Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 DELPHI ПРОГРАММАЛАУ ОРТАСЫ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ
ТҮСІНІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.1 Delphi ортасы туралы жалпы мағлұматтар ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Delphi.де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру ... ... 17
1.3 Database Desctop программасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2 МӘЛІМЕТТЕР ҚОРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.1 Мәліметтер қоры туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.2 Мәліметтер қорының негізгі модельдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.3 Мәліметтер қорын басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
2.4 Нормаланған қатынас ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
ПРАКТИКАЛЫҚ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ДЕРЕК КӨЗДЕРІ ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
Курстық жобаның өзектілігі: Мәліметтер қоры – бұл алдымен кестелер жиынтығы , мәліметтер қорына процедуралар және басқа объектілер қатары кіреді. Кестені қандай да бір объектілер жиынының атрибуттары бар екі өлшемді кесте ретінде елестетуге болады. Кестенің аты идентификатор болады, ол арқылы оған сілтеме жүреді.
Кестенің бағандары сол немесе басқа объектілердің характеристикаларына, яғни өрістерге сәйкес келеді. Әрбір өріс сақталған мәліметтердің аты мен типі арқылы сипатталады. Өрістің аты –идентификатор. Ол әртүрлі программалардағы мәліметтерді манипуляциялау үшін қолданылады. Өрістің аты латын әрпімен жазылады. Өрістің типі мәліметтер өрісінде сақталғандардың типтерін сипаттайды. Ол жол, сан, үлкен текстер, кескіндер т.с.с. болуы мүмкін. Мәліметтер қорын басқару жүйесі (МҚБЖ) - бағдарламалық жабдық, оның көмегімен мәліметтер қоры құрылады, соның негізінде ақпаратты іздеу жүйесі құрылады және жұмыс істейді. Ақпаратты іздеу жүйесі дегеніміз - мәліметтер қорының жиынтығы және оларға қызмет көрсетуші бағдарламалар. Қолданылу түріне байланысты МҚБЖ дербес және көпшілік қолданушы деп бөлінеді. Дербес МҚБЖ бір компьютерде жұмыс істейтін локальды (желілік) мәліметтер қорын құруды қамтамасыз етеді. Дербес МҚБЖ - не Paradox, dbase, FoxPro, Access т.б жатады. Көпшілік қолданушы МҚБЖ клиент-сервер архитектурасында жұмыс істейтін ақпараттық жүйелерді құруға мүмкіндік береді. Көпшілік қолданылушы МҚБЖ-не Oracle, InterBase, Microsoft SQL, Server, Informix және т.б жатады.
Delphi-де мәліметтер қорымен жұмыс істеуінің негізі Borland Database Engine (BDE) – Borland фирмасы мәліметтер қорының процессоры болып табылады. BDE мәліметтер қоры мен қосымша арасында делдал қызметін атқарады. Ол мәліметтер қорын реализациялауда қолданушыға мүмкіндік береді. Осыған байланысты мәліметтер қоры реализациясын ауыстырғанда қосымшаны өзгертуге болады. Delphi қосымшасы ешқашан да мәліметтер қорымен тікелей жұмыс істемей, BDE арқылы ғана жұмыс істейді.
Менің курстық жобамның тақырыбы: Навигациялық тәсілдерді қолданып есептер шығару.
Зерттеу мақсаты: Delphi программалау ортасының мүмкіндіктерін пайдалана, Quick Rep компоненті арқылы есеп беруді ұйымдастыру, «Навигациялық тәсілдерді қолданып есептер шығару туралы мәліметтер жинап, көпшілікке мәлімет беру.
Зерттеу міндеттері:
• Мәліметтер қоры туралы жалпы мағлұматтар жинақтау;
• Мәліметтер қорының негізгі модельдерімен, мәліметтер қорын басқару жүйесімен танысу;
1. Н.Культин. “Delphi в задачах и премерах” СПб.: БХВ-Петербург, 2004г.
2. Бобровский С. Delphi 5: Учебный курс.-СПб.: Питер, 2000.
3. М.М.Ерекешева,Т.А.Әмірғалиева.“Delphi ортасында программалау негіздері” Ақтөбе-2004ж
4. Баженова И.Ю. Delphi 6. Самоучитель программиста – М.: Кудиц – Образ, 2002. –432с.
5. Ералиева М. Оқытудың қазіргі технологиялары 2006. - №5. 3-5 бет.
6. Захарова И. Г. Информационные технологии в образовании: Учеб. пособие для студ.высш. учеб, заведений. М.: Академия, 2003.
7. Қазақстан Республикасының бiлiм беру жүйесiн 2010 жылға дейiн дамытудың Мемлекеттiк бағдарламасы.
8. Горячев А., Шафрин Ю. Практикум по информационным технологиям. М., 1999.
9. Бейсенова Г. Жаңа ақпараттық технологиялардың тиімділігі. Қазақстан мектебі №6 - 2006ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
....................................3
1. DELPHI ПРОГРАММАЛАУ ОРТАСЫ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ
ТҮСІНІК.....................................................................
..................................5
1.1 Delphi ортасы туралы жалпы
мағлұматтар...................................5
1.2 Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру ....... ... Database Desctop ... ... ... ... қоры туралы жалпы түсінік
......................................21
2.2 Мәліметтер қорының негізгі модельдері
.....................................23
2.3 ... ... ... ... ... ... ... ДЕРЕК КӨЗДЕРІ ТІЗІМІ
..............................................33
ҚОСЫМША.....................................................................
....................................34
КІРІСПЕ
Курстық жобаның өзектілігі: Мәліметтер қоры – бұл алдымен кестелер
жиынтығы , мәліметтер қорына процедуралар және ... ... ... ... ... да бір объектілер жиынының атрибуттары бар ... ... ... ... ... ... аты ... болады,
ол арқылы оған сілтеме жүреді.
Кестенің ... сол ... ... ... яғни ... ... келеді. Әрбір өріс сақталған
мәліметтердің аты мен типі арқылы сипатталады. Өрістің аты –идентификатор.
Ол әртүрлі ... ... ... үшін ... аты ... ... жазылады. Өрістің типі мәліметтер өрісінде
сақталғандардың типтерін сипаттайды. Ол жол, сан, ... ... ... ... мүмкін. Мәліметтер қорын ... ... ... ... ... оның ... ... қоры құрылады, соның
негізінде ақпаратты іздеу жүйесі құрылады және жұмыс істейді. ... ... ... - ... ... жиынтығы және оларға қызмет
көрсетуші бағдарламалар. Қолданылу түріне байланысты МҚБЖ дербес ... ... деп ... Дербес МҚБЖ бір компьютерде жұмыс істейтін
локальды (желілік) мәліметтер қорын құруды қамтамасыз етеді. Дербес МҚБЖ ... Paradox, dbase, FoxPro, Access т.б ... ... ... ... ... жұмыс істейтін ақпараттық жүйелерді құруға
мүмкіндік береді. Көпшілік қолданылушы ... Oracle, ... ... Server, Informix және т.б ... ... ... ... істеуінің негізі Borland Database
Engine (BDE) – Borland ... ... ... ... ... BDE мәліметтер қоры мен қосымша арасында делдал қызметін
атқарады. Ол ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Осыған байланысты мәліметтер қоры ... ... ... ... Delphi қосымшасы ешқашан да мәліметтер қорымен тікелей
жұмыс істемей, BDE ... ғана ... ... ... ... ... ... тәсілдерді қолданып
есептер шығару.
Зерттеу мақсаты: Delphi ... ... ... Quick Rep ... ... есеп ... ... тәсілдерді қолданып есептер шығару туралы мәліметтер жинап,
көпшілікке мәлімет беру.
Зерттеу міндеттері:
• Мәліметтер қоры туралы жалпы мағлұматтар жинақтау;
• Мәліметтер ... ... ... ... ... басқару
жүйесімен танысу;
• Delphi программалау ортасы туралы материалдар жинақтау;
• Quick Rep компоненті туралы мәліметтер және материалдар ... ... Delphi ... ... Database Desktop
мәліметтер қорын басқару жүйесі.
Зерттеудің ғылыми болжамы: Delphi программалау ... ... Desktop ... ... ... жүйесі – әр түрлі дәрежедегі
мәліметтер қорын құруға мүмкіндік береді. Құрылған мәліметтер қоры ... ... ... ... ... ... мәліметтерді іздеуге,
сүзгіден өткізуге мүмкіндік береді.
Зерттеудің әдістері: Теориялық мәліметтерді саралап, ... ... іс ... ... ... ... жанақтау,
қортындылау.
Курстық жобамның құрылымы: кіріспеден,негізгі екі ... ... ... ... тізімінен және қосымшадан тұрады.
1. DELPHI ПРОГРАММАЛАУ ОРТАСЫ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1.1 Delphi ортасы туралы жалпы
мағлұматтар
Жоғарғы деңгейлі программалау ... ... және ... болып үш түрге бөлінеді. Соңғы кездерде Windows ортасында жарыққа
шыққан және ... ... (ОБП) ... ... тілдері – Object Pascal, Microsoft Visual Basic, Borland
Delphi т.б.
ОБП ... ... ... ... ... және ... осы оқиғаларға жауабынан тұрады. Delphi программалау тілі ... ... ... ... ... ... тез, ... тіл.
Delphi-дің бірінші нұсқасы 1994 жылы жарыққы шығып, кейінгі жылдары
оның бірте-бірте кеңейтілген 2, 3, 4, 5, 6 - ... ... ... ... ... - онда қосымша құруға компоненттік және
объектілік тәсілдер пайдаланылады. Компоненттік тәсілдің мәнісі жеңіл: әр
қосымша арнайы іс-әрекеттерді ... ... ... Ол
жеткіліксіз болса, объектіні өңдеуге арналған үстеме ... ... ... ... ... ... ... жинақталған. Компоненттер панелінде түрлі ... ... ... өте көп. ... жаңа ... ... оны
осы панелге қосуына да болады.
Delphi-де программа дайындау, программа мәзірін құру, анимация,
мультимедиа процестерін ұйымдастыру, OLE ... ... ... ... ... ... ... істеу және т.б. іс-әрекеттерді
орындауға болады. Көптеген операторлардың жазылуы Турбо Паскальдағы ... ... ... ... үшін объект, оқиға, қасиет, әдіс, класс
ұғымдарымен еркін танысып, ... ... және ... ... ... білу ... тәсілдері:
1. Delphi-ді Windows арқылы іске қосу командасы:
Іске қосу – ... - Borland Delphi6 - Delphi ... Delphi ... терезелері көрінеді.
1.Негізгі терезе (Project1);
2.Объектілер инспекторының терезесі (Object inspector);
3.Форма конструкторының терезесі (form1);
4.Кодтар редакторының терезесі ... Delphi ... ... ... ... ... ... төртінші терезе, модуль терезесі де
қосылады. Форма терезесінің ... ... ол ... ... ... ... да ... тұруы мүмкін. Жұмыс
жасау барысында негізгі терезеден басқа терезелерді алып тастауға, ... ... Көп ... ... ... тек қана бір ... ... жұмыс жасауға болады.
Delphi-дің негізгі терезесі құрамына негізгі мәзір, аспаптар панелі
және ... ... ... ... ... ... ... істеу командалары, аспаптар панеліне мәзір пункттеріне енгізілген
негізгі командаларды орындайтын ... ... ... ... ... ... қарай топтасады және әрбір
топ жеке жапсырмаларда орналасқан.
Жапсырмаларда компоненттер жеке пиктограммалар түрінде берілген. Оны
формаға қою үшін ... сол ... ... ... ... ... ... жапсырмалар қарастырылған:
• Стандартты (Standard);
• Қосымша (Additional);
• Windows 32 ... ... System ... ... ... компонент);
• Data Access (мәліметтер қорына BCI арқылы шығу) т.б.
OleContainer компоненті. Компонент байланысқан ... ... ... ... үшін ... контейнер болып табылады. Мұндай
объектілер (таблицалар, суреттер, текст ... т.б.) ... ... ... ... ... ... OLE-
объектінің тамаша ерекшелігінің бірі – оны активтендіру (тышқанмен екі рет
шерту арқылы) ... деп ... ... ... ... редакциялауға мүмкіндік беретін, объектімен ... да ... ... процессор Word, кестелік процессор Excel, Paint және NotePad
сияқты жүйелік утилиттер т.б. OLE-сервер болып табылады.
Проект. Форма. ... ... - ... терезесі. Delphi-де
дайындалатын программа проект деп аталады. Форма - программаны дайындау
алдында ашылатын, программаның сұхбаттық ... Delphi ... рет ... ... Form1 ... ... ... құру үшін формаға
компоненттер палитрасында орналасқан ... ... ... ... ... форма көрінбеуі мүмкін. Оны экранға шығару үшін
View/Forms командасын беру жеткілікті.
Delphi-де құрылған ... ... ... ... ... ... Олар:
• Проект коды (DPR кеңеймелерімен берген формада сақталады);
... ... ... ... ... ... ... (PAS);
• Объектілер параметрі (OPT);
• Ресурстар сипаттамасы.
Ең қарапайым проектінің өзі көп формадан тұрады. ... ... ... құру ... оның ... элементін сақтайтын каталог ашқан
дұрыс.
Форманың және формаға енгізілетін компоненттердің түрлі ... ... ... ... ... Олар ... ... мүмкіндіктерін
сипаттап, ағымдық күйін анықтайды. Мысалы, форма қасиеттерінің мәндері -
форма тақырыбының мәтіні, өлшемі, ... ... түсі т.б. Delphi ... ... ... ... алғашқы сәйкес мәндер ... құру ... не онда ... ... кейбір
қасиеттерінің мәндерін өзгертуден басталады. Объект инспекторы ... ... ... ... тізімін шығару үшін объектіні
таңдап алу керек. Инспектор терезесінің жоғары ... ... ... да ... қойылады. Мысалы, Delphi іске қосылған кезде форманың
ашылған қасиеттер суретте көрсетілген. Терезенің екі ... беті ... ... және Events ... Терезе ашылғанда екі
бағанға енгізілген жазулардан тұратын оның Propertiеs бөлімі ... ... ... ... - ... ... ... бағанға сәйкес
жазылғандар - олардың мәндері.
Delphi-де қосымша 2 этаптан ... 1) ... ... ... ... компоненттер құрайды. Компоненттер визуалды (көрнекті)
және визуалды емес (жүйелік) ... ... ... ... ... ... форма т.б. жатады. ... ... ... ... ... компоненттер жатады; 2)
Қосымша ... ... ... ... кейін мұнда
қойылған ... ... ... ... ... ... тышқанның оң жақ, сол жақ тетігімен сілтеу) атқаруға
тиісті функцияларының жағдайын ... ... ... ... жеткілікті мөлшердегі әртүрлі жағдайларды
қорыта алады. Ең көп пайдаланылатын жағдайлар тобына төмендегілерді ... ... ... ... ... ... орнын ауыстыру;
• Клавиатурадан клавиш басылғанын анықтау;
• Объектілердің drag – and – top әдісімен ... - ... сол жақ ... бір рет ... күтіп
тұрады. OnMouseDown - тышқан батырмасының басылуын анықтайды. OnMouseSellp
- ... ... ... анықтайды. OnDblclick - тышқанның
сілтегішінің ... ... ... екі мәрте басылуын анықтайды.
Көрнекті компонент үстіне тышқан сілтегіші ... ... ... ... ... ... отырады. Жағдайларды қорыту кезінде
Sender параметрі тышқан сілтегішінің қайсы басқарушы элементтің үстінде
тұрғанын, ал Integer ... x, y ... ... ... Shift параметрі Alt, Ctrl, Shift ... және ... ... ... ... ... ... OnKeyPress және OnKeyDown жағдайлары
генерецияланады, ал клавиша жіберілгенде OnKeyUp жағдайы генерацияланады.
Форманың ... ... ... - ... ... атау. Ол Delphi объектілерінің бірі.
Программаның жұмыс барысында Delphi объектіні осы атау ... ... ... ... автоматты түрде алғашқы рет меншіктеген ... ... ... атау ... ... Ол үшін ... ... қасиеті таңдалып, жаңа атау клавиатурадан теріледі.
Font (Шрифт) - ... ... ... ... қасиеті. Оны
таңдап, оң жағында көрінген көп нүкте (...) ... ... ... ... ... ... ... көрінеді. Терезеден, әдеттегідей, ... ... ... ... (мысалы, Times Kaz 10), ОК батырмасын ... ... ... ... тақырыбына енгізілетін мәтін.
Алғашқы кезде қасиеттер терезесінің Caption қасиетіне Form1 сөзі енгізіліп
қойылады. Оның мәнін өзгерту Name ... мән ... ... ... ... ... ... төмендегідей құрылымда
болады:
Program project1 ;
Uses Forms,
Unit1 in 'Unit1.pas' ... in ... ... ... ... ... аты ... файлының атымен сәйкес келеді және дискіге сақталу
барысында да ресурстар файлымен проектілер ... ... да осы ... ... ... атын өзгерткенде автоматты түрде осы файл аттары
өзгереді. Проектіні құру проект файлын компиляциялау ... ... ... exe ... проект атымен аталады.
Проект файлын қарауға және өңдеуге ... Ол үшін ... ... ... ... ... ашылады. Формаларды қарау үшін
View/Forms немесе shift+F12 командалары ... ... ... ... форманың өзі мен оның ... ... ... ... ... ... сипаты беріледі. Ол форманы қолданғанда
автоматты түрде ашады. Қажетті ... ашу үшін ... ... ... орындалады. Модульдер файлында кез ... ... ... ... Олар ... pascal ... жазылады.
Оларды қолдану үшін Uses бөлігінде атты көрсету қажет. Delphi-де ресурстар
файлымен ... ... ... ... ... ... Бұл
Tools/image Editor 3.0 командасы арқылы алынады.
Ресурстарға:
• Компoнеттер пиктограммасы (.DCR);
• Расторлық бейнелер (.BMP);
• Қосымшалар пиктограммалары (.ICD);
• Курсорлар (.CUR) ... ... ... ... мен олардың мәндері текстік
редактордың әр түрлі жолында орналастырылады.
Проектіні компиляциялау және ... ... ... ... дайын файл немесе динамикалық кітапхана (ДLL)
құрылады. Компиляциялау ... ... ... ... арқылы орындалады және мынадай жағдайлар атқарылады.
Соңғы рет ... ... мәні ... ... ... ... әрқайсысы үшін .DCU кеңеймесімен анықталған
модульге өзгеріс енгізілген болса, онда осы модульге пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... ... компиляцияланады да, қосымша орындалуға дайын файл құрылады.
Проектіні Delphi ... Windows ... ... Delphi ... жүктеу үшін Run/Run немесе F9 тетігі басылады. Егер қосымша жұмыс
жасамай қалса, Delphi ортасында Run/Program Reset ... ... ... ... ерте ... ... Delphi ... мәліметтер қорының ең
белгілі форматтарына енудің қажет драйверлер жиыны, локальдік дискіде ... ... ... ... ену үшін ... ... және
жақсы дамыған мүмкіндіктер бар. Өнімді жеткізудің ішінде пайдаланушы ... код ... ... ... ... қажетті экран бетінде
көрсетілетін терезелерді құруға арналған визуалды компонент жиынының үлкен
көлемі болды.
Мәліметтер ... ... ... ұйымдардың өмір ... ең ... ... ... ... ... ... осындай қосымшаларды ұйымдастыратын құралдарға
бөлінген. Оларға берілетін талаптарды жалпы ... ... ... болады:
жылдамдық, қарапайымдылық, нәтижелілік, сенімділік.
Ұйымдастыруға арналған өнімнің алуан түрлілігі ішінде ... ең ... ... тұр. ... ... ... ... мен
маманданған қызығушылығы бар ұйымдастырушылар қалайды. Delphi көмегімен
үлкен көлемде қосымшалар жасалған және ... ... мен ... ... ... Delphi үшін ... ... құруда.
Бұндай жалпы қабылданған кең таралғандық негізінде мына ақиқат жатыр:
программалаудың ... ... ... Delphi ... ... ... ... Шынымен де, қосымшалар Delphi көмегімен шұғыл
түрде жасалады. Сондай-ақ ұйымдастырушы мен Delphi ... ... ... ішкі жайсыздықты тудырмайды, ол ... ... ... Егер ... ... ... орындаса, Delphi -
қосымша нәтижелі (және егер орындалмаса, онда өте жие). Бұл ... және ... ... ... ... әрекеттерге ие болады.
Delphi пакеті - Borland компаниясының Pascal тілінің компиляторының
желілер ... Pascal тілі ... өте ... ол деректер түріне қатаң
бақылауы қателерді ерте байқауға әсер ... және тез ... ... ... жасауға мүмкіндік береді. Borland компаниясы тілді
тұрақты толықтыруда. Бір ... 4.0 ... ... ... ... еді, кейінірек 5.5 нұсқасынан бастап объектілер пайда
болды, ал пакеттің алтыншы нұсқа ... ... ... жұмыс
істеу режимінде терезелік жүйені ... Turbo Vision ... ... ... Бұл ... ... ортасы бар программа
жасаудың ең бірінші өнімі болды.
Алғаш бастауыш ... ... ... ... Borland ... өнімдеріне жұмыстың ыңғайлылығы ... ... ... ... ... ... Visual
Basic ортасымен бәсекелесуге тура келді. 70-жылдардың басында Н.Вирт
Pascal туралы жарияланған ... бұл ... ... ... ... ... программалау тілінің архивте сақталған сөздермен негізгі
түсініктер өте аз ... бар ... Ал Delphi ... ... тіл ... тек ... жаңа түсініктер мен конструкциялар
енгізілуімен ғана ерекшеленбейді, сондай-ақ онда түсініктер санын азайту
мен ең оңай ... ... ... ... ... ... ... аударылады. Turbo Pascal сияқты жақын
бәсекелестерімен салыстыру керек, Basic ... ... ... (ең ... ... ... Visual ... және С++-пен . Delphi-де қолданылатын тілдің ең соңғы нұсқасы өз
мүмкіндіктері жағынан ... ... ... тән ... механизмдердің
ішінде тек көптік меншік ету ғана жоқ (Бірақ жаңа кластарды тудырушы ... алып ... ... өте аз ... ... ... тілін қолдану кезіндегі артықшылықтар қарапайым: бір жағынан,
аралық код интерпретациясына негізделген Visual Basic-ке ... ... ... ... ... болады, бұл шұғыл
программаларды тез ... ... ... ... Екінші жағынан С++-ке
қарағанда Pascal тілінің синтаксисі шұғыл компиляторларды құруға ... ... ... ... ... ... ... меню
және құрылғы пакеті, Object Inspector (бұнда объектінің қасиеттерін және
онымен байланысқан ... ... ... Object Browser ... ... ... және ... өрістері, тәсілдері мен қасиеттерін
қарауға мүмкіндік береді), ... ... ... (Project Menager) ... ... Brief ... толық мәтіндік редактор бар, ондағы
пернелер Windows стандарттарында қабылданғандарға сәйкес ... ол ... ... тереңдігі шексіз. Бағдарламаның лексикалық
элементтерінде алуан ... ... ... Бұл ... ... ... Қосымшаларды жасау процесі өте оңай. Формасын таңдау керек.
(Форма түсінігіне қарапайым, диалогты, ... ... ... және ... ... ... оған қасиеттерді
белгілеу және қажетті компаненттерді ... ... ... және қажет
болса көрінбейтіндерді де): меню құрылғы панелі, жағдай жолын және ... ... ... және ... өңдеуді жазу (бастапқы код
редакторының көмегімен) Object Browser түріндегі Object Browser ... ... ... ... ... ... ... болып
қалды. Олармен жұмыс істеу сіз қосымшаны компиляцияланғаннан кейін ғана
мүмкіндік болды.
Project Manager – бұл ... ... ... мен ... бөлек терезе. Әрбір модульде бастапқы мәтін орналасқан каталогқа
өтетін маршрут көрсетіледі. Қалың шрифт арқылы жобаның ... ... ... синхрондау және опцияларын белгілеу, бұл Pascal ... ... ... ... ... ... қоса, жалпы жобаның ... ... ... С++ тілінің компиляторларында ... make ... өте ... болып келеді.
Пайдаланушының интерфейсті жасауға арналған объектілердің палитра
көмегімен Visual ... Library (VCL) - ... ... ... таңдағанда ең бастапқы факторлардың бірі. ... ... ... ... тікелей ортаға қосылған элементтер саны ... ... ... ... қол ... ... болды.
Borland компаниясының Pascal тілінің компиляторлары пайдаланушыға еш
уақытта да компиляция нәтижелерін көп күттірмейді. Өндірушілер осы компиляр
дүние жүзіндегі ең ... түрі деп ... Delphi ... компиляр
Pentium 100 машинасында минутына бастапқы мәтіннің 390 мың жолына дейін
өңдей алады. Ол төртінші ұрпақ ... тән (4GL) ... ... ... ... ... мен жасау оңайлығын ұсынады, сонымен қатар ол ... тән код ... ... ... ... Delphi ... ортада жобалаудан көп
ерекшеленбейді, бірақ компилицияны орындағаннан ... біз ... ... кодқа қарағанда, 10-20 есе тез жүзеге асырылатын кодты
аламыз. Сондай-ақ бір компилятор екіншісіне ... ... ... ... ... ... ... ол кейін виртуальді
машинасымен ... Бұл ... ... шапшаңдығынан әсер
етпей қоймайды.
Сонымен қатар сегменттерді ... ... ... ... ... болатынын атап кету керек. ... ... ... ... ... Осы кезде ең ұзақ жүретін
компановка операциясымен орындалатын файлды жасау әрекеттері орындалмайды.
Мүмкін Delphi ... ... ... қосымшаларды жасау
құрылғысы негізінде бейнеленгендіктен және осы ... ... ... ... ... ... ... құралдар
нарығына бағытталғандықтан ... ... ... компиляторды
ұйымдастыруды ойламайды.
Borland Pascal көмегімен бұрын қалыптасқан программалармен сәйкестігі
тілге маңызды ... ... ... ... Кейбір
жетілдіру әрекеттерінің қажеттісі әлдеқашан аңғарылды. Олардың ең белгілісі
С++ бар ... ... ... Ол ... ... ... компиляторларында таратылған. Динамикалық жады мен
ресурстармен белсенді ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар болып қалғанда осы ... ... ... ... ... ... Бұл ... ресурс түрлерінің
саны өте көп, ол олармен дұрыс жұмыс істемеу ... жүйе ... ... ... Windows ... ... мәселе болып табылады. Delphi-де
көрсетілген өзгешеліктер аппаратты кездейсоқ жағдайларда ... ... ... ... ... жаңа ... ... таяушылық маңызды дамуға
ие болды. С++ статикалық тәсілдеріне ... ... ... ... ... нұсқасымен жұмыс істейді. Инкопсуляция механизмі көп ... ... ... мен ... ... олар ... сырт көзге көрінбейді, бірақ класс - ... ... ... ... қате ... ... ... бар
объектілер түріндегілерге ғана ерекшелік берілген. Жасаушы үндемеушілік
бойынша жүретін қатені өңдемей-ақ немесе өзінің жеке ... ... ... ... ... ... blocks ... (сондай-ақ
оны protected-blocks деп те атайды) жасалған, олар try және end сөздерімен
белгілінеді. ... ... екі түрі бар: ... және ... ... ... ... пайда болды, олардың ішінде
объектінің түрін ... ... және ... класқа
жатқызылатындығына тексерісі болды.
Класқа сілтеу икемділіктің қосымша деңгейін береді, мысалы ... ... ... жасағыңыз келеді. Ал олардың түрлері тек
кодты орындаған кезде ғана ... ... ... ... ... ... ... объектілерді табатын әртүрлі объектілер көмегімен
құжатты жасағанда ... ... ... бұл ... ... да ... Делегирлеу механизмі түрінде белгілі әрекет
еткізілген делегирлеу дейміз, кез ... ... ... ... ... жауап беру мүмкіндігін бере алу. Ол Delphi-де бағдарламаның
жағдайлы ... тіл ... осы ... ... ... кодты қайта пайдалану көлемін
көбейтуге бөлінеді. Бұл өңдірушілерге қосымшаларды алдын-ала дайындалған
объектілерден ... ... ... және Delphi ортасына жеке объектілерін
ұйымдастыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ешқандай шектеулер жоқ. Шындығында да, барлығы сол ... ... ... ... ... ... ... объектілер мен құрылғыларға ене алады. Нәтижесінде Borland
немесе үшінші фирмалармен жеткізілетін ... ... еш ... ... ... ... 270 архив класы бар өте жақсы
табысы алынған иерархияны ... ... ... ... Delphi-де
мәліметтердің коорпоративті қорларға қосымшаны да жазуға болады, сондай-ақ,
мысалы ойын программалары да өте жақсы жазыла береді. Бұл Windows ... ... ... ... ... өте қиын ... ... оқиғалы үлгі түсінуге және отладки өте қиын
болды. Бірақ Delphi - интерфейсті жасау арқылы программистке ең оңай ... ... ... ... ... ... арқасында сенімді және
тұрақты жұмыс ... ... Delphi және ... ... DLL ... ... VBX, Delphi көмегімен жасалған обектілерді пайдалануды
қолдайды. Дайын ... ... ... ... қосымшалар өте тез
жиналады. Сонымен қатар Delphi-де толық обектілі бағыт ... ... ... ... объектілерін жасай алады. Бұл
шығындарды азайту үшін өте қажет.
Delphi ұйымдастырушыларға (топ құрамында және жеке ... ... ... Бұл ... ... ... ... оларды қосуға және осы ... ... ... ... жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Ұйымдастырушылар Delphi меню ... ... ... ... ... CASE ... қоса алады.
Delphi жасау кезінде пайдаланылатын компоненттер қосымшаларды жасау
ортасына енгізілген және ... құру ... ... ... ... түрлерінің тобы бейнесінде болады.
Бұл Visual Component Library (VCL) деп ... ... ... ... болады: редакциялау жолдары, басқарудың статикалық
элементтердің тізімі бар редакциялау жолдары, объектілер ... ... ... ... ғана ... ... ... бар:
басқарудың кестелік элементтері, закладка, көпбетті жазылған ... ... өз ... ... ... бөлінген және
компоненттер политрасында көрсетілген.
VCL құрамында ... ... ... ... бейнелейтін
арнайы объект болады. Ол ... Windows ... ... ... көңіл бөлмей-ақ сурет салуға мүмкіндік
береді.
Delphi-дің ең маңызды ерекшеліктері ... құру ... ... компаненттерді пайдалану мүмкіндігі ғана емес, сондай-ақ ... ... ... ... Бұндай мүмкіндік ұйымдастырушыларға
басқа жасау ортасына көшпей, керісінше, жұмыс істеп тұрған ортаға ... ... ... ... Сонымен қатар Delphi-дегі компаненттерді
жақсарту мен толық ауыстырып тастау мүмкіндіктері де ... ... ... ... ... ... тән қарапайым шектеулер
жоқ екенін айта кету керек. Delphi-дің өзі Delphi ... ... ... шектеулердің жоқ екенін көрсетеді. Объект кластары иерархия түрінде
құрылғанда, абстрактты, аралық және дайын компоненттер бар. ... ... ... ... ... ... ... түрлер
негізінде өзінің жеке объектілерін жасай алады, сондай-ақ жеке объектілерді
құру мүмкіндігі болды.
Форма бұл кез келген қосымшаның пайдаланушының интерфейсін құру ... ... ... ... ... қосымша қызмет
етуін жүзеге асыратын кодтан, формалар үшін жағдайды өңдеумен олардың
компоненттерінен ... ... ... ... екі түрінде сақталады. Файлдың
бірінші түрі «қосекілік» ... ... және оның ... сақтайды, ал
екінші түрі жағдайды өңдеу қызметін және компонент ... Екі файл да ... ... ... синхрондайды. Сонда
жобаның жаңа формасын жасағанда ... ... ... да ... ... аты ... ... синхрондық жұмыстар Delphi-ді two – way ... ... ... ... ... арасында толық сәйкестікті қамтамасыз етеді. Жаңа
объект немесе код енгізілген соң Delphi визуальді ... ... ... ... ... ... ... орналастырады.
«Two - way tools» - ... ... мен ... жазудың
кәдімгі түрі арасындағы сөзсіз сәйкестік. Бұл ұйымдастырушы визуальді
құрылғылар көмегімен өзі ... ... көре ... ... сөз.
Интерфейстерді визуальді салушы (Visual ... ... ... ... ... ... визуальді түрде клиент-
сервер қосымшаларды толық жасауға мүмкіндік береді. Қосымшаны жасау ... ... ... қылқаламмен көп көлемді майлауларды
салатын суретші сияқты дайын компоненттерді таңдайды. Компиляцияға дейін ол
өз жұмысының нәтижелерін ...... ... ... соң ... ... ... болады, мәліметтер бойынша алмастыруға және
орарды кез келген түрде бейнелеуге ... ... ... ... ... ... ... мен
икемділігі төмен деңгейлі ұйытқыға негізделеді - Borlan Database ... ... ... ... ... ... бар ... Integrated Database Application Programming Interface (IDAPI).
Негізінен қазіргі ... бұл екі ... ... ... (BDE және IDAPI)
және оларды синоним деп қарастырады. BDE мәліметке ену жолын ... ... ... ену ... және SQL ... ... set - бағытталған ену жолының көмегімен жүзеге асырады. BDE
– деп басқа Delphi ... ... ену ... ... ... пайдалану арқылы жүргізеді.
Бірақ тәжірибе көрсетіп ... BDE ... ... орындалған жүйе
өнімділігі ODBC-ге қарағанда өте жоғары. ODBC драйверлері арнайы «ODBC
socket» арқылы ... ... ... соң ... ... ... ... орналасады. Егер курсор бір иконкаға тоқтап қалса, оның астында
сары төрт бұрышта көмекші пайда болады.
Бұл ... ... ... ... копоненттерді
таңдайды. Компонент құрамы визуальді және логикалық компоненттерден тұрады.
Тетік редакциялау ... ... ... ... ... ол
кестелер логикалық болады.
Delphi-де программа визуальді ... ... ... ... ... ... өзінің графикалық көрінісіне ие болады,
олармен тиісті түрде ... үшін ... ... ... ... ... көрініп тұрған тек визуальді копонент болып қалады. Копонент
қызметі бойынша палитра беттерінде ... ... Windows ... ... ... ... «Dialogs» деп аталатын палитра
бетінде орналасқан.
Delphi ұйымдастырушыға ... ... ... үшін ... палитрасын, құралдар сызғышын оңай өзгертуге және синтаксисті
белгілеп, қоюларды түспен икемдеуге болады.
Delphi-де ... өз ... ... ... және оны ... орналастыру мүмкіндігі бар, сондай-ақ компоненттерді ... ... ... ... ... де ... ... Программалар редакциялауды макростарды
орындау мен жазуды мәтіндік блокнотпен ... ... ... тетікті
комбинацияны және жолдың түсті айырмасын пайдалану арқылы жүзеге асыруға
болады.
Графикалық дұрыстағыш. Delphi-де қуатты редакторға енгізілген ... ... ... ... ... ... бар. Тоқтау нүктелерін
анықтауға, үзілістерді тексеріп, өзгертуге адымдап басу арқылы программаның
әрекетін дәл ... ... Ал егер өте ... ... ... ... ... және процессор регисторын тексеріп, бөлек енгізу
мүмкіндігі бар Turbo Debugger пайдалануға ... ... Бұл ... бөлек терезе бейнесінде көрінеді,
онда сіз программаны жобалау кезінде объектінің жағдайлар мен ... ... ... ... and Events) ... менеджері. Ұйымдастырушыға тиісті жобада барлық модульдерді
қарауға мүмкіндік береді және жобаны ... ... ... Жоба ... файл ... таңдалған форма уақытты және т.б
көрсетеді. Мәтін мен формаға тиісті атау ... ... ... арқылы тез
арада жетуге болады.
Объект навигаторы. Қол жетерлік объектінің кітапханасын көрсетеді және
қосымшалар бойынша навигацияны жүзеге ... ... ... ... ... және ... ... глобальді
атаулар тізімін қарауға болады.
Меню дизайнері. Менюді жасауға, шаблондар түріндегілерді ... ... ... кез ... ... ... ... Бұл сізге қосымшаларды оңай ... мен ... ... ... ... ... ... сарапшыларды
өз бетінше қосуға мүмкіндік бар. Потенциалды түрде бұл ... ... Case – ... ... ... ... үшінші фирмалардың
мүмкіндігі. Оның құрамы мынадай: мәліметтер ... ... ... ... ... ... мен шаблондар сарапшысы, форма шаблон
сарапшысы.
RAD Pack құрамына Delphi фирмасындағы Borland Pascal 7.0 ... ... ... ... ... ... уақытта DLL құрылысын
жеңілдететін және тіпті өзінің сарапшыларын ... ... да ... оқу ... ... ... игеруге мүмкіндік береді. Ол
тек көмекші жүйе ғана ... ... ол ... ... өз ... ... Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру
Мәліметтерге ену ... ... ... ... ... негізделген. Амалдарды орындауға SQL (Structured Query Language)
құрылымдық сұраныс тілінің құралдары қолданылады. Delphi қосымшаларында BDE
механизмін қолдану ... ... ... ... SQL-сұранысты
орындауды беретін Query немесе StoredProc компоненттері қолданылады. SQL
құралдарын жергілікті және ... ... ... ... ... болады. Программалаудың процедуралық тілінен айырмашылығы:
есептеу процестерін басқару ... ... ... ... өту) және ... ... құралдары жоқ. Microsoft Access, Visual
FoxPro немесе Paradox ... ... SQL-де ... ... ... ... ... мысалы Query By Example (QBE) –
үлгі бойынша сұраныс, пайдаланушыға ... ... құру ... SQL ... ... толық функционалдық мүмкіндіктерін
қамтымағанмен, программаны ... ... ... және Delphi ... ... қатар, SQL командаларымен жұмыс ... үшін ... және ... бар. ... мұндай компоненттерге Query,
SQLQuery және ADOQuery ... ... ... SQL тілінің функциялары:
• AVG() – орташа мән;
• MAX() – ең үлкен мән;
• MIN() – ең кіші мән;
• SUM() – ... COUNT() – ... ... COUNT(*) – ... емес ... саны;
• UPPER(Str) – Str символдық жолды жоғарғы ... ... ... – Str ... ... ... ... айыстыру;
• TRIM(Str) – Str жолының бастапқы және соңғы бос орындарын өшіру;
• SUBSTR (Str FROM TO) – Str ... өзі ... ... ... ... n2 жолымен аяқталатын ішкі жолды бөліп алу;
ата және уақыт мәндерінен тұратын өрнектен, сәйкес ... ... алу, дата және ... ... ретінде YEAR, MONTH. MINUTE және
SECOND элементтерін көрсетуге болады [3, ... ... ... орындауға болады:
• жаңа кесте құру;
• кестені өшіру;
• кесте өрістерінің құрамын өзгерту;
Бұл әрекеттер SQL тілінің инструкцияларының көмегімен ... құру үшін CREATE TABLE ... ... TABLE
(
. . .
... ... бойынша кестенің форматы автоматты түрде, яғни db ... ... ... dbf dBase ... үшін ... ... ... МҚ
псевдонимі көрсетілген, МҚ каталогында орналастыру керек.
SELECT инструкциясын қарастыруда SQL-сұранысы Query ... ... және ... деп ... Бұл жағдайда сұраныс
орындалуының нәтижесі мәліметтер қорының осы компонентіне сәйкес болып
табылады. ... ... ... нәтижесінде қайталанатын жазбалардың
(яғни барлық өрістердің бірдей мәндері болуы) болуы және ... ... ... DISTINCT ... ... егер ол ... онда
мәліметтер жиынында қайталанатын жазбалар бола алады.
SELECT инструкциясы өрістер тізімі және FROM операндысынан міндетті түрде
тұрады, ал басқа ... ... да ... ... ... ... жиынының нәтижесін таңдау шарты (критерий)
жазылады. Таңдау шарты сипатталатын өрнек ... ... ... ... өрістер аттары, салыстыру амалдары, арифметикалық және
логикалық амалдар, жақшалар, LIKE, NULL және ... ... ... болуы
мүмкін;
ORDER BY операндысы мәліметтер жиынының нәтижесінде жазбаларды сұрыптау
ретін ... ... ... ... Келісім бойынша әрбір ... ... өсу ... ... Егер ... кему реті бойынша
сұрыптау керек болса, онда осы ... ... соң DESC ... BY ... ... нәтижесінде жазба тобын ... ... ... ... алу жазбалармен орындалатын топтық амалдарды орындау
үшін ... ... ... ... ... да бір ... ... қолданылады;
HAVING операндысы GROUP BY операндысымен бірге қолданылады және топтардың
ішіндегі жазбаларды таңдап алу үшін пайдаланылады;
SELECT инструкциясы күрделі құрылымнан ... және ... ... ... ... Инструкцияларды біріктіру UNION операндысы пайдаланылады.
Мәліметтер жиынының нәтижесі екі инструкцияның WHERE операндысында берілген
таңдау ... ... ... ... ... ... ... SELECT инструкциясы басқа инструкцияның ... ... ... ... ... және ... үшін ... таңдауды қажет етуді қамтамасыз етеді.
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| |1.3 Database Desctop ... |
| | |
| ... Desctop BDE ... ... Delphi ... ... |
| |Ол жаңа ... қорын құруға және бар мәліметтер қоры кестелерін |
| |редакциялауға, ... ... ... және SQL ... және |
| |мәліметтер қоры псевданимімен жұмыс ... ... |
| ... қорының жаңа кестесін құруды қарастыру. Database Desctop |
| |программасы қосылады. Енді оның басты ... мына ... |
| ... File –> New –> Table ... –> Құру –> ... ... кейін |
| |құрылатын кесте ... ... ... ... ... ... |
| ... Келісім бойынша программа Paradox 7 типін ұсынады.Егер dBase |
| |IV типі ... ОК ... ... ... ... ... жаңа |
| ... (2-сурет) ашылады. |
| | |
| | |
| | |
| ... Жаңа ... құру ... |
| | |
| | |
| | |
| ... ... ... құру терезесі |
| | |
| |Бұл ... ... ... бар: |
| ... құру және ... |
| ... өрістерді беру; |
| ... ... |
| ... ... шектеулер қою; |
| ... беру ... олар ... |
| ... ... ... көрсету; |
| ... ... үшін ... ... |
| ... кестеде ең болмағанда бір өріс болуы керек.Кесте |
| ... ... ... үшін ... ... құру терезесіндегі |
| |Field Name (өріс аты) ... ... ... ... атын |
| |енгіземіз. ... соң Type (Tun) ... ... типін |
| |көрсетеміз. Ең соңында Size ... ... ... өріс өлшемін |
| |береміз. |
| ... ... соң ... өріс беріледі. Ол үшін кесте |
| ... құру ... оң ... Table ... (кесте |
| ... ... ... Indexes (индекстер) пункті таңдалады |
| ... ... ... Define ... ... ... |
| |Индекстік өрісті таңдап, ... ... ... Unique |
| ... ... қою ... қамтамасыз етіледі. ОК басылады.Енді|
| |құрылған таблицаны сақтауға болады, әзірше онда ... ... |
| ... Save As… ... басылады. |
| |Бұл ... ... енді ... ... ... ... ішін |
| ... Database Desctop арқылы жасауға болады.Ол үшін Database |
| |Desctop ... ... ... ... File -> Open -> |
| ... |
| ... -> Ашу -> Кесте) |
| ... жаңа ... ... ... ... бар ... ... |
| |пайдаланып, оны жаңа кестеге көшіріп алуға болады. Ол үшін ... |
| ... беру ... ... ... алу) ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... алғаннан бөтен, қосымша |
| |информацияны да көшіруге болады. |
2 ... ... ... қоры ... жалпы түсінік
Ақпараттық жүйенiң қазiргi кездегi формасы мәлiметтер қоры
болып табылады. ... ... ... бiр немесе бiрнеше мәлiметтер қоры (МҚ);
- мәлiметтер ... ... ... ... қолданбалы программалар жиынтығы.
Мәлімкттер қоры (МҚ) - ақпараттық ... ... ... ... Бұл ... ... қамтамасыз ететiн және мәлiметтерді тез
әрi қолайлы түрде жеткiзудi мiндет ... ... ... қорындағы ақпараттар:
- қарама-қайшылықсыз;
- бiртұтас немесе жинақы болуы тиiс.
Мәліметтер қоры ... ... ... оны өңдеудің объектісі
болып табылады. ... қоры ... не? Кең ... алып ... қоры – ... қандай-да бір саласындағы немесе оның
бөлігіндегі нақты объектілер туралы мағлұматтар ... ... ... оны ... ... мәліметтер қоры (металлургия), емханалардың
мәліметтер қоры ... ... ... ... ... реттеліп отырмаса, біз
мәліметтермен жұмыс жасай алмаған болар ... ... ... ... тақырыптары, өзара қисынды біріктірілген арнайы анықтамалар,
каталогтар, карточкалар, энциклопедиялар және т.б. бар.
Мәліметтер қоры – бұл алдымен ... ... , ... қорына
процедуралар және басқа объектілер қатары кіреді. Кестені қандай да бір
объектілер жиынының ... бар екі ... ... ... ... ... аты идентификатор болады, ол арқылы оған сілтеме жүреді.
Кестенің бағандары сол немесе басқа ... ... ... ... келеді. Әрбір өріс сақталған мәліметтердің аты мен
типі арқылы сипатталады. Өрістің аты ... Ол ... ... ... үшін ... ... аты
латын әрпімен жазылады. Өрістің типі мәліметтер өрісінде сақталғандардың
типтерін сипаттайды. Ол жол, сан, ... ... ... ... ... ... жолы ... кестеде сипатталған объектілердің
біреуіне сәйкес келеді, оны ... деп ... және оның ... ... ... ... ... мәні кіреді. Мәліметтер қорын
құрған кезде ... ...... ... ... ... Әдетте бұл әрбір жазбаның қайталанбауын қамтамасыз ететін кілттік
өрісті енгізумен іске ... ... өріс бір ... бірнеше болуы мүмкін.
Өрістердің мәнін қолданушы өзі енгізеді және ол мәліметтер қорында
сақталады. Бұл ... ... ... ... ... өрістерді
енгізуге болады. Мұндай өрістердің мәнін қолданушы енгізбейді, ол автоматты
түрде ... ... ... мәні негізінде есептелінеді.
Комплекстік мәліметтер қорын бірнеше әдістермен құруға болады:
1. Программалаудың алгоритмдік тілдері – Бейсик, Паскаль
2. Программалаудың ортасы көмегімен – Visual Basic, ... ... ... ... ... деп аталатын арнайы программалық жабдық
көмегімен – Access, FoxPro.
Мәліметтер қоры төмендегідей талаптарды қанағаттандырады:
1) Мәліметтер ... – бұл ... екі ... ... ... Мәліметтер өзгертілгенде осы ... ... ... ... Мәліметтер қорымен жұмыс жасайтын барлық ... ... ... ... ... ... ... қорында мәліметтер мүмкіндігінше қайталанбауы тиіс, яғни
артық мәлімет ... ... ... ... Жан – ... ... орнату және қолдау. Мұндай байланыстар қандай да
бір файылды әр түрлі қолданбалы ... ... ... ... дамытылуы, яғни, барлық уақытта мәліметтер өзгертіліп және
кеңейтіліп отыру мүмкіндігі ... ... аз ... яғни ... көп орын ... қоры ... үш белгісі бойынша жіктеледі.
Бірінші белгісі – сақталынған ... ... ... қоры ... және құжаттық болып бөлінеді. Фактографиялық
мәліметтер қоры қатаң анықталған пішімде ұсынылған, жазылған обьектілердің
қысқаша ... ... ... ... ... қорының
мәліметтер қорына әрбір кітап туралы деректер библиографиялық ... ... ... ... және т.б. ... ... ... сақталмайды. Яғни, фактографиялық мәліметтер қоры – картотекалар.
Құжаттық мәліметтер қоры әр ... ... ... ... ... кең ... ... тұрады. Мысалы,
заңдық актілердің құжаттық мәліметтер қоры – бұл ... ...... сақтау әдісі бойынша мәліметтер қоры
орталықтандырылған және бөліктелген болып ... ... ... ... информациялар бір компьютерде сақталады.
Бөліктелген ... қоры ... ... және ... ... және ... әрбір бөліктері бөлек
компьютерлерде сақталуы ... ...... ... құрылымы реляциялық,
иерархиялық және желілік болып бөлінеді.
2.2 Мәліметтер қорының негізгі модельдері
Қорда сақталған ... ... бiр ... құрылымнан,
яғни модельден тұрады. Мәліметтер қорының төмендегідей негiзгi модельдері
бар:
• иерархиялық;
• желілiк;
• реляциялық;
... - ... ... берілгендер ағаш тәрісдес құрылым түрінде
беріледі. Бұл модельдің ерекшелігі егер сұраным ... ... ... ... сәйкес келсе, онда іздеуді өте тез ... ... ... та ... күрделі логикалық байланыстарында
бұл модель өте үлкен ... ... ... ... граф түрiнде ұйымдастырылады.
Бұл модельдiң жетiстiгi – iздестiрудiң ... ... және ... көптеген есептерді шешу үшiн мәлiметтердi ... ... ... ... ... ... ... – желiлiк модельдi
iске асырудың классикалық тәсiлiне ... ... ... ... ... қатты және оны ұйымдастырудың күрделiлiгi
болып ... ... ... пен ... ... ең ... ... құрылымы мәлiметтер қорын жобалау сатысында ... ... қол ... ... ... өзгертiле алмауы болып
табылады.
Реляциялық модель атауы ағылшынның “relation” (қатынас) ... ... және 1970 ... IВМ фирмасының қызметкерi Эдгар Кодд
ұсынған болатын. Реляциялық мәлiметтер қоры ... ... ... ... ... мен ... ... айырмашылық - қатынаста тәртiп болмайды, яғни жазбалардың
реттелмеген жиыны. Реті ... ... ... ... таңдауды
алумен анықталады. Кестелер арасындағы байланыс логикалық деңгейде және
пәндiк ... ... ... ... байланыс әртүрлi
кестелерде мәлiметтердi қолдану жолымен бекiтiледi.
Реляциялық модельдің жетiстiгi оның ... ... ... iске ... қолайлылығы, жоғарғы стандарттылығы
және реляциялық алгебра және реляциялық есептеу математикалық аппаратын
қолдану болып ... ... ... түрлерiн жинаудың
шектеулiлiгi және алдын ала анықталуы жатады. Бұл ... ... ... ... қосымшаларға қолдану қиындатады. Аталған мәселе
реляциялық модельдi обьектiлi-реляциялық модельге кеңейтумен ... ... ... ... жеке ... ... ұсынылады. Мәліметтер қорының жазбаларының және олардың қайта өңдеу
функцияларының арасындағы өзара байланыс ... ... ... ... ... құрылымды мәлiметтердi
құру үшiн кеңінен қолданылады.
Реляциялық модельдің элементтері төмендегі 1-кестеде келтірілген.
|Элементі ... ... ... ... ... мәні ... сипаттау қасиеті ... ... ... тақырыбының жолдары ... ... ... ... мәні ... ... мәні ... ... ... ... |
| ... ... ... типі |Кесте элементінің мәндерінің типі ... кілт |Бір ... ... атрибуттар |
1- ... ... ... ... элементтері
Реляциялық модельдің негізгі элементі кесте болып ... МҚ ... ... кестелерден тұрады. Әрбір кесте бір типті
обьектілер туралы ақпараттан тұрады, ал ... ... ... ... ... құрайды.
Реляционды мәліметтер қоры келесі қасиеттерге ие болады:
• Кестенің ... ...... бір ... ... ... ... бір типті;
• Әр бір өріс әмбебаб атқа ие;
• Кестеде бірдей жазулар жоқ;
... ... реті ... ... ... ... ... кілттер, индекстер
Мәлiметтер қорын құрайтын кестелер Файлдарда сақталады және олар жеке
құжаттарға ұқсайды немесе ... ... ... ... қарапайым
тәсiлмен көшiруге, басқа жерге ауыстыруға ... ... ... ... ... ... ... Бiрақ та,
құжаттардан айырмашылығы мәлiметттер ... ... көп ... ... яғни ... бiрнеше қосымшаларды қолдануға болады.
Мәлiметтер қорының әрбiр ... ... мен ... ... ақпараттық жүйенің біртипті объектілері туралы мәліметтерді сақтауға
арналған. ... ... - ... (қатар), ал кесте бағандары - өрістер
(атрибут) деп аталады. Әрбір өрістің кестеде аты ... ... Өріс ... біреуінен тұрады, мысалға, жолдық, бүтінсанды немесе ... ... ... ... ... ... мәннің типі мен өріс ... ... ... тексеріледі.
Әрбiр кестенің келесi элементтерден тұратын өзiндік құрылымы бар:
• өрістерді ... ... ... өріс мәндеріне шектеу қою;
• кестелер арасындағы сiлтемелiк тұтастықты шектеу;
• қол жеткiзу құқығы.
Кестелер құрылымының негiзiн оның өрістерін сипаттау ... ... ең ... бiр ... тұрады.
Кiлт кестедегі әрбір жазбаны бірмәнді анықтайтын өрістер жиынын
береді. ... кiлт бiр ... ... ал ... немесе құрамды кiлт -
бiрнеше өрістерден тұрады. ... ... ... ... ... атайды.
Кiлт:
• кесте жазбаларының бiрмағыналы идентификациясын;
• кiлт мәнінің қайталануын болдырмауды;
• мәлiметтер қорында сұраныстарды тез ... ... ... жеке кестелерiнiң арасында байланыстарды орнатуды
қамтамассыз етедi.
Сонымен бiрге кiлттi алғашқы кiлт ... ... ... деп ... ... таңдау қашанда жәй ғана мiндет емес, әсiресе көп ... бар ... үшiн. ... құрастырудың қолайлы варианты ол үшiн
сәйкес типтi өрісті қолдану болып табылады.
Кiлттi анықтау кезiнде келесi ережелердi ұстану керек:
• кiлт ... ... ... Құрамды кiлтте жеке өрістердің мәндері
қайталануы мүмкiн;
... ... ... типтегi өрістер кiре алмайды, мысалға, графиктік
өріс немесе түсiндiру өрiсi.
Индекс, кiлт секiлдi кесте өрістерімен ... ... ол ... құрайтын мәндердің қайталануына жол бередi. Индекс құрастырылған
өріс - ... деп ... Жай ... ... индекс бiр өрістен, ал
құрамды немесе күрделi индекс - бiрнеше өрістен тұрады.
Индекстi қолдану:
• мәлiметтерге қол жеткiзудiң жеделдiлiгiн кеңейтудi;
... ... ... қоры ... ... байланысты орнатуды;
• сiлтемелiк тұтастықта шектеуді қолдануды қамтамассыз етедi.
Индекстi қолдану мәлiметтерге қол жеткiзудiң жылдамдығын арттырады,
яғни оған қол ... ... ... ... ... әдiспен
орындайды.
Сұрыптау – өрістер бойынша немесе ... тобы ... ... ... бiлдiредi. Индекстер кестелерді индекстік өрістер бойынша
сұрыптау үшін қолданылады. Бір кесте үшін бiрнеше индекстер ... ... әр ... ... ... ... ... ағымдық етiп қоюға
болады. Тiптi бiрнеше индекстер болған жағдайда да кестеде ағымдық ... ... ... ... ... жүйесі
Мәліметтер қорын басқару жүйесі (МҚБЖ) - бағдарламалық
жабдық, оның көмегімен мәліметтер қоры құрылады, ... ... ... ... ... және ... істейді. Ақпаратты іздеу жүйесі дегеніміз
- мәліметтер қорының жиынтығы және оларға қызмет көрсетуші ... ... ... МҚБЖ ... және көпшілік қолданушы деп
бөлінеді. Дербес МҚБЖ бір ... ... ... ... ... ... құруды қамтамасыз етеді. Дербес МҚБЖ - не Paradox, dbase,
FoxPro, Access т.б жатады. ... ... МҚБЖ ... ... ... ... жүйелерді құруға мүмкіндік
береді. ... ... ... Oracle, ... ... ... Informix және т.б ... МҚБЖ-сiнiң тiлдiк құралының құрамына тiлдердiң 2 түрi кiредi:
... ... ... ... ... ... тiлі;
• Мәлiметтермен негiзгi операцияларды орындауды қамтамасыз ететiн
мәлiметтердi реттеу тiлi (манапулирования).
Аталған ... ... ... ... ... ... ... екі стандартты тiлдер: QBE (Query By Example) ... ... тiлi және SQL ... Query ... ... тiлi ... - МҚ - на сұраныстарды визуальді құруды қамтамасыз етеді және
мәлiметтердi реттеу тiлiнiң ... ... ие. SQL - ... ... ... ... және ... құрылған мәлiметтер
қорына қол жеткiзудiң стандартты құралы болып табылады, сипаттау және
реттеу ... ... ... ... ... басқару жүйесінің архитектурасы
Мәліметтер қоры қолданатын программалар, өзінің кемшілігі және
артықшылығы бар бір архитектураға ие ... ... ... ... бір ... орналасады. Мұндайда
көптеген қолданбалы программалар жұмыс істейді.
Файл-сервер архитектурасы
Мәліметтер қоры күшті компьютерде, серверде орналасады, ал ... ... желі ... қосылған. Бұл компьютерде клиент
программалары ... Олар ... ... желі ... ... архитектураның артықшылығы мәліметтер қорымен бірнеше қолданушы
жұмыс ... ... ... –желімен көп мәліметтер беріледі. Барлық
өңдеулер ... ... ... Онда мәліметтер қорының көшірмесі
құрылады. Бұл ... ... ... шектеуге әкеледі және
мәліметтер қорымен ... ... көп ... ... әкеп соғады. Бұл
кешіктірулер белгілі кестемен бір ... ... ... мүмкіндігі
жоқтығында. Клиент программалары осы ... ... ... ... ... ... жұмыс жасамайды. Бұл кесте деңгейіндегі блоктау
деп аталады.
Клиент-серверлік архитертура
Мұндай архитектурада, серверде тек қана мәліметтер қоры ... ... ... ... ... жүйесі прогаммасы жұмыс істейді. Ол
қолданушылардан келген сұранымдарды өңдеп оларға жазбаларды қайтару үшін
қолданылады. ... ... ... файл ... ... қорымен жұмыс істемейді, ол мәліметтер қорын
басқару жүйесіне ... Ол ... ... ... күш ... өйткені көп жұмыс серверде істелінеді. Мәліметтер қорын басқару
жүйесі мәліметтер қорының дұрыстығын автоматты түрде ... ... ... ... ... ... ... бақылап отырады. Клиент-сервер
мәліметтер қорын басқару жүйесі алаң және ... ... ... жүзеге
асыра алады. Бұл кестемен жұмыс істеген жазбаны өзгерту тек біреуінің ... ... ал ... жұмыс істеушілер өте көп ... ... ... ... ... ... Егерде сервер
жұмыс істемесе бүкіл жұмыс тоқтайды.
Бөлшектелген архитекрура
Желіде бірнеше сервер жұмыс істейді. ... қоры ... ... ... ... ... ... басқару жүйесінің өз қосымшалары
болады. Программа сервері деп аталатын программасы бар арнайы программалар
қолданылады. Олар сұранымдарды ... ... ... ... ... күш ... өзара бөліп береді. Егерде берілгендермен
интенсивті түрде ... ... ... онда басқа күшті желі компьютерде
автоматты түрде іске қосылуына болады. Мұны ... деп ... ... күш ... ... ... ... компонетті
архитектура деп аталады. Мұндай архитектураның кемшілігі ол ... ... ... және құру ... ... ... ... қорына кіру (бір компьютерде немесе желіде орналасқан)
стандартты протокол бойынша броузердің көмегімен іске асырылады. Бұл ... ... ... қойылады. Мұндай программаларды «Тонки клиент»
деп атайды, өйткені олар 80386 процессоры бар дербес компьютерде де ... ... ... ... мен ... интерфейспен қатынасы
стандартталуына байланысты мұндай жүйелерді құру және тарату ... ... ... желі құрмай интернетке сервер арқылы ... ... ... жүйеге қолдануға болады. (Мұндай жағдайда интернет
технологиясы туралы айтылады). Бұл жағдайда арнайы ... ... ... ... ... және сервер арасындағы мәліметтермен алмасуға
өзіндік спецификациялар құруды ойластырмауға ... ... ... ... ... кесте (қатынас) түрінде бірнеше ... ... яғни ... ... ... объектілер қатынастарының
әртүрлі топтары ұйымдастырылуы мүмкін. Атрибуттардың ... ... ... ... қажет, яғни мәліметтердің ... және ... ... ... мен жаңартуды жеңілдете
алатындай болуы қажет.
Қатынастардың кейбір жиынын қосқан кезде, ... ... ... ... ... ... қарағанда ерекше
қасиеті болады, егер ол нормаланған қатынас талабын қанағаттандыратын
болса.
Нормаланған ...... ... ... қоры ... – қайшылықсыз болатын, мәліметтер қорын енгізу
күрделілігін ... ... ... ... формальдық
аппарат.
Е.Код қатынастардың нормаланған формасының үш түрін және кез –
келген қатынасты үшінші (ең ... ... ... ... ... ... ... нормаланған немесе бірінші нормаланған формаға келтірілді деп
аталады, егер оның барлық атрибуттары ... (әрі ... ... ... бірінші нормаланған формаға келтіру қатынас реквизиттері
(өрістері) санының өсуіне және кілттің өзгеруіне әкеледі.
Екінші нормаланған форма.
Қатынасты екінші ... ... ... ... ... функционалдық тәуелділік және толық функционалдық
тәуелділік деген ұғымдарға түсінік беру ... ... ... ... ... ... логикалық байланысқан, бұл байланыс реквизиттердің функционалдық
байланысын көрсетеді.
Реквизиттердің функционалдық тәуелділігі – ... ... ... ... анық ... ... ... тек
бір мәні сәйкес келетін тәуелділік.
Функционалдық тәуелділіктің мұндай анықтамасы пәндік облыстың барлық
реквизиттерінің өзара байланысын талдау кезінде өз ... ... ... ... кілт болған жағдайда толық функционалдық тәуелділік ұғымы
енгізіледі.
Кілттік емес атрибуттардың толық функционалдық тәуелділігі ... емес ... ... ... ... ... ... кілттің
ешқандай да бөлігінен функционалды тәуелді болмайды деп тұжырымдалады.
Қатынас екінші нормаланған формада бола ... егер ол ... ... ... және әрбір кілттік емес атрибут ... ... ... ... ... ... ... форма ұғымы транзитивтік емес тәуелділік ұғымына
негізделеді.
Транзитивтік тәуелділік байқалады сол жағдайда, егер екі ... ... ... ... болса, ал басқа сипаттаушы реквизит
бірінші сипаттаушы реквизиттен тәуелді болса.
Қатынас үшінші ... ... бола ... егер ол ... ... болса, және әрбір кілттік емес атрибут алғашқы кілттен
транзитивтік емес тәуелділікте болса.
ПРАКТИКАЛЫҚ ... «Delphi ... ... ... сауда орталығын жарнамалау».
Шешуі: Delphi программалау ортасында формалар құрып, ... ... ... ... LG ... мәліметтер қорын құру.
Курстық жобамның алғашқы бетін Delphi бағдарламалау ортасындағы Image
компонентін қолданып ... ... ... қойылды. Сонымен қатар ... ... ... ... беті
2 сурет «Негізгі бет»
Есеп беру беті. Есеп беру батырмасын шерту.
Есеп беру батырмасын ... ... ... ... ... ... келе, Delphi ортасында барлық
компаненттерді ... ... ... құру қарастырылды. Мен бұл жобада
нәтижеме жету үшін Delphi интегралды ... ... ... ... ортасы құрылымды барлық компаненттермен байланыс ұйымдастырып,
Delphi ортасында «Навигациялық тәсілдерді қолданып есептер ... ... ... Delphi ... ... ... қолданып
есептер шығару» алдын ала жазу ұйымдастыру мәліметтерін құрдым, мәліметтер
қорына енгіздім.
Delphi ... ... ... ... тұрады. Delphi
интегралдық орта түрі – интерфейс. Delphi жүктелгеннен кейін интерфейсі
мынадай ... ... ... бастапқы бету;
• Топ туралы мәліметтер қоры берілген;
• Мәліметтер бойынша Quick Rep компоненті арқылы есеп үйымдастыру;
• Авторы;
• Шығу баттырмалары ... ... ... «Навигациялық тәсілдерді қолданып есептер
шығару»туралы программа құру.
Курстық ... ... Delphi ... ... ... Delphi ортасында «Навигациялық тәсілдерді қолданып есептер
шығару» көпшілікке мәлімет ... ... ... ... екі бөлімнен, қорытындыдан,
практикалық бөлімнен, пайдаланған дерек көздер тізімінен тұрады.
Бірінші бөлімде Delphi ... ... ... ... ... ... қарастырып кеттім.
Екінші бөлімде мәліметтер қоры оның жұмыс істеу принципттері ... ... ... ... өзім ... ... «Delphi ... ортасында
«топ мәліметтері» туралы мәліметтер қорын құрдым.
Delphi ортасында қосымша құру мүмкіндіктерін білім алушыларға ... ... ... ... осы ... қолдануға мүмкіндік
бар екендігін айта ... ... ... ... кеткен теориялық
бөлімді практикада ұштастыра отырып, тақырып мазмұнын өз деңгейінде ашып,
ойлаған мақсатыма жете ... деп ... ... ... ... ... ... в задачах и премерах” СПб.: БХВ-Петербург, 2004г.
2. Бобровский С. Delphi 5: Учебный курс.-СПб.: Питер, 2000.
3. ... ... ... Ақтөбе-2004ж
4. Баженова И.Ю. Delphi 6. Самоучитель программиста – М.: Кудиц – ... ... ... М. ... ... ... 2006. - №5. 3-5 бет.
6. Захарова И. Г. Информационные технологии в образовании: Учеб. пособие
для ... ... ... М.: Академия, 2003.
7. Қазақстан Республикасының бiлiм беру жүйесiн 2010 жылға ... ... ... Горячев А., Шафрин Ю. Практикум по информационным технологиям. М.,
1999.
9. ... Г. Жаңа ... ... ... ... №6 - ... Unit2;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, Buttons, jpeg, ExtCtrls;
type
TForm2 = class(TForm)
Image1: TImage;
SpeedButton1: TSpeedButton;
SpeedButton2: ... ... ... ... SpeedButton1Click(Sender: TObject);
procedure SpeedButton2Click(Sender: TObject);
procedure SpeedButton4Click(Sender: TObject);
procedure SpeedButton5Click(Sender: TObject);
procedure SpeedButton3Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form2: TForm2;
implementation
uses Unit3, Unit4, Unit6, ... ... ... ... TForm2.SpeedButton2Click(Sender: TObject);
begin
form4.show;
end;
procedure TForm2.SpeedButton4Click(Sender: TObject);
begin
form6.show;
end;
procedure TForm2.SpeedButton5Click(Sender: TObject);
begin
close;
end;
procedure TForm2.SpeedButton3Click(Sender: TObject);
begin
FORM5.SHOW;
end;
end. interface
uses
Windows, ... ... ... Classes, ... ... ... DB, ... ExtCtrls, DBCtrls, Grids, DBGrids;
type
TForm4 = class(TForm)
DBGrid1: TDBGrid;
DBNavigator1: ... ... ... ... ... TButton;
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form4: TForm4;
implementation
uses ... ... ... ... ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi программалау ортасында Қазақстан туралы мәліметтер қорын даярлау 51 бет
Delphi7 объектілі бағытталған программалау ортасы34 бет
Delphi ортасы туралы мағлұмат31 бет
Delphi ортасы. Проект. Форма. Қасиеттер.18 бет
Delphi ортасында жұмыс14 бет
Delphi программалау ортасының негізі34 бет
Delphi –программалық ортасында бағдарламалау17 бет
Delphi- де программалау14 бет
Delphi-дің графикалық мүмкіндіктерін қолдана отырып қозғалатын бағдарлама құру20 бет
Delphi-де берілгендер қорын басқару жүйелері13 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь