ҚР Салық жүйесі: қалыптасу кезеңдері мен қызмет ету мәселелері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1 Қазақстан Республикасы салық жүйесінің теориялық ерекшеліктері
1.1 ҚР салықтың экономикалық мәні, ерекшеліктері және элементтері ... ... ... ...8
1.2 ҚР салық жүйесінің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

2 Қазақстан Республикасы салық жүйесінің қызмет ету механизмін талдау
2.1 ҚР бюджетіне салық түсімдерінің механизмі бойынша талдау ... ... ... ... ... .30
2.2 Алматы облысы бойынша салық түсімдерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37

3 ҚР салық салу жүйесін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .46

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
Мемлекет экономикасының тұрақтылығын қамтамасыз етуде салықтар маңызды орын алады. Экономикалық мазмұн тұрғысынан салық дегеніміз жеке тұлғалардан, кәсіпорын мен ұйымдардан заңға негізделіп алынатын міндетті төлем жүйесі. Салық және салық салу мәселесінің тамыры ғасырларға тереңдеп бойлаған.
Салық – нарықтық қатынастардың бір бөлігі, оның қызмет етуі елдегі экономикалық реформалардың нәтижелігімен тығыз байланысты. Өз кезегінде жүргізілген салықтық реформаның тиімділігі мемлекеттің экономикалық дағдарыстан шығуына және экономиканың қалыпты қызмет етуі үшін шешуші роль атқаруда. Яғни салық – бұл белгілі бір көлемде, белгілі бір мерзімде жалпы мемлекеттік қажеттіліктер үшін өкілетті мемлекеттік органдардың актілері негізінде бюджетке төленетін заңды және жеке тұлғалардың қайтарымсыз төлемдері.
Салықтар – мемлекет қаржысының тұрақты қайнар көзі болып табылады. Мемлекет салықтық түсімдерді экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты экономикалық тетік ретінде пайдаланады. Салықтар мемлекеттің егемендігінің бір көрінісі.
Мемлекеттің қаржы және салық саясатын жетілдіру мәселелерін зерттеуге өз еңбектерін арнап, сол арқылы экономика ғылымына айтарлықтай үлес қосқан төмендегідей экономистер мен заңгерлерді айтуға болады: А. Герун, А.И. Худяков, А.К. Арыстанова, Б.Б. Шермухаметова, Б.Ж. Ермекбаева, В.Д. Мельников, Г.К. Жакупова, Г.М. Бродский, Е. Калюжанова, Е.Х. Сигаев, З. Атығаева, К.А. Сержантов, М.Т. Оспанов, М.Х. Тусеева, С.С. Сатубалдин, А.А. Нурумов, А.Б. Зейнельгабдин, А. Смит, А. Соколов, А. Тривус, В.Д. Ли, Г.А. Лесбеков, Г. Қарағұсова, Е.В. Порохов, К.А. Аттапханов, К.Ә. Сағадиев, К.К. Ильясов, М.Б. Кенжегузин, О. Тимофеева, С.Г. Пепеляев, С.М. Мусин, Ф.С. Сейдахметова және тағы басқалары.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасының салық жүйесі жайлы жан-жақты мағлұмат беру, оның қалыптасу кезеңдерін, қағидаларын қарастырып, қазіргі заманғы салық жүйесіндегі орын алып отырған мәселелерді зерттеу және оларды шешу жолдарын қарастыру.
Дипломдық жұмыстың міндеті – қойылған мақсатқа жету, ол үшін салықтың мәнін, мазмұнын, атқаратын қызметін, салық салу механизмінің даму жағдайын, оны жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда зерттей отырып, оны тәжірибиемен ұштастыру, қорытынды жасау болып табылады.
Дипломдық жұмыстың бірінші бөлімінде салықтың мәні, мазмұны, атқаратын қызметтері, түрлері және ұлттық салық жүйесінің қалыптасу кезеңдері мен қызмет ету механизмі қарастырылған.
Екінші бөлімінде Қазақстан Республикасы, Алматы облысы бойынша бюджетке түскен салық түсімдерінің 2007-2009 жылдар аралығындағы көрсеткіштеріне экономикалық талдау жасалған және Алматы облысы салық департаментінің бақылау-экономикалық қызметі туралы қарастырылған.
1. Құлпыбаев С. «Қаржы» - Алматы 2007ж.
2. Ермекбаева Б.Ж., «Салықтар және салық салу», - Алматы: «Қазақ Университеті», 2003ж.
3. Искакова З.Д. “Реформирование налоговой системы в разрешении проблемы формирования доходов государственного бюджета Казахстана”,- Вестник. Серия экономика. Алматы: №3(43) 2004ж.
4. З.Кәкімжанов. «Салық кодексіндегі соңғы өзгерістер еліміздің экономикасына оң әсер ететін болады» // Егемен Қазақстан // 2009 ж., 22-қаңтар.
5. С.Т.Жақыпбеков «Салықтық бақылау» Алматы, 2010ж.
6. Алибеков М.О. «О главном налоговом реформировании»,- // Аль-Пари, №9, 2008ж.
7. ҚР ҚМ Салық комитетінің арнайы www.salyk.kz веб-сайты.
8. ҚР ҚМ арнайы www.minfin.kz веб-сайты.
9. «Қаржы қаражат» экономикалық журналы. 12/08 «Салық жүйесін жандандыру жолдары».
10. Найманбаев С.М. «Салықтық құқық», - Алматы: “Жеті жарғы” 2005ж.
11. «Қаржы қаражат» экономикалық журналы 5/2008 “Налоговые проблемы”.
12. Ермекбаева Б.Ж. «Проблемы развития налоговой системы Республики Казахстан в условиях глоболизации экономики», Алматы 2007.
13. Туралыкова Е. «Совершенствование налоговой системы РК»,- // Бухгалтер и налоги №6-2007.
14. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер» туралы Қазақстан Республикасының Салық Кодексі,- Алматы: 2008.
15. Статистичиский ежегодник под ред . Ж.А.Кулелесова.- Алматы: Қаржы-қаражат, 2007.
16. Е.Смайлов. «Салық мәдениеті – салықты дұрыс төлеп, адал өмір сүру» //Егемен Қазақстан // 2007 ж., 7 маусым.
17. Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.Ж. «Шет мемлекеттердің салықтары» Алматы, 2004.
18. «Салықтық бақылауды ұйымдастырудың экономикалық маңызы, объективтік қажеттілігі».// ҚазҰУ Хабаршысы, Экономика сериясы, Алматы, “Қазақ университеті” баспасы, 2004 ж.-№5(45).
19. Ермекбаева Б.Ж. «Салық салу негіздері», Алматы, 2006ж.
20. ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. //Егемен Қазақстан. - 2009.
21. Салық және бюджетне төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі), Алматы: Юрист, 2009.
22. А.Исаева «Мемлекеттің дамуына әсер ету тұрғысындағы Қазақстанның қазіргі кездегі салық жүйесінің ерекшеліктері» // Қаржы-Қаражат, 2009, №2.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Қаржы кафедрасы
Диплом жұмысы
ҚР Салық жүйесі: қалыптасу кезеңдері мен қызмет ету мәселелері.
Орындаушы: Сағымбаева А.Қ.
Ғылыми ... ... ... ... ... ... М.Ж.
Қорғауға жіберілді:
Алматы, 2010
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Қаржы кафедрасы
Қаржы мамандығы
Диплом жұмысын орындауға арналған
ТАПСЫРМА
Сағымбаева Ардақ ... ... ... ... ... мен ... ету мәселелері» жұмыс
тақырыбы
«23» 12.09 № 04 – 2841 ... ... ... ... ... «26» ... бастапқы мәліметтері отандық әдебиеттер, Алматы облысы бойынша
салық департаментінің салықтық ... ... ... ... ... ... ... сұрақтар тізімі немесе жұмыстың
қысқаша мазмұны:
а) 1-ші тарау бойынша грамматикалық және ... ... ... ... 2-ші ... ... ... мәліметтерді жаңарту жайлы ескертулер
айтылды;____________________________________________________________
в) пайдаланылған әдебиеттердің тізімін толықтыру жайында айтылды._______
____________________________________________________________________
Диплом жұмысын дайындау
|Реттік |Бөлімдер атауы, ... ... ... ... ... ... ... мерзімі | |
|1. ... ... ... ... ... |
| ... мен өңдеу. Негізгі | ... |
| ... ... ... | ... |
| |жасау | ... ... ... ... жоспарын |19.01.10 ... |
| ... және оны ... | ... |
| ... | ... |
|3. |Бірінші бөлімді жазу және оны ...... ... ... ... | ... бар|
|4. |Практикалық материалдарды және|16.02.10 ... |
| |т.б. ... ... және | ... |
| ... | ... тасталды|
|5. |Қорытынды мен ұсыныстарды |16.03.10 ... |
| ... ... ... | ... ... ... ... ... ... |30.03.10 ... ... |
| ... ... өңдеу | ... |
| ... ... ... | |
| ... ... | | ... ... мен ... ... |Қол ... |
| ... | | ... |Рецензия мен пікірлерді ескере|15.04.10 ... ... |
| ... дайындықты | ... |
| ... | | ... ... күні ... ... ... _______________________ Арзаева М.Ж.
(қолы)
Жұмыс жетекшісі ... ... ... ... ... студент ______________Сағымбаева А.Қ.
(қолы)
РЕФЕРАТ
Салықтар барлық елдерде, олардың қоғамдық-экономикалық құрылысы мен
саяси іс-бағытына қарамастан, ұлттық табысты қайта бөлудің ... ... ... ... және бюджеттің кірістерін қалыптастырудың
шешуші көзі болып табылады. Салықтарда мемлекеттің экономикалық ... ... ... ал ... ... мәні, олардың
түрлері мен рөлі қоғамның экономикалық құрылысымен, мемлекеттің табиғатымен
және функцияларымен айқындалады.
Салықтар мемлекеттің өмір ... ... ... ... ... ... халықтың ақшалай немесе натуралдық формада тұрақты ... ... ... болады. Адамзат дамуының бүкіл тарихы бойына салық
нысандары мен әдістері өзгерді, жетілдірілді, мемлекеттің қажеттіліктері
мен ... ... ... Салықтар тауар-ақша қатынастарының ахуалына
әсер ете ... ... ... ... ... өрбіді. Бұл
К.Маркске сол кездегі ... ... ... ... былайша
білдіруге негіздеме берді: «Салық – бұл меншікпен, отбасымен, тәртіппен
және дінмен қатар ... ... одан әрі: ... ... тұрғыдан айтылған өмір сүруі жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қайта құрылуымен,
жаңаруымен қабаттаса жүреді.
Салық ... де өз ... сала ... ... ... ... бастан кешіре отырып, көптеген өзгерістер мен ... ... ... тұрақты жүйеге түсті. Еліміздің салық жүйесінің
дамуының 5 кезеңі бар:
1 кезең. 1992ж 1 ... 1995ж 31 ... ... ... ... 1995ж 1 ... 1998ж ... қамтиды;
3 кезең. 1999-2001жж. қамтиды;
4 кезең. 2002-2008жж қамтиды;
5 кезең. 2009 жылдан бастап қазіргі кезге дейін.
Кез келген ... ... ... ... нәтижесі ел экономикасын
дамытудың басым міндеттерін шешуге бағытталған. Ол- мемлекеттік бюджеттің
кіріс бөлігін толтыру үшін салық түсімдерінің ... ... ... отырып, ұлттық экономиканы көтеру.
Өркениеттi iрi мемлекеттердiң экономикалық даму деңгейлерi олардың жан-
жақты жетiлдiрiлген, тиянақты да, ... ... ... ... ... ... заңы - күштi мемлекет” қағидасына байланысты екенi белгiлi.
Біздің республикамызда күннен-күнге салық реформасы ... ... ... ... әл-аухат жағдайын көтеруі мен бюджеттің
толуына, кәсіпкерліктің дамуына ... ... ... ... ... әдістері күшейсе де салықтың бюджетке құйылуы әлі де өзекті
мәселелердің бірі болып табылады. Демек, елiмiздiң ... ... ... бiрi – ... жүйесі.
МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................6
1 Қазақстан Республикасы салық жүйесінің теориялық ерекшеліктері
1.1 ҚР салықтың экономикалық мәні, ерекшеліктері және
элементтері...............8
1.2 ҚР ... ... ... ... салық жүйесінің қызмет ету механизмін талдау
2.1 ҚР ... ... ... ... ... Алматы облысы ... ... ... ҚР ... салу ... ... ... экономикасының тұрақтылығын қамтамасыз етуде салықтар маңызды
орын алады. Экономикалық мазмұн тұрғысынан ... ... ... ... мен ... заңға негізделіп алынатын міндетті
төлем жүйесі. Салық және салық салу мәселесінің тамыры ғасырларға тереңдеп
бойлаған.
Салық – ... ... бір ... оның ... етуі ... ... нәтижелігімен тығыз байланысты. Өз кезегінде
жүргізілген ... ... ... ... экономикалық
дағдарыстан шығуына және экономиканың қалыпты қызмет етуі үшін ... ... Яғни ... – бұл ... бір ... ... бір мерзімде жалпы
мемлекеттік қажеттіліктер үшін өкілетті мемлекеттік органдардың актілері
негізінде ... ... ... және жеке ... қайтарымсыз
төлемдері.
Салықтар – мемлекет қаржысының ... ... көзі ... ... ... ... ... дамыту, тұрақтандыру барысында
қуатты экономикалық ... ... ... ... мемлекеттің
егемендігінің бір көрінісі.
Мемлекеттің қаржы және ... ... ... ... ... ... арнап, сол арқылы экономика ғылымына айтарлықтай үлес қосқан
төмендегідей экономистер мен заңгерлерді айтуға ... А. ... ... А.К. ... Б.Б. ... Б.Ж. ... ... Г.К. Жакупова, Г.М. Бродский, Е. Калюжанова, Е.Х. ... ... К.А. ... М.Т. ... М.Х. ... С.С. Сатубалдин, А.А.
Нурумов, А.Б. Зейнельгабдин, А. Смит, А. Соколов, А. ... В.Д. Ли, ... Г. ... Е.В. Порохов, К.А. Аттапханов, К.Ә. Сағадиев, ... М.Б. ... О. ... С.Г. ... С.М. ... Ф.С.
Сейдахметова және тағы басқалары.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – ... ... ... жүйесі
жайлы жан-жақты мағлұмат беру, оның ... ... ... ... ... ... ... орын алып отырған мәселелерді
зерттеу және оларды шешу жолдарын қарастыру.
Дипломдық жұмыстың міндеті – қойылған мақсатқа жету, ол үшін ... ... ... ... ... салу ... даму ... жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда зерттей отырып, оны тәжірибиемен
ұштастыру, қорытынды ... ... ... ... ... бөлімінде салықтың мәні, мазмұны,
атқаратын қызметтері, түрлері және ұлттық ... ... ... мен қызмет ету механизмі қарастырылған.
Екінші бөлімінде Қазақстан Республикасы, Алматы облысы бойынша бюджетке
түскен салық түсімдерінің ... ... ... ... ... ... және Алматы облысы салық департаментінің
бақылау-экономикалық қызметі туралы қарастырылған.
Үшінші бөлімінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... мәселелері, салық жүйесінің даму
перспективалары және салық салу қызметінің даму стратегиясының ... ... ... ... ... мен рөлі мемлекеттік органдарды
қаржы ресурстарымен қамтамасыз етумен шектелмейді. Салықтар ұлттық табысты
мемлекеттендірудің ... ... ... ... рөлі артып
келеді, мұны ЖҰӨ-нің көлеміндегі салық үлесінің ұлғаюынан көруге болады.
Салықтар экономикалық белсенділікті ... ... ... ... ... басты бір тұтқасы ретінде – жаңа сипатқа ие болуда.
Сонымен, елдің ... ... ... әсер ... ... ... ... салықтың мәні зор.
1. Қазақстан Республикасы салық жүйесінің ... ... ҚР ... ... ... ... және ... ұғымымен «салық жүйесі» ұғымы ... ... ... ... түрлерінің, оларды құрудың және алудың нысандары мен
әдістерінің, салық службасы органдарының жиынтығы мемлекеттің ... ... ... ... қазіргі салық жүйесі салықтарды құру мен
алудың нақтылы әдістерін белгілейтін, яғни салықтардың нақтылы элементтерін
анықтайтын тиісті заңнамаларға ... ... ... ... мемлекеттің, аймақтардың және
жергілікті ... ... ... қамтамасыз етуге байланысты әр
түрлі мемлекеттер, мемлекет пен салық ... ... әр ... ... ... сондай-ақ оған тікелей қатысушы заңды және жеке
тұлғалар арасындағы ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
қатынастардың жиынтығын құрайды.
Салық жүйесіне қажетті негізгі талаптар мыналар:
- салық құрамы дәл ... ... Ол үшін ... ... ... ... ... тізімі мазмұндалуы керек;
- салық жүйесі салық төлеушілер үшін ... ... ... етіп ... тиіс;
- салық жүйесінің қарапайымдылығы. Бұл әсіресе, ... ... үшін ... ... асыруда маңызды;
- салық жүйесі салық төлеушінің өз қаражатын өндіріске салуына ... ... ... ... – бұл ... ... ... заң
жүзінде белгілеген, белгілі бір мөлшерде және мерзімде бюджетке төленетін
қайтарусыз және өтеусіз ... ... ... ... ... мәні ... ... қызметтері мен міндеттерін
жүзеге асыру үшін мемлекет жұмылдыратын ұлттық табыстың бір бөлігі ... [ 1, 236 б. ... ... ... олардың қоғамдық-экономикалық құрылысы мен
саяси іс-бағытына қарамастан, ұлттық табысты қайта ... ... ... мемлекеттің кірістерін және бюджеттің кірістерін қалыптастырудың
шешуші көзі болып табылады. Салықтарда ... ... ... ... ... ал ... ... мәні, олардың
түрлері мен рөлі қоғамның экономикалық құрылысымен, мемлекеттің табиғатымен
және функцияларымен айқындалады.
Салықтар мемлекеттің өмір сүруінің негізі ... ... ... ... халықтың ақшалай немесе натуралдық формада тұрақты түрде
төлейтін жарналары қажет болады. ... ... ... ... бойына салық
нысандары мен әдістері өзгерді, жетілдірілді, ... ... ... ... бейімделді. Салықтар тауар-ақша қатынастарының ахуалына
әсер ете отырып, олардың ... ... ... өрбіді. Бұл
К.Маркске сол кездегі капиталистік қоғам ... ... ... ... ... ... – бұл ... отбасымен, тәртіппен
және дінмен қатар бесінші құдай»; одан әрі: ... ... ... ... өмір ... ... асады». Мемлекет
құрылымының өзгеруі, өркендеуі әрқашан салық жүйесінің қайта құрылуымен,
жаңаруымен қабаттаса ...... ... ... ... төлеушілермен жүзеге асырылатын
бюджетке төленетін міндетті төлем.
Салық – белгілі бір ... ... ... дегеніміз – белгілі бір мерзімде және ... бір ... заң ... ... ... ... материалдық тұрғыдан алғанда – бұл, салық ... ... ... және ... ... ... беретін белгілі бір ақша
сомасы болып ... ... ...... ... белгілі бір соманы
мемлекетке міндетті түрде беруі болып келеді.
Материалдық салықтық қатынастар – ақшалай ... ... ол ... ... ... ... ақша қорларына жылжуы дегенді
білдіреді [ 2, 8 б. ].
Экономикалық категория тұрғысынан қарағанда салық – салық төлеушілерден
мемлекетке ... ... бір ... ... бір ... ... ... бір бағыттағы ақшаның қозғалысы болып саналады.
Ал құқықтық тұрғыдан қарайтын болсақ, бұл мемлекеттік бекітілім, ... ... ... бір ақша ... ... ... ... – мемлекеттің салықтық әрекеті процесінде пайда болатын
қоғамдық қатынастарды реттейтін ... ... ... ... ... мынандай:
• материалдық категория жағынан – бұл белгілі бір ақша ... ... ... ... ... – бұл ... ... заңдық категория жағынан, бұл заң ... ... ... ... ... ... ретінде келесі көрсетілгендерді атауға
болады:
• салық – ... ... ... жиынтық өнімді бөледі;
• салық – ақшалай нысанда төленеді;
• салық – ... ... ... ... ... – баламасыз сипатта болады;
• салық – салықты төлеген кезде меншік ... ... ...... ... ... ... енді осы белгілердің мазмұнын тереңірек қарастырсақ:
1. Салық – мемлекетке тиесілі қоғамдық жиынтық өнімді бөледі.
Мемлекеттік аппарат мемлекетке тиесілі ақша ... ... ... жеке және ... ... салық салу арқылы қажетті
соманы өндіріп алып ... ... ... ... ... белгілеу және өндіріп алу арқылы өндірілген қоғамдық жиынтық
өнімнің бір бөлігін өзіне тиесілі сома ... ... ... Бұл ... ... ... ... болады.
2. Салық – ақшалай нысанда төленеді.
Натуралдық нысанда ... де ... ... ауыл ... ... ... бір бөлігі салық ретінде төленеді.
Салық кодексінде салық ақшалай нысанда төленуі тиіс деп ... ...... ... ... ... төлеген кезде ақша тек бір бағытта ғана қозғалады, яғни салық
төлеушіден мемлекетке ... ... ... (мысалы, мемлекеттік қарыз) айырмашылығы:
• біріншіден, ақша салық төлеушілерден мемлекетке қарай қозғалады;
... кері ... яғни ... ... төлеушілерге
бағытталады.
Ал, қайтарымсыздық дегеніміз – ақшаны мерзімсіз алуды білдіреді, яғни
ол соманың ... ... ... ...... ... болады.
Салық құнның ақшалай нысанда бір бағытта қозғалысын айқындайды, төлеген
салықа қарсы тауар түрінде болса да қозғалыс жоқ. ... ... ... да бір ... ... мемлекеттік қызметке ... ... яғни ... өтеусіз алынуын көрсетеді. Сондықтан салық –
баламасыз төлем болып табылады.
5. Салықты төлеген ... ... ... айқындалады.
Салықты төлеген кезде меншік нысандары ақша қаражаттарына, ... ... жеке ... мемлекеттік меншікке өтеді.Анығын,
айтқанда, салық салу мемлекетке тиесілі меншіктерді иеліктен шығарады, ал
меншік ... ... ... ... ... ... жеке
меншіктен мемекеттік меншікке салық төлемдерінде өзгерте алады.
6. ...... ... ... ... белгілеуде тұрақты салық қатынастары пайда болады. Тұрақтылықты
мынадан байқауға болады, яғни салық жеке түрде емес, нормативті ... ... ... бір тұлғаның нақты салық салу ... ... ол ... ... ... ... ... қатынастарының тұрақтылығы салық төлеу арқылы жүйелі төлемдерге
алып бармауы тиіс. Кейбір салықтарда салық төлеушілер үшін салық төлеу ... ... ... ... ... ... ... төлеу сипаты пайда
болады [ 2, 10 б. ].
Сонымен қатар салықтың құқықтық бірнеше белгілері бар, атап ... ...... немесе уәкілдік берілген мемлекеттік орган
белгілейді;
• салық – құқықтық ... ... ... ... – мемлекеттің бір жақты белгіленімі болып табылады;
• салықты белгілеу арқылы ... ... ... салық – мәжбүрлеме сипатта болады;
• салық ... ... алу ... сипатта жүзеге асырылады.
Салықтың осы құқықтық белгілеріне кеңірек тоқтатылып өтсек:
1. Салықты тек мемлекет қана белгілейді.
Мемлекеттік органның ешбірі салықты бекітуге және ... құқы ... – бұл ... ... болып саналады.
Салық – осы белгісі арқылы басқа да міндетті төлемдерден ерекшелінеді.
Сондықтан көптеген мемлекеттің ... ... ... ... ... ... уәкілдік берілген мемлекеттік орган ғана
бекіте алады;
• екіншіден, салықты белгілеу белгілі бір заң ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады;
• үшіншіден, осы қабылданған құқықтық акт белгілі бір тіртіпке
сәйкес жүргізіледі.
2. Салық құқықтық нысанда жүзеге асады.
Мемлекет ... ... және ... үшін ... акт ... ... қызметін жүзеге асырудағы негізгі әдісі болып
нормативті актілерді ... ... ... ... ... – мемлекет шығарған нормативті акт
қабылданады.
Салық элементтері және салық салудың шарттары осы ... ... ... ... және жүзеге асырылады.
3. Салық мемлекеттің бір жақты белгіленімі ... ... ұлт ... ... ... және ... ... еркін түрде
келісілген келісімнен кейін пайда болады. Мемлекет салықты ... ... ... ... ... яғни ... ... бір
топтармен немесе өкілдерімен ғана келісімге келуі мүмкін. Кейбір кездерде
салықтық сувернитет жүзеге асырылады.
Салықтық сувернитет (егемендік) – мемлекеттің ... ... ... ... кез ... ... ... және салық салу объектілерін
белгілеуге, салық саясатын ... ... құқы ... ... ... ... салық міндеттемесі туындайды.
Қабылданған құқықтық акт негізінде белгіленген салық жеке және заңды
тұлғаларға салық төлеуші ретінде салық міндеттемелерін ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа да міндетті
төлемдерді төлеуге ... ... ... ... Салық кодексінде салық міндеттемесіне былайша
түсініктеме берілген: «Салық төлеушінің салық заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... деп танылады, оған сәйкес
салық төлеуші салық ... ... ... ... ... салу объектілері
мен салық салуға байланысты объектілерді айқындауға, салық және бюджетке
төленетін басқа да ... ... ... ... ... оны ... ... табыс етуге, салық және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеуге міндетті»
5. Салық ... ... ... мәжбүрлеме сипаты 3 кезеңде байқалады:
• бірінші кезең, мемлекет салықты салық төлеушілердің еркінен ... және ... яғни ... ... екінші кезең, салықты төлеген кезде ... ... ... бір бөлігінен мәжбүрлі түрде айырылып отырады;
• үшінші кезең, салық ... ... ... міндеттемелерін
орындамаған жағдайда, мемлекет береселі соманы мәжбүрлі ... ... ... ... ... ақшаны құқықтық сипатта жүзеге асырылады.
Бір жағынан алғанда, салықтарды салық төлеушілерден еркінен тыс өндіріп
алынады, ал екінші жағынан ... ... да ... ... ... бұл ... ... мемлекеттің меншігі болып саналады. Айта кету керек
«Салық - салық төлеушілердің құқық ... ... ... ... үшін шараларға төлем ретінде қарастырылмайды» [ 2, 13 б.
].
Салықтың жиналатын орындары:
• нарықтарда;
• сатушы мен ... ... үй ... ... ... ... ... реттеудің тетіктері:
• салық түрлері;
• салық ставкалары;
• салық жеңілдіктері;
• салық салу әдістері;
Салық төлеуден қашу ... ... ... ... салық заңының айқынсыздығы;
• субъектілердің саналы ... ... – ала ... мөлшерін
төлемеуге ұмтылуы;
• салық қызметін ұйымдастырудағы кемшіліктер болуы ... ... ... ... ... ... алымдар
салық төлеушілерге белгілі бір құқықтық мәртебе берілгенде немесе белгілі
бір қызмет түрін ... ... ... да ... ... ... Ал, енді алымдардың салықтардан
айырмашылықтары бар, атап айтқанда:
• біріншіден, алым мемлекеттік аппараттың шығындарын жабады, ... ... іс - ... ... ... ... ... сол қызметіне төлем қабылдайды. Ал салықтар мемлекетті
толығымен қаржыландыруға жұмсалады;
... ... ... және ... ... ... ... баламалы төлем болып саналады, яғни алымды төлеу арқылы
мемлекеттен белгілі бір құқық, мәртебе ... ... ... ... тұлғаларды мемлекеттік тіркегені үшін алымды
алсақ, ... ... осы ... ... арқылы өзіне белгілі бір
қызмет түрін ... ... ... ... ... алым ... қызметпен айналысу үшін алынатын рұқсат қағаз, яғни салық
төлеушіге белгілі бір қызмет ... ... ... ... ... жай ғана ... ... төленеді, одан салық
төлеуші төлеуіне айырбасқа ешнәрсе ала алмайды, ал алымда ... ... ... ... жетілдіре отырып, өзіне
басқа да заңды іс - ... ... ... алым бір ... ... ... ... яғни бір рет
қана төленеді. Ал,салық ұзақ мерзімді және тұрақты ... ... ... ... ... ... ... жалғаса
береді;
• төртіншіден, салықты төлеуде күштеу әдісі ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлі
түрде өндіріп алу іс – шаралары қолданылады. Салық төлеуші
алымды ерікті түрде ... ... ... бір ... мемлекеттік
оранға келіп, кәсіпкерлік қызметпен айналысуға өтініш береді.
Берілген рұқсат негізінде кез ... ... ... ... Бұл ... ... ... өз еркімен төлейді [ 2, 14 б. ].
Салықтың төлемақыдан айырмашылығын қарастыратын болсақ, төлемақы
дегеніміз – ... ... ... ... ... төленетін
төлем.
Салық пен төлемақының бірнеше айырмашылықтары бар:
• біріншіден, төлемақы өтеулі және баламалы төлем, яғни төлемақыны
белгілі бір объектілерді пайдаланған кезде ... ... ... ... азаматтық құқыққа сәйкес
азаматтық – құқықтық ... ... ... ... ... ... төлеу арқылы баламалы түрде осы
және басқа да объектілерді пайдалануға құқық алады.
Салықтың мемлекеттік баждан айырмашылығына ... ... ... ... ... ... баж – ... берілген мемлекеттік органдардың, немесе
лауазымды адамдардың заңдық мәні бар іс – ... ... үшін ... ... үшін ... міндетті төлем.
Мемлекеттік баждың салықтан айырмашылығы мынада:
• мемлекет тарапынан ... ... ... болады,
сондықтан бұл баламалы төлем болып саналады;
• мемлекеттік бажды мемлекет қызметіне төлем ... ... ... ... ... ... қарау керек. Айта
кету керек, бажды төлеген кезде ... – ақша ... ... ... ... да ... ... қорлары құрылады. Олар
мемлекеттің бюджеттік және бюджеттен тыс қорларында (әлеуметтік сақтандыру
қорлары, зейнетақы ... ... ... ... жол ... қоры) жиналады
[ 2, 15 б. ... ... ... ... ... шаруашылық
субъектілермен азаматтық қарым – қатынас бір ... және ... ... қор ... негізінде мемлекеттік қаржылардың 4 көзі қолданылады:
• салық салу;
... ... ... ... ... ... ақша ... шығарудан түскен монополиялық кіріс.
Салық салу – мемлекеттің салықтарды бекітуде, енгізуде және оларды алу
жөніндегі қызметтерінің жиынтығы.
Салық салуда қолданылатын негізгі құжаттар:
... ... ... ... жеке тұлғалар қызметін тексеру
материалдары;
• табыс салығын төлеушілердің салықты төлегені туралы кәсіпорын
ақпараты;
• ағымдағы ... ... ... ... салу ... ... ... тікелей және жанама болып
бөлінеді.
Тікелей салықтар – салық ... ... мен ... ... ... Олар өз ... ... және жеке салықтарға жіктеледі.
Нақты салықтар салық төлеушілердің мүлкінің кейбір ... (үй, ... ақша ... және т.с.с) салынады. Жеке тура салықтар – бұл ... заңи ... ... мен мүлкіне салынатын ... ... ... – жеке ... салу ... ... ... жеке
табысы мен мүлкін де, оның қаржы жағдайын да ескереді.
Жанама салықтар – бағаға немесе тарифке ... ... ... ... ... мен мүлкіне тікелей байланысты емес салықтар.
Жанама салықтарға қосылған құн ... ... ... ... ... ... ... қызметтен түсетін түсімдер де (кеден баждары
түріндегі, ... және ... ... ... ... кеден
кірістері, ішкі рынокта сатылатын тауарлар бағасы мен олардың фактуралық
құнының айырмасы) ... ... ... ... ... ... ... қолдану баға белгілеудің үдерісіне жағымды ықпал ... ... ... әсер етуі ... [ 1, 243 б. ... ... ... мәні салықтың тауар бағасына қосылатындығында.
Бұл жағдайда салықты ... ... ... төлейді, алайда тұтынушы мен
мемлекет арасында тікелей байланыс болмайды.
Салық экономикалық категория ретінде және ... ... ... үш ... ... ... ең бірінші кезектегі атқаратын қызметі, бұл – қазыналық.
Мемлекет өз ... ... ... ... ... жасайды.
Салық төлеушілерге нормативтік ... ... ... салық және
бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептейді, салық ... ... ... белгілейді. Салықтардың қазыналық қызметі – түрлі
субъектілер табысының бір бөлігі ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің кіріс бөлігі құралып,
салықтың қоғамдық міндеті ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
2) салықтың келесі қызметтерінің бірі – бақылау (реттеу).
Мемлекет экономиканы дамыту ... ... ... ... ... кейбір салаларын дамытуды ынталандырады және қажет жағдайда
тежеп отырады. Бюджетке түскен салық түсімдерін ... және ... Кез ... қызмет түріне бақылау жасау қажет. Ал енді ... ... өте ... ... ... Мемлекет бюджеттің кірісі мен
шығысын есептейді, ... ... өз ... ... ... қызметінің арқасында салық жүйесінің ... ... ... мен ... ... бақылау қамтамасыз етіледі.
3) салықтың келесі атқаратын қызметтерінің бірі – қайта бөлу.
Бюджетке түскен салық ... ... ... ... ... сәйкес және әр салаларға мақсатқа сай бөлінуін
қарастырады. Салық түсімдердің ... сай және де өз ... ... ... ... бөлу қызметі мемлекетке салықты қоғамдағы экономикалық
және әлеуметтік процестерге әсер ету ... ... ... ... [ 2, 5 б. ].
Салықтардың қайта бөлу қызметінің көмегімен бюджетте ақша ... ... ... ... мемлекеттік мәселелерді шешуге бағытталады,
әлеуметтік топтардың табыстары арасындағы ... ... ... тепе – ... ... ... және ... салу» ұғымдарын ажырата білген жөн: бірінші
жағдайда – бұл ... және ... ... ... ... ... ... отырып салық төлемдерін өндіріп
алу (есептеу және алу) үдерісі.
Салықтар көптеген елдерде әр түрлі аталғанымен, кейде оларға салық салу
және ... ... ... ... келеді. Салық төлеуші ретінде салық ... ... ... және жеке ... танылса, ал салық салу
объектілері болып салық төлеушінің есепті ... ... ... ... ... ... пайдасы және тағы да басқалар
табылады. Салық ... және ... ... ... ... ... ... салық салу принциптері негізінде құрылған салық
ставкаларын қолдану арқылы алынады. ... ... ... ... ... ... Пайыздық ставкалар үйлесімді, үдемелі және кемімелі
болып бөлінеді. Ал салық жеңілдіктері сол мемлекеттің ... ... мен ... ... ... жүзеге асырылады.
Сонымен қатар салық алудың мынадай негізгі тәсілдері бар:
• төлем көзінен, яғни ... ... ... ... ... ... ... негізінде, яғни салық салық төлеушінің деклорация
көрсеткен табыстарды, шегерімдері мен ... ... ... ... ... (салық салу объектілерін тіркеу арқылы, одан ... ... ... байланыссыз алынады).
Нарықтық экономиканың қалыптасу кезеңінде салық салу саясатының негізгі
бағыты – салық жүйесін құру және оның ... ... ... ... ... ... іске ... салуды ұйымдастыру салықтық қатынастар нысандарының элементтерін,
яғни салық түрлерінің нақты атауларын, сондай-ақ оларды қолданудың тәртібі
мен әдістерін, ... ... ... салық механизмін құруға
және оның жұмыс істеуіне саяды.
Салық механизмінде өзара байланысты элементтерден тұратын арнаулы ... ... (1 ... ... – сурет. Салық механизмінің элементтері.
Дерек көзі: Құлпыбаев С., Қаржы. Алматы, 2007. 248 бет.
Қандай да бір механизмінің құрамында бірнеше тетіктер мен ... Сол ... ... ... де ... бір ... ... [ 1, 248 б. ].
Салық элементтері – салық заңы регламенттелген салықтың қолданылу
жағдайын ... ... ... ... ( 2 ... ... ).
2 – ... Салық элементтерінің жіктелуі.
Дерек көзі: Ермекбаева Б.Ж., Салық және салық алу, Алматы, 2002, 10
бет.
1. Салық субъектісі – заңды немесе жеке ... яғни ... ... ... ... - өз ... материалдық және материалдық емес
игілік жасайтын, сонымен бірге бір ... ... яғни ... ... ... – капитал иелері,яғни заңды тұлғалар.
Салық төлеуші – салықты және ... ... ... да ... төлеуші болып табылатын тұлға.
2. Салық объектісі – салық есептелетін ... яғни ... не ... ... мәселен: табыс, мүлік, тауар, мұра, жер және
т.б. Осы аталғандардан салық төленеді.
3. Салық көзі – ... ... үшін ... және қолданылатын ақша
қаражаттары, бұл – жалақы, кіріс, ... яғни ... ... ... ... ... көзі тек ... қысқа мерзімде шешілуін
көрсетеді.
Макроэкономикалық деңгейде салық төлеудің негізгі көзі ретінде – ұлттық
табыс қатысады.
Салық төлеушілердің салық төлеу үшін негізінен 5 көзі ... ... қор және ... өндірістік капиталдың ақша бөлігі, айналым қаражаттары қорын
қоса алғанда;
• қаражаттар, мүлікті өткізуден түскен, оның ... ... ... ... ... ... ... қарыз қаражаттары.
4. Салық мөлшері – салық төлеушінің ... ... ... салық сомасын
білдіреді және ол шекті, жеңілдікпен, орташа, нөлдік болып бөлінеді.
Салықтың шекті мөлшері – табыстың әр қосымша бірлігінен түсетін ... ... ... жеке ... ... ... салық, жеке
тұлғалардың мүлік салығы.
Салықтың жеңілдік мөлшері болады, оны мемлекет өз тарапынан ... ... ... ... жағдайын ескере отырып, салық ставкалары
бойынша жеңілдік жасайды.
Салықтың орташа мөлшері деп салық төлеушінің ... орта ... да, сол ... ... ... ... ретінде патентті алуға болады.
Бюджетке түсетін салық ... ... үшін ... ... ... [ 2, 15-16 бб. ].
5. Салық жеңілдіктері – төлем ... ... ... ... ... да ... ескеріп заңмен қарастырылған жалпы ережеден
шығару.
Салық жеңілдіктері – заңға ... ... ... ... немесе
салық төлеуден түгел босату.
Салық жеңілдіктерін бірнеше белгілер бойынша топтауға болады:
1. салық ... ... ... ... ... ... жеңілдіктері беріледі. Жеке тұлғалардың
мүлік салығында мерзімді қызметтеге ... ... ... ... ... салық төлеуден босатылады.
2. салық объектісі бойынша жеңілдіктер.
Бұл ... ... салу ... ... ... ... көлік
құралдары салығында мамандандырылған медициналық көлік құралдары салық
төлеуден босатылған.
1. Салық базасы бойынша ... жеке ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздармен және агенттік облигациялармен жасалған операциялардан түскен
табыс қосылмайды.
2. Салық ... ... ... ... ... ... ... қосылған құн салығы бойынша салық кезеңі - күнтізбелік ... ал ауыл ... ... ... заңды тұлғалар үшін салық
кезеңі бір жыл болып табылады.
4. Салықты есептеу тәртібі бойынша жеңілдіктер.
Шағын бизнес субъектілерінің белгілі бір ... ... ... салық төлейді.
5. Салық төлеу тәртібі бойынша жеңілдіктер.
Мәселен, шағын бизнестің кейбір субъектілері салықты бір жолғы ... ... ... ... ... ... ставкасы – салық базасының өлшем бірлігіне ... ... ... ...... салу объектісіне пайызбен бекітілген салық
мөлшері. Салық ставкасы – салық өлшемі ретінде ... ... ... ... өлшем бірлігіне пайызбен ... ... ... ставкасы бірнеше белгілер бойынша жіктеледі:
1. Салық сомасын анықтау ... ... ... ... ... ставка – кез келген салық төлеушіге бірдей ... ... ... ставка – салық салудың әрбір бірлігіне бекітілген салық
мөлшері. Мысалы, ... ... ... ... ... ставка – салық базасының құндық шамасынан ... бір ... ... ... ... адвокаттар мен жеке нотариустардың
табыстарына салық салынатын табысына 10 пайыз салық салынады.
2. Салық ставкаларын ... ... ... ... ... төмендетілген.
Жалпы ставка – салық салудың жалпы режимінде көрініс табады. Салықтың
барлық түрі бойынша ... ... ... ...... ... саласында қолданылады.
Табысы жоғары салық ставкасын жүзеге асыру.
Төмендетілген ставка - әлеуметтік ... ... ... ... ... салық жеңілдіктері беріледі.
3. Салық ставкасының мазмұнына байланысты:
• маргинальды;
• нақты;
• экономикалық болып бөлінеді.
Маргинальды ставка – (marginal, латын ... margo – ... ... ... ... байланысты бекітілген салық ставкаларын атаймыз.
Нақты ставка – төленетін салықтың салық базасына ... ... ... – төленетін салықтың сомасы алынған жалпы табысқа
қатынасы ретінде анықталады.
Салық салу процесінде көбіне маргинальды ставка қолданылады, ол ... ... ... ... ... базасы дегеніміз салық салу объектісі мен салық салуға байланысты
объектінің құн, физикалық ... өзге де ... ... ... тиіс ... және ... да міндетті төлемдер сомасы айқындалады.
7. Салық кезеңдері.
Салық базасын анықтап және салық ... ... ... ... ... белгілі бір кезеңдері болады.
Салық кезеңі – салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ол аяқталған соң салық базасы
айқындалады және ... ... тиіс ... және ... да ... сомасы есептеледі.
Көптеген салықтар үшін салық кезеңі – күнтізбелік жыл болып саналады.
Сонымен қатар мынадай салық кезеңдері ... бір ...... кезеңі – күнтізбелік күн болып саналады, бір
жолғы талон негізнде салық төлеушілер;
• он күндік (декада) – салық кезеңі – ... он күн ... ... салығында он күн ішінде жасалған операциялар
бойынша салықты есептейді;
• айлық – салық кезеңі – күнтізбелік ай ... ... ... ... ... ... ... төлеушілер, жеке табыс және
әлеуметтік салығын төлеушілер, ... ... ... ...... ... – күнтізбелік тоқсан болып есептеледі,
қосылған құн салығын төлеушілер, оңайлатылған ... ... ... салығы бойынша аванс төлеушілер;
• жылдық – салық кезеңі – күнтізбелік жыл болып саналады, мәселен,
корпорациялық табыс салығы, жер ... ... ... көлік
құралдары салығын төлеушілер.
Салық жылы – күнтізбелік жыл болып табылады.
Жеңілдік кезеңі – салық ... ... ... ... ... мерзімі.
8. Салықты есептеу тәртібі.
Негізінде салықты есептеудің 5 ... ... ...... ... ... есепке алу;
• екінші – салық салу объектісінен салық базасын есептеу;
• үшінші – салық ... ... ...... ... қолдану;
• бесінші – салық сомасын есептеу.
Салық сомасын есептеуде мыналарға міндеттілік жүктеледі:
• біріншіден, салық төлеушілердің өзіне ... ... ... ... кезде);
• екіншіден, салық органдарына (жеке тұлғалардың жер салығын
төлеуі);
• үшіншіден, салық агенттеріне (жеке ... ... ... ... асыруға байланысты салық қызметақылы (салық
органдары есептейді) және ... ... ... өздері немесе
басқа тұлғалар есептейді) болып бөлінеді.
Қызметақылы салықты есептеу салық ... ... ... ... ... кодексінде көрсетілгендей салық хабарламасында:
• салық төлеушілердің тегі, аты, әексінің аты ... ... ... ... ... тіркеу нөмірі;
• салық міндеттемесінің орындалуы жөнінде талаптар;
• шағым беру тәртібі көрсетілуі тиіс.
Қызметақылы ... ... ... ... кадастр тәсілі
қолданылуы мүмкін.
Қазіргі кезенде кадастрлық тәсіл жер салығын, жеке тұлғалардың ... ... үй, ... ... ... ... кезінде қолданылады, яғни
салық базасы ... ... ... ... оның ... ... ... салықта салық төлеушілердің өздері төлеуге тиісті салық
сомасын есептейді.
Салық алу ...... ... ... ... ... табылады.
Салық алудан толығымен босатылатын салық объектісінің ең аз ... ... ... ... болып саналады.
9. Салық есептілігі – салық төлеуші және салық агенті салық органдарына
табыс ететін, ... ... ... ... ... бар
құжаттама.
Салық төлеушілер салық салу объектілері мен салық салуға байланысты
объектілерді Қазақстан ... ... ... ... тәртіп
пен шарттар бойынша есептеу әдісімен айқындайды.
Салық есептілігінде салық объектілерін ... және ... ... ... екі әдіс ... ... ... кассалық әдіс.
Салық базасын есептеудің әдісі – табыстар мен ... ... ... ... сатып алушыларға тауарларды
жеткізген кезде есепке алынады.
Есептеу әдісінде салық міндеттемесінің пайда ... ... ... табысқа құқықтық пайда болу фактісі жүзеге асады.
Кассалық әдіс кезінде салық базасы табыстар мен ... ... ... ... ... қызметтерде, сатып
алушыларға тауарлар жеткізуде нақты төлем төленген кезде есепке алынады.
Кассалық ... ... ... ... болу ... табысты нақты алу
фактісі жүзеге асады.
Кемітуге қатысты нақта табысты алу ... ... ... ... ... ... есептеу әдісі негізінде жатыр.
Салықты есептеудің кассалық әдісі ақша қаржылары мен материалдық
құныдылықтардың іс ... ... ... заңдарында: бұл – жұмыстың орындалған, ... ... ... және ... ... әрі оларға төлем жасалған сәтінен
бастап табыс пен ұстап қалу есепке алынатын есептеу әдісі.
10. ... ... ...... ... мемлекетке салық
төлемдерін төлеуде ... ... ... ... ... ...... қатынас объектісі ақша қатынастарының бір түрі
ретінде қатысады және салық ... ... бір ... ... ... сомасы.
Салық ақшалай нысанда болса, онда салық төлеуші салықты ... Ал, ... ...... нысанда болса, онда салық заттай
төленеді.
Мемлекеттің салық ... ... ... ... ... ... ... төлеу тәсілі болып табылады.
Салық төлеу тәртібінің салық төлеушілерден мемлекетке өтуінде негізінде
үш элементі ... ... ... ... ... ... ... тұлғаларға байланысты,салық
төлеудің 2 әдісі қолданылады:
• дербес табыстау жолдары;
• мәжбүрлеп алу жолдары.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... декларация негізінде.
Салық деклорациясы – салық кезеңіндегі салық төлеушілердің салық салу
объектілерінің саны, ... ... ... және ... салық
төлемдерінің мөлшері көрсетілген ресми өтінімі.
Салық алудың салық төлеушінің деклорациясы бойынша тәсілінде ... ... ... ... ... ... көрсетеді және
салық сомасын есептейді.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... ... салығының кейбір төлемдері, қосылған құн салығы, жер ... ... ... ... ... ... органдары салықты есептейді және салық төлеушіге арнайы ресми
құжат – ... ... ... онда ... төлеушінің салық төлеудегі
негіздемесі көрсетіледі. Мәселен, жеке ... ... және жер ... ... ... төлейді.
3) салық төлемдерін дербес есептеу және еңгізу жолдары.
Бұған мысал ... жеке ... ... ... ... төлеу
тәртібін алуға болады. ... ... ... ... ал салық
төлеушілер есеп айырысатын соманы енгізеді, бұл ... ... ... ... ... бір жолғы талон және патенттері сатып алу.
Арнайы салық режимін қолданатын жеке тұлғаларда (жеке ... ... енді ... ... ... ... негізгі әдістеріне тоқталайық:
1) төлем көзінен ұсталатын табыс салығы.
Бұл жерде ... ... ... ... ... ... ... «табыстың төлем көзі» деп аталады. Мәселен, ұйым өзінің қызметкерлеріне
еңбекақы төлейді. Осы табыстан салық ... ... ... ... ... сомасы белгілі бір мерзімде бюджетке аударылады.
Салықтарды алудың төлем көзінен салық ұстау тәсілінде ... ... ... ... жұмыс істейтін заңды тұлғаның есепшісі есептейді және
төлейді.
2) салық ... бас ... ... ... мәжбүрлеп алу.
Салық органдары мұндай әдісті, тек, салық төлеушілердің салық төлеуден
жалтаруына байланысты қолданылады, яғни олар ... ... бас ... ... ... ... ... өндіріп алу
салық төлеушінің ұқыпсыздығынан ... ... ... сот ... ... тәртіпте мүліктері есепке алынады. [ 1, 239-240 бб.
].
Қорыта ... жас ... ... ... ... болуы жолында,
мемлекеттік қазынаның қаражатын молайта түсу - ... ... ... сақтау органдарының, халыққа білім беру ... мен ... ... да толып жатқан халық жіктерінің
тағдыры бюджетке байланысты екені белгілі.
Қандай да ... ... ... ... ең ... ... мемлекеттік кірістерді қалыптастыру екені бізге белгілі. Мемлекеттік
кіріс деп - мемлекет қарамағына әр ... ... ... ... ... оның ... тән міндеттерін шешуге, сондай-ақ, функцияларын жүзеге
асыруға ... ... ... айтуға болады. Сол мемлекеттік
кірістердің қатарынан салықтар да өзіне тиісті өте маңызды орын ... ... ... ... пен ... және жеке тұлғалар арасындағы
қаржы қатынастары және осы қатынасты анықтайтын салықтар, салық ... ... салу ... мен ... ... ... заңдары мен салыққа
қатысты кесімдердің, салық қызметі органдарының жиынтығы құрайды.
Салық жүйесі мемлекеттік ... ... ... ең негізгі құралы
болуымен қатар, ел экономикасын қайта құруға, ... ... ... саяси әлеуметтік шаралардың толығымен іске асуына мүмкіндік туғызады.
Қазақстан Республикасының салық ... өз ... сала ... қалыптасуы
үшін, біршама қиындықтарды бастан кешіре отырып, ... ... ... ... ... кезде тұрақты жүйеге түсті. Салық жүйесінің
дамуы туралы ... ... ... ... ҚР ... ... дамуы
Қазақстан Республикасы өз алдына егемендік алып, тәуелсіз мемлекет
болғасын, ... ... ... ... ... ... жүйелеріне
көптеген өзгерістер жасалып, бірнеше заң жобалары қабылданды. ... ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттердің жүргізіп отырған саясаттарын ... ... ... ... сай, ... ... алып ... экономика мен мемлекеттің салық саясатының негізгі мақсаты –
бюджеттің кіріс бөлігін қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету болып табылады.
Салық ... ... ...... жүйесін құру және оның ... ... ... ... ... ... іске ... салық жүйесінің қызмет ету механизмі келесі бағыттардан
тұрады:
• мемлекеттің салық жүйесінің қалыптасуы;
• салық салу саласында мемлекет органдарының ... ... ... салық органдарының жүйесін қалыптастыру;
• салық заңын ұйымдастыру және оның ... ... ... ... ... ... салықтардың, салық элементтерінің, салық жүйесін
құрудың қағидаларының, ... ... ... ... ... ... 5 ... бар:
1 кезең. 1991 жылға дейін, яғни КСРО ыдырағанға дейін елде ... ... ... ... ... қатаң
мемлекеттік реттеуге сәйкес келетін салық жүйесі қызмет етті. Бюджеттің
басты ... ... бірі ... ... ... тіркелген бөлшек сауда
мен көтерме сатып алу бағаларын және ... ... ... ... ... егемендікке ие болғаннан кейін 1991-1995 жылдары
қабылдаған бірқатар ... ... ... жаңа ... ... жылғы желтоқсанның 25-інен бастап біздің елімізде тұңғыш салық
жүйесі жұмыс істей ... Ол ... ... ... ... ... негізделді. Бұл заң салық жүйесін құрудың қағидаттарын,
салықтар мен алымдардың түрлерін, олардың ... түсу ... ... ... еді. Осы заңға сәйкес Қазақстанда 1992 жылғы қаңтардың 1-інен
бастап 16 ... ... ... 27 ... ... мен алымдар
енгізілді.
Дегенмен, өмірге келген әрбір жаңа құбылыста кездесетін ерекшеліктермен
қатар кемшіліктер де бұл заңда да орын ... яғни ҚР ... ... бірқатар шешімін таппаған мәселелер болды. Атап айтсақ, біз салық
жүйесін құрғанда елімізде жиынтықталған ғылыми және ... ... жоқ. ... ... де, салық төлеушілер де мұндай жаңа бастамаға
психологиялық жағынан дайын еместігі көрінді. Салық жүйесінде ... ... ... салық салу принциптері сақталмады. Сондықтан
бұл салық жүйесінің нарықтық қатынастардың талабына толығымен жауап беруге
мүмкіндігі болмады. Ең ... ... ... ... дамытуға еш ықпал
етпеуі, бюджет кірісін құрудағы өз ролін жете атқара ... яғни ... ... не пайда емес, керісінше тұтыну болды.
Салық санының көптігі, айналымды анықтаудың ... ... ... ... салық жеңілдіктері, салық ставкаларының бір салық түрі
бойынша бірнеше түрлі болуы, халықаралық салық салу ... тыс ... т.б. ... ... ... одан әрі реформалаудың қажеттігін
көрсетті [ 1, 246-247 бб. ].
2 кезең. Қазақстан ... ... 1995 ... ... ... ұзақ ... тұжырымдамасын қабылдап, онда еліміздің салық
жүйесі мен заңнамасын бірте – бірте халықаралық ... салу ... ... ... ... «Салық және бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдер туралы» 1995 ... ... ... ҚР
Президентінің заң күші бар жарлығы ... Енді ... 43 ... ... ... ... олардың саны 11 болып қалды. Оның ішінде бесеуі
мемлекеттік, алтауы жергілікті салықтар.
Бұл заңда ... ... ... ... 1995-1999 жылдар
аралығында жүзеге асырылды. Бұл әлеуметтік салыққа, амортизация ... ... ... ... ҚҚС-ты халықаралық принциптерге
сәйкестендіруге қатысты еді. Осы ... ... ... экономикалық
қатынастар құрылымы, мемлекет пен салық төлеушілердің өзара қарым-қатынасы,
тіпті ... ділі ... де ... ... ұшырады.
Мемлекет, бір жағынан, салық ... ... ... мен ... түсінді, екінші жағынан, экономикалық қатынастардың көптеген тұстары
қолданыстағы ... ... ... қалды. Осы және Қазақстан
экономикасында болып жатқан оң өзгерістер жаңа ... ... ... ... ... 1995 ... 24 ... қабылданған ҚР Президентінің
«Салықтар және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... бар жарлығы салық жүйесіне оңтайлы өзгерістер енгізді. Олардың
қатарына қолданылып ... ... мен ... ... ... 11-ге
қысқартылуы, салық салу принциптерінің дүниежүзілік тәжірибеге ... ... ... салу ... ... ... ... қарай топталуы, сонымен қатар бұл құжаттың көптеген
заңдармен тығыз байланыстылығы, салықтық әкімшіліктің жаңа ... ... ... ... да ... өзгерістерге жатады. Әрине
мемлекеттің нарықтық экономикалық қатынас талабына сай дамуы жағдайында
салық жүйесінің бір ... ... ... ... ... ... ... аралығында қабылданған шексіз өзгерістер мен толықтырулардың
енгізілуі нәтижесі оның әлі де ... ... ... [ 2, 19-20
бб. ].
Салық жүйесінің ... ... ... ... болсақ:
• салықтардың саны 18ге дейін көбейтілді.
• ҚҚС төмендетілді
• бюджеттен тыс қорлардың орнына әлеуметтік салық енгізілді.
• шағын және орта ... ... үшін ... ... ... және ... кезеңде ҚРның Салық Кодексі бойынша жұмыс
жүргізіліп, 2001ж 12 шілдесінде Салық Кодексі қабылданды.
4 кезең. ... ... ... ... ... ... әрі ... жаңа Салық кодексі дайындалып, 2001 жылдың 12
маусымында қабылданды.
Уақыт ағымының әсеріне, заман ... сай ... ... келесідей мәселелерді шешуге басты назар аударылған:
1. барлық шаруашылық субьектілеріне салықтандырудың тең ... ... ... ... ... төлеушілерге берілген
жеңілдіктерді жою арқылы салық жүктемесін жеңілдету;
3. ... ... ... барлық ережелер мен нормаларды тікелей
қызмет ететін заң ... ... ... заңдылығының тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Салық кодексі 2002 жылдың 1 ... ... ... ... Ол салық
салудың ойластырылған құқықтық негізін құрудың түпкілікті міндетін шешуге
бағытталған.
Қазақстан Республикасының Салық кодексіне ... ... 9 ... 2005 жылы ... ... қосымша ретінде экспортталатын шикі
мұнайға, газ конденсатына рента салығы қосылды.
Салықтың түрлері:
1. корпорациялық табыс салығы;
2. жеке табыс ... ... құн ... ... ... шикі ... газ ... рента салығы;
5. жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен ... ... ... салық;
7. жер салығы;
8. көлік салығы;
9. мүлік салығы.
2002 жылы ... 13 түрі ... 2003 ... ... ... ... тасталды. 2005 жылы алымдарға өзгерістер енгізілді, яғни: «жылжымалы
мүлік кепілін мемлекеттік тіркегені үшін алым» және «кеменің немесе ... ... ... ... ... ... және туындылар мен
сабақтас құқықтар обьектілерін пайдалануға ... ... ... үшін ... ... [ 1, 247 б. ].
5 ... ... кодексінің жобасы Мемлекет басшысының 2008 жылғы ... ... ... ... ... – мемлекеттік саясаттың
басты мақсаты” атты ... ... ... сәйкес әзірленген.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың мемлекет алдында
әлемнің 50 бәсекеге қабілетті елдер ... кіру ... ... ... ... Республикасында салық қызметінің сапасын халықаралық
стандарттарға сай келтіру мақсатында еліміздегі ... ... ... ... ... ... ... берілген болатын. Осы
тапсырмаларды орындау бағытында «Салық және бюджетке ... ... ... ... ... ҚР Заңы ... 2009 жылдың 1 қаңтарынан
бастап күшіне енді [ 5, 2 б. ].
Жаңа Салық кодексі:
- экономиканың ... емес ... ... ... ... ... жаңғыртуға және әртараптандыруға ықпал ететін
жағдайлар жасауды; 
- ... ... ... және ... ... ... бизнесті жүргізу жағдайларын жақсартуды
көздейді. 
Жаңа Салық кодексіндегі салықтардың, салық ... ... ... ... ... ... ... корпорациялық табыс салығы;
2. жеке табыс салығы;
3. қосылған құн салығы;
4. акциздер;
5. экспортқа рента салығы;
6. жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен ... ... ... ... жер ... ... салығы;
10. мүлік салығы;
11. ойын бизнес салығы;
12. тіркелген салық.
Мынадай нормалар ... ... ... ... әрі тұжырымдамалық
негізгі тұстары болып табылады: 
– салықтық ... ... ... 2009 ... ... ... салығының ставкасы 30 пайыздан 20 пайызға ... оның ... ... ... құралдарды сатып алу
және өндірісті модернизациялаудағы инвестициялық мүмкіндіктерін
кеңейтуге жол ... Жаңа ... ... ... ... ... табыс салығы бойынша деклорация тапсырғанға
дейінгі аванстық ... ... ... ... 20 ... тапсырылады;
– қосымша құн салығы бойынша ... 13 ... 12 ... ... жылы бұл көрсеткіш 11пайыз болады дер күтілуде).
Қосылған құн салығы ең ... ... ... 30000 есе ... дейін
көтерілді.
– сондай-ақ салық кезеңі өзгертіліп, тоқсан сайын төленетін болды
(бұған дейін ... ... ай ... ... ... ... ... әлеуметтік салық бойынша салық мөлшерлемесі бұған дейін салық
салынатын табыстың ... ... 5 ... бен 13 пайыз
аралығындағы шкаланы құраса, жаңа Салық кодексі бойынша ол 11 пайыз
көлемінде ... Оның ... ... ... ... кейінгі айдың 25-
іне дейін салық төлеушінің орналасқан жері бойынша төленеді.
... ... ... ... бойынша мөлшерлеме салық салу
нысандарының орташа жылдық ... 1,5 ... ... ... дейін бұл
ставка 1 пайыз болатын). Мүлік салығы ... ... ... ... ағымдағы жылдың 15 ақпанына дейін өзгертілді. Мүлік
салығы бойынша төлем мерзімі 25 ақпан, 25 мамыр, 25 ... 25 ... ... (бұған дейін жоғарыдағы айлардың 20-сына дейін
болатын). Жеке тұлғалардың мүлік салығы бойынша салық мөлшерлемелерін
салық салу ... ... ... 0,05 ... (1000000 ... қоса алғанда) бен 0,5 пайыз (10000000 теңгеден жоғарылар
үшін) аралығында болғаны белгілі. Жаңа салық ... бұл ... құны 120 ... ... ... құны одан ... үшін салық мөлшерлемесі 1 пайызға жетті.
– жер ... ... ... ... ... ... ... 15 ақпанына дейін болып өзгертілді.
– жеке табыс салығы бойынша ... ... ... 10 ... ... қалды.
– жаңа Cалық кодексінде көлік құралы салығына көптеген өзгерістер
енгізілді. Көлік ... ... ... осы ... дейін жеңіл және ... ... ... ... түзету коэффициенттері
колданылып отырса, жаңа талап бойынша бұл көліктерге салық мөлшерін есептеу
көлік құралының шығарылған жылына ... ... ... қатар
жаңа Cалық кодексі бойынша пайдаланылғанына 20 жылдан ... ТМД ... ... ... ... босатылмайды. Бұған дейін жеңіл
көлік құралдарына салық мөлшерлемесі двигатель көлеміне байланысты 4 АЕК
пен 117 АЕК ... ... жаңа ... ... 1 АЕК пен 117 ... ... ... көліктеріне салық мөлшерлемесі бұған дейін олардың ... ... 6 АЕК пен 15 АЕК ... ... жаңа ... ол 3 АЕК пен 9 АЕК ... ... Сонымен қатар жеке
тұлғалар үшін ... ... ... ... 1 қазан болып өзгерді (бұған
дейін жеке тұлғалар үшін төлеу мерзімі 5 шілде ... ... ... ... мерзімі 5 шілде болып қалды) [ 5, 2 б. ].
Жаңа Салық кодексін ... ... ... ... және
әртараптануына жағдай жасайды, экономиканың көлеңке секторын қысқартуды
қамтамасыз етеді. Қазақстанның инвестициялық климатын ... Ол ... ... ықпал етеді және экономиканың шикізаттық емес секторына
салықтық ... ... ... ... Салық кодексін тікелей
қолданылатын заңның ... ... ... ... ... ... ... салықтық бақылау жүйесін құру салықтық
жүйесінің сыбайлас ... ... ... ... және ... мен ... төлеушілердің тиімді өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді.
Салықтардың және бюджетке ... ... да ... төлемдердің
сомасы «Қазақстан Республикасының бюджет кодексі» мен тиісті қаржы жылына
арналған ... ... ... ... белгіленген тәртіппен тиісті
бюджеттердің кірісіне түседі [ 5, 2-3 бб. ].
Сөйтіп, Қазақстанның салық жүйесі салықтардың және ... да ... ... ... сараланған. Салық қызметі органдары ҚР Қаржы
Министрлігі Салық комитеті мен ... ... ... ... ... облыстар, Астана және Алматы қалалары бойынша аймақаралық салық
комитеттері, ауданаралық салық комитеттері, аудандар, ... ... ... ... ... комитеттері, сонымен бірге қаржы
полициясының бөлімшелері жатады.
Республикада салық ... ... ... ... және ... да
міндетті төлемдердің мезгілінде және толық түсуін, ... пен ... ... ... ... Салық қызметінің қызметкерлері
салық заңдылығы, Салық Кодексі мен ... ... ... ... [ 2, 4-5 бб. ]. ... ... мемлекеттік бюджеттің кірістер
бөлігінің орындалуын қамтамасыз етуде салықтық бақылаудың рөлі зор болып
табылады, ... ... ... ... 90 пайызы салықтық
түсімдерден құралады. Салық органдары салықтық ... ... ... ... ... мемлекет өзіне тиесілі мемлекеттік міндеттерді ... ... ... Қазақстан Республикасы салық жүйесінің қызмет ету механизмін
талдау
2.1 ҚР бюджетіне салық түсімдерінің механизмі бойынша ... күні ... ... жүйесінде салықтық бақылаудың өзіндік
орны бар. Ол мемлекеттік бюджеттің кірістер бөлігін салықтық және ... ... ... ... түсімдерімен қамтамасыз етуге бағытталған.
Салықтық бақылаудың алатын орны әлемдік қаржы дағдарысы жағдайында ... ... ... органдарына жүктелген салық заңнамалары нормаларының
дұрыс орындалуы, салықтық бақылаудың нәтижелілігі мен ... ... ... мен жеке ... салық төлеуді
уақтылы және толық жүзеге асыруы ел ... ... мен ... ... өз септігін тигізеді [ 6, 25 б. ].
Салық қызметі органдарының негізгі қызметі салықтар мен ... ... да ... ... ... ... ... жүргізу
болса, сол қызметті жүзеге асырудағы басты заңнамалық негіз болып табылатын
жаңа ... ... 2009 ... ... ... ... ... бақылау деген ұғымға ... ... ... ... оның ... анықтамалары бар. Аталған бақылау ұғымы туралы
неғұрлым жиі кездесетін ресей ғалымдарының анықтамалары төмендегідей.
Экономист Е.В. ... ... ... ... екі ... ... ... бақылау маңызын екі тұрғыдан ... ... ... мемлекеттік басқару элементі немесе қызметі
ретінде, екіншіден, салықтық заңдылықты орындау бойынша ерекше ... ... Осы ... ... ... ... ажырамас бірлікте болады,
статикалық элементтердің түрлілігін және ... ... ... тоқтаусыз дамуы мен жетілдіруімен қоса салықтық бақылауды
классикалық кибернетикалық жүйе түрінде қабылдауға мүмкіндік береді» [ 6, 7
б. ... А.В. ... ... ... ... – бұл ... үстінен мамандандырылған (тек салық және алымдарға қатысты)
мемлекеттік бақылау жасау...» деп есептейді [ 6, 7 б. ... О.А. ... ... ... ... ... салықтық
бақылауды «Салық кодексінде қарастырылған құзіреті мен нысандары шегіндегі
салық органдары лауазымды тұлғаларының ... және ... ... мен ... сондай-ақ салықтық заң бұзушылықтарды анықтау және
жою, салықтар мен алымдар туралы заңдардың сақталуын тексеру ... ... ... [ 6, 7 б. ... ... бойынша, салықтық бақылау – бұл қаржылық бақылаудың
бір бөлігі, әрі салық механизімінің негізгі ... ... ... ... қызметі салық салу жүйесінің барлық бағытын қамтиды,
сондай-ақ ол жекелеген салық, салықтық топ, ... ... ... аумақтар
аясында жүзеге асады. Салықтық бақылау бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... ... ... ... ете
отырып жалпы экономиканы қамтиды. Салықтық бақылаудың пайда ... ... ... ... ... ... немесе басқа да құқық негізінде белгілі бір
мүлікке ие бола отырып, өзінің жеке ... ... ... ... ... Сөйтіп, салық төлеушінің салық төлемдері мөлшерін азайту
ниеті бір жағынан – мүліктік, екінші жағынан – ... ... ... ... ... ... ... салыққа қатысты
бұқара мүддесін қорғай отырып әрбір ... ... ... немесе салық
заңдарында қарастырылған салық, алым және өзге де міндетті төлемдер бойынша
міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға мәжбүр болады.
Салықтық бақылаудың міндеттері салық органдарының ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 18-бабының 1-тармағына сәйкес
салық қызметінің негізгі міндеті салық және ... ... ... да
міндетті төлемдердің толық және уақтылы түсуін, міндетті зейнетақы
жарналары мен ... ... ... және ... аударылуын, сондай-
ақ салық заңнамасының орындалуын қамтамасыз ету болып табылады.
Сонымен, салықтық бақылауды жүзеге асыру ... ... ... ... бірі ... табылады.
Қазақстан Республикасы Салық кодексінің «Салық әкімшілігі» ... ... ... ... ... бақылау ұғымына мынадай
анықтама берілген: «Салықтық бақылау - ... ... ... ... ... ... ... органдарына жүктелген
Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасы нормаларының орындалуын салық
қызметi органдары жүзеге ... ... [ 6, 26-27 бб. ... ... ... ... – салық төлеушілердің салық
заңнамалары нормаларын сақтауын, олардың салықтық міндеттемелерін уақтылы
және ... ... ... ... ... теңдікті жетілдіруде «Салық аудитінің ... ... ... ... ... ... жетістік болып отыр. Бұл
ақпараттық жүйе салықтық тексерулерді жүргізуді және ... ... ... ... ... ... тексерулер:
1. құжаттық тексеру (кешенді тексеру, тақырыптық тексеру, ... ... ... ... ... органының тіркеу есебіне тұруы, бақылау-
кассалық аппараттарын дұрыс қолдану, лицензия және бір ... ... ... ... ... ... ... зерттеу (салық төлеушінің нақты табысы мен ... ... ... ... білу ... салық органы
жүргізеді).
Салықтық бақылаудың тиімділігі ... ... ... және ... ... ... мен ... салу объектілерін
көбейту арқылы бюджет тапшылығын жою [ 6, 27-28 бб. ... ... ... бойынша Салық департаментінің мәліметтерін
ұсынуға болады.
Кесте 1.
Қазақстан ... ... әр ... деңгейлері бойынша 2007-
2009 жылдар аралығындағы салықтық түсімдер үлесі
| |2007ж |2008ж |2009ж ... ... | | | |
| ... |млн. ... |млн. ... ... бюджет, |91550135 |100 |124366990 |100 ... |100 ... ... | | | | | | ... ... |64,0 |840189933 |53,9 |747941580 |59,7 |
|жергілікті бюджет |35137923 |36,0 |403479972 |46,1 ... |40,3 ... ... Алматы облысы салық департаментінің деректері. ... ... ... ... 2007 - 2009 жылдар аралығында көптеген
өзгерістерге де, жақсы көрсеткіштерге де ие болған.
3. – сурет. ҚР бюджеттің әр ... ... ... 2007-2009
жылдар аралығындағы салықтық түсімдер үлесі.
Дерек көзі: Алматы ... ... ... ... ... ... 2009 жылы 2008 жылмен салыстырғанда
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігі ... ... ... ... ... ... ... 117959380 млн.теңге түсім
түсті, жоспар 100 пайызға орындалып, 536 млн.теңге жоспардан артық түсті.
Республикалық бюджет бойынша ... ... ... жоспар 59,7
пайызға орындалды.
Жергілікті бюджет бойынша 431652240 млн.теңге ... ... ... ... ... ... 2009 жылдың қорытындысы бойынша
корпоративтік табыс салығының негізгі төлеушілері ... ... 20 ... жылдық жиынтық табысын 1 523,0 млн.теңгеге ... ... 84 ... ... осы ... ішінде аванстық төлем сомаларын 1
433,0 млн.теңгеге ... ... ... табыс етіп, корпоративтік
табыс салығы бойынша түсім 2 956,0 ... ... ... ... ... ... ... 94,3 пайыз орындалып, 461,8
млн.теңгеге аз ... ... ... ... ... ... кезеңімен
салыстырғанда корпоративтік табыс салығы бойынша өсу ... 133,8 ... 2008 жылы 60 528 ... ... тіркелсе, ағымдағы жылы
олардың саны 45 473-ке ... ... ... ... ... ... мемлекеттік баж бойынша
жоспар 76,6 пайыз ғана орындалып, ауытқу 184,3 ... ... ... ... ... өзгертуге және Алматы қаласының
маңындағы аймақтарда обьектілердің құрылысына рұқсат беруге ... ... ауыл ... және орман шаруашылығы ... ... ... ... бойынша жоспар 731,9 млн.теңгеге
орындалмады.
2008 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда ... ... ... 609,2 ... ... «Филипп Моррис» кәсіпорыны
бойынша 811,2 млн. шегілетін бірлікке төмендеді, акциздер бойынша ... 9 айда 574 ... ... Республикасы Қаржы Министрлігі ... ... 2010 ... ... ... ... ... жоспары
94,6 пайызға орындалады, жоспардағы 63 955,9 млн. теңгенің орнына 60 ... ... ... 3 453,7 ... кем ... мүмкін деп күтілуде.
Республикалық бюджет бойынша 2010 жылы жоспардағы 26 926 ... 23 437,2 ... ... 3 488,8 ... кем ... Оның ... ... табыс салығы бойынша 2 703 млн.теңге (77,9 пайыз).
- Республикалық бюджетке түсетін мемлекеттік баж ... ... (67,9 ... ауыл ... және орман шаруашылығы өндірістерінің шығасыларын
өтеуден түсетін түсімдер бойынша немесе 881 млн.теңге (40,7 пайыз).
Жергілікті бюджет ... 2010 жылы ... 37 029,9 ... 37 064,9 ... түсім түсіп, жоспар 35,0 млн.теңгеге артық
орындалады (100,1 пайыз).
«Филип Моррис Казахстан» және ... ... ... темекі өнімінің 3 246 ... ... ... ... ... шамамен 1 274 млн.теңгеге бюджетке кем түсуі
мүмкін.
Ал, жеке табыс салығы, ... ... және ... ... үшін түсімдер бойынша 1 732 млн.теңге сомасында жылдың аяғына
дейін жоспардан артық түсіп, акциздер ... ... ... ... деп ... ... бойынша Салық комитетінің 2009 жылғы салықтар мен ... ... ... ... ... қарсы бағытталған шараларының
бірі мониторинг және талдау (МЖТ) модулінің ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншілік
жасауда. Атап айтқанда келесідей жұмыстар жүргізілді:
Корпоративтік табыс салығы мен қосымша құн салығы, ... ... мен жеке ... ... ... құн салығы мен ... ... ... ... мен жер ... ... ... нысандарын
салыстыру жолымен 11 стандартты емес есептер қалыптастырылып, жер салығы,
көлік құралдары және ... ... ... 2008 ... ... ... талдау жасалынды.
Нәтижесінде 19 882 салық төлеушілер ... ... ... 1 238 хабарлама ... ... аса ... мен сұқбат
жүргізілді. Қаржы полициясы ... 11 ... ... ... ... 445 ... ... олар бойынша 85,6 млн. теңге
сомасына қосымша декларациялар тапсырылды.
2009 ... ... ... ... корпоративтік табыс салығы
декларацияларында 2008 жылдың қорытындысы бойынша ... ... ... ... ... ... Шығынды мекемелердің саны 1 556, ал
шығын ... 21657,4 млн ... ... 803 ... ... 692 салық төлеушілермен сұхбат
жүргізілді. Нәтижесінде 227 мекемеде 3341,7 млн. ... ... ... ... ол ... шығын сомасы азайтылған қосымша салық
есептеліктерін табыс етіп, ... 31,0 млн. ... ... ... ... есептелінді. 3,3 млрд.теңге шығын ... бар 27 ... ... ... ... ... енгізілді.
Сонымен қатар 2008-2009 ... ... ... салық
төлеушілердің салық есептіліктеріне камералдық бақылау жүргізіліп, 382
хабарлама жіберілді. Бүгінгі ... ... құн ... ... 4,4 ... қосымша декларациялар тапсырылды.
Қосымша құн салығы бойынша жіберілген соңғы 18-ші ... ... ... бойынша 10990 қате анықталып, оның ішінде
салық заңдарын бұзушылықты жою туралы 7240 ... ... ... ... 87 ... төлеушінің нақты мекен-жайын анықтау үшін
материалдар жіберілді, ... ... 2 ... ... енгізілді, 1750
салық төлеуші қосымша құн салығы бойынша 139,4 млн. теңге ... ... ... ... етті.
Сонымен бірге жалған кәсіпкерлік қызметін ... ... ... және ... контрагенттерінің қызметтерінің нәтижесінде
мемлекетке тигізген залалын қайтару мақсатында, камералды бақылау барысында
сайтта көрсетілген 333 ... ... ... 248 ... ... алушылар пирамидасы» қалыптастырылды.
Олардың ішінде 59 жалған кәсіпорынның Алматы облысының 126 контрагент-
сатып алушыларымен ... құн ... 1 013,8 ... ... өзара
есептесуі бар.
Барлығы 130 хабарлама жіберіліп, қосымша құн салығы 126,9 млн. ... құн ... ... 86,3 млн.теңгені құрайтын 95 хабарлама
бойынша бұзушылық жойылды.
Есепті кезеңде қаржы полициясы ... ... құн ... 827,2
млн.теңгені құрайтын 17 кәсіпорын бойынша құжаттар жіберілді.
Өндірістік емес төлемдер бойынша жүргізілген жұмыстың нәтижесінде салық
тіркеуінде жоқ 524 ... ... ... ... барлығы салық
тіркеуіне қойылып, тек қана мемлекеттік тіркеу үшін алымынан 1,2 ... ... ... ... ... ... 1 060 тіркелмеген жылжымайтын
объектілер мен жер учаскелері салық тіркеуіне қойылды, ... 2,6 ... ... ... қамтамасыз етілді.
Ағымдағы жылдың басынан мүлік және жер салығы бойынша 1,3 млн. ... 163 жеке ... ... ... ... берілді.
Сонымен қатар, сән салоны және шаштараз, тіс емханасы, автокөлік ... ... ... ... ... тамақтандыру салаларында қызмет
көрсететін жеке кәсіпкерлердің жария етілген ... ... ... бақылаулар, сұхбаттар, кездесулер жүргізілді.
Нәтижесінде, салық төлеушілер кірістің 313 ... ... ... тапсырды.
Облыстың 52 базарында хронометраждық ... ... ... саны 5 408-ге ... 123 пайыз көбейтілді.
Осыған сәйкес, жеке тұлғалардан жеке табыс салығы бойынша түсімдер
тамыз ... ... ... айында 10,1 млн. теңгеге немесе 169
пайыз көбейді.
Жол ... ... ... ... ... ... жеке
тұлғаларды анықтау мақсатында тамыз айынан бастап 75 рейдтік тексерулер
жүргізілді.
Рейдтік ... ... ... құралдары иелерінің 557-не салық
заңдылығын ... жою ... ... берілді. Оның ішінде 497 көлік
иесі ... 2,5 млн. ... ... ... ... төледі.
Көлік құралдарына уақытылы салықты төлемеген жеке ... ... ... оның ... 42032 ... құралдары 307,5 млн.теңге
сомасына салық ... ... ... ... ... ... 224,2 мың
теңгеге 24 жеке тұлға ... ... ... және ... берешек
сомасы 11,4 млн. теңге болатын 73 автокөлік иесі бойынша сотқа ... ... ... ... ... ... саудадағы нақты айналымдарын
анықтау үшін ... ... ... ... нәтижесінде, сатудан түскен табысы
көлікке май құю бекеттерін ұстап тұруға да жетпейтіндей жанармай-жағармай
өткізу көлемін ... ... 102 ... тұрақты мониторингке алынды.
Алкоголь өнімдерін өндіретін мекемелерде тұрған акциздік ... ... ... нәтижесінде 2009 жылдың шілде айында ... ... ... – 139,1 млн. теңгені құраса, қыркүйек айында –
150,9 млн. ... ... яғни ... ... ... ... өсу ... байқалады.
Салықтық тексерулердің санын арттыру жолымен ... ... ... 2008 жылмен салыстырғанда 2009 жылы 1 474
тексеру ... ... ... – 2” ... алмағанда 1 728,7 млн.теңге қосымша
есептелінді, бұл 2008 жылға қарағанда 873,1 млн. теңгеге көп, ... ... 102 ... ... 268,9 млн. теңге өндіріп алынды.
Бұдан бөлек, жеке тұлғалардың мүліктік табыстарын анықтау мақсатында
жылжымайтын мүліктер мен ... ... ... ... ... мәліметтерді беру жөнінде уәкілетті органдармен жұмыстар ... ... ... ... жеке ... мүліктік табысы
бойынша 144 тексеру, оның ішінде 69 ... жер ... сату ... ... ... 41,1 ... қосымша есептелініп,
61,2пайыз өндіріліп алынды.
2009 жылдың 4 тоқсанында бұл ... одан ары ... және ... млн. ... аса қосымша есептелінді.
Салық тексерулері барысында сату операцияларын салық есептіліктерінде
көрсетпеу немесе қолма-қол ақшаға айналдыру фирмаларын құру ... ... ... ... ... ... ... Альянс Казахстан”, “Штрих Групп Сервис” және
“Оникс Про” ... ... ... ... аталған кәсіпорындар
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ниетінсіз, ақшалай қаражатты қолма-қол
ақшаға айналдыруға бағытталған ... ... ... іске ... кәсіпорындар бойынша жүргізілген тексерулердің нәтижесінде
22 991,4 млн.теңге қосымша салық есептелінді.
Осыған байланысты, ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандырылып, сот шешімімен ... ... ... ... заңсыз деп табылды.
Алматы облысы бойынша Салық департаментінің 2007-2009 жылдарға арналған
азаматтардан, кәсіпорындардан салықтар мен бюджетке төленетін ... ... ... ... ... ... орындалуы туралы
аналитикалық ақпарат келеси тарауда толығымен ... ... ... бойынша салық түсімдерін талдау
Алматы облыстық Салық департаменті 1991 жылы құрылды. ... ... ... ... ... бекітеді. Салық
Комитетінің штаттық ... оның ... ... табады. Алматы
облысы Салық комитетінің құрамына 11 басқарма кіреді және ... 36 ... ... ... ... кіріс түсімін қамтамасыз ету аумағында
мемлекеттік басқару және ... ... ... ... ... болып табылады. Ол өзінің іс-әрекетінде ... ... ... ... ... ... ... басшылыққа алады.
Кесте 2.
Алматы облысы бойынша заңды және жеке ... ... ... мен басқа төлемдердің 2007 жылғы деректері, млн.теңге
|Салық атауы ... ... |өсу ... |
| | ... ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... корпоративтік табыс|5439624,0 |6847912 |125,9 |1408288 |
|салығы | | | | ... ... ... ... |103,7 |1195804 ... ... тауарларына ҚҚС |11865632 |11308905 |101,1 |122342 |
|импорттық тауарларға ҚҚС ... ... |105,2 |1073461 ... ... үшін ... |80824 |120137 |148,6 |39813 ... ... ... |1375 |2705 |196,8 |1330 ... ... | | | | ... ... ... ... |117,8 |2083272 ... ... |46516 |135223 |201,5 |1355223 ... | | | | ... ... негізгі |454853 |93738 |155,9 |47222 ... ... ... | | | | ... | | | | |
|2 ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |686549 |708988 |221,9 |254135 ... ... | | | | ... ... әр ... |1523648 |138,8 |837099 |
|салықтық және салықтық емес | | | | ... | | | | ... ... ... ... |56412212 |111,9 |6001691 |
|төлем көзінен ұсталатын табысқа|4118935 |4350258 |105,6 |231323 ... | | | | ... ... ... |3671781 ... |101,5 |55494 ... ЖТС | | | | ... ... |152994 |157334 |102,8 |4340 ... ... ... | | | | ... ... табысынан ЖТС | | | | ... ... |8424010 |8920388 |105,8 |496378 ... ... з/т ... |2061795 |2243763 |108,8 |181968 ... | | | | ... ... ... ... |108035 |123564 |114,4 |15529 ... салығы |325204 |368159 |113,2 |42955 ... ... ... ... |123372 |126750 |102,7 |3378 ... тұлғанын көлік салығы |545083 |617348 |112,3 |72301 ... жер ... |39464 |47198 |119,6 |7734 ... жалпы |7450332 |7619406 |102,3 |169074 ... ... ... | | | | ... ... |1497462 |1631109 |108,9 |133647 ... ... |5887608 |5889781 |100,2 |12173 ... ... үшін ... |53870 |76059 |141,2 |22189 ... ... қолданғаны үшін |7172 |7861 |109,6 |689 ... | | | | ... ... ... үшін |102686 |111959 |109,0 |9273 ... | | | | ... ... мемлекетік |581702 |676183 |116,2 |94481 ... үшін алым ... | | | ... | | | | ... ... ... |27687 |32989 |119,2 |5302 ... үшін алым | | | | ... алым |27158 |27789 |106,0 |1631 ... ... ... |13499 |111,5 |1389 ... | | | | ... ... және |1618 |3282 |202,8 |1664 ... |156015 |175323 |112,4 |19308 ... ... | | | | ... ... |186272 |222636 |119,5 |36364 ... ... әр ... | | | | ... және ... емес | | | | ... | | | | ... ... ... ... ... |106,4 |2118702 |
|Салықтар және түсімдер барлығы |83429742 |91550135 |109,7 |8120393 ... ... ... | |90855 | | ... ... ... | |53831 | | ... ... ... ... салық департаментінің деректері ... ... ... ... ... департаментінің 2007 жылға
азаматтардан, кәсіпорындардан салықтар мен ... ... ... да
міндетті төлемдер бойынша болжам көрсеткіштерінің орындалуы туралы
аналитикалық ақпарат көрсетілген.
4 – ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардан бюджетке
түскен салықтар мен басқа да төлемдердің 2007 жылғы деректері.
Ескерту: Статистикалық мәліметтер негізінде автормен құрастырылған.
Жоғарыдағы кестеден көріп отырғанымыздай ... ... ... салық
департаментінің 2007 жылғы болжамы салықтар мен ... ... 109,7 ... ... ... ... 83 429 742 мың ... салық
түсімі 91 550 135 мың теңге, яғни 8 120 393 мың теңгеден артық ... ... ... ... түсімдері болжамы 50 410 521 мың
теңге, ал нақты ... ... 56 412 212 мың ... ... яғни 6 001 ... ... артық орындалды, бұл 119,9 пайызды құрайды.
Жергілікті бюджет бойынша ... ... 33 019 221 мың ... ... ... ... 35 137 923 мың ... 2 118 702 мың
теңгеге артық орындалды, яғни 106,4 пайыз.
Оның ішінде салықтар мен түсімдердің түрлеріне ... ішкі ... ... құн ... осы ... 11 865 652 мың ... ал оның нақты түсімі 11 308 905 мың теңге болды, яғни бұл 122
342 мың ... ... ... ішкі ... ... ... құн ... төлейтін заңды
тұлғалар көбейді және алдыңғы жылғы берешектерді төледі. Ал ... ... ... құн ... ... бойынша 20 798 837 мың
теңге, ал нақты түсім 21 872 298 мың теңгені ... 1 073 461 мың ... ... ... ... ... тауар көп
шығарылды деп айтуға болады.
Заңды тұлғаларға және жеке ... ... ... ... ... 2 061 795 мың теңге, нақты түсім 2 243 763 мың ... ... ... ... ... ... себебі жеке кәсіпкерлер осы салық
бойынша көп тіркелген.
Заңды тұлғалардың көлік құралдарына ... ... 123 372 ... ... ал оның ... ... 126 750 мың теңге. Бұл 3378 мың
теңгеге артық орындалды, яғни 102,7 пайыз.
Жергілікті бюджет бойынша ... 7 450 332 мың ... ... 406 мың ... нақты түсім, орындалуы 102,3 пайыз.
Кесте – 3.
Алматы облысы бойынша заңды және жеке ... ... ... мен басқа да төлемдердің 2008 жылғы деректері, мың теңге
|Салық атауы ... ... |өсу ... |
| | ... ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... КТС ... |84,2 ... ... |44745132,0|52497997,5 |117,3 ... ... ... ... ҚҚС ... |108,3 ... ... тауарларға ҚҚС |33090638,0|39881727,5 |120,5 |6791089,5 |
|жер қойнауын пайдаланғаны үшін|216917,0 ... |98,7 |-2725,4 ... | | | | ... ... |3262,0 |3065,8 |94,0 |-196,2 ... үшін ... | | | | ... ... ... |76,0 ... ... | ... | ... ... | | | | ... ... ... |20937,2 |856,3 |18492,2 ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... |70,8 ... ... баж | | | | ... бюджетке әр |1817615,0 |2209103,3 |121,5 |391488,3 ... ... және ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... |100,8 ... ... көзінен ұсталатын |7506046,0 |7799901,5 |103,9 ... ... ЖТС | | | | ... ... ... ... |1516490,9 |98,9 |-16899,1 |
|табысқа ЖТС | | | | ... ... ... |194249,1 |103,6 |6781,1 |
|іс-әрекетін жүзеге асыратын | | | | ... ... ... ЖТС | | | | ... салық ... ... |104,9 ... ... ... және з/т ... ... |3269026,0 |105,1 |158123,0 |
|салығы | | | | ... ... ... ... ... ... |110,8 |18761,3 |
|3 кестенің жалғасы |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... |105,8 |30454,8 ... ... көлік салығы |181496,0 |183104,8 |100,9 |1608,8 ... ... ... ... ... ... |106,7 |61077,6 |
|жалпы жер салығы |61221,0 |69555,2 |113,6 |8334,2 ... ... ... ... |95,7 ... ... | | | | ... ... ... ... ... |94,7 |-79934,1 |
|темекіге акциз ... |95,5 ... ... ... |36587,0 |43852,0 |119,9 |7265,0 ... ... үшін ... |11998,0 |16835,0 |140,30 |4837,0 |
|жер телімдерін қолданғаны үшін|105386,0 ... |107,6 |8015,5 ... | | | | ... ... ... үшін|767330,0 |787726,3 |102,7 |20396,3 |
|төлем | | | | ... ... ... |35883,0 |40017,0 |111,5 |4134,0 ... үшін алым | | | | ... алым |22141,0 |24612,0 |111,2 |2471,0 ... ... ... |10344,0 |11248,4 |108,7 |904,4 ... үшін алым | | | | ... алым |508,0 |937,3 |184,5 |429,3 ... ... ... ... |125,3 |87065,0 ... баж | | | | ... ... және |407480,0 |498081,8 |122,20 |90601,8 ... | | | | ... ... және жер ... ... |101,5 |43841,2 ... ... түсім | | | | ... ... әр ... ... ... |116,5 |50186,1 |
|салықтық және салықтық емес | | | | ... | | | | ... ... ... ... |102,0 ... ... және түсімдер барлығы|122932661 |124366990,5 |101,2 |1434329,5 |
|Тізімдегі мүлік сомасы | | | | ... ... ... | ... | | |
| | |40462,3 | | ... ... ... облысы салық департаментінің деректері ... ... ... ... ... 2008 ... азаматтардан,
кәсіпорындардан салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер
бойынша болжам көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... ... ... кірістерінің негізін салықтық
түсімдер құрайды. ... ... ең көп үлес ... табыс
салығына, қосымша құн салығына тиесілі болып отыр. Ал кірістегі ... ... үлес ... ... жылға азайып отырғандығын көре аламыз.
Ел экономикасы дамып, мемлекеттiк бюджеттiң кiрiс көзi ұлғайған сайын
салықтық түсiмдердiң де өсiп ... ...... ... ... ... ... және жеке тұлғалардан бюджетке
түскен салықтар мен басқа да төлемдердің 2008 жылғы деректері.
Ескерту: Статистикалық мәліметтер негізінде автормен ... ... 2008 ... деректер бойынша жалпы салық және басқа да
міндетті төлемдер түсімдерінің болжамы 122932661,0 мың теңгені ... ... ... 101,2 ... ... ... ... мың теңгеге
орындалды.
Соның ішінде республикалық бюджетке жалпы түсімдер ... ... ... бұл ... нақтылы 84018993,3 мың теңгеге орындалды
немесе бюджетке қосымша 635454,3 мың теңге салық және басқада ... ... ... ... бюджет болжамы 39549122,0 мың теңгені құраса бұл
көрсеткіш жыл ... 102,0 ... ... ... ... ... 798875,2 мың ... салықтар келіп түскен .
Соның ішінде қосылған құн салығы бойынша түсімі 44745132,0 мың теңгеге
болжамдалса, бұл салық жыл аяғында ... мың ... ... ... орындалды. Әлеуметтік салық болжамы 2008 жылғы 8639864,0 мың теңгені
құраса, бұл салық бойынша болжам 104,9 пайыз немесе 9066004,1 мың ... Жер ... ... ... 61221,0 мың теңгені құраса бұл салық
бойынша болжам 113,6 пайыз орындалды.
Жеке табыс салығы бойынша 2008 жылға ... ... мың ... бұл ... ... ... ... 103,1 пайыз құрайды жергілікті
бюджетке жыл аяғында қосымша 283737,5 мың ... ... ... бюджетке түсетін салықтан басқа да міндетті төлемдер болжамы
толығымен ... ...... ... бойынша заңды және жеке тұлғалардан бюджетке түскен
салықтар мен ... да ... 2009 ... ... мың теңге
|Салық атауы ... ... |өсу ... |
| | ... |қарқыны | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |6710256 |7929353 |118,2 |1 219 097 ... ... салығы | | | | ... ... ... ... |115,7 |6701518 ... |1824132 |2250270 |123,4 |426138 ... ... ҚҚС ... ... |117,4 |4994056 |
|жер қойнауын пайдаланғаны үшін|287162 |333910 |116,3 |46748 ... | | | | ... ... ... |11180543 |101,7 |184742 ... ... ... |803172 |1038195 |129,3 |235023 ... ... негізгі|207048 |208610 |100,8 |1562 ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... |952612 |984430 |103,3 |31818 ... баж | | | | ... ... әр |748448 |1120644 |149,7 |372196 ... ... және ... | | | | ... түсімдер | | | | ... ... |249 |221 |88,7 |-28 ... ... |230060 |234686 |102 |4626 ... үшін төлем | | | | ... ... ... ... |207048 |208610 |100,8 |1562 ... ... барлығы|65570715 |74794158 |114,1 |9223443 |
|жеке табыс ... |8233774 |9514497 |115,6 |1280723 ... ... |7038538 |8294780 |117,9 |1261242 ... ... |3721911 |4208596 |113,1 |486685 ... ... |602256 |667677 |110,9 |65421 ... ... |1242649 |1394513 |112,2 |151864 ... жер ... |61619 |77275 |125,4 |15656 ... ... ... |101,7 |242731 ... ... қолданғаны үшін|777328 |972555 |125,1 |195227 ... | | | | ... ... және жер ... |114759 |134216 |117 |19457 ... сату. түскен | | | | ... ... |280947 |337655 |120,2 |56708 ... үшін ... | | | | ... ... |42835 |65863 |153,8 |23028 ... салықтар |35 |107 |306,1 |72 ... ... |478746 |527815 |110,2 |49069 ... баж | | | | ... ... ... ... |1884 |4092 |217,2 |2208 ... ... | | | | |
|4 ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... негізгі |1651314 |1815780 |110 |164466 ... ... ... | | | | ... | | | | ... мүлік сомасы |17769 |32285 |181,7 |14516 ... үй ... ... |802659 |825986 |102,9 |23327 ... | | | | ... учаскілерін сатудан түскен|829002 |953417 |115 |124415 ... | | | | ... емес ... |935099 |1004155 |107,4 |69056 ... бюджетке барлығы |39103276 |43165224 |110,4 |4061948 ... және ... ... ... |112,7 |13285391 |
|Қайнар көзі: Алматы облысы салық департаментінің деректері ... ... ... ... ... 2009 ... азаматтардан,
кәсіпорындардан салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер
бойынша болжам ... ... ... ... ... – сурет. Алматы облысы бойынша заңды және жеке тұлғалардан бюджетке
түскен салықтар мен ... да ... 2009 ... ... ... ... негізінде автормен құрастырылған.
Алматы облысы бойынша салық және басқа да міндетті төлемдер 2009 жылы
104673991,0 мың ... ... бұл ... 2009 жылы ... ... ... ... мың теңгені құрады. Қосымша облыс бюджетіне
13285391,0 мың теңге. салық түсімдері өндірілініп алынды.
Соның ... ... ... ... мың ... ... көрсеткіш жыл аяғында нақтылы 114,1 ... ... ... ... мың ... ... облыс көлемінде қосымша 9223443,0 мың
теңге кіріс өндірілініп алынды. Ал жергілікті ... жыл ... мың ... кіріс болжамдалса бұл көрсеткіш жыл аяғында ... ... ... немесе облыстық бюджетке қосымша 4061948,0 мың теңге
салық және басқа да ... ... ... алынды. Ал енді облыстық
бюджетке өндірілініп алынған ... ... ... ... ... ... салығы 118,2 пайыз орындалды.
2009 жылы бұл салық көлемі 6710256,0 мың теңге болжамдалса ... ... ... ... Республикалық бюджетке қосымша
1219097,0 мың теңге өндірілініп алынды. Қосылған құн салығы 428811778,0 мың
теңге болжамдалса ... бұл ... ... мың теңгеге орындалып
Республикалық бюджетке қосымша ... мың ... ... ... ... жыл ... 1824132,0 мың теңгеге болжамдалса бұл салық
бойынша көрсеткіш 123,4 ... ... ... ... ... ... 426138,0 мың теңге өндірілініп алынды. Жыл ... ... 2009 ... ... мың ... ... бұл көрсеткіш
нақтылы 9514497,0 мың теңгеге орындалып облыстық ... ... мың ... ... ... ... Әлеуметтік салық жергілікті
бюджетке 7033538,0 мың теңгеге ... бұл ... жыл ... ... мың ... ... бұл ... 117,9 пайыз орындалып
жергілікті бюджетке қосымша 1261242,0 мың ... ... ... ... ... ... ... мың теңгеге болжамдалса бұл
салық жыл соңында нақтылы 4208596,0 мың теңгеге орындалып облыстық бюджетке
қосымша 486685,0 мың ... ... ... ... ... ... ... облыстық бюджетке 602256,0 мың теңгеге болжамдалса бұл көрсеткіш
2009 жылы 110,9 пайыз ... ... ... ... 65421,0 ... жер салығы өндірілініп алынды. Көлік ... ... ... мың ... ... бұл ... ... нақтылы 112,2 пайыз
немесе 1394513,0 мың ... ... ... ... ... ... ... салық келіп түскен. Бірыңғай жер салығы облыс көлемінде 61619,0
мың теңгеге болжамдалса бұл ... ... ... бюджетке қосымша
15656,0 мың теңге сомма өндірілініп алынды. Тіркеу салығы 2009 жылы 153,8
пайыз ... бұл ... ... ... бюджетке облыстық бюджеттің
кірісін құрайтын салықтар мен басқа да міндетті төлемдердің 2009 ... ... ... көз жіберсек болжам барлық көрсеткіш негізінде
артығымен орындалғанына көз жеткізуге болады.
Сонымен, жалпы мемлекеттік мәні бар ... ... ... ... ... ететін республикалық бюджет елдің
экономикалық үдерісін реттеуде аса ... рөл ... ... ... ... жоғары маңыздылығы жергілікті бюджеттердің рөлін
төмен түсірмейді және де биліктің ... ... ... ... ... қаржы ресурстарымен қамтамасыз етеді.
3 ҚР Салық салу жүйесін ... ... ... ... ... жиынтық табысының бөлігін
мәжбүрлеп алудың нақты нысаны ретінде мемлекеттік құрылым және ... ... ... ... артықшылықтары мен кемшіліктерін
бейнелейді.
Салық реформасы салық салу жүйесінің қызмет ету жүйесін ... ... және оны ... ... өзгерту негізінде салық қатынастарын
шектеулі немесе түбегейлі қайта құруды білдіреді. Аталған қайта ... ... ... ... ... ... немесе саяси
жағдайларының елеулі өзгерістерге сәйкес ... ... ... ... ... қарастыру қажеттілігімен шарттастырылған.
Кез келген салық реформасын жүргізудің, соңғы нәтижесі ел экономикасын
дамытудың басым міндеттерін шешуге бағытталған. Ол- ... ... ... ... үшін салық түсімдерінің қажетті деңгейін ... ... ... ... ... кірістерінің қажетті көлемін қамтамасыз ету, салық жүйесінің
фискалды функциясының ... ... ... ... ... ... салық салу жүйесінің басқа функцияларын, яғни реттеуші және
ынталандырушы функцияларын табысты ... ... ... Сондықтан
салық реформалары, ең алдымен, салық ... ... ... ... ... ... ... және тәжірибе салық ... ... ... ... ... ... ... жүйелік және
құрылымдық реформаларға бөлінеді. Жүйелік салық ... ... ... салу ... ... және әдістемелік ережелерінің ауқымды
құрылымдануы жүргізіледі. Бұл кезде ... ... ... өзгереді,
тікелей және жанама салықтардың ұзақ мерзімді басымдықтары белгіленеді.
Құрылымдық ... ... ... ... нысанда салықтар
құрылымымен және салықты ұйымдастыруға байланысты салық салуды қайта құруды
білдіреді. Бұл салықты қайта құрулар ең ... ... салу ... ... ... ... ... жеңілдіктерін ұсыну
тетіктерін түбегейлі қайта құру бойынша ... ... ... [ 7, 7 б. ... iрi ... ... даму деңгейлерi олардың жан-
жақты жетiлдiрiлген, тиянақты да, ... ... ... ... ... ... заңы - ... мемлекет” қағидасына байланысты екенi белгiлi.
Демек, елiмiздiң экономикасын дамытудың басты тетiктерiнiң бiрi –салық
саясаты.
Елiмiз экономикалық ... ... ... бет ... кезеңнен
бастап - ақ Республика Президентi Н.Ә. ... ... ... ... ... едi. ... ... Кеңестiк жоспарлы экономиканың салық
жүйесi нарықтық ... ... ... шыға ... Бұл заңды
да құбылыс. Қайта құру ... ... жыл ... ... ... күрделi дағдарыстар мен әр түрлi ... ... ... ... ... реттен де өзгерiске үшырап ... ... ... мерзiмi сан түрлi құбылып, қайшылықтарға түскен
салық ережелерi салық төлеушiлердiң де мүддесiн қорғаудан қалды.
1991 жылы ... ... ... өз ... ... мемлекет
болған жерде шұғыл мерзiм iшiнде дербес экономикалық ... ... алда ... Сондай iрi өзгерiстер енгiзетiн экономиканың басты
тармағының бiрi – салық жүйесi ... ... Осы ... Салық кодексi
дайындалып, қабылданды. Мұндай ...... мәнi зор ... ... ... Мемлекеттiң салық комитетiнiң ... ... мен ... ... зор күш ... ... бұл ... бұрын үлкен сарапқа түстi деген сөз [ 7, 8 б. ... ... ... ... ...... ... түсiп
отырған қысымды төмендету, салық қатынастарын реттеу, бюджеттiң ... ... ету. ... ... ... ... алғашында
кемшiлiктер болды. Дегенмен, бұл заң республикамыздың салық ... ... ... ... ... ... ... сүйенсек, нарықтық қатынастарға көшкен әрбiр елде де осындай
заң қабылданған. Бұл – салық ... ... ... ... ... бюджеттерге салықтар мен ... да ... ... ... ... пен шаруашылық жүргiзушi
субъектiлердiң қаржылық өзара ... ... ... қол жеткiзуге жақындай түсу, салық салу жүйесiнде әдiлеттiкке
қол ... ... ... ... ... ... ... салудың тәртiбiн оңайлатуға ... ... ... ... ... жеңiлдiктердi ретке
келтiру, салық салудың тетiгi жөнiндегi, ... ақ ... ... ... ... ... ... жүрген
жекелеген ережелердi нақтылау;
- акцизделетiн өнiмдер бойынша, оның iшiнде алкогольдi өнiмдердiң
өндiрiсi мен айналымын мемлекеттiк реттеу ... ... ... ... ... ... толықтығын қамтамасыз ету,
сондай-ақ мұнай өнiмдерiнiң ... ... ... ... ... ... салу ... үшiн жылжымайтын мүлiктiң құнын айқындаудың
тәртiбiн жетiлдiру;
- капиталды ресми емес экономиканың ... ... үшiн ... ... қызметпен заңсыз айналысқаны және салық салу
объектiлерiн жасырғаны үшiн жауаптылықты күшейту;
- алымдар мен ... ... ... да мiндеттi төлемдерге
қатысты жүргiзiлетiн өзгерiстер мен толықтыруларды шектеу жолымен
фискалдық саясаттың түрақтылығын ... ... ... ... ... ... [ 4, 6 б. ].
Нарықтық қатынастар жағдайында салықтарды ... тек ... ... ... ретiнде ғана емес, сонымен қатар қоғамдағы болып жатқан
әлеуметтiк процестерге әсер ететiн ... ... ... пайдаланады.
Салықтар өте күштi әлеуметтiк құрал болғандықтан оларды тиiмдi және өз
бағыттарында пайдалану керек. ... ... ... ... Ал ... ... салықтық инфрақұрылымды құрайтын салықтар туралы,
салық салу, салық жүйесi туралы және тағы да ... ... ... ... ... экономикасын көтеруде оның азаматтарының ақшалай немесе
натуралдық түрақты түрде төлейтiн жарналарының ... ... ... ... ... мен ... мемлекеттiк сұранымды және
қажеттiлiктердi қамтамасыз ету, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... әр түрлi өзгерiстерге ұшырайды. Олардың қызмет
ауқымы арқылы әлеуметтiк және экономикалық ... ролi де ... ... ... дамыған елдерде салықтар да ... да, ... ... әсер етедi.
Қай мемлекетте болмасын бюджетке түсетiн түсiмнiң негiзгi көзi
салықтар болып ... ... ... ... мен ... жинақтау
мен төлеудi, олардың түсуiн бақылауды, оны төлеуден ... ... ... заңды түрде бекiтедi.
Жүргiзiлiп жатқан экономикалық реформалардың басты мақсаты шаруашылық
жүргiзушi субъектiлерге ... ... ... ... ... салықтар мен төлемдердi реттеу болып табылады.
Салық салу механизмi кез келген экономикалық жүйенiң күрделi бөлiгiнiң
бiрi болып ... ... салу ... ... ... ... орын алып, оның әрекет етуiнiң ... ... ... ... ... ... экономикалық елдерде салықтар мемлекеттiк және ... ... рол ... да, ... ... ... құралы болып келедi. Әсiресе, олар ғылыми-техникалық
прогрестi ... анти ... және ... ... ... ... орын алады. Сондықтан салықтарды төлеу – төлеушiлер үшiн
онша қызық iс болып келмегенмен, өте ... де ...... ... ... ... ... маңызды құрамы. Олар
макроэкономикалық ... ... ... ... iшкi ұлттық табыстың
жалпы көлемiнде салықтық ... ... ... ... етiп ... ... ... реттей отырып, өндiрiстiк
процестерге де әсер ... Бұл әсер ... ... ... ... ... ете ... мемлекет капиталының қорлануына асқан ықпал
етедi. Сондай-ақ салықтық реттеу шаралары әртүрлi салалардың ... ... ... отырып, капиталдық қорлануына тиiмдi
жағдайлар жасап, ... ... ... ... ... ... да болмасын мемлекеттің салық жүйесі негізінен екі ... ... ... қызмет болса, екіншісі реттеуші қызметі.
Фискалды ... ... де ... қоймайды, себебі кез келген мемлекеттің
өмір сүруі үшін ... ... өте ... ... ... ... мейлің мемлекеттің немесе кәсіпкерлердің болсын, аса қызықтыратын
мәселесі болып табылады [ 9, 3-5 бб. ].
Қазақстандағы салықтардың ... ... ... кеңінен
тоқталсақ, оның оншалықты өз атына сәйкес келе ... ... ... ... ... ролі ... ... шараларға
жауап беруі қажет: мемлекеттік бюджетке түсетін кіріс мөлшерінің белгілі
бір деңгейін ұстап отыру және ... мен жеке ... ... ... ... ... дамуының осы күнгі этапы салық механизмінің
жетілдіру жолдарын іздеумен байланысты. Ұлт ... ... ... ... ... ... ... болуына Ұлттық салық жүйесі әсер етуде.
Қазіргі уақытта Қазақстанда салық ... және ... ... ... ... ... қабілетті салық жүйесін құру үшін ... ... ... ... ... режимін анықау;
- тиімді салық әкімшілігін қамтамасыз ету;
- салық заңнамасын жетілдіру;
Салық салу оңтайлы болу үшін салық ... ... ... ... ... қажетті мөлшерде түсуін қамтамсыз ету қажет.
Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... экономика саласында салық мөлшерін төмендету міндеті тұр. Әлемдік
тәжірбие көрсеткендей салық салушының табысының ... бір ... ... ... салық салушының іскерлігі төмендейді, экономикаға түсетін
инвестициялар қысқарады, ... ... ... Шаруашылықтағы
субъектілер өз әрекетін қысқартады немесе жояды, кедейленеді немесе жасырын
кетеді. ... ... ... қарамастан, бюджетке түсетін табысы азаяды,
себебі салық негізі қысқартылады [ 8, 7 б. ].
Отандық салық ... ... ... ... ... ... ... әкімшілігін құру қажет.
Сапалы салық әкімшілігін құру үшін:
• салық бақылауының сапасын, нәтижелігін өсіру қажет;
... ... ... ... нәтижелі ету;
• мемлекетпен салық төлеуші қарым-қатынасын келісімді ету.
Әр мемлекетте салық төлеуші ... ... ... ... ... анық процесс. Салық мөлшері болған сайын бұл процесс
ынталана ... ... ... ... ... кемшіліктерінен салық
төлеуші өзінің төлемдерін азайту әрекеттеріне жол береді.
Мұндай әрекеттер бюджет базасын төмендетіп қана ... ... ... ... ... ... жасайды. Салықты
адал ниетпен төлеушілер жағымсыз жағдайда қалады. Осылайша ... ... де ... емес жолдарды пайдаланып, төлейтін салығын ... ... ... ... ... келеді.
Бүгінгі таңда бизнеске салық емес, салық әкімшілігінің кемшіліктері
кедергі жасайды. Салық кодексінің кейбір ... қате ... ... қазіргі салық заңнамасын толық жете қарастырып, өзгерту қажет.
Салық әкімшілігінің негізгі мақсаты:
- бәсекелестікке және өнімнің ... ... ... ... жасау;
- салық төлеушілердің экономикалық ынтасының тепе-теңдігіне жағдай
жасау;
- мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ... негізгі мәселесінің бірі салықтық
әкімшіліктендіру процесін автоматтандыру [ 9, 7 б. ... ... ҚР ... министрлігінің Салық комитетімен «Электронды
үкімет» шеңберінде жұмыс атқарылды. Салық ... ... ... ... ... электронды түрде өткізу;
- салық есебінің нәтижесін алу;
- ... ... ... ... есеп – ... алу;
- электронды өтініш кітабы бойынша салық қызметкерлеріне шағым беру.
ҚР Қаржы министрлігі ... ... есеп ... аса зор ... аударады.
Республикада электронды камералды бақылаудың ... ... ... ... әкімшілігін жетілдіруі салық салуды оңайлатып, ашық,
тұрақты етіп, мемлекеттің және салық төлеушінің мүддесін ... ... кез ... ... реформасының мақсаты – елдің серпінді
әлеуметтік-экономикалық дамуы негізі ... ... ... ... ... ... Салық салу реформасы саяси,
экономикалық және құрылымдық қайта құрудан кейін жүргізіледі. ... ... ... ... ... инерциалы болып келеді. Осыған
байланысты салық реформалары салық жүйесінің қызмет ету аясында анықталған
кемшіліктерді және ... жою ... тым ұзақ ... ... ... Аталып өткен Қазақстан салық ... ... ... ... ... барысында тұрақты салық жүйесі қызмет
етпейді, оған ... ... ... ... ... ... жақтары елдің экономикалық дамуының объективті ... ... ... салық реформалары кезекті және үздіксіз
жүргізіліп отырады [ 4, 6 б. ].
Әр түрлі елдердің салық жүйелері әр ... ... ... және
әлеуметтік шарттар негізінде құрылған. Әрине, олар оңтайлы емес, бұл
оңтайлы жүйені құру үшін ... және ... ... ... ... болды. Олардың ішінде неғұрлым маңыздылары мыналар:
- салық ауыртпалығын тарату біркелкілігі ... ... ... ... мемлекеттік кірістерге өзінің «әділетті үлесін» енгізуі;
- салықтар мүмкіндігінше әр түрлі ... ... ... ... ... ... немесе мұндай әсер ең аз шамада болуы
қажет;
- әлеуметтік-экономикалық мақсаттарға қол ... үшін ... ... ... ... ... және ... қағидаларын
бұзуды ең аз шамаға жеткізу қажет;
- елдің экономикалық өсуі және тұрақтылығын ... ету ... ... пайдалануда салықтық құрылым әсер етуі қажет;
- салық жүйесі әділетті ... ... және ... ... ... ... ... басқару және салық заңдылығын сақтау бойынша әкімшілік
шығындар ең аз шамада болуы қажет.
Осы талаптар ... ... ... ... бағалау үшін негізгі
критерийлер ретінде пайдалануы мүмкін.
Мемлекет тәуелсiздiгiнiң ең басты ... бiрi ... ... ... ... ... аян. Егемендiк қолға тиген алғашқы
күндерден – ақ салық қызметiне ... ... ... да ... кезде болмасын кез-келген елдiң қоғамдық әлеуетi мен ... ... мен ... салық жүйесiнiң iс-әрекетiне байланысты
екенi белгiлi. Бүгiнгi елiмiздiң тәуелсiздiгiмен бiрге сапқа ... ... ... де ... ... ... Қазiргi кезде мемлекеттiң кiрiс
органы ретiнде кең ауқымды ... бұл ... ел ... үшiн ... ... ... айтуға тұрарлық, айтылып та жатыр.
Егер Қазақстан ... ... ... ... елдердiң
заңдарымен салыстырсақ, неғұрлым жетiлдiрiлген құжаттың дүниеге келгенiн
аңғару қиын емес. Мұнда экономиканың ... ... оның ... ... ... емес, арнайы салық режимдерiн құру жолымен
белгiлi қолдауды ... ... ... ... ... ... салаға ерекше көңiл бөлiндi. Салық кодексiнде салық ... ... ... бар, бұл ... экономикалық
кеңiстiкке кiрiгу үшiн ... ... ... Дегенмен, жалпы алғанда Салық
кодексiнде 1995 жылғы заңның басты ... ... ... ... да сол заң ... бiздiң салықтық тәжiрибемiз толығысып, белгiлi
бiр салықтық мәденетiмiз қалыптасты.
Мемлекет салық органдары алдына ... ... ... ... ... қазынаның толтырылуын қамтамасыз етуді мақсат етіп
қойды. Бұл мақсаттың ... мен мәні ... ... ... және де ол ... ... дұрыс шешілсе, соншалықты
бюджет жағдайы жақсы ... жылы ... ... ... Құқықтық саясат
тұжырымдамасы елдің 2010 жылға ... ... ... ... ... негізгі бағыттарын айқындады. Өткен ... ... ... ... ... ... ... ететін, Қазақстанның орнықты
әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз ететін бірқатар аса маңызды
заңнамалық актілер қабылданды [ 11, 28 б. ... іске ... ... ... ... заңнаманың
негізгі салаларының (конституциялық, әкімшілік, азаматтық, банктік, салық,
қаржы, кеден, экологиялық, қылмыстық, қылмыстық-іс ... ... ... ... ... ... айқын салық заңнамасы – ... ... ... ... және шетелдік инвестицияларды тартуға ықпал ететін
аса маңызды ... ... ... ... ... ... ... стратегиясымен тікелей байланысты болуы тиіс: ол
шикізаттық емес секторларды ... және елде жаңа ... ... ... ... азайту жалпыәлемдік үрдіс болып табылады. Салық
заңнамасын жетілдіру кезінде ... салу ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы шетелдік тәжірибені
пайдаланған дұрыс:
- салықтар ... аз ... ... ... алуға жұмсалған шығындар да неғұрлым аз болуы тиіс;
- салық бәсекелестікке кедергі болмауы тиіс;
- салық мемлекеттің экономикалық саладағы құрылымдық ... ... ... ... ... әділ бөлуге бағытталуы тиіс;
- салық жүйесі қосарланған салық ... жол ... ... ... ... ... бір топ ... атынан бір немесе
бірнеше салықты төлейтін және осындай өзара байланысты кәсіпорындар тобы
осы салық ... ... ... ... ... ... ... салу институтын енгізу мүмкіндігі туралы мәселені ойластырған ... ... ... ... ... түрлерін реформалау, салық
төлеушілердің жекелеген санаттарын салық жағынан ынталандыруды қамтамасыз
ету ... ... ... ... [ 11, 29 б. ... заңнамасы кедендік ережелер мен рәсімдерде халықаралық сауданы
және алмасуды дамытуға кедергі келтіретін алшақтылықтарды жою ... ... ... және ... ету ... ... сондай-ақ
халықаралық ынтымақтастықты ынталандыруы қажет.
Артық әкімшілік кедергілерді ... ... ... ... ... тұрақты жетілдіру және олардың тиімділігін арттыру; кедендік
ережелер мен рәсімдерді қолдану ... ... ... ... ... ету қажет; мүдделі тараптарға барлық қажетті ... ... ... әкімшілік етудің тәуекелдерді басқару негізінде
бақылау және ... ... ... ... заманғы әдістерді қолдану;
ақпараттық технологияларды барынша пайдалану; халықаралық ... ... ... құқықтың негізгі міндеттердің бірі мемлекеттік қаржы бақылау
жүйесін ... ... ету ... ... өйткені мемлекеттің қаржы
саласындағы бақылау қызметі ғана мемлекеттік активтерді және ең ... ... ... процесінің тиімділігін қамтамасыз ететін пәрменді
құралдарының бірі болып табылады. Бұл ... ... ... бақылау
органдары қызметінің құқықтық, оның ішінде іс ... ... ... [ 13, 33 б. ... ... мен реттелетін нарықтар саласындағы тиімді
мемлекеттік саясат көп ... ... ... ... ... ... ... ынталандыруға, осындай
субъектілердің активтеріне күрделі (инвестициялық) салымдарды ... ... ... ... өнімділікті арттыруға және шығындарды азайтуға
ынталандыруға, көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыруға бағытталуы тиіс
нормативтік ... ... ... ... ... ... ... монополияға жатқызылған қызметті мемлекеттік
реттеу мен бақылау негіздерін, сондай-ақ адал бәсекелестікті мемлекеттік
қорғау мен қолдаудың ... ... ... ... ... 2030 жылға дейінгі даму стратегиясында ... ... ... көзі ... ... ... ең біріншіден
мұнайды экспорттау болып табылады. Осыған сәйкес, салық жүйесінің алдында
тұрған ... ... бірі ... ... салынатын
салықтардың тиімділігін арттыру болып табылады.
Үкімет басшысының хабарлағанындай, 1999 жылдың қорытындысы ... ... тек ... ... ғана ... бюджетімізге 500
миллион АҚШ доллары шамасындағы қаржы түспей қалған. Мұндай ... ... ... ... бір ... ... құрайды. Егер
бұл көрсеткіш тек қана мұнай саласында орын ... ... онда ... ... экспорттаудан түспей қалған қаражаттың мөлшері қандай болар
еді?
Осындай көлеңкелі экономиканың ... ... ... тұрмыстық қажеттіліктерге аса зәру болып отырған тұрғындардың
бөлігі көп ... ... ... жағынан, салық салынатын базаның кемуінен,
экспорттаушы емес экономиканың ... ... ... ... ... ... салық ауыртпалығы арта түсуде.
Аталған кемшіліктерді жою үшін, ең алдымен салық ... ... ... аса ... ... ... атап өткеніндей, жаңадан
қабылданған салық кодексінде айтарлықтай ... ... ... ... ... ... да жіберілуі мүмкін. Әрине енгізілген
өзгерістер әбден саралануы және ... ... ... ... іске ... ... ... үшін салық жүйесінің ең болмағанда үш-бес жылға
дейін тұрақты ... ... аса ... шарт болып табылады. Тұрақсыз
экономика жағдайында бұлай болу әрине мүмкін ... ... ... ... ... ... ... тәуелді жағдайында бұл өте қиынға
соғады [ 9, 3-7 бб. ... ... ... ... өндірушілердің табыстары әлемдік
бағаға байланысты екенін ескере отырып, оларға салынатын табыс салығына
прогрессивті ... ... ... ... еді. Егер ... қалыптасқан
бағасы орташа көрсеткіштен жоғары болып қалыптасса, онда осындай шикізатты
экспорттаушы кәсіпкерлер бағаның ... ... ... ... табады. Бұл артық табыс мөлшері қазіргі салық заңында кәсіпорындардың
ішкі пайда нормаларына сәйкес үстеме пайда салығы ... ... ... ... ... кемшілігі мынада: ішкі пайда нормасын анықтау кезінде оның
мөлшеріне әр түрлі себептер мен ... ... әсер етуі ... және
пайда нормасын қайта-қайта қарастырып отыру қажет, өйткені шикізаттың
әлемдік бағасы күн ... ... ... ... ... жою үшін ... өндірушілерге салынатын табыс
салығының базасын кәсіпорынның ішкі ... ... ... сатылу
уақытындағы қалыптасқан әлемдік ... мен ... ... ... кеткен шығындардың айырмасына ауыстыру керек. Бұл арада
неліктен шикізаттың ... ... ... ... ... ... баға алынып отыр? Оған себеп, кез келген ... ... ... ... ... ... сатылу бағасын жасалған келісім
шарттарда төмендетіп жазып, сөйтіп табыс мөлшерін азайтып ... ... ал ... бір уақытта қалыптасқан шикізат бағасын кемітіп көрсету
мүмкін емес және оның ... ... онша ... ... ... ... ... құны мен тасымал шығынын ... көп ... ... қалады. Бұл арада экспорттаушы кәсіпорындардың келіспейтін
жақтары орын алуы ... ... ... ... ... төмендігі.
Шын мәнінде туындайтын қайшылықтарды реттестіру қиын емес.
Егер экспортталатын шикізаттың әлемдік бағасы күрт төмендеп кетсе, онда
мәселе қалай шешілмек ... ... ... ... Оған ... беру ... ... еліміз үшін маңыздылығын сарапқа салуымыз қажет. Егер
әлемдік бағаның төмендеуіне ... ... ... үшін ... ... ... онда өндіруші кәсіпорындарға мемлекет тарапынан көмек ... ... ... салу ... ... ... үшін ... табыс
салығы ставкасын да азайту қажет. Мұндай әрекет шикізатты өндірушілер мен
экспорттаушылар үшін едәуір көмек болар еді [ 9, 3-8 бб. ... ... ... ... ... ... ... салықты алып тастап, бір ғана прогрессивті табыс ... ... ... ... бір ойландырып жүрген мәселенің бірі – жеке ... ... ... ... ... таңда кәсіпорындарда қызмет
атқаратын жеке тұлғалардың жалақыларына екі түрлі: ... ... ... ... ... ... ... жалақының он пайызы зейнетақы
қорына аударылады. Мәселенің жайын жалақыны төлейтін заңды ... ... ... онда ... ... ... ... қосымша
қаржыға шықындалуын байқаймыз. Бұл қызметкерлердің еңбек ... ... ... емес деген сөз. Жалақы ... ... ... ... әр ... ... ... жалақы мөлшерін азайтып
көрсетуде. Осыған байланысты Қазақстан салық ... ... ... ... ... ... ... көтеруге болады және
кәсіпорындарды қандай жолдармен ... ... ... ... ... ... өмір ... отырған жалақылары төмен азаматтар үшін
салық заңымызда жеңілдіктер қарастырылмаған деуге болады. Мысалы, ... жеке ... ... ... ... ... жеке ... үшін бірдей – бірайлық есептеу көрсеткіші діңгейінде
және ... бір ... ... көрсеткішінен төмен табыс табатын немесе
мүлдем ... жоқ ... ... ... үшін бір айлық есепьеу ... ... ... ... ... Яғни ... ... 45000 тенге
болатын және жалақысы 4500 тенгені ... жеке ... ... шегерімдердің шамасы бірдей. Бұл әрине әділдікке жатпайды,
алсалықтардың ... ... ... ... ... ... ... ие
болуы қажет.
Осындай объективті және субъективті жақтарды ескере отырып, келесі
ұсыныстарды қозғауға ... ... жеке ... ... ... өзгерту және оны тек табысы төменгілерге ғана қолдану,
екіншісі, табыс салығынан ең төменгі жалақы ... ... егер ... ... ... жеке тұлғаларға
салынатын табыс салығына осындай өзгерістерді енгізетін болса, табысы ... ... ... ... көмек болар еді.
Біздің республикамызда ... ... ... ... Салық
реформасы республикада халықтың әл-аухат жағдайын ... мен ... ... ... ... ... ... қызметі қайта
ұйымдастырылып, әдістері күшейсе де ... ... ... әлі де ... бірі ... табылады.
Салық жүйесі арқылы шаруашылық субъектілерінің мүдделері жетіледі. Ол
салық жүйесінің ... ... ... Бұл ... ... жүйесінің қызметін фискалдық, қайта бөлу, ынталандыру, бақылау және
реттеу қызметтеріне бөлуге мүмкіндік туғызады. ... ... ... ... ... ... және оны нақтылай түседі. ... бұл ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуына
сәйкесетін салық саясатын жүргізе отырып, икемді қолдану қажет [ 17, 2 ... ... ... салық қызметінің миссиясы стратегиялық
бағытымен – салықтардың ... ... ... ... ... ... көрінісіне жету үшін тағы да екі стратегиялық бағыт белгіленеді:
салық қызметі органдарының қызметіне қоғамның ... ... ... ... ... ... ... құру. Олар мемлекет ... ... ... ... ... өз ... бірге дамиды.
Салық құрылымдарының жұмысы бүгінгі таңда зайырлы, өркениетті сипатқа ие
болуда, ... ... мен ... өзгертілуде.
Экономистердің анықтауы бойынша салық саясаты қаржы саясатының ... ... ... ... саясатының мазмұны мен мәні қоғамның
әлеуметтік-экономикалық құрылысы ... ... ... ...... ҚР ... жылдарға арналған салық қызметінің даму
стратегиясы.
Дерек көзі: ҚР ҚМ Салық комитетінің арнайы www.salyk.kz веб-сайты.
Салық саясаты ... ... ... ... салу және
мемлекет бюджетінің ахуалын өзгертуі бойынша ... ... ... тепе-теңдігін қамтамасыз етуге және ... ... ... деп ... ... ... ... саясаты қаражаттарды
орталықтандыруды, оптимизациялауды салық жүйесі арқылы ... ... ... яғни ... ... негізгі мақсаты осы іс-шаралар арқылы
мемлекет бюджетін ... және бұл ... ең ... - ... ... бұл ... ... процестер [ 18, 4-9 бб. ].
Салық саясаты ағымдық ғана емес, болашақ кезеңге де ... ... ... ... ... ... ... салықтық стратегия. Егер де
мемлекет қоғамдық ... және жеке ... ... ... ... болса, онда тактика мен стратегия бірігіп, бір
болады. ... ... ... ... үйлестірулердің сәтсіз болуы – салық
саясатын жүргізуді тежеп қана ... ... ... [ 19, 14 б. ].
Салық қызметінің стратегиялық дамуының миссиясы мен көрінісiнен жуық ... ... ... мен ... ...... ҚР 2007-2011 жылдарға арналған салық қызметінің стратегиялық
мақсаттары.
Дерек ... ҚР ҚМ ... ... ... ... ... мақсаттарға толығырақ тоқталып өтсек:
1. Салықтардың толық түсуін ... ... ... ... көтеру.
Осы мақсатқа жету мынадай міндеттерді шешу жолымен жүзеге асырылады:
• орта білім беру ... ... салу ... ... ... ... жүргізетін салық саясаты, оның маңызы мен
қоғамның дамуы үшін басым бағыттары туралы жариялау;
• қолданыстағы салық салу ... ...... ... және кәсіби салық кеңесшілер арқылы ақпарат тарату.
2-мақсат. Салық бақылауының ... ... ... жету үшін ... ... шешу қажет:
• салық бақылауы рәсімін жетілдіру және оңайлату;
• салық бақылауы рәсімін реттеу;
• мемлекеттік, өзге уәкілетті органдардың шет ... ... ... өзара әрекет ету тиімділігін
арттыру;
• салық бақылауы рәсімін автоматтандыру;
• жүйелі ... ... ... ... қолданылатын жаңа
тәсілдер мен схемалар анықтау және олардың тууына ... ... жою ... әрі қарай шаралар енгізу;
3-мақсат. Салық заңнамасын оңайлату.
Осы мақсатқа жету ... ... ... ... етіледі:
• салықтарды есептеуді оңайлату;
• салық есептілігі нысандарын оңайлату.
2. Салық ... ... ... ... ... ету.
1-мақсат. Қоғамның салық сұрақтарында ақпараттануын арттыру.
Ақпараттық-үгіттеу кеңістігін құру: пресс-конференциялар, брифингтер,
кездесулер, теле-радиохабарлар, бейнероликтер; ... ... ... ... ... ... ... құрайтын газет, журнал, брошюралар,
буклеттер, жарнамалар, күнтізбелер шығару.
Салық органының әкімшілік ... ... ... ... ... ... оның ... толтырылатын құжат нысандары
үлгілері, құжаттарды электронды түрде толтыру және ... ... ... ... ... және ... тәртібі туралы
ақпараттандыру.
Салық салу аясындағы нормативтік-құқықтық актілеріне толықтырулар мен
өзгерістер енгізуді ... ... ... мен ... салық
кеңесшілерін «кері байланыс» қағидасы бойынша тарту.
2-мақсат. Көрсетілетін салық қызметінің сапасын арттыру.
Осы мақсат мынадай міндеттерді шешу ... ... ... ... ... стандарттарын енгізу;
• электрондық салық қызметтері санын арттыру;
... ... ... ... қызмет көрсету бойынша
Ақпаратты қабылдау және ... ... құру және ... Тиімділігі жоғары салық қызметін құру.
Мақсаты - салық қызметі органдарында басқару жүйесін жетілдіру.
Даму стратегиясын жүзеге ... ... көп ... ... тиімділігі мен оның салық органы алдында тұрған міндеттерді
шешудегі ... ... ... ... ... ... және
реинжинирингтеу;
• салық органдарында ... ... ... ... ... басқару процесін енгізу;
• нәтижеге, көзделген мақсаттарға жетуге бағытталған
ынталандыру ... ... ... тағайындаулар және ауыстырулар, сонымен қатар салық
органдарына жұмысқа қабылдау кезінде карьералық өсу, ашықтық,
объективтік қағидаларын енгізу;
• жоспарлау ... ... ... ... қаржы
және материалды-техникалық ресурстармен қамтамасыз ету;
• қызметкерлердің кәсіби деңгейін көтеру, тәуелсіз мемлекеттер
достастығы және алыс шет ел ... ... ... аумақтық салық ... ... ... ... ... ... ... болашақ кадрларын дайындау
бөлігінде ҚР жоғары оқу ... ... ... ... ... ... негізгі бастамасы – салық төлеушілерден салық
төлемдерін алу немесе құқықтық ... ... ету ғана ... ... ... ... салу ... қалыптасатын шаруашылық – экономикалық қатынастарды
жан жақты ... ... ... ... ... ... ... бюджет тапшылығы қолдан жасалады, яғни бұл ... ... ... салықтарды төмендету арқылы жүзеге асырылады. Ол
жаңа жұмыс орындарын ... ... ... ... ал ... ... ... артықшылық тудырылуы мүмкін.
Салық жүйесін жетілдіру жолдары шексіз, өйткені қоғам дамуындағы әрбір
жаңа кезеңнің экономика дамуында өз ... бар, бұл өз ... пен ... ... арасындағы мәселелерді адекватты түрде
шешуді талап етеді.
Солардың бірі – ... ... ... ... ... – экономиканың дамуының негізгі кілті болып табылады.
Салықтарда ... және ... ... бір ... ... Неғұрлым салық салу жүйесі тұрақты болса, соғұрлым кәсіпкер өзін
сенімді болып сезінеді. Яғни кәсіпкер қаржылық ... ... және ... да ... шешімдердің жүзеге асыру нәтижесі
қандай болатынын алдын-ала және толық нақты түрде ... ...... жауы ... ... Кәсіпкерлік қызмет
әрқашанда тәуекелдікпен тығыз байланыста болады. Егер тұрақсыз ... ... ... ... ... ... алу
шарттарының шексіз түрде өзгеруі қосылса, онда тәуекелдік деңгейі екі есе
үлкейеді [ 7, 56 б. ... ... ... ... ... ... ... шарттардың
қандай болатынын нақты білмей, бюджетке ... ... ... ... ... ... ... анықтау мүмкін емес.
Салық жүйесінің тұрақтылығы салықтар ... ... ... өмір бойы ... ... Яғни
салық жүйесінің бір қалыпта болуы мүмкін емес.
Салық салудың кез келген ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардың
тұрақтылығын, халықтың өкіметке деген ... ... ... [ 12, 31-33 бб. ... ... құрамы, яғни салықтар мен бюджетке төленетін басқа да
міндетті төлемдер және тағы басқалары бірнеше жыл ... ... ... ... Салық салу жүйесін ... деп ... ... егер ... мен ... ... ... құрамы, салық салудың
принциптері өзгермей ... ... үшін өте ... ... ... барлығы салық жүйесін дамытуда өте үлкен рөл атқарады.
Егер, салық жүйесі жеткілікті ... ... ... ... ... етуіне дұрыс мүмкіндік ... ... ... ... сондай-ақ, ұдайы өндірістік мақсаттағы функция деп
атауға болады. Фискалды артықшылығы бар салық саясаты ... ... ... емес ... ... ғылыми, мәдени және басқа
қоғамдық-әлеуметтік аяның қажеттіліктерін қанағаттандыруға жұмсалады.
Нарықтық ... ... ... ... және ... ... ... айналыспайды. Бұл процесстерді басқару
көбінесе реттеу функциясы арқылы жүзеге асырылады. Салық жүйесінің реттеуші
функциясы коммерциялық ... ... ... рөл ... ... ... ... етуінің тиімділігі ондағы жұмыс
істейтін қызметкерлердің жалақысының жоғарылауына мүмкіндік береді, ... орта топ ... ... ... ұлттық экономиканың
дамуына оң әсер береді (9 сурет).
9 – сурет. Салық жүйесінің ... және ... ... ... ... құрастырылған.
Жетілдірілген салық жүйесі ... ... ... ... ... қаржыландыратын қосымша қаржы көзі ... ... ... жетілдіру бюджетке түсетін түсімнің көлемін салық
ауыртпалығын жоғарылатпай-ақ ... ... ... Осы ... ... мемлекет тарапынан көптеген шаралар қолға алынып келеді. Жаңа ... ... ... ең ... өзгеріс – кезең-кезеңмен корпорациялық
табыс салығының (КТС) мөлшерлемесін азайту. Мәселен, ... ... ... жылдың 1 қаңтарынан бастап – 30 пайыздан 20 пайызға; 2010 ... ... ...... 17,5 ... ал 2011 ... 1 қаңтарынан 15
пайыздық мөлшерлемеге көшіру. Бұл – жаңа ... ең ... ... деуге
болады. Осындай жаңартулар арқылы жалпы салықтың салмағын азайтып, елімізде
кәсіпкерліктің кең ... ... жол ... ... басты
өзгерістердің тағы біреуі – 2009 жылдың 1 қаңтарынан бастап ... ... (ҚҚС) ... ... 12 ... ... ... қоса,
ҚҚС-ын салудың еуропалық классикалық моделіне көшу арқылы негізгі салық
заңдылықтары жаңартылады. Бұл ... ... ... және ... салық салуға қатысты жүзеге асырылады.
Бұл заңнан мемлекеттің ұтатыны – салық ... ... ... ... ... серпін береді. Жеке меншік секторға
пайдалы жағы – ... ... ... ... ... есептемесі
жеңілдетіледі. Онымен бірге, жеке меншік бизнес те ... ... ... өмір ... [ 12, 69 б. ... серпінді өсуінің перспективасы отандық жоғары
технологиялық ... ... ... ... ... ... ... дамуының 2015 жылдарға
дейінгі стратегиясында ... ... ... ... бірі ... шикізаттық бағытынан кетіп, оны одан әрі
әртараптандыру және жаңа ... ... ... ... ... өсуінің перспективасы отандық жоғары технологиялық
экспортқа бағытталған өндірістің дамуына, ... ... ... ... ... ... ... жету
үшін алдымен экономикалық әдістерге, атап айтқанда, экономиканың ... ... ... ... негізгі құрамдаушысы болып
табылатын салық салу жүйесіне негізделген, кәсіпкерлердің ... ... ... бағытталған мемлекеттік саясат қажет. Салық
заңдарына ұсынылып отырған барлық өзгерістер бәсекелестікті, қазақстандық
өнімді және ел ... ... ... ... ынталандыруға,
бұл толығымен елдің индустриялық-инновациялық дамуының бағыттарына сай
келеді, сондай-ақ салық төлеушілердің салық ... ... ... ... ... ... заңдарына ұсынылып отырған
толықтыруларды енгізуімен отандық компаниялардың ұзақ өмірлік ... ... ... ... ... ұзақ ... ... іске асыруда
мүдделілігі артылады, негізгі құралдардың жоғары технологиялық түрлерін
енгізу ынталандырылады, бұл ... ел ... ... ... кезде кiрiстер өсуде, экономиканың көптеген салалары салық
төлеудi ұлғайтты. Бұл ... ... ... кеңейiп жатқанын
көрсетедi.
Сонымен, қорыта айтқанда ұсынып отырған осы бағыттарды қаржы және салық
саясатын жетілдіруде мақсатты ... ... ... ... ... ... ... және бақылаушы рөлін дамыту керек деп ойлаймын. Бұл өз
кезегінде ... ... ... ... ... ... айтқанда, салықтар – мемлекет қазынасын толтырудың,
экономиканы дамытудың негізгі көзі болып табылады. Салықтар – ... ... жеке ... мемлекетпен екі арадағы
мемлекеттік орталықтандырылған қаржы көздерін құруға байланысты туындайтын
қаржылық ... ... ... ... экономикалық мәні олардың өзінің функциялары мен
міндеттерін ... ... үшін ... ... ... ... ... болып табылатындығында. Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алған
күннен бастап қысқа мерзімде ... ... ... ететін
өзінің салық жүйесін құруды көздеді. Яғни 1991 жылы ... ... заң ... ... ... басты мақсаты болды. Бұл
актілердің құрамына 14 заң актілері, солардың ішіндегі ең ... ... ... жүйесі туралы» заңы болды. Атап
айтқанда, осы заң ... ... ... ... принциптерін, салықтар мен
төлемдерді өндіріп алуды реттеу, сонымен қатар ... ... мен ... және төлемдердің бюджетке толығымен, ... ... ... ... ... ... ... салықтарды құру мен
алудың нақтылы әдістерін ... ... ... ... арқылы
салық салудың тәртібін белгілейді.
Қаржы дағдарысының ел экономикасына әсерiн кемiтуiне қол жеткiзетiн
қимыл, жинақталып қалған мәселелердi ... ... ету үшiн ... ... ... салу осы ... ... келтiру үшiн мемлекеттiң
қолданатын аспаптарының бiрi.
Мемлекет тәуелсiздiгiнiң ең басты шарттарының бiрi ... ... ... табылатындығы баршаға аян. Егемендiк қолға тиген алғашқы
күндерден –ақ ... ... ... ... аударылғандығы да сондықтан
болатын.
Қай кезде болмасын кез-келген елдiң ... ... ... ... дамуы мен өркендеуi салық ... ... ... ... ... ... ... тәуелсiздiгiмен бiрге
сапқа тұрған салық жүйесi ... де ... ... ... ... мемлекеттiң кiрiс органы ретiнде кең ауқымды қамтыған бұл жүйенiң
ел игiлiгi үшiн атқарып жатқан iстерi қашанда ... ... ... ... [ 12, 6 б. ... ... салық саясаты қаланған кезде, кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... қоғамдағы нарық
механизiмiнiң негiздерiн ұсынуға қол жеткiзiлдi. Сол кезде ... ... ... едi және бұл ... ... реттеп отыратын
қолданыстағы заңдардың жүйесiнен де айқын көрiндi. ... ... ... де ... ... ... ... аталмыш кезеңдi жаңа экономикалық қатынастардың ендi-ендi
қалыптасып жатуымен және салық органы қызметкерлерiнiң сол ... ... ... жете ... мен, тiптi оны ... дұрыс қолдана алмағаныдығымен сипаттауға болады.
1995 жылы Қазақстан Республикасы Президентiнiң «Салық және бюджетке
төленетiн басқа да ... ... ... Заң күшi бар ... ... мен ... саясатын қалыптастырудың базалық принциптерiн негiздеп
бердi. Мұнда салық ... ... ... ... қарым-қатынастардың
негiздерi айқындалып қана қоймай, бiрiнғай салық саясатын қалыптастырудың
iргетасы қаланды. Сол жылдан бастап Салық ... ... ... ... ... ... жалпы салық қызметiнде жетiспей жатқан тұстарды
толықтыру мен алға ... ... ... мақсатында бұрыннан
қолданыста жүрген тәжiрибелердi жүйелендiру жұмысы жүргiзiлiп ... [ ... б. ... ... ... ... келген елiмiздiң қазыналық органдарын
салық заңының орындалуына бақылау ... ... жүйе ... деп айтуға болады.
Бiз салық заңын әлемдiк Салық кодексiнiң үлгiсi жетiлiп келе ... ... ... ... ... Салық салу жүйесiндегi әлемдiк
тәжiрибелердi пайдаландық. Бұл ... ... ... ... бiрi ... ... мүмкiндiгiнше оңай және өмiрдiң барлық жағдайлары үшiн ең
төмен салық нормаларын ұстануы қажет. Жаңа ... ... де осы ... барынша қарапайым үлгiде жасалды. Егер, ... заң ... ғана ... оған көптеген нұсқаулықтар қосылатын болса, ендi заң көлемдi және
қандай жағдайда болса да ... ... ... ... ... ... ... нормативтi база болды.
Егер Қазақстан Республикасының Салық кодексiн басқа ... ... ... ... ... ... келгенiн
аңғару қиын емес. Мұнда экономиканың ... ... оның ... жеңiлдiгi түрінде емес, арнайы салық режимдерiн құру ... ... ... ... ... ... ... сектоларға,
әлеуметтiк салаға ерекше көңiл бөлiндi. Салық кодексiнде салық ... ... ... бар, бұл ... ... ... үшiн ... негiз болмақ. Дегенмен, жалпы алғанда Салық
кодексiне 1995 жылғы ... ... ... ... өйткенi қалай
болғанда да сол заң арқылы бiздiң салықтық тәжiрибемiз толығысып, белгiлi
бiр ... ... ... ... ... ... ... бюджетінің 90
пайызын салықтар құрайды. Ел экономикасы дамып, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... де өсіп отырғаны белгілі. Себебі,
салықтың экономикалық табиғаты ... ... ... бар ... бар, одан ... ... да бар. ... салық өндірістің
дамуына барынша өз ықпалын тигізіп, өндірушілердің ынтасын арттыруға жағдай
жасауы қажет.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Құлпыбаев С. «Қаржы» - ... ... ... Б.Ж., ... және салық салу», - ... ... ... ... З.Д. ... ... системы в разрешении
проблемы формирования доходов государственного бюджета Казахстана”,-
Вестник. Серия экономика. Алматы: №3(43) 2004ж.
4. ... ... ... ... ... ... оң әсер ететін болады» // Егемен Қазақстан // 2009 ж.,
22-қаңтар.
5. С.Т.Жақыпбеков «Салықтық бақылау» Алматы, 2010ж.
6. Алибеков М.О. «О ... ... ... // ... 2008ж.
7. ҚР ҚМ Салық комитетінің арнайы www.salyk.kz веб-сайты.
8. ҚР ҚМ ... ... ... ... ... экономикалық журналы. 12/08 «Салық жүйесін
жандандыру жолдары».
10. Найманбаев С.М. «Салықтық құқық», - ... ... ... ... ... қаражат» экономикалық журналы 5/2008 “Налоговые проблемы”.
12. Ермекбаева Б.Ж. «Проблемы ... ... ... ... в ... ... экономики», Алматы 2007.
13. Туралыкова Е. «Совершенствование налоговой ... РК»,- ... и ... ... ... және ... ... басқа да міндетті төлемдер» туралы
Қазақстан Республикасының Салық Кодексі,- Алматы: 2008.
15. ... ... под ред . ... ... Қаржы-
қаражат, 2007.
16. Е.Смайлов. «Салық мәдениеті – салықты дұрыс төлеп, адал өмір ... ... // 2007 ж., 7 ... ... Б.Ж., Арзаева М.Ж. «Шет мемлекеттердің салықтары» Алматы,
2004.
18. «Салықтық бақылауды ... ... ... ... ... ... Экономика сериясы, Алматы, “Қазақ
университеті” баспасы, 2004 ж.-№5(45).
19. Ермекбаева Б.Ж. «Салық салу негіздері», Алматы, 2006ж.
20. ҚР Президенті Н.Ә. ... ... ... Жолдауы. //Егемен
Қазақстан. - 2009.
21. Салық және бюджетне төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы
(Салық ... ... ... ... ... «Мемлекеттің дамуына әсер ету тұрғысындағы Қазақстанның
қазіргі кездегі салық жүйесінің ерекшеліктері» // Қаржы-Қаражат,
2009, №2.
-----------------------
Салық элементтері
Салықты төлеушілер, жеке және ... ... ... ... ... яғни ... не үшін төленетінін қарастырады, мәселен
: табыс, мүлік, тауар, мұра, және т.б.
Салық объектісі
Салық төлеу үшін белгіленген және қолданылатын ақша ... ... ... ... яғни салық неден төленеді.
Салық көзі
Салық төлеушінің табысына қарай алынатын салық сомасын білдіреді және
шекті, жеңілдікпен, орташа, ... ... ... ... ... салық төлеушіні біртіндеп немесе салық төлеуден толық босату.
Салық жеңілдіктері
Салық базасының өлшем бірлігіне ... ... ... ... ставкасы
Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерге қатысты
белгіленген уақыт кезеңі, ол аяқталған соң салық базасы айқындалады және
бюджетке төленуге тиіс ... ... ... ... ... 5 ... бар: ... салынатын объектіні есепке алу, салық
салу объектісінен салық ... ... ... ... ... ... қолдану, салық сомасын есептеу.
Салықты есептеу тәртібі
Салық есептілігі
Салық төлеуші және салық агенті салық органдарына табыс ететін, салық
міндеттемелерін есептеу туралы ақпартты бар ... ... ... ... төлемдерін төлеуде жүзеге асырылатын
салық заңдылықтарында бекітілген ереже.
Салықты төлеу тәртібі
Салықтардың есеп құралдары
Салықтық бақылау
Салықтарды алудың ... ... ... ... ... ... құқығы мен заңдылығы
Салық элементтері
Салықты болжау мен жоспарлау
Салықтар түрлерінің ... салу ... ... ... және ... ... ... да мiндеттi төлемдердiң түсуiн,
мiндеттi зейнетақы жарналарының және мемлекеттік ... ... ... ... ... және уақтылы аударылуын қамтамасыз
ету, сондай-ақ ... ... ... міндеттемелерін орындауына салық
бақылауын жүзеге асыру.
Көкжиегі
Салық комитеті – салықтардың ... ... және оның ... ... ... ... ететін басқарудың тиімділігі жоғары жүйесі
бар мемлекеттік орган.
Стратегиялық мақсаттары
Салықтардың толық ... ... ... ... ... ... қоғамның қанағаттануын қамтамасыз ету
Тиімділігі жоғары салық қызметін құру
Салық мәдениетін көтеру
Салық бақылауының тиімділігін арттыру
Салық заңнамасын оңайлату
Қоғамның салық ... ... ... ... ... ... арттыру
Салық қызметі органдарында басқару жүйесін жетілдіру
Оңтайлы құрылған салық жүйесінің нәтижесі
Шаруашы
лық жүргізуші субъектілердің
тиімді қызмет етуі
Азаматтардың материалдық ... ... Орта топ ... ... ... ... бюджеттік емес қорлардың толықтығы
Мемлекеттің өз функцияларын толық қанды атқаруы
Инвестиция көлемінің жоғары болуы.
Ұлттық экономиканың дамуы және әлеуметтік мәселелерінің шешілуі

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының салық жүйесінің қызмет етуінің тиімділігі107 бет
Қазақстанның салық жүйесі: қалыптасу кезеңдері және қызмет ету мәселелері32 бет
Ішкі істер органдары штабтарының жүйесі және құқықтық жағдайы71 бет
Адамзат қоғамының эволюциясы32 бет
Елдің экономикалық өсуін қамтамасыз етудің мемлекеттік саясаты131 бет
Көрсеткіштік және логарифмдік функциялар (қайталау) көрсеткіштік және логарифмдік функциялар (қайталау)8 бет
Менеджменттегі мотивация8 бет
Қазақстан Республикасында шағын және орта кәсіпкерлікті несиелендіруді ұйымдастыру43 бет
2-3 сынып оқушыларын ағылшын тілінде сөйлеуге үйрету17 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық сипаттамасы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь