы мөлшері. Ол
алдағы көрсеткіштерді көбейту жолымен, ... ... ... ... жиынтығымен анықталады. Төмендегі формуламен беріледі:
OИ= СОК/Д+ KK
Бұнда: OИ – негізгі ... ... KK – ... ... несиелер мен
қарыздар.
ТМЗ – ны қалыптастырудың қайнар көздері болып үш көрсеткіштеріне сәйкес ТМЗ
– ны ... үш ... ... ... ... ... ... (+) немесе кем (-) болуы. (COK)
( СОК = СОК - ТМЗ
2. ... және ұзақ ... ... көздері арқылы ТМЗ – ... ... (+) ... кем (-) болуы (COK /д)
( СОК/д = ... ... ... ... жалпы мөлшері арқылы ТМЗ-ны
қалыптастырудың артық (+) ... кем (-) ... ... OИ= OИ-ТМЗ
Осы жоғарыда көрсетілген ТМЗ –ны қайнар көздермен қалыптастырудың үш
көрсеткіштер арқылы оның тұрақтылық дәрежесі бойынша ... ... ... 4 ... ... Олар мыналар:
1. Ќаржы жаѓыдайыныњ абсалюттік т±раќтылыѓы.
2. Ќаржы жаѓыдайыныњ нормал т±раќтылыѓы.
3. ... ... ... Ќаржы жаѓыдайыныњ даѓдарысќа ±шырауы.
Бірінші:
Ќаржы жаѓыдайыныњ абсалюттік т±раќтылыѓы ... ... Ол ... ... > ТМЗ.
Б±л көрініс тµмендегідей жаѓыдайда салыстырылды. ТМЗ- ... ... ... ... ... Субьект сыртќы кредиторларға
тєуелді болмайды. М±ндай ситуатциялар сирек кездеседі.
Екінші:
Ќаржы жаѓыдайыныњ ... ... ... ... Ол былай жазылады:
Сок/д

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау туралы46 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Аймақтық нарықтың дамуы және қалыптасу ерекшеліктері22 бет
Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс-тәсілдері27 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Билирубин4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь