Дебиторлық борыштың бухгалтерлік есебі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

1 ДЕБИТОРЛЫҚ БОРЫШТЫҢ МӘНІ МАЗМҰНЫ ЖӘНЕ ОНЫ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕМЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ..
5
1.1 Дебиторлық борыш туралы жалпылама сипаттама ... ... ... ... ... ...
1.2 Күдікті дебиторлық қарызды басқарудың негіздері ... ... ... ... ... .

2 ДЕБИТОРЛЫҚ БОРЫШТЫҢ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ («КЕРЕМЕТ» ЖШС.НІҢ МЫСАЛЫНДА) ... ... ... ...
2.1 «Керемет» ЖШС.тің қаржы.шаруашылық қызметін талдау ... ... ...
2.2 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер және орнын толтыруға тиісті қосылған құн салығы бойынша есеп айырысудың есебі ... ... ... ... ... ...
2.3 Есепті тұлғалардың, берілген аванстардың және басқада дебиторлық борыштардың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.4 Факторинг және форфейтинг операцияларының есебі ... ... ... ... ... .

3 ДЕБИТОРЛЫҚ БОРЫШ БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУ ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ АУДИТІ («КЕРЕМЕТ» ЖШС.НІҢ МЫСАЛЫНДА) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1 Дебиторлық қарыздардың аудитін жоспарлау және оны тексерудің негізгі процедуралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2 Дебиторлық қарыздар операциялар есебі бойынша ішкі бақылау жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.3 «Керемет» ЖШС.нің дебиторлық борыштың құрамы мен құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
7


12
12

16

28
36



45

45

54

56

60
62
65
Экономиканың нарықтық жолмен даму барысында кәсіпорын қызметінің қаржылық мәселелері күшейе түсуде. Осыған сәйкес кәсіпорын басшылығының ерекше көңілі бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуына мән беріліп отыр. Әсіресе, елімізде халықаралық стандартқа сәйкес жаңа бухгалтерлік есеп стандартының енгізілуі ел экономикасының дамуына оң әсерін тигізуде. Бұл еліміздің қазіргі даму кезеңінде, оның шетел инвесторларымен қарым-қатынастарының нығаю кезеңінде маңызды болып саналады.
Бүгінгі таңдағы ауқымды өзгерістер кезеңі қоғам өмірінің барлық саласын жан-жақты қамтуда. Сол себепті қалыптасқан құрылымды мүлдем жаңартып, экономикалық- әлеуметтік және рухани дамуға жол ашатын демократиялық қоғам құруға сай экономикамызды нарықтық қатынастарға көшірді. Осы негізде әлеуметтік, күрделі мәселелерді шешу – бүгінгі күннің басты талаптардың бірі болып саналады. Әсіресе, соңғы жылдары экономика ілімінде түбірлі өзгерістер орын алуда. Мұның өзі қоғамдық және өндірістік қатынастарда болып жатқан жаңа құбылыстар мен процестерге тікелей байланысты.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында ұйымның күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша, сондай-ақ толық, сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде жүзеге асыру мүмкін емес. Мұнднай ақпаратты бухгалтерлік есеп береді.
Қазіргі кезеңде кәсіпорын өзінің қызмет бабын жүзеге асыру барысында, яғни өндіріске қажетті шикізат, материалдар және т.б. заттар сатып алу, өндіріске жұмсау және өндірістік жұмысшыларына еңбекақы есептеу, жабдықтаушылар және бюджетпен есеп айырысу операциялары пайда болады. Мұндай операциялар дебиторлық және кредиторлық қарыздар туындатады. Олар туралы ақпарат кәсіпорынның өз басшыларымен қоса сыртқы тұтынушыларынада қажет.
Яғни дебитролық қарыздың көлемі, өтелу мерзімі және айналымдылығы, активтер мөлшерінің өтімділігін анықтайды.
Дебиторлық борыштар көп мөлшерде болуы өндіріс прцессінің айналымдылығына көп әсерін тигізеді, яғни мұндай жағдай өндірістік тұрып қалуларға әкеп соғады. Сондықтан кәсіпорын тарапынан дебиторлық қарыздардың есебін уақытылы және дұрыс жүргізуі тиіс.
Осыған байланысты таңдалған диплом жұмысының тақырыбы «Дебиторлық қарыздардың есебі, аудиті және талдауы» тақырыбы қазіргі уақытта актуалды табылады. Диплом жұмысы «Керемет» ЖШС-гі мысалында жазылған.
Бұл жұмысты толық түрде ашу барысында келесі міндеттер орындалады:
1. Дебиторлық борыштардың экономикалық мазмұны, жіктемелі және күдікті талаптпар резервтерін қалыптастыру тәртібі;
2. «Керемет» ЖШС-гінің қаржы-шаруашылық қызметін талдау;
3. «Керемет» ЖШС-гінің дебиторлық борыштар есебін ұйымдастыру тәртібі;
4. «Керемет» ЖШС-гінің дебиторлық борыштар операциялары бойынша аудиторлық тексерісті ұйымдастыру тәртібі.
1. Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы»2002 жылғы 24 масымдағы Қазақстан Республикасының №309 Заңы. Алматы 2009 – 280 б.
2. Қазақстан Республикасы перзидентінің 23.12.1995 жылғы №2732 Заң күші бар жарлығы (толықтырулар мен түзетулермен) Алматы 2009 – 320 б.
3. 28№04№1997 жылғы Қазақстан Республикасындағы вексель айналысы туралы Заң «Төлемақы мен ақшаларды аудару туралы» Қазақстан Республикасының Заңы (толықтырулар мен түзетулермен) Алматы 2009 – 265 б.
4. Салық және бюджетке міндетті түрде төленетін басқа да төлемдер жөнінде. 23.12.1995 жылғы №2732 Заң күші бар жарлығы (толықтырулар мен түзетулермен 25.04.2004). Алматы 2009 – 320 б.
5. Бухгалтерлік есеп аудиті жетілдірудің 2006-2007 жылдағы мемлекеттік бағдарламасы. Алматы 2008 – 345 б.
6. Аудит жөніндегі Қазақстан стандарты. Қазақстан аудит. Алматы, қаржы –қаражат 2006-2007. Алматы 2008 – 310 б.
7. Данилевский Ю.А. Общий аудит в вопросах и ответах. - Бухгалтерский учет, 2007 – 369 с.
8. Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов. -Алматы: БИКО, 2008. – 348 с.
9. Кеулимжаев К.К. и др. Финансовый учет на предприятии (Под редакции Р.М. Рахимбековой). - Алматы: Экономика, 2008 – 410 с.
10. Кутер М.И. Бухгалтерский учет: основы теории. — М.: 2007 – 450 с.
11. Кутер М.И. Теория и принципы бухгалтерского учета. - М.: Финансы и статистика, Экспертное бюро, 2007 – 487 с.
12. Кузьминский А.Н. Теория бухгалтерского учета. Киев, 2008 – 517 с.
13. Крятова Л.А., Эргашев Х.Х. Бухгалтерский учет основы теории. -М.: Маркетинг, 2008 – 574 с.
14. Козлова Е.П., Парашутин Н.В., Бабченко Т.Н. Бухгалтерский учет в промышленности. — М.: 2007 – 562 с.
15. Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учёт на предприятии.- Алматы: Центраудит, 2007. – с.352.
16. Донцова Л.В., Никифорова Н.А. Анализ бухгалтерской отчетности.- М.: ДИС, 2008. –290 с.
17. Шишкин А. К., Микруков В. А., Дышкант И. Д. Учет, анализ, аудит на предприятии: Учебное пособие для вузов. – М.: Аудит, ЮНИТИ, 2008. – с.291.
18. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учёт на предприятии. - Алматы: Центраудит - Казахстан, 2007. - с.395.
19. Попова Л.А, Бухгалтерский учет: финансовый аспект. – Караганда, 2003. - с.243.
20. Кодекс РК О налогах и других обязательных платежах в бюджет: Налоговый кодекс (12 июня 2001 г. № 209-I с изменениями, внесенными Законами РК от 21.03.02 г. № 310-II; от 21.03.02 г. № 312-II). – Алматы: Баспа, 2007. – с.280.
21. Глушков И. Е. Аудит на современном предприятии. – М.: Новосибирск: КНОРУС – ЭКОР, 2007. – с.194.
22. Дюсембаев К. Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчётности. – Алматы: Каржы каражат, 2008. – с.382.
23. Бусыгин А.В. Предпринимательство. М., ЮНИТИ, 2008. – с.307.
24. Лашун Л.Г. Учётная политика предприятия // Бюллетень бухгалтера, 2008, № 45. – с.44.
25. Шокаманов Ю. Статистический учёт малых предприятий в 2008 году.// Бюллетень бухгалтера, 2008, №13. – с.44.
26. Карлик А.Е., Горбашко Е.А., Жанабилов М.С. Управление экономикой предприятия..- Алматы: Экономика, 2007. – с.483.
27. Мамыров Н.К., Смагулова Н.Т. и др. Основы предпринимательства. – Алматы: Экономика, 2007. – с.201.
28. Танкибаева Д.М. Секреты развития малого бизнеса в Казахстане. // Финансы Казахстана, 2007, № 9-10. – с.218.
29. Финансовая отчётность: назначение и контроль достоверности / Под ред. Э.О. Нурсеитова.- Алматы: ИД «БИКО», 2007. – с.42.
30. Ковалев В.В., Петров В.В, Как читать баланс. – М.: Финансы и статистика, 2008. – с.26.
31. Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учёт на предприятии.- Алматы: Центраудит, 2007. – с.357.
32. Попова Л.А, Бухгалтерский учет: финансовый аспект. – Караганда, 2007. - с.528.
33. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйственных субъектов. / Под ред. Н.К. Мамырова. – Алматы: Экономика, 2007. - с.231.
34. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учёт на предприятии. - Алматы: Центраудит - Казахстан, 2007. - с.399.
35. Гражданский кодекс Республики Казахстан от 1 июля 1999 года № 409-1 ЗРК (Особенная часть) (с изменениями, внесенными Законами РК на 1.01.2008 г.). – с.308.
36. Аренс А., Лоббек Дж. Аудит. / Гл. ред. Я.В. Соколов. – М.: Финансы и статистика, 2005. – с.423.
37. «Стандарт аудита 5 (КСА 5/МСА 13) палата аудиторов Республики Казахстан» «Аудиторское заключение (отчет) «О проверке финансовой отчетности». Принят на конференции Палаты аудиторов 20.07.1995. – Алматы 2006 – 285с.
38. Андреев В. Д. Практический аудит: Справочное пособие. – М.: Экономика, 2007. – с.329.
39. Горфинкель В.Я. Курс предпринимательства. М.: ЮНИТИ. 2008. – с.325.
40. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйственных субъектов. / Под ред. Н.К. Мамырова. – Алматы: Экономика, 2007. - с.233.
41. Финансовая отчётность: назначение и контроль достоверности / Под ред. Э.О. Нурсеитова.- Алматы: ИД «БИКО», 2006. – с.43.
42. Глушков И. Е. Аудит на современном предприятии. – М.: Новосибирск: КНОРУС – ЭКОР, 2007. – с.199.
43. Гришина С.Ф. Как организовать учёт в малом бизнесе по упрощённой системе.// Бюллетень бухгалтера, 2008, № 19. – с.37.
44. Андреев В. Д. Практический аудит: Справочное пособие. – М.: Экономика, 2007. – с.330.
45. Карлик А.Е., Горбашко Е.А., Жанабилов М.С. Управление экономикой предприятия. – Санкт – Петербург.- Алматы: Экономика, 2009. – с.489.
46. Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учёт на предприятии.- Алматы: Центраудит, 2007. – с.360.
47. Попова Л.А, Бухгалтерский учет: финансовый аспект. – Караганда, 2007. - с.249.
48. Лашун Л.Г. Учётная политика предприятия // Бюллетень бухгалтера, 2008, № 45. – с.15.
49. Алборов Р. А. Аудит в организациях промышленности, торговли и АПК. – М.: Изд-во «Дело и Сервис», 2008. – с.132.
50. Аренс А., Лоббек Дж. Аудит. / Гл. ред. Я.В. Соколов. – М.: Финансы и статистика, 2005. – с.458.
51. 2009 жылғы «Керемет» ЖШС нің есебі мен аудиті. Алматы 2009 -243 б.
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ.................................................................|3 |
|..................................... | |
| | |
|1 ... ... МӘНІ ... ЖӘНЕ ОНЫ ... ТЕОРИЯЛЫҚ |5 |
|НЕГІЗДЕМЕЛЕРІ.......................... | ... ... ... ... сипаттама....................... |5 ... ... ... басқарудың негіздері..................... |7 |
| | |
|2 ... ... ... ... ... ... ... |
|МЫСАЛЫНДА)................ |12 ... ... ... ... қызметін талдау........... |12 |
|2.2 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер және орнын толтыруға тиісті | ... құн ... ... есеп айырысудың |16 ... | ... ... ... ... аванстардың және басқада дебиторлық |28 |
|борыштардың |36 ... ... | ... ... және ... ... есебі.....................| |
| |45 |
|3 ... ... ... ЕСЕП ... ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ АУДИТІ | |
|(«КЕРЕМЕТ» ЖШС-НІҢ |45 ... ... |54 ... ... ... ... ... және оны тексерудің негізгі| |
|процедуралары...........................................................|56 |
|............ | ... ... ... ... есебі бойынша ішкі бақылау |60 ... ... |65 ... ... ... дебиторлық борыштың құрамы мен құрылымын | |
|талдау..................................................................| ... | |
| | ... ... | ... ... | ... | ... | ... ... | ... ... жолмен даму барысында кәсіпорын қызметінің
қаржылық мәселелері күшейе түсуде. Осыған сәйкес ... ... ... ... ... ... мән ... отыр.
Әсіресе, елімізде халықаралық стандартқа сәйкес жаңа бухгалтерлік есеп
стандартының енгізілуі ел экономикасының дамуына оң ... ... ... ... даму кезеңінде, оның шетел ... ... ... ... ... ... ... таңдағы ауқымды өзгерістер кезеңі қоғам өмірінің ... ... ... Сол себепті қалыптасқан құрылымды мүлдем
жаңартып, экономикалық- ... және ... ... жол ... ... құруға сай экономикамызды нарықтық қатынастарға
көшірді. Осы негізде әлеуметтік, ... ... шешу – ... ... ... бірі болып саналады. Әсіресе, соңғы жылдары ... ... ... орын ... ... өзі қоғамдық және өндірістік
қатынастарда болып жатқан жаңа құбылыстар мен ... ... ... ... жағдайында ұйымның күрделі экономикалық
тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша, сондай-ақ толық, сенімді ақпаратсыз
басқару ... іс ... ... асыру мүмкін емес. Мұнднай ақпаратты
бухгалтерлік есеп ... ... ... өзінің қызмет бабын жүзеге асыру барысында,
яғни өндіріске қажетті шикізат, материалдар және т.б. заттар сатып ... ... және ... жұмысшыларына еңбекақы ... және ... есеп ... ... ... ... операциялар дебиторлық және кредиторлық қарыздар туындатады. Олар
туралы ақпарат кәсіпорынның өз басшыларымен қоса ... ... ... ... ... ... мерзімі және айналымдылығы,
активтер мөлшерінің өтімділігін анықтайды.
Дебиторлық борыштар көп мөлшерде ... ... ... көп ... ... яғни ... жағдай өндірістік тұрып
қалуларға әкеп ... ... ... ... ... ... ... және дұрыс жүргізуі тиіс.
Осыған байланысты таңдалған диплом ... ... ... ... ... және ... ... қазіргі уақытта актуалды
табылады. Диплом жұмысы «Керемет» ЖШС-гі мысалында жазылған.
Бұл жұмысты толық түрде ашу барысында келесі міндеттер ... ... ... ... мазмұны, жіктемелі және күдікті
талаптпар резервтерін қалыптастыру тәртібі;
2. ... ... ... ... ... ... ЖШС-гінің дебиторлық борыштар есебін ұйымдастыру тәртібі;
4. «Керемет» ЖШС-гінің дебиторлық борыштар операциялары ... ... ... ... ... БОРЫШТЫҢ МӘНІ МАЗМҰНЫ ЖӘНЕ ОНЫ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕМЕЛЕРІ
1. Дебиторлық борыш туралы жалпылама ... ... ... қазіргі заңдылықтармен реттеледі, атап
айтсақ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Салық Кодексі, Қазақстан
Республикасының Кеден Кодексі, Еңбек туралы заң, кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... Министрлігінде
тіркеу номері № 2184-1943 - ЖШС-гі ... ... ... тұлға ретінде
09.09.2002 жылы тіркеуден өткен.
ЖШС өзінің қызметінің мақсатына және мүліктің тағайындалымына сәйкес
өз мүлкін иеленеді және ... ... ... ие, ... жеке
баланысы бар және толық өз беттілік және ... ... ... ... ... ... істерін басқару келесілермен қамтамасыз етіледі:
1) Жоғарғы орган – Серіктестік қатысушыларының жалпы жиналысы
2) Орындаушы бірегей орган – Директор.
«Керемет» ЖШС-тің ... ... ... ... ... ... жөндеу, жеткізу және қызмет көрсету, ... ... ... ... ... ... ... құруды, коммерциялық сауданы, сауда-сатып алу және делдалдық
қызметті қоса алғандағы барлық аспектілердегі ... ... ... және ... ... жеке ... ... олар кәсіпорынды қалыптастырады. Топтар немесе бөлімдер тек
қана өз қызметімен байланысты функцияларды ... ... ... ... ... бірі ... яғни ... объектілерінің және шаруашылық құралдарының есебін
жүргізеді.
Бухгалтерия «Керемет» ЖШС-сінің бас бухгалтерінің ... ... жеке дара ... ... өз жұмысында ЖШС-нің бұйрығымен
жүргізеді. Бухгалтерия басшысы болып Бас бухгалтер болып табылады.
Бухгалтерия бөлімінің негізгі міндеті ... ... ... ... және ... ресурстарын пайдалануды бақылау мақсатында бухгалтерлік
қызметті ұйымдастыруы табылады.
Бухгалтерия төрт штат бірлігінен ... яғни Бас ... ... ... ... және кассир. Бухгалтерия бөлімі
қызметкерінің ... ... бөлу Бас ... мен лауазымдық
нұсқаулықтарға сәйкес реттеледі.
Бас бухгалтер, бухгалтерлік есепті және есеп беруді және ... ... ... есеп беру ... әдістемелік басқарады.
Бухгалтерлік, статистикалық есеп және кәсіпорынның есеп ... ... ... заңдардың тәртібінде жүргізіледі. Кәсіпорындағы
есеп жүйесін реттеуші негізгі құжат ... ... есеп және есеп ... Заң күші бар ... ... ... ... есеп
стандарты және кәсіпорыннның есеп саясаты.
Есеп саясаты бұл ЖШС-нің бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру
жүйесін ... есеп және ... есеп ... ... Халықаралық
бухгалтерлік есеп стандарттарына, шаруашылық субъектілердің Типтік шоттар
жоспарына сәйкес келтіруші, реттеуші құжат болып табылады.
Есеп ... ... ... ... есеп ... есеп принциптері сақталған: есептеу, үздіксіз ... ... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есептің журнал- ордері форма
бойынша жүргізіледі.
Дебиторлық қарыз болып жеке ... ... және ... ... ... ақшалай нысанындағы міндеттемелері
табылады.
Дебиторлық қарыздар әртүрлі операцияларды жүзеге асыру кезінде, ... жүйе ... ... және ... ... ... пайда
болады.
Дебиторлық қарыздар алынуға тиісті шоттардың өтелу немесе қарыздардың
өтелу мерзіміне байланысты ағымдағы және ұзақ ... ... ... ... шот- ... ... ... дебиторлық қарыздар кәсіпорынның негізгі қызмет нәтижесінде
өткізілген тауарлар және қызметтер бойынша сатып алушылардың міндеттемелер
және басқада ... ... ... ... ... ... ... жіктеледі.
Дебиторлық қарыздардың негізігі көзі табыс болып табылады, яғни
өткізілім ақша қаражаттарының келіп ... ... ... ... және қызметті) өткізуден пайда болған
дебиторлық қарыз басқада ұйымның активтеріне притензиясын көрсетеді.
Дебиторлық қарыздың бухгалтерлік ... ашып ... ... ... оны ... және ... яғни ... алу мүмкіншілігі
табылады. Өндіріп алу мүмкіндігі қарыздың көрінісіне (анықтау) және ... ... әсер ... ету немесе белгіленген мерзім бойынша төленуі тиісті сомма өтелу
мерзіміндегі құн деп аталады. ... ... ... ... құн, ... ... тең. Ал ... міндеттемелер бойынша
өтелу мерзімдегі құн, номиналды құн және есептелген ... ... ... ... ... ... бекітілген
талаптар, алынуға тиісті шоттарға қарағанда едәуір нақты, яғни қарыз алушы
қарыз ... ... және ... ... ... көрсетілген
шарттарда өтеуді міндетке алады.
Егерде қарыз міндеттемесі бойынша анықталған дебиторлық ... ... ... ... ... аргумент болып табылады. Қарыз
міндеттемесі өте өтімді бола отырып оны қолма-қолды ақша қаражаттарына ... ... ... ... ... және ... өткізу кезінде
анықталған шоттар және алынған вексельдер тауарлы міндеттемелер деп
аталады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... тиісті проценттер
бойынша төлемдер персоналдарға және ... ... ... ... ... ... ... және қызметтер бойынша
ақша қаражаттары толық түрде өтелмесе, сатып алушылар бойынша талаптардың
қалған бөлімі өтемсіз болып ... ... ... ... ... жиі ... ... дебиторлық борыштардың бухгалтерлік есебінің жүргізуі
бойынша үмітсіз дебиторлық қарыздар көлемін анықтайтын тәсіл жоқ. ... ... ... өтей алмауы қарыздың толық өтелмейтінін
көрсетпейді. ... ... ... ... ... ... ... болып жариялануы және қарыз алушы ұйымның жойылуы табылады[3].
Егерде дебиторлық қарыздар күдікті болған жағдайда оны ... ... ... ... Оларды қалыптастырудың
есебі келесі сұрақтарда толығымен ашылып қарастырылған.
1.2 Күдікті дебиторлық борышты басқарудың негіздері
«Керемет» ЖШС-і ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, кәсіпорын жүзеге асыратын шарттармен келісім-
шарттар бойынша қаржылық міндеттемеселерді орындау, салыстырмалы ... ... ... ... және оны беру.
Бухгалтер есеп принциптері бойынша кәсіпорының есеп саясатын-ұйымның
бухгалтерлік есепті жүргізу әдістерімен тәсілдерінің ... ... ... ... өлшеу, ағымдағы топтау мен шаруашылық (жарғылық
және басқа) қызметтің фактілерін ... ... ... ... ... ... ... талаптарына және ұйы қызметінің
ерекшеліктеріне орай ұйымдастырудың техникасының нысандарын таңдау.
Есеп саясаты бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... ішкі ... ... ... саясаты шаруашылық жүргізуші субъекті қызметінің шарттарына
сәйкес оның бухгалтерлік есебін ... және ... ... ... ... ... ... әдісті таңдау негізінде құрылады. Бұл
қаржылық есептілікті дайындау және ұсынуға әсер ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Кәсіпорынның бухгалтерлік есебі мен қаржылық есептілік жүйесі
келесідей нормативті-құқықтық актілерге ... ... ҚР ... есеп пен ... есеп туралы» 2007 жылы 26-шы
желтоқсандағы Заңымен (толықтырулар мен өзгертулермен бірге);
- Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарымен ... ҚР ... есеп ... ... есеп ... ... Комиссиясы бекітілген Қаулысы;
- Кәсіпорынның бухгалтерлік есебінің типтік шоттар жоспары;
- Нормативті актілер, әдістік, жоғарыда айтылған құжаттарға және басқада
бухгалтерлік есебін ... ... ... ... ... Есеп ... ... болып белгіленген мерзімде ... ... және олар ... ... ... ... ... қарыздар,
сондай-ақ тиісті кепілдіктермен қамтамасыз етілмеген қарыздар болып
есептелінеді.
Күдікті қарыздар ... ... ... ... ... ... деректерінің негізінде жасалады.
Егер де шығыстар салыстырмалы қағидасы бойынша бағаланса және солармен
байланысты шығыстар сол өнімнің сатылған кезеңінде жатқызылса, онда ... ... ... ... ... ... жыл соңында жасалған
түгендеу нәтижесінде анықталуы мүмкін және ол 1290 «Күдікті ... ... ... шоттында көрініс табады.
Қаржылық есеп беруде дебиторлық қарыздар бойынша резервтері шегерліп
көрсетіледі. Егер де шаруашылықтар мұндай резерв қорларын ... ... деп ... ... ... ... ... шығарылады.
«Керемет» ЖШС-гі, күдікті (күмәнді) қарызды есептеу үшін ... ... ... ... ... бір ... ... алуға
құқылы. Ол тәсіл сатылған өнімнің, орындалған жұмыстың, көрсетілген
қызметтің ... ... ... ... мерзімі бойынша анықталуы
мүмкін. «Керемет» ЖШС-гі, өзінің жылдық нәтижесінде пайда болған күмәнді
қарыздарын, төленбеген ... ... ... соң сол ... жылдың
нәтижесін шартты түрде төрт кезеңге бөліп, әрбір кезеңде ... ... және ... ... ... ... ... «Керемет» ЖШС-
гі, бойынша жыл бойында ... ... ... 112834 мың ... ... осы сатылған өнімді төрт кезеңге бөліп күмәнді қарыздың деңгейі қай
кезеңге көбірек келетіндігін анықтаймыз.
1.1-кесте
«Керемет» ЖШС-нің ... ... ... |Сатылған өнімнің |Күдікті қарыздың |Пайызы, % |
| ... мың ... мың | |
| | ... | |
|1 |2 |3 ... ... |28734 |810 |2,82 ... |35684 |1020 |2,86 ... |38541 |1354 |3,52 ... |19875 |58 |0,3 ... |122834 |3242 |2,64 |
* ... ... ... ... резервтері[4]
Кестеде келтірілген мәліметтердің көрсеткішінен біз ... ... 3242 мың ... құрағанын көреміз (122834*2,64):100%
Төлем мерзімі бойынша шоттарды есептеу әдісі негізінен жалпы
дебиторлық ... ... бір ... ... күдікті деп танылуын
көрсетеді. Бұл белгілі бір пайыздың бөлігін табу үшін ... ... ... ... ... жіктеуді ұсынады:
- төлеу мерзімі жетпеген шоттар;
- төлеу мерзімі 1-30 күннің аралығында жасалатын шоттар;
- төлеу ... 31-60 ... ... ... ... ... мерзімі 61-90 күннің аралығында жасалатын шоттар;
- төлеу мерзімі 90 күннен жоғары шоттар.
Әрбір категория үшін күдікті ... ... ... ... ... ЖШС-гі, бойынша түгендеу нәтижесінде төленбеген
дебиторлық қарыздың деңгейі 1568 мың ... ... Енді ... ... ... ... етіп бөлуге болады:
бірінші категория 387 мың теңге;
екінші категория 334 мың теңге;
үшінші ... 349 мың ... ... 311 мың ... ... 187 мың теңге;
Енді осы талап етілетін күдікті сомманы ... ... оның ... ... ... ... ... жылдың
тәжірибесінің негізінде анықталады.
Сонымен, топшыланған күдікті қарыз соммасы 298,1 мың теңге құраған.
Күдіктің қарыздың бұл ... ... ... ... анағұрлым дәлірек
және объективті мәлімет беретін сияқты.
1.2-кесте
Дебиторлық қарыздың төлеу мерзімі
|Дебиторлық |Соммасы, мың ... ... деп ... ... |
|қарыздың төлеу | ... ... ... ... | ... пайызы, |мың теңге |
| | |% | ... ... |387 |11 |42,5 ... | | | ... ... |334 |8 |26,7 ... | | | ... ... |349 |23 |80,2 ... | | | ... күннің |311 |19 |59 ... | | | ... ... ... |187 |48 |89,7 ... |1568 | |298,1 |
* ... ... ... ... де ... ... бойынша резервтер бірінші рет
қалыптастырылатын болса, онда ол ... есеп ... ... ... ... яғни ... ... шығыстарын өсіреді.
Демек, күдікті қарыздарды қалыптастырған кезде 7210 дебеттеліп, 1290
шоты кредиттеледі. Ал егер де ... ... ... ... ... шығарылса, онда 1290 шотты дебеттеліп, 1211, 1212, ... ... ... ... бұл жерде, ҚҚС есепке алынбайды, яғни
қарыздың таза ... ... Ал ... ... 3133 ... ... және
1211-1213, 1220-1240 шоттарының кредиттінде көрініс табады.
Егер де төлем сатып ... ... ... ... ... дебиторлық қарызда есептік кезеңде табыс ... ... да, ол 1040, 1010 ... дебеті бойынша және 6280 ... ... ... ... Олардың ҚҚС соммасында 1040-1010 шоттарының
дебеті бойынша және 3130 шоттың кредиті ... ... ... Республикасының Азаматтық Кодексінің 178 бабына сәйкес ... қою ... 3 жыл ... ... ... мерзім біткен соң,
яғни күдікті қарыздарды іздеу мерзімі өтіп кетсе, онда олар ... ... ... ... ... 1290 шоты ... ... есеп әрбір
күдікті талаптар бойынша тізімдемеде жүреді.
2 ДЕБИТОРЛЫҚ БОРЫШТЫҢ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІН ... ... ... ... ... ... –шаруашылық қызметін талдау
Шаруашылықтың тиімділігін арттыру көбінесе қолданылатын басқару
шешімдерінің негізділігіне, өз уақыттылығына және ... ... ... ... ... ... қол ... болады.
Экономикалық талдау субъективті сипаттағы экономикалық заңдылықтармен
факторлардың, біздің мысалымызда ... ... ... ... процестерді зертттеумен байланысты арнайы білім
жүйесін білдіреді.
Бірақ шаруашылық нәтижелерін аналитикалық зерттеу ... ... ... қана оның ... ... ете ... процесстердің жүргізілу барысында негізді түрде әсер ете алады.
Ақпараттардың ... ... ең ... есеп ... және ... арқылы талдау басқару тиімділігіне, қабылданатын
шешімдердің негізделу деңгейін арттыруға ықпал етеді.
«Керемет» ЖШС сипаттау үшін ... ... ... және ... ... ... қаржы-экономикалық көрсеткіштерге талдау ... ... ... ... қызметін талдау,басқару шешімін қабылдау
кезінде ерекше ... ... ... ... ... табысы талданған. Қарастырылған
мәліметтердің негізінде келесідей шолу жасауға ... ... ... ... ... өткізілген өнімнің, көлемінің және өзіндік құнының өзгерісіне
байланысты ... ... ... ... ... |2007 ж |2008 ж ... % ... Қызметтерді |376300 |408600 |108 ... ... | | | ... | | | ... ... |235250 |223920 |95 ... құны | | | ... Баланстық табыс|141050 |184680 |130 |
|4 ... өнім |37 |45 |121 ... ... | | ... % | | | ... ... ... талдау(мың теңге)[6]
2008 жылы қызмет көрсетуден түскен табыс 2007 жылмен салыстырғанда 8%
өсті. 2008 жыл ... ... ... 2007 ... ... ... ... барлығы жалпы табыс көлемін 21%-ға артқанын көрсетіп отыр.
Мұндай өзгерістердің ... ... ... және ... көсетудің жаңа
нысандары, яғни өндіріс техникаларын жалға беру сияқты қызмет ... ... отыр және ... құн ... кемуі өндірістік
техникаларды жалға берумен, өндіріс көлемінің кемуіне байланысты өндірістік
жұмысшылардың кейбір бөлігін ... ... ... ... кәсіпорынның экономикалық деңгейін
сипаттайды. Осыған байланысты келесі кестені қарастырамыз.
2.5 кестеде активтердің ... ... ... таза ... байланысты екенін көріп отырмыз. ... ... ... ... ... артып отыр.
2.5-кесте
2007-2008 жж. «Керемет» ЖШС-нің активтер рентабеллділігі,(мың теңге)
| ... |2007 ж |2008 ж ... % ... Таза ... |32540 |37830 |116 ... ... |232943 |330400 |141 ... жылдық құны | | | ... ... |139730 |261020 |186 ... орташа | | | ... құны | | | ... ... |14 |11,4 |81 ... | | |
|2 | | | ... ... |23 |14 |60,8 ... | | | ... % | | | ... | | | ... жж. «Керемет» ЖШС-нің активтер рентабеллділігі,(мың
теңге)[8]
Сонымен 2007 жылы активтерге салынған әрбір 100 теңгеге 14 теңге табыс
алынып ... ал 2008 жылы 11,4 ... ... Сонымен 2007 жылы ағымдағы
активтерге салынған әрбір 100 ... 23 ... ... ... ... ... жылы 14 теңге. Өткізілген өнімнің рентабельділігіне келіп тоқталсақ,
ол бізде 2.6 ... ... жылы ... ... ... ... 100 ... 8,6 теңге таза
табыс әкелді, ал ... 9,2 ... ... ... ... ... ... тиімділігін
бағалауды көрсетеді. Яғни оларға, негізгі қорларды пайдалану тиімділігі,
қор қайтымдылық және қор сыйымдылық көрсеткіштерімен өлшенеді.
Негізгі ... қор ... ... ... қызметті)
өткізуден түскен түсімі көлемінің негізгі қорлардың орташа жылдық ... ... ... ЖШС-нің өткізілген өнім рентабельділігі (мың теңге)
|Көрсеткіштер |2007 ж |2008 ж ... |
| | | |% ... ... |32540 |37830 |116 ... ... |376300 |408600 |108 ... ... | | | ... (%), өткізу |8,6 |9,2 |106 ... | | | ... ... ... өнім ... (мың ... жылы ... өткізуден түскен әрбір 100 теңге, 8,6 теңге таза
табыс әкелді, ал ... 9,2 ... ... ... ... ... ... тиімділігін
бағалауды көрсетеді. Яғни оларға, негізгі қорларды пайдалану тиімділігі,
қор қайтымдылық және қор сыйымдылық ... ... ... қор қайтымдылығы өнімді ... ... ... ... ... негізгі қорлардың орташа жылдық қорына
қатынасы ретінде анықталады.
Өнімнің қор сыйымдылығы бұл қор қайтарымдылыққа кері ... Ол ... ... ... ... ... бір теңгесіне шаққандағы
негізгі құралдардың ... ... ... ... ЖШС-нің қор қайтарымдылық және ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін талдау (мың
теңге)
|№ |Көрсеткіштер |2007 ж |2008 ж ... |
| | | | |% |
|1 ... ... ... |376300 |408600 |108 |
|2 ... ... |92740 |68980 |74 |
| ... ... ... | | |
| ... | | | |
|3 |Қор ... ... |4,05 |5,92 |146 |
| |(1/2) | | | |
|4 |Қор ... ... |0,24 |0,16 |70 |
| |(2/1) | | | ... ... негізгі қорлардың пайдалану тиімділігін талдау (мың
теңге)[10]
Қор қайтарымдылығына тоқталсақ, 2007 жылы құны 1 ... ... 4,05 ... түсім, ал 2008-5,92 теңге түсімін құрады.
Қор сыйымдылығын мәнін ашсақ. Ол бізде 2007 жылы 100 теңгелік ... 24 ... ... ... ал 2008 жылы 16 ... ... ... Бұл жағдай өндірістік ... ... ... төмендеуін сипаттайды.
Экстенсивтік салмақ түсу ... ... ... ... = Тн/Тк.р ... ... ... түсу ... ... ... жабдықтың нақты жұмыс істеу уақыты;
Тк.р- белгілі кезеңдегі уақыттың ... ... ... ... салмақ түсу коэффициенті келесі формуламен
анықталады:
Ки = Өн/Пө ... ... ... түсу коэффициенті;
Өн- өнімнің нақты шығындары;
Пө- паспорттағы өнім шығару мүмкіндігі.
Активтердің жекелеген түрлерінің айналым ... ... ... ақшаға айналу жылдамдығы. Қаражаттардың айналымда болу ұзақтығына ішкі
және сыртқы сипаттағы факторлар әсер етеді. Сыртқыға серіктестіктің ... ... ... масштабын жатқызуға ... ... ... ... ... әсер етеді. Осылай, елде болып
жатқан инфляциялық ... ... ... ... ... ... болмауына байланысты қорларды жинақтауға тырысады,
бұл қаражаттардың айналым процесін тежейді.
Қаражаттардың айналымды болу кезеңі серіктестіктің ішкі ... ... ... ... бірінші кезекте, серіктестіктің
активтерін басқару страгиясының тиімділігіне ... ... айта ... ... белсенділігін көрсететін көрсеткіштердің бірі
– ол негізгі ... ... Бұл ... ... яғни ... ... ... өндіріс қорларын қаншалықты
тиімді қолданатынын көрсетеді, ... ... ... ... ... ... ... орташа көрсеткішіне бөлу арқылы анықталады[11].
Қор қайтарымдылық коэффициентінің жоғарлауы негізгі құралдардың
үлесінің аз ... ... ... ... ... ... ... Бірақ жалпы заңдылық – ол коэффициент жоғары болған ... ... ... шығын аз болуы. Төмен коэффициент өнімді ... ... ... ... ... ... ... құралдардың артық болуын
көрсетеді.
Біздің ойымызша, негізгі құралдардың айналымдылығын ... ... ... ... ... Ол ... сомасын негізгі құралдардың орташа жылдық құнына бөлу арқылы табылады.
Бұл көрсеткішті активтерді пассивті және активті бөлігіне жеке ... ... ... ... ... ... ... процесін түзетуін көрсетеді.
Негізгі құралдардың қор қайтарымдылық коэф.2007ж = ... ... қор ... ... 2008ж = ... құн ... ... құралдардың активтің қанша бөлігін
алатынын көрсетеді. Ол 0,5-тен кем болмауы керек. Ол ... ... ... ... ... бөлу арқылы табылады.
Нақты құн коэффициенті 2007жылы = 0,75
Нақты құн коэффициенті 2008жылы = 0,77
Келесі коэффициент –ол ... ... Ол ... ... ... ... құнына бөлу арқылы табылады және ол 0,5-тен немесе 50
%-тен кем болмауы керек.
Жарамдылық коэффициенті 2007жылы =0,58
Жарамдылық коэффициенті ... ... ... ... сәл-пәл асады да негізі құралдардың ... ... ... Осы ... ... отырғанымыздай
«Керемет» ЖШС-нің алдында негізгі құралдарын жаңарту мәселесі тұр.
2.2 Сатып алушылар мен ... ... және ... ... тиісті
қосылған құн салығы бойынша есеп айырысудың есебі
Дебиторлық қарыздардың ең басты және ... ... ... ... ... бірі ... ... және
тапсырыс берушілермен есеп айырысу» болып табылады.
«Керемет» ЖШС-гі, «Сатып алушылар және тапсырыс берушілермен есеп
айырысу» есебін бухгалтерлік ... ... ... 1-ші ... ... ... 1210-шы «Қысқа мерзімді сатып алушылар мен ... ... және 2-ші ... ... активтер» бөлімінің 2110
«Ұзақ мерзімді сатып алушылар мен ... ... ... ... ... яғни ... ... синтетиаклық шоттар ашылған:
1) 1211, 2111- Алынуға тиісті қарыздар шоты;
2) 1212, 2112- ... ... ... 1213, 2113- ... алушылар мен тапсырыс берушілердің басқада
қарыздары.
Бұлар активті ... ... ... ... бұл ... борыштың сомасы жазылса, ал кредитінде борыштың азаюы көрсетіледі.
Алынуға тиісті шоттар сатп алушы тзаңды немесе жеке тұлғалардың сатып алған
тауарлары, ... ... ... ... ... үшін ... білдіреді.
«Алынуға тиісті шоттар» деп аталатын шотты тиеліп жіберілген
өнімдер, ... ... мен ... ... үшін ... мен ... ... сомасы есептеледі. Жалпы «Алынуға тиісті
шоттар» шотын сиапаттай келе олардың қысқа мерзімді активтер ... ... сату ... пайда болатындығын аңғаруға ... ... ... ... ... ... деп те атайды. Олар
тауарларды несиеге сату кезінде пайда болады[12].
«Керемет» ЖШС-гі 1211, 2111 ... ... ... ... ... ... жұмыстар және көрсетілген қызметтер
үшін төлеуге банк қабылдаған ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы (немесе қысқа мерзімдегі )
дебиторлық қарыздар, яғни бір есептік кезеңнің ішіндегі ... және ... ... ... яғни бірнеше есептік кезеңді қамтитын болып
екіге бөлінеді.
«Керемет» ЖШС-гі сатып алушылар және тапсырыс ... ... ... ... ... ... жазулар жазылды:
Сатылған (жөнелтілген) өнімнің, тауарлардың, істелінген ... ... ... нақты өзіндік құнына ... ... ... ... ... 7010 ... ... (жұмыстардың, қызметтердің) өзіндік құны» шоттары дебеттеледі де,
8010 «Негізгі ... 8030 ... ... және ... ... ... ... емес активтерді, ... ... ... ... шығыстар шоттары дебеттеліп, актив шоттары
кредиттеледі (2411-2415, 2731-2734, 2710, 1120-1140, 2020-2040).
Сатылған ... ... ... ... ... ... сату ... 1211, 2111- шоттары дебеттеледі де,
6010 «Сатылған дайын өнімнен (жұмыстардан, қызметтерден) ... ... ... ... кредиттеледі.
Сатып алушыларға және тапсырыс берушілерге төлеу үшін берілген есеп
айырысу-төлем құжаттарын төлегеніне 1040 ... ... ... ... 1050 «Кассадағы нақты ақша» шоттары ... де, ... ... ... шоты ... ... ... мен тапсырыс берушілер шартқа сәйкес жабдықтаушыға
аванс төлесе (1010, 1040-шоттардың ... ,3511 ... мен ... үшін ... ... ... 3512
«Жұмыстарды орындау және қызмет көрсету үшін алынған аванстар» (шоттардың
кредиті), онда сатып алушылар мен ... ... ... ... ... ... төлем жасайды.
Жабдықтаушы кәсіпорынның бухгалтериясы бұрынрақ төленген авансты
есепке алады да, ол: 3511 және 3512 ... ... және 1211, ... кредиті бойынша көрініс табады.
Егер де алынуға тиісті шоттар алғашқыда шетел валютасымен, содан ... ... онда ... ... кезеңнің соңында пайда болған оң
айырмасы 1211, 2111 ... ... және 6250 ... көрсетіледі, ал
теріс айырмасы 7430 дебетінде және 1211, 2111 шоттың кредитінде көрініс
табады.
Дбиторлық борыштар соларға ... ... ... ... ғана ... бірақ табыстан баға бойынша да, сату бойынша да
берілген ... ... ... ... ... ... мен сатудан берілген жеңілдіктер 6031 «Сатудан ... 6032 ... ... ... деген шоттары дебеттеліп,
1211, 2111 шоты кредиттеледі, ал қайтарылған тауарға 6020 ... ... шоты ... 1211, 2111 шоты ... ... ... есептелген ҚҚС-да түзетіліп жазылады.
Айдың аяғында 1211, 2111 –шоты бойынша сатып алушылар мен ... ... ... ... ... ... ... қабылданған жұмыстар мен қызметтер үшін ... ... ... 2111- шоты ... талдау есебі сатып алушыларға берілген шот-
фактуралардың әр қайсысы бойынша жүргізіледі. Оның аналитикалық есебі ... ... ... ... ... және ... төленбеген
берешегі жөнінде.
Мысалы: «Керемет» ЖШС-гінің дебиторлық қарыздар ... ... ... болып өтті:
1. «Керемет» ЖШС-гі, «Технология-М» ЖШС-мен келісім-шарт негізінде
мұнай өнеркәсібінің құрылғыларына жөндеу ... ... ... ... ... жазбалар жүргізілді:
- Атқарылған жөндеу жұмыстарының өзіндік құнына
Д-т 7010 К-т 8010 1980 мың ... ... ... ... ... 1211, 2111 Кт 6010 2564 мың ... ... ... ... бойынша ҚҚС- сомасына
Д-т 1211, 2111 К-т 3130 384,6 мың ... ... ... ... ... компьютерді жөндеу жабдығын өткізді:
- Өткізілген негізгі құралдардың баланстық құнына
Д-т 7412 ... 2525 мың ... ... ... 1211, 2111 К-т 6210 2954 мың ... Есеп ... ... қаражаттар келіп түсті
Д-т 1040 ... 2111 2954 мың ... ... ... ... ... көрсетілген жөндеу
жұмыстары бойынша төлемдерін уақытында өтелмеуіне байланысты келісім-
шарттағы қызмет ... ... ... ... К-т 6280 21 мың ... 2111 ... ... ... № 11 ... ... ... жүргізіледі.
1212, 2112 шоттары бойынша алынған вексельдермен қамтамасыз етілген
сатып алушылар және тапсырыс берушілермен есеп айырысу есебі жүргізіледі.
Вексель ... ... ... ... яғни ... ... ... ақша төлеуін талап ететін құқығын куәландыратын жазбаша
борыштық міндеттемесі. Сатып алу және сату объектісі, ... ... ... ... ... бола ... вексель бағалы қағаздардың
ерекше бір түрі ретінде қызмет етеді.
Вексель белгіленген қатал нысанында жазылған жазбаша ... ... ... ... ... иесіне міндетеменің мерзімі
өткеннен кейін немесе мерзімінен бұрын вексельде көрсетілген соманы төлеуді
талап етуге даусыз құқық ... ... ... ол вексель бойынша
төлем жүргізуге міндет алған заңды немесе жеке тұлға вексель ... ... Ал ... ... ... алушы тұлға ремитент болып табылады[13].
Әдетте ... ... ... бір немесе бірнеше міндетті
орындай алады. Бұндай міндеттерге мыналарды жатқызуға болады:
- дебиторлық қарыздың өтелу мерзімі белгілі бір ... ... ... ... ... қарағанда дебиторлық
қарыздарды нақты дәлелдеу;
- пайыз түрінде төлем алу үшін негіз;
- айналымға жіберілу мүмкіндігі.
Вексель бойынша ... – бұл ... ... ... ... ... байланысты 1997 жыл 28 сәуір айында «ҚР вексель
айналымы туралы» ... ... заңы ... Онда ... жай ... ... ... операцияларының тәртібі толық
ашылған. Бухгалтерлік есепте вексельде ... ... ... және қызметтердің нарықтық құнымен, ақшалай баламасы мен немесе
барлық ... ... ... ... ... есептеледі.
Жалпы сомасы дегеніміз бұл пайыз есептелінетін сома болып табылады. ... ... ... ... осы жалпы сомадан артығы пайыз сомасы
болып есептелінеді. Вексельдің атаулы құны ... ... ... қоспағандағы вексель айналымы мерзімінің соңындағы ... ... ... ... ... ... және ... бойынша вексельдер жай және аударламалы
деп аталатын екі түрге бөлінеді:
1) Жай вексель;
2) Аудармалы вексель.
Жай вексель дегеніміз төлем ... ... ... ... ұстаушыға
белгіленген сомада ақша төлеуді вексельді беруші өзіне ешқандай шарт қоймай
ақ міндеттейтін ... ... ... яғни қарапайым тілмен айтқанда
вексель берушінің вексель ... ... ... ... ... Жай вексель борышкерді (қарызгерді) жзбаша міндеттемесі болып
саналады. Вексельде оның берілген уақыты, ... ... ... ... ... ... ... тиісті кредитордың аты
көрсетіліп, борышкердің яғни вексель ... қолы ... ... ... кезінде вексель бір адамнан екінші адамға арнайы
тіркеліп ... ... ... ... жазбасы вексельдің теріс
жағында немесе қосымша парағында жазылады.
Аудармалы вексель (тратта) кредитордың (транссангтың) ... ... бір ... ... ... тұлғаға немесе жеке тұлғаға
(ремитентке) төлеу жайлы жазбаша өкімі ... ... Яғни оның ... ... аудармалы вексельде вексель ұстаушының төлеушіге
вексельде көрсетілген ақша соммасын үшінші бір ... ... ... ... ... бара ... – бұл көп қызметті ... ... яғни ... ... ... ... Оның ... қызметтерінің бірі-
тауарларды сату-сатып алу ... есеп ... ... жеке дара төлем
құралы және аккредитивті рәсімдеу, есеп ... ... ... ... қолданылады.
Вексель нарығының негізгі міндеті болып қысқа мерзімді ... ... ... яғни ... ... ... ... қаржылық
және қазыналық вексель болып бөлінеді:
Коммерциялық вексель айналымда тауарларды несиеге сату-сатып алу
бойынша ... ... яғни ... ... ... алу ... қажетті бос
ақша қаражаттарына ие болмауына байланысты ... ... ... құралы
ретінде вексельді ұсынады.
Сонымен тауарлы вексель, вексель берушіге осы вексель ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген.
Аталған сатып алынбалы вексельдер вексель айналымының негізін қалайды, яғни
олар тауарларды несиеге сату ... және ... ... шектелген.
Ақшалай нысандағы ссудалы ... ... ... ... ... ... ... нысандау
кредиторлардың құқығын қорғау мақсатында оның орындалуын, қосымша уақытылы
және нақты қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... міндеттемеге жатады. Олар
мемлкеттің ішкі қарыздарын өтеуіне ... ... ... ... ... ... номиналынан кішігірім жасауды қоса
алғандағы бағасы бойынша банктерге және басқада кәсіпорындар мен ұйымдарға
сатылады. Ал ... кері ... ... алу ... атаулы құны бойынша
жүргізіледі. Қазыналық вексельдер иелерінің табысын атаулы және сату бағасы
арасындағы ... ... ... ... ... вексельдер
банктер үшін қысқа мерзімге капитал салу нысаны болып табылады. Олар банк
арқылы ақша ... ... ... эмитенттер бойынша: қазыналық және жекеше;
• Төлем түрі бойынша: жай және аудармалы
• Төлем кепілдігінің барлығына қарай: ... ... ... ... Төлеу тәртібі бойынша: мерзімділік вексель және ұсынушылық вексель
болып бөлінеді.
Вексельдің ... ... ... ... төлеу мерзімі
саналады. Кәсіпорындармен ұйымдардың бухгалтерия ... ... ... ... сақталуын қадағалап, оны бақылап отыруы қажет.
Вексельмен есеп ... ... ... ... вексельдер» шотында
жүргізіледі. Бұл шотты сатушылардың ... ... және ... ... ... алынған вексельдер бойынша есеп айырысу
жайлы ақпараттар жинақталады[15].
Сатылған тауарлар мен ... ... үшін ... ... ... ... шоты
К-т: Алынуы тиісті борыштар шоты
Ал вексель бойынша сатып алушылардың борыштарының ... ... ... ... ... ... ... вексельдер шоты түріндегі бухгалтерлік жазылуы жазылады.
Вексельдің қарыздық міндеттеме ретіндегі ерекше белгісі болып, ... ... ... яғни оны ... ... себептерге
байланыссыз. Сонымен, өзінің айналымдылығына байланысты, ол төлем ... ... ... ... және ... ... алынған вексельдері
түріндегі есеп айырысулары бойынша шоттар корреспонденциясын қарастырайық.
2.8-кесте
Сатып алушылар және ... ... ... ... есеп ... ... ... корреспонденциясы
|№ ... ... ... тг |Дт |Кт ... |Б |1 |2 |3 |
|1 ... өнім |1000000 |1211 |6010 |
| ... ... | | | |
| ... шот | | | |
| ... | | | |
|2 |ҚҚС ... |140000 |1211 |3130 |
|3 ... ... |885000 |7010 |1321 |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | |
|4 ... ... ... |1212 |1211 |
| ... ... | | | |
| ... алынды | | | |
|5 ... ... ... |120000 |1270 |6110 |
| ... | | | |
|6 ... ... есеп |1140000 | | |
| ... шотына келіп | | | |
| ... | | | |
| ... ... |1140000 |1040 |1212 |
| ... | |1040 |1270 |
| ... ... |120000 | | |
|7 ... ... шотынан |140000 |3130 |1040 |
| |ҚҚС ... ... | | | |
* ... ... және ... ... ... вексельдері
түріндегі есеп айырысулары бойынша шоттар корреспонденциясы[16]
Өз ... ... ... ... жіктелім, пайыздық та,
пайыздық емес те ... ... ... бойынша 1212, 2112 шотында,
1 «Вексель бойынша алынатын ... деп ... ... ... емес ... ... ... жеке көрсетілмейтіндіктен,
вексель номиналдық құны бойынша есептелінеді) ... екі ... ... ... «Вексельдің алынған соммасынан марапаттау соммасы ... ... ... ... ... ... вексель бойынша марапаттау сомасы толық көлемде, олардың алған
кезінде келесі қалыпта көрініс табады;
2.9-кесте
Пайыздық және пайыссыз вексельдер
|Пайыздық ... ... ... ... ... ... ... көлемде болашақ кезеңнің табысы ретінде|
|есептелінеді ... ... ... мен 3520 шоттың |1212 шоттың 3-ші субшотының ... ... ... ... және 3520 ... |
| ... ... соң, ... ... мен 6110 ... кредитінде көрініс табады |
| ... ... ... мен 6110 ... |3520 ... ... мен 6110 ... |
|кредитінде көрініс табады ... ... ... |
* ... және ... ... ... ЖШС-гі, «Инхом Хал» ЖШС-гі және «Крок-Е» ЖШС-гі өз
өнімдерін ... ... ... 400 мың ... тауарларды; 1000 мың теңгеге
қызмет көрсеткен; 300 мың ... ... ... ... дебиторлық қарыздарын өтеу үшін «Болат» ААҚ-мы оларға жай
векседьді берген, берілген вексельдің жылдық марапаттау мөлшерлемесі 15 ... яғни ... ... ... ... ЖШС-гі, 40күнге, «Инхом
Хал» ЖШС-гі, 60 күнге, «Крок-Е» ЖШС-гі, 30 күнге берілген.
2.10-кесте
Енді осы операциялар бойынша ... ... ... ... ... ... | |
| ... ... | | |
| | | ... |Кредит |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... |1400000 |7010 ... |
| ... ... | | | |
| ... ... ... |1465517 |1211 |6010 |
| ... ... ... |234483 |1211 |3130 |
| ... (14%) | | | |
|2 ... ... |1700000 |1212/1 |1211 |
| ... қызметтерге | | | |
| ... ... | | | |
|3 ... ... | | | |
| ... сомасы | | | |
| ... ... | | | |
| |ЖШС 6666,67 ... | | | |
| ... ... | | |
| ... ЖШС 25000,0 ... |1270 |3520 |
| ... | | | |
| ... ... ЖШС 3750,00| | | |
| ... ... | | | |
| ... 65416,67 ... | | | |
|4 |Ай ... ... | | | |
| ... табыс сомасы |35416,67 |3520 |6110 |
| ... ... | | | |
| |- ... ... | | | |
| ... ЖШС 5000 ... | | | |
| ... «Инхом | | | |
| ... ЖШС 12500 | | | |
| ... және | | | |
| ... ЖШС 3750 ... | | | |
| ... | | | |
| |- ... ... | | | |
| ... ЖШС 1666,67 | | | |
| ... ... ЖШС 12500 | | | |
| ... | | | |
| | ... 35416,67 | | | |
| ... | | | |
|5 ... ... кейін | | | |
| ... де, |400000 |1040 |1212/1 |
| ... да ... | | | |
| ... |6666,67 |1040 |1270 |
| ... ЖШС: | | | |
| |- ... ... ... |1040 |1212/1 |
| ... келіп түсті | | | |
| |- ... ... |25000 |1040 |1270 |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... Хал» ЖШС: |300000 |1040 |1212/1 |
| |- ... ... ... |1040 |1270 |
| ... ... түсті | | | |
| |- ... ... | | | |
| ... сомасы келіп | | | |
| ... | | | |
| ... ЖШС: | | | |
| |- ... бойынша негізгі| | | |
| ... ... ... | | | |
| | ... ... | | |
|* Енді осы ... ... ... корресподенциясын келтіреміз[18]. |
Мысал. «Инком Хал» ЖШС 1100 мың ... ... өз ... «Керемет»
ЖШС-не сатқан, оның есесіне ол дебиторлық қарызды жабу үшін 1200 ... ... құны ... вексель алған. «Керемет» ЖШС-не «Жарық» ЖШС-
гі қарыз ... ... ... осы ... ... Хал» ... ұсынған.
Аудармалы вексель (мәмілеге үшінші тұлға қатысады-трассат), ... (бұл ... ... ... ... , оның ... құны асып ... өйткені оған марапаттау соммасы қосылады).
Есеп кеңсесінің вексельді берумен байланысты операцияларының есебі.
Төлем ... ... ... ... ... ... ... ал
вексель соммасын алғаннан кейін, банкіге (есеп кеңсесіне) ... ... ... ... асырады. Банкіде жасалатын бұндай
операциялар, әдетте марапатталады (дисконт), сондықтан оны вексельді сату
деп те ... ... Енді осы ... байланысты шоттар
корреспонденциясын құрастырып көрейік. Ал бұл ... банк ... ... білдіреді.
2.11-кесте
Шаруашылық операцияларының мазмұны
|№ |Шаруашылық ... ... |
| ... ... | | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... | | |
| ... | | | |
| ... ... құнына; |900000 |7010 |1330 |
| ... ... | | | |
| |ҚҚС ... (15%) |948276 |1211 |6010 |
| | | | | |
| | |151724 |1211 |3130 |
|2 ... ... жабу | | | |
| ... алынған | | | |
| ... | | | |
| ... ... үшін ... |1212/1 |1211 |
| ... | | | |
| ... тиесілі, есептелген| | | |
| ... ... |100000 |1212/1 |3520 |
| ... | | | |
|3 |Ай ... екі ай ... |100000 |3520 |6110 |
| ... ... ... | | | |
| ... танылады (50 мың | | | |
| ... | | | |
|4 ... ... кезде, | | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | | |
| |- ... ... |1100000 |1040 |1212/2 |
| ... қарызын өтеу үшін| | | |
| ... ... ... ... | | |
| |- ... бойынша | | | |
| ... өтеу үшін |100000 |1040 |1212/2 |
| ... ... ... түсті| | | |
| ... |1200000 | | ... ... операцияларының мазмұны[19]
Мысал. «Керемет» ЖШС-гі 15% жылдық мөлшерлемесімен 40 күндік мерзімнен
400 мың теңге сомасына «Инком Хал» ЖШС-нің векселін алған болатын ... бұл ... ... 20 ... ... ... банкі индоссаменттеріне
беруді ұйғарған. ... бұл ... 10% -тік ... ... ... ... вексель бойынша өтеу сомасы ... ... ... Ал банкінің есептік мөлшерлемесі 2222,22
(400000х10%х20/360) теңге құраған.
2.12-кесте
Енді біз осыған байыланысты шоттар корреспонденциясын жасап көрейік.
|№ |Шаруашылық ... ... |
| ... ... | | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... 20 ... |400000 |1040 |3021 |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
|2 ... бойынша тиесілі |4444,45 |1040 |1270 |
| ... ... ... | | |
| |- ... есептік | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
|3 ... ... ... |7310 |1270 |
| ... (дисконт) | | | |
| |2222,22 ... | | | |
| ... | | | |
|4 ... ... |2222,22 |1270 |1040 |
| ... (дисконт) төленді| | | |
* Енді біз ... ... ... корреспонденциясын жасап
көрейік[20]
Қосылған құнға салынатын салық тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің)
өндіріс және айналымы процессінде қосылған ... ... ... ... ... бір ... бюджетке аударады, сонымен қатар Қазақстан
Республикасы территориясына тауарларды импорттау кезіндегі аударымдарды
білдіреді. ... ... ... ... бюджетке төленетін қосылған
құнға салынатын салық өткізілген тауарларға ... ... ... ... салынатын салық сомасымен алынған тауарлар
(жұмыстармен, ... үшін ... тиіс ... ... ... құн ... ... айырмасы ретінде анықталады.
Қосылған құнға салынатын салықты төлеушілер болып Салық Кодексінің
2008 ... ... ... ... ... алмағанда Қазақстан
Республикасында қосылған құнға салынатын салық бойынша есепте ... ... ... ... ... ... толтыруға тиісті қосылған
құн салығын (ҚҚС) бойынша есеп айырысуды, көрсету үшін 1420 «Өтелуі тиісті
қосылған құн салығы» шоты қолданылады.
1420- ... ... ... 3310 ... және
мердігерлермен есеп айырысу», 3540 «Басқа да» шоттарының кредиті ... ... ... ...... құндылықтарды,
атқарылған жұмыстарды және көрсетілген қызметтерді ... ... ... ... ҚҚС ... ... жұмыстың, қызметтің есебінен қосылған құн
салығы алынады, ондағы айналымы салық салу үшін пайдаланады, егерде;
- тауар ... ... ... қосылған құн салығын (ҚҚС) төлеуші
болып табылса;
- жабдықтаушы Қазақстан Республикасында ҚҚС төлеуші ... ... ... ... қызметке) берілген шот-фактураның
негізінде.
Қосылған құн салығының (ҚҚС) ... ... ... ... егер ... ... ... қызметті) алушы қосылған құн салығын төлеуші
болса;
- төленген салық ... ... ... ... ... яғни жүк
кеденінің декларациясында көрсеткендей болса;
- төлем құжатында көрсетілген салық сомасы ... ... ... темір жол және авиа билетінде көрсетілген салық сомасы салық заңына
сәйкес соммада болса;
- тұрғын-үй қызметінде пайдаланатын ... ... ... соммасымен сәйкес келсе;
Алумен байаланысты төлеуге жататын ҚҚС болса ... ... ... ... (жұмыстар, қызметтер) кәсіпкерлік қызметке жатпайтын
шараларды жүргізумен байланысты болса;
- тұрғын-үй ... ... ... ... ретінде
пайдаланатын ғимараттардан басқасы;
- жеңіл автомобиль, ... ... ... алынған болса;
- тегін алынған мүліктер (тауарлар, жұмыстар, қызметтер).
Есептік кезең өткеннен кейін, ҚҚС ... ... ... ... 1420 ... ... 3130 шоттың дебетіне есептен шығарылады.
Бұрындары зачетқа жатқызылған ҚҚС сомасы зачеттан ... ... ... 3130 ... ... және 1420 ... кредитінде көрініс табады,
бірақ қызыл жазумен жазылады. Бұл жағдайда, 1420 ... ҚҚС ... ... не ... ... есептен шығарылады[21].
Мысалға, 2007 жылдың қаңтар айында «Керемет» ЖШС-гі өз өндірістік
қажеттілігіне «Строй Маркет» ЖШС-нен материалдар және ... ... ... ... ... ... мен қосалқы бөлшектердің құнына
Д-т 1310, 1354 К-т 1040 1859 мың ... ... ... ... ҚҚС ... 1420 К-т ... мың ... ... ... ҚҚС соммасына
Д-т 3130 К-т ... мың ... шот ... есеп №8 ... ... ... жүргізіледі.
2.3 Есепті тұлғалардың, берілген аванстардың және басқада дебиторлық
қарыздардың ... ... ... ... ... есепті
соммалары 1250 «Жұмыскерлердің және басқа тұлғалардың қарыздары» шотында
дебиторлық ... ... ... ... алынады:
1) Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу бойынша;
2) Жұмыс істеушілерге кредитке сатылған тауарлармен ұсынылған ... ... ... өтеу бойынша.
Өнеркәсіптік-шаруашылық қызметі барысында, кәсіпорын қызметкерлерін
қызмет бабымен іс-сапарға жіберіледі, дүкендерден кеңсе жабдықтарын сатып
алады, пошта ... ... ... және ... ... төлеу үшін
қызметкерлерге нақты ақша беріледі және олар алған ақшасына есеп ... ... ... ... есепке сай көлемде беріледі. Аванс тек
қана басшының жарлығымен есеп берілетін соммадан шығын ... ... ... сондай-ақ қызмет бабымен іс-сапарға жұмсалған
адамдарға ғана беріледі.
Қызмет бабымен іс-сапарға баруға, ақша ... ... ... ... ... ... ... бару және қайту жолына төлеуге
беріледі. Есеп ... ... ... құжаттарымен айғақталып белгіленген
мерзімде бухгалтерияға ұсынылатын аванс есептерімен расталады.
Тәртіп бойынша кассадан аванс ... ... ... бойынша толық
есеп айырысқаннан кейін беріледі. Белгіленген мерзімде есеп ... ... ... өткізбеген және есеп бермеген тұлғалар
тәртіп жөніндегі жазаға, ал ... ... ... ... ... жұмысшының еңбекақы соммасынан, егер жұмысшы ұсталым
мөлшеріне және себебіне қарсы ... оның өз ... ... ... ... қалу ... ие. Ұсталым бір кезеңде немесе мерзімі
ұзартылып жүргізілуі мүмкін.
«Керемет» ЖШС-нің аванстық есеп беру ... іс- ... ... соммалары жұмысшыға кассадан төленеді. Бухгалтерия аванстық
есеп ... ... ... ... ... ЖШС кәсіпорын басшысы
бекітеді.
Іс-сапарда болу мерзімінде демалыс және мереке күндерін, ... ... ... қоса ... ... ... ... күнге заңмен
бекітілген екі айлық есептік ... ... ... ... ... ... ... төлеу ұсынылған шоттар негізінде, бірақ
белгіленген мөлшерден артық емес көлемде төленеді. Іс-сапар орнына нақты
келу ... ... ... бойынша анықталады. Іс-сапар мерзімі жолға
кеткен уақытты қоспағанда 40 күннен аспауы керек. Құжаттарды ұсыну кезінде
үй ... ... ... ... ... бойынша тәуліктік шығындар
4(төрт) АЕК мөлшерінде ... ... ... ... ... ... болмаған кезде шығындарды өтеуді әрбір нақты жағдайда белгіленген
тәртіпте кәсіпорын басшысы шешеді[22].
Аванс есебі артық жұмсалған шығындар ... ... ... ... ... тексереді, сонан соң оларды субъекттінің
басшысы бекітеді. Дұрыс рәсімделмеген аванс ... және ... ... құжаттар қайта рәсімдеу үшін есеп беруші адамдарға қайтарылады.
Аванс есебіне ... ... мөр ... ... ... күні (жылы,
айы,күні) көрсетіліп, «Төленді» немесе «Өтелді» деген ... ... ... ... ... ЖШС-гі бойынша 2008 жылдың 15 наурыз айында №12
аванстық есеп беру бойнша бас ... ... А.Е. ... есеп ... ... 145000 теңге берілді және ол барлық сомманы толығымен жапты.
«Керемет» ЖШС-нің 2008 жылғы наурыз айында есепті тұлғалармен болған
шаруашылық операцияларға өткізбе ... Бас ... ... А.Е. ... ... қаласына іс-сапарға
кетуіне байланысты есепті сомма берілді:
Д-т 1251 К-т 1010 -145000 ... ... А.Е. ... ... ақша ... ... ... есеп
берді:
Д-т 7210 К-т 1251 -145000 ... ... ... ... А.Е., ... ... артық ақша
қаражаттары бойынша кассадан ақша алды:
Д-т 3540 К-т 1010 -17970 ... ... ... есбі №7 ... ... де ... ... қызметкерлері Қазақстан Республикасынан тыс
жерлерге іс-сапарға жіберілсе, басшының бұйрығымен қоса оның ... орны ... ... ... қай елге барса, сол елдің валютасына
алдын-ала қаралған ... ... ... ал ... ондай валюта
болмаса,онда еркін –конверттелетін валюта беріледі.
Келгеннен кейін бес күннің ішінде ... ... ... есеп беруі
керек. Мысал. «Керемет» ЖШС-нің бұйырығы бойынша бас ... ... Е.Д. ... қаласына, содан соң Лондонға 2008 жылдың 5 қаңтар мен 19
қаңтар аралығында, яғни 15 күнге іс-сапарға жіберілді.
Іс-сапардан ... ... бас ... ... алған
аванстары бойынша оларды ... ... ... ... ... ... есеп берген.
1420 шоттың дебеті бойынша және мына шоттардың кредитіне келесі жазба
жазылады:
-1010- кассадан есеп ... ... ... ... ... кезде;
-1040- авансты есеп айырысу шотынан пошта арқылы аударған кезде;
-1280- есеп беретін тұлғаға чек кітапшалары арқылы берген кезде;
1420 шоттың кредиті ... ... ... ... ... 1320, 1330, 1350 – ... алынған тауарлы-материалдық
құндылықтардың және өндірістік дайындау-көлік шығындарының соммасы;
-7210 немесе 8047 - іс-сапар, пошталық, телеграфтық және басқа да
шығындар;
-1010 - авансты ... ... ... - ... ... ... ... кезде.
Есеп беруші адамдармен, есеп айырысу шетел валютасымен жүзеге асырылуы
мүмкін (қызмет бабымен іс-сапарға барған, шетелде ... және ... ... ... Есеп ... тұлғаға шетел валютасында ... 1250 ... ... беруші адамдармен шетелдік валютамен есеп айырысу»
аралық шоты ... 1020 ... ... ... ... ... шоты кредиттеледі. Шығындарды есептен шығару кезінде 7210 «Жалпы және
әкімшілік шығындар», 8048 «Басқада үстеме шығындар» шоттары ... ... және 1020 ... ... валютамен орындалған операциялар
теңгелік бағам бойнша көрсертіледі.
Бағамдық айырмасы сәйкесінше мына шоттарда көрініс табады: 6250 ... ... ... өз ... ... ... ... беруге тиісті адамдар арқылы қолма-қол ақшалардың көмегімен жүзеге
асыруы мүмкін. Ол негізіне ... ... ... ... ... ... ... жасау үшін, қатысушылар жиналысына келген дирокторлар үшін
және т.б. шаралар үшін алынуы мүмкін.
Ресми кездесу кезінде ... ... ... ... көп болмауы керек, келген делегацияның саны аудармашылармен
қоса есаптегенде 5 адам болса, онда қабылдаушы ... да ... ... ... шығыстарының соммасы, заңда бекітілген нормасымен сәйкес
келуі тиіс:
|Шығыстардың атауы ... (ең аз ... ... |
|Тұлғаларды ресми қабылдауға |8,0 ... ... (бір ... бір | ... ... шығыстар) | ... ... ... ... ... қызметі үшін, аудармашыға | ... ... ... ... ... | ... қоса ... | ... ... ... ... |1,0 ... ... үшін | ... | ... (көлік) қызметі үшін |1,0 ... | |
* ... ... ... ... бекітілген нормасымен сәйкес
келуі тиіс[23]
Өкілділік сипаттағы шаралардың ... ... ... ... қуаттайтын құжаттарды субъектінің өзі әзірлеуі және есептік
саясатта көрсетілуі ... ... ... ... үшін негізгі
құжаттар ретінде, мыналар саналуы мүмкін:
- басқа ... ... ... басқарма қатысушыларын,
директорлар кеңесін, бақылау ... ... ... ... негізділігімен байланысты бұйрығы;
- келушілердің келетін күндерінің және ... ... ... күтілетін қатысушылардың саны, талқылауға
түсетін мәселелердің тізімі т.б.;
- шығыстың әрбір бабтарының негізділігімен байланысты жасалған шығыс
сметасы.
Осы аталған құжаттар ... ... оның ... ... жасалып,
сол бұйрыққа кәсіпорын басшысы қол ... соң, ол ... ... ... жауапты тұлғаға, яғни есеп ... ... ... ... ... ақша ... ... соң, есеп беруге тиісті тұлға, бұйрықта қаралған
шаралардың орындалу деңгейін дәлелдейтін: аванстық құжаттарын, оның ... ... ... (кассалық ордерлерімен,фискалдық кассалық
чектермен, сатып алу актілерімен, шоттарымен, билеттерімен, жалға келісім
шарттарымен т.б.) және ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерияға тапсырады. Аванстық құжатымен ... ... ... ... соң, есеп ... ... тұлғадан
қабылданған құжаттың негізінде шығындар соммасы 7210, 7110 ... ... 1250 ... ... бойыша есептен шығарылады. Есеп беруге тиісті
тұлғаның ... ... ... ақша ... есептен шығаруға
рұқсат етілмейді.
Осы шаралар өткеннен кейін бекітілген бағдарламаға сәйкес өкілділік
шығыстарына акты жасалады, оны бас ... ... ... соң оны ... ... Есеп ... тиісті тұлға есептен шығару актісіне ... ... соң, ... ... ... ... ... жұмсалған
қаражатқа есеп береді.
2.14-кесте
Төленген құжаттар
|Күні |№ |Кімге, не үшін, ... ... ... ... |
| | ... ... | ... |1 ... ... ... |10520 | |
| | ... чегі - ... | | |
| | ... сулар | | ... |2 ... ... шоты – ... |25600 | |
| | ... өткізгені үшін 5 адамға | | ... |3 ... шоты – ... ... | |
| | ... үшін 5 ... | | ... |4 ... ЖШС – ... ... | |
| | ... кассаның кіріс ордеріне | | |
| | ... ... | | |
| | ... |77720 | ... ... 1945 ... ... ... ... өткізіледі.
Аванстық құжатта көрсетілген барлық шығыстардың сомасы 7210 ... және 1250 ... ... ... ... ... Өкілділік
шығыстары бойынша шаруашылық операцияларын қарастырған кезде оның нормадан
тыс шығыстары жылдық жиынтық ... ... яғни ... ... салық салынады.
Материалдық зиян шегудің орнын толтыру бойынша есебі(есептеуі). 1250
шотында жоғарыда келтірілген ... ... ... кем ... ... ... ... тауарлы- материалдық құндылықтары т.б.)
орнын толтыру бойыншаесебі көрініс табады.
Кем шығудың нәтижесінде кәсіпорын шеккен зияны немесе құндылықтардың
бұзылуы ... ... ... ... ... ... ... да тәртібі
қаралмаса.
Кінәлі тұлғадан өндіріп алуға жататын сомасын 1250 шоты ... шоты ... яғни кем ... ... ... ... ... ал нақты құнымен нарықтық бағасының айырмасына 1250 дебеттеліп,
6280 шоты ... Ал ... ... ... ... ҚҚС ... шоты ... 3130 шоты кредиттеледі.
Келтірілген материалдық зияндар еңбеккерлердің ... ... ол ... 3350 ... де, 1250 шоты ... ал ... өз ... мойындап, нақта қолма-қол ақшамен төлейтін болса, онда 1010
шоты дебеттеледі де, 1250 шоты ... ... және ... ... ... бойынша шоттар
корреспонденциясы
|№ |Операция мазмұны ... тг |Д-т |К-т ... |Б |1 |2 |3 |
|1 ... ... ... ... |120000 |1250 |1010 |
|2 ... шығындары есептен | | | |
| ... | | | |
| ... ... ... |50000 |7210 |1250 |
| ... ... ... | | | |
| ... |15000 |7110 |1250 |
| ... ... | | | |
| | | | | |
| | |25000 |8048 |1250 |
|3 ... сомма есебінен сатып | | | |
| ... | | | |
| ... ... |15000 |1355 |1250 |
| ... |15000 |1330 |1250 |
| |ҚҚС ... |4200 |1420 |1250 |
|4 ... қалдығы кассаға қабылданды|6800 |1010 |1250 |
|5 |ӘБП ... ... |10000 |3351 |1250 |
| ... сомма ұсталды | | | |
* ... және ... ... ... ... ... ... басқадай дебиторлық қарыздары 1280 «Қысқа мерзімді
басқада дебиторлық қарыздар» шотында есепке алынады. ... ... ... ... ... келесі түрлері: пәтер
жалдаушылардың, ата-аналардың, ... ... ... ... ... ... басқадай дебиторлармен шағым-талап бойынша
қарыздар есепке алынады.
Шағым-талап деп кредитордың өзінің ... ... мен ... ... ... дауды өз еркімен реттеу жөніндегі жазбаша
талабын түсінеміз. Белгіленген тәртіп бойынша талап еткенге ... ... ... қарызгерге шағым-талабымен баруы керек.
Кәсіпорын шағым-талап бойынша қарыздарды уақытында және ... ... ... ... қолдануға міндетті. Шағым-талапта: шағым-
талап қоюшы кәсіпорынның атауы; шағым-талаптың нөмірі және ... ... ... айғақтарды растайтын жағдайлар мен дәлелдер; тиісті
(нормативтік)актілерге сілтеме; мәлімдеушінің төлем және есеп ... ... ... ... ... ... ... тиісті. Кем шыққан өнімдер, тиісті сапарға сай ... ... ... ... емес ... ... орнын толтыру жөніндегі және
осындай өнімдерді ... үшін ... ... қоса ... шағым-
талаптар бір айдың ішінде қойылады, ал басқа себебтер бойынша туындаған
шағым-талаптар екі ... ... ... ... ... ... соммаларын 1280 шоттың
дебетіне - ... ... ... ... және ... есеп ... ... кредитінен;
қате аударылып есептен шығарылған соммалар бойнша банкке шағым-талап қойған
жағдайда – 1040 «Есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... немесе сот ұйғарған көлемде келісім
міндеттемелерін орындамағаны үшін ... ... ... ... ... айыппұл, өсім айыбы, тұрақсыздық айыбы соммаларына
6280 «Басқада қызметтен ... ... ... ... ... шағым-талап бойынша төлем түскен жағдайда 1040 шотын
дебеттейді және 1280 ... ... ... ... талап бойынша бас
тартылған төлемдер сомасы 1280 ... ... 7210 ... және ... ... дебитіне шығарылады.
1280 шотында мынадай айырысуларды есепке алады:
1) шаруашылық ішінен бөлінген бөлімшелердің негізгі құралдары бойынша;
2) тауарлы- материалдық құндылықтардың босатылуы ... ... ... жұмыс және қызмет; бөлімшенің қызметкерлеріне еңбекақысын
төлеу бойынша;
3) егер қордың тиісті бөлігі бөлімшелерге берілмей бас ... ... ... ... онда тұтыну қорлары және солардың
есебінен қаражат жұмсау бойынша;
4) басқада ағымдағы операциялар бойынша.
«Керемет» ... ... 2008 жылы 1280 шоты ... ... ішкі ... ... бөлігінде шоттардың келесі
корреспонденциясы жасалады.
2.16-кесте
Шаруашылық операцияларының мазмұны
| ... ... ... ... мың |Д-т |К-т |
| | ... | | |
|1 | 2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... бөліміне берілді | | | |
| ... ... |5800,0 |1281 |2415 |
| ... ... |720,0 |1281 |1352 |
| ... |800,0 |1281 |1354 |
| ... ... |120,0 |1281 |1355 |
| ... ... | | | |
| ... |7440,0 | | |
|2 ... ... ... |210,0 |1281 |1040 |
| ... ... ... есеп | | | |
| ... ... аударылды (№271 авизо) | | | |
|3 ... ... ... тексеру |42,0 |3540 |1281 |
| ... ... ... ... | | | |
| ... (№305 авизо) | | | |
* ... ... ... ... ... ... бас ... ішкі шаруашылық есептері
бөлігіндегі қалдығы, құрылымдық бөлімшелердің оған берешек ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның біріктіріліп жинақталған ... ... және 3540 ... ... ... ... ішкі
шаруашылық есептері бойынша қарыздар, өзара өтеледі де, ... ... ... дейін 1281 және 3540 шоттары бойынша
қарыздар соммасы салыстырмалы түрде ... ... яғни ... ... ... ... берілген аванс бойынша есеп айырысудың есебі 1610
«Қысқа мерзімді берілген аванстар» және 2910 ... ... ... ... шоттарында жүргізіледі. Бұл бөлімшелердің екі шоттары бар
яғни мерзіміне ... 1611, 2911 ... ... үшін ... ... және 1612, 2912 «Орындалатын жұмыстармен
көрсетілген қызметтер үшін берілген аванстар».
1610, 2910 «Берілген ... ... ... ... ... ... тапсырыс берушілерден олардың ішінара
дайын болуына қарай қабылданған өнімдер, жұмыс және қызмет бойынша ... ... ... ... көрсетіледі.
Аванс берілген жағдайда 1610, 2910 бөлімше шоттар ... ... ... айырысу шотындағы нақты ақша», 1050 «Ел ... ... ... ... және т.б шоттары кредиттеледі.
Босатылған тауарлы-материалдық құндылықтарды, атқарылған жұмысты
көрсетілген қызметті қабылдау актісін, ... алу ... ... (1310, ... ... , 1320 ... өнім», 1330 «Тауарлар»,
1420 «Орнын толтыруға тиісті қосылған құн ... , 8030 ... 8040 ... ... және т.б ... ... және 3310 ... және мердігерлермен есеп айырысу
»шоты кредиттеледі.
Алынған тауарлы-материалдық құндылықтар үшін ... ... ... үшін ... ... ... ... төлеу (3310
шоттың дебеті, 1050, 1040, 1010 шоттардың кредиті), 1611, 2911 және 1612,
2912 шоттарда ... ... ... ... ... ... ... қалу
арқылы жүзеге асырылады.
Жабдықтаушының сатып алушыға тұтастай немесе жартылай пайдалынылмаған
авнстар соммасын кері қайтарылуы 1040, 1050 ... 1010 ... ... 1611, 2911 ... 1612, 2912 шоттардың кредиті бойынша көрсетіледі.
«Керемет» ... ... 2008 жылы 1611, 2911, 1612, 2912 ... корреспонденциясы жасалады.
2.17-кесте
Берілген аванстар бойынша шоттардың корреспонденциясы
|№ |Шаруашылық операциялардың|Сомасы, мың | Д-т | К-т |
| ... ... | | |
|1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|1 ... ... ... | 856,3 | 1611, 2911 | 1040 |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | |
|2 ... ... | 2345,2 | 1612, 2912 | 1040 |
| ... қызметтері | | | |
| ... ... ... | | | |
|3 ... ... | 3201,5 | 3310 | 1611, ... ... бойынша | | |1612, 2912 |
| ... ... | | | |
* ... ... бойынша шоттардың корреспонденциясы[27]
Берілген аванстардың талдамалық есебі, түрлі дебиторлармен ... есеп ... ... ... ... әр ... 1611, 1612 және 2911, 2912 шоттардың жекеленген түрінде ... есеп ... ... машинограммада жүргізіледі.
2.4 Факторинг және форфейтинг операцияларының есебі
Дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... субъектілер бірінші кезекте олардың
айналымдылығын талдайды. Әдетте, дебиторлық қарыздың айналымдылығы 30-дан
90 ... ... тең ... егер де осы мерзімнен асып ... онда ... өтіп ... деп ... ... ... ... қарызды талап ету құқын
факторингтік компанияларға жүктейді.
Факторинг, ... ... ... ... ... табылады және ол
үшінші тұлға ретінде өндіріп беру үшін ... ... ... ... ... ... басқа да несиелік, коммерциялық
ұйымдар бола алады, ... олар ... ... ... ... үшін ... керек. Бірақ кез келген кәсіпорын немесе ұйым факторинг ... ... екі ... да ... ... ... ... қызметі үшін, өз құқын берген кәсіпорын автоматты түрде ... Бұл ... ... дебиторлық қарызды талап ету құқын берген кәсіпорын
мен факторинг компаниясы келісім-шартқа отырады. Ондай ... ... ... та ... болуы мүмкін.
Осы келісім-шартта, клиентке құқын ... ... беру ... ... яғни ... құқы да ... ... қызметтің құны
көрсететін қызметтің түріне, қаржылық жағдайына және т.б. факторларына
тәуелді ... ... ... ... ... Хал» ... 326250 ... беретіндігі жөнінде келісім –шартқа отырған. Енді осы ... ... ... ... алу үшін ... ... ... яғни «Қазақстан Халық Банкі» ұйымымен келісім ... ... ... ... ... компания «Крок-Е» ЖШС
(қаржылық ... ... ... «Инком Хал» ЖШС-не тауарды
жөнелткеннен үш күннің ішінде «Керемет» ... есеп ... ... ... ... Шын ... «Инком Хал» ЖШС-гі жасалған контрактының 80%
құнын бірден аударған, ал қалған ... ... (20%) ... ... ... ... ... аударылған. Келісім-шартқа сәйкес
марапаттау соммасы, несие мөлшерлемесі сияқты 38% ... ... ... ... ... ... 18 күнді құраған.
Факторинг келісім-шарты бойынша марапаттау ... ... күн] ... және сол соммасы төлеуге қабылданған.
Енді біз шоттар корреспонденциясын жасап көрейік.
Қойылған талапқа ... ... ... бойынша жасалатын
операциялардың есебі. Бір ... ... ... ... бойынша
жасалатын бір заңды тұлғаның (цессионарға) қандай да бір міндеттемесін
(тауарлы-материалдық құндылықтарды ... ... ... ... ... үшін төлемді) орындаған кезде өзінің ... ... ... ... ... ... ... азайтып немесе төмендетіп
береді.
Міндеттеменің негізінде ... ... ... ... ... тұлғадан басқа тұлғаларға өтуі мүмкін. Бұл ... ... ... ... өтуі ... ... ... табылмайды. Бұл
кезде кредитор бірінші заңды тұлғаның келісімін талап етпейді, егер ... ... ... ... келмесе. Құқық талабын ... ... ... ... ... болып табылады[28].
Кей жағдайда кредитордың келісімсіз міндеттемелердің талабын ... ... ... ... болған кредитор бірінші кредиторға келеңсіз
жағдай туғызуы мүмкін:
- тауар нарығында ол кредитор бәсекелес болып табылуы мүмкін;
- кредитормен қарыз ... ... ... беруші кәсіпорынның)
бұрындары олардың арасында шаруашылық даудың болуы мүмкін,
- кредитормен қарыз ... ... ... ... ... бір-
бірінен бөлетін тұлғалары (аффилирлік) болуы мүмкін т.б.
бұл жағдайда кредитор басқа бір ... ... ... ... ... ... кредитормен келісіп алады.
Құқықтық талапты, әдетте азайтылған соммасына береді, яғни ... аз ... ... ол ... ... ал цессионда табыстың
пайда болуына әкеледі. Егер де ... ... ... ... ... ... болса, онда ол сәйкесінше, цезентте табысты, ... ... ... ... ... ... «Зере ЛТД» ЖШС –мен 471250 теңгеге үш
күннен кейін жеткізіп беретін ... ... ... келісім –шартқа
отырған. Бірақ төлем дер кезінде төленбегендіктен «Керемет» ЖШС-гі ... ... ... ... беру үшін ... ЖШС-мен келісім –шартқа
отырған, бұл келісім-шартта мынадай талаптар болған:
1 вариант (нұсқа). ... ... ... 5 ... ... ... кейін, «Керемет» ЖШС-тің (цедент) есеп айырысу
шотына кантракт құнының 100% төленуін талап еткен.
Енді осы ... ... ... ... ... ... мазмұны 1 нұсқасы
|№ |Шаруашылық ... ... |Д-т |К-т |
| ... мазмұны | | | ... |1 |2 |3 |4 ... ... ЖШС) |
|1 ... ... ... | | |
| ... ... контракт | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... |243750 |7010 |1330 |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| |ҚҚС ... (14%) |406250 |1211 |6010 |
| | | | | |
| | |65000 |1211 |3130 |
|2 ... ... жаңа | 471250 | 1213 | 1211 |
| ... (цессионарға) | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
|3 ... |471250 |1040 |1213 |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... тауар| | | |
| ... | | | |
| ... ... ... ЛТД ЖШС ) |
|1 ... ... ... | | |
| ... ЛТД» ... | | | |
| ... ЖШС-тен | | | |
| ... ... | | | |
| |- ... ... құны | | | |
| ... |406250 |1330 |3310 |
| |- ҚҚС ... | | | |
| | |65000 |1420 |3310 |
|2 ... ... |471250 |1280 |1040 |
| ... жаңа ... | | | |
| ... ЖШС алған | | | |
| ... үшін ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|3 ... ... |471250 |3310 |1280 |
| ... | | | ... ... |
|1 ... ... |1213 |3540 |
| ... ЛТД» ЖШС) ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|2 ... ... ... |471250 |3540 |1040 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|3 ... ЛТД» ЖШС ... |471250 |1040 |1213 |
| ... ... соммасы | | | |
| ... ... | | | |
* ... ... ... 1 нұсқасы[29]
Енді біз цессия келісім-шарттағы төлем сомасын анықтаудың бір бөлігі
өзгерген жағдайдағы ... пен ... ... ... ... ... ... ЖШС-гі (цессионер) 5 күннің ішінде «Керемет»
ЖШС-мен ... ... 85 % ... ал ... 15 % ... ... марапаттау ретінде қалдырған.
Кесте 2.20
Шаруашылық операцияларының мазмұны 2 нұсқасы.
|№ |Шаруашылық ... ... |Д-т |К-т |
| ... ... | | | ... |1 |2 |3 |4 ... «Керемет» ЖШС) |
|1 ... ... | | | |
| ... 1-вариантқа | | | |
| ... ... ... | | |
|2 ... ... |400563 |1213 |1211 |
| ... жаңа | | | |
| ... ... | | | |
| ... есептен | | | |
| ... 400563 | | | |
| ... | | | |
|3 ... ... |70687 |7210 |1211 |
| ... және | | | |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|4 ... ... |400563 |1040 |1213 |
| ... ... | | | |
| |ЖШС) ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... түсті | | | ... ЖШС ) |
|1 ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... |400563 |1213 |3540 |
| ... | | | |
|2 ... қарыздың | | | |
| ... пен | | | |
| ... ... |70687 |1213 |6280 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
|3 ... ... ... |3540 |1040 |
| ... аударылды | | | |
|4 ... ... |471250 |1040 |1213 |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
|5 ... ... |70687 |3540 |1213 |
| ... | | | |
* ... операцияларының мазмұны 2 нұсқасы[30].
1. вариант (нұсқа). «Крок-Е» ЖШС-гі (цессионар), ... ... ... 5 күн өткеннен кейін, «Керемет» ЖШС-нің (цедент) есеп
айырысу шотына өз талабын азайтқаны (жеңілдік ... үшін 500 ... ... ... аударған.
2.21-кесте
Шаруашылық операцияларының мазмұны 1 нұсқасы
|№ |Шаруашылық ... ... |Д-т |К-т |
| ... ... | | | ... |1 |2 |3 |4 ... ... ЖШС) |
|1 ... ... | | | |
| ... жаңа ... | | | |
| ... қарыз |471250 |1213 |1211 |
| ... ... | | | |
|2 ... ... | | | |
| ... несие | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... |24785 |1213 |6280 |
| ... | | | |
| |ҚҚС ... (14%) |3965 |1213 |3130 |
|3 ... ... | | |
| ... ЖШС алынған | | | |
| ... ... яғни |500000 |1040 |1213 |
| ... ... | | | |
| ... келіп түсті | | | ... ЖШС ) |
|1 ... ... | | | |
| ... ... |471250 |1213 |3540 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|2 ... ... | | | |
| ... соммасы мен | | | |
| ... ... | | | |
| ... нақты төленген |28750 |7210 |3540 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... жатқызылды | | | |
|3 ... ... ... |3540 |1040 |
| ... ... | | | |
|4 | ... ЛТД» ... | | | |
| ... ... ... |471250 |1040 |1213 |
| ... келіп түсті | | | |
* ... ... ... 1 нұсқасы[31]
Келесі қарастыратын операциялардың бірі форфейтингалық операциялардың
есебі. Форфейтингалық қызмет факторингалық операцияларының бірі ... ... бұл ... ... ... ... тауарлы вексельді сатып алғандығын білдіретін факторингалық
арнайы нысан. Форфейтинго шарты бойынша өнімді сатушылар вексель бойынша өз
талабын ... ... ... ... ... ал ол өзіне
тиесілі марапаттау соммасын ... ... ... бірден төлейді.
Бұндай қаржылық форфельдік вексель бірақ рет жасалынады, ал оның ... бір ... ... келеді. Форфей теңдігінің жай ... ... ... ... қарызбен байланысты барлық шығыста
форфейтордың еншісіне тиеді, яғни вексель ... ... ... ... ... ... ... ЖШС-ның 1200 мың теңге векселін
алған болатын және ол 60 күннің ішінде өтелуі керек еді, сондай-ақ ... құны 1100 мың ... ... болатын, бірақ форфейтор оны 20 күннің
ішінде өтеп, 1050 мың теңге беретін ... ... ... ... кезде,
«Керемет» ЖШС-не тиесілі марапаттау соммасы 3333 ... ... осы ... байланысты шоттар ... ... ... ... ... ... |К-т |
| ... ... | | | ... | 1 |2 |3 |4 ... ... |
|1 ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... ... |900000 |7010 |1330 |
| ... ... | | | |
| |ҚҚС ... (14%) |948276 |1211 |7012 |
| | | | | |
| | |151724 |1211 |3130 |
| | | | | |
| | | | | |
|2 ... ... өтеу | | | |
| ... ... вексель: | | | |
| ... ... үшін | | | |
| ... ... |110000 |1212/2 |1211 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... |100000 |1212/3 |3520 |
| ... |1200000 | | |
|3 |20 күн ... ... |33333 |3520 |6110 |
| ... ... марапаттау| | | |
| ... ... деп | | | |
| ... | | | |
|4 ... ... |(66667) |1212/3 |3520 |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | | |
|5 ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... үшін |1050000 |1040 |1212/2 |
| ... ... | | | |
| ... |33333 |1040 |1212/3 |
| ... |1083333 | | |
|6 ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... зиян |50000 |7470 |1213/2 |
| ... ... | | | |
| |50000 ... | | |
|2 ... ... | | | |
| ... жаңа кредитор | | | |
| ... ЖШС ... | | | |
| ... үшін ... |471250 |1280 |1040 |
| ... ... ... | | |
| ... (банкіні қоспағанда) |
|1 ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... алынған |1050000 |1212/2 |1040 |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... |33333 |1270 |1040 |
| ... ... | | | |
| ... |1083333 | |
|2 ... ... |66667 |1212/3 |3520 |
| ... ... | | | |
| ... 66667 теңге | | | |
| ... | | |
| |) | | | |
|3 |Ай ... ... |66667 |3520 |6110 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... 500000 ... | | | |
| ... | | | |
|4 ... жеткеннен кейін | | | |
| ... ... да, | | | |
| ... ... да | | | |
| ... | | | |
| |- ... ... |1050000 |1040 |1212/2 |
| ... қарыз сомасы | | | |
| ... ... | | | |
| |- ... ... |66667 |1040 |1212/3 |
| ... марапаттау | | | |
| ... ... ... | | | |
| |- ... ... |33333 |1040 |1280 |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | | |
| ... |1150000 | |
|5 ... ... бойынша | | | |
| ... ... ... |50000 |1040 |6280 |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... барлық ақша | | | |
| ... 1200000 ... |1200000 | | |
| ... | | | |
* ... ... ... ... өтіп ... ... ... қарыздар және де ... ... ... деп ... соммасы 7210 шоттың дебеті бойынша
және 1212 ... ... ... ... ... ... бойынша өтеу
мерзімі өтіп кеткен болып мына деңгейдегілер жатады:
- төлем күнінен бастап ... ... ... ... шығатын талап ету мерзімі үш жылдан асса;
- қарсылық білдіру ... ... ... индоссанттарға қарсы
вексель ұстаушылардың талап ету мерзімі бір жылдан асса;
- индоссант вексельге төлеген күнінен бастап ... ... ... болған жағдайда олардың талап ету мерзімі алты
айдан асса.
1213 «Басқа да» шоты бойынша шаруашылық ... ... ... ... есепке алуы мүмкін, атап айтқанда: цессионардың алған
дебиторлық қарызы, ... ... ... пайда болуы және т.б.
1211 шоты бойынша талдау есебі сатып ... ... ... әр қайсысы бойынша жүргізіледі. Оның аналитикалық есебі сатып
алушылардың төлеу мерзімі ... ... және ... төленбеген
берешегі жөнінде; 1212-шоты бойынша, төлеу мерзімі өтпеген вексельдермен,
банкілерде есепке алынған вексельдермен, ақша қаражаты ... ... ... ... ... ... деректер алуды қамтамасыз
етуге тиіс; 1213 шоты әрбір дебитор немесе келісім-шарты бойынша, яғни есеп
айырысуды жүзеге ... ... ... ДЕБИТОРЛЫҚ БОРЫШТАР БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУ ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ АУДИТІ
(«КЕРЕМЕТ» ЖШС-НІҢ МЫСАЛЫНДА)
3.1 Дебиторлық қарыздардың аудитін жоспарлау және оны ... ... көп ... тарихы бар, оның дамуы әкімшілік пен инвесторлар
арасындағы мүдделердің ... ... ... ... ... ... ... мына негізгі шарттарды тудырады:
- ақпарат ... ... және ... ... ... берушілер және басқа ... ... яғни ... ... объективті
болмауына әкеліп соқтыруы мүмкін;
- объективті емес ақпараттарға ... ... ... ... ... ... ... ықтимал;
- алынған ақпараттың шындыққа жанасымдылығын бағалау немесе тексеру
үшін фирманың пайдаланушыларында жоқ арнайы білім ... ... ... ... оның ... тікелей бағалау үшін уақыты
мен материалы бола бермейді.
«Аудит» сөзін латын тілінен аударғанда «тыңдаушы» ... ... ... ... ... ... объект туралы объективті,
шынайы және нақты мәліметтер беру.
Қажетті ақпаратты алу мен бағалаудағы ... ... ... ... ... ... Оның негізгі міндеті – есеп берулерді
анық күмәнсіз ету; тұтынушыға ақпаратты ... ... ... ... ... ... тексеру;
- есепті жүргізу және қалпына келтіру;
- бухгалтерлік есеп бойынша кеңес беру;
- салық салу;
- оқыту;
- мүлікті және ... ... ... ... анықтау үшін компоненттерін атап өту керек, оларға
келесілер жатады:
1. Шаруашылық субъектілер
2. Клиенттің аудиторға берген ақпараты
3. Аудитордың біліктілігі
4. Фактілерді ... және ... ... және ... жинақталған фактілер
стандарттарға сәйкес бағаланады.
6. Аудиторлық есеп.
Классикалық ұғымда аудит – кәсіпорында ... ... ... ... жүзеге асыратын ешкімге тәуелсіз сырттай қаржылық бақылау.
Мұндай кәсіби бақылау аудитке деген ... ... ... ... ... Кәсіпкерліктің дамуы мен капитал өсуінің әсері;
2) Өзін-өзі реттеуге ұмтылатын ұйымдар ... арта ... ... ... ... ... ... олардың салған ақшаларының сақталуына кепілдік
беруді қамтамасыз ететін жағдай тудырудың ... ... ... көп әрі ... ... ... ол туралы ақпаратты дербес ... ... ... ... ... ... ақпаратты пайдаланушылар компанияның есептік
жазбаларына әдетте қолдары жете бермейді және ... ... жиі бола ... ... қабылдайтын шешімнің салдары өздері үшін өте
маңызды болуы мүмкін, сондықтан да аудитор ... ... ... болуы мен анықтығы оларға ауадай қажет.
Аудит аудитор немесе аудиторлық фирма мен ... ... ... ... ... ... ресми ұсыныс жасауы керек. Содан
кейін аудитор мен клиент арасында аудитті жүргізу шарттары ... ... ... ... ХАС-на сәйкес міндеттеме-хат аудитордың қойылған міндеттемелермен,
жұмыс көлемімен және ... ... ... ... ... ... растайды. Хат жұмыс басталғанға дейін берілуі
керек.
Кәсіпорыннның мамандануы, оны ... ... ... ... ... әр кез ... аудитті жүргізу қадамдарының нақты кезектілігін
анықтауды және аудиторлар арасында міндеттемелерді ... ... ... ... белгіленген мерзімде тиімді және сапалы орындалатындай
етіп жоспарлауы керек. №7 ... ... ... ... ... ... ... аудиттің жалпы стратегиясын және ... ... ... – бұл ... ... ... қоғамдардың,
серіктестіктердің және басқада шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметін
экономикалық талдаудың және қаржылық бақылаудың салыстырмалы түрдегі ... ... ... мен ... ... ... ... деп, айтуға
болмайды. Алайда көптеген операциялық ... ... ... ... да, ... мен ... екеуі бір ұғымды білдірмейді. Аудит бақылаудың
шығармашылық ... ... ... Ол ... ... мен ... кемітпей, керісінше толықтырады.
Аудиторлық іс экономикалық талдау, кешенді құжаттық тексеру, балансты
немесе ... ... ... ... туралы біздің
ұғымымыздан бөлек болса да аудитор өзінің міндетін жүзеге асыру барысында
аты аталғандардың және ... ... ... ... ... пайдаланады.
Аудиттің жалпы жоспары аудиттің негізгі кезеңдерін, тексеру көздерін
және олардың орындалу мерзімін анықтайды.
Әкімшілік құқы бар және ... ... ... ... өз ... таңдамайды. Бұған керсінше, аудиторды клиент ... ... және ... ... ... ... жол ашатын азаматтық құқықпен реттеледі.
Тексеру және бақылау түсініктеріне қарағанда, аудит ұғымының аясы кең,
өйткені бұл қаржылық көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ... ... ұтымды ету мен табысты оңтайландыру
үшін шаруашылық қызметін жақсарту бойынша ... да ... ... ... ... ... ... асырылатын, оның ішінде,
бухгалтерлік есеп, ішкі бақылау және ... есеп ... ... ... ... ... ... ресурстарды пайдаланудың
тиімділігін арттыру және шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... сараптамасының өзінше бір түрі ретінде
анықтама беруге болады.
Аудиторлық ... ... ... ... ... ... ... негізгі участоктар.
2. Тексеру мақсаты.
3. Тексеру тәсілдері.
4. Аудиторлық бригада мүшелері арасында міндеттемелерді бекіту.
5. Тексерудің болжамды ұзақтылығы.
6. ... ... ... ... ... кезінде сатып алушылар және
тапсырыс берушілермен, өзінің ... ... ... ... есеп ... ... түседі[34].
Шаруашылық субъектілер өзінің қатынастарын қолма-қолсыз есеп айырысу
арқылы сонымен өнімдер және тауарлармен тікелей ... ... да ... айырысу операцияларының дұрыс ұйымдастырылуы шаруашылық субъекті
қаражаттарының айналымылығын жылдамдатады, сонымен ... ... ... ... ... және ... ... жағдайының жақсаруына
көмегін тигізеді.
Аудит нарықтық экономика жағдайында барлық шаруашылық ... ... ... рөл ... Ол анық ... ... ... арасындағы сенімділікті қалыптастыруға
септігін тигізеді, оңтайлы басқарушылық шешімдерді іріктеумен кемшіліктерді
жою ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметіннің тиімділігін
арттыруға және тұтастай қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... ... экономикадық, техникалық, заңдық және басқада қызмет
салаларында жүргізуге болады. Аудиттің ең ... ... ... жүргізуші субъектілердің қаржылық есеп берулерінің нақты екеніні
анықтау болып табылады[35].
Бұл арада клиенттің ... ... ... ... ... мән ... ... қызмет нәтижелері
және олардың заңды сақтауы туралы ақпараттың тәуелсіз расталуы мемлекетке,
меншік иелеріне, ... ... ... және ... бойынша серіктестеріне қажет. Негізгі есеп тұжырымдамасы бойынша
Америкалық бухгалтерлер ассоциациясы ... ... ... қамтып
жинақтаған анықтамасында былай делінген: «Аудит-бұл экономикалық әрекеттер
мен оқиғалар, олардың белгіленген деңгейінің нақты ... ... ... ... ... бағалаудың және нәтижелерді мүдделілілік
танытқан пайдаланушыларға беретін жүйелік ... ... ... ... ... мынадай анықтама берілген:
«Аудит Қазақстан Республикасының ... ... ... ... есептіліктің дұрыс және объективті жасалғаны туралы тәуелсіз пікір
білдіру мақсатында заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... мазмұнын қалыптастырамыз, өйткені арнайы әдебиеттерде
оның әзірге айтарлықтай нақты әрі дәл ... жоқ. ... ... ... пәні ... ... білдіретін экономикалық құбылыстар
мен оқиғалар және процестер, сондай-ақ мәліметтері ... ... ... ... ... және ... ... алатын
әртүрлі мақсаттарды көздейтін заңды және жеке ... ... ... ... ... арттыру, кеңес
берушілік, бақылаушы- талдамалы және ... да ... ... ... ... мазмұны алға қойылған мақсаттар мен бақылау объектілерін ескеру
арқылы нақтылануы мүмкін. Мысалы, егер аудит ... ... ... қаржылық қызметі кіретін болса, онда мұндағы мақсат
оның есеп ... мен ... ... рас ... ... ... ... яғни кәіпорнынның қаржылық есеп беруінің нақты
қаржылық жағдайымен қаншалықты сәйкес беруі туралы өз ... ... ... ... ... ... ХАС (МСА) 200-де ... рет-ретімен айтылған. Онда былай
делінген: қаржылық есеп беру аудитінің ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп берулердің жасалғаны
немесе жасалмағаны туралы аудиторға өз пікірін білдіруге мүмкіндік беру.
Бұл ... ... ... ... ... ресурстарды,
салықтарды дұрыс есептеудің талдауын, қаржылық жағдайда жақсарту ... ... ... ... ... кірістері мен
шығыстарын, қызмет нәтижелері мен шығынды оңтайландыруды жақсы пайдаланатын
резервтерді анықтауды шарттарымен міндеттер туралы ... ... ... ... ... ... объектісіне кәіпорындағы бухгалтерлік есептің жағдайы
кіретін болса, онда ... ... оның ... заңның
талаптарына, шаруашылық жүргізуші субъектілердің өз ішінде қабылданған
есептік саясатпен және ... ... ... ... ... ережелерге қаншалықты сәйкестігін тексеру жатады.
Егер аудиттің объектісіне ... ... ... ... ... мақсат-осы қызметтің тиімділігін бағалау, шығынды барынша кемітудің
ықтимал жолдарын ... ... ... мен ... ... жұмыстың аса жоғары түпкілікті нәьижесіне қол жеткізу үшін
ұсыныстарды әзірлеу[36].
Аудит ... ... ... ... ... барысында клиенттің
коммерциялық қызметін жақсартатын жоғары сапалы кеңес беру қызметі болады,
сонымен қатар аудитордың ... мен ... қоса ... ... ... мақсаттарына қол жеткізу үшін нақты міндеттерді
шешіп алу ... ... ... ерекшелеп мыналарда көрсету бөліп керек:
1) Кәсіпорынның ... ... ... ... ету және осы есеп ... ... ... тәуекелді қолайлы деңгейге дейін азайту;
2) Шешім қабылдаудың логикалық ... ... ... ... ... ... құзыретті мағлұматтарды алып, бағалау;
3) Кәсіпорын экономикасы немесе оның белгілі бір қызмет түрінің,
оның ішінде, инвестициялық, ... және ... ... ... ... ... ... және оның жарғысының бір-біріне сәйкестігін,
жасалған бизнес-жоспардың және ... да ... ... ... ... ... Заңның сақталуын, бухгалтерлік есепті жүргізудің және есеп
берудің ... ... ... ... ... ... ... жанасымды ақпаратпен
пайдаланушылардың қамтамасыз етілуін бақылау;
6) Заңды белгілейтін бастапқы ... мен ... ... шаруашылық операцияларның қаншалықты сәйкестігін
тексеру;
7) Кәсіпорынның өндірістік, маркетингтік, инвестициялық ... ... мен ... ... ... ... ... кеңес беру қызметін көрсету;
8) Клиенттің меншігін бекітіп беруге, оның бизнесінің тиімділігін
артыруға және кемшіліктерді жоюға ықпал ету.
Аудиттің ең ... ... алға ... ... оның ... жүргізу шарттарына байланысты болады. Мысалы, ішкі аудитте оның саны
ақпараттық базаның ұлғаюына, талдамалы рәсімдері ... ... ... ... ... ... ұсыныстарды әзірлеу және әртүрлі
кешенді қызметтерді қамтитын іскерлік кеңес беру бойынша күрделі қызмет
түрлері.
Аудиторлық ... ... ... ... формалардың біріне тексеру
жатады. «Тексеру» термині латынның «revisio» ... ... ... ... ... қарау» немесе «қызметтерді зерттеу» дегенді, ал
«тексеруші»-«тексеріс жүргізетін ... ... ... Оның ... ... ... ... барысында іріктемесі
құжаттық дәлелдерге негізделген тексеру-бақылау рәсімдері мен әдістік
тәсілдері, әртүрлі ақпарат ... ... ... ... ... кем ... ысырапты, залалды анықтаудағы нақтылық, оның
дәлелдеу ... ... ... тыс ... түгендеу тізімдемесі
(ведомость), материалды жауапты тұлғаның түсініктемесі ... ... ... ... ... және бақылау ұғымдарынан әлде қарай терең. Аудитор
тексерушіден өзінің мәнін, мақсатын, клиентпен қарым-қатынасын, тәуелсіз
пікір ... ... баға ... ... даму келешегімен жағдайы
туралы қортыныдысының негізділігі бойынша ерекшеленеді.
Аудит қаржылық көрсеткіштерінің анық ... ... ... ... ол, ... бірге, кемшіліктерді жою мен шаруашылық
жүргізуші ... ... ... ... ... ... орай, ол аудит анықтамасында бизнестің өзінше бір
(өзгеше) ... ... ... ... ... қоса есепті ұйымдастыруды, ішкі бақылауды, әр
түрлі тәуекелділікті бәсеңдетуді, менеждментті, маркетингті жетілдіруді,
басқа да ... ... ... ... ... жүзеге асыру, қалыптастыру бойынша әр түрлі кеңес беру мен кәсіби
қызмет көрсетулерді қамтиды.
XX ғасырдың 80-інші жылдарының ... ... ... ... ... кәсіп бухгалиерлік есеп, қаржы, ... ... ... және ... ... ... ... әртүрлі салаларын
басқаруды ұйымдастыру салаларындағы жоғары білікті мамандар үшін келешегі
зор әрі ... ... ... ... ... және оның рәсімі (процедурасы) эволюцияның үш сатысына
(статиясынан) ... ... ... ... аудит, тәуекелге
негізделген аудит. Бастапқөы аудит ... ... есеп ... ... ... шындыққа жанасымдылығын тексеру және растаушы
түрінде болады.
Растаушы аудитте негізінен бухгалтерлік тіркелімдер мен есеп ... ... ... ... ... Сол ... де бұл кезең
«кітапты аудиттеу» деп ... ... ... ... ... оның ... бар. ... жүйелі-бағдарламалы аудит әкімшілікті ешкім
бақыламайтын жағдайда ... ... ... ... жүзеге
асырады. Бұл арада аудиттің рәсімі (процедурасы) басқарушы-инвесторларды
емес, ... ... ... ... тұр ма, жоқ па, соны анықтауға
бағдарланған[37].
Тәуекелге негізделген ... ... ... ... оның ... тар әрі қиын ... қарай тексеруді іріктеп
жүргізетін аудит. Ол тексеру ... ... беру ... ... ... ... және оның ... алуға бағдарланған. Тәуекелділік
аудитінің айрықша маңызы-аудитордың немесе аудиторлық фирмалар өз беделін
жоғалту және клиенттерн ... ... ... ғана емес, сонымен
бірге, аудиторлық ... ... ... ... ... мен ... зиянда, осы аталған қәтелерге ұрынып қалудың
ықтималдылығында болып ... орай ... ... ... ... мен ... көп ... бөлетін болды. Қауіп-қатері (тәуекелі) көп салаларға
аудиторлық жұмыстарды шоғырландыру арқылы ... ... ... кететін уақытты үнемдеуге болады. Осылар мен уақыт және клиентке
қызмет көрсету шығындарын ... ... ... ... ... қол ... ... артық шығындары мен ысыраптың алдын алу ... ... ... ... ... ... Бұл субъектілер
қызметінің қаржылық жағдайымен қаржылық нәтижелерін, іскер балсенділігін
болжау ... ... жаңа ... ... ... болуымен
шарттасылған. Тәуелсіз қаржылық бақылау қабылданған этикалық және ... ... ... ... және ... функцияларды орындайды.
Оған қоса, нарықтық қатынастардың даму ... ... ... ... ... ... және ұлттық экономиканың нақты
секторларында шаруашылық жүргізудің тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстарды
негіздердің маңызды құралына айналып отыр.
Бүгінгі таңда Қазақстанның ... ... ... ... ... бар. Бұл ... аудиторлық тексерулерді сәтті
жүргізуіне ғана емес ... ... ... қол ... ... қызметтердің арасында айтарлықтай салмағы басымдары мыналар:
қаржылық шаруашылық қызметтерді талдау, кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... ... есептеме жасау, құқық, салық салу, жекешелендіру,
мүлікті бағалау, маркетинг, ... ... ... ... ... ... Республикасының «аудиторлық қызмет туралы» заңы аудиторды
жүзеге асырудың құқықтық негіздерін анықтайды әрі меншік ... ... ... мүдделерін қорғауға ықпалын тигізетін ... ... ... құруға бағытталған. Егер Қазақстан Республикасы
аудиторлық қызметті реттейтін еліміздің қазіргі заңымен басқа да ... ... ... ... және ... ... бет ... онда халықаралық келісімшарттар мен келісімдердің
ережелері қолданылады. Қарастырылып отырған нормативті-құқықтық ... ... ... ... оны өткізу (жүргізу) және ... да ... және ... беру ... ... тәртіптері
белгіленген. Аудиторлық ұйымдар мен тәуелсіз ... ... ... ... ... ... және жауапкершілік деңгейлері
қалыптастырылады. Бұл заңның нормалары меншік түрлері мен қызмет салаларына
қарамастан барлық ... ... ... ... ... ... ... Онда келісімшарт
негіздеріне қарай ... мен ... ... ... ... өз ... және кез келген мүдделі ... ... ... жеткілікті дәрежеде ашып көрсетіледі.
Тапсырыс берушіге (клиент) аудиторларды (аудиторлық ... ... ... ... ... ... Ол, ... қатар, қаржылық-
шаруашылық қызметтерді тексеру үшін шетелдік аудиторлар мен ... ... құқы бар. ... ... ... ... ... және шынайылығына ... ... ... ... жауап береді.
Кәсіби аудиттің осы заманғы дамуы кезеңінде «аудит» және «аудиторлық
қызмет» ұғымдары ажыратылып ... ... ... ... ... ... дамыту
мәселесінің көп қырлы болуы мына аспектілерді ... үшін ... ... ... ... ... ... мәнін, мазмұнын және мағынасын, оның
бақылаушы – ... ... ... ... ... ... өзара байланысын анықтау; аудиттің ... ... ... ... ... ... даму тенденциясын, мәселелерін
зерттеу бизнес аудитімен талдауымен принциптерімен компоненттерін,
постулаттарын нақтылай түсу, тұжырымдамасын әзірлеу;
2) Әдіснамалық: аудиттің ... және жеке ... ... ... ... ... жүйесін, өлшемдерін, әдістерін
таңдау, экономикалық әлеуетті (потенциалды) пайдалану тиімділігіне
әсер ... ... ... және ... жүргізуші
субъектілерін қызметін жақсарту бойынша әзірлеу;
3) Ұйымдастырушылық: бизнес ... ... ... ... ... және ... базалардың
мағынасын ашу; аудиторлық бақылаушы-талдамалы қызметтердің
технологиясымен ... ... ... ... ... ... есеп ... есебін дұрыс ұйымдастыруды ... ... ... ... ... ... болу ... оның
шынайлылығын және өтелу нақтылығын анықтау болып ... ... ... негізгі міндеттері:
- дебиторлық қарыздардың пайда болу себептерін анықтау қәжет;
- сәйкес дебиторлық қарыздардың баланс баптары бойынша қаншалықты
дұрыс ... ... ... ... ... ... анықтау үшін
аудиторға зертеліп отырған шаруашылық ... ... есеп ... жағдайы
туралы алдын-ала көз-қарас алуы қажет:
Қажетті нормативті базаның бар ... ... ... ... тізімі және оларды толтыру
тәртібі;
2. Аналитикалық есеп жағдайын және есеп ... ... ... ... қайта өңдеу технологиясының
жағдайы;
3. Есеп айрысды ... ... ... ... ... ... кірістік құжаттарды тіркеудің
дұрыстығына функционалдық ... ... ... ... төленген құжаттармен салыстыру болып табылады. Бұл
тұрғыдан қарағанда, кірістік ордерлер бойынша ... ... ... ... ... ... ... ордерлерді төлегенде және төлеушінің қолына құжат
беруді тексерудің жоқтығы немесе шоттардың ... ... ... ... ... ... үшін аудитор алдын-ала аудиторлық
тексеріс бағдарламасын құрастыру қажет, оның ... ... ... және ... ... ... көбіне теріс
пайдаланулар жасалады. Дебиторлық борышты көбінесе, кәсіпорын еңбеккерінің
берешегін жедел ... алу ... ... ... ... ... болып табылады. Ордерлерді дұрыс тіркеу мен түбіртекті тікелей кассаға
беру, бухгалтерияға төленбегн ... ... ... ... анық ... ... және ... пайдалануды болдырмайды.
Ақшаны сіңіріп кетумен күресу ең алдымен барлық ... ... ... ... есеп ... жүзеге асуын талап етеді.
Кәсіпорындар арасындағы есептеулер әдетте қолма-қол ақшасыз аударым
тәртібімен ... ... ... ... арқылы жасалатын есептік және
кредиттік операциялар арнайы ережелерімен реттеледі. Алайда есеп айырысудың
іс жүзіндегі жүйесі кәсіпорынның (банктің ... және ... ... ... ... ... ... Оларды негізінен
басшылар, бухгалтериямен кәсіпорынның қаржы қызметкерлері жасайды. Заңсыз
іс-әрекеттер банк ... ... ... ... ... және ... ... регистрге жазу сипатында болады.
1. Банктен алынған қолма-қол ... ... ... ... ... ... жасыру мен иемдену үшін ағымдағы шот бойынша
операцияларды есепте толық ... Есеп ... ... ... ... Анық емес ... ... негізінде жабдықтаушыларға ақша аудару.
5. Жасанды заңды мен жеке тұлғаларға ақша аудару және ... ... ... ... ... ... ішкі ... жүйесі
Қойылған барлық сұрақтарға жауаптарды бақылау жүйесінің ... ... ... ... ... ... есеп айырысу операцияларының
қойылған талаптарға қаншалықты ... ... ... ал есеп ... ... ... ... орындайма. Егерде қате ... ... ... ... тексеріс бағдарламасына ішкі
бақылауға жатпаған участкілері бойынша сұрақтарды қарастыру қажет.
«Керемет» ЖШС-гі бойынша есеп айырысу жағдайы, ... Бас ... ... есеп айырысу бойынша регистрлер мәліметтерінің
сәйкестігін анықтаудан ... ... ... есеп ... ... және түгендеу материалдары зерттеледі.
Есеп айырысуларды түгендеу материалдарын зерттеу арқасында ішкі
бақылау жүргізілмеген, ... ... ... ... ... ... бар есеп айырысу операцияларын жақсылап тексеруге ... ... ... жүргізу кезінде бақылаудың нақты және
құжаттау ... ... ... логикалық талдау сонымен
қатар аудиторлық бағдарламаның аталған бөлімі негізінде жекелеген сұрақтары
бойынша лауазымды ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу бойынша негізгі операциялар
нақтылы орын алу, шынайылылығы және заңдылығы ... Ол ... ... ... ... ... ... жинақтама
ведмості құрастырылуы мүмкін. Жалпы алғанда сатып алушылар және тапсырыс
берущілер мен есеп айырысу аудитін ... ... ... ... дебиторлық қарыздардың пайда болуы туралы мәліметтерге ие болуы
тиіс. ... ... ... ... ... ... ... пйда болу мерзімі;
- төлем тапсырмасының мерзімі;
- пайда болу себептері;
- ... жою ... ... ... ... бар ... ... сол кезде аудитор дебиторлық қарыз түріне өзінің тұжырымын
беру қажет.
Қарастырылып отырған жағдайда оны ... ... ... яғни
«Керемет» ЖШС-де мұндай дебиторлық қарыздардың түрі жоқ.
Тексеріс барысында келесілер анықталады: ... ... ... есеп ... ... ... ... Соның
нәтижесінде дебиторлармен есеп айырысулары бойынша салыстырма актілеріне
таңдамалы тексеріс жүргізіледі.
Толық ... ... ... ... есеп берулер және ... ... ... ... ... алғанда «Керемет» ЖШС-
гі бойынша дебиторлармен есеп ... ... ... ... ... «Керемет» ЖШС-нің дебиторлық борыштардың құрамы мен ... ... ... ... ... тигізетін ағымдағы
активтерге салынған және кәсіпорынның қаржылық жағдайына әсерін тигізетін
кәсіпорын активі болып дебиторлық ... ... ... Оның ... ... көлеміне сатып алушылар мен есеп айырысу шартына (алдын-ала төлем,
кейінгі төлем), мерзімі ұзартылған төлем кезеңіне, сатып алушылардың ... және ... ... жұмыстары мен дебиторлық жұмыстары
жағдайын ... ... ... ... ... активтер үлгісіндегі тез өсімін сатып алушыларға, сату көлемінің
арттыруына, сонымен қатар сатып ... ... ... ... ... ... ... дұрыс жүргізілуі
мен куәландырылады[42].
Ал дебиторлық қарыздың ... ... үлес ... төмендеуі
егерде оның төлем кезеңінің қысқаруы есебінен болып отырса онда ... ... оң ... ... ... ... қарыз өткізілген өнімнің немесе ... ... ... ... ... болса бұл жағдай
кәсіпорынның іскерлік белсенділігін төмендегені туралы жағдайды көрсетеді.
Сонымен дебиторлық қарыздар ... кері ... бола қана ... ал
оның төмендеуі оң әсерін кейбір жағдайда көрсетпейді.
Дебиторлық қарыз бойынша қарыздарды ... және ... ... ... ... ... қарыздар кәсіпорынның қаржылық қызметінде
проблемаларды тудырады, яғни өндіріс қорларын сатып алумен, өндірістегі
жұмысшылардың ... ... ... ақша ... ... Сонымен қатар дебиторлық қарыздар қаражаттарының қатып қалуы
капитал ... ... ... ... ... ... ... өсімін және пайданың төмендігін көрсетеді. Сондықтан да
әрбір кәсіпорын өздеріне қатысты төленуге ... ... ... тудырады. Д.Стаун, К.Хитчинг тұжырымдары бойынша автомобиль
қозғалысын көрсетеді. Акселераторға бассаң ... ... ... ... ... жылдам істеуіне мүмкіндік береді. Басқаша ... ... ... ... ... ... ақшалар жылдам түседі.
Негізінен тәжірибеде төлемдерді жылдамдату бойынша есеп айырысудың
жаңа жолдарының негізгі түрі болып ... ... ... есеп ... ... ... ... бастапқы қарастырылатын басты
сұрақ немесе мәселе дебиторлық қарыз құрамы мен құрылымының динамикасын
зерттеу табылады.
3.25-кесте
«Керемет» ЖШС-нің ... ... ... ... ... ... ... |
| |2007 ж. |2008 ж. ... |% ... ... ... |66150,0 ... ... |+56,5 |
|соммасы, мың теңге. Соның | | | | ... | | | | ... ... және ... |35000,0 |67000,0 |+32000,0 |+91,4 ... есеп ... | | | | ... аванстар |15000,0 |22000,0 |+7000,0 |+46,6 ... ... ... |16150,0 |14500,0 |-1650,0 |-10,2 ... ағымдағы активтер |23,6 |27,2 |+3,6 |+15,2 ... ... | | | | ... ... % | | | | ... түсімдегі үлесі |9,5 |10,3 |+0,8 |+8,4 ... ... ... |2,2 |2,7 |+0,5 |+22,5 ... ... ... | | | | ... ... ... борыштар динамикасын талдау[43]
Жоғарыдағы таблица мәліметтері негізінде дебиторлық қарыздар ... ... ... ... ... ... ... көреміз, яғни
дебиторлық қарыздың жалпы соммасы 2007 жылы 66150 мың ... ... ... бұл ... 103500 мың теңгені құрай ... 37350 мың ... ... өсіп ... ... ... алушылар және тапсырыс берушілермен есеп айырысу
бойынша дебиторлық қарыз көлемі есепті жылда 91,4 %-ға өсе ... ... ... құрап отыр.
Жалпы ағымдағы активтердегі үлесі есепті жылда 3,6 пунктке өсіп 27,2 %-
ды құрап отыр. Ал дебиторлық қарыздардың жалпы ... ... ... 2007 жылы ... дебиторлық қарыз соммасының 2,2 % -н құрап отырса,
бұл көрсеткіш 2008 жылы 0,5 % пунктке өсіп 2,7 %-ды ... ... ... ... ... ... ... болады. Дебиторлық
қарыздар көлемінің өсімі қызмет ... ... ... есеп ... төмендеуімен байланысты, яғни айналымдылығының тиісті болып
отырғанын көреміз.
Дебиторлық қарыздардың динамикасын талдап ... ... ... болу уақытын талдау қажет, яғни ондағы соммалар құрамында өндіріп ... ... емес ... ... үшін ... Ол үшін келесі кесте
мәліметтерін пайдаланамыз.
3.26-кесте
«Керемет» ЖШС-нің дебиторлық ... ... болу ... ... талдау
|Дебиторлық ... | ... ... ... |мың ... ... | | |
| | |1 айға |1-3 айға |3-6 ... | Бір |
| | | | | ... ... |
| | | | | | ... ... және | | | | | | ... ... | | | | | ... ... |67000,0 |44500,0 |13200,0 |700,0 |2100,0 |1500,0 |
|ішінде | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |7800,0 |6200,0 |1600,0 | - | - | - ... |6500,0 |1500,0 |3200,0 |1800,0 | - | - ... ЖШС |1700,0 |- |- |- |1700 | ... ... |22000,0 |15000,0 |5000,0 |2000,0 |- |- ... ... |10200,0 |2800,0 |900,0 |300,0 |300,0 ... ... |69700,0 |21000,0 |8600,0 |2400,0 |1800,0 |
|Үлесі % | 100 | 67,3 | 20,4 | 8,3 | 2,3 | 1,7 ... ... ... борыштардың пайда болу мерзімін және
құрамын талдау[44]
Жоғарыда аталған кесте мәліметтері бойынша келесі тұжырымдарды жасауға
болады: тауарлар және ... ... ... дебиторлық қарыздардың
ауқымды көлемі бір айға дейінгі өтелу мерзіміне сай келіп отыр, яғни есепті
жылда ол 44500 мың ... ... ... ... ... 15000 мың теңге
берілген аванстар бойынша 10200 мың ... ... да ... ... ... ... дебиторлық қарыздардың көлемі есепті жылда 1800 мың
теңгені құрап отыр. Оның ішінде 1500 мың теңге ... ... ... қызметтер бойынша сатып алушылар мен есеп айырысу, ал 300 мың
теңге басқа да дебиторлық қарыздардаң үлесінде болып ... ... бір айға ... ... ... қарыздардың көлемі
жалпы дебиторлық қарызда 67,3 %, үш айға дейінгі ... ... ... ал алты айға ... 8,3 %, бір ... ... 2,3 % және бір жылдан
асқан дебиторлық қарыздардың үлесі 1,7 %-ды құрап отыр.
Үмітсіз ... ... ... ... қолданбалы
шараларының бірі шаруашылық сот арқылы оларды өндіріп алу болып табылады.
Дебиторлық ... ... ... ... есеп ... баланс нысанынан басқа, бухгалтерлік есептің бастапқы және
аналитикалық материалдары ... ... ... ... ... ... қарыздарды басқарушы қызметкерлер осылардың есебін ... ... ... қарыз соммасы мен бірге мерзімі ұзартылған
дебиторлық қарыздар соммасына мән беруі ... ... ... ... ... ... ... болады. Кәсіпорынның мақсаты болып осы ... ... ... ... көп ... болдырмау табылады. Яғни
дебиторлық қарыздардың көп ... ... ... ... тоқтатады да, өндірістің өндіріс процессін тоқтатуға жол береді.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын дебиторлық борыштың барлығы емес, оның
көлемі, ... және ... т.б, яғни ... ... болу ... ... ... Дебиторлық қарыздың пайда болу ... ... ... есеп ... жүйесі кезінде дебиторлық қарыздың
пайда боуының объективті үдерісі екенін көрсетсе, ... ... ... ... ... ... берешек барлық уақытта есеп
айырысу тәртібін бұзу ... ғана ... ... ... ... өз ... ... үшін толық есептеуге болмайды, өйткені
оның кейбір бөлшектері банк кредитінің объектісі ... ... ... ықпал етпейді.
Осыған байланысты кәсіпорындардағы дебиторлық борыштардың бухгалтерлік
есебін және аудитін жүргізу арқылы, баланстың осы ... ... ... береді.
Дипломдық жұмысқа қорытынды жасай отырып, ... ... есеп ... ... ... ... көшуін ескертетін болсақ,
онда бүгінгі күні дебиторлық қарыздардың есебін жүргізетін бухгалтер –
талдаушылардың ... ... ... есепті компьютерлендіру жұмыс ауқымдылығынан, есептің
жеделдігін және оның ... ... ... борыш есебін жүргізудің барлық принциптері мен ережелері
әрбір кәсіпорынның есеп саясатында қарастырылған және негізделген. ...... ... ... әсер ... ... маңызды
және қажетті процедуралар.
Әрбір кәсіпорынның маңызды ... ... ... барынша
болдырмау болып табылады.
Дипломдық жұмыста бірінші бөлімде, дебиторлық борыштарды экономикалық
мазмұны, жіктелімі және оның ... ... ... ... теориялық негізі толық түрде ашылған. Екінші бөлімде, «Керемет»
ЖШС-нің өндірістік, басқару құрылым және оның ... ... ... қатар, «Керемет» ЖШС-нің мәліметтері негізінде дебиторлық борыш
есебінің ұйымдастырылу тәртібі соның ішінде ... ... ... ... және ... аванстар бойынша есеп айырысу операциялары толық
түрде ашылып, осыған сәйкес нақты бухгалтерлік жазбалар берілген.
Үшінші ... ... ... ... ... ұйымдастыру. Онда дебиторлық қарыздар аудиттеудің ... және ... ... сонымен қатар дебиторлық ... ішкі ... ... ... нақты мысал ретінде тексерісті
ұйымдастыру жұмыстары толықтай ашылған.
Жалпы кәсіпорында дебиторлық ... ... ... ... және ... есеп ... негізінде жүргізіледі және
ұйымдастырылған.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ... ... ... ... Республикасының №309 Заңы. Алматы 2009 –
280 б.
2. Қазақстан Республикасы ... ... ... Заң күші бар жарлығы (толықтырулар мен түзетулермен)
Алматы 2009 – 320 ... ... ... ... ... вексель айналысы
туралы Заң «Төлемақы мен ақшаларды аудару туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы ... мен ... ... – 265 ... ... және бюджетке міндетті түрде төленетін басқа да төлемдер
жөнінде. 23.12.1995 жылғы №2732 Заң күші бар ... мен ... ... ... 2009 – 320
б.
5. Бухгалтерлік есеп аудиті жетілдірудің 2006-2007 ... ... ... 2008 – 345 б.
6. Аудит жөніндегі Қазақстан стандарты. ... ... ... –қаражат 2006-2007. Алматы 2008 – 310 б.
7. Данилевский Ю.А. Общий аудит в ... и ... ... ... 2007 – 369 с.
8. Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов. -Алматы: БИКО, 2008. –
348 с.
9. Кеулимжаев К.К. и др. ... учет на ... ... Р.М. ... - ... Экономика, 2008 – 410 с.
10. Кутер М.И. Бухгалтерский учет: основы ... — М.: 2007 – ... ... М.И. ... и принципы бухгалтерского учета. - М.:
Финансы и статистика, Экспертное бюро, 2007 – 487 с.
12. ... А.Н. ... ... ... ... 2008 – ... ... Л.А., Эргашев Х.Х. Бухгалтерский учет основы
теории. -М.: ... 2008 – 574 ... ... Е.П., ... Н.В., ... Т.Н. ... ... промышленности. — М.: 2007 – 562 с.
15. Радостовец В.К. Финансовый и ... учёт ... ... ... 2007. – ... Донцова Л.В., Никифорова Н.А. Анализ бухгалтерской отчетности.-
М.: ДИС, 2008. –290 с.
17. Шишкин А. К., Микруков В. А., ... И. Д. ... ... ... ... ... ... для вузов. – М.: Аудит, ЮНИТИ,
2008. – с.291.
18. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. ... ... ... - Алматы: Центраудит - Казахстан, 2007. ... ... Л.А, ... ... ... ... – Караганда,
2003. - с.243.
20. Кодекс РК О налогах и других обязательных платежах в ... ... (12 июня 2001 г. № 209-I с ... ... РК от 21.03.02 г. № 310-II; от 21.03.02 ... 312-II). – ... Баспа, 2007. – с.280.
21. Глушков И. Е. Аудит на современном предприятии. – М.:
Новосибирск: КНОРУС – ЭКОР, 2007. – с.194.
22. Дюсембаев К. Ш., ... С.К., ... З.К. ... и
анализ финансовой отчётности. – Алматы: Каржы каражат, 2008. –
с.382.
23. Бусыгин А.В. Предпринимательство. М., ЮНИТИ, 2008. – ... ... Л.Г. ... ... ... // Бюллетень
бухгалтера, 2008, № 45. – с.44.
25. Шокаманов Ю. Статистический учёт ... ... в ... Бюллетень бухгалтера, 2008, №13. – с.44.
26. Карлик А.Е., ... Е.А., ... М.С. ... предприятия..- Алматы: Экономика, 2007. – с.483.
27. Мамыров Н.К., Смагулова Н.Т. и др. ... ... ... ... 2007. – с.201.
28. Танкибаева Д.М. Секреты развития малого бизнеса в ... ... ... 2007, № 9-10. – ... ... ... ... и контроль достоверности /
Под ред. Э.О. Нурсеитова.- Алматы: ИД «БИКО», 2007. – с.42.
30. Ковалев В.В., Петров В.В, Как ... ... – М.: ... ... 2008. – с.26.
31. Радостовец В.К. Финансовый и ... учёт ... ... Центраудит, 2007. – с.357.
32. Попова Л.А, Бухгалтерский учет: финансовый аспект. – Караганда,
2007. - с.528.
33. ... В.Л. ... учет ... ... / Под
ред. Н.К. Мамырова. – Алматы: Экономика, 2007. - ... ... В.К., ... В.В., ... О.И. ... учёт
на предприятии. - Алматы: Центраудит - Казахстан, 2007. -
с.399.
35. ... ... ... ... от 1 июля 1999 года ... ЗРК ... часть) (с изменениями, внесенными Законами
РК на 1.01.2008 г.). – с.308.
36. Аренс А., Лоббек Дж. Аудит. / Гл. ред. Я.В. ...... и ... 2005. – ... ... аудита 5 (КСА 5/МСА 13) палата аудиторов Республики
Казахстан» «Аудиторское заключение ... «О ... ... ... на ... ... ... – Алматы 2006 – 285с.
38. Андреев В. Д. ... ... ... ...... 2007. – с.329.
39. Горфинкель В.Я. Курс предпринимательства. М.: ЮНИТИ. 2008. ... ... В.Л. ... учет ... ... / ... Н.К. ... – Алматы: Экономика, 2007. - с.233.
41. Финансовая отчётность: назначение и ... ... ... ред. Э.О. ... ... ИД ... 2006. – ... Глушков И. Е. Аудит на современном ...... ...... 2007. – ... Гришина С.Ф. Как организовать учёт в малом ... ... ... Бюллетень бухгалтера, 2008, № 19. – с.37.
44. ... В. Д. ... ... ... ...... 2007. – ... Карлик А.Е., Горбашко Е.А., Жанабилов М.С. ... ......... ... 2009. – с.489.
46. Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учёт ... ... ... 2007. – с.360.
47. Попова Л.А, Бухгалтерский учет: финансовый аспект. – Караганда,
2007. - с.249.
48. Лашун Л.Г. ... ... ... // ... 2008, № 45. – ... ... Р. А. ... в организациях промышленности, торговли и
АПК. – М.: ... ... и ... 2008. – ... ... А., Лоббек Дж. Аудит. / Гл. ред. Я.В. Соколов. – М.:
Финансы и ... 2005. – ... 2009 ... ... ЖШС нің есебі мен аудиті. Алматы 2009 -243
б.
ҚОСЫМША
Дебиторлармен есеп айырысу операциялардың бухгалтерлік есебі және ішкі
бақылау жүйесінің жағдайын тексеру тесті
3.24-кесте
|№ ... ... ... ... ... (жауап |Аудит қорытындысы |
| ... ... ... ... ... ... |1 |2 |3 ... Ішкі бақылау |
|1 ... ... ... ... ... бір рет |Әлсіз бақылау. |
| ... бола ма | ... ... |
| | | ... ... |
|2 ... ... ... және ... өткен |
| ... ... ... ... бар |
| | | ... ... |
|3 ... айырысудың |Салыстырмалы акт |Ішкі бақылау әлсіз. |
| ... ... ... олар ... |
| |бар ма және ... ... ... |
| ... ... | ... |
| ... | | |
|4 ... ... ... ... |Таңдамалы тексеріс |
| ... және ... ... ... тиіс |
| ... ... | | |
| ... | | ... Есеп ... |
|5 ... ... ... ... бұзылады|Мәліметтердің жоқ |
| |операциялары бойынша | ... ... |
| ... айналым кестесі | ... есеп |
| ... және олар | ... ... |
| |орындала ма | ... ... |
|6 ... есеп ... |Иә ... ... |
| |бойынша аналитикалық | ... ... ... ... | ... |
|7 ... ... |Квартал сайын ... ... |
| ... ... | ... |
| ... бойынша | | |
| ... ... | | |
| |бас ... | | |
| ... | | ... қарыздардың аудит бағдарламасы
|Аудит процедуралары ... ... ... |
| ... мен ... ... |1 |2 |
|1 ... ... ... |
| ... мен ... ... жабдықтаушыларды, |
| ... ... ... ... нарядтарды, |
| | ... ... ... |
|2 ... ... есебі, |Есеп, ... және ішкі |
| ... және ... төледі,|бақылау-стандарттары, |
| ... ... ... ... бұйрықтар, өкімдер,|
| ... ... ... ... |
|3 ... жинау мен |Сатып алушылармен, есеп беретін |
| ... ... ... ... ... |
| ... және ... ... ... және ... |
| |жіктеу ... ... |
| | ... ... (түгендеу |
| | |мен ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... т.б.) |
|4 ... ... ... |Бас ... 10 ... 1290 |
| |дебиторлармен есеп айырысуды |«Күмәнді талаптар ... |
| ... ... ... тексеру|резервтер» аналитикалық есептің |
| | |30 ... ... ... |
| | |мен ... ... |
| | ... шоттар бойынша |
| | ... ... ... | ... ... есептен |
| | ... ... ... |
|5 ... ... | |
| ... мен ... талдау | |
| ... ... ... ... |
|6 ... талаптар бойынша | |
| ... ... ... | |
| |мен ... ... | |
| ... ... | |
|7 ... ... ... |11 журнал-ордер, сатып алушылар |
| ... ... мен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... аналитикалық есеп|
| | ... |
|8 ... ... ... ... ... төлем |
| |берушілермен, есеп айырысуды ... банк ... |
| ... ... ... |
| ... операцияларды |нормативтік ақпарат |
| ... ... ... | |
|9 ... ... ... ... және тапсырыс |
| ... мен ... ... шарттар, |
| ... мен ... ... және т.б. ... |
| ... ... ... | Баланс көрсеткіштерінің |Баланс, 1211-1213, |
| ... ... ... шоттар|1290,1220-1240, 1250, 1270, 1280,|
| |бойынша Бас ... |1620, 1610 Бас ... ... |
| |мәліметтерімен сәйкестігін |бойынша |
| ... | ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... Бас ... 11, 7, 8 |
| ... ... |журнал-ордерлер, берілген ... |
| | ... есеп ... |
| | ... бойынша тізімдемелер |
|12 |Еншілес және басқадай ... |8, 11 ... Бас |
| ... ... ... ... шоттары |
| ... ... ... ... есеп |
| ... ... дұрыстығын |мәліметтері |
| ... | ... ... ... ... |8 ... Бас ... |
| |тексеру |1420, 1270, 1280 ... ... |
| | ... ... есептер, |
| | ... ... ... |
| | |кем ... ұрлау туралы тілек |
| | ... ... және т.б. ... |Ішкі шаруашылық бақылаудың | |
| ... мен ... | |
| ... ... | |
| ... | ... ... реттеу мен ... ... және |
| ... ... ... ... ... тұжырымдар мен |
| |жөніндегі ... ... ... дебиторлық берешекті |
| |резервтердің, басқарудың ... ... ... |
| ... ... |ұсыныстарт ... ... ... ... тг |Дт |Кт ... |Б |1 |2 |3 |
|1 ... талаптар |600000 |7210 |1290 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|2 ... ... |300000 |1290 |1210 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... (ҚҚС есепке | | | |
| ... | | | |
|3 |ҚҚС ... |24000 |3130 |1210 |
|4 ... ... |300000 |7210 |1210 |
| ... ... | | | |
| ... үмітсіз | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... есептен шығарылған есепті кезеңде өтелсе келесі |
| ... ... ... |
|5 ... ... |300000 |1040 |1210 |
|6 ... ... |1210 |1290 |
| ... | | | |
| ... | | | |
|7 ... ҚҚС |24000 |1210 |3130 |
| ... | | | |
|8 ... ... ... |7210 |1290 |
| ... ... | | | |
| ... ... қарыз келесі есептік кезеңде өтелсе |
|9 ... өтеу ... |1040 |3390 ... |ҚҚС ... |24000 |1040 |3130 ... |Шаруашылық ... мың |Д-т |К-т |
| ... ... ... | | |
| ... ... ЖШС) ... |1 |2 |3 |4 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | |
| |ЖШС, ... Хал» ... | | |
| ... жөнелтті; | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... |196875 |7010 |1330 |
| ... ... құнына | | | |
| |-ҚҚС (14%) |281250 |1211 |6010 |
| | | | | |
| | |45000 |1211 |3130 ... | ... ... |261000 |1040 |3540 |
| ... ... | | | |
| ... 80% ... | | | ... ... ... |6199 |7310 |3540 |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... 20% ... |59061 |1040 |3540 |
| ... ... бірақ | | | |
| |сы ... ... | | | |
| ... ... 59051 | | | |
| ... ... | | | ... ... ... ... |326250 |3540 |1210 ... («Инком Хал» ЖШС) ... ... ... | | | |
| ... тауар-«Инком| | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... | | | |
| |-ҚҚС (14%) |281250 |1330 |3310 |
| | |45000 |1420 |3310 ... |Қаржылық агенттің талап |326250 |1280 |1040 |
| ... ... ... | | | |
| ... үшін ... | | | ... ... ... ... |326250 |3310 |1280 ... агентке (Қазақстан Халық Банкі ) ... ... ... шарты|2610000000 |1280 |1040 |
| ... ... | | | |
| ... 80 % ... | | | ... |Факторингі бойынша |6199 |1270 |6110 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... | | | | |
| ... Хал» ... |326250 |1040 |3540 |
| ... ... қаржы | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | | ... |сомманың 20 % аударылды | | | |
| ... бұл ... |59051 |1280 |1040 |
| ... соммасы | | | |
| ... | | | ... ... зачет жасалды|3262500 |3540 ... ... 2009 ... ... ЖШС - нің есебі мен аудиті. Алматы 2009 -20 б.
[2] Радостовец В.К., ... В.В., ... О.И. ... учёт ... - Алматы: Центраудит - Казахстан, 2007. - с.39.
[3] ... А. К., ... В. А., ... И. Д. ... ... ... ... Учебное пособие для вузов. – М.: Аудит, ЮНИТИ, 2008. – 91 ... 2009 ... ... ЖШС - нің есебі мен аудиті. Алматы 2009 -22 ... ... К.К. ... ... ... БИКО, 2008. –48 с.
[6] 2009 жылғы «Керемет» ЖШС - нің есебі мен аудиті. Алматы 2009 -28б.
[7] Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов. ... ... 2008. –58 ... 2009 ... ... ЖШС - нің ... мен аудиті. Алматы 2009 -29 б.
[9] 2009 жылғы «Керемет» ЖШС - нің есебі мен аудиті. Алматы 2009 -33 б.
[10] 2009 ... ... ЖШС - нің ... мен ... Алматы 2009 -34 б.
[11] Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учёт ... - ... ... - ... 2007. - с.50.
[12] Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов. -Алматы: БИКО, 2008. –68 с.
[13] Радостовец В.К., ... В.В., ... О.И. ... учёт на
предприятии. - Алматы: Центраудит - Казахстан, 2007. - с.52
[14] Козлова Е.П., ... Н.В., ... Т.Н. ... учет в
промышленности. — М.: 2007 – 73 с.
[15] Козлова Е.П., Парашутин Н.В., ... Т.Н. ... учет ... — М.: 2007 – 77 ... ... К.К. ... ... -Алматы: БИКО, 2008. –88 с.
[17] Кеулимжаев К.К. ... ... ... ... 2008. –108 ... Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов. -Алматы: БИКО, 2008. –98 ... 2009 ... ... ЖШС - нің ... мен ... Алматы 2009 -41 б.
[20] Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов. -Алматы: БИКО, 2008. – 108 с.
[21] Кеулимжаев К.К. ... ... ... ... 2008. –118 с.
[22] Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. ... учёт ... - ... ... - ... 2007. - с.74.
[23] Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов. -Алматы: БИКО, 2008. –148 с.
[24] 2009 жылғы ... ЖШС - нің ... мен ... ... 2009 -45 ... 2009 ... «Керемет» ЖШС - нің есебі мен аудиті. Алматы 2009 -58 ... 2009 ... ... ЖШС - нің ... мен ... Алматы 2009 -62 б.
[27] 2009 жылғы «Керемет» ЖШС - нің ... мен ... ... 2009 -74 б.
[28] Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учёт ... - ... ... - ... 2007. - с. 90.
[29] 2009 жылғы «Керемет» ЖШС - нің есебі мен ... ... 2009 -82 ... 2009 ... ... ЖШС - нің ... мен ... Алматы 2009 -83 б.
[31] 2009 жылғы «Керемет» ЖШС - нің есебі мен аудиті. ... 2009 -88 ... 2009 ... ... ЖШС - нің ... мен аудиті. Алматы 2009 -89 б.
[33] Дюсембаев К. Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ
финансовой отчётности. – ... ... ... 2008. – 11 ... ... В.К., ... В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учёт на
предприятии. - Алматы: Центраудит - Казахстан, 2007. - с.109.
[35] Глушков И. Е. ... на ... ... – М.: ...... 2007. –9 с.
[36] Дюсембаев К. Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и ... ...... ... ... 2008. – 19 ... Шишкин А. К., Микруков В. А., Дышкант И. Д. Учет, анализ, аудит на
предприятии: ... ... для ... – М.: ... ... 2008. – 99 б.
[38] Шишкин А. К., Микруков В. А., ... И. Д. ... ... ... ... ... ... для вузов. – М.: Аудит, ЮНИТИ, 2008. – 101 ... ... К. Ш., ... С.К., ... З.К. Аудит и анализ
финансовой отчётности. – Алматы: Каржы каражат, 2008. – 89 ... ... В.К., ... В.В., ... О.И. ... учёт ... - ... Центраудит - Казахстан, 2007. - с.139.
[41] 2009 жылғы «Керемет» ЖШС - нің есебі мен аудиті. Алматы 2009 -138 ... ... И. Е. ... на ... ... – М.: ... – ЭКОР, 2007. –19 с.
[43] 2009 жылғы «Керемет» ЖШС - нің есебі мен аудиті. Алматы 2009 -120 б.
[44] 2009 ... ... ЖШС - нің ... мен ... ... 2009 -121 б.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дебиторлық берешектер есебі және оны жетілдіру71 бет
«TASTOBE RESOURCES» ЖШС42 бет
Банктің қызметіндегі табыстар мен шығындардың сипаттамасы20 бет
Бухгалтерлік есеп нысандары81 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
Дебиторлық берешектер және олардың есебі25 бет
Коммерциялық ұйымдардың қызметінің есебі мен аудиті94 бет
Ұзақ және қысқа мерзімді активтердің есебі және талдауы103 бет
Ұйымда бухгалтерлік қызметті жақсы және жедел жүргізу үшін қолданылатын шаралар51 бет
«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь