Кәсіпорынның негізгі қорларын талдау

Жоспар.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1. Бөлім. Нарықтық жағдайдағы негізгі қорлардың экономикалық мәні және мағынасы
1.1. Нарықтық қорлар экономикалық категория ретінде және олардың өндіріс процесінде рөлі ... ... ... ... ... . 8
1.2. Негізгі қорлар қозғалысы, жағдайы және бар болу көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... 18
1.3. Негізгі қорларды бақылау. ... ... ... ... ... ... 25
1.4. Негізгі қорлардың тозуы және амортизациясы ... ... ... 27

2 Бөлім. Негізгі өндірістік қорларды тиімді пайдалануды талдау
2.1. Кәсіпорын қызметінің технико.экономикалық көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
2.2. «айгазқұрылыс» ААҚ негізгі қорлар динамикасын және құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ... . 47
2.3. Негізгі қорларды тиімді пайдалануды талдау ... ... ... .55
2.4. Негізгі қорларды тиімді пайдаланудың көрсеткіштері мен факторларын талдау ... ... ... ... ... ... ... 58

3 Бөлім. Негізгі қорларды тиімді пайдалануды көтеру
жолдары мен резервтері.

3.1. Негізгі қорларды тиімді пайдалануды көтеру резервтері ... . 76
3.2. Кәсіпорынның негізгі қорларын тиімді пайдалану жолдарын жоғарылату ... ... ... ... ... ... ... ... .. 80

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... 92

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ..96
Кіріспе

Нарықтық қатынастарға өтумен байланысты әр бір қоғам даму жолдарын таңдау алдында тұрады. Нарықтық экономикада шынайы экономикалық процестердің қиындығы, олардың қайшылығы және біртекті еместігі қоғамның прогрессивті тенденциялардың дамуына жауап беретін экономикалық саясаттың бағыттарын таңдау үшін айтарлықтай қиындықтар туғызады.
Қазіргі экономика – бұл бір-біріне қайшы келетін топтар қатынасы: нарықтық қатынастар жүйесі және барлық экономиканың саналы реттелуі.
Бұл мәселелерді шешу үшін кәсіпорынды тек қана техникалық потенциалмен қамтамасыз етіп қоймай сонымен қатар оларды пайдаланудың тиімділігін көтеру қажет.
Өнім өндірісі және қызмет көрсету процессінде келесі экономикалық ресурстардың түрлерін пайдаланылады: табиғи ресурстар (жер, сулы және тоғайлы, жер қойнауы); еңбек ресурстары (адамдар және олардың қызмет көрсету және тауарларды шығару мүмкіндігі); өндіріс қорлары (өндірістік ғимараттар, құрылыстар, станоктар, тасымал құралдары, материалдар, шикізат, энергия, запас бөлшектер және т.б.), адамдардың кәсіпкерлік қабілеттілігі.
Өндірістің заттанған құралдары кәсіпорын капиталы деп аталады. Капитал өндіріс құралы ретінде өнімді шығаруға қатысатын, бірақ өндіріс процесінде олардың функциясы бойынша ажыратылатын еңбек құралдары және еңбек заттары болып бөлінеді.
Еңбек құралдары негізгі өндірістік қорлардың заттай мағынасын құрайды, яғни негізгі капиталды, ал еңбек заттары айналым капиталын құрайды.
Негізгі қорлар өндіріс сферасында функциянирленеді және республиканың ұлттық байлығының басты бөлігін құрайды. Олар республиканың, кәсіпорынның техникалық потенциалын анықтайды, олардың құрамының сапалығынан және жағдайынан өндіріс темпінің өсуі байланысты.
Нарықтық жағдайда кәсіпорын меншік формасына байланыссыз өзінің меншілігінің, амортизациясының, пайдасының, кредиттерінің есебінен құрал-жабдықтарды алады, цехтер салады. Өндіріс тиімді болу үшін, ал негізгі өндірістік қорларды құруға және сатып алуға жұмсалған қаражаттар бекерге жоғалтылмауы үшін негізгі қорлар толық және тиімді пайдалануы қажет. Кәсіпорын негізгі қорларын қалай пайдалануына қарай олардың пайдасы байланысты болады, демек кәсіпорынның ары қарай дамуы да осыған байланысты.
Осыдан дипломдық жұмыс тақырыбы «Кәсіпорынның негізгі қорларын тиімді пайдалануды талдау» таңдалады. Пайдалану анализі және негізгі қорлар есебінің мәселесіне келессі экономист ғалымдардың Е.Е. Савицкая, Л.А. Виногоров, Г.В. Снитко және т.б. жұмыстары арналған, олардың еңбектері осы жұмыста тақырыпты ашу үшін пайдаланған. Осы ғалымдармен негізгі қорлардың есебі және анализі облысында теориялық және методологиялық сұрақтарға айтарлықтай еңбектер енгізген.
Дипломдық жұмыстың бірінші бөлімінде «Нарықтық жағдайдағы негізгі қорлардың мәні және мағынасы» таңдалған тақырыптың теориялық негіздері беріледі, яғни негізгі қорлар нені көрсетеді, кәсіпорынның техникалық потенциалы қалай, негізгі қорлардың классификациясы, құрамы және құрылымы зерттеледі. Қазіргі жағдайға негізгі қорлардың мағынасы және мақсаттары келтірілген. Негізгі қорлардың амортизациясы оның жәй-жәй қалпына келу процесі ретінде зерттеледі. Кәсіпорынның негізгі қорларының әр түрлі бағалануы қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың екінші бөлімі анализ жасауда және дипломдық жұмысты жазуда база ретінде пайдаланылатын «Мұнайгазқұрылыс» ААҚ негізгі қорларын талдауға арналған. Талданып отырған кәсіпорын қызметін толықтай көрсету үшін екінші бөлімнің бірінші бөлігінде оның экономикалық жағдайын сипаттайтын барлық технико-экономикалық көрсеткіштеріне талдау жүргізіледі. Кәсіпорынның 2 жылдық мәліметтерін пайдаланып олардың абсолютті өзгеруін, көрсеткіштердің өсу темпін, оларды тиімді пайдалануды және т.б. анықтауға болады. Кәсіпорынның дамуына байланысты болатын оның техникалық потенциалын тереңірек зерттеу үшін, олардың пайдалануындағы әлсіз жақтарын шығару үшін, негізгі қорлардың барына және қозғалысына, техникалық жағдайына талдау жүргізіледі. Негізгі қорлардың тиімді пайдалану көрсеткіштерінің анализі, олардың ішінде бізде негізгі қорлардың қорқайтарым және қор сыйымдылық көрсеткіштері бар. Олардың өзгеру себептері, оларды өзгертетін факторлар зерттеледі.
Дипломдық жұмыстың үшінші бөлімінде кәсіпорынның негізгі қорларын тиімді пайдаланудың негізгі жолдары және бағыттары келтірілген. Оларды пайдаланудың анализін және есебін жүргізуді жетілдіру. Кәсіпорынның негізгі қорларының активті бөлігін құрайтын және оларды тиімді пайдалануды арттыру кәсіпорынның экономикалық жағдайын жақсартуға және оның дамуына алып келетін анализденетін кәсіпорын үшін құрылыс техникасын дамыту перспективалары және тенденциялары қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың методологиялық негізгі болып кәсіпорында негізгі қорлардың есебі және анализі сұрақтарын қамтитын нормативтік, заңдылық, арнаулы, кезеңдік әдебиеттер табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республиасы Агенттігінің статистика бойынша үкімі 28.05.1999 ж. №17: «Негізгі қорлардың бар болуы және қозғалысы және материалды емес активтердің статистикалық есептемелерді құру бойынша құсқайлар».

2. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 03.09.1999 ж. №1308 үкімі: «Негізгі қорлар бойынша жылдық тозу мөлшерін бекіту туралы».

3. Қазақстан Республикасы қаржы Министрлігінің 04.12.1995 ж. №13-5-3/10068 хаты: «Негізгі қорлар субъектін бағалау туралы».

4. Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінің үкімі 21.10.1994 ж. №1178: «Қазақстан Республикасында негізгі қорларды индекстеу туралы».

5. Грабового П.Г. және Цая Т.Н. Құрылыс өндірісін ұйымдастыру – М. 1999 ж.

6. Радостовец В.К. Бухгалтерлік есеп, Алматы: Бико 1998 ж.

7. Русак Н.А. Қаржылық талдаудың негіздері, Мн: Меркаванне, 1995 ж.

8. Савицкая Г.В. Өнеркәсіптік кәсіпорындардың шаруашылық қазметін талдау. Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық: 1996 ж.

9. Снитко Х.Ф. Өнеркәсіптік кәсіпорында негізгі қорлар есебі, конспект шолуы. – Минск: Экаунт, 1993 ж.

10. Құрылыс экономикасы. Под. ред. И.С. Степанова, - М., 1998 ж.

11. Кәсіпорын экономикасы. Под. ред. В.М. Семенова, - М., 1998 ж.

12. Ашимбаев Т. Қазақстанның нарық жолындағы экономикасы, Қазақстан, 1994 ж.

13. Шмолен Г. Кәсіпорын экономикасының негіздері және проблемалары – М., 1996 ж.

14. Окаев О., Дюкова Е.М. Нарық жағдайындағы өнеркәсіптік кәсіпорын экономикасы. Алматы, 1994 ж.

15. Хамзин С.К. Құрылыс өндірісінің экономикасы. Алматы: «Баспа», 2002 ж.

16. Бухгалтерлік есептің Қазақстандық үлгілері және оларға методикаалық ұсыныстар. Бөлім 1. Журнал. Алматы: «Бико», 2002 ж.

17. Статистикалық есептеме, форма 11 «Кәсіпорын негізгі қорларының қозғалысы және бар болуы» 2000-2001 ж.ж.

18. Кәсіпорынның жылдық жиынтық табысының декларациясы, форма 100.

19. Кәсіпорынның 2000 жылғы негізгі қорлар амортизациясының журналы.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«ЭКОНОМИКА» КАФЕДРАСЫ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Кәсіпорынның ... ... ... 4
1. Бөлім. Нарықтық жағдайдағы негізгі қорлардың экономикалық мәні және
мағынасы
1. Нарықтық қорлар экономикалық категория ... және ... ... ... 8
2. ... қорлар қозғалысы, жағдайы және бар болу
көрсеткіштері._______________________________ 18
3. Негізгі қорларды бақылау. _______________________ 25
4. Негізгі қорлардың ... және ... 27
2 ... ... ... ... ... пайдалануды талдау
1. Кәсіпорын қызметінің технико-экономикалық көрсеткіштерін
талдау._____________________________________40
2. «айгазқұрылыс» ААҚ негізгі қорлар динамикасын және ... ... ... ... ... ... талдау.____________55
4. Негізгі қорларды тиімді пайдаланудың көрсеткіштері мен факторларын
талдау.___________________________ 58
3 Бөлім. Негізгі қорларды тиімді пайдалануды көтеру
жолдары мен резервтері.
1. ... ... ... ... ... ... 76
2. Кәсіпорынның негізгі қорларын тиімді пайдалану жолдарын
жоғарылату._________________________________ 80
Қорытынды____________________________________92
Пайдаланылған әдебиеттер__________________________96
Кіріспе
Нарықтық қатынастарға ... ... әр бір ... даму жолдарын
таңдау алдында тұрады. ... ... ... экономикалық
процестердің қиындығы, олардың қайшылығы және біртекті еместігі ... ... ... ... беретін экономикалық саясаттың
бағыттарын таңдау үшін айтарлықтай қиындықтар ... ... – бұл ... ... ... ... ... қатынастар жүйесі және барлық экономиканың саналы реттелуі.
Бұл мәселелерді шешу үшін кәсіпорынды тек қана ... ... етіп ... ... қатар оларды пайдаланудың тиімділігін көтеру
қажет.
Өнім өндірісі және қызмет көрсету процессінде келесі экономикалық
ресурстардың түрлерін ... ... ... (жер, сулы ... жер ... ... ... (адамдар және олардың ... және ... ... ... ... ... ... құрылыстар, станоктар, тасымал құралдары, материалдар, шикізат,
энергия, запас бөлшектер және т.б.), адамдардың кәсіпкерлік қабілеттілігі.
Өндірістің заттанған құралдары кәсіпорын капиталы деп ... ... ... ... ... ... қатысатын, бірақ өндіріс процесінде
олардың функциясы бойынша ажыратылатын еңбек құралдары және еңбек заттары
болып бөлінеді.
Еңбек құралдары негізгі ... ... ... ... ... ... капиталды, ал еңбек заттары айналым капиталын құрайды.
Негізгі қорлар өндіріс ... ... және ... ... ... ... құрайды. Олар республиканың, кәсіпорынның
техникалық потенциалын анықтайды, ... ... ... және
жағдайынан өндіріс темпінің өсуі байланысты.
Нарықтық жағдайда кәсіпорын меншік формасына ... ... ... ... ... ... құрал-
жабдықтарды алады, цехтер салады. Өндіріс тиімді болу үшін, ал ... ... ... және ... ... ... ... бекерге
жоғалтылмауы үшін негізгі ... ... және ... ... ... ... қорларын қалай пайдалануына қарай олардың пайдасы
байланысты болады, демек кәсіпорынның ары қарай ... да ... ... ... ... тақырыбы «Кәсіпорынның негізгі қорларын тиімді
пайдалануды талдау» таңдалады. Пайдалану анализі және негізгі ... ... ... ... ... Е.Е. ... ... Г.В. Снитко және т.б. жұмыстары арналған, олардың еңбектері осы
жұмыста тақырыпты ашу үшін пайдаланған. Осы ғалымдармен ... ... және ... ... ... және ... сұрақтарға
айтарлықтай еңбектер енгізген.
Дипломдық жұмыстың бірінші бөлімінде «Нарықтық жағдайдағы негізгі
қорлардың мәні және ... ... ... теориялық негіздері
беріледі, яғни негізгі қорлар нені көрсетеді, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... және ... Қазіргі жағдайға негізгі қорлардың мағынасы және ... ... ... ... оның ... ... ... ретінде зерттеледі. Кәсіпорынның негізгі қорларының әр ... ... ... ... ... ... ... және дипломдық жұмысты
жазуда база ретінде пайдаланылатын «Мұнайгазқұрылыс» ААҚ негізгі ... ... ... отырған кәсіпорын қызметін толықтай көрсету
үшін екінші бөлімнің бірінші ... оның ... ... барлық технико-экономикалық көрсеткіштеріне талдау жүргізіледі.
Кәсіпорынның 2 жылдық мәліметтерін пайдаланып олардың ... ... өсу ... ... ... ... және т.б. ... Кәсіпорынның дамуына байланысты ... оның ... ... зерттеу үшін, олардың пайдалануындағы әлсіз жақтарын
шығару үшін, ... ... ... және қозғалысына, техникалық
жағдайына ... ... ... ... ... ... анализі, олардың ішінде ... ... ... және қор ... ... бар. Олардың өзгеру
себептері, ... ... ... ... жұмыстың үшінші бөлімінде кәсіпорынның негізгі қорларын
тиімді пайдаланудың ... ... және ... келтірілген. Оларды
пайдаланудың анализін және есебін жүргізуді жетілдіру. Кәсіпорынның ... ... ... ... және ... тиімді пайдалануды арттыру
кәсіпорынның экономикалық жағдайын жақсартуға және оның дамуына ... ... ... үшін ... ... дамыту
перспективалары және тенденциялары қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың методологиялық негізгі болып кәсіпорында негізгі
қорлардың есебі және ... ... ... ... заңдылық,
арнаулы, кезеңдік әдебиеттер табылады.
Бөлім 1. Нарықтық жағдайдағы негізгі қорлардың ... мәні ... ... қорлар экономикалық категория ретінде және олардың өндіріс
процесінде рөлі.
Кәсіпорынның ... ... – оның ... ... жүргізуінде
немесе оперативті басқаруында жекешеленген мүлкінің бар болуы. ... ... ... ... ... ... және дербестігін қамтамасыз етеді. Белгілі бір
мүліксіз ірі, кіші кәсіпорындар немесе жеке ... ... ... ... ... ... – бұл өзінің құнын бөлектеп жоғалатын және ұзақ кезең
бойы натуралды қалпын өзгертпей сақтайтын материалды заттай ... ... ... ... өндіріс процесіне қатысу сипатына
байланысты олар өндірістік және өндірістік емес ... ... ... әр бір ... ... ... қатысуымен жүзеге
асырылады, олар келесідей болып бөлінеді:
1. Еңбекке заттары (материалдар, ... ... ... ... ... ... (станоктар, машиналар және т.б.).
Еңбек құралдарын басқару нәтижесінде адам еңбек ... ... ... және ... процесінде еңбек өнімін шығарады.
Еңбек процесінде ресурстарға және оларды тұтыну ... ... өнім ... ... ... ... оның
жанұясының пайдасы және өмір сүру деңгейі, ал ақырғысында ел халқының
терең ... ... ... ... ... болып адам
өмірінде бағаның көтерілуі ресурстардың тиімсіз пайдалануы ... ... ... ... ... оның ... кәсіпорындар, қоғамдық ұйымдар, мекемелер, жанұя, жай адам
иемденетін өндіріс құралдары, барлық мүмкін ... ... ... Ресурстар материалдық, адамдық, қаржылық және табиғи болып
бөлінеді. Осы ... ... ... ... қарастырылған.
Негізгі қорлар – бұл еңбек ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... натуралды формасын сақтайды,
өнімге өз құнын бөлектен ауыстырады және тек қана ... ... ... ... ... ... және айналымға бөлудің негізіне өндірісте
жүргізетін, және өз ... ... ... ... ... әр
түрлі сипатына әр мәнді принцип ... ... ... ... әлеуметтік
мәніне қарай меншік объектісі болып табылады және тұтынушылық құн, пайдалы
заттар, сонымен қатар еңбекте тұрып қалған құн ... ... ... ... ... ... ... жатады:
жылжымайтын мүлік (жер учаскілері, ғимараттар, құрылыстар және т.б. ... емес ... ... ... ... ... ... өндірістік және шаруашылық инвентарь, арнайы инструменттер және
басқа да құрал-жабдықтар (библиотекалық қор, музей құндылықтары, тірі ... және ... ... ... ... ... ... негізін құрайды, олардың өсімі және жетілуі өнімнің сапасын
көтеруінің және бәсеке ... ... ... ... ... ... көптеген өндірістік циклдер ішінде пайдаланады, олар
жәй-жәй тозады, қасиетін және қалпын сақтап өзінің құнын жаңа шыққан ... ... ... ... ... бір ... процеске
қатысады және өзінің құнын шыққан өнімге толықтай ауыстырады ... ... ... жаңа ... ... ... ... ауыстырады).
Материалды активтер сатып алыну мақсатына байланысты негізгі қорлар
есебінде, құрамында, тауарлы-материалдық қорларда ... ... ... ал ... сату ... сатып алынған болса –
тауарлы материалдық қор құрамында; ұзақ уақыт бойы ... салу ... ... ... қаржылық инвестиция болып көрінеді.
Негізгі қорлар өндіріс процесіне қатысу сипатына ... ... ... – бұл ... ... ... қатысатын немесе оған
жағдай жасайтын негізгі ... Оның ... ... ... және
құрылыстар, машиналар және құрал-жабдықтар, өлшейтін және бақылайтын
құралдар және жабдықтар, ... ... ... құралдары,
өндірістік және шаруашылық инвентарь, инструменттер, көпжылдық отырғызулар.
Негізгі өндірістік қорларды пайдалануды сипаттайтын экономикалық жалпылығын
көрсеткіш болып қорқайтарым ... ол ... ... ақша өлшеміндегі
негізгі қорлардың бірлігіне өнім өндірісін сипаттайды;
● өндірістік емес – ... ... ... ... ... ... қатыспайды, кәсіпорын жұмысшыларының мәдени-тұрмыстық
қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін арналған.
Тәнділігі бойынша негізгі ... ... ... ... – ол субъектке тиесілі және оның ... ... ... ... ... – ол ... бір ... аренда шартымен
белгіленген бір мерзімге алынған негізгі қорлар. Ағымды ... ... ... ... ... ... ал ... алушы шотында 001 ... ... ... ... ... берілген негізгі қорлар
қатарына ұзақ мерзімге жалға берілген негізгі қорлар жатады, егер ... ... ... ... сатып алу құнын аренда уақыты біткеннен
кейін немесе ... ... ... онда ол ... ... ... өтеді.
Оларды сәйкесінше 121, 122, 123, 124, 125 ... ... ... ... негізгі қорлар» есептейді.
● қозғалыстағы - өндірісте және шаруашылық қызметте ... ... ... ... – уақытша пайдаланылмайтын негізгі қорлар;
● запастағылар – қозғалыстағы негізгі қорларды жөндеуде, аварияда
немесе жойылып кеткенде ауыстыруға ... ... ... ... ... ... негізгі қорлар:
● мүлікті – заттай құрамы бар объектілер ... ... ... мүліксіз – жерге, тоғайлық және сулы жерлерге (құрылыстардан басқа)
капитал салымдары, яғни ... ... жоқ ... (жер учаскілерін
жоспарлау, жалға алынған негізгі қорларға капиталдық шығындар және т.б.).
Өндірілген өнім және ... ... қай ... ... ... түріне жатса, соған қатысқан негізгі қорлар сол ... ... ... ... ... ... ... функциясына және мақсатты белгілеуіне
байланысты келесі түрлерге бөлінеді:
I. Жер – субъекттің меншік ... ... ... жер ... ... ... деген меншік құқығы «Жер учаскесіне меншік құқық ... ... ... ... ... жер ... ... құқығы актісі
берілген әрбір жер саналады.
II. Ғимараттар – еңбекке жағдай жасау, халыққа әлеуметтік-мәдени
қызмет ... ... және ... ... сақтауға арналған
архитектурлы-құрылыстық объектілер. Инвентарлы объект ... ... ... ... саналады.
Схема 1. Кәсіпорынның негізгі қоры.
III. Құрылыстар – еңбек затын өзгертпейтін функцияларды орындау
жолымен өндіріс ... ... ... үшін ... инженерлі-құрылыстық
объектілер (шахталар, мұнай және газ скважиналары, платиналар, эстакадалар,
мосттар).
Инвентарлы болып әрбір бөлек тұрған ... ... ... ...... жылу және ... энергияны
тасымалдауға арналған құрылғылар (электроөткізу линиялары, жылу ... ... және ... ... объектісі болып әрбір
машина саналады, егер ол басқа бір объектінің ... ... ... ... ... ... ... фундамент негізгі
қорлардың бұл тобы 5-ке бөлінеді:
● Күш ... және ... – жылу және ... ... ... әр ... ... механикалық энергияға
айналдырылатын машина-двигательдері (тракторлар және өзі жүретін шассилер,
бу двигательдері, ... ... жану ... Күш ... және ...... өнімін шығару процесінде
еңбек затына ... ... және ... әсер ... арналған
машиналар, аппараттар және құрал-жабдықтар (токарлы станоктар, насостар,
электромоторлары, экскаваторлар, грейдерлер).
● Өлшегіш және реттеуіш құралдар, жабдықтар және ... ... ... ... ... ... және ... үшін арналған құрал-жабдықтар
(дизаторлар, амперметрлер, микроскоптар, суөлшегіштер, монометрлер).
● Есептеуіш техника – бұл ... ... және ... ... ... ... және т.б. есептеуіш
құралдар).
● Басқа да машиналар және құрал-жабдықтар – машиналар, ... ... да ... ... ... ... Көлік құралдары – адамдарды және жүктерді тасуға арналған ... ... ... су ... қозғалу составы).
Инвентарлы объектісі болып барлық оған қатысты ... және ... ... ... ... ... (құралдар) – бұл механикаландырылған және
механикаландырылмаған қол ... ... ... металдарды, ағаштарды және
т.б. өңдеуге арналған машинаға бекітілген жабдықтар (кесетін, соғатын,
езетін, жұқартатын ... ...... дрельдер, электро вибраторлар
және т.б.). Инвентарлы объектісі болып тек қана ... ... ... ... құралдар жатады.
VIII. Өндірістік жабдықтар және құралдар - өндірістік ... ... ... ... ...... ... және
т.б.
IX. Шаруашылық инветарь – ... және ... ... ... және ... ... отырғызулар – жасанды, көпжылдық оптырғызулар (жеміс-
жидектер, жүзім ... ... гүл ... роза плантациялары,
тірі шарбақтар және т.б.).
XI. Жерді жақсарту үшін ... ... ...
шаруашылыққа пайдалану үшін жерді жақсарту шараларына инвентарлы сипаттағы
шығындар (жер учаскелерін жоспарлау, алаңды тастардан ... және ... ... да ... ...... қорлар, музей
құндылықтары және т.б.
Нарықтық экономикаға өту ... ... ... ... ... ... шығуын, түсімін дұрыс және ... ... ... ... бар болуын және сақталуын бақылау;
негізгі ... ... ... және дәл ... ... ... ... дұрыс айқындалуы; жөндеуге кеткен шығындарды анықтау және осы
мақсатқа ... ... ... ... басқару; тиімді пайдалануды
басқару, мамшиндердің, құрал-жабдықтардың, көлік құралдарының және басқа да
объектілердің жұмысының ... ... үшін ... ... ... өнім шығаруын көтеру үшін өндірістік ... ... ... ... ... ... ... кәіспорын басшысын
есептеу техника құралдары базасында есептеп ... ... ... ... қорлардың жағдайы туралы қажетті ақпаратпен
оперативті қамтамасыз ету.
Негізгі қорлар ... да ... ... ... ... болып
табылады. Олардың жағдайы және тиімді пайдаланылуы кәсіпорынның шаурашылық
қызметінің ақырғы нәтижесінде тікелей әсерін тигізеді.
Нарықтық ... өту ... ... ... ... ... ... соның ішінде негізгі қорларды тиімді
пайдалануды ... ... ... ... ... Бұл ... экономикалық талдау жүргізудің арқасында тауып және іс ... ... ... ... және оларды пайдалану – ... ... бір ... ... ... себебі дәл осылар әр ... ... ... негізгі факторы – ... ... ... ... ... ... ... және өндірістік қуаттылықтарын толық
және тиімді пайдалану оның ... ... ... оның ... ... ... өнім ... көбеюіне, оның өзіндік
құнының төмендеуіне, капитал салымдарын үнемдеуге.
Өнеркәсіпті-өндірістік негізгі ... ... ... ... ... ... болып: кәсіпорынның және оның ... ... ... ... ... анықтау, оларға деген
қажеттілігін анықтау, олардың өсу жоспарының ... ... ... ... ... ... техникалық жағдайын әсіресе активті
бөлігін зерттеу, негізгі қорлардың ... ... және оған әсер ... ... ... паркінің толықтай қолданылуын және
комплекттігін анықтау, қорқайтарым өсімінің ... ... ... ... пайдалану есебінен өнім көлемін және пайданы көтеру.
Негізгі қорлар пайдалануына ... ... ... ... болып, тиістілігі бойынша – жеке меншіктегі және ... ... ...... ... ... ... жөндеудегі
немесе тоқтаудағылар).
Запастағы негізгі қорларға запаста тұрған құрал-жабдықтар және ... ... ... ... ... ... негізгі
қорларды ауыстыруға арналған.
Тоқтатылған негізгі қорлар кәсіпорынның немесе ... ... ... ... ... ... құжатты
хатталғандар.
Жеке меншіктегі сол ... ... ... қорлар. Арендаға
алынған басқа бір кәсіпорыннан ... ... ... ... ... өндірістік қорлардың түрлік құрылымы әр саладағы өнеркәсіп
кәсіпорындарында бірдей емес. Мысалға, ... ... ... құны ... ... өнеркәсібіндегі үлесі көбірек (44%), құрылыстар –
жанар-жағармай өнеркәсібінде (17%), ... ... ... (32%), ... және құрал-жабдықтар – машина
құрастыратын кешенді кәсіпорындарында (45%).
1.2. Негізгі ... ... ... және бар болу көрсеткіштері.
Негізгі қорлардың толық барын көп жағдайда белгіленген бір мезгілдегі
жағдайын ... ... ... ... жыл ... және жыл аяғына бар
болуын негізгі қорлар балансынан алуға болады. ... ... ... ... бар болуы орташа бір кезең ішіндегі негізгі қорлардың
қозғалысы салдарынан олардың түсімі және шығысы ... ... ... ... ... бір кезең ішіндегі бар ... ... ... формуласын пайдаланамыз: а) кезеңнің басындағы және аяғындағы
мәліметтері бар болған ...... ... жәй; б) тең ... уақыт моментіне мәліметтер бар болғанда – орташа арифметикалық.
салмақтанған; в) тең интервалды периодты ... ... ... ... – момент қатарының орташа хронологиялық. Бір сөзбен айтқанда
негізгі қорлардың ... құны - бұл ... жыл ... ... бар ... ... мағыналы көрсеткішінің құны. Негізгі
қорлардың ... ... ... ... негізгі қорлардың ортажылдық
құны ортажылдық бағада есептелуі мүмкін.
Негізгі қорлардың ортажылдық ... ... ... ... = Фн + Фв · Тв/12 – Фл · Тл/12 ... Фн – негізгі қорлардың жыл басындағы құны;
Фв – жыл ішінде енгізілген негізгі қорлар құны;
Фл – жыл ішінде ... ... ... ... – жыл ... ... негізгі қорлардың
функционирлену уақыты;
Тл – жыл ішінде негізгі қорлардың шыққаннан кейінгі
өтіп кеткен уақыт.
Негізгі қорлардың тозушылық дәрежесін тозу ... ... ол ... қорларды тозу сомасының, оның толық құнына
қатынасымен анықталады ... ... ... 1 (100%) ... ... толық бастапқы
құны (1.2)
немесе ... = 1 – ... ... ... ... ... үшін ... пайдаланылады, ол негізгі қорлардың ... ... ... ... ... ... Жарамдылық коэффициенті шығарылатын
өнімге әлі ауыстырылмаған негізгі қорлар көлемін сипаттайды. Ол тозу
коэффициентіне кері ... ... ... ... ... ... ... = 1 - Ктозу
Тозу және жарамдылық коэффициенттерін жағдайына қарай жыл басына ... ... ... Олар ... қордың жағдайын оның техникалық
деңгейін сипаттайды.
Негізгі қорлар қозғалысының көрсеткіштері период ... ... ... және ... оның ... және құрылымын сипаттайды.
Негізгі қорларды жаңарту коэффициенті есептік кезең ... оның ... ... ... ... ... өндіріс көрсеткіші болып
табылады, есептік жылы қозғалысқа түскен жаңа негізгі қорлар ... ... ... ... құнына қатынасымен анықталады:
Жаңа негізгі қорлар
құны
Жыл аяғындағы негізгі қорлар құны
(1.4)
Ол ... ... ... ... ... сипатын
көрсетеді.
Негізгі қорларды толықтырулар тек қана жаңасын сатып алу ... емес ... ... ... болған негізгі қорлардың ... үшін ... ... ... ішінде түскен негізгі қорлар
құны
Негізгі қорлардың жыл аяғындағы
құны ... ... ... ... ... ... үшін ... қорды
жаңартудың интенсивті коэффициенті пайдаланылады:
Жойылған негізгі қорлар құны
Қайта ... ... ... ... ... көтерген жағдайда негізгі қорларды ... ... және ... ... тек қана ... және өте ... ... қордың шығу дәрежесін сипаттайтын жою коэффициенті:
Жойылған негізгі қорлар
құны
Негізгі қорлардың жыл басындағы
құны (1.7)
Негізгі қордың қозғалысының ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы туралы толық мәліметтерді
негізгі қордың балансынан алуға ... ... ... үшін әр түрлі көрсеткіштер қолданылады,
оларды шартты 2 топқа бөлуге болады: ... және жеке ... ... оған ... ... ... және
рентабельділікті жатқызады, халық шаурашылығының барлық деңгейінде негізгі
қорларды пайдалануды сипаттау үшін қолданылады.
Жеке ...... ... ... ... оның
бөлімшелерінде негізгі қорларды пайдалануды сипаттау үшін қолданылады. Бұл
көрсеткіштер негізгі қорларды пайдаланудың ... және ... ... ... экстенсивті пайдалану көрсеткіштері ... ... ... ал ... ... көрсеткіші
анықталған құрал-жабдық түрінен уақыт бірлігіне өнім ... ... ... пайдаланудың экстенсивті көрсеткіштерінің
маңыздыларына ... ... және ... ... ... ... коэффициенттері, құрал-жабдық жұмысының ... ішкі ... ... ... ... және т.б. ... пайдаланудың жеке көрсеткіштерінің ішінен ... ... ... ерекше орын алады, ол бір тәулік ішіндегі
машино-смен сомасының барлық машина санына ... ... ... жұмысының ауыстыру коэффициентін көтеру – бұл өнім өндіріс көлемінің
өсуінің және ... ... ... ... маңызды көзі болып
табылады.
Құрал-жабдықтар жұмысын ауыстыру коэффициенті ... ... ... ... ... ауыстырымдылығын көтерудің басты
мақсаты – бұл негізгі қорларды қалыптастыруды ... ... ... ... ... ... есебімен – жұмыс күші ... ... ... ең ... ... жету ... ... экстенсивті пайдалану көрсеткішінің ішінде құрал-
жабдықтарды ... ... ... ... ... қалу ... де ... мағынаға ие. ... ... ... ... негізгі себептері - өндірісті
ұйымдастырудың төмен ... ... ... құрал-саймандармен,
материалдармен, детальдармен жабдықталуы; құрал-жабдықтардың түзелмеуі және
жоспарда қарастырылмаған ремонттар; жұмысшылардың ... ... ішкі ... тұрып қалуын төмендету үшін ең алдымен ... ... ... және ... ... ... және
машиндердің жұмыс есебін автоматтандыру және механикаландырудың әр ... ... ... экстенсивті және ... ... ... ... ... және ... пайдалану
көрсеткіштері де маңызды орынға ие. Өндірістік алаңдарды тиімді пайдалану
капиталды құрылыссыз өнім өндіруді көтеруге ... ... және ... салымдарының мөлшері қысқартады; босатылған өндірістік алаңдарда
өндірісті жаңа құрылысты ... ... тез ... ... ... ... ұтамыз.
Көп жағдайда жоғарыда айтылып кеткен құрал-жабдықтарды пайдаланудың
экстенсивті негізгі ... ... ... ... ... ... сондықтан негізгі қорлардың барлық пайдалану массасын
анықтау үшін кәсіпорындарда, халық ... ... ... ... ... ... – негізгі қорлардың қорқайтарымы, өнім
бағасының негізгі ... ... ... ... ... ... = Q/Fc ... Q - ... ...... ... ... ... құны.
Қорқайтарым негізгі өндірістік қорларға жұмсалған әрбір тенгені
пайдаланудан жалпы қайтарымды көрсетеді. Бұл ... ... ... ... және өндіріс нәтижелерінің кезеңдік
салыстырғандығына назар аудару қажет.
1.3. Негізгі қорларды бағалау.
Материалды ... ... қор деп ... ... қажетті шарт
болып олардың бағалануының біріңғай әдістемесі табылады. Осыған байланысты
негізгі қорлардың ... ... ... ... ... және ... ... қорлардың бастапқы құны.
Негізгі қорлар бухгалтерлік ... ... құн ... ... ... ... ол ... барлық қажетті шығындардың нақты
жұмсалуын, төленген қайтарылмайтын салықтар және жинақтар, ... ... ... жағдайына және оны белгіленіміне пайдалануымен тікелей
байланысты жеткізу, монтаждау, қондыру, эксплуатацияға ... ... ... да әр ... шығындардың жұмсалуын қосады. Жер учаскесінің
бастапқы құнына келесілер кіреді:
● Шотта көрсетілген сатып алу бағасы;
... ... ... ... ... ... ... алу келісім шартын жасаған заңгердің қызметіне төлем;
... және ... ... пайдалануға жерді дайындау шығындары (ғимараттарды құлату,
тазарту, тегістеу) және т.б.
Сатып ... ... ... ... ... ... ... алу құны;
● Тасымалдауға кеткен шығындар (соның ішінде ... ... ... ... эксплуатацияға жарамдылығын тексеру мақсатымен сынау
жүргізу және т.б.
Ғимараттардың және құрылыстардың ... ... ... ... ... құрылыс бойынша барлық шығындар кіреді:
● Материалдар;
● Еңбекақы төлеу;
● Үстеме шығындардың сәйкес үлесі;
● Архитекторлар, заңгерлердің қызметіне төлемдер;
● Құрылыс кезіндегі ... ... ... ... ... шығындар;
● Құрылыс кезіндегі берілген кредит проценті;
● Құрылысқа рұқсат алуға ... ... ... ... ... құны ... ... қорлар субъектісінің өзім дайындалған кезде немесе оларды
фактілік шығындар сомасымен сатып алу;
... ... бір ... ... жеке ... ... жолмен
немесе қабылдау-беру актісі бойынша тегін алған кезде.
Ағымдық құн – бұл белгіленген уақытқа негізгі қорлардың пайдаланып
жүрген ... ... ... Әр ... ... ... ... негізгі қорлар олардың өндірісіне әр ... ... ... ... ... ... құн ... бағалау қажеттілігі туады.
Баланстық құн – бұл негізгі қорлардың активі есепте және есептемеде
көрсетілетін жиналған ... ... ... ... ... ... құн. Бұл ... қорлардың өндірілетін өніміне, жұмысына және
қызмет ... ... ... ... әлі ... ... ... төмендеуі негізгі қорларды эксплуатацияда табу уақытының ... ... құны – ... ... жойылған кезде туатын запас
бөлшектерінің, ломның, қалдықтардың болжамды бағасы.
1.4. Негізгі қорлардың ... және ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... жәй-жәй
тоза бастайды, яғни физикалық күштің, техникалық және ... әсер ... ... ... ... және жарамсыз болып
қалады.
Тозу – моральдық және физикалық сипатынан ... ... ... ... екі түрі бар ... және ... ... негізгі қорлардың тұтыну құнының жоғалтуы болады,
яғни ... ... ... күштерінің әсер етуімен технико-экономикалық
және әлеуметтік сипатының нашарлауы, сонымен қатар ... ... ... ... негізгі қорлардың көпшілік бөлігі, мысалға
өнеркәсіпте ... ... ... ... алып ... себебі
біріншіден – құрал-жабдықтың көнеруі оны жұмыс жағдайында сақтап тұру ... ... ... ... ... ... ... екіншіден –
ескірген өндіріс түгелдей жаңа техниканы ... ... жоқ. ... өнім және ... көрсету көлемі азаяды. Техникалы қартта қалған
және моральды тозған шығынды өндіріс ғылыми ... ... ... ... ... тудырады.
Моральдық тозу көбінесе физикалық тозудан ерте келеді, яғни әлі
пайдалануға ... ... ... ... ... ... Өз
кезегінде моральдық тозу екі түрге (немесе екі факторға) бөлінеді:
Моральдық тозудың бірінші түрі – ... ... ... ... ... ... яғни сол ... жаңа жағдайдағы
дайындалуының арзандау ... ... ... ... пайдаланып). Бұл түрдің моральдық ... дәл ... ... ... үшін ... ... азаюынан болып тұр.
Моральдық тозудың бірінші түрі құрал-жабдықтың қызмет ету ... оның ... ... ... ... ... ол ... құнын төмендететін техникалық прогресстің қарқынына байланысты.
Моральдық тозудың бірінші түрінде негізгі қорлардың ... ... ... ... ... тек негізгі қорлар құны өзгереді.
Моральдық тозудың екінші түрі - бұл бар ... ... ... ету ... ... оның ... және
қуаттылығының төменделуімен, ал көне машиндердің жаңалармен салыстырғандағы
эксплуатациясы өндірісті үлкен шығындарға алып келетіменен серттелген.
Тозуды ... ... тозу ... қорлардың қызметтену негізінде анықталады:
Ттозу(ф) = Тф /Тн · 100% ... Тф – ... ... ету ... ...... ... ету уақыты (жыл).
Тозуды толық анықтау үшін негізгі ... ... ... ... ... ... түрі ... және қалпына келтірілген
құнның қатынасы негізінде анықталады:
Ттозу(м1) = Фб – Фв /Фб · 100% ... Фб – ... құн (мың ...... ... құн (мың ... ... екінші түрі көп жағдайда құрал-жабдықтардың
өнімділігін салыстыру негізінде анықталады.
Ттозу(м2) = Пр2 – Пр1 /Пр2 · 100% ... Пр1 – ... ... ... ... – жаңа ... қорлардың өнімділігі.
Бірақ бұл кезде жаңа негізгі қорлар қамтамасыз ете алатын шикізат
және ... ... ... ... ... үнемдеу есептелмейді.
Сондықтан моральдық ... ... ... дәл ... үшін ... формуланы
қолданып негізгі қорларды және өндіріс шығындарын салыстыру қажет.
Ттозу(м2) = Изд2 – Изд1 /Изд2 · 100% ... Изд1 – ... ... қорлардың өндіріс шығындары
(тенге);
Изд2 – жаңа негізгі қорлардың өндіріс шығындары (тенге).
Негізгі қорлардың амортизациясы.
«Амортизация» термині ... ... ... ... ... олардың тозуды толтыру, қалыптасу мүмкіндіктерін білдіреді.
Амортизация процесі негізгі қорлардың қызмет ету уақыты ішінде ... ... ... ... ... және ... ... өтеу үшін осы құнның келесі пайдалануын айтамыз.
Негізгі ... ... өнім ... құны өндіріс
сферасынан кетіп айналу сферасына түседі.
Өнімді шығарғаннан кейін сәйкесінше ... қор ... ... бөлігі амортизациялық қорға тұседі, онда толық мөлшерге ... ... ... ... ... (тозған негізгі ... Бұл ... қор ... ақша ... ... ... орнына жаңа негізгі қорлардың заттық элементтерін сатып алуға
пайдаланылады, яғни негізгі қорлардың ... ... ... ... функциялары – қайта өндірісті қамтамасыз ету,
негізгі қорлардың есебі және қайта қалыптасуы.
Одан басқа анықталған деңгейде негізгі ... ... ... ... функцияны да ... ... ... ... ұзақ ... сонша көп өнім шығарылады және
сонша тез негізгі қорлардың құны ауыстырылады.
Шаруашылық практикада ... ... үшін ... ... яғни ... ... ақшалай көрінісі.
Амортизациялық аударымдар өнімнің, жұмыстың, қызмет ... ... ... ... бір ... ... ... аударымдардың сомасын көтеру немесе төмендету өндірісте
шығындардың, қосылған ... ... ... бұзылуына, сәйкесінше
салық салуда қайшылықтарға алып келеді.
Амортизацияның ... ... ... ... ... және
бағаның қалыптасуында еңбек құралдарының ... ... ... негізгі қорлардың жұмыс уақытының ұзақтығы ... құны ... ... ... ... емес ... ауыстырылады, олардың
физикалық және моральдық тозу шамасына байланысты. Амортизация өнім құнының
бір бөлігі есебінде бірнеше ... ... ... ... ... ... және шығарылған өнім ретінде. Бітпеген ... және ... ... оның қозғалысы айналым құралдарының аванс беруін қажет
етеді.
Амортизациялық аударымдар шығып ... ... ... ... ... Сондықтан функционирленуінің барлық кезеңіндегі
амортизациялық аударымдар оның бастапқы құнына тең ... ... ... ... таза ... басқа
Өнімге ауыстырылған құн көлемі келесіндей ... ... ... ... ... бастапқы құн қанша жоғары болса, ... ... ... ... бөлігі көп болады.
Екіншіден, бұл мөлшер негізгі ... ... ... мысалға:
өнеркәсіпте ғимараттардың нормативті қызмет ету уақыты 30-50 жыл ... ... ал ... және құрал-жабдықтардың қызмет
ету уақыты – 3-15, 15-20 жылға дейін.
Үшіншіден, өнімге ауыстырылатын ... ... ... ... ... саласымен де шартталған: бір салаларда өнеркәсіптік
өнім өндірісіне ... ... ... ... ... ... ... болады.
Амортизациялық аударымдардың көлемі норма амортизациясы бойынша
негізгі қорлардың бастапқы ... ... ... ... мөлшерін
есептеумен анықталады.
Осыған байланысты амортизация нормасы мына ... ... = Фп (б) – ... · tсл · ... На – жыл ... ... нормасы (%);
Фп (б) – негізгі қорлардың бастапқы құны;
Фп – жойылатын ...... ... ... ... ... ... негізгі қорлар құнының жылдық процентін өтеумен
байланысты. Амортизация нормасы амортизациялық ... ... ... қорлардың ортажылдық құнына қатынасымен анықталады.
Көпшілік салаларда өндірістің технологиялық ерекшеліктеріне, ... ... ... және ... ... жұмыстың жүктеме
деңгейіне және физикалық көлеміне, сыртқы ортаның шарттарына, географиялық
орналасуына (объектілердің) және т.б. ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Амортизация нормалары экономикалық оқшауланған және негізгі қорларды
уақытында ... ... ... Оларды есептегенде негізгі қорлардың
экономикалық лайықты жұмыс жасау уақытын келесі факторлардың есебімен дұрыс
анықтау маңызды болып табылады: ... ... ... және ... ... қайта құралдануының ... ... ... ... ... және ... жөндеу. Амортизация
деңгейі капитал салымдарының және жаңа техниканың тиімді вариантын таңдауда
маңызды роль ойнайды.
Бухгалтерлік есептің 6 стандартына сәйкес амортизацияны ... ... ... қолданылады:
1. Бірқалыпты құнды тізімнен шығару;
2. Жасалған жұмыс көлеміне сәкес ... ... ... ... ... ... ... а) кішірейетін қалдық
б) сандардың сомасы бойынша құнды тізімнен ... ... ... ... шығару әдісі – ... ... ай ... тең ... ... шығару. Бұл әдіс
негізгі қорлардың объектісін ... ... ... оны ... әр ... ... деп ... кезде қолданылады, яғни
объектінің қалатын пайдалылығы бірқалыпты ... әдіс ... ... тек қана ... ... ... яғни амортизация сомасының және өндірістік
қуаттылықтың арасында тікелей байланыс бар. Бұл кезде ... ... ... жасау мезгілі ескерілмейді. Өндірістік қауттылық өнім шығару
бірлігімен, экпслуатация сағатымен, ... ... және т.б. ... ... ... құны ... құнына жеткенше өндіріс қуаттылығына
тіке пропорционалды жыл сайын төмендей береді. Бұл әдіс эксплуатация уақыты
техникалық ... ... ... ... ... шектеулі болған кезде қолайлы.
Өндірістік әдісті таңдауда объектінің ... ... ... ... ауытқу көлемі жылдан жылға
амортизацияның өзгеретін ... ... ... ... ... ... ... және қаржылық жағдайын анықтауда тікелей әсерін
тигізетінін ескеру қажет.
Технологияны жетілдіру ... ... ... ... Сондықтан қаржылық шарттарды құру мақсатында өндіріске ғылыми
техникалық жетістіктерді ... ... үшін және ... ... ... ... үшін ... амортизацияның жеделтілген
есептеу әдісін қолдануларына болады:
а) сандардың сомасы бойынша құнды тізімнен шығару әдісі (кумулятивті);
б) ... ... ... ... бойынша құнда тізімнен шығару әдісі есептік
коэффициентін анықтаудан тұрады, ... ... ... ... ... ... тең, ал ... кері қатардағы қызмет мезгілінің қалған
жыл мөлшерінен тұрады. Бұл коэффициент әр ... ... ... ... бірақ амортизацияланатын құнның тұрақты мөлшеріне қолданылады. Бұл
әдісті қолданғанда бірінші жылдары амортизациялық аударымдар ... ... ... ... жоғары болады.
Кішірейетін қалдық әдісі амортизацияны есептеу бастапқы құнмен емес
баланстық ... ... ... Тіке ... ... ... ... еселенеді. Бұл кезде амортизация сомасы жылдан-жылға төмендейді,
алғашқы жылдары ол айтарлықтай көп ... ... ... ... ... ... құнына дейін төмендету үшін пайдаланатын ... ... ... ... жылды қоспағандағы жоспарланатын жойылу
құны амортизацияны есептеген кезде ескерілмейді.
Бекітілген ... ... ... ... объектінің
амортизация нормасы өскен кезде кәсіпорынның ... ... ... әдіс ... ... ... дамыған елдерде машиндердің құнын тез тізімнен
шығарудан жаңа әдісі – амортизацияның ... және ... ... ... ... инвентаризациясы.
Бухгалтерлік есептің және ... ... ... ... ету ... ... СБУ 24 ... ұйымдастыру» және оған методикалық кепілдемелерімен жылына бір рет
шаруашылық субъект түлігінің және қаржы міндеттемелерінің инвентаризациясын
жүргізеді.
Инвентаризация – бұл ... және ... ... ... есеп мәліметтерінен сәйкестігін тексеру.
Есептік жылдағы инвентаризация мөлшері, оларды жүргізу уақыты, мүлік
тізімін шаруашылық ... ... мына ... ... ... ... саналады.
● жылдық бухгалтерлік ... ... ... есептік жылдың 1
ноябірінен кейін;
... ... ... ... сатып алуға берерде, сонымен қатар
шаруашылық объектінің өзгерісінде;
● материалды ... ... ... ұрлық немесе қиянат, сонымен қатар құндылықтарды бүлдіру ... тез ... ... ... ... ... құрудан бұрын субъектінің жойылуы кезінде;
● экстремальды жағдайлардан болған өрт немесе апаттардан кейін тез ... ... ... ... ... мезгілінде негізгі қорларды қайта
бағалау кезінде және ... да ... ... ... ... ... үшін ... комиссия шаруашылық
субъектінің жұмысшылары ішінен құрылады, оған ... ... ... ... ... оның құрамы басшымен бекітіледі.
Комиссия міндетті түрде ... ... және ... ... ... ... оның ... атауын, арнауын,
инвентарлық номірлерін және негізгі техникалық және эксплуатициондық
көрсеткіштерін ... ... ... және ... ... ... қорлар инвентаризационды (мүлікті түгендеу) тізімге
кірмейді.
Негізгі қорларды жалға беру түрлері.
Аренда – бұл аренда ... ... ... келісім шарт негізінде
анықталған бағаға мүлікті уақытша ... және ... ... Келісім
шарт әр жақтық қарым қатынастар жүйесін, нақты құқықтарын және келісім
шартқа әр бір ... ... ... ... ... келісім шартының заты – аренда берушінің меншігі болып
табылатын ... ... ... ... ... ... уақытша
паайдалануға беру.
Халықаралық тәжірибеде аренданың үш түрін ажыратады:
Ұзақ мерзімді аренда (лизинг) – бұл 3 ... ... ... ... ... Ұзақ ... лизинг жәй және қаржылық (қаржыланатын аренда)
болып бөлінеді.
Жәй лизинг аренда берушіге мүлікті аренда ... ... ... ... ... ... – бұл аренданы ұзақ мерзімді несиелуі формасы.
Көбінесе арендаға берілген мүліктің аренда уақыты ... ... ... ... ... жалға беру. Аренда мерзімі бір жылға дейін.
Экономикалық жағдайларға ... ... ... және ... ... ... СБУ 17 ... есебі» сәйкес ағымды арендаға қаржы
алатыннан басқасының барлығы жатады.
Қазақстан Республикасының «Бюджетке салықтар және басқа да ... ... күші бар ... сәйкес аренда және жерді пайдалану және
иемдену құнын сату ... ... сату және ... беру қосылған
құнға салынатын салықтан босатылады.
Пайдалану ... ... ... және ... егерде
айтарлықтай мөлшерде арендаторға берілетін ... және ... ... ... да орындалса аренда қаржылық болып табылады:
● аренда алушыға жалға ... ... ... ... ... ... баға бойынша сатып алу құқына иелі.
● аренда уақыты жалға берілетін мүліктің ... ... ... ... ... мезгілінің ішінде арендалық төлемдердің дисконталған құны ағымды
құнынң 90% ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік
есепте есептеледі.
Арендалық төлемдер төмендегілерден тұрады:
1. Қаржыландыру үшін төлемдер (проценттерге төлеу шығындары).
2. Арендалық міндеттемелердің баланстық құнды қысқартатын ... ... ... ... жалға берілетін мүлігі бухгалтерлік есепте аренданың
таза капитал салымдарына тең дебиторлық қарызды болып есептеледі. ... ... ... ... есептік аренда берушімен арендаға
капитал салымдары ретіндегі табыс болып есептелінеді.
Бөлім 2. Негізгі ... ... ... ... ... ... қызметінің технико-экономикалық көрсеткіштерін талдау.
Қазақстан Республикасының құрылыс фирмасы «Мұнайгазқұрылыс»
акционерлік ...... ... ... өндірісі өнеркәсібі
орталығы – Маңғыстау облысының Ақтау қаласында орналасқан. 1999 жылы фирма
өз қызметінің 35 жылдығын атап ... ... ААҚ – ... ... толық кешенді орындап, объектіні дайын күйінде
тапсыратын бас мердігерлік құрылыс ... ... ... ... ... өздерінің құрылған кезеңінен
бастап Маңғыстау облысының ... кен ... ... ... ... және газ ... Батыс Теңге, Тасболат, Оңтүстік
Жетібай) кен ... ... ... ... ... ... жұмыстарын орындады; Қаламқас, Жетібай, Өзен және Таушық ... ... ... ... бар, 4 ... айдау стансасы, 2 газ
айдау стансасы (Сай-Өтес, Өзен) құрылыстарын жүзеге асырды, ... ... және ... ... ... ... қатынасты, одан басқа да
сутехникалық ... ... ... ... кен орнында кірме дамбасы бар сутартқы, Бозашы
түбегіндегі ... кен ... ... ... тасқынынан қорғайтын
бөгет, сонымен қатар Қаламқас кен орнының сортаң жерлерінде ... ... ... ... ... ... ... құрамындағы құрылыс мекемелері
Теңгіз кен орнын жайластыруды бірінші бастап, ... ... ... ... ... ... 10 мың ... астам құбырлар, 720
шақырымға жуық электр жүйесі желілерін тартты. Сонымен қатар Компания ... ... де ... құрылысшылар күшімен шөл далада мұнайшылар
қаласы Жаңа Өзен салынды.
Соңғы кездерде «Мұнайгазқұрылыс» ААҚ Маңғыстау және ... ... ... ... және ... ... қосалқы парктерді ауыстыру
жобаларын жүргізу үстінде ... ... ... жаңа кен ... ... Бозашыларды жайластыруда. 1997-1998 ... ААҚ – ауа ... ... ... аса қажетті деп табылатын объектісі Каспий теңізінің Қайдақ
шығанағындағы «Сай-Өтес - Бозашы» ұзындығы 16 шақырым, шеңберінің орталық
тартымдылығы 530 мм. Су асты ... ... ... ... ... ... кен орындарын ауыз сумен қамтамасыз ету мәселесін ... ААҚ ... ... ... ... береді; автокөлікпен жүк тасу, ... ... ету және де ... ... ... көрсетеді.
«Мұнайгазқұрылыс» ААҚ негізгі іс тапсырушылары болып өз облысымыздың
мұнай өндіретін мекемелері: «Маңғыстаумұнайгаз» ААҚ, «Қаражанбас» АҚ, ... ... ... ... облысындағы жаңа мұнай газ кен
орындарын игеріп ... ... ... ... Норс ... Инк.»,
«Оман Ойл Компани Лтд.» және басқалар.
«Мұнайгазқұрылыс» ААҚ өз құрамында жалпықұрылыс жұмыстарын ... ... ... ... барлық жұмыс бабына қажетті
өндірістік алаңдары, техникасы және жабдықтары сай ... бар және ... ... ... ... жабдығы 8 каналды системалы
өндірістік байланыс цехы бар.
«Мұнайгазқұрылыс» ААҚ кәсіпқой және мақсатшыл адамдар ... ... ... ... ... маман кадрлармен іскер жұмысшыларды іріктеу.
«Мұнайгазқұрылыс» ААҚ ... және ... ... ... өз ... ... ... арнайы мамандырылған
мекемелерге ... және де осы ... ... тендерге, тіпті
келісім-шартпен де отыра алатын экслюзивтік құқығы бар. Осы мекемелердің
барлығының Маңғыстау ... ... ... маңызды жұмыс тәжірибесі
бар.
«Мұнайгазқұрылыс» ААҚ жоспарында мекеменің өндірістік ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарын
Қазақстанның басқа аймақтарында жүзеге ... ... ААҚ ... ... ... ... ... | |2001 ж. |Өсу ... ... |2000ж. | ... |
| | | ... ... |% | ... ... жұмыс көлемі |м.т. |63334,5 |164000 |169289 |103.2 |2.67 ... ... ... соның |тг. | | | | | ... |тг. |356 |921 |943 |102,3 |2,6 |
|- бір ... ... | |435 |1142 |1187 |103,9 |2,7 ... | | | | | | ... Өнімнің өзіндік құны соның|м.т. |51658 |122100 |119656 |98 |2,32 ... | | | | | | ... ... ... |м.т. |23465,8 |72400 |71046 |98,1 |3,03 ... ... |м.т. |18277,6 |36500 |35610 |97,6 |1,95 ... ... | | | | | | ... салық |м.т. |3573 |8540 |8086 |94,7 |2,26 ... ... ... |м.т. |3459 |3800 |4214 |110,9 |1,22 |
|- ... |м.т. |2882,6 |860 |700 |81,4 |0,84 ... ... ақы төлеу қоры, |м.т. |29968,5 |42249,6 |44000,3 |104,6 |1,47 ... ... ... | | | | | | ... ... |м.т. |32377,6 |34953,6 |35610 |102,4 |1,54 ... ... |м.т. |6690,9 |7296 |8390,3 |115,0 |1,25 ... ... ... ақы: |м.т. | | | | | ... персонал |м.т. |25192 |33109,9 |42480 |128,3 |1,69 ... ... |тг. |33689 |37991,1 |43120 |113,5 |1,28 ... Персоналдың орташа ... |88 |88 |85 |96,6 |0,96 ... ... | | | | | | ... ... ... |72 |72 |69 |95,8 |0,96 ... ... ... |16 |16 |16 |100,0 |1,0 ... Негізгі өндірістік |м.т. |66735 |72000 |73855 |102,6 |1,11 ... ... ... ... | | | | | ... ... 2000-2001 жж. «Мұнайгазқұрылыс» ААҚ-ның технико-
экономикалық көрсеткіштері ... бұл ... ... ... 2001
жылы 2000 жылға қарағанда орындалған жұмыс көлемі 2,67 есе көбейді.
Бір ... ... ... ... осы ... жоспарланған
мөлшерден 2,3 %-ке, ал 2000 ... ... 2,6 есе ... бір жұмысшыға 2,9%-тен, бұдан еңбек қорларын, жұмыс ... ... ... ... және ... жаңа ... яғни еңбекті механикаландырудың есебінен еңбек өнімділігінің
көтерілуі ... ... ... ... ... сипатталады. Осы
шараның салдарынан өндірістік жұмысшылардың орташа еңбек ақысы жоспарланған
мөлшерден 28,3 %-ке (128,00 - 100) және ... 2000 ... ... есе ... Әкімшілік қызметшілердің орташа еңбекақысы 2001 жылғы
жасалынған жұмыс көлемінің көбею салдарынан және осы жылғы жоспардан асырып
орындағаны ... ... жылы ... ... құны жоспарлы мөлшерден төмендеп 98%-ті
құрады және былтырға ... 2,32 есе ... 2000 жылы ... ... ... Материалдық шығындарды үнемдеу арқасында 1,9 %-ке (100% - 98,1 ... ... ... ... ... ... үнемдеу арқасында 2,4 %-ке (100% - ... ... ... да шығындарды қысқартудың арқасында 18,6%-ке (100% - ... ... ... салыстырғанда.
Бұл нәтижелер материалдардың шығын нормаларын қатайту есебінен ... ... ... ... ... өндіріске жаңа техника мен
технологияны енгізу, техниканы пайдалануға ... ... ... қажеттіліктерге қаржының жұмсалуына бақылауды күшейту.
2001 жылы жұмысшылардың орташа тиімділік саны жоспарға қарсы 3,4%-ке,
ал 2000 жылмен салыстырғанда 0,96 есе қысқарған.
2001 жылы жаңа ... ... ... ... және ... ... ... жылдық құны 2,6%-ке (102,6% - 100%), 2000 жылмен
салыстырғанда 1,11 есе өсті.
«Мұнайгазқұрылыс» ААҚ-ның 200-2001 ... ... ... ... келесі мүліктік жағдайын бағалайтын және
кәсіпорынның өтімділік көрсеткіштерін есептейміз:
Нег. қор. ... ... жылы ... өсу = ... ... қор. ... ... ... = ... = 0,02 ... = 0,21
Нег. қор. қалдық құны
(2.3)
Ағымды активтердің құны
Кн..қ.нақты құны =22266/40788 = 0,5 ... = ... ... ... ... = ... = 3,8 ... = 2,72
Негізгі қызметтен түскен табыс
(2.5)
Өнімді өткізуден түскен табыс
Рентабельділік = 4545/67524 = 0,1 ... = ... ... ... ... ... №2.
«Мұнайгазқұрылыс» ААҚ қаржылық бағалау коэффициенттері
|Көрсеткіштер |1999 ж. |2000 ж. |2001 ж. |Өсу |
| | | | ... ... ... ... өсу |0,73 |1,07 |1,07 |1 ... | | | | ... ... қордың жаңарту |0,06 |0,02 |0,21 |10,5 ... | | | | ... ... ... ... құн |0,39 |0,5 |0,78 |1,6 ... | | | | ... ... ... ... |3,8 |2,72 |0,7 ... ... |0,12 |0,1 |0,18 |1,8 ... мүліктік жағдайын және ... ... біз 2001 жылы ... рентабельділігі 18%-ті құрады,
бұл көрсеткіш 2000 жылға қарағанда 8%-ке өсті (0,18 – 0,1). ... ... ... 2001 жылы 21%-ті ... 2000 ... қарағанда
19%-ке (0,21 – 0,02) өскен, ал бұл ... ... ... ... төмендей береді.
Осылайша, «Мұнайгазқұрылыс» ААҚ-ның қаржылық жағдайы өтіп ... ... ... ... ж.ж.) ... ... арықарайда кәсіпорынның
тиімді қызмет етуі және оның ... ... үшін ... ... ... ААҚ ... ... динамикасын және құрылымын
талдау.
«Мұнайгазқұрылыс» ААҚ-ы құрылыс-құрастыру жұмыстарының барлық
түрімен айналысады.
Құрылыс шаруашылығының экономикалық ... ... ... өнімділігі және құрылыс ұйымдарының негізгі ... ... ... ... орын алады. Құрылыс шаруашылығы өнеркәсіпке
қарағанда ... ... ... белсенді құрылымына ие болады.
Құрылыс ұйымдарының өндірістік қорларында басты орынды машиналар және құрал-
жабдықтар алады, сонымен ... ... ... технологиялық функцияларды
орындайтын көлік құралдары.
Кәсіпорынның негізгі қорларының есебі сәйкесінше бухгалтерлік есеп 6
«негізгі қорлардың есебі» ... ... ... ... ... ... бастапқы және
ағымдық бағамен есептелінеді. Кәсіпорынның негізгі ... ... және ... ... ... келесі топтарға
бөлінеді:
1. Ғимараттар және құрылыстар
2. Машиналар және құрал-жабдықтар
3. Көлік құралдары
4. Тағы да ... ... ... ... ... қорлардың көлемін, оның
динамикасын және құрылымын зерттеуден ... ... бар ... ... және ... ... және
талдау үшін бір жылдық статистикалық есептеменің «негізгі қорлардың және
материалдық емес активтердің бары және қозғалысы» ... ... ... динамика көрсеткіштерінің есебін келтірейік.
Абсолютті өсім – ΔФ = Ф1 - Фо = 83046 – 67460 = 15586 м.т. ... ... – Тр = Ф1/Фо = ... = 1,231 ... ...... = 23,1% ... қорлардың динамика көрсеткіштерінің есебінен көріп
отырғанымыздай негізгі қорлардың ... ... 15586 мың ... ... өсуі негізгі қорлар құрамына айтарлықтай ... ... және ... ... Өсім ... ... 2000 ... салыстырғанда 23,1%-ке өскен.
Негізгі қорлар құрылымының көрсеткіштері:
Машина және құрал-жабдықтар:
жыл басына ... = ... ... ... = ... ... басына (40203/67460)·100 = 5966%
жыл ... ... = ... басына (4498/67460)·100 = 5,4%
жыл аяғына ... = ... ... талданып отырған жылдағы ... ... ... ... активті бөлігі (машина және
құрал-жабдықтар) 3,6%-ке (28% - 24,4%) өскені көрініп ... ... ... ... 59,6% және 58,9% алып ... ... ... негізгі қорлардың 1 ... ... ... және ... есептелінеді:
Көнімд. = П – В/Фн
(2.9.)
Көнімд.99 =0.012
Көнімд.2000
Негізгі қорларды тиімді пайдалану көбінесе олардың ... ... ... ... ... техникалық жағдайын сипаттау
үшін келесі көрсеткіштер пайдаланылады: тозу коэффициенті, жарамдылық
коэффициенті, шығу коэффициенті, ... және ... ... қорлардың техникалық жағдайын сипаттайтын көрсеткіштерді
есептейік.
Тозу коэффициенті (1.2.) ... яғни тозу ... ... ... ... ... ... анықталады, тозу коэффициенті
жыл басына және жыл аяғына есептелінеді:
Ктозу 00 (жыл ... 00 (жыл ... 2001 (жыл ... 2001 (жыл ... ... ... ... ... ... қарағанда 2000 жылдың аяғына тозу коэффициенті 0,009 (0,067 – ... және 0,067 ... ал 2001 ... аяғы 2000 ... қарағанда бұл
көрсеткіш 0,003 (0,064 – 0,067) төмендеген және 0,064 ... ... біз ... бар ... ... ... жалпы тозуын
анықтаймыз. 2000 жылы жаңа ... ... ... ... (1.3) ... ... ол ... жағдайда Кжар.қ00 = 1 – 0,076 = 0,924 (жыл ... = 1 – 0,067 = 0,933 (жыл ... = 1 – 0,067 = 0,933 (жыл ... = 1 – 0,064 = 0,936 (жыл ... және ... коэффициенті жыл басына және жыл аяғына
есептелінеді. Өндірістік ... ... ... тозу
коэффициенті неғұрлым төмен болса жарамдылық коэффициенті жоғары болады
және ... ... ... ... ... ... Бұл
кәсіпорынның негізгі қорлардың жарамдылық коэффициенті жоғары және 93%-ті
құрайды.
Бұны былай түсіндіруге болады 2001 жылы ... ... ... ... яғни ... жаңа негізгі қорлар сатып алған.
Егерде есептік жылда түскен барлық негізгі ... ... ... ... алынған болса, онда енгізу және жаңарту коэффициенттері өзара
тең болады.
Енгізу ... ... ... ... құнының (Fn) жыл аяғындағы
құнына (Fk) қатынасымен анықталады.
Кенгізу = Fn/Fk ... 00 = ... = ... 2001 = ... = 0,2074
Жаңарту коэффициенті (1.4) формуласымен есептелінеді:
Кжаң. = Fn/Fk
Кжаң. 2000 = 1090/67460 = 0,0162
Кжаң. 2001 = 17227/83046 = ... ... 2001 жылы ... негізгі қорлар
пайдаланылған емес жаңадан болғандықтан енгізу және жаңарту ... тең ... ... ... шыққан негізгі қорлар құнының (Fшығ.) жыл басындағы
құнына (Fn) қатынасымен анықталады.
Кшығу = Fшығу/Fn ... = ... = ... = ... = ... ... = В/П · 100% ... В - жыл ішіндегі шыққан негізгі қорлар, мың.т.;
П – бір жыл ішінде түскен негізгі қорлар, мың.т.
Кауыс. = ... 100% = ... ... ... ... ... ... негізгі
қорлардың үлесі есептеудің қорытындысы бойынша 9,5% ... Бұл ... ... ... ... ... бір жыл ... негізгі қорлардың
шағын ғана мөлшері шыққан.
Демек, машина және құрал-жабдықтар көлкін кеңейту коэффициенті
келесіндей:
Ккең. = 1 – ... = 1 – 0,095% = 90,5% ... ... 2001 жылы енгізілген жаңа құрал-жабдықтар мөлшері
үлкен дәрежеде екенін көрсетіп отыр.
Алынған есептеулердің нәтижелерін №3 ... ААҚ ... ... ... және қозғалысын талдау» кестесіне кіргізуге
болады.
Кесте № 3.
«Мұнайгазқұрылыс» ААҚ негізгі қорлар қозғалысы және ... ... | ... ... ... ... |
| | |2000 ж. |2001 ж. ... Негізгі қордың бастапқы (баланстық) | | | ... мың ... | | | ... жыл ... |Қб |66651 |67460 ... жыл ... |Қа |67460 |83046 ... Негізгі қор тозуы: |Т | | ... жыл ... |Тб |5063,2 |4493 ... жыл ... |Та |4493 |5346 ... ... ... ... қор түсімі, мың |Түсім | | ... | |1090 |17227 ... ... | |1090 |17227 ... ... ... ... | | | ... Есептік жылда шыққаны, мың тг.: |Ш |281 |1641 ... Тозу ... ... | | ... жыл ... ... б. |0,76 |0,67 |
|б) жыл аяғына ... а. |0,67 |0,64 ... ... ... ... | | ... жыл ... ... б. |0,924 |0,933 ... жыл ... ... а. |0,933 |0,936 ... Енгізу коэффициенті ... |0,0162 |0,2074 ... ... ... |Кжаң. |0,162 |0,2074 ... Шығу ... |Кш |0,0042 |0,0243 ... ... ... ... |0,258 |0,095 ... ... ... ... ... |0,742 |0,905 ... | | | ... ... ... ... қорлардың қозғалысы және
техникалық жағдайын талдаудан біз 2001 жылы ... ААҚ ... жаңа ... ... ... ... ол 17227 мың ... құрады,
соның ішінде оның көп бөлігін машиналар, құрал-жабдықтар және көлік
құралдары алып ... ... ... ... ... ... ... есебінен жарамдылығы жоғарылауы байқалады.
«Мұнайгазқұрылыс» ААҚ негізгі қорларының ... ... ... келе ... ... ... ретінде негізгі қорлардың
техникалық жағдайы ұсынылатын талаптарға сай келеді және еңбек ... оны ... ... ... ... ... ... туғызады.
3. Негізгі қорларды тиімді пайдалануды талдау.
Кәсіпорынның негізгі ... және ... ... ... оның барлық технико-экономикалық көрсеткіштерінің ... ... ... ... өнім шығаруын көбейтеді, өзіндік құнын,
еңбек сыйымдылығын төмендетеді және т.б.
Кәсіпорынның негізгі қорларын ... ... ... ... оны ... ең ... ... таңдауға көзделген. Сондықтан
талдаудың негізгі ерекшеліктері болып мыналар табылады:
1) Негізгі қорларды ... ... ... және
2) ... ... ... – бұл инвестицияларды талдаудың негізгі түрі,
оған баланста бар ... ... және ... ... ... ... ... түріне қолданылатын технологиялық бағалануға
негізделген, ол ... және ... ... ... және
талдауды болжайды. Сонымен қатар негізгі ... ... ... ... ... ... ААҚ ... негізгі қордың қор ... жылы ФОо = ... = 0,854 ... жылы ФО1 = ... = 2,066 ... жылы ... ... ... 1 тенгесінен 2,066 тенгеге
өнім көріп отырмыз.
Қор қайтарымның өзгерісін ... ... = ... = ... = 2,4 ... ... қор ... коэффициенті 2001 жылы 2000 жылмен салыстырғанда
2,4 есе өскен.
Қор қайтарым нәтижелерін ... ... ... ... жылы қор ... ... айтарлық көтерілген. Қор қайтарым
көрсеткішінің 1,212 (2,066 – 0,854) өскенін 2 негізгі фактордың әсерінен
деп ... ... ... ... ... өсу есебінен және
екіншіден кәсіпорынның негізгі өндірістік қорларын пайдалануды жақсартудан.
Қор қайтарымның өсуі дәл қай фактордың есебінен ... ... ... ... жүргіземіз. Бұл үшін келесі кестеде қор ... ... өсу ... әсер ... ... көрсеткіштердің абсолютті
өзгерулерін көрсетеміз.
Кесте 4
«Қор қайтарым өсімін ... үшін ... ... ... жыл |Есептік жыл |Абсолютті |Өсу |
| | |(2001 жыл) ... ... |
| | | |мың тг. | ... Өнім ... мың |56997,8 |152617 |+95619 |2,8 ... | | | | ... Негізгі қорлардың |66735 |73855 |+7120 |1,107 ... ... құны | | | | ... ... ... |2,066 |+1,212 |2,419 ... ... қорлардың |1,171 |0,484 |-0,687 |0,413 ... | | | | ... ... өнім ... 95619 мың ... ... оның ішінде:
1) Негізгі қорлар көлемінің өсуі есебінен:
ΔQ(Ф) = ФОо(Ф1 - Фо) ... = 0,854 · 7120 = 6080,48 ... ... қорларды тиімді қолдану есебінен:
ΔQ(Ф) = (ФО1 - ФОо) · Ф1 ... = 1,212 · 73855 = 89512,26 ... екі ... ... әсерінен өндіріс өнімі 95619 мың тг. өседі.
Осы жүргізілген ... ... ... өндіріс өнімінің өсімі
негізгі қорларды пайдалануды жақсартудың есебінен болып ... Өнім ... осы 2 ... әсер ету ... ... ... шарт болады.
Өнімнің қор сыйымдылығын былтырғы жылға қарағанда 41%-ке төмендегені
негізгі қорлардың салыстырмалы үнемдеу мөлшерінің бар екенін ... ... ... = ОПФ1 - ОПФо ... IBП - ... өнім ... ... = 73855 – 66735 · 2,8 = 19936 мың тг.
Кәсіпорынның негізгі қорларын тиімді пайдалануды ... ... ... ... ... негізгі қорлар бойынша анықталады.
Сәйкесінше қорқайтарым формуласындағы жалпы ортажылдық ... ... ... бөлігінің орташа құнымен алмастырамыз.
ФО@o = 56997,8/16352 = 3,485 тенге
ФО@1 = 152617/23991 = 6,4 тенге
Осы есептеулерден негізгі қорлардың ... ... ... өсуі байқалады.
Бұл 2001 жылы кәсіпорын өнім өндірісі процесінде машиналар және құрал-
жабдықтарды аса тиімді пайдалағаны айқындалады.
2.4. Негізгі қорларды тиімді ... ... мен ... – бұл ... ... үлкен бір активті бөлігі
болып табылады. Оның үлес ... өсуі ... ... ... ... ... өндірістік-өнеркәсіптік негізгі қорлардың
активті бөлігінің ортажылдық құнының үлесін санаумен қатар кәсіпорынның
машина және ... ... ... ... ... ... өндірістік құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету және ... ... ... жүргізгенде барлық құрал-жабдықтарды оның
өндіріс процесіне ... ... ... сай топтау қажет.
Сызбанұсқа 2. Өндірістік процесіне қатысуы бойынша құрал-жабдықтардың
топталуы.
Құрал-жабдықтар сәйкесінше келесі ... ... ... ... ... және ... ... құрал-жабдықтарға
кәсіпорынның иелігіндегі барлық, қай ... ... ... және ... ... ... ... құрал-жабдықтар кіреді.
Орнатылған құрал-жабдықтарға жұмысқа дайындалған және жөнделген ... ... ... ... бір бөлігі резервте,
жоспарлық жөндеуде, концервацияда, модернизациялауда болуы да ... ... ... ... ... – бұл ұзақтығына байланыссыз
есептік кезеңде іс жүзінде жұмыс ... ... ... ... ... ... әрекетсіз
құрал-жабдықтардың санын минимумге түсіруден қорытындыланады. Осы ... бар, ... және ... ... ... мөлшерін
сипаттайтын шамаларын жақындастыру қажет. «Мұнайгазқұрылыс» ААҚ ... ... №5 ... келтірілген.
Кесте №5.
«Құрал-жабдықтар бойынша мәліметтер».
| | | | ... ... ... жыл |Ауытқу |
|1. Нақты бары, бірлік |59 |68 |+9 ... ... ... |41 |51 |+10 ... ... бірлік |26 |31 |+5 ... ... ... |15 |11 |-4 ... | | | ... ... бірлік |18 |17 |-1 ... ... 2001 жылы ... 17 ... орнатылмаған
құрал-жабдықтар бар екенін көріп отырмыз. Бұл ... 2 ... ... ... ... базистік жылмен салыстырғанда әрекеттегі
құрал-жабдықтар 5 ... ... бұл ... оң мәнге ие. Әрекетте
жоқ құрал-жабдықтардың саны бұрын ... ... ... ... іске қосу ... 4 ... қысқарған.
Қолда бар құрал-жабдықтарды өндіріске қатыстыру дәрежесі және ... ... ... ... сипаттайды, ол көрсеткіштерді
есептеу үшін №5 ... ... ... ... ... ... – бұл орнатылған құрал-
жабдықтардың нақты бар құрал-жабдықтарға қатынасымен анықталады.
2000 ж. = 41/59 = 0,69 2001 ж. = ... ... ... ... ... ... – қозғаалыстағы
құрал-жабдықтардың орнатылған құрал-жабдықтарға қатынасымен анықталады:
2000 ж. = 26/41 = 0,63 2001 ж. = 31/51 = ... бар ... ... ... – бұл ... ... бар ... қатынасымен анықталады.
2000 ж. = 26/59 = 0,44 2001 ж. = 31/68 = ... ... ... отырғанымыздай есептік жылы пайдалануға
берілген құрал-жабдықтар үлесі 0,06(0.75 – 0.69) көбейген, бұл ... ... ... алып келеді.
Нақты жұмыс жасайтын құрал-жабдықтардың үлесі 0,02 (0,61–0,63)
төмендеген, берілген жағдайда бұл көрсеткіштің ... ... және ... ... ... ... көлемде құрал-
жабдықтардың жұмыстан шығу есебінен болып отыр.
Нақты бар ... ... ... ... ... – 0,44) ... бұл көрсеткіштің өсуі кәсіпорын паркте бар құрал-
жабдықтарды тиімді қолданатынын сипаттайды
Бірақ та ... бар ... ... ... өсуі құрал-
жабдықтардың қайтарымының өсуіне алып келмейді. Материалдық өндіріс
сферасында күрделі ... ... ... ... ... ... сменалық тұрып қалуларын қысқарту табылады.
Жұмыс жасап тұрған құрал-жабдықтарды тиімді ... 2 ... ... ... ... және интенсивті (қуаттылығы
бойынша).
Құрал-жабдықтарды пайдаланудың ... ... ... - құрал-жабдықтар саны, соның ішінде әрекетте жоқ ... ... ... ... уақыты (машина уақыт), машина және станок
паркінің құрылымы.
Құрал-жабдықтарды интенсивті пайдалану 1 ... өнім ... ... яғни оның ... ... ... талдау оның жұмысының уақыт балансын ... ол ... ... ... ... ... өлшемінің календарлы уақыт қоры (талданатын кезеңге
календарлы күндер санының көбеюі арқылы есептелінеді);
- номиналды ... қоры (бір ... ... ... ... ... уақыттық ұзақтығына тең);
- тиімді уақыт қоры жоспарланған кезеңнің ішінде тиімді пайдаланылатын
уақыт мөлшерімен ... Ол ... ... ... тең, тек оның
ішінен жөндеуге, ... ... және ... кететін уақытын шегерімен тасталады.
- пайдалы уақыт – құрал-жабдықтардың нақты жұмыс уақыты, жоспарлық емес
тұрып қалуларды шегеріп тастағандығы тиімді ... ... қоры ... ... ... ... қоры = 365 · 24 = 8760 сағ.
... ... қоры = 258 · 2·6 = 310 ... ... ... қоры = 3107 – 459 = 2648 сағ.
● пайдалы уақыт қоры = 2648 – 904 = 1744 сағ.
2001 ... ... ... қоры = 365 ·24 = 8760 сағ.
... ... қоры = ... = 3120 ... ... ... қоры = 3120 – 362 = 2758 сағ.
● пайдалы уақыт уақыт = 2758 – 847 = 1911 ... ... ... ... ... уақытын талдауға
мүмкіндік береді. Клендарлы және номиналды уақыт қорларын ... ... ... ... ал ... және тиімді –
құрал-жабдықтарды ... ... ... ... ... ... уақыт шығынын қысқарту есебінен ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтардың жұмыс уақыт
қорлары туралы мәліметтер №6 кестеде көрсетілген:
Кесте №6
«Уақыт қорларының бастапқы мәліметтері»
|Көрсеткіштер ... ... жыл|% ... |
| |жыл (2000) |(2001) ... |өзгеріс |
|1. ... ... |8760 |8760 |100 | ... | | | | ... ... ... ... |3120 |100,4 |13 ... ... ... ... |2648 |2758 |104,2 |110 ... ... ... ... |1744 |1911 |109,6 |167 ... ... ... ... |1723 |1936 |112,4 |213 ... жылы уақыт бойынша құрал-жабдықтарды пайдалану коэффициенттері:
Календарлы уақыт қоры = ... = ... ... қоры = ... = ... ... қоры = ... = 0,693
Жоспарлы уақыт қоры = 1911/1936 = 0,987
Кестеде ... ... ... ... ... жасауға
болады: базистік жылмен салыстырғанда нақты ... ... қоры ... ... ... календарлы (100%) және номиналды
(100,4%) уақыт қорының ... әр ... ... ... жұмыс күндерінің
саны және ауыстырылу ... ... сәл ... ... Базистік кезеңге тиімді уақыт қоры 104,2% құрады. Базистік жылда
құрал-жабдықтарды ... 459 ... (3107 - 2648) ... ... жылда жөндеуге 362 маш./сағ. (3120 - 2758) ... ... ... ... 97 ... кем ... жылда құрал-жабдықтардың белгіленген көлемінде оның тиімді
жұмыс қоры 2648 ма./сағ. құрады. Ал өндіріс бойынша ... ... ... – 1723 ... ... ... белгіленген
көлемінде кәсіпорынның 925 маш./сағ. (2648 - 1723) ... ... Бұл 1999 жылы ... жоспардан тыс тұрып қалулары
болған. Жоспар бойынша өнім шығаруға 1936 маш./сағ., демек, ... ... ... ... тұрып қалулары болған. Бұдан басқа
кәсіпорын 847 маш./сағ. ... ... ... мүмкін уақытын
пайдаланбады. Осылайша ... ... және ... ... ... ... ... маш./сағ. құрады.
Бұл кәсіпорынның жіберіп ... ... ... ... ... жұмыс уақытын ... ... ... күшейту қажет. Есептеуіш техникалық қолдануына негізделетін
автоматтандырылған жұмыс уақытын бақылайтын және ... ... ... ... ... ... үшін ... қорлардың
тиімді қолдану көрсеткіштерінің тереңдетілген талдануы қажет және ... қор ... ... ... ... жоғарылауына мыналар себепті болады:
● өндірісті механизациялау және автоматизациялау прогрессивті ... ... ... ... құрал-жабдықтардың уақытын көбейту;
● құрал-жабдықтардың жұмысының ... ... ... ... ... ... сай келетін ... ... ... ... ету ... және өнеркәсіптік-
өндірістік персоналдың квалификациясын көтеру.
... ... ... ... үлес салмағын көтеру, қозғалыстағы
құрал-жабдықтардың үлесін көтеру.
Құрал-жабдықтарды ішкі ... ... ... құрал-жабдықтардың
жүктеу коэффициентін (Кжүкт.) сипаттайды, ол нақты жұмыс уақытының (Тн)
тиімді уақыт ... (Тқ) ... ... ... қорына қатынасымен
анықталады:
Кжүкт. = 1911/2742 = 0,697
Номиналды уақытты пайдалану дәрежесі тиімді уақыт қорының ... ... ... (Тн) ... анықталады:
К'р = Ттиім./Тн
Кр = 2680/2742 = 0,977
Қарастырылып жатқан көрсеткіштер құрал-жабдықтар және жұмыс уақытын
пайдалану құрамы ... ... ... ... қайтарымның факторлық жүйесінің себепті байланысын талдау
детерминирленген факторлық ... ... ... ... мүмкіндік
береді. Біздің мысалымызда бірнешеуін келтірейік: негізгі ... ... ... (Ф@) ... ... ... ... және де қозғалыстағы машина және ... (ФОд) ... ... ... қор ... ... қорлар құнының активті бөлігінің үлес салмағы (Д@) және активті
бөліктің ... ... үлес ... ... = ФО@ · Д@ ... = ФОд · ... ... ... ... қор ... формуласын ұлғайту арқылы алуға
болады:
ФО = Q/Fc@ · Fc@/Fc
ФО = ... ... = 2,07 ... - ... ішінде өнім шығарылуы;
Fc@ - негізгі қорлардың активті бөлігінің ортажылдық құны
Fc - ... ... ... ... ... ... ауыстыру деңгейін құрал-
жабдықтарды ... ... ... ... = ... ... = ... = 1,97 (2001 ... - ... ... ... жасаған мөлшері;
Ткүн - жұмыс күндер саны;
Nқ. - ... ... ... ... 2000 ... ... істелетін жұмыс көлемінің
өсуі есебінен 0,62 өскен, ол 2000 жылы 1,35 ... ... ... ... (Тn):
Тn = Ткүн · Кауыст. · ... · ... жыл: Тn = ... = 1158,7
2001 жыл: Тn = ... = ... жылы ... ... ... ... 1354,1 сағ. ... сағ. құрады.
Құрал-жабдық бірлігіне өнімнің ортасағаттық шығу көлемі (Вr), мың
тенге:
Вr = Q/Nкүн/Tn ... жыл: Вr = ... = ... жыл: Вr = ... = ... жылы ... ... жұмыс уақытын, қозғалыстағы
құрал-жабдықтардың санын көтеру ... ... ... өнім ... көлемі 2000 жылмен салыстырғанда 0,067 ... өсіп 1,959 мың ... ... Есептеу нәтижелерін №7 «Қор
қайтарымды есептеу үшін бастапқы мәліметтер» кестесіне келтіреміз.
Кесте №7.
Қорқайтарымды есптеу үшін бастапқы мәліметтер
|№ ... ... ... ... |Өсу |
| | ... ... | ... ... ... көлемі (Q) мың тг. |56997,8 |152617 |95619 |267,8 ... ... ... ... |66735 |73855 |7120 |110,7 |
| ... құны (Fc), мың тг. | | | | ... ... ... қорлардың |16352 |23991 |7639 |146,7 |
| ... ... ... құны | | | | |
| |(Fc@) мың тг. | | | | ... ... ... |14300 |21446 |7146 |149,9 |
| ... құны (Fcg) мың тг. | | | | ... ... ... ... |24,5 |32,5 |+8 |132,7 |
| ... үлес салмағы | | | | ... ... ... ... |87,5 |89,4 |+1,9 |102,2 |
| ... құрал-жабдықтардың | | | | |
| ... ... | | | | ... ... құрал-жабдықтар |26 |31 |+5 |119,2 |
| ... саны | | | | ... ... ... |613,2 |664,4 |+51,2 |108,3 |
| ... орташа құны, мың тг. | | | | ... ... ... ... (Ткүн) |305 |305 |- |- ... ... ... |10705 |18625 |+7920 |173,9 |
| ... ... | | | | ... коэффициенті, (Кауыст.) |1,35 |1,97 |+0,62 |145,9 ... ... ... (tауыс.)|6,0 |6,0 |- |- |
| |сағ. | | | | ... ... ... |0,469 |0,697 |+0,228 |148,6 |
| ... ... | | | | ... ... жұмыс |1158,7 |2512,8 |+1354,1 |216,9 |
| ... | | | | ... ... ... |1,892 |1,959 |+0,067 |103,5 |
| ... ... ... (Вч) | | | | ... ... |3,99 |7,12 |+3,13 |178,4 |
| ... тг. | | | | ... қорлардың қорқайтарымы, |0,854 |2,066 |+1,212 |241,9 |
| |тг. | | | | ... ... ... ... ... факторлық үлгісі туралы талдауға болады, ол ... = ... · ... · Ткүн · ... · Вr · 1/Фсд
(2.24)
ФОд = 1,97 · 0,697. · 305 · 6,0 · 1,959 · 1/21446 = 0,229 ... ... ... ... ... үлгісі құрал-жабдықтар
құрамына, 1 сағат пайдалы уақыт ішінде бір құрал-жабдықтың өнімділігін және
уақытты ... ... ... ... ... = Дд · Д@ · ... · ... · Ткүн · tауыст. · Вr · ... = 89,4 · 32,5 · 1,97 · 0,697 · 305 · 6,0 · 1,959 · 1/21446 = ... тг ... әсер ету ... ... ... ... Негізгі қорлардың активті бөлігінің үлесін өзгерту есебінен қор қайтарым
көрсеткішін ... = Δ Д@ · Ддо · ФОд ... =0,08 · 0,875 · 3,990 = 0,2793 ... ... ... ... ... әсерінен негізгі
қорлардың қорқайтарымын өзгерту:
ΔФО(Дд) = Δ Дд · Д@1 · ФОд ... =0,019 · 0,325 · 3,990 = 0,0246 ... ... құрал-жабдықтың қорқайтарымын өзгерту ... ... ... өзгерту:
ΔФО(ФОд) = Δ ФОд · Д1@ · Д 1д ... =3,13 · 0,894 · 0,325 = 0,9094 ... ... ... ... + 0,0246 + 0,9094 = 1,213
Жасалған есептеулерден ... ... ... ... өзгертулердің оң мәніне ие сонымен қатар қозғалыстағы құрал-
жабдықтардың қорқайтарым көрсеткішінің өсіміне әсер ететінін көріп отырмыз.
Ары ... №7 ... ... ... құрал-жабдықтардың
өзгерісіне әсер ететін факторларды есептеуімізге болады:
1. ΔФОд(Кауыст.) = Δ ... · Кто · ... · ... · Вr o · ... = 0,62 · 0,469 · 305 · 6,0 · 1,892 · 1/613,2 = 1,6419 ... ... ... ... ... қорқайтарымды өзгерту (смена
ішінде жұмыс уақытын тиімді ... = Δ Кт. · ... · ... · ... Бір құрал-жабдықтың орта сағаттық ... ... ... ... өзгеруі:
ΔФОд(Вr) = Δ Br · Кт1 · ... · ... · ... · ... ... = 0,067 · 0,697 · 1,97 · 305 · 6,0 · 1/14300 = 0,0118 ... Бір құрал-жабдықтың орташа құнының ... ... ... ... = Δ 1/ ... · Кт1 · Кауыст.1 · Ткүно · tауыст0 · ... = ... · 1,97 · 305 · 6,0 · 1,959 = - ... ... және ... күндер саны қорқайтарымға әсер етпейді,
себебі өзгерусіз қабылданған.
Қозғалыстағы құрал-жабдықтардың ... ... ... ... ... ... ... = 1,1715 тенге
Құрал-жабдықтарды ауыстыру және тиеу ... ... ... ...... ... және ішкі ... қалуын төмендетеді,
ал ол құрал-жабдықтардың қорқайтарымының өзгеруіне оң ... ... тиеу ... ... ... қорқайтарым
1,5331 (1,6419 – 0,1088) жоғарылады. Бір құрал-жабдықтың орташа құнының
өсуі қорқайтарымға теріс әсерін тигізіп тұр. ... ... ... ... оны ... бірақ өнімдірек құрал-жабдықтармен жаңарту
және ауыстыру нәтижесіндегі өзгеруін көрсетеді.
Интенсивті тиеу коэффициенті өндірілген өнімнің көлемімен өлшенеді.
Экстенсивті тиеу ... ... ... ... қатынасын
құрал-жабдықтардың бірлік шамасына көбейткенге тең:
Кто = 1158,7/365 · 24 · 26 = ... = ... · 24 · 31 = ... интегралдық тиеу коэффициенті немесе интегральдық
тиеу көрсеткіші құрал-жабдықтарды экстенсивті және ... ... ... ... ... о = 1,892 · 2,439 = 6,507
Кт интегр 1 = 1,959 · 8,892 = ... ... өсім ... және ... №8 ... «Құрал-
жабдықты өндірістік интегральдық пайдалану көрсеткішінің есебі».
Кесте №8.
Құрал-жабдықтарды интегральды пайдалану көрсеткішінің есебі.
| ... ... | ... ... |(2000 ж.) |жыл ... ... |
| | |(2001 ж.) | | ... экстенсивті |3,439 |8,892 |+5,453 |2,587 ... ... | | | | ... ... |1,892 |1,959 |+0,067 |1,035 ... ... | | | | ... интегральды |6,507 |17,419 |+10,912 |2,677 |
|тиеу коэффициенті | | | | ... ... ... ... ... тиеу
көрсеткішінің өсуі құрал-жабдықтың экстенсивті жүктемесін ... ... ... ... ... төмендеуі өнім шығаруды
көтеру мүмкіндіктерін пайдаланбай отырғанын сипаттайды, қосымша қуаттарды
және жаңа капитал ... ... Бұл ... ... деңгейін үйлесімдендіріп, өндірістегі қысқа орындарды
жою арқылы көтеруге болады.
Негізгі қорлардың өсуі және олардың сапалы жетілдірілуі көп ... ... ... ... бір ... келетін еңбек қорларының
салмағы үздіксіз өсуіне алып келеді. Бұл еңбек құрылыс шаруашылығында еңбек
өнімділігінің өсуін қамтамасыз етеді.
Құрылыс ... ... ... ... ... өсуі ... қаржы салымдарын бөлуді және әр ... ... ... ... ... да ең ... ... бар негізгі қорларды
тиімдірек пайдалану болып табылады. Бұл үшін әр бір ... ... ... ... ... оптимальды бағалау мүмкіндігі болуы
қажет, себебі оның ... ... ... анықтап және бар
резервтерді тиімдірек қолдануды ... ... ... ұйымдарының
негізгі қорларын тиімді пайдаланбаудың негізгі себептерінің бірі ... ... ... ... ... ... табылады. Практикада
құрылыс ұйымдарының жұмысында ішкі ... ... ... ... ал ... ... ... тұрып қалулар документке тіркелмейді және
есептемеге түспейді. Сондықтан ... ... ... ... мәліметтерді нормативті-іздестіру станциялары жүргізетін көп еңбекті
қажет ететін терең ... ... ... ... ... барлық машина түрлерімен жұмыс уақыт қорының
20% ... және оның ... ... ... Көбінесе бұл
жоғалтулардың елеулі себебі машиналардың жөндеуге келуі болып табылады.
Ішкі сменалық уақыттың көп ... ... емес ... ... ... байланысты машиналарға ие. Ішкі
сменалық уақыттың өнімді емес ... ... бір ... ... жоқтығынан тұрып қалулар табылады. Келтірілген құрылыс
мөлшендерінің толық күндік уақытты жоғалтуларының мөлшері ... ... ... және ... қызмет көрсету сұрақтарын қоса ... ... ... ... резервтердің бар ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға әр түрлі факторлардың әсер етуін бағалауға мүмкіндік
береді. Нақты ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... олардың негізгі қорлардағы қажеттілігін дәйекті
анықтау ... ... ... ... мен ... шығару
мақсатымен, сонымен қатар құрылымын шығару мақсатымен, олардың резервтерін
тиімді пайдалану мақсаты құрылыс шаруашылығы үшін ... ... ... Бөлім. Негізгі қорларды тиімді пайдалануды көтеру
жолдары мен резервтері.
3.1. Негізгі ... ... ... ... ... ... ... өндірістік күштердің өнімділігін
көтеретін нақты мүмкіндіктері саналады. Резервтерді зерттеу олардың сандық
бағасын ... ... ... ... ... оның
функционирленуінің орнына және ... ... ... ... ... бар ... ... өзінің мақсаты бар.
Резервтерді толық немесе жартылай ... ... ... ... әсерін
анықтайтын шараларды жүзеге асыратын жолдармен қол ... ... ... ... ... ... бағыттар өндірістің тиімділігін
арттыратын факторлар болып есептелінеді.
Өндіріс процесінде негізгі өндірістік негізгі қорлармен жабдықталған
жұмысшылар қатысатын ... ... ... ... пайдаланудың
резервінің көпшілік бөлігі біржола еңбек өнімділігінің өсуінің резерві де
болып табылады. Бірақ жекеше еңбек өнімділігінің ... оның ... өсуі ... қол еңбегінің бірлігіне де өнімнің бірлігіне де
негізгі қорлардың ... ... ... байланысты болуынан олардың
арасында толықтай түйісуі жоқ. Негізгі ... ... ... дәл осы ... де, яғни оның өнім ... шығындарын азайтуы
жекеше еңбек өнімділігінің көтерілуіндей өндіріс ... ... ... ... тең ... ... тек қана
олардың арасындағы анықталған қатынасы кезінде қамтамасыз етіледі.
Барлық резервтер олардың құрылу көздеріне ... 2 ... ... ... және ... ... пайда болған әлі де шынайы мүмкіндіктерін ... ... ... және ... ... ... мүмкіндіктерімен байланысты резервтер.
Негізгі өндірістік қорларды тиімді пайдалануды көтерудің резервтері
есебінде мыналарды ескеру ... ... ... бар ... ... ... негізгі түрлерінің ... ... ... ... ... және техникалық қызмет
көрсету сұрақтарын қоса толық ... және ішкі ... ... ... ... ... ... қорларды тиімді пайдалануды
көтеру үшін келесі сұрақтарға назар аударамыз.
● Құрал-жабдық жұмысының ... және ... ... нақты есебін
ұйымдастыру, бұл негізгі номенклатураға кірмейтін ... ... ... ... ... ... береді.
● Оптимальды эксплуатация мерзімін анықтау мақсатында әрбір құрал-
жабдық бірлігінің ... ... ... ... және ... ... есебі, бұдан кейін құрал-жабдықтарды әрі қарай ... ... ... техниканы пайдалану және оған кәсіпорын жұмысшыларының дұрыс
шаруашылық қатынасының даму ... ... адам ... ... бағыттары болып табылады. Учаскенің, ... ... ... ... ... ғимараттарды анықтаудың
негізгі болып табылады.
Амортизациялық нормаларды анықтаудың қалыптасқан, бар ... ... ... ... ... ... ... негізгі қорлар көп жағдайда жұмыс жасау ... ... ... ... ... Негізгі қорлардың қайтарымы да олардың қызметінің
бірінші жартысында ... ... ... да ... ... тозу
есебінің әр түрлі тәсілдерін ... ... ... назар
аударғанымыз жөн. Және де онда кәсіпорын қалаған ... ... ... алуына құқылы.
Сонымен қатар есептік жыл ішінде бұл тәсілдер өзгеріп тұруы мүмкін.
Амортизацияның нормативтерін және ... ... ... қорларды
қайта бағалау және ... ... ... ... ... ... ... және экономикалық ынталандыру
шараларын енгізу.
Берілген жағдайда жеделдетілген амортизация тәсілін қолдану ұсынылады.
Оны артықшылығы мынада:
... ... ... ... ... ... мүлтіксіз (жаңа) техниканы енгізуге жағдай жасайды.
● Негізгі қорлардың жаңартуын тездетеді және ... ... ... ... ... көтереді және т.б.
Жеделдетілген амортизацияда әртүрлі есептеу әдістері қолданылады,
солардың ішінде: ... ... екі ... ... әдісі
(жылдар жиынтық әдісі). Бұларды жеделдетілген амортизация ... ... ... тозу ... жеделдетеді, оларды қолданғанда негізгі қорлар
объектілерін ... ... ... амортизациялық аударымдардың
көлемі, талданатын кәсіпорында қолданылатын амортизацияны есептеудің бір
қалыпты ... ... гөрі көп ... ... бұл арттыру пайдалану
уақыты біткеннен кейін аз аударымдармен компенсацияланады. Пайдалану
мерзімі бойы ... ... ... ... ... ... ... және тең болады.
Амортизациялық аударымдарды екі мәрте төмендететін немесе регрессивті
әдіс кеңінен таралым алды. Ол негізгі капиталдың баланстық ... ... ... ... ... ... ... Осы арқылы амортизацияны есептеудің бір ... ... ... ... ... мөлшерінен екі рет ... ... ... ол ... ... ... ... екі есе өсіруді болжайды, екінші жылы қалдық құннан 20% ... т.б.; ... ... ... ... жиынтығы» немесе «кумулятивті»
әдіс, бұл әдісте амортизация нормасы негізгі капиталдың жұмыс ... ... ... ... санын (сағатын) бөлу жолымен есептелінеді.
Мысалға құрал-жабдықтың жұмыс мезгілі 10 жыл, ол мынаған тең:
10+9+8+7+6+5+4+3+2+1 = 55
бірінші жылы амортизация нормасы:
10/55·100=18,2%;
екінші жылы:
9/55·100=16,4%
үшінші ... ... осы ... ... ... ... жылы
амортизацияны жоғары мөлшерде есептеуге мүмкіндік береді, ал аяғында оны
төмендетеді. Ол 2/3 ... ... ... ... жартысында
амортизациялауға мүмкіндік береді.
Кәсіпорындарға амортизацияны есептеу әдісін таңдауға дербестік беру
ұтымды ... ... ... жәрдем жасайды, ол ... кері ... ... ... құрал-жабдықтарды сақтауды
тоқтатады, екіншіден кәсіпорынның негізгі қорларын жаңартуға ақшалай
ресурстардың тез ... ... ... ... ... қорларын тиімді пайдалану жолдарын жоғарылату.
Кәсіпорынның негізгі өндірістік қорлары ... ... ... ... ... аппаратын құрайды. Негізгі
қорлардың құрамын сапалы жетілдіру, оларды пайдаланудың ... ... ... ... ... ... ... төмендетудің
негізгі факторлары болып табылады.
Кәсіпорынның техникалық потенциалын ... ... ... жолдары – бұл өндіріс процесстерінің ... ... ... тұрып қалуын резервтік қуаттылықтың
жүктеуін реттеу жолымен төмендету, негізгі номенклатураға ... ... ... ... коэффициентін көтеру техниканы
автоматтандырылған басқару жүйесімен ... ... ... ... жүргізу және т.с.с.
Негізгі өндірістік қорлардың құрылымына әсер ететін негізгі факторлар
болып төмендегілер ... ... өнім ... ... өнім көлемі;
● механизация және автоматизация деңгейі;
● мамандандыру және коопеприрование деңгейі;
● кәсіпорындардың климаттық және географиялық орналасу ... ... ... ... және құнына, тасымал
құралдарының және жеткізетін құрылғылар ... әсер ... ... өнім ... ... ... көп болса, сонша құрал-жабдықтардың
және арнаулы прогрессивті жұмыс машиндерінің үлес салмағы артады. Қорлардың
құрылымына үшінші және төртінші факторлардың әсер етуі дәл ... ... ... ... құрылыстар үлесу байланысты.
Негізгі қорлардың өндірістік ... ... ... және ... біріктірудің дамуы әсер етеді,
оған тағы да капиталдық құрылыс әсер ... ... ... ... мысалға өндірістік ғимараттардың, негізгі қорлардың ... ... ... ... ... болады және осының арқасында жаңа
кәсіпорынның негізгі қорларына салынған шығындардың тиімділігін көтеруге
болады.
Негізгі өндірістік ... ... ... ... ... ... ... және модернизациялау;
- станок және машиналардың прогрессивті түрлерінің үлесін ... ... ... ... ... ... ... станоктар, автоматты және жартылай орындайтын
станоктар, универсалды агрегаттық станоктар, автоматтық машиналарды,
сандық программамен басқарылатын станоктар;
- ... және ... ... ... бос ... қосымша құрал-
жабдықтар орналастыру;
- құрылыс жобаларын дұрыс жасау және кәсіпорынның құрылыс жоспарларын
жоғары сапалы ... аз ... және ... ... және оның бөлек топтарының
арасында дұрыс пропорцияларды қамтамасыз ететін құрал-жабдықтарды
орнату.
Құрылыс ... ... ... ... алдында терең бір проблема
болып ... ... ... ... ... яғни ... бірлігіне келетін материалдық өндіріс саласында қайтарымды
көтеру немесе жоғары ... ... ... ... ... - өте ауыр ... оның ... келесі факторлардың
комплексінен байланысты болады:
1. ... ... ... яғни ... да бір құрылыс
объектісін қаржыландырудың басы және оны пайдалануға енгізу аралығы. ... ... 2 ... ... ... ... құрылыс объектісіне жұмсалатын халық шаруашылығынан алаңдайтын құралдар,
демек олар өнімдерді пайдалану өндірісінде және ... ... ... ... негізгі қорлардың физикалық және моральдық тозуының арасындағы
айырылысты қысқарту;
Бұл мәселелер құрылыстың ... ... ... салымдарын
біріктіру, құрылыс ұзақтығын және ... ... ... ... ... мүмкін.
Негізгі құрылыс объектілерінде капитал салымдарын біріктіруді көтеру
олардың эксплуатацияға тез енгізуіне және аяқталуына жәрдем береді.
Құрылыс ұзақтығын және кәсіпорындарды ... ... ... ... құрылыс өндірісінде бірден-бір актуальды мәселе болып
табылады. Біздің елімізде ... ... ... ... ... ... нормативтен 1,5 – 2 есе артатын нақты ... ... ... кездеседі.
Бұл мәселені шешуде маңызды болып ... ары ... ... ол ... ... машиндерді кең
көлемде енгізу және құрылыстың өнеркәсіптік базаларын дамыту есебінен болуы
керек.
Құрылыстық өнеркәсіптік базаларының технологиясын және ... ... ... ету ... ... ... ... тасымалдау және объектілерді ... ... ... сыйымдылығын төмендету;
● құрылыстың материал сыйымдылығын және отын-энергетикалық ресурстардың
шығындарын төмендету;
... ... ... ... көтеру;
● эксплуатациялық объектілердің қажетті ... ... ... ... төмендету.
Құрылыс ұзақтығын қысқарту үшін құрылыс ... ... және ... жақсарту үлкен ... ие. ... ... ... ... салуға уақытына дайын
болмауы (барлық бөгелістердің 10% мөлшерінде), техникалық құжаттамаларының
уақытына дайын болмауы (7% ... ... ... ... ... және ... объектілерді енгізу мезгіліне құрылысты
материалдармен, бұйымдармен және конструкциялармен өзіндік өнеркәсіптік
кәсіпорындардың қуаттылығын меңгеру уақытын ... ... ... әсер ... ... және ... ... базаларының еңбек
өнімділігін ... ... ... ... звеноларына және соның
ішінде кәсіпорындардың өнеркәсіптік базаларына еңбек өнімділігін көтеру
резервтері ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен ауыр қол еңбегімен байланысты болады.
Еңбек ... ... өсуі үшін ... детальдарының және
конструкциялардың заводтық дайындылығын көтеру табылады. Бұл ... ... ... заводқа аудару операциясы техникалық
прогресстің принципті бағыттарының бірі.
3. Құрылыстың сапасын көтеру. ... ... ... ... ... сапасы тек қана ... ұзақ ... ғана ... Өз ... бұл ақырғы өнім сапасы
объектілерді тұрғызуға қолданған барлық ... ... ... ... ... ... құрылысқа қызмет көрсететін
әрбір өнеркәсіптік кәсіпорында құрылыспен дайындалған объектінің сапасы сол
немесе өзге өлшемде қалыптасады. Бұл ... ... ... ... қызметін жетілдіруде және өндірілетін өнімнің сапасының
бағасын анықтайтын болуы қажет.
4. Құрылыстың басқару жүйесін ... ... ... ... ... және ... өнеркәсіптерінің кәсіпорындары,
олардың ведомствалық бағыныштылығына ... ... ... өндіріс звеноларының саны көбейеді, құрылысқа қатысатын ұйымдар
арасындағы байланыстар қиындайды және біржола оперативті ... ... ... ... ... ... жүйесін бірқалыпты жетілдіру,
өндірісті жоспарлаудың барлық ... ... ... ... ... ... және автоматизациясы -
өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... болып табылады.
5. Құрылыс құнын төмендету – көптеген фактор санына байланысты
нәтижелі көрсеткіш. Еңбек ... көп ... ... ... ... құнымен берілген заводтық өндірістің рөлі артады.
Бірақ онымен завод өнімінің өзіндік ... ... алып ... ... ... ... және заводының өзіндік құнын төмендеткен
өнімді немесе оның ... ... ... ... ... ... ... алып келмейтінін көрсету қажет. Белгіленген шаралардың
тиімділігі құрылыс өндірісі деңгейінде тек қана ... ... ... жұмыстарын механикаландыру әр түрлі жұмыстарға арналған кең
көлемде машин паркін ... ... ... ... байланысты құрылыс
техникасын жетілдіру және оның даму тенденциясы салалық қимада үлкен бір
мәселе болып табылады. Бұл үшін ары ... ... ... ... ... ... және артықшылығын жеке қарастырайық.
Бірковшты экскаваторлар – циклдік әрекетпен жұмыс жасайтын жер
қазатын ... ... және ... ... ... экономикалық артықшылығы конструктивті және
технологиялық артықшылықтарынан шығады. ... ... ... ... ... және оның ... кинематикасы,
сонымен қатар жұмыс қозғалыстарын біріктіретін жылдамдықты тәуелсіз реттеу
бұрын қолмен жасалып жүрген жұмыстарды механикаландыруға ... ... ... тек қана ... ... және ... жұмыстардың өндірісін
тездетіп қана қоймай, сонымен ... ... ... жұмыстан
босатады. Бұдан басқа эксплуатацияланатын эксковаторлар паркі үшін ... ... ... төмендейді және машина жөндеудің
агрегаттық әдісін қолдануға мүмкіндік туады, демек ... ... ... ... және ... ... уақыты көбейеді.
Басқаруды автоматтандыру нәтижесінде ... ... ... ... ... ... береді, ал ... ... ... ... ... ... ... салдарынан машиндердің барлық КПД көтеріледі.
Машиндерге техникалық қызмет көрсетуге арналған ... ... ... ... пайдалану коэффициентін көтеруге және кеңінен тараған
экскаваторларға қызмет көрсететін персоналдың ... ... ... ... техникалық деңгейін ары қарай көтеру гидравликалық
экскаваторлардың конструкциясын принциптары болып ... ... 1,5 – 2 есе ... ... ... минимум 20% үлеске
және энергия сыйымдылығын 10% үлеске түсіру; мықтылығы жоғары болаттарды
енгізу; техникалық ... ... ... және ... ... кенет жақсаруы; басқару ... ... ... ... ... ... ... техниканы құру және
енгізу, соның ішінде ақпараттарды бейнелейтін құрылғылар және ... ... ... ... ... ... үшін тенденциялар байқалды. Экскаваторлардың кең номенклатурасын
құру, мини экскаваторларды қоса сипатты болып табылады.
Үздіксіз қимылдағы экскаваторларды ары ... ... ... ... оның эксплуатациалық ... ... ... ... ... және ... ... кеңейту.
Өнімділік эксплуатациялық сипаттардың негізгісі, ол қондырғылардың
қуаттылығын көтеру жолымен, жоғалтуларды төмендету, ... ... ... ... ... ... ... өнімділігін ары қарай көтерудің негізгі факторлары болып
жұмыс процестерін жетілдіру табылады. Жұмыс органдарын ... ... ... ... ... ... қолдану перспективталы.
Үзіліксіз қозғалыстағы экскаваторлардың өнімділігінің негізгі факторы
болып оның автоматтандырылуының ... ... ... ... экскаваторлардың сенімділігін арттыру осы заманғы ... және ... ... ... ... ... қатар
жұмыстан шыққан және эксплуатацияда тексерілген детальдарды пайдалануға
мүмкіндік беретін оның унификациясын ... ... ... ... ... универсалдығын және қолдану облыстарын
кеңейту әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесінде автогрейдерлерді шығарушылар
қуаттылығы және массасы әр түрлі типтегі автогрейдерлерді шығаруға ... ... Бір ... ... ... бірге дәстүрлі
машиналар да ... ... ... ... ... ... еңбегіне жайлы жағдай жасау, жаңа шуды басатын, ... ... ... ... күтіммен қызмет көрсету аралық
мерзімін едәуір ұзартуға мүмкіндік ... жаңа ... ... қолдану,
машиндерді құрастырудың модульдық әдісін дамыту.
Жер қазатын машиндер паркінің негізін бульдозерлер ... ... ... ... көлемінің 40%-ті келеді. Жер жұмыстарының
құрылысын жүргізгенде бульдозерлер және ... ... ... ие. Бульдозерлердің және ... бар ... даму ... ... ... табылады: бір типті
бульдозерлер көбейту және ... ... ... минибульдозерлер жасау;
машиндердің техникалық қызмет көрсеткіштерін және жөндеуін жеңілдету
жолымен олардың ... ... ... ... ... азайту; визуальдық бақылауды және механикаландырылған майлауды
қамтамасыз ету; техникалық қызмет ... ... ... және
тездетін тиімді диагностикалық құрылғыларды арнаулы құралдарды қолдану және
т.б.
Отандық және ... ... ... қазіргі машиндерді
құрастыру және қолдану облысында ... ... ... ... ... ... береді: машинистің еңбек жағдайын ары қарай жақсарту,
кабиналарды машиннің негізгі тораптарының жұмысын ... ... және ... ... ... ... жабдықтау;
вибрациялы машиндерді пайдаланып еңбек өнімділігін ... ... ... ... және ... ... түгелдей автоматтандыруға
мүмкіндік беретін борттық электронды есептеуіш машиналармен жабдықтау.
Құрылыстың өнімділігін және сапасын көтерудің ... ... ... ... ... беретін құрылыс машиндерінің тиімділігі жоғары
жұмыс органдарын қолдану және іздеу табылады. Прогрессивті бағыттары ... ... ... материалдарымен жұмыс жасай алатын универсалды және
көпфункционалды машиндерді шығару. Техниканы ... ... ... ... қызмет көрсетуге еңбек сыйымдылығын төмендеткенде олардың
сенімділігін көтеру табылады.
Кәсіпорынның негізгі ... ... ... ... ... формасы болып техникалық ... ... және ... ... ... ... ... даму және өндірісті ұйымдастыру жоспарында негізгі
өндірістік ... ... ... ... келесі тарауларға
топталған:
I. Прогрессивті технологияларды ... ... ... ... ... қозғалыстағысын модернизациялау және көнергенін
ауыстыру;
III. Өндірісті ... ... және ... ... ... және тәжірибелі-конструкциялық жұмыстар;
V. Ғылыми еңбекті ұйымдастыруды енгізу.
Қорытынды
Нарықтық экономикаға өтумен ... ... ... ... ... етуі ... қорларды тиімді пайдалануында, осыған
байланысты дипломдық жұмыс ... ... және оның ... ... ... ... негізгі жағдайлар айқындалған,
олар: кәсіпорынның негізгі капитал құрамы және ... ... ... ... ... техникалық жағдайының есебі, пайдалану
көрсеткіштерінің анализі, жекелегенде негізгі қорлардың қорқайтарылымы,
негізгі ... ... әр ... ... әсер ... ... зерттеу, оларды тиімді пайдалануды жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... оперативті шешу үшін есептеуіш техниканы толықтай пайдалану және
жетілген программамен қамтамасыз ету, яғни бір ... ... ЭЕМ ... ... және ... ... негізгі қорлардың
қайта бағалау жүйесін және индексациясын ... ... ... ынталандыру шараларын және мақсатты пайдалануын
басқару ұсынылады. ... ... ... классификация түрлеріне
өзгертулер енгізу ұсынылады.
Классификациясын өзгеру – оларды классификациялық топтарға ... ... ... ... дәл ... ... ... топтардың мағынасын өндірістік ... ... ... ... ... ... ... бойынша «Мұнайгазқұрылыс» ААҚ негізгі
қорларды тиімді пайдалану және ... ... ... ... ... және ... ... болады. 2001 жылы өнеркәсіптік-
өндірістік негізгі қорлардың ортажылдық құны 2000 жылмен салыстырғанда
10,7% өсті ... = 110,7), ал ... ... ... ... ... 102,6). Қорлардың активті бөлігінің құны (машиналар
және құрал-жабдықтар) 2000 жылмен салыстырғанда 46,7% ... яғни ... жаңа ... ... ... қорлардың техникалық жағдайын талдау негізгі қорлардың ... ... ... ... ... ... ... бойынша
жарамдылық коэффициенті 93% құрады, ауыстыру ... 2001 жылы 20,7 ... ... ... ... ... тозу ... жыл аяғына 0,003
(0,064 – 0,067) төмендеді және 0,064 немесе 6,4% құрады. ... ... ... ... берілген көрсеткіштері кәсіпорында
негізгі қорлардың техникалық деңгейі ... ... ... ... ... ... ... негізгі қорларын сапалы пайдалануды сипаттайтын
көрсеткіш – қорқайтарымы ... ... ... бойынша өнеркәсіпті-
өндірістік және олардың активті бөлігі алдыңғы жылмен салыстырғанда ... ... ... 2000 ... ... ... қоры 100,4% (3120/3107) құрады. Құрал-жабдықтар жұмысын
календарлы (100%) және номиналды ... ... әр ... ... ... ... нақты жұмыс күндерінің саны ескергеннен төмен
болғанын куәландырады. 2000 жылмен салыстырғанда есептік жылы (2001 ... ... қоры 104,2 % ... ... ... жылы құрал-жабдықтарды
жөндеуге 459 маш./сағ. жұмсалған. Есептік жылы құрал-жабдықтарды жөндеу
уақыты 97 маш./сағ. ... 362 ... ... Бұл ... ... 2001 жылы ... қорларды тиімді пайдаланғаны көрінеді. Бұл
анализ пайдаланбаған немесе тиімді ... ... ... ... берді, ол уақыт 1869 маш./сағ. құрады. Тиімсіз пайдаланбаған
уақыттың негізгі себептері ... ... ... 2000 ... ... тыс тұрып қалулар, төрт күндік жұмыс аптасы ... ... ... ... ... басқарудың негізгі бір функциясы
болып табылады. Есеппен ... ол осы ... ... тек қана ... ... алып қана қоймай санымен қатар негізгі қорларды
пайдалану тиімділігіне оң немесе теріс әсер ... ... ... ... етіп ... ... өнеркәсіптік-өндірістік негізгі қорлардың үлкен мөлшері
папйдаланатындықтан ... ... ... ... ... ... жолымен шешу ұсынылады. Қорқайтарымға
талдау жүргізгенде экономико-математикалық ... және ЭЕМ ... ... ... ... ... пайдаланудың анализін жетілдірудің басқа
бағыты болып негізгі қорлар анализінің жүзеге асып тұрған ... ... ... ... ... ... процесі машиндердің және
құрал-жабдықтардың бағасы қымбаттауына байланысты жүзеге асыру қиынға соғып
отыр. Құрал-жабдықтарды ауыстыруға және жаңа ... ... ... ... қажет. Кәсіпорынның өзінің қаражаттары жеткіліксіз, сондықтан
бұл жерде инвесторлардың көмегінсіз қиынға ... ... ... ... жатыр оның ақырғы
мақсаты өндірісте шығындарды бақылайтын оперативті басқару жүйесі құру, ол
кәсіпорында толықтай бәсеке ... және ... ... үлкен әсерін тигізеді.
Жалпы алғанда негізгі капиталды пайдаланудың тиімділігін көтеру
келесі бағыттарды кірістіреді:
1) Өндірістік ... ... ... ... және оларды ауыстыру;
3) Еңбекті және өндірісті ұйымдастыруды жетілдіру және ... ... ... ... ... ... ... шараларды жүзеге асыру нәтижесінде 3-4 жылдан кейін кәсіпорынның бір
қалыпты өзінің дамуы қамтамасыз етіледі және әр ... ... ... ... ... ... тигізбейді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республиасы Агенттігінің статистика ... ... ж. №17: ... ... бар болуы және қозғалысы және
материалды емес активтердің статистикалық есептемелерді құру
бойынша құсқайлар».
2. ... ... ... ... ж. №1308 ... ... ... жылдық тозу мөлшерін бекіту туралы».
3. Қазақстан Республикасы қаржы Министрлігінің ... ж. ... ... ... ... ... ... туралы».
4. Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінің үкімі 21.10.1994 ж.
№1178: «Қазақстан Республикасында негізгі ... ... ... П.Г. және Цая Т.Н. ... ... ... – М.
1999 ж.
6. Радостовец В.К. Бухгалтерлік есеп, Алматы: Бико 1998 ж.
7. Русак Н.А. Қаржылық талдаудың негіздері, Мн: ... 1995 ... ... Г.В. ... кәсіпорындардың шаруашылық қазметін
талдау. Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық: 1996 ж.
9. Снитко Х.Ф. Өнеркәсіптік кәсіпорында негізгі ... ... ...... ... 1993 ... Құрылыс экономикасы. Под. ред. И.С. Степанова, - М., 1998 ж.
11. Кәсіпорын экономикасы. Под. ред. В.М. Семенова, - М., 1998 ... ... Т. ... ... ... экономикасы, Қазақстан,
1994 ж.
13. Шмолен Г. ... ... ... және ... ... 1996 ж.
14. Окаев О., Дюкова Е.М. Нарық жағдайындағы өнеркәсіптік ... ... 1994 ... ... С.К. ... өндірісінің экономикасы. Алматы: «Баспа», 2002
ж.
16. Бухгалтерлік есептің Қазақстандық үлгілері және оларға методикаалық
ұсыныстар. Бөлім 1. ... ... ... 2002 ... ... ... форма 11 «Кәсіпорын негізгі қорларының
қозғалысы және бар болуы» 2000-2001 ж.ж.
18. Кәсіпорынның жылдық жиынтық табысының декларациясы, ... ... ... 2000 жылғы негізгі қорлар амортизациясының журналы.
Сызбанұсқ2. Өндірістік процесіне қатысуы бойынша құрал-жабдықтардың
топталуы.
-----------------------
Кн..қ. өсу =
Кн..қ.жаңару =
Кн..қ.нақты құны =
Кжалпы ... ... ... ... ... ... ... =
Кжарамд. =
Ктозу =
Жер
Ғимараттар
Құрылыстар
Таратқыш құрылғылар
Машина және құрал-жабдықтар
Тасымалдау құралдары
Инструмент, инвентарь
Көп жылдық отырғызулар
Балық көбейту және т.б.
Геологиялық барлау ... ... ... ету ... ... ... кино, суреттер, музыка және т.б.).
Ғылымға сыйымды технологиялар.
Материалды
Материалды ... ... ... ... ... бойынша жұмыс жасамайтындар
Кәсіпорында орнатуға арналғандары
Кәсіпорын үшін артық
Нақты жұмыс жасайтындар
Жұмыс жасамайтындар
Қоймадағылар
Монтаждағылар
Жинақталған бірақ әлі эксплуатацияға берілмеген
Кіспорын үшін артық құрал-жабдықтар
Қолдануға ... ... ... ... үшін артық құрал-жабдықтар
Қоймадағылар
Монтаждағылар
Жинақталған бірақ әлі эксплуатацияға берілмеген
Жұмыс жасамайтындар
Нақты жұмыс жасайтындар
Кәсіпорын үшін артық
Кәсіпорында орнатуға арналғандары
Жоспар бойынша жұмыс жасамайтындар
Жоспар ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсiпорынның өндiрiстiк қорларының теориялық негiздерi29 бет
Кәсiпорынның негiзгi өндiрiстiк қорларын кешендi түрде талдау20 бет
Кәсіпорынның айналым қорларын басқару57 бет
Кәсіпорынның негізгі қорларын пайдалану көрсеткіштерін талдау91 бет
ААҚ «Тұк казхром» кәсіпорынның экономикалық қызметін талдау21 бет
ААҚ «Тұк казхром» экономикалык қызметін талдау36 бет
Айналым капиталының мәні мен құрлымы29 бет
Бағалау әдістемелері9 бет
Кәсіпорын шығындары және өнімнің өзіндік құны8 бет
Кәсіпорын экономикасы жайында12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь