Валюта бағамы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Ітарау. Валюталық бағам валюталық жүйенің негізгі реттеушісі.
1.1. Валюта бағамы түрлерінің классификацнясы
1.2. Валюта бағамы, оның экономикаға әсері ... ... ... ... ... ... ...
Птарау. Қазақстан Республикасының валюталық саясаты,
2.1. Валюталық саясатының кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Еуропалық валюта жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ІІІтарау Валюталық реттеу операциясы.
3.1. Валюталық реттеу органдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2 Валюталық бағамдар режимін реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Валюталық жүйенің маңызды элементі - валюталық бағам болып табылады. Оның пайда болуы: тауарлар мен көрсетілген қызметтердің халықаралық саудасы барысында, капитал және несиенің қозғалысында валюталармен өзара айырбастың қажеттігінен; дүниежүзілік және ұлттық нарықтардағы бағаларды, сондай-ақ ұлттық немесе шетелдік валюталарда бейнеленген әр түрлі елдердің құндық көрсеткіштерін салыстыруға; банктер мен фирмалардың шетел валютасындағы шоттарын уақтылы қайта бағалап отыруға байланысты негізделеді.
Валюталық бағам - басқа елдің ақша бірлігіне қатысты сол елдің ақша бірлігінің бағасы. Ол заңды түрде бекітілген валюталық паритет шеңберінде ауытқып отырады.Валюталық баға белгілеу түрі валютаның жағдайына, оның бағамының деңгейіне әсер етпейді, өйткені валюта бағамының мәні қалады,ал оның формасы өзгереді. Валюталық бағам, валюталарға сұраныс пен ұсынысқа ықпал етуші көптеген факторларға байланысты өзгереді.
Бағамның қалыптасуына ықпал ететін 3 факторлар:
1) Саяси - саяси тұрақтылық, валюталық заңдылықтар
ырықтандырылуы, валюталық саясат.
2) экономикалық - халықаралық тәжірибеде анықталатын экономикалық
тікбұрыштың шыңы сияқты; экономикалық өсу, валюта тұрақтылығы және
инфляцияның төменгі қарқыны (жылына 10% дейін), жұмыссыздықтың,
төменгі деңгейі (8% дейін),дүниежүзілік нарықтағы тепетеңдік. 3) Психологиялық жаппай сұраныс, негізгі капиталды тәуекелден қорғануға
ұмтылыс және т.б.
Валюталық бағамның дамуы жай тауар өндірісінен қазіргі дүниежүзілік шаруашылыққа қозғалыстың тарихи процесін көрсетеді.
Валюталық бағам валюталық паритет шеңберінде ауытқиды. ХВҚ - ның Жарғысы бойынша 1978 жылдан бастап, валюталық паритет СДР немесе ЭКЮ –да валюталық «қоржын» базасына бекітілген.
4. Майдан - Әли Байгісиев /'? * 7 и^ ■. ~
Халықаралық валюта қатынастары жэне валюталық құқық.
5. Международные валютно - кредитное и финансовые отношения. /
Под ред. Л.Н.Красавин/
6. Халықаралық экономикалық қатынастар
Р.И.Хасбулатова.
6. Мировая экономика
7. Халықаралық экономикалық қатынастар
Майдан - Әли Байгісиев
10. Рубков Б.Б. Зарубежные фондовые рынки.
11. Вернер Ф.Э Международные валютное право.
12. Доғалова Г.Н. Халықаралық экономика
13. Көшенова Б.А. Ақша,несие, банктер.
Валюта қатынастары.
13. Мақыш С.Б. Ақша айналысы жэне несие.
14. Сейтқасымов Ақша,несие,банктер.
15. Халықаралық экономикалық қатынастар
Жалпы ред. Басқарған Р.Е. Елемесов
13. Сахариев Сембай, Сахариева Анель
Әлем экономикасы.
        
        Жоспар
Кіріспе ........................................................................................................................
Ітарау. Валюталық бағам валюталық жүйенің негізгі реттеушісі.
Валюта бағамы түрлерінің классификацнясы
Валюта бағамы, оның экономикаға әсері ...........................
Птарау. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Еуропалық валюта жүйесі ....................................................
ІІІтарау Валюталық реттеу операциясы.
3.1. Валюталық реттеу органдары ... ... ... ... ... ... ......................................................................................
Кіріспе
Валюталық жүйенің маңызды элементі - валюталық бағам болып ... Оның ... ... ... мен ... ... халықаралық саудасы барысында, капитал және несиенің қозғалысында валюталармен өзара айырбастың қажеттігінен; дүниежүзілік және ... ... ... ... ... ... ... валюталарда бейнеленген әр түрлі елдердің құндық көрсеткіштерін салыстыруға; банктер мен фирмалардың шетел валютасындағы шоттарын уақтылы қайта бағалап отыруға байланысты ... ... - ... ... ақша бірлігіне қатысты сол елдің ақша бірлігінің бағасы. Ол заңды түрде бекітілген валюталық паритет шеңберінде ... ... баға ... түрі ... жағдайына, оның бағамының деңгейіне әсер етпейді, өйткені ... ... мәні ... оның ... ... Валюталық бағам, валюталарға сұраныс пен ұсынысқа ықпал ... ... ... ... ... қалыптасуына ықпал ететін 3 факторлар:
1) Саяси - саяси тұрақтылық, ... ... ... ... ... - ... ... анықталатын экономикалық
тікбұрыштың шыңы сияқты; экономикалық өсу, валюта тұрақтылығы және
инфляцияның төменгі ... ... 10% ... ... деңгейі (8% дейін),дүниежүзілік нарықтағы тепетеңдік. 3) ... ... ... ... ... тәуекелден қорғануға
ұмтылыс және т.б.
Валюталық бағамның дамуы жай ... ... ... ... ... қозғалыстың тарихи процесін көрсетеді.
Валюталық бағам валюталық паритет шеңберінде ауытқиды. ХВҚ - ның Жарғысы бойынша 1978 ... ... ... ... СДР немесе ЭКЮ –да валюталық «қоржын» базасына бекітілген.
I тарау. Валюталық ... ... ... ... ... ... - бір ... ақша бірлігімен шетелдік ақша бірлігімен немесе халықаралық валюталық бірлікпен берілген бағасы.
Валюталық бағамның құндық негізгі валютаның сатып алу ... ... ... ... ... ... өндірісімен және тауар өндірушілерімен дүниежүзілік нарықтағы өндірістік қатынастарды білдіреді. Құн тауар өндірісінің экономикалық шарттарының жалпылама мазмүны болғандықтан, ... ... ... ақша ... ... ... және айырбас процесі қосылуынан тұратын құндық қатынасқа енгізілген. Тауарлардың және қызметтерді өндірушілер мен сатып алушылар валюталық баған көмегімен ұлттық бағаларды ... ... ... ... нәтижесінде белгілі бір елде қандай да бір өндірісті дамытудың немесе күрделі қаржы жұмсаудың тиімділік дәрежесі анықталады.
Валюталық бағанға әсер ететін ... кез ... баға ... ... ... да құнның негізінен валютаның сұранысы мен ұсынысына байланысты ауытқып отырады. Сұраныс пен ұсыныстың ара-қатынасы әр ... ... ... ... қарқыны
й төлем байланысының жағдайы
Төлем балансы- елдің дүниежүзілік байланысының құндық көрінісі.
Активті төлем балансы ұлттық валюта бағанының өсуіне мүмкіндік береді, ... ... ... ... ... жанынан сұраныс көбейеді. Пассивті төлем балансы ... ... ... ... ... Себебі борышкерлер өздерінің сыртқы міндеттемелерін өтеу үшін ұлттық валютаны шетелдік валютаға сатады (импорт көп ... ... ... ... валютаға сұраныс пен ұсыныстың секірмелі өзгеруіне әкеліп соғады. Қазіргі уақытта төлем балансына капиталдың халықаралық қозғалысының әсері өсіп отырғандықтан, оның ... ... ... да ... ... елдердегі проценттік ... ... Бұл ... ... ... ... екі ... түсіндіріледі:
проценттік ставканың өзгеруі капиталдың халықаралық қозғалысына
әсер етеді. Процентік ставканың жоғарылауы шетелдік капиталдың
ағуын ынталандырады. Ал оның ... ... ... дем береді.
й проценттік ставкалар валюталық нарық және ... ... ... әсер ... ... ... және ... валюталық операциялар
қызметі. Егер қандай да бір ... ... ... ... ... және ... осы валютаны алдын-ала тұрақты валютаға айырбастайды. Ал бұл әрекет әлсіреген валюталық ... ... ... ... ... және саясаттағы өзгерістер курсының ара-қатынас тұрақсыздығы тез әсерін тигізеді.
й Белгілі бір ... ... және ... есеп ... ... ... Мысалы, евробондар операцияларының 60-70%-н АҚШ доллары арқылы жүзеге асырылады. Бұл осы валютаға ... пен ... ... анықтайды.
Қазіргі уақытта АҚШ доллар үлесіне халықаралық төлемдердің 55%-тен жоғары бөлігі тиеді.Мұнай үшін есеп ... 86-90%, ... ... 70% ... Мұнайға бағаның өсуі мемлекеттердің қарыздары бойынша төлемдердің өсуі доллардың сатып алу қабылеті төмендеген кезде де, оның курсының өсуіне мүмкіндік туғызады.
й ... ... ... ... ... төлемдердің тездетілуі немесе түрып қалуы эсер етеді.
¦лттық валюта бағаны төмендеп ... ... ... оймен импортерлар контрагенттерге шетел валютадағы төлемді тездетеді. Шетел валютасының бағаны жоғарлап кеткен жағдайда ... зиян ... ... ... ... жағдайда керісінше шетел валютадағы төлемдерді кідіртуге ұмтылады.
Валюталық бағам валюталық жүйенің негізгі реттеушісі.
Валюталық бағам - бір ... ақша ... ... ақша ... немесе халықаралық валюталық бірлікпен берілген бағасы.Валюталық бағамның құндық негізгі валютаның сатып алу қабілеті болып табылады. Бұл экономикалық категория тауар ... және ... ... ... ... ... ... білдіреді. Құн тауар өндірісінің экономикалық шарттарының жалпылама мазмұны болғандықтан, әртүрлі елдердің ұлттық ақша бірліктің салыстыруы өндіріс және айырбас ... ... ... ... ... енгізілген. Тауарлардың және қызметтерді өндірушілер мен сатып алушылар валюталық баған көмегімен ұлттық ... ... ... ... ... нәтижесінде белгілі бір елде қандай да бір өндірісті дамытудың немесе күрделі қаржы жұмсаудың тиімділік ... ... ... әсер ететін факторлар: кез келген баға сияқты валюталық ... да ... ... ... ... мен ... байланысты ауытқып отырады. Сұраныс пен ұсыныстың ара-қатынасы әр түрлі факторларға тәуелді:инфляция қарқынытөлем байланысының жағдайыТөлем ... ... ... байланысының құндық көрінісі.Активті төлем балансы ұлттық валюта бағанының ... ... ... ... ұлттық валютаға шетелдік борышкерлер жанынан
сұраныс көбейеді. Пассивті төлем балансы ұлттық валютабағанының төмендеуін ... ... ... өздерінің сыртқы міндеттемелерін өтеу үшін ұлттық валютаны шетелдік валютаға сатады (импорт көп болады).
Тағамдар; мақсатты ... ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі валюта бағамы нарықтық ұсыныс пен сұраныстың әсерінен қалыптасады. Бұл ... ... ... ... ... нарық моделіне жақындатылған: қатысушылардың көлемі сұраныс жағында да үлкен жүйедегі кез-келген ақпарат ... ... және ... ... ... қол ... ... банктердің бұрламаушы ролі әлсіз және тұрақты емес.
Басқарылатын қалқу жүйесінде валюта бағамына сұраныс пен ұсыныстан басқа, орталық ... де ... ... ... сондай-ақ, әр түрлі уақытша (мерзімдік) нарықтық бұрмалаулар.
Бекітілген бағамдар жүйесіне Бреттон-Вудтік валюта жүйесі (1944-1971ж.ж) ... бола ... ... ... ... ... ... шегі +/-1%-пен бекітіленген, ал доллар бағамы алтынға мықты байланысты ... 1 ... ... ... ... бекітілген валюттық курстар идеясын дамытады.Одан басқа бұл түрге Европа валюта жүйесінің қатысушы елдерін ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Гибридті валюталық бағамдар жүйесіне қазіргі валюталық жүйе мысал болады. Онда валюта бағамының еркін қалқуын іске асыратын, тұрақтылық аумағы бар ... ... әр ... ... бойынша жіктеуге болады. ... ... ... ... маңызды үғымдардың
бірі нақты және номиналды валюта бағамы ұғымы болып табылады.Нақты валюта бағамына сай ... ... ... екі елдің товар бағаларының қатынасы ретінде анықтауға болады.
Ег - нақты валюталық бағам
Рћ - ішкі ... ... - ... ... ... - ... валюталық бағам.
1.1Валюта бағамы түрлерінің классификациясы
Номиналды валюта бағамы ... нақ осы ... ... жатқан валютаның айырбас бағамын көрсетеді.
Сатып алу күші (еррр) тұрақты паритетін қуаттап тұратын валюта бағамы нақты ... ... ... ... ... бірдей.
Баға қатынасы негізінде есептелген нақты валюта бағамынан басқа осы көрсеткішті басқа негізбен қолдануға болады. Мысалға, оның орнына екі ... ... ... ... ... ... бағамы басқа әр түрлі валюталарға қарағанда уақыт аралығында бірдей емес өзгере алады. Осылайша күшті валютамен қатынасында ол төмендесе, әлсіз валютаға ... ... осы ... ... ... динамикасын анықтау үшін валюта бағамының индексін есептейді. Оны есептеген уақытында әр валюта өзіне ... ... ... ... ... ... өз салмағын алады. Барлық салмақтар суммасы бірлікті қүрайды (100%) Валюта бағамдары олардың салмағына көбейтіледі, алынған мөлшерлер жинақталады (қосылады) және ... орта мәні ... ... ... ... кез-келген нарықтық баға сияқты сұраныс пен ұсыныс әсерімен құрылады. Соңғыларын тепе-теңестіру ... ... ... ... ... ... ... орнығуына алып келеді. Бұл негізгі(фундаментальді) тепе-теңдік деп аталады.
Кесте № 1
Критерийлер
Валюталық бағам
1 ... ... ... ... Есеп ... ... ... (паритетный) деркті
3 Келісімдер түрі
Жедел келісімдік Спот-келісімдік Своп-келісімдік
4 Белгілеу ... ... ... ... ... алу ... паритетке қанынасы
Жоғарылатылған Төмендетілген Паритетті
6 Келісім қатысушыларына қатынасы
Сатып алу бағамы Сату бағамы Орта бағам
7 ... ... ... ... Сату ... ... сату ... Қолма-қол емес сату бағамы Валюта айырбастаудың көтерме бағамы Банкноттық
Мұндағы ... ... ... (D) ... ... ... ... импортына қажеттілігімен, ол елдің туристік шығындары, шет мемлекекеттерге шыққандармен, резиденттердің ... ... ... іске ... келетіндігіне байланысты шетел қаржылық активтеріне және шетел валютасына сұраныспен анықталады.
Шетел валютасының бағамы жоғарылаған сайын, оған сұраныс азаяды, шетел ... ... ... сайын, оған сұраныс көбее түседі.Осы жағдайлармен қаралып жатқан графикте, сұраныс қисығының ... ... ... ... ... осы мемлекеттің валютасына шетел мемлекетінің резиденттерінің сұранысы осы мемлекеттегі қызметтерге шетел ... ... ... ... ... ... осы мемлекеттің ұлттық валютасында көрсетілген, резидент еместердің осы мемлекетте инвестициялық жобаларын іске асыру мақсатымен ... ... ... ... қаншалықты отандық валютаға қатынасында шетел валютасының бағамы жоғары ... ... аз ... ... ... оны ... ... ауыстыруға дайын және керісінше қаншалықты ұлттық валюта бағамы шетел валютасына қатынасында төмен ... ... көп ... ... ... ... валютасын сатып алуға дайын. Осы тусініктермен ұлттық валюта ұсынысы қисығының иілуі түсіндіріледі.
Валюта ... ... ... ... ... әкелетін бір қатар факторлар бар. Олар құрылымдым(ұзақ мерзімді кезеңде ... ... және ... ... ... ... мерзімді ауытқуын тудырады) болып табылады.
1997 жылдағы Қазақстан Республикасының ¦лттық теңгесіне шетел валюталарының бағамдары.
2-кесте
Валюта атауы
валюта
бағам
Австрия шиллингі (Shilling)
АТS
6,00
Бельгия ... ... ... ... (Swis ... юаны (Yuan ... ... (Cyrus pound)
С‡Р
22,62
Неміс маркасы (Deutsche mark)
DЕМ
43,67
Еуропа экюі
ECU
83,36
Француз франкі (Frеnсћ frаnс)
FRF
12,65
Ағылшын фунт стерлингі (Pound ... ... ... сомы ... ... ... ... лирі
MTN
176,92
Голландия гульдені
NHG
37,75
Ресей рублі (Russian rouble)
RUR
12,98
Украина гривнасы
UAN
40,44
АҚШ доллары ( United States ... сомы ... ... ... оның ... әсері
Халықаралық экономикалық операцияларды жүргізу үшін ұлттық валютаны халықаралық төлем өлшеміне айырбастау қажет. Айырбастау процесі белгілі бір арақатынаспен жүргізіледі. Әр түрлі ... ақша ... ... ... ... ... ... ақша өлшемінде) ақша өлшемімен көрсетілген бір елдің ақша өлшемінің бағасы валюта бағалы деп ... ... ... ... есеп ... ... қаржылық операцияларды жүргізу үшін қажет. Мысалы, экспортшы шетел валютасымен түскен түсімді ... ... ... ... ... ... ... бұл мемлекеттің жерінде күнбе-күнгі жағдайда ақша қаражаты ретінде айналысқа түсетін құқы жоқ. Ал импортшы шетелден ... ... ... ... үшін ... ... сатып алады.
Валюта бағамы қайта есептеу коэффициенті емес, ол ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген осы мемлекеттің ақша өлшемінің "бағасы". Валюта ... ... ... ... ұсыныс механизмі арқылы күнбе - күнгі айналым процеснде валюталарды салыстыру барысында қалыптасады. ... ... ... негізі не? Тауарлардың бағасы оның құны негізінде құралатыны сияқты, ақша өлшемінің бағасы оның сатып алу мүмкіндігінің негізінде қалыптасады.
Валюта ... ... - көп ... ... ... ... пен ... әсер ететін факторларға мыналар
й инфляция қарқыны;
й процент мөлшерінің деңгейі;
й бағалы қағаздардың табыстылық деңгейі;
й төлем ... ... ... ... ... жағдайын білдіретін факторлар. Мысалы, егер басқа факторлар кері әсер етпесе, ... ... ... ... инфляцияның қарқыны жоғары болған сайын, оның сатып алу мүмкіндіктерін төмендетіп және валюта бағанының құлдырау ... ... ... ... ... оның ... шетел борышқорлығының сұранысы артады, сол кезде оның бағаны көтерілуі мүмкін. Егер ... ... ... елде процент мөлшері жоғары болса, онда ол шетел капиталының құйылуына, валютаға сұраныстың көтерілуіне, оның бағанының жоғарылауына әсер етуі ... ... ... ... ... АҚШ ... проценттік мөлшер саясаты Батыс Европа мен Жапониядан 500 млрд. ... ... ... ивистицияның
құйылуына жағдай жасады. Қорытындысында доллардың әсерінен бағамы көтерілді, ал осы ... ... ... ... валютасының бағамы төмендеді.
Сонымен қатар валюта бағамына түрлі саяси, саудагерлік, психологиялық факторлар да әсер етуі ... ... ... ... реттеу әдістерінің әр түрін қолданады. Ол әдістердің негізгілері мыналар:
й валюталық инвистиция (орталық банктің ұлттық валютаға шетел
валютасын сатып алып-сатуы);
й ... ... ашық ... ... ... ... ... банктің проценттік мөлшер деңгейін және міндетті резервтер
нормасын өзгертуі.
Валюта бағамын белгілеу, яғнивалюталарды айырбастау пропорциясын анықтауды валюталық котировка (баға белгілеу)деп ... ... ... ... ... ... 2 ... бар: тікелей және жанама. Тікелей котировка деп шетел валютасының бағамын ұлттық валютамен көрсетуді айтады. Бұл әдіс ... ... ... Ал ... ... ... ұлттық валютаның бағамын шетел валютасының белгілі бір санының ... ... ... ... ¦лыбритания, ал 1987 жылдан бастап бірен-саран АҚШ қолдануда.
Банк ... ... ... ... ұлттық валюталарды АҚШ долларына қарап бағалау басымырақ, бұл доллардың халықаралық төлем және ... ... ... ... ... ... ... клиенттеріне валюта бағамын белгілегенде әдетте кросс- курсті негіз етіп алады. Кросс-курс- ол екі валюта бағамдарының ... ... ... АҚШ ... ... арақатысы. Мысалы:егер швейцария банкі швейцарлық франкінің ГФР маркасына қатысты бағамын ... ... онда оны ... мен ... ... ... ... шығарып алады. Мысалы; ... ГФР ... =АҚШ ... ... ... =АҚШ ... ... = 1,4940:1,6790 = 0,8898 швейц. франкісі.
Банктер сатушы және сатып ... ... ... ... бағамы-ол банктің валютаны белгіленген бағаммен сатуға ... ал ... ... ... банктік валютаны сол бағамен сатып алуға дайын болуы. Тікелей котировка бойынша сатып алушы бағамынан сатушы бағамы әрдайым жоғары. ... ... ... ... ... құрайды.
Сондай-ақ, ресми, банк аралық, биржалық валюта котировкалары болады. Ресми валюталық котировканы орталық банк жүргізеді.Ол есеп жүргізу мақсатында, ... ... ... ... құрастырғанда қолданылады. ¤неркэсібі дамыған елдерде валюталық операциялардың негізгі бөлігі биржадан тыс банкаралық валюта нарығында өтетіндіктен, бұл ... ішкі ... ... негізгі бағамы ... ... ... ... ірі ... банктер белгілейді.
Валюта нарығына басқа қатысушылар банкаралық бағамға бейімделеді.Ол банк клиенттері үшін баға белгілеу негізі ретінде қолданылады. Биржалық бағам ... ... ... ... ... валютаны сатып алу-сату үшін биржаға түскен арыздарды жүйелі ... ... ... ... ... бағамының өзгеруі ел экономикасына екі жақты әсер етеді. ¦лттық валюта бағамының төмендеуі, әдетте экспортшыға тиімді, себебі ол ... ... ... ... ... ... түсімді арзандаған ұлттық валютаға (егер 1 долларға теңгенің бағамы 1 теңгеден 150-ге дейін төмендесе, онда 1 ... ... ... 5 ... тең) ... кезде экспорттық сыйақы алады. Демек, экспортшылар бағасы орташа ... ... ... ... алып ... ... жолымен өзіне түсетін пайданы ұлғайту үшін ұмтылады.
Бұл тұста импортшылар ұтылады, себебі ... ... ... сатып алу қымбатқа түседі (жоғарыдағы мысалда доллар 130 теңге емес 150 теңге тұрады). ... ... ... төмендегенде онымен көтерілген іс- жүзіндегі қарыз төмендейді, ... ... алуы ... ... ... ... ... сыртқы қарыз өседі.
Шетел ақша өлшамдерімен салыстырғандағы ұлттық валютаның ... ... ... халықаралық экономикалық қатынастарға кері әсерін тигізеді. Валюта бағамының ауытқу салдары елдің валюта-экономикалық және экспорттық потенциалына, оның ... ... ... ... ... тарау Қазақстан Республикасының валюталық ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында да өндірістің құлдырауы, инфляция мен жұмыссыздықтың жоғарғы деңгейі типтес көптеген экономикалық ... ... ... ... ... оны терең құрылымдық, валюталық және әлеуметтік дағдарыстан шығару бойынша бірқатар реформаларды қолға алды, бірақ бұл шаралар ойдағыдай ... ... ... ашық ... принципі жарияланған еді. Бұл принцип оның әлемдік шаруашылық байланыстар мен халықаралық еңбек бөлінісіне біртіндеп кіруінің қажетті шарты болып есептелінеді.
Қазақстанның экономикаға өту ... ... ... ... болады:
1-кезең. 1992-1994 ж.ж. Қазақстан Республикасы егеменді мемлекет болды. Меншік пен нарықтық ... жаңа ... ... ... ... ... мен ... бағамы қолға алынды. Аралық капиталы бар бірлескен кәсіпорындар, шетелдік инвесторлар үшін жеңілдік жүйесі және ... ... бар ... ... ... ... нарықтық инфрақұрылым қалыптасты: коммерциялық банктердің кең жүйесі құрылды, биржалық сауда зор ... ... ... ... және тұтынушылық пайдаланудағы өнімдерді шығарту төмендеді. Инфляция 45-50% ... ... ... валютасы - теңгені енгізуге мәжбур болды Айырбастаудың әлемдік жүйесінде Қазақстандық ақша ... ... емес ... ... ... ... саналады. Банктік ортада теңге жартылай айналымға түсетін ... бола ... яғни бұл ... ... ... ... тиіс.
¥лттық валюта - теңгені енгізу күнінде (1993 жылдың 15 қарашасында) ... ... ... 60-65 % ... өзіндік алтын валюталық резервтерімен қамтамасыз етілген еді.
Қазақстан теңгесінің айналымға түскеннен ... ... ... ... ... ... ... күнделікті сауда -саттық кезінде анықталып отырды.
Валюталық нарыққа ... ... ... ... оның ... ... ... долларына қатысты 4,68 теңгеге тең болды.¦лттық банк теңгенің ... ... ... айырбас бағамы саясатын жүргізіп отыр, ол валюталық ... ... пен ... ... ... ... аймақ режимін сақтап қалуға ұмтылған еді, өйткені ... ... ... пен ... ... ... ... болды. Бірақ көптеген экономистер пікірі бойыша, бұ режим ең нашар ақшалық режимнің бірі болған еді. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ¦ттық банкі шетелдер, соның ішінде ТМД елдері тәірибесін мұқият зерттеді.¦ттық валютаны ... ... ... ... ... ... ... енгізудің 3 түрлі нұсқасы бар:
й аралық енгізу;
й параллелді енгізу;
й тікелей енгізу.
Осы әдістердің 3 нұсқасы ... ... ... ... ... ... ¦лттық банктің интервенциясымен валюталық нарықты басқаратын жүзу режимін белгіледі. Бұнымен қатар, біртұтас ... ... мен ... ... ... ... ағымдық шот бойынша операцияларды қамтыды және шетелдік инвесторлардың пайдасын тіркеді.
2-кезең: 1994-1995жж. Бұл ... ... ... ... ... ... ішінде валюталық базасы қалыптасты. Екінші кезеңде жекешелендіру ... ... және ... акциялардың мемлекеттік пакетінің 80%-ке дейінгі беру жоспарланды.
Валюта нарығының қалыптасуымен қатар, құнды ... ... да ... ... ... мақсаттарының бірі- еркін ауыстырылу (конвертация) проблемасы болды. Сондықтан валюталық ... ... ... ету және теңгенің ішкі өтімділігіне қол жеткізу мақсатында барлық валюталық табысты елге ... ... ... 1993 ... ... ... ... АҚШ долларына да, Ресей рубліне де қатысты ... ... күрт ... атап өтілді. Қаңтар-ақпан айларында Қазақстан Республикасы ¦лттық банкі ... ... ... ... ол ... айырбас бағамын салыстырмалы түрде тұрақты деңгейде сақтауға мүмкіндік береді. Бірақ наурыз айында номиналды ... ... ... ... ... ... ... эмиссия күшейді).
1994жылы ¦лттық валюта бағамының төмендеу қарқыны шамамен 11,6%-ті құрады ... ... ... ... ол ... ... тең болды. Осы жылдардағы валюта бағамының динамикасы оның төмендеу қабілетілігін көрсетті,ол инфляция деңгейі мен экономиканың дағдарыстық жағдайына толық ... ... ... ... ... ... тенденциялары халықтың теңгеге деген сенімінің артқанын дәлелдейді, ол мүмкіндігінше экономиканың ... ... ... ... ... сақтау және төлем балансының тапшылығын қысқарту мақсатында сыртқы саудадағы экспорт ынталандырылды. Осы ... ... бір ... ішкі ... және ... ... ... мақсатында жекелеген тауарлар импортына шектеулер енгізілді.
Төлемдік дағдарыстың әсерінен отандық өндірушілер жаппай банкротқа ... ... ... ... ... тыс ... ... көптеген кәсіпорындардың оларды алуға мүмкіндіктері болмады.
1995жылдың екінші жартысынан бастап, валюталық нарықтың биржадан тыс ... ... ... ... оның ... ... биржасындағы операциялардың көлемінен асып кетті.
3-кезең. 1996-1998 ж.ж. Әлеуметтік- ... ... ... ... ... ел экономикасының барлық салаларында реформалар процесінің әлі де жүргізілгендігі анықталған. Республикадағы мұнай -газ кешенінде ТМД-дегі ең ірі инвестициялық ... ... ... ... үшін ... ... ... режимі белгіленген,
сонымен бірге, осы қолайлы режимді ... ... ... ... ... Осы ... ... ерекшеліктерін атап өтуге болады.
й ... ... ...
й ... ... мен ...
й Отандық банктік жүйенің құрылуы;
й Шетелдік банктердің қызметі;
й Қаржылық ... ... ... ... ... нарығының дамуы.
Валютаның айырбас бағамы сияқты - валюталарды сатып алу ... ... ету және ішкі ... ... ... ... (саудагерлік) операциялардың белсенді дамуына жол бермеу шараларын ескере отырып құралады. Бұл ... ... - ... ... қаржылық нарықтардың дүрыс қызмет етуі міндетін нығайтуға жағдай жасау.
Валюталық саясаттың ... ... ... ... ... ... ... бағамы тәртібін реттеу, валюталық интервенциялар, алтын-валюталық резервтерді басқару және теңгенің еркін айырбасталуы ... ... ... банк ... ... ... өзгермелі айырбас бағамын белгілеген еді. Канада және бірқатар басқа елдерде кең ... ... ... ... ішкі ... нарықтарында жүзеге асырылуда. Валюталық интервенцияның мақсаты: валюталық нарықтағы конъюнктураның қысқа мерзімді өзгерістері арқылы теңгенің номиналды бағамының тербелісін баяндату болып ... ... ... ... ... ... уақытша төмендеуі ¦лттық банктің валюталық интервенцияларды жүргізу саясаты нәтижесінде болды (1991жылы-11,2млн. АҚШ долларына, 1994жылы-18,9млн. АҚШ долларына, 1995жылы-106,8млн.АҚШ долларына ). ¦лттық ... ... ... ... үшін ... ... ... жаңа жолы іздестірілуде, оның құны энергия тасымалдаушылардың құнына байланысты белгіленген, бүкіл әлемде осы жол қабылданған.
АҚШ долларына қатысты теңгенің ресми айырбас ... ... және ... тыс ... нарығының жағдайына, сонымен бірге, инфляция деңгейі мен басқа макроэкономикалық ... ... ... белгіленеді.
Көп жағдайда мұндай бағам заңды тұлғалар арасындағы келісімдерде қолданылады.
1996 жылы халықаралық валюталық қормен келісімдегі 8- баптың шартына қосыла отырып, Қазақстан ... ... ... ... ... ... енгізбеу немесе күшейтпеу міндеттемесі;
й Көп ... ... ... ... енгізбеу немесе өзгерту;
й ... ... ... себептер бойынша импортқа деген шектеулерді енгізу немесе күшейту.
Келісімге сәйкес, ағымдық халықаралық келісімдер бойынша ... мен ... ... ... ... ... жағдай теңгенің еркін айырбасталуын қамтамасыз ету және ... көп ... ... өту ... қол ... ... ... маркасына қатысты теңге бағамы динамикасы мен АҚШ долларына қатысты теңге бағамы динамикасыының ұқсастығы болғанымен, бірақ оның кең ... ... ... ... бар.
Ресей "рубліне" қатысты теңге бағамы динамикасы АҚШ ... ... ... ... ... ... ... дәрежеде дамыды.
Валюта нарығы- Қазақстанның өте динамикалық қаржылық нарықтарының бірі.
Биржалық және биржадан тыс нарықтардан ... ... ... ... айналымының өсу тенденциясы бар.
Табыстылық, өтімділік, тәуекелділіктің іс жүзінде жоқ болуы сияқты көрсеткіштер ... ... ... мен ... бағалы қағаздар нарығына елде әзірше альтернатив(балама) жоқ.
1996 жылғы валюталық тәуелділіктерді хеджирлеу механизмін құру валюталық нарыққа тән ерекшелік ... 1996 жыл ... ... ... ... екі ауданда: Қазақстандық агроөнеркәсіптік биржасы (ҚА¤Б) мен Қазақстандық қор биржасында сауда жүргізілді.
1997 жылдың ішкі валюталық нарықтағы ... ... ... ... ... ... СПОТ ... сияқты құралдарды енгізу болды.Мұндай операциялар АҚШ долларына және Қазақстан теңгесі бойынша қысқа мерзімдік өтімділікті көтерудегі банктік тұтынуды қанағаттандыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... пен ... көтерілмеуі және валюта бағамының сәйкес түрде өзгермеуі тиіс ішкі рыноктар 10 СПОТ ... ... тыс ... ... ... қарай, биржадағы сауда - саттық көлемдері азайды ... ... ... бөлігі биржадан тыс нарықтың үлесінде. Биржалық көлемдер динамикасындағы мерзімдік факторды атап өту керек.
Жыл басы мен аяғы шетел ... ... ... сұранысты сипаттайды. Қаңтар айында сұраныс биржалық көлемнен артық болды. Мұндай мерзімдік фактор ... ... ... үшін ... ... ... жылдық аяқталумен байланстырылған.
1997 жыл ішінде қыркүйекте қаржылық құралдардың (АFINEX) Алматы биржасы болып өзгертілген қазақстандық қор ... 257 ... ... ... ... ... 1.124.7 млн. АҚШ долларына және 11,2 млн. неміс маркасына тең болды.
1996 жылмен салыстырғанда, АҚШ ... ... ... 10,5% -ке, ол ... ... ... ... азайды.
Фьючерстік контрактілар шетелдік валютаның сауда-саттығынан кейін 1,2 және 3 айға (СПОТ) шарты бойынша жасалады.
Есеп беру жылында Қазақстан ... ... ары ... ... ... ... жалғастырылды. Сонымен бірге, 1996 жылдың 24 желтоқсанында Қазақстан Республикасының (Валюталық ... ... жаңа Заңы ... ... ... ... қамтамасыз ету - қазақстанның валюталық ақша-жүйесін реформалау жағдайында үнемі өзгерістерге ұшырап отырды. ... ... ... ... Заң 1993 ... 14 сәуірінде қабылданды. Бұл Заң осы жүйедегі ырықтандырудың қол жеткен деңгейіне жауап бере алмады, ал кей жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... себептер "Валюталық реттеу жөніндегі" жаңа заң жобасын жасаудың қажеттілігіне әкеп соқты. Ол Заң 1996 жылдың 24 желтоқсанында қабылданды.
Валюталық ... ... ... бірқатар әкімшілік ... ... ... ... және де валютаның елден шығын кетуін қысқартуға бағытталған. Валюталық реттеудің негізгі басымдықтары:
Бүл кезде биржа нарығындағы ... пен ... ... жэне ... ... ... ... өзгермеуі тиіс ішкі рыноктар 10 СПОТ операциясы жүргізілді.
Биржадан тыс валюта нарығының дамуына қарай, биржадағы сауда - саттық ... ... ... операциялардың едэуір бөлігі биржадан тыс нарықтың үлесінде. Биржалық көлемдер динамикасындағы мерзімдік факторды атап өту ... басы мен аяғы ... ... ... ... ... сипаттайды. Қаңтар айында сұраныс биржалық көлемнен артық болды. Мүндай мерзімдік фактор экономиканың ... ... үшін ... ... ... ... ... байланстырылған.
1997 жыл ішінде қыркүйекте қаржылық қүралдардың (АҒПЧЕХ) Алматы биржасы болып өзгертілген қазақстандық қор биржасында 257 валюталық сауда-саттык жүргізілген. Сауда-саттық көлемі 1.124.7 млн. АҚШ ... және 11,2 млн. ... ... тең болды.
1996 жылмен салыстырғанда, АҚШ доллары бойынша сауда-саттық 10,5% -ке, ол неміс маркасы бойынша 25,3%-ке азайды.
Фьючерстік контрактілар шетелдік ... ... ... 1,2 жэне 3 айға ... ... ... жасалады.
Есеп беру жылында қазақстан валютасының нарығын ары қарай ырықтандыру бойынша жүмыстар жалғастырылды. Сонымен бірге, 1996 ... 24 ... ... ... ... ... жөніндегі) жаңа Заңы қабылданды.
Валюталық реттеуді заңды түрғыда қамтамасыз ету - ... ... ... ... ... ... өзгерістерге ұшырап отырды. "Валюталық реттеу жөніндегі" алғаыщы Заң 1993 ... 14 ... ... Бү_л Заң осы ... ырықтандырудың қол жеткен деңгейіне жауап бере алмады, ал кей ... ... ... бір-біріне қарам-қайшы болды. Жоғарыда аталған себептер "Валюталық реттеу жөніндегі" жаңа заң ... ... ... экеп соқты. Ол Заң 1996 жылдың 24 желтоқсанында қабылданды.
Валюталық ... ... ... ... ... ... валюталық түсімдерді арттыруға жэне де валютаның елден шығып кетуін ... ... ... реттеудің негізгі басымдықтары:
й елдің төлем балансының ... қол ...
й ... ... ... ... мемлекет қарамағындағы валюталық ... ... ... ... қағаздар және төлем құжаттары- құйма түріндегі алтын-валюталық реттеу объектілері болып табылады. Валюта дегеніміз-банкнот, монета түрінде, соның ... ... ... ... ... түрдегі төлем құралы ретінде қабылданған ақша бірліктері. Шетел валютасы- шет мемлекеттер валютасы. Бұл заңда валюталық ... 2 түрі ...
1 ... ... капитал қозғалсымен байланысқан операциялар.
Жаңа заң валюталық заңдылықты бұзудағы жауапкершілікті қарастырады.
жылы ... Банк ішкі ... ... ... ... ... ... табысты міндетті түрде сату бойынша өз талаптарын 30% -ке дейін төмендетті, ал кейіннен ... оны алып ... ... ... сауданы жүзеге асыруды ұлғайту керектігі атап өтілді.
Қазақстанның ¦лттық банкі ұлттық валюта бағамын шетел валютасына қатысты ... ... яғни ... бір рет, ... күні ... банк жетекші әлемдік валюталарға ... ... ... ... ... Мұндай белгілеу есеп жүргізу және кедендік төлемдер үшін ... ... банк ... ... жүзеге асыруға құқығы бар:
й шетел валютасын ... алу және ... ... ... және басқа бағалы қағаздармен ... ... ... ... және ... ... ішкі және ... тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін ¦лттық банк алтыннан, шетел валютасынан тұратын, шетелде сақталатын банкнот, монета түрінде; валюталық құндылықтар; халықаралық ... ... ... ... ... ... шығарған вексельдер түрінде алтын-валюталық резервтерді құрады.
Валюталық органдарға мыналар жатады: мемлекеттік Кеден комитеті, салық органдары, Қаржы министрлігі.
2.2.Еуропалық валюта жүйесі.
Еуропалық одақ шенберінде ... ... ... ... ... ... ... жүйесі құрылды.
Еуропалық валюта жүйесі - ұлттық валюталардың экономиқалық ... ... ... ... байланысты экономикалық қатынастар жиынтығын көрсететін халықаралық валюта ... ... ... ... ... ... ... шеңберінде қызмет етумен байланысты экономикалық қатынастар жиынттығын көрсететін халықаралық (аймақтық) валюта жүйесі. ... ... ... 3 ... тұрады:
1) ЭКЮ еуропалық Валюта жүйесінің негізі;
2) валюта курстары мен интервенцияларының механизімі;
3) валюта курсын тұрақтандыру үшін қолданылатын ... ... ... ... алдына мынадай міндеттер қойылады:
й Еуропалық одақ елдер ішінде сенімді валюталалық тұрақтылықты
орнату.
й Тұрақты ... даму ... ... элементі болу.
й Экономикалық даму процестерінің байланысын нығайтып, еропалық
ынтымақтастыққа жаңа екпін беру;
й Халықаралық ... және ... ... ... ... әсер ... валюта жүйесінің ... ... ... ... және ... жүйе арқылы жүзеге асады. Еуропалық валюта валюталық қорлардың Одаққа мүше елдердің ... ... ... ... ... ... валюта жүйесінің қызмет етуі және дамуы «делор жоспары» дегенмен тығыз байланысты.Еуропалық Одақтың қайраткері Ж.Делор ... ... ... ... 3 ... ... ...
1)Еуропалық одақтын жекелеген елдер арасында үйлестірілген экономикалық және валюталық саясатты жүзіге асыру;
2) Еуропалық одақтын орталық банкісін құру;
)ұлттық валюталарды ... ... ... ... ...
1990 жылы Еуропалық валюта жүйесіне қатысушы елдер қатарына Англия, Ипания, Португалия қосылады. 1991 жылы бір тұтас Еуропалық экономикалық кеністік құру ... ... ... қол ... Осы ... ... Еуропалық одаққа мүше елдердің үкімет басшылары валюталық одақ құруды ұсынады.
Батыс еуропа елдері ... ... ... реттеу мақсатында қүрылған валюта жүйесі 15 жыл бойына өзіне жүктелген қызметті ойдағыдай атқарады. Дегенмен, 1992 жылдың күзінен ... бұл жүйе ... ... 1990 ... ... Еуропалық валюта жүйесінен ағылшынның фунты бөлініп шықты, испандық песет пен португалялық эскудо девольвацияға ұшырайды. Бүл ... ... ... бірі аталған елдердің орталық банктерінің биржалардың алып сатарлардың валюталарды құнсыздандыру мақсатындағы әрекетеріне тосқауыл болуға қабілетсіздігі болады.Осының салдарынан 1993 жылы ... ... ... енетін сегіз ақша бірлдіктерінің бесеуі солар үшін белгіленге курстын ең төменгі ... ... ... ¤з ... бұл едердің орталық банктері өз валюталарының курсын жасанды түрде ... бас ... . ... валюталар белгіленген курстан 15 -ке ауытқу мүмкіндігіне ие болады. Орталық банкттер өз кезегінде айырбас курсын тұрақты түрде ... ... ... тұру үшін қажет болған есеп ставкаларын төмендетуге өкілеттік. Маастрихт келісімдеріне сәйкес Еуропалық одақ ... ... ... ... бір - біріне катсты түпкілікті орнығуы 90-жылдардың соны болды деп ұйғарады. Бұл ... өзі ... ... ... 1998 жылы ... Бұл ... валюталық Одаққа қабылдау критерйилеріне сай келетін елдер ... ... ... ... ... ... ... деңгейі, мемлекеттік бюджеттің тапшылығы (3%-дан артпауы тиіс ), есептеу ставкасы, ұлттық валютаның тұрақтылығы жатады. Осы критерйилерге сай келген мемлекеттер ... ... ... ... валюталық одақтын алғашғы мүшелері болады. әзірше бұл критерйилерге Алмания, Люксинбург,Ирландия және ... сай ... тұр. 1998 ... соңына дейін орталық еуропалық банк құрылды да, одан әрі ... ... ... жүйесі құрыла бастайды.
2 кезеңде, (1990-2000 ж.ж.) Еуропалық орталық банк, ... ... ... ... ... ... ... валютаны пайдаланатын болады. Коммерциялық банктер мен қаржы ұйымдары да ... ... осы ... ұстанатын болады. Екінші кезеннің екінші қадамы (2002-2003ж.ж.)ұлттық ақшаларды жаңа еуропалық ақша бірдігі - ЕУРО ға алмастырылды. Жаңа, бірыңғай ... ... ... ... кезде (6-ай ішінде) жаңа валюта ұлттық валютамен бірдей айналымда болады. Көрсетілген уақыттын соңына қарай ұлттық ақшалар, жоспарға сай, өздерінің төлем ... ... ...
3 ... Еуропалық валюталық экономикалық одақ кеңістігіндегі банктік санақтардың барлығы еуропалық валюта ауыстырылады. Экономистердің есептеуі бойынша, бірінғай еуропалық ... ... ... ең ... валюталардың бірі болуына мол мүмкіндігі бар. Бұл валюта Еуропалық одақты тұрақтандырып, инфляциямен ... ... және АҚШ, ... ... ... нарық үшін күресте мектеседі деп күтілуде.ЕУРО- ның пайда болуы құнды қағаздар мен байланысты келісім-шарттардың келісім ... ... ... бар. ... ... ... ... нарықтары өздерінің шашаранқылығына байланысты дүние жүзілік инвестицияның аз ғана бөлігін қамтуға шамалары жетіп түр. Қалыптасқан жағдай - Еуропалық одақ ... ... ... ... емес. Бірыңғай валютаны енгізу дүние жүзі инвесторларының еуропалық одаққа мүдделігін арттырады сөзсіз. ЕУРО-ны еңгізу аталған валюта нарығының бір сәтте ... ... ең ... ... ... ... әбден мүмкін. Нәтижесінде, капиталдар нарығында бұл валютаның долларды табыстыруға шамасы жетілетін болады. ЕУРО-ның орнығуы дүниежүзілік қаржы нарығына өте ... ... ... ... еуропалық валюта еуро доллар мен иенаға төтеп берердей күш-қуат жинайтын болады.
Жаңа ақша бірлігі бар валютаны ... ... ... ... ... да күрт ... Мамандардың есептеулері бойынша бұл шығындар жылына 40-50 млрд доллар сомасын құрады. Еуроны енгізудің тағы бір пайдасы биржалық ... ... ... ... бір-біріне қатысты құнсыздандыру есебінен оңай жол табу көздерінен бір жола айырылады.
III тарау Валюталык реттеу операциясы.
3.1. Валюталық ... ... ... ... ҚР-сының заңдарына сәйкес ҚР-сындағы
валюталық реттеу функцияларын жүзеге асыратын негізгі валюталық ... ... ... табылады.
2. ҚР-сының ‡кіметі және өзге де мемлекеттік органдар КР-ның заңдарына
сәйкес өз құдыретінің ... ... ... ... ... бап. ... операциялар жүргізуге қойылатын шектеулер.
1. Халықаралық ... ... ... ... ... ... болған реттерде ҚР-ның президенті кез-келген
валюта операцияларын шектеу немесе тоқтата тұру ... ... ... ... ... Банкі ... ... ... ... ... ... және экспорттық
валюта түсімін міндетті түрде сату тәртібін белгілеуге құқылы.
4-бап. Шетел валіотасыеа байланысты қызметті ... ... ... банктік операциялар ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырады.
2. ҚР-ның ¦лттық Банкі бөлшек саланы және қолма-қол шетел
валютасы үшін ... ... ... ... ... ... ... түріндегі есеп шоттарымен қоса, олар
тіркелген мемлекеттердің заңдары бойынша тиісті құқығы бар шетел
банктері мен шетел қаржы институттарында резиденттердің ... ... ... ... ... пайдасына өтіун көздейтін
капитал қозғалысына байланысты операцияларды лицензиялайды.
Төлем балансы - бұл елдің, белгілі бір уақыт ... ... ... ... ... мен ... әкелінген мен сырттан әкелінген тауарлары мен қызметтері үшін төленген төлемдер арасындағы шекті қатынасты білдіреді.
Еліміздегі төлем ... ... ... ... Ағымдағы шот.
В. Капитал және қаржымен жасалатын операідиялар шоты,
С. Қателер мен қалып қойғандар.
Д. Жалпы баланс.
Е. ... ... ... ...
1) Сауда балансы
йэкспорт
йимпорт
2) Таза қызметтер:
йжүк тасымалдау;
й адамдар тасымалдау;
й байланыс қызметі;
йбасқа да.
3) Табыстар
йзаемдар және несиелер бойынша сыйақы (мүдделендіру);
йрезервтер бойынша ... ... ... ... ... ... ... көмектер;
6) Техникалық көмектер;
7) Гранттар.
Капитал және ... ... ... ... ... көрсетіледі:
1)тікелей инвестициялар;
2)портфельдік инвестициялар;
3)мигранттардың транеферттері (кетуі жэне келуі);
4)сауда (коммерциялық) несиелер;
5)заемдар;
6)Басқа да инвестициялар (депозиттер, валюта жэне т.б.)
Қателіктер мен ... ... ... да ... ... резидент
еместермен ескерілмей қалғандарды, оған қоса "көлеңкелі бизнесті" ... ... ... ... ағымдағы операциялар бойынша төлем балансын, капиталдар мен ... ... ... ... ... және ... резервтерінің қозғалысын құрайды.
Жалпы төлем балансы әрдайым теңесіп отырылады, яғни оның активтік және пассивтік операциялары біріңғай шаманы құрады.
Қаржыландыру шотында ... ... ... ... ... ... ... алтын;
3)Шетел валютасы;
4)ХКБ несиелері.
Төлем балансының басты ерекшелігі, мұнда қаражаттардың ағымы, олардың мерзімі ішіндегі өзгерісі ғана көрсетіліп, босалқы бөлшектер мен қорлар есепке ... ... ... ... ... ең ... болуы тауарлар мен қызметтердің экспортын, табыстар мен трансферттердің ... ... ал ... ... ... тауарлар мен қызметтер импортын, төленген табыстар мен трансферттердің болуын сипаттайды. Капиталдармен жасалатын операциялар шотындағы оң көрсеткіш сол елдің резидент ... ... ... ... және ... ... ... еместерге деген талаптарлың қысқаруын сипаттаса; ал теріс шама елдің резидент еместер алдындағы ... ... және ... ... ... ... қойылатын талаптарлың өсуін сипаттайды.
Төлем балансынан есеп айырысу балансын ажырата білу қажет.
Есеп айырысу балансы ... ... ... ... мен ... білдіреді. Мұндай талаптар мен міндеттемелерге мемлекеттік (алтын-валюта және ... да) және жеке ... ... ... ... және ... ... қаржы және қаржы еместер корпорациялардың міндеттемелері жатады. Төлем балансынан бір айырмашылығы есеп айырысу балансында ... ... ... ... жасалмаған барлық талаптар мен міндеттемелер қамтылады.
3.2. Валюталық бағамдар режимін реттеу
Айырбас бағамы режимінің ... ... екі ... ... ... 1. Елдің экономикалық мүмкіндігіне, оның әлемдік аренадағы жағдайына
және ... ... ... ... ... ... ел ... уақытша ара-қашықтыққа сәйкес. Айырбас бағамы ... ... ... ел ... ... байланысты іріктеледі. Осыны ескере отырып, айырбас ... ... 3 ... ... көрсетуге болады:
Бағамды ел үкіметі анықтайды;
Режимді белгілеуде үкіметтің араласыу ... ... ... ... ... түрде болмайды, яғни бағам
режимін нарықтың өзі анықтайды.
1-нүсқа: Бір шетел валютасына немесе бір ... ... ... қатысты шараларды қамтиды. ‡кіметтің араласуы девальвация шараларымен шектеледі. Сонымен бірге үкімет-елдің приоритеттік сауда серіктестерімен бірге инфляция қарқынындағы айырмашылықты салыстырады.
2-нұсқа: Кей ... ... ... приоритеттерін ескере отырып, қалқымалы бағамды еркін түрде реттейді
3-нүсқа: Ел валютасының еркіндігін ... Бұл ... ... валюталардың сұранысы мен ұсынысын ескере отырып, нарықтың өзі белгілейді.
Аталған айырбас ағамы режимінің әр қайсысының артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Сондықтан оларды ... ... ... ... ... ... ... артықшылықтары бар:
-сандық түрғыда анықталғандығы ;
-валюталық-қаржылық саясатқа деген жоғары сенімділікті күшейтеді.
-соңғы артықшылық несие беру мен үкіметтік шығындарды ... ... ... ... бірге тұрақты бағам режимінің артықшылығы инфляциянытежеп тұруда айқын көрініс тапты. Валюталық-қаржылық саясатқа деген ... ... ... нарығы мен қаржылық нарықтарда болуы мүмкін инфляциялық ... ... ... бұл ... төмендегідей кемшіліктері бар.
Ел белгілі бір экономикалық оқыс жағдайларға тап болғанда, оған ... ... ... болады. Оның бірден бір себебі экспорттық нарықтарды жоғарылатуы және тұрақты бағамды демейтін валюталық резервтердің жеткіліксіздігі.
Бұндай құбылыс ішкі бағалардың күрт ... ... Ал бұл ... өз ... ... ... мен ... тобының күн санап өсуінің алғы шарты болып келеді. Осыдан ... баға ... ... ... валюта санын нақтылауға қатысты проблема туындайды. Белгілі бір елде валюта белгілі бағамын белгілеу төмендегідей сипатталады:
А.Барлық қаржылық нарықтардағы компаниялардың түсінуі үшін бұл ... өте ... ... ... реттеу мүмкіндігі елеулі қысқарады;
Б. Саудадағы айырбас бағамының тәуілділігі қысқарады, өйткені валюта бірлігі бағамын белгілеу ірі сауда серіктесі үшін ыңғайлы ... ... ... бағамының өзгерісі айналымдағы барлық валюталарға қатысты ішкі валюта бағамының ... әсер ... ... ... ... белгілеуге байланысты тұрақты бағам саясаты төмендегі параметрлермен сипаталады:
А. Шетелдік инвесторлар бұл саясатты ауыр қабылдайды, өйткені олардың ... ... ... ... танымал болмауына байланысты билеуші органдар валютарларды реттейді. Мұндай ... ... ... ... ... ... Бұл саясат бір ғана валюта құнының көтерілу тәуекелділігін жояды.
керісінше, ол елдің барлық сауда серіктестерімен болатын келісімдерді реттеу ісінде өте қолайлы. ... ... ... ... ... ... ... өсуіне әкеліп соғады, соның салдарынан елдің төлем балансы нашарлайды.
Валюталық интервенция. Валюталық бағамдарды реттеу әдістерінің бірі-ұлттық ... ... әсер ету ... ... ... ... етуіне Орталық банктің араласуын талап ететін операциялар.
Бұл жағдайда, егер валюталық нарықта шетел валютасының ... көп ... онда ... ... оны ... ... да ... салады. Ал, шетел валютасының ұсынысы төмендеген жағдайда, орталық банк шетел валютасына деген сұраныс пен ... ... және ... ... ... ... ... Валюталық саясаттың бұл формасы бір елдің орталық ... ... ... ... ... жүргізіледі. Мысал; ретінде, Европалық валюталық жүйені алуға ... ... ... ... ... ... интервенция көмегімен өз валюталарының бағамын тұрақты шектер көлемінде үстап отырады. Валюталық ... ... ... ... ... ... алу ... Ол халықаралық валюталық жүйедегі берілген валютаның орнына интервенция мақсатына және қалыптасқан институционалдық ортаға байланысты болады. Осылайша орталық ... ... ... ... ... диллер, брокер арқылы валюталық интервенция ретінде анықтайды. Бұл кезде ақпарат жасыран болып, операциялардың құпиялылығын ескеруі ... ... ... ... ... шектеулері бар. Яғни ол ресми валюталық резервтерді туындатады.Керісінше валюталық резервтердің көмегінің жеткіліксіздігі жағдайында көптеген ... ... ... ... ... ден қояды.
Валюталық шектеулер заңды немесе әкімшілік ретімен мемлекет тарапынан белгіленген шаралар мен ережелер. Оны қолданудың ... ... ... теңестіру мақсатындағы төлем балансының созылмалы ірі тапшылығы болып табылады. Ресми бағам бойынша, экспорттық түсімнің орталық банкке ... сату ... 100 ... ... бір шектеріне дейінгі валюталық шектеулердің түрлері өте көп
Валюталар ... мен ... ... ... ... дүние мен халықаралық экономикалық қатынастарын дамыта отырып, әр түрлі елдерде инфляцияның әр түрлі дәрежесімен кезігеді. Бұл жағдайда, егер тұрақты валюталар ... ... ... онда ... ... ... ... валюталарының ресми бағамын қайта қарау қажеттілігін сезінеді. ¤йткені, шынайы нақты бағамдар ресми бағамнан ... ... ... ... ... ... ... белгілі. Ал, жылдам қарқынмен инфляцияға үспырайтын валюталар күрт төмендейді. Осындай жағдайда ... ... ... операцияларға түзету жүргізу немесе девольвациямен револьвация қажеттілігі ... ... ... ... ... ресми түрде төмендету операциясы. Ал, ұлттық валюта бірлігінің бағамын шетел валютасына немесе есеп айырысу бірлігіне қатысты көтеру-ревальвация деп аталады.
Әлемнің өзгермелі ... ... өтуі ... ревальвация сипатында өзгерістер болды, ұлттық шеңберде жүргізілетін бұл процесс аймақтық сипаттық шараға айналды.
Қорытынды
Валюталық жүйенің басты ... ... ... ... қалыптасуына ықпал ететін факторлар қатары анықталған. Шетел валюталарының бағамдарының әр түрлі түрлері мен баға белгіленімдері берілген.
Валюталық бағам-басқа елдің ақша ... ... сол ... ақша бірлігінің қатысты сол елдің ақша бірлігінің бағасы.
Валюталардың баға ... ... үшін ... екі ақша ... ... қатынасын анықтауға мүмкіндік жасайды. Валюталық баға белгілеу түрі валютаның жағдайына, оның бағамының деңгейіне әсер ... ... ... ... мәні ... оның ... өзгереді.
Шетел валютасы халықаралық төлем айналымында ең бастысы банктік және несиелік айналыс құралдары-телеграфтық және пошталық ... ... ... ... ... ... валюталарының салыстырылуы олардың өндіріс және айырбас процесінде қалыптасатын объективті құлдық қатынастарына негізделеді.
Валюталық нарықтарды ... ... ... негізінде халықаралық сауда, сонымен байланысты көрсетілген қызметтер мен капиталдар мен несиелердің халықаралық қозғалысы жатады. Валюталық нарықтар валютаға ... ... пен ... ... валюталарды сатып алу-сату операциялары жүргізілетін ресми орталықтарды білдіреді. Валюталық операциялардың көлеміне байланысты валюталық нарықтар халықаралық, аймақтық және ... ... ... нарықтардың қатысушыларын екі басты топқа бөледі пассивті, валюталық операцияларды жүргізу қажет болғанда басқа банктерден және ... ... баға ... ... ... активті баға белгіленімін сұрағандар үшін банктерге бағаны қоюшылар.
Сауда-өнеркэсіптік клиенттер үшін валюталар баға белгілеу кросс-бағам ... ... ол екі ... өзара қатынасының үшінші валютаға қатысты анықталуын сипаттайды.
Мемлекеттің валюта бағамына әсер ету шаралары валюталық интервенция, диконттық саясат және протекционеттік ... ... ... етудің ең тиімді әдісі-валюталық интервенция. Орталық банктердің әлемнің ... ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату операциялары.
Валюта бағамымен манипуляция жасау елдің сыртқы сауда операцияларына айтарлықтай әсер етеді. ¦лттық валютаның төмендетілген бағамы ... ... ал ... ... импортты арзандатады. Қ.Р ¦лттық Банкі валюталық реттеу ... ... ... ... ... ... органы. ҚР ‡кіметі және басқа да мемлекеттік органдар ҚР заңдарына ... ... ... ... ... ... ... тізімі:
Майдан - Әли Байгісиев
Халықаралық валюта қатынастары жэне валюталық құқық.
Международные ... - ... и ... ... /
Под ред. Л.Н.Красавин/
Халықаралық экономикалық қатынастар
Р.И.Хасбулатова.
Мировая экономика
Халықаралық экономикалық қатынастар
Майдан - Әли Байгісиев
Рубков Б.Б. Зарубежные фондовые рынки.
Вернер Ф.Э Международные валютное право.
Доғалова Г.Н. ... ... Б.А. ... ... ... С.Б. Ақша ... жэне ... Ақша,несие,банктер.
Халықаралық экономикалық қатынастар
Жалпы ред. Басқарған Р.Е. Елемесов
13. Сахариев Сембай, ... ... ... ... ... теңгерілуіне қол жеткізу; □ теңгенің тұрақты бағамын сақтау;
П мемлекет ... ... ... шоғырлануы.
Шетел валютасы, бағалы қағаздар жэне төлем құжаттары- құйма түріндегі алтын-валюталық реттеу объектілері болып ... ... ... ... ... ... ... бағалы метелдардан жасалған, заңды түрдегі төлем қүралы ретінде қабылданған ақша бірліктері.
17
Шетел валютасы- шет мемлекеттер валютасы. Бұл ... ... ... екі түрі көрсетілген:
□ ағымдағы операциялар;
П капитал қозғалсымен байланысқан операциялар.
Жаңа заң валюталық заңдылықты бүзудағы жауапкершілікті қарастырады. 1995 жылы ‡лттық Банк ішкі ... ... ... өрнектелген экспорттан түскенн табысты міндетті түрде сату бойынша өз талаптарын 30% -ке дейін төмендетті, ал ... ... оны алып ... байланысты биржалық саудаңы жүзеге асыруды үлғайту керектігі\ атап өтілді.
Қазақстанның ‡лттық банкі үлттық валюта бағамын шетел ... ... ... ... яғни ... бір рет, ... күні ... банк жетекші элемдік валюталарға қатысты теңге бағамын ... ... ... ... есеп ... жэне ... ... үшін керек. ¥лттық банк мынандай қызметтерді жүзеге ... ... бар: П ... ... ... алу жэне сату;
П қазынашылық вексельдер жэне басқа бағалы ... ... ... ... сақталуын жэне ... ... ішкі жэне ... ... ... ету үшін ... банк алтыннан, шетел валютасынан тұратын, шетелде сақталатын банкнот, ... ... ... ... ... резервтік активтер; кепілдеме негізінде шетелдік үкімет шығарған вексельдер түрінде алтын-валюталық ... ... ... ... жатады: мемлекеттік Кеден комитеті, салық органдары, Қаржы министрлігі.
18
2, *- Еуропалық валюта жүйесі.
Еуропалық одақ шенберінде өткен күрделі келіссөздердің нэтижесінде 1979 жылы ... ... ... ... ... жүйесі - үлттық валюталардыщэкономиқалық валюта шенберінде қызмет етумен байланысты экономикалық қатынастар жиынтығын көрсететін халықаралық валюта жүйесі.
Еуропалық Одақ шенберінде ... ... ... ... 1979 жылы Еуропалық валюта жүйесі қүрылады.
Еуропалық валюта жүйесі ... ... ... ... шеңберінде қызмет етумен байланысты экономикалық қатынастар жиынттығын көрсететін халықаралық (аймақтық) валюта жүйесі. Еуропалық валюта ... үш ... ... 1)ЭКЮ ... ... жүйесінің негізі;2) валюта курстары мен интервенцияларының механизімі ; 3)валюта курсын түрақтандыру үшін қолданылатын несиелеу механизімі.
Еуропалық валюта ... ... ... ... ... одақ елдер ішінде сенімді валюталалық түрақтылықты
орнату.
Түрақты түрде даму ... ... ... ... даму процестерінің байланысын нығайтып, уеропалық
ынтымақтастыққа жаңа екпін беру;
Халықаралық ... жэне ... ... ... ... эсер ету.;
Еуропалық валютпа ... ... ... ... қалыптастыру жэне реттелетін жүйе арқылы жүзеге асады. Еуропалық валюта валюталық қорлардың Одаққа мүше елднрдің бэріне ... ... ... ... ... валюта жүйесінің қызмет етуі жэне дамуы «делор ... ... ... байланысты.
Еуропалық Одақтың қайраткері Ж.Делор еуропа валюталарын біріктіру жөнінде үш сатылы жоспар үхынады: 1)Еуропалық одақтын жекелеген ... ... ... ... жэне ... ... ... асыру; 2) Еуропалық одақтын орталық банкісін қүру; 3)үлттық валюталарды Еуропалықү одақтын ортақ валютасына ауыстыру. 1990 жылы ... ... ... ... ... ... Англия, Ипания, Португалия қосылады. 1991 жылы бір түтас Еуропалық экономикалық кеністік құру жөніндегі Маастрихт келісіміне қол қойылды. Осы ... ... ... ... мүше ... ... басшылары валюталық одақ қүруды қүптады.
Батыс еуропа елдері валюталар курсының тербелуін реттеу мақсатында қүрылған валюта жүйесі 15 жыл бойына өзіне жүктелген ... ... ... Дегенмен, 1992 жылдың күзінен бастап бүл жүйе ... ... 1990 ... ... ... валюта жүйесінен ағылшынның фунты бөлініп шықты, испандық песет пен ... ... ... ... Бүл оқйғалардың басты себептерінің бірі аталған елдердің орталық банктерінің биржалардың алып ... ... ... ... ... ... болуға қабілетсіздігі болады. Осның салдарынан 1993 жылы Еуропалық Валюта жүйесіне енетін ... ақша ... ... ... үшін ... ... ең төменгі деңгейіне дейін қүлдырады. ¤з кезегінде бүл едердің орталық ... өз ... ... жасанды түрде қолданудан бас тартты . Аталған валюталар белгіленген курстан 15 -ке ауытқу мүмкіндігіне ие болады. ... ... өз ... ... ... түрақты түрде жоғарғы денгейде үхтап түру үшін қажет болған есеп ставкаларын төмендетуге ... ... ... ... Еуропалық одақ мемлекеттерінің үлттық валюталары күрсының бір - біріне катсты түпкілікті орнығуы 90-жылдардың соғы болды деп үйғарады. Бү_л процесстердің өзі үш ... ... ... 1998 жылы ... Бүл ... ... Одаққа қабылдау критерйилеріне сай келетін елдер анықталды. Маастрихт келісімі белгіленген критерйилер қатарына инфляция деңгейі, мемлекеттік бюджкттің тапшылығы (3%-дан артпауы тиіс ), ... ... ... ... тұрақтылығы жатады. Осы критерйилерге сай келген мемлекеттер бірінші ... ... ... ... одақтын алғашғы мүшелері болады. эзірше бүл критерйилерге Алмания, Люксинбург,ирландия жэне Австрия сай келіп тұр. 1998 жылдың соңына дейін орталық еуропалық банк ... да, одан эрі ... ... ... ... ... бастайды.
кінші кезндеіі 990-200 Іж.ж.) Еуропалық орталық банк, алғашқы қадам ретінде валюта айырбасы операцияларында бірыңғай валютаны пайдаланатын ... ... ... мен ... үйымдары дв валюталвқ рыноктарда осы жолды үстанатын болады. ... ... ... ... ... ... жаңа еуропалық ақша бірдігі - ЕУРО ға алмастырылды. Жаңа, бірыңғай валюта айналымға түседі. ... ... (6-ай ... жаңа ... ... валютамен бірдей айналымда болады. Көрсетілген уақыттын соңына қарай үлттық ақшалар, жоспарға сай, ... ... ... ... ... ... ... Еуропалық валюталық экономикалық одақ кеңістігіндегі банктік санақтардың барлығы еуропалық валюта ауыстырылады. Экономистердің есептеуі бойынша, ... ... ... ... ... ... валюталардың бірі болуына мол мүмкіндігі бар. Бүл валюта Еуропалық одақты түрақтандырып, инфляциямен күрксті жеңілдетеді жэне АҚШ , Жапония ... ... ... үшін ... ... деп ... ның ... болуы құнды қағаздар мен байланысты келісім-шарттардың кқлемін арттырады деген сенім бар. Қазіргі уақытта еуропалық ... ... ... ... байланысты дүние дүзілікинвестицияның аз ғана бөлігін қамтуға шамалары жетіп түр.
Қалыптасқан жағдай - Еуропалық одақ ... ... ... ... ... ... ... енгізу дүние хүзі инвесторларының еуропалық одаққа мүдделігін ... ... ... ... ... ... ... бір сэтте дүние жүзіндегі ең маңызды нарыққа айналдырып ... ... ... ... ... ... бүл валбтаның долларды вғвстыруға шамасы жетілетін болады. ЕУРО-ның орнығуы дүниежүзілік қаржы нарығына өте маңызды өзгерістер экеледі. Бірыңғай еуропалық ... еуро ... мен ... ... берердеий күш-қуат жинайтын болады.
Жаңа ақша бірлігі бар валютаны екінші валютаға аударуға байланысты шығындарды да күрт кемітеді. Мамандардың есептеулері бойынша бүл ... ... 40-50 млрд ... ... ... ... енгізудің тағы бір пайдасы биржалық маклерлер еуропалық валюталварды ... ... ... құнсыздандыру есебінен оңай олжа табу көздерінен бір жола айырылады.
III тарау Валюталык реттеу операциясы. 3.1. Валюталық реттеу ... ... ... ҚР-сының заңдарына сэйкес ҚР-сындағы
валюталық реттеу функцияларын ... ... ... ... ... больш табылады.
2. ҚР-сының ‡кіметі жэне өзге де мемлекеттік органдар КР-ның заңдарына
сэйкес өз қүзыретінің шегінде валюталық реттеуді жүзеге асырады.
3- бап. Валюталық операциялар ... ... ... ... ... ... жэне
төтенше жағдайлар пайда болған реттерде ҚР-ның президенті кез-келген
валюта операцияларын шектеу немесе тоқтата түру жөнінде шешім
қабылдауға ... . ... ... ... ... ... ... шектеу қоюға жэне экспорттық
валюта түсімін міндетті түрде сату тэртібін белгілеуғе қүқылы,
4-бап Шетел валіотасыеа байланысты ... ... ... ... ... ... ... заңдарына сэйкес ҚР-ның ‡лттық банкі жүзеге
асырады.
2, ҚР-ның ‡лттық Банкі бөлшек ... жэне ... ... үшін ... ... ... асыруға байланысты
қызметті, ҚР-ндағы валюта түріндегі есеп ... ... ... мемлекеттердің заңдары бойынша тиісті қүқығы бар шетел
банктері мен ... ... ... ... ашқан
есеп-шотгарын, еондай-ақ валюталық қүндылықтардың
резиденттерден резидент ... ... ... көздейтін
капитал қозғалысына байланысты операцияларды лицензиялайды.
Төлем балансы
Төлем балансы - бүл елдің, белгілі бір үақыт ... ... ... ... түсімдері мен сырттан экелінген мен сырттан экелінген тауарлары мен қызметтері үшін төленген төлемдер арасындағы шекті қатынасты ... ... ... келесідей бөлімдерді қамтиды:
А. Ағымдағы шот.
В. Капитал және қаржымен жасалатын операідиялар шоты,
С, Қателер мен қалып қойғандар.
Д. Жалпы баланс.
Е. Қаржыландыру.
Ағымдағы шотта ... ... 1) ... балансы
19
экспорт
импорт
2) Таза қызметтер:
□ жүк тасымалдау;
П адамдар тасымалдау; П байланыс қызметі;
□ басқада.
3) Табыстар
заемдар жэне несиелер бойынша сыйақы (мүдделендіру);
резервтер бойынша сыйақы (мүдделендіру);
П ... ... ... көмектер;
Техникалық көмектер;
Гранттар.
Капитал жэне қаржымен ... ... ... ... ... ... инвестициялар;
мигранттардың транеферттері (кетуі жэне келуі);
сауда (коммерциялық) несиелер;
заемдар;
Басқа да инвестициялар (депозиттер, валюта жэне ... мен ... ... шотындаресми түрде резидент
еместермен ... ... оған қоса ... ... ... алады.
Жалпы төлем балансы ағымдағы операциялар бойынша төлем балансын, капиталдар мен несиелердің қозғалысының балансы, сондай-ақ алтын жэне ... ... ... ... төлем балансы эрдайым теңесіп отырылады, яғни оның активтік жэне пассивтік операциялары біріңғай шаманы қүрады.
Қаржыландыру шотында ... ... ... ‡лттық банкінің резервтік активтері;
Монетарлы алтын;
Шетел валютасы;
ХКБ несиелері.
Төлем балансының басты ерекшелігі, мүнда қаражаттардың ағымы, олардың мерзімі ... ... ғана ... ... ... мен қорлар есепке алынбайды. Мұндағы, ағымдағы операциялар шотында өң қалдықтың болуы тауарлар мен қызметтердің экспортын, табыстар мен ... ... ... ал ... қалдықтың түзілуі тауарлар мен
20
қызметтер импортын, төленген табыстар мен трансферттердің болуын сипаттайды. Капиталдармен жасалатын операциялар шотындағы оң ... сол ... ... еместер алдындағы міндеттемелерінің өсуін жіне резервтер жағынан резидент еместерге деген талаптарлың қысқаруын сипаттаса; ал теріс шама елдің ... ... ... міндеттемелердің қысқаруын жэне резиденттер жағынан резидент еместерге қойылатын талаптарлың өсуін сипаттайды.
Төлем балансынан есеп айырысу балансын ажырата білу ... ... ... ... шетелге қатысты талаптары мен міндеттемелерін білдіреді. Мұндай талаптар мен міндеттемелерге мемлекеттік ... жэне ... да) жэне жеке ... ... инвестициялар, алынған жэне берілген несиелер, қаржы жэне қаржы еместер корпорациялардың міндеттемелері жатады. Төлем балансынан бір айырмашылығы есеп ... ... ... ... ... төлем жасалмаған барлық талаптар мен міндеттемелер қамтылады.
21
5. ^ Валюталық бағамдар режимін реттеу
Айырбас бағамы режимінің нұсқасын таңдау екі факторға ... ... 1. ... экономикалық мүмкіндігіне, оның элемдік аренадағы жағдайына
жэне дамыған елдер тобына жататындығына байланысты.
2. Аталған ел шеңберіндегі ... ... ... Айырбас бағамы режимінің нүсқасы аталған ел үкіметінің ... ... ... ... ... ... ... бағамы
режимінің үш нүсқасын бөліп көрсетуге болады:
Бағамды ел үкіметі анықтайды;
Режимді ... ... ... ... ... ... араласуы толық түрде ... яғни ... ... өзі ... Бір ... ... немесе бір мезетте бірнеше валютаға қатысты шараларды қамтиды. ‡кіметтің араласуы ... ... ... ... ... ... ... сауда серіктестерімен бірге инфляция қарқынындағы айырмашылықты салыстырады.
2-нұсқа: Кей ... ... ... ... ... ... ... бағамды еркін түрде реттейді
3-нүсқа: Ел валютасының еркіндігін көрсетеді. Бүл ... ... ... сүранысы мен үсынысын ескере отырып, нарықтың өзі белгілейді.
Аталған айырбас ағамы режимінің эр қайсысының артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Сондықтан оларды ... ... ... керек.
Түрақты бағам режимінің төмендегідей артықшылықтары бар:
-сандық түрғыда анықталғандығы ;
-валюталық-қаржылық саясатқа деген жоғары сенімділікті күшейтеді.
-соңғы артықшылық ... беру мен ... ... ... ... ... Сонымен бірге түрақты бағам режимінің артықшылығы инфляциянытежеп ... ... ... ... ... ... ... жоғары сенім, еңбек нарығы мен қаржылық нарықтарда болуы мүмкін инфляциялық процестерді жеңілдетеді. ... бүл ... ... ... бар.
Ел белгілі бір экономикалық оқыс жағдайларға тап болғанда, оған қарсы түруға қабілетсіз болады. Оның бірден бір ... ... ... жоғарылатуы жэне түрақты бағамды демейтін валюталық резервтердің жеткіліксіздігі.
Бүндай қүбылыс ішкі бағалардың күрт ... ... Ал бүл ... өз ... ... тоқырауы мен жүмыссыздар тобының күн санап өсуінің алғы шарты болып келеді. Осыдан түрақты баға режимін белгілеу
22
кезінде валюта санын ... ... ... ... ... бір елде ... белгілі бағамын белгілеу төмендегідей сипатталады:
А.Барлық қаржылық нарықтардағы компаниялардың түсінуі үшін бұл саясат өте қолайлы;
Ә. Бағамдарды үкіметтік реттеу мүмкіндігі елеулі қысқарады;
Б. ... ... ... ... ... ... ... бірлігі бағамын белгілеу ірі сауда секіктесі үшін ыңғаылы болады;
В. Валюта бірлігі бағамының өзгерісі айналымдағы барлық валюталарға қатысты ішкі валюта ... ... эсер ... саясатпен салыстырғанда,валюталар кэрзенкесін белгілеуге байланысты түрақты бағам саясаты төмендегі параметрлермен сипаталады:
А. Шетелдік инвесторлар бүл саясатты ауыр қабылдайды, өйткені олардың пікірінше, ... ... ... ... ... ... билеуші органдар валютарларды реттейді. Мұндай жағдайларда шетелдік ... ... ... ... Бүл ... бір ғана валюта қүнының көтерілу тэуекелділігін жояды.
Тиісінше, ол елдің барлық сауда серіктестерімен болатын келісімдерді реттеу ісінде өте ... ... ... ... ... ... азаюына, импорттың өсуіне экеліп соғады, соның салдарынан елдің төлем балансы нашарлайды.
Валюталық интервенция. Валюталық бағамдарды реттеу эдістерінің бірі-үлттық валюта бағамына эсер ету ... ... ... ... етуіне Орталық банктің араласуын талап ететін операциялар.
Бүл жағдайда, егер валюталық нарықта шетел валютасының ... көп ... онда ... банктер оны сатып алады да қайта салады. Ал, шетел валютасының ұсынысы төмендеген жағдайда, орталық банк шетел ... ... ... пен ... ... жэне ... ... бағамының өзгеруін шектейді. Валюталық саясаттың бүл формасы бір ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Мысал ретінде, Европалық валюталық жүйені алуға болады. Европалық жүйенің орталық банктері валюталық интервенция көмегімен өз валюталарының бағамын тұрақты ... ... ... отырады. Валюталық интервенцияны жүзеге асыру кезінде валютаны таңдап алу қажет. Ол ... ... ... берілген валютаның орнына интервенция мақсатына жэне қалыптасқан институционалдық ортаға байланысты болады. Осылайша орталық ... ... ... ... ... ... ... арқылы валюталық интервенция ретінде анықтайды. Бү_л кезде ақпарат жасыран болып, операциялардың қүпиялылығын ескеруі ... ... ... ... белгілі шектеулері бар. Яғни ол ресми валюталық резервтерді туындатады. Тиісінше валюталық резервтердің көмегінің ... ... ... ... ... ... қолдану ісіне ден қояды.
23
Валюталық шектеулерзаңды немесе экімшілік ретімен мемлекет тарапынан ... ... мен ... Оны қолданудың шарты-сыртқы төлемдерімен түсімдерді теңестіру мақсатындағы төлем балансының созылмалы ірі тапшылығы болып табылады. Ресми бағам бойынша, экспорттық түсімнің орталық ... ... сату ... 100 ... ... бір ... дейінгі валюталық шектеулердің түрлері өте көп
Валюталар девальвациясы мен револьвациясы. Көптеген елдер сыртқы дүние мен халықаралық экономикалық қатынастарын дамыта ... эр ... ... ... эр түрлі дэрежесімен кезігеді. Бүл жағдайда, егер түрақты валюталар бағамының режимі қолданылса, онда орталық банктер өздерінің үлттық валюталарының ресми ... ... ... ... ... ¤йткені, шынайы нақты бағамдар ресми бағамнан ауытқиды. Валюта бағамының қүлсыздануы нақты түрде үлғаятыны ... Ал, ... ... ... ... ... күрт төмендейді. Осындай жағдайда валюталық бағамға қатысты операцияларға түзету жүргізу немесе девольвациямен револьвация қажеттілігі туындайды. Девальвация-бүл үлттық валюта бағамын ресми ... ... ... Ал, ... валюта бірлігінің бағамын шетел валютасына немесе есеп айырысу бірлігіне қатысты көтеру-ревальвация деп аталады.
Әлемнің өзгермелі валюталық режимге өтуі ... ... ... өзгерістер болды, үлттық шеңберде жүргізілетін бүп процесс аймақтық сипаттық шараға айналды.
24
Қорытынды
Валюталық жүйенің басты ... ... ... бағамның қалыптасуына ықпал ететін факторлар қатары анықталған. Шетел валюталарының бағамдарының эр ... ... мен баға ... ... бағам-басқа елдің ақша бірлігіне қатысты сол елдің ақша бірлігінің қатысты сол елдің ақша бірлігінің бағасы.
Валюталардың баға белгіленімі айырбас үшін ... екі ақша ... ... ... ... ... жасайды. Валюталық баға белгілеу түрі валютаның жағдайына, оның бағамының деңгейіне эсер етпейді, өйткені валюта бағанының мэні қалады,ал оның ... ... ... халықаралық төлем айналымында ең бастысы банктік жэне несиелік айналыс қүралдары-телеграфтық жэне поштальщ ... ... ... ... ... ... ... олардың өндіріс жэне айырбас процесінде қалыптасатын объективті қүлдық ... ... ... ... операцияларды жүргізудің негізінде халықаралық сауда, сонымен байланысты көрсетілген қызметтер мен капиталдар мен несиелердің халықаралық қозғалысы ... ... ... ... ... ... пен ... негізінде валюталарды сатып алу-сату операциялары жүргізілетін ресми орталықтарды білдіреді. Валюталық операциялардың ... ... ... ... халықаралық, аймақтық жэне үлттық болып бөлінеді.
Валюталық нарықтардың ... екі ... ... ... ... операцияларды жүргізу қажет болғанда басқа банктерден жэне брокерлік фирмалардан баға белгіленімін белгісі келетіндер, активті баға белгіленімін сүрағандар үшін ... ... ... ... үшін валюталар баға белгілеу кросс-бағам негізінде бекітіледі, ол екі валютаның өзара қатынасының үшінші валютаға ... ... ... ... ... эсер ету ... ... интервенция, диконттық саясат жэне протекционеттік шаралар болып табылады.
Әсер етудің ең тиімді әдісі-валюталық интервенция. Орталық банктердің элемнің ... ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату операциялары.
Валюта бағамымен манипуляция жасау елдің сыртқы сауда операцияларына айтарлықтай әсер етеді. ¥лттық валютаның төмендетілген бағамы экспортерлерге ... ал ... ... ... ... ... ... валюталық реттеу функцияларын жүзеге асыратын негізгі валюталық реттеу органы. Қ Р ‡кіметі жэне басқа да ... ... ҚР ... ... ... реттеуді жүзеге асыра алады.
26
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
Майдан - Әли Байгісиев /'? * 7 и^ ■. ... ... ... жэне ... ... ... - кредитное и финансовые отношения. /
Под ред. Л.Н.Красавин/
Халықаралық экономикалық қатынастар
Р.И.Хасбулатова.
Мировая экономика
Халықаралық экономикалық қатынастар
Майдан - Әли Байгісиев
Рубков Б.Б. ... ... ... Ф.Э ... ... ... Г.Н. ... экономика
Көшенова Б.А. Ақша,несие, банктер.
Валюта қатынастары.
Мақыш С.Б. Ақша айналысы жэне несие.
Сейтқасымов Ақша,несие,банктер.
Халықаралық экономикалық қатынастар
Жалпы ред. ... Р.Е. ... ... ... Анель
Әлем экономикасы.
27

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Валюта бағамымен валюта нарығының түсінігі35 бет
Халықаралық валюта қозғалысы және айырбас бағамы24 бет
Халықаралық валютаның жүйесінің және бағамының іс-әрекет механизмдерін зерттеп талқылау33 бет
Ұлттық валюталардың айырбас бағамы26 бет
"Халықаралық валюта жүйесі."28 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
: резидент еместердің табыстарының салық есебі3 бет
Ашық экономика мәні5 бет
Банктің валюталық операцияның негізгі есептері9 бет
Валюта жүйесінің мәні және құрылымы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь