Цитокини медиоторының жоғары сатыдағы өсімдіктер морфогенезіне әсерін зерттеу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1. Әдебиеттерге шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.1Цитокининнің ашылуы мен химиялық табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2. Фитогормондардың атқаратын ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3. Цитокинин медиаторының өсімдік морфогенезіне әсері ... ... ... ... ... ..11
1.4. Цитокининнің медиаторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
1.5.Цитокинин синтездеуші гендердің трансфромациясы ... ... ... ... ... ... ..16
2. Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.1. Материалдар мен зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.2.Алынған нәтижелерге талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
Қазіргі заманғы биологияның ең болашағы зор әдістерінің бірі өсімдік клеткасы мен ұлпасын жасанды жағдайда өсіру. Әсіресе гаплоидты технологияның тиімділігі зор. Гаплоидты организмде барлық рецессивті белгілері көрінеді. Аталық тозаңдарды өсіру арқылы гаплоидты организмдерді алуға болады. In vitro жағдайында өсімдік ұлпасын өсіріп, өсімдік жүйесінің бір клеткадан дифференциация гистогенез, морфогенез арқылы біртұтас өсімдік алу мүмкіндігінің күрделі механизмдерін зерттеуге болады. Клеткаларды In vitro жағдайында өсіру әдістерінің ең күрделі мәселесі каллус клеткаларының морфогенез процестерін реттеу болып табылады. өсімдік клеткасын жасанды жағдайда өсіргендегі технологияда қолданудың басты мақсаты біртұтас регенерант өсімдігін алу. Даражарнақты өсімдіктердің, әсіресе астық тұқымдастардың оқшауланған ұлпаларын In vitro жағдайында өсіруге өте қиын, себебі бұл өсімдіктердің тотипатенттілік қасиеті төмен. Сондықтан органогенез процесіне эффективті әсер ететін және каллус түзуге, өсу және морфогенез процестерін реттейтін жаңа биореттегіштерді іздеу қажет [1,2]. Гормондар – тірі организмдердің тіршілігі үшін маңызы өте зор. Организмдердің дамуы, өсуіндегі ең негізгі процестер гормондармен реттелуге тәуелді. Гормондар жетіспеген жағдайда немесе артып кететін болса онда организмді ауруға ұшыратады. Яғни осы қызметтеріне қарап гормондарды - организмді реттеуші патшалық деп айтуға болады. Өсімдік тіршілігін реттеуде өсімдік гормоны цитокининнің маңызы зор. Цитокининнің функциясы өсімдік онтогенезінің барлық кезеңдерінен көрінеді. Цитокининді зертеу аймағындағы жаңа жетістіктер мен көріністерге кейінгі жылдары ғалымдардың қолы жетуде [3,4]. Цитокинин - клетка бөлінуін реттейді, хлоропластардың дифференцациясына қатысады. Клетка бөлінуі үшін цитокининнің маңызы зор. Осы гормонның сигнальды трансдукция механизмі әлі анықталмаған.
Трансдукция дегеніміз - сигналдың сигналға қатарымен берілуі. Трансдукцияның ерекшеліктері бар. Сигнал иерархиясы - жоғары дәрежелі сигнал төменгі дәрежелі сигналды тудырады, ал төменгі дәрежелі сигнал жоғары дәрежелі сигналды тудыра алмайды. Трансдукция сигналды эстафета тәрізді өткізіледі. Эстафета тәрізді сигнал әр сатыда өзгереледі, басқаша айтқанда жоғары сатылы сигнал тек қана көршіге әсер етеді, ол ары қарай сигналды бере алмайды. Сигналды трансдукцияның механизмінде медиатордың ролі өте маңызды. Медиатор – екінші сатыдағы сигналды беретін зат. Себебі гормон тікелей өзі емес медиаторлар арқылы клеткаға әсер ете алады. Сол себептен цитокинин медиаторын зерттеу қызығушылық тудырады [5]. Біздің мақсатымыз цитокинин медиаторын бөліп алып, тазартып оның морфогенез процесіне әсерін зерттеу; Осы мақсатқа жету үшін алға қойылған міндеттер: Цитокинин медиаторын бөліп алу; цитокинин медиаторын in vitro жағдайында өсіп жатқан бидайдың каллустарының морфогенезіне әсерін тексеру, Практикада цитокинин медиаторының қолдану жолдарын іздестіру.
1. Полевой В.В.Фитогормоны. Ленинград: Ленинградский университет. 1982. С. 122-128.
2. Гормональная регуляция онтогенеза растений. Москва.Наука, 1984 С. 87-101.
3. Кучеренко А.А., Мамаева Г.Г. Регуляторы роста и развития растении // Тез. доклад 1 Всесоюной конференции. Москва: Наука, 1981. С. 115-125.
4. Anthoni Trewavas, Mare Knight. Mechanical signalling calcium and plant signals// Plant sciences, 1994.Vol.16.N.9. P.677-682.
5. Давоян Э.И. О гормональной регуляции морфогенетических потенций длительно культивируемых каллусных тканей риса//Сельскохозяйственная биология, 1986. N. 1 С. 92-99.
6. Гильманов М.К., Досмагамбетова Ш.С., Дильбарканова Р. НАДФ-специфичная глютаматдегидрогеназа пшеницы// Физиологические основы повышения устойчивости и продуктивности сельскохозяйственных растений. Алма-Ата: Наука,1988. С. 117.
7. Гильманов М.К., Дильбарканова Р., Досмагамбетова Ш.С. НАДФ-специфичная глютаматдегидрогеназа пшеницы: выделение и свойства // Докл. АН СССР. 1988. Т.3. N.4. С.987-989.
8. Keith A., Walker, Poli C.Yu. The hormonal control of formation in callus of Medicago sativa cultured in virto// Amer. J. Bot. 1978/P.25-32.
9. Дильбарканова Р., Гильманов М.К. Строение и функции сферосом растительной клетки. Алматы:±ылым. 1997. С. 75-133.
10.Гильманов М.К., Дильбарканова Р., Дарканбаев Т.Б. Латентная форма глютматдегидрогеназы, локализованная в сферосомаподобных структурах зерна пшеницы.//Доклад АН СССР. 1982. С. 737-739.
11.Гильманов М.К., Дильбарканова Р., Султанбаев Б.Е. Сруктура и функция сферосом растений.// Ботанические ииследования в Казахстане. Алма-Ата: Наука.1988. С.108.
12.Berrige M.J., Irvin R.F. Inositol trisphosphotase, a novel second messenger in cellular transduction// Nature. 1984. V. 321. N.5992. P. 315.
13.Simon Gilroy,Tony Trewaves. A decade of Plant Signals.// BioEssays, 1994.Vol.16. N.9.September.P.677-682.
14.Гильманов М.К. Трансдукция сигналов цитокинина в зерне пшеницы.//Биотехнология, теория и практика. Алматы.1997. N.3. С.94.
15.Poovaiah B.W., Reddy A.S.N/ Calcium and signal transduction in Plants.//Plant sciences, 1993. P. 185-221.
16.Transgenic plant aeguorin reports the effects of touch and cold - shock and elicitors on cytoplasmic cficoum.//Nature, 1991. V.352. P.524-528.
17.M.D.Bazzy, G.L.Nelesestuen. Properties of membrane - inserted protein kinaseC.// Biochemistry, 1998. 27. P.7598-7593.
18.Berrige M.J. Inositol triphosphatatse and diacylglycerol: The interacting second messengers// Ann. Rev. Biochem. 1987.V.56. P.159-193.
19.Transmembrane signaling via phosphotidilinositoi-4,5-bisphosphote hydrolysis in plans.//Plant Physiol.,1990. V.93. P.361-366.
20.Физико-химические методы анализа. Практическое руководство. Ленинград:Химия. 1988.
21.Гильманов М.К., Фурсов О.В., Францев А.П. методы очистки и изучения ферментов растений. Алма-ата:Наука,1971.
22.Маурер Г. Диск - электрофорез. Москва : Мир .1971.
23.Заиров С.З. Изменение активности и формирование изоферментного состава пероксидазы в процессе развития зерна //Накопление и обмен белков в зерне пшеницы . Алма-Ата: Наука,1987.с.176
24.Сафонов В.И., Кузеванов В.Я.,Котова Л.Г. Электрофоретическое изучение белков в морфогенных и неморфогенных каллусах яровой пшеницы //Филиология и биохимия культурных растений, 1995. Т.27. N.4. С.254-258.
суретте көрсетілген.
25.Бутенко Р.Г. Культура изолированных тканей и физиология морфогенеза растений //М.: Наука 1985, c. 60.
26.Дильбарканова Р., Гильманов М.К. Строение и функции сферосом растительной клетки. - Алматы: Гылым, 1997. - С.164.
27.Miller C., Skoog F., Saltza M. von. and Strong F. Kinetin, a cell division factor from deoxyribonucleic acid // J. Amer. Chem. Soc. - 1955. - Vol. 77. - P. 1392.
28.Skoog F., Strong F. M., Miller С. Cytokintns // Science. - 1965. - Vol.148, № 3669. - P. 532.
29.Weiss C, Vaadia Y. Kinetin-like activity in root apices of sunflower plants // Life Sci. - 1965. – Vol. 4. - P. 1323.
30.Guttman R., Back A. Effect of kinetin on Paramecium caudatum under vary¬ing culture conditions // Science - 1960. – Vol. 131 - P. 986.
31.Letham D.S., Shannon I.S., Mc Donald R. The structure of zeatin, a factor inducing cell division // Proc. Chem. Soc. - 1968. - № 7. - P. 230.
32.Miller С.О. Zeatin and zeatin riboside from a mycorrhizal fungus // Science - 1967. - Vol. 157. – P. 1055.
33.Brandes H., Kende H. Studies on cytokinin-controlled bud formation in moss protonemata // Plant Physioi. - 1968. – Vol. 43. - P. 827.
34.Heide O.M. Interaction of temperature, auxins and kinins in the regenera-tion ability of Begonia leaf cuttings // Physiol. Plantarum - 1965. – Vol.18. – P. 891.
35.Franco-Zorrilla J.M., Martin A.C., Solano R., Rubio V., Leyva A., Paz-Ares J. Mutations at CRE1 impair cytokinin-induced repression of phosphate starvation responses in Arabidopsis // The Plant J. - 2002. – Vol. 32, issue 3. - P. 353 -360.
36.Brandstatter I.B., Kieber J.J. Two genes with similarity to bacterial response regulators are rapidly and specifically induced by cytokinin in Arabidopsis // Plant Cell - 1998. – Vol. 10. – P.1009–1019.
37.Шуй Зы Чин. Функционалдық геномика, ҚХР «Ғылым» баспасы, 2007 534-537 б.
        
        әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
БИОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ
Генетика және молекулалық биология кафедрасы
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
Цитокини медиоторының жоғары сатыдағы өсімдіктер морфогенезіне әсерін
зерттеу
Орындаған: ____________________________________ Тоқтасын Нүргул.
(қолы, ... ... ҰҒА - ... ... ... ... ... бақылаушы __________________________ Сатылған И.А.
(қолы Күні)
Қорғауға жіберілді:
Кафедра меңгерушісі,
б.ғ.д., профессор _____________________________ ... ... ... ... ... 34 ... 38 әдебиеттен, 1- сызбадан, 9 -суреттен
тұрады. Бітіру жұмысын ... ... М. А. ... атындағы
биохимия және молекулалық биология институтының ферменттердің ... ... ... өткізді.
Өзектілігі: Цитокинин медиаторын бөліп алып, тазартып, медиаторының
морфогенезге әсерін ... ... ... ... ұрық ... алейрон қабаты, НАДФ
глютаматдегидрогеназа, цитокинин, цитокинин ... ... ... ... мақсаты: цитокинин медиаторын бөліп алып,тазартып
оның ... ... ... әдістер: Октил сефароза (CL-4B) гидрофобты хроматографиясы
және RP-18 колонкада жасалынатын ... ... кері ... хроматография,
гомогенизациялау, центрифугалау, инекьция жасау, , ...... ... ... ... - ... - ... - инозитол үш фосфат
ФИФ2 - фосфоинотидилинозитол 2 фосфат
НАДФ-ГДГ- ... - ... ... – цитокинин байланыстырушы белоктар
ИУК - индонил сірке қышқылы
БАП - бензоаминопурин
ФК–фузикокцин
МАЗМҰНЫ
Кіріспе..................................................................
..............................................5
1. ... ... мен ... ... ... ... ... өсімдік морфогенезіне
әсері......................11
1.4. ... ... ... ... ... мен ... нәтижелерге талдау жасау…………………………………….19
Қорытынды................................................................
....................................30
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
.......32
КІРІСПЕ
Қазіргі заманғы биологияның ең болашағы зор ... бірі ... мен ... жасанды жағдайда өсіру. ... ... ... зор. ... организмде барлық рецессивті
белгілері көрінеді. Аталық тозаңдарды өсіру арқылы гаплоидты организмдерді
алуға болады. In vitro ... ... ... ... ... бір ... ... гистогенез, морфогенез арқылы
біртұтас өсімдік алу ... ... ... ... болады.
Клеткаларды In vitro жағдайында өсіру әдістерінің ең күрделі ... ... ... ... ... болып табылады. өсімдік
клеткасын жасанды жағдайда өсіргендегі ... ... ... ... ... өсімдігін алу. Даражарнақты өсімдіктердің,
әсіресе астық тұқымдастардың оқшауланған ұлпаларын In vitro ... өте ... ... бұл өсімдіктердің тотипатенттілік қасиеті төмен.
Сондықтан органогенез процесіне эффективті әсер ететін және каллус ... және ... ... ... жаңа биореттегіштерді іздеу
қажет [1,2]. Гормондар – тірі организмдердің тіршілігі үшін маңызы өте зор.
Организмдердің ... ... ең ... процестер гормондармен
реттелуге тәуелді. Гормондар жетіспеген жағдайда ... ... ... онда ... ... ұшыратады. Яғни осы қызметтеріне қарап
гормондарды - организмді реттеуші патшалық деп ... ... ... реттеуде өсімдік гормоны цитокининнің маңызы зор. Цитокининнің
функциясы өсімдік онтогенезінің барлық ... ... ... аймағындағы жаңа жетістіктер мен көріністерге ... ... қолы ... [3,4]. Цитокинин - клетка бөлінуін реттейді,
хлоропластардың дифференцациясына ... ... ... үшін
цитокининнің маңызы зор. Осы гормонның сигнальды трансдукция механизмі
әлі ... ... - ... ... ... берілуі.
Трансдукцияның ерекшеліктері бар. ... ... - ... ... ... ... ... тудырады, ал төменгі дәрежелі сигнал
жоғары дәрежелі сигналды ... ... ... ... ... ... Эстафета тәрізді сигнал әр сатыда өзгереледі, басқаша
айтқанда ... ... ... тек қана ... әсер ... ол ары ... бере алмайды. Сигналды трансдукцияның механизмінде медиатордың
ролі өте маңызды. Медиатор – ... ... ... беретін зат.
Себебі гормон тікелей өзі емес медиаторлар ... ... әсер ете ... ... ... медиаторын зерттеу қызығушылық тудырады ... ... ... ... ... алып, тазартып оның
морфогенез процесіне әсерін зерттеу; Осы мақсатқа жету үшін алға ... ... ... ... алу; ... ... in vitro
жағдайында өсіп жатқан бидайдың ... ... ... ... ... ... қолдану жолдарын іздестіру.
1.ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1. Цитокининдердің ашылуы мен химиялық табиғаты
Клетка бөлінуін қоздыратын, морфогенез, қартаю процестерін, ... іске ... және ... ... ... ... бір ... ие болатын фитогормондар типінің бірі – ... ... ... цитокининді 1955 жылы алғаш рет АҚШ-тағы
Висконсинс ... ... мен Скуг ашты [6,7]. ... ... жағдайлар көмектесті. Авторлар темекі ... ... ... ... ... ... белгісіз фактордың жетіспеуінен
оның өсуінің тоқтап қалатынын байқаған. Сондықтан ғалымдар каллустардың
өсуіне ... ... ... ... ... бөліп алуды
қарастырды. Осымен бірге бұл ... ... ... ... ... ... ... қатар табиғи пуриндік ... РНК және ... ... ... ... өсуіне жағдай туғыза
алмайтындығын тексерді. Байқаусызда активті болып бұрыннан сақталып келе
жатқан ДНК ... ... ... ... ... Сонымен активті
затты кез-келген ДНК препаратын қышқылдық ... ... ... оны
дегидрациялау арқылы алуға болатындығын анықтады. Бұл зат кристал түрінде
және иденфикациялау арқылы бөлініп алынды [8,9]. Ол ... ... Өте ... цитокинин -6-(( ( ... ... деп ... тасымалдаушы РНК құрамына минорлы
негіз түрінде кіреді. 6-фурфуриламинопурин ... ... ... ... ұлпасын оқшаулағанда клеткалық бөліну ... ... деп ... ... ... ... ... тексерілді. Солардың ішіндегі ең активтісі- 6-(( ( ... ... ал ... ... және 6-гексиламинопурин
активтілігі бойынша 6-БАП-қа жақындаған [9]. 1913-1923 жылы Г. Габерланд
өсімдіктен ... ... ... ... ... ... ... шыққанын байқаған. Ол осы заттың өсімдіктің жарақат алған жерін
қалпына келтіретін ... бар ... ... ... кейін Габерланд бұл
зат клетка бөлінуіне әсер ететінін, өсімдік ... ... ... ... гормонына айналады деп тұжырымдады [10,11] . Кокос “сүтінің ”
құрамынан бөлініп ... ... ... ... ... ...... өсімдіктер клеткаларының бөлінуіне күшті әсер
етеді.Цитокинин ... ... ... су ... қоса ... ... [12] . ... кезде цитокинин микроорганизмдерден, балдырлардан,
папортниктерден, мүктерден және көптеген жоғары сатылы ... ... ... клетканың индукциялық бөлінуін
активтендіреді. бұл ... ... ... ... ... ... ... байқаған. Сонымен қатар цитокининнің тағы бір қасиеті бұл
мүше түзуге қатысуы. Цитокинин ... ... ... гүл, ... ... ... ... болатын. Цитокинин споралы өсімдіктер
мүк, папортниктердің мүше ... ... оны ... ... ... ... оның ... тез жетілуіне де әсері
бар. Бір ... ... ... басқа гормондармен бірігіп морфогенез
процестерін активтендіреді [13,14]. ... ... 1964 жылы ... Letham ... алды, бұған дейін жүгерінің
сүттену кезеңіндегі дәнін алып, ... ... ... ... ... ... [15]. ... жүгеріден бөліп
алынғандықтан оны зеатин деп ... ... ... ... 2 -
суретте көрсетілген. ... ... ... ... ... жетілгенінен,
өсіп тұрған алма өнімінен микоризді саңырауқұлақтың ... ... ... ...... ... ... цитокиинин папортниктен, қыналардан, және балдырлардан табылған [16]
.
Зеатинге басқа туыс заттар ... ... ... ... культурасынан бөлінген. Өсімдікке оның әсері цитокинин
препаратының әсеріне ұқсайды және ... ... ... ... ... зеатин және оған туыс цитокинин активтілігімен
байланыстар өсімдіктер әлемінде ... ... ... ... бірі ... ... Бұл ... рет Richmond және Lang-тың жұмыстарын ... ... ... және ... ... тежейді.
1955 жылы алғаш рет американ зерттеушісі Ф. Скугтың лабораториясында
цитокинин ... Олар in vitro ... ... жасау кезінде
өсімдікте белгісіз бір заттың клетка бөлінуін жылдамдататынын байқаған. Ол
зат 6 - ... ... ... Бұл зат кейіннен кинетин деп
аталды [17].
Кинетеин – ақ ... ... зат, ... ... C10H9 ... салмағы 215, 5 Кинетин суда нашар ерісе, этанолда, сілтілі
ерітінділерде, қышқылда жақсы ериді. Ол ... ... мен ... өте ... ... кезде цитокининдердің төмендегідей түрлері белгілі: кинетин,
зеатин, 6- (( ( - ... - ... ... бұл ... аденин туындылары болып табылады.
Жетілмеген яғни пісе қоймаған жүгері ... ... ... деп ... ... ... – 6 - (( ( - диметилалил)-аминопурин деп аталады.
Ол тасымалдаушы РНК ... ... ... түрінде кіреді. Кокос сүтінің ”
құрамынан бөлініп алынған цитокининдер тобына жататын активті ...... ... клеткаларының бөлінуіне күшті әсер
етеді: Цитокинин тамырдың ұшында ... су ... қоса ... ... ... ... цитокинин микроорганизмдерден, балдырлардан,
папортниктерден, мүктерден және көптеген ... ... ... ... ... ... ... бөлінуін
активтендіреді. Бұл қасиетін жекеленген темекі тканін арнаулы ... ... ... ... ... ... тағы бір ... бұл мүше
түзуге қатысуы. Цитокинин ауксинмен ... ... гүл, тағы ... ... ... ... ... споралы өсімдіктер мүк,
папортниктердің мүше түзуіне ... оны ... ... Генеративті
мүшелердің түзіліп оның қалыптасып, тез жетілуіне де ... бар. ... ... ... ... гормондармен бірігіп мүше түзу процестерін
активтендіреді [19].
1-сурет Цитокининнің табиғи түрі – ... ... ... ... ... ролі
Кейінгі зерттеулердің барлығы дерлік өсімдік фитогормондарының өсу
процесіне, клетка бөлінуіне әсерін зерттеу бағытында ... ... жыл ... ... соң бірі этилен, цитокинин ашылған болатын. Ал ... ... ... беретін болсақ фитогормон – бұл ... ... ... ... ... зат. Клеткада, тканде өте
аз мөлшерде болады. Фитогормондар ... ... ... ... мүше мен
мүше байланысқанда көптеген ... және ... ... ... ... организміндегі заттардың
мөлшеріне, маңыздылығына, ... ... ... бөлінуіне,
тыныс алуға, қартаюға, зат алмасуға қатысады. Сонда әр топтың өзіне тән
атқаратын ... бар. ... ... ... тек органикалық қосылыстардан тұрады. Оның молекулалық
салмағы 28 ден ... 346 (ГА) ... ... ... ... осы уақытқа дейінгі фитогормондар ... ... ... ... ... ... Фитогормондар клеткада, тканде бос физиологиялық активті күйде болады.
Өте аз концентрациядада 10-5-10-10 ... өте ... ... ... бір ... ... ... клеткаларға әсер етеді. ... ... ... ... бір қалыпта жұмыс істеуіне мүмкіндік
жасайды.
4. Фитогормондар физиологиялық және морфогенетикалық процестерді реттейді.
Сонымен қатар генді ... ... ... Осы жағынан
фитогормондар витаминдерден ерекшеленеді [20,21].
Өсімдіктердің гормондық жүйесінде ... 5 ... ... ... цитокинин, абсциз қышқылы, этилен. Бұл физиологиялық
заттардың арасында көптеген ... бар. ... ... ... ... әсері рецептормен байланысты.
Рецепторлар - бұл берілген гормонның физиологиялық әрекетін іске ... ... ... ... ... рецепторларымен инициация
жүретін гормонды қайтымды байланыстыру үшін қажетті жоғары спецификалық
сайттарға ие, сәйкес нысана ... ... ... ... ... ... ... гормонға жауап беретіндігін ескертуде ең
маңызды қызмет атқарады [22].
Негізгі биохимиялық ... ... ... ... және
жануарлар мен өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... ... болатындығы белгілі болды.
Жануарлардың рецепторлары жәй және ... ... ... ... ... екі негізгі типке жатқызады:
1. Клетка ішіне енген ... ... ...... ... ... сыртындағы сұйықтықтағы мембрана үстіндегі ...... ... ... ... типтік рецепторлар гормонмен байланысқан уақытта
өзінің конформациясын өзгертіп, гормон рецепторлық ... ... ... метоболиттік процестерге әсер ету қабілеттілігіне ие
бола ... ... ... ... ... гормонның физиологиялық
әрекетін іске ... ... с АМР, с GMP, Са2+, ... ... ... ... ... концентрациясының
күрт үлкеюіне шақырады. Сонымен қатар, гормондарды рецепторларымен басқа
рецепторлық емес ... ... ... ... ... ... Сондықтан оларды рецепторлардан ажырату үшін келесі критерилер
қолданылады:
- Гормон мен рецепторлардың бір – ... ... ... ... қажет. Рецептор гормон молекуласының құрылымын танып, оны жоғары
аффинділігімен байланыстыруы қажет.
- Гормон мен рецептордың ... ... ... ... ... ... өзгермеген күйінде қалуы керек.
- Гормон мен рецептордың байланысуы үшін процесс қанықты болу ... ... ... ... ... ... ... мен байланысуы қандырылған болса, гормондардардың
концентрациялары арасында сәйкестілік болуы ... Осы ... ұлпа және мүше ... ... ... ... жұмыста өсімдіктер гормондарының рецепторларын зерттеудегі соңғы
жылдардағы жетістіктер келтірілген [23,24].
Этилен рецепторларындағыдай, N – ... ... ... бар: ... АНК 4-те және үш ... АНК2 мен АНК3 -те. ... нысанасы ретінде өсімдіктер клеткалары қолданылады.
Өсімдіктердің өсуі мен даму ... ... ... әсер етеді.
Сонымен қатар, бір гормон әсер ету орны және өсімдіктердің даму ... ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда гормондардың әсерінің көп функциялдылығы өсімдіктердің
гормональді жүйесін зерттеуде қосымша қиыншылықтар тудырады. Мысалы, ... ... ... ... ... әртүрлі бағдарламаларды
индукциялайтындығы әлі де табылмаған. Өсімдіктер мен ... ... ... ... ... ал белгілі гормондардың жалпы саны
яғни өсімдіктердің гормондары жануарлар гормондарына қарағанда ... аз. Бұл ... ... ... ... - ... ... және жалғыз реттеуші болып табылады, ал бұл жануарлардың ... ... әсер ... ... өсімдіктер клеткаларының
фитогормондарға спецификалық реакциялардың мүмкіншілігін ... ... ... ... іске асырудағы ... ... ... ... клеткаларындағы гормондардың
реттелуін және трансдукциясын зерттеуде үлкен табыстарға ... ... ... де ... ... ... ... екі типі
бар екені белгілі болды. Рецепторлардың бірінші ... ... ... ... ... ... жатады, олар гормондармен
байланысқа түсіп, гормон рецепторлық ... ... ... ... ... ... сонымен бірге, гормонмен мембрананың
сыртқы бетінде орналасқан рецептор домені әсерлеседі. Гормон - рецепторлық
әсерлесуінің нәтижесінде, ...... ... ... ... ... шақыратын, G – белок арқылы
ферменттердің біреуіне (мысалы: ... ... ... сигналды индукциялайды. ... ... және ... ... құрылымдарға берілуіне әкелетін
екіншілік сигналды молекулалар ... ... ... ... ... ... үш ... және басқа да мембрана липидтерінің
жатады. Олардың кейбіреулері клетка метаболизмін ... ... ... ... ... модификациялайтын протеинкиназаларды
немесе протеинфосфотазаларды белсендіреді. Көп жағдайда сигналды тапсыруда
Са2+ қатысады, ол клеткаға әсер ... ... ... ... ... ... ... мембрананың сыртқы бетінде ... ... ... арқылы индукцияланған соң өзгерістердің өсуіне
қатысады. Бірінші және екінші типтің рецепторлары цитокининдердің ... ... ... рецепторларын іздеуде екі маңызды бағыт болды:
1. In vitro ... ... ... ... ... ... гормондарды спецификалық түрде байланыстыратын белоктарды
іздеу. Дегенмен бірінші бағыттың дамуы ... ... ... ... ... аз ... және қайшылыққа әкеліп
соқтырды. Екінші бағыттың нәтижелері ... ... ... жетті
– онда фитогормондардың ... ... ... ... бар ... ... ... табылды [27].
1.3 Цитокинин медиаторының өсімдік морфогенезіне әсері
Фитогормондар - өсiмдiктердің өсуiн реттегiштер. Өте аз мөлшерде ... ... ... ... зат ... ... әсер ... табиғи
және синтетикалық органикалық қосылыстар тобы. Осы реттегiштердiң әсерiнен
өсiмдiктердiң өсуi және дамуы бiршама өзгерiстерге ұшырайды.
Табиғи реттегiштер бiзге ... ... ... ... ... ... мен органдарда физиологиялық және
морфологиялық бағдарламалар реттелiп iске қосылады. ... ... ... ... мен ұлпаларда түзiлетiн органикалық заттар.Олардың
химиялық құрамы және ... ... әр ... Фитогормондар
өсiмдiктердiң өздерiнiң өнiмi бола тұра мүше түзу процестерiн анықтауға
және ... ... ... ... және
физиологиялық бағдарламалардың iске қосылуы немесе iстен ... ... ара ... ... ... ... ... негiзгi бес топқа жiктейдi: ... ... ... ... және ... ... кезде
фитогормондардың өзiндiк әсерiн мәлiмдейтiн көптеген деректер бар. Әрбiр
фитогормонның физиологиялық активтiлiгi жоғары және арнайы әсер ... ... ... ... ... ... ... мен
гиббереллиндер клетка мөлшерiнiң ұлғаюы мен жiктелуiне, ... ... ... ... пiсiп ... әсер етедi.
Фитогормондардың басты белгiсi - өсiмдiк ... ... ... ... жүйе барлық мүшелерiн iске ... ... жеке даму ... ... ... организмiнiң
функционалды бiртұтастығын қамтамассыз етедi.
In vitro жағдайында морфогенез процесi мен регенерацияға фитогормондар
мен химиялық өсу ... ... ... ... ... бар. Қоректiк ортаның құрамына қосымша гормондар енгiзу арқылы
морфогенез ... ... ... ... Скуг пен ... ... ... мен цитокининнiң мөлшерлiк ара
қатынасын өзгерте ... ... ... ... ... Осы ... өзгерту арқылы регенерациялық қабiлетi жоғары немесе төмен
каллустар алуға ... ... ... ауксиннен басым болғанда
бүршiктер мен сабақтар түзiлген, ал керiсiнше жағдайда тамыр түзiлуіне
әкелiп ... екi ... ... ... ... ... өскен. Гормондар мөлшерiн өзгерту арқылы жүргiзiлген зерттеулер
көрсеткендей жасанды ортада өсiрiлген ұлпалардан сабақ бүршiктердiң түзiлуi
каллус ... ... ... ... ... ... ... байланысты екен [29].
Экзогенді цитокининнің байланысына қатысты клетка ішілік ... ... ... ... Бұл жағдай гистидинкиназалар, С-соңындағы
рецепторда локализденген, цитокинин домендегі оның транслиттері нәтижесінде
консервативті фосфориленеді ... ... (His 459) ... ... ... ... қышқылы (receiver) қабылдайды. Сол
рецептордың домені, жауапты реттеуде (receiver regulator) ол сигнал клетка
ішілік ... ... ... ... ... оның негізгі амин
қышқылдырының жұмыстарымен ... ... ... ... ... жүйелерімен сипатталынады. Гибридті гистидинді киназада SLN 1 осы
геноммен қалыпта кодталды ішкі ... ... және ... фосфатты
каскадтармен қамтамасыз етеді, белгілі ашытқылардың штамдары галактозасыз
ортада тірі ... үшін ... ... ... бұл галактоза
жеткілікті жағдайда клеткаларды өлімге ... Sln 1Δ ... ... ... CRE1 ... ... ... бекітті. Егер ортаға цитокининді қосса, мутант
галактозасыз ортада қалыпты өсу қасиетін ... ... ... ... гистидинді протеинкиназаны CRE1 активтендіреді,
сенсорлы киназа SLN1-ді зақымдалғанын ... және ол ... ... ... ... ... әкеледі, ортада галактозаның
кездесуінде клеткалардың тірі қалуына ... ... ... етуін қалыптастыру қоректік ... ... ... жәнеде дифенилмочевинаның ... ... ... әкеледі. Бұл тидиазурон CRE1 –ді
қолдану қасиеті ... ... ... ... ... ... ... тізбек. Осымен қатар қос зеатин активсіз ... ... ... ... ортада Sln 1Δ ... ... ... ... ... соң ... ... цитокининдер
ашытқы клеткаларында CRE1 гистидинді ... ... ... тіршілік етуіне қажетті галактозалардың қатысында белгілі мутант
өткізу тізбегін ... ... ... немесе аспарагин
қышқылына қарай CRE1 геніндегі мутация, ... ... ... CRE1 ... ... және ашытқы тіршілігін ұстай
алмайтын Sln 1Δ ... ... ... ... ... ... гистидинді киназа функционирледі. CRE1 және A.
Thaliana клеткасында цитокининге ... ... ... ... crel-1 ... ... CRE1 жарақаттанған генімен
цитокининнің клеткасының және ... ... ... береді, каллустардың жасылдануы қажеттілікті белгілеген жөн, ... ... ... ... тамырда анықталды. Ескерілгендей цитокинин
мембраналық рецепторы ... екі ... бір ... ... Ueguchi және ... . A. Thaliana-дан сенсорлы
гистидинкиназаның 3 генін ... ... АНК2, АНК3 және АНК4 ... ... және 1080 амин қышқылының қалдықтарынан тұрады. ... ... ... ... ... ... ... сенсорлы домендегі молекула бөлігіндегі және инвариантты
аспарагин қышқылы қалдықтарымен ... ... ... ... ... трансмембраналы домендерде анықталынды және олармен
шектелген клеткасыртындағы ... ... ... әрбірі
сыртқы сигнальдарды қолдана алады. Мутантты ашытқылардың АНК3 геномдарының
трансформациясы дәлелденді, олар функциональды активті ... ... ... ... ... және ... қалдықтарымен
берілуін қамтамасыз ... ... ... ... ... гистидинді киназаларынан айрылған. Осы лабораторияда сенсорлы
гистидинді киназа A. Thaliana АНК4 тің ... ... ... ... E.coli ... АНК4 трансформацияланған
геномындағы фосфаттың ... ... ... ... ... алады.
Осыдан цитокининнің мембраналық рецепторы CRE1/АНК4 реттегіш тізбектерінде
ашытқы және бактерия клеткаларында тұруын және ... ... ... топтың берілуін орындайды.
CRE1/АНК4 өсімдік ... ... ... ... ... ... ... Мынаны ескерген жөн,
ашытқы клеткаларында фосфатты ... ... ... ... беріледі. Гистидинді фосфатты тобы бар олардан сигнал
соңғы нысанаға келіп түседі, бұлардан ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Бұл
байланыстан A. Thaliana – дан АНР1-АНР5 – тің ... ... ген ... [32,33]. Олардың ... ... ... бар, ... цитокинин олардың ... ... ... Кейін олар клеткадағы цитокининдік ... ... ... бәрі өсімдік клеткасында цитокинин мембраналық
рецептордың фосфорланған ... ... ... етеді, генетикалық
бағдарламаның өшуіне әкелетін осындай мутанттар, экзогенді ... ... Corinne және оның ... алынды.
Гистидинді протеинкиназаны бөлшекті зерттеу онда екі доменнің бірі
сигнальды қабылдау домені, екіншісі іске ... ... бар ... .
Аминқышқылды негізді цитокининді байланыстырғыш доменмен көптеген
белоктарда және ... ... ... CHASE ...... sensory ... анықталынды. Сонымен қатар
анықталғандай CRE1 ген WOL ... ... ол ... жүйелердің
қалыптасуына және A. Thaliana-ның АНК4 ... гені ... ... ... ... WOI ... ... доменді CHASE белоктарында бір амин қышқылымен алмасады.
His – ... Wol – ... ... ... ... ... ие болмаған. Осындай мутациялы өсімдік
клеткаларды түзе алмаған ... алғы ... яғни олар ... үсті ... ... олар тек ... түзген РНК ның анализін
көресетті, белоктың Wol мутациясымен жүретін синтезі тек ... ... ... ... кейбір мүшелерде фитогормондар түзілуімен
сипатталады. ... ... ... реттелуі тек интенсивті
синтездей бермеуінің үлкен маңызы бар, бірақ араласуымен сипатталады.
Акусинді ... орны ... және жас ... ... ... одан ол
өсімдіктердің төменінде орналасқан білігіне полярлы ... ... ... ... ... ... ... жоғары
бөлігіне өтеді. Осындай оның тұтас өсімдіктердегі ... ... ... ... ... ... қозғалып жер үстіне өтетін
заттар сияқты жүреді.
Өсімдіктердің сабағында екі қарама – ... ... ағыс ... ... және акропетальды цитокинин. Осы ағыстар сабақтардың
түрлі ... ... ... ... ... ... қатарының орналасуын өзгертеді: қанттар, N,Ф, және т.б. Кинетиннің
жиналуы және олардың концентрациясы жылдамдыққа әсер етпейді, ... ... ... ... ... әсер етеді.
Соңғы уақыттарда хлоропластағы цитокининдер ... ... және де ... ... белок, хлоропласт жүйесінің
транскрипциялық арнайы реттелуі өсімдіктердің азотпен қоректенуіне әсер
етеді. Барлық осы ... ... ... ... еді.
Барлық цитокинин байланыстырушы белоктар тамыр клеткасында
локализденген. Олар ... ... іске ... Осы ... мүше ... цитокининмен байланысуы тамыр емес, өсімдіктердің
жер үсті мүшесі болып ... ... рет 1998 жылы ... ... еді [34,35] . ... ... ... ZmCip1
ген экспрессиясы транс-зеатинді индуцирлейді. 10-9 дан 10-7 М – ге ...... ... жапырақтағы жапырақты цитокининмен
өңдегеннен 30 минуттан ... ген ... ... және ... S рибосомадағы рибосомалардағы белоктар синтезінің ингибиторы –
циклогексимидпен ... ... ... ZmCip1 ... қажетті транскрипция факторы және цитокининдік сигнальды
қабылдайтынжүйесі бар. ZmCip1 ген ... ... ... ... ... ... ген құрылымынан бөлінген амин қышқылдары
құрылымдары бактерияларда биокомпоненттік ... ... ... ... ... және олар үшін ... қышқылының бактерияға
жауабы фосфатты топ ... ... ... ... ... жұмыстарында өсімдіктердің азоттық қоректенуінің
ZmCip1 генінің экспрессиясына әсері туралы маңызды мәліметтер ... ... 1998 ж. ... және Kieber цитокининнің A. Thaliana – дағы
бактериялардың ... ... ... ... ... ... гендердің экспрессиясын индуцирлейтіндігін тапты. A. ... ... ... өңдесе, осы ... ... жоқ, және ... орай бұл ... ... ... жауап гендеріне жатқызуға болатындығын осы авторлар
көрсеткен болатын. A. Thaliana – ғы ... ... ... АRR деп ... нәтижелерінде бірқатар авторлар Arabidopsis – те АRR ... екі түрі бар ... (22 ... 10 А ... ... және 12 ... гендері болып екі топқа бөлінеді. Олар құрылысы ... ... ... ... Цитокинин тек А тобының гендерін
индуцирлейді. А ... АRR ... 10 ... ... A. ... ... АRR4 және АRR5 гендерін цитокининмен экспрессия
индукциясында лаг кезең 10 ... ... ... экспрессия 30-60
минутттан кейін байқалады және тез төмендеді. Бұл жүйедегі дәлелдер тағы да
алынды. АRR4 және АRR5 ... ... ... ... ... (5 мкМ) АRR6 және АRR7 ... ... ... ... ... жоғарылатады.
Маңызды ақпараттар «run – on» сынақтарынан алынды, A. ... ... ... кейін олардың ядроларынан бөліп алып және асқын
м РНК-ң ... ... ... ... ... ... РНК ... элонгациясы жүреді. Осы жолмен ... ... А ... ... ... 5 ... кейін
активтендіреді. 10 минуттан кейін синтез ... ... және ... Бұл тәжірибелер цитокининнің әсері транскрипционды ... ... ... ... ... АRR типті белоктар, А және ... ... ... ... бар, оған тән ... ... ол ... белоктарда бактерия жауаптарын фосфатты
топты сенсорлы гистидинкиназамен гистидиннен қабылдайды. АRR белоктарының ... В ... ... ... ... ... байқалады. Ол
қысқа (100 амин қышқылдарының қалдықтары) А-тобында, ал В тобында ұзын (500
амин қышқылдарының ... ... Осы ... ... ... ... және гендер экспрессиясын бастайтын өте маңызды
реттеуші белоктар табылса да, циткокининдердің сигнальдық трансдукциясында
көптеген түсініксіз ... ... ... ... оның ...... байланысты.
1.4 Цитокининнің медиаторлары
Сигнальды трансдукция жайлы пікірлерге ... ... ... ... ... ... азот ассимляциясына қатысатын, мысалы
спецификалық ... ... ... ... ... және метоболизм белсенділігіне әкелетін, ұрықтан шыққаннан кейін
алейрон қабатына әсер ... ... ... ... ... ... ... осы өсімдік тұқымында синтезделетін екіншілік
гормон, саңырауқұлақтардан бөлініп алынған фузикокцинге ұқсас болып ... ... ... ... гормоны тәрізді метаболизм және
өсу ферменттерінің активациясын шақырды. Кейінірек олардың бірі рецептор
үшін ... ... ... және ... ... ... ... дәлелденді. Нәтижесінде клетка мембраналарында екіншілік
медиаторларды ... ... ... ... тұқымға әсер еткен соң, оларда фузикокцинмен сәйкес
келетін екіншілік ... ... ... ... ... бұл ... ... кальций деңгейінің жоғарылауын тудыратындығы дәләлденді,
нәтижесінде, түскен сигналдың әсерінен фосфорлануға жолымен жауап ... ... ... ... ... ... синтездеуші ген трансформациясы
Цитокинин өсімдік гормондарының маңызды бір тобы.олар ... ... ... молекуласының қаңқасы рибоза мен адениннен
құралған аденозин. Адениннің азотты ... бір изо ... ... тобы
бар. Тармақ топтың гликолизациясы цитокининнің ... ... амр1 ... бос цитокининді жинайды, ондағы себеп цитокининнің
гликозилациялануында кемістіктер болуы мүмкін.
A. tumefaciens өсімдікке инфекцияланғаннан кейін, клетка ... ... ... ... (crown gall tissue ) ... себебі;
агробактерияның ti плазмидасындасындағы t- Dna ... ipt, iaah, ... ... t-dna ... ... ... dna –на орналасқан
соң ipt, iaah және iaam ... ... ... ... мен
ауксинді көптеп түзіп өсімдік клеткасының шектен тыс ... ... ... ipt iaah, iaam ... ... ... ,
сондықтан өсімдік клеткасында активті бола алады. ipt гені ... ... ipt гені ... N6-(∆2-изопентенил) аденозин 5'-
фосфат ([9R-5'P] ip)ң синтезделуімен байланысты. N6-(∆2-изопентенил ... ... тез ... өсімдік транс-гидроксилазасының әсерінде 9-
рибоза зеатин 5'-фосфат( [9R-5'P)2]-қа айналады. 9 - ... ... ... болып табылады ,тетрациклинге тәуелді кинетин ... ... ... 35S ... ... ipt гені
трансформацияланған темекі өсімдігінің ... мен ... ... ipt генін активтендірген соң, ішінара ... ... ... 50 ... ... бұл қосалқы бүршіктерінің
өсуін күшейтеді. Жемістің арнаулы 2А11 ... ... ipt ... ... қартаю мерізімі ұзарған, жемістің қызыл
бөлігіндегі цитокининнің мөлшері ... ... ... 6 есе ... ... ... БӨЛІМ
2.1. Материалдар мен зерттеу әдістері
Цитокинин медиаторын бөліп алу және зерттеу үшін ... ... ... ... жұмсақ бидай өсімдігінің (Triticum
aеstivum) «Арай», «Стекловидная-24», «Саратовская-29», «Казахстанская-10»,
«Надежда», ... «Ақ ... ( Oryzae sativa) ... дәні ... алынды, фасольдың (Phaseolus vulgaris) айлық өскіндері, ... ... ... ... ... 200С ... ... жағдайда тұтқыр қағазы
салынған Петри табақшасында дәндер ... ... ... таза ... суда 1-2 ... өсірілді.
«Қазақстан-10» сортты бидай және осы сорттың тозаңқабынан in vitro
жағдайында алынған әр түрлi типтi ... ... ... ризогендi,
геммогендi каллустар алынды.
Цитокинин медиаторын бөліп алып ... ... ... пайдаландық; Центрифугалау, экстракциялау және цитокинин
медиаторын бөліп алу, ... ... ... жасау,иньекция жасау,
гомогенизациялау. ... ... in vitro ... ... ... алынатын бидай өсiмдiгiнен түптену кезеңiнде өркенiнiн
кесiп алып,суда мұздатқышта сақтадық. Бидай 3-5 күн 5-7 ... ... ... ... 1-2 см ... кесiп алып, жалауша
жапырағы мен масақтың жоғарғы жағын алып тастадық, оны 70% этил ... 3-
4 мин ... және де ... ... натрий гипохлоридi,
кальций гипохлоридi, диацид ерiтiндiлерiмен ... ... ... өңделген масақты бiрнеше қайтара дистильденген сумен ... ... ... - ... in vitro ... өсiру кезінде,
каллус түзiлу үшiн экспланттар отырғызылған пробиркалар 25 градус қараңғы
термостатқа ... Төрт апта ... ... соң ... қарқыды
түзiлуi байқалды. Олардың арасында ... да ... ... Бұл
эмбриоидтар құрамында гормон қосылмаған Мурасиге мен Скуг ( MS) қоректiк
ортасына көшiрiлдi. [37]. ... ... ... каллустарды да құрамына
өзгерiстер енгiзiлген MS қоректiк ортасына көшiрiлдi. ... орта 30 ... атм ... 120 0 С- да ... ... өттi. Осы қоректiк
орта залалсызданған ломинар ... ... 5мл ... ... климаттық камерада қараңғыда 27 0 С -да температурада, 50 ... ... ... 4 апта ... ... соң, ... морфологиялық
өзгерiстер байқалды, осы каллустар құрамы өзгертiлмеген қоректiк ортаға
көшiрiлдi. Алынған каллустардың бiр ... ... ... мен Скуг ... ортасын ... ... және ... ... және оның ... ... құрамын зерттемеді, оны
зерттеудің қажеттілігі туындады. Цитокинин медиаторын ... ... ... ... қарастыру қажет болды. Біздің ... ... ... ... ... ... Бізідің жасаған әдісіміздің басты ерекшелігі сол ... ... ... ... ... ... кері фазалы
хромотографиясы типті бағаналы колонкасы еді, ... біз ... ... ... ... препараттарын алуға қол
жеткіздік 2 -сурет. Цитокинин медиаторын тазартудағы біз ... ... ... ... ... ... ... біздің тазартылған биореттегіш препаратында ... ... ... бар ... ... тура ... сол ... үшін қазіргі заманға сай INXA-X-Ray analytical system элементтердің
ренгтген анализаторын қолдандық. Осы ... ... ... ... бары ... Біз ... ... препаратын рентген
анализатормен зерттегенде осындай нәтижелерге жеттік. ... ... ... С 72,67 мен О 21,09 бар ... анықталды. Ешқандай азоттың ізі жоқ
екендігі ... 3 - ... ... ... рентген анализаторы
анықтамайды. Осы құрамын анықтау ... ... ... ... ... құрамы бойынша тазартылған биореттегіш тек қана ... ... ... біздің препаратымызда цитокинин мен ауксин
жоқ екендігі анық ... ... ... ... азот ... препараттың ультракүлгіндегі толқын ұзындығын Ultrospec ... Amersham ... ... ... ... 3-суретте берілген.
3-Суреттен көргеніміздей сипатталған шыңдарда ауксин мен цитокиннің
жоқтығына көз жеткіземіз.
2-сурет Кері ... ... ... ... медиаторын бөліп
алу
3-сурет INXA-X-Ray analytical system ... ... ... ... цитокинин мен ауксиннің жоқтығы дәлелденгеннен кейін
біздің биореттегіштің нағыз морфогенездік қасиеттерін анықтауға жол ашылды.
Цитокинин ... ... ... ... ... ... бар
екені белгілі. Егер біз өсімдік сабақтарының ең ... ... ... тек қана цитокинин әсерінен жаңа сабақтар мен жапырақтардың
өсетінін ... ... ... осы ... цитокининнің
морфогенезге әсері анық байқалады. Осыған орай біздің медиатордың осындай
әсері бар ма ... ... ... ... Сортқа жатпайтын
үрмебұршақтың 4 апталық ... ... ... ... мен 6-БАП әсері. а – бақылау, гормонның ... б – ... ... ... ... декапитирленген сабақ, в – (23
мкг/мл) 6-БАП ... ... ... сабақ. Сабақ пен
жапырақтарының қолтық бүршіктерінің өсуіне ... ... ... ... Нәтижесі 4-суретте көрсетілген.
Зерттеу үшін әр үйде ... ... ... ... ... және ... өсімдіктерін алдық. Жақсы дамыған сабақтарының
ұшындағы бүршігін кесіп ... және 0.1 мкг ... бар ... ылғалдандырылған паралонмен сүрттік. Осы әсерден жарты ай ... ... ... мен жапырақтардың пайда болғанын ... ... ... ... ... 23 ... бар ерітіндімен сол
операцияны жасағанымызда жарты ай ішінде әрең ... ... ... 3-суреттен көруге болады.Осы ... ... ... ... ... ... цитокининге қарағанда 100 – 200
есе ... 2-3 есе ... ... ... Сол себептен
цитокинин медиаторы ең алдымен медиатордың ... ... ... одан ары
қарай медиатор өз әсерін жасайды. Қорыта айтқанда өсімдіктердегі морфогенез
әсерін цитокинин емес ... ... ... 4 ... ... |б) 4 апталық декапитирленген |
|өсімдік, бақылау ... ... ... |
| ... ... ... ... 4 апталық декапитирленген өсімдік|
|бүршіктері 6-БАП өңделген |
4 - ... ... ... ... 4 апталық өскінінің апикальды
доминирленуіне цитокинин медиаторы мен 6-БАП әсер ... ... ... сабағының апикальды доминантылығына 6 -
БАП пен цитокинин медиаторының әсері. 1-бақылау, сабақтың жоғарғы бүршігі
кесілген. 2- тәжірибе, ... ... ... ... күнделікті 6 - БАП
(23 мкг/мл) өңдейміз. 3 - жоғарғы ... ... ... 0.1 мкг
медиатормен өңдейміз.
1-бақылау, сабақтың жоғарғы бүршігі кесілген. 2- ... ... ... ... ... 6 - БАП (23 ... ... 3 -
жоғарғы бүршігі кесілген сабақты 0.1 мкг ... ...... ... ... ... сабағының апикальды
доминантылығына 6 - БАП пен ... ... ... тұзға төзімділігін арттыру мақсатында ... ... ... – 29» ... ... ... дәнінен 50 гр
алып, оны ... ... жуып 10 ... ... ... соң КМnO4 – тен 3-4
тамшы түсі ... ... 15 ... ... Осы ... уақыт
өткеннен кейін жуылып тазартылған бидай ... 4 ... ... ... 1
нұсқасының үстіне 2% NaCI – дың ерітіндісін құйып, 2 нұсқаға 5 ... ... ... осы ... ... құйдық, 3 нұсқаға 50
н/гр қатынасында биореттегіш дайындап ... осы ... ... 4 ... тазартылған су құйып, 3 сағат көлемінде бөктіріп қоямыз.
Осы белгіленген уақыт ... ... соң, ... жеке ... суын ... ... ... кептірдік. Содан соң 30 дәннен алып ... ... ... ... ... ... ... бірінші нұсқаға 2% NaCI, екінші нұсқаға 2% NaCI+ 5 ... ... ... 2% NaCI + 50 ... ... 4 ... ... су құйып, тәжірибені бақылауға алдық. Бақылауға алынған тәжірибе
нәтижесінде 2% NaCI + 5 ... есе ... ... ... тек қана су ... ... бидайлардың өскенін көрдік. Осы
алынған нәтижені 6 - суреттен көресіз. Осы суретте олардың ... ... ... биореттегіштің реттейтіндігі көрініп тұр.
Ал дамыған өсімдіктер сабағы мен тамыры бар өсімдіктер тұзды стреске
шыдап өсе береді. Сонымен біз ... ... жаңа ... тағы ... ... аштық.
Өсімдіктердің тұзға төзімділігін арттырып қана қоймай олардың тамырлары
мен сабақтарының дамуын ... ... ... ... ... рет
қайталанды.
а) бақылау 2% NaCI б) 2% NaCI + ... ... 2% NaCI + 50 ... ЦМ г) ... 6 - «Саратовская – 29» бидай сортының тұзға төзімділігін ... ... ... ... ... ... ... үшін бидайдың төзімді және
төзімсіздігі бойынша ерекшеленетін бидайдың 3 ... ... 1-ші ... ... ...... ... бар орталарда өсірілген бидай дәндерінің
өсу көрсеткіші
|Бидай |2 % NaCI |2% ... ... ... | | ... өсуі %|
| | | ... |
|Надежда |132±1,2 ... |112 ... ... ... |129 ... |76±2,0 ... |134 ... ... ... ... ... сортының өсу көрсеткіші
бойынша да Надежда мен Қазақстан-10 қарағанда төмен екені анық ... ... біз жаңа ... ... ортадағы бидай дәндерінің
жақсы өнгенін көруге болады. Негізінен ... ... ... жаңа
биореттегіші бар ортадағы бидайлардың ары қарай дамуына да ... ... осы ... ... метаболизмді тездетіп, маңызды зат
алмасуды іске қосады. Зерттеуге алынған ... ... ... ... ... едік нәтижелері 2-кестеде көрсетілген.
2 кесте - 2% NaCl тұзы бар ортада өсірілген ... ... ... ... ... ... |% ... |
|Вариант | | ... Н2О ... |100% ... ... |43% ... Н2О ... |100% ... ... |33% ... Н2О ... |100% ... ... |38% ... ... ... ... 2%NaCl тұздарында өскен Қазақстан
- 10, Арай, Дауыл бидай ... ... ... ... ... ... ... - 10 сортының 2%NaCl ... ... ... ... салыстырғанда 43% - ке төмендеген. Ал Дауыл сорты
Қазақстан-10 сортымен салыстырғанда аса айырмашылық байқалмады. Тек ... ... - 10 ... ... ... ... бар.
Себебі мұнда 2% NaCl-да өскен өскіннің биомассасын ... ... - ке ... Бұл ... Қазақстан - 10 сорты төзімді, Арай сорты
төзімсіз болды. Мәліметтер ... ... ... ... 2% ... ... өскен Қазақстан-10, Арай, Дауыл ... ... ... жаңа ... ... анық байқалған. Бұл
жерде біз жаңа биореттігіші бар тұзды ортада өскен дәндердің өсуіне ... (7 - ... ... Және де ол ... есебімен 40%-ке
жоғарылады. Алғашқы кестедегі ... ... жаңа ... ... ... салыстырғанда төзімділігі жоғары Қазақстан-10
сортында да және төзімсіз Арай, Дауыл сортында да ... ... 2 ... ... ... ... жаңа биореттегіштің әсерінен метаболизм
процесі қарқынды жүреді.
- Қалыпты
жағдайдағы орта
- ... ... ... ... ... ... 2%NaCl 2%NaCl + 50 нг/мл жаңа ... 2%NaCl 2%NaCl + 5 ... жаңа ... 7 - NaCl тұзы және жаңа ... ... ортада өскен Арай
сортының биомассалық көрсеткіші
Цитокинин ... in vitro ... ... ... ... үшін ... ... ретінде “Қазақстан -10” сорты алынды. Осы
сорттың тозаңқабын цитокинин медиаторы және осы ... ... ... бар ... ... әр түрлі типті каллустар: ... ... ... ... ... Нәтижесі 8-сурет пен 9-суретте
көрсетілген
8-Сурет Тек Цитокинин медиаторы бар қоректік ортаға ... ... ... ... ... ... Қазақстан-10 бидай тозаңқабынан алынған МС қоректік ортасында 2,4-
Д гормонында өсірілген ризогенді каллус
.
Қорытынды
1. Цитокинин ... кері ... ... ... ... ... ... Бөлініп алынған цитокинин медиаторының ... ... ... ... ... морфогенезіне басқа
фитогормондармен салыстырғанда өте
аз мөлшерде қолданылатындығы ... ... ... калустардырдың морфогенезіне әсері тексерілді.
5. Зерттеуге алынған ... ... ... ... ... ... болатындығы зерттелінді.
Түйін
Цитокининнің әсерінен дән ұрығында екіншілік гармон түзілетіндігі
анықталды. Осы екіншілік гармон таза ... ... ... ... ... ... –ризогенез.
Резюме
Действие цитокинина приводит к образованию вторичного ... ... ... ... был ... Была ... ... проявлением активности вторичного гормона является
ризогенез.
Summary
Citokinins caused the fonation ... hormone in embreo. ... hormone was purified it was shown the ... action of
secondary hormone is risogenes.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Полевой В.В.Фитогормоны. ... ... ... 1982. ... Гормональная регуляция онтогенеза растений. Москва.Наука, 1984 С. 87-
101.
1. Кучеренко А.А., Мамаева Г.Г. Регуляторы ... и ... ... ... доклад 1 Всесоюной конференции. Москва: Наука, 1981. С. 115-125.
1. Anthoni Trewavas, Mare Knight. Mechanical signalling calcium and ... Plant ... ... P.677-682.
1. Давоян Э.И. О ... ... ... потенций
длительно культивируемых каллусных тканей риса//Сельскохозяйственная
биология, 1986. N. 1 С. ... ... М.К., ... Ш.С., ... Р. НАДФ-специфичная
глютаматдегидрогеназа пшеницы// Физиологические основы повышения
устойчивости и продуктивности ... ... ... С. ... ... М.К., ... Р., Досмагамбетова Ш.С. НАДФ-специфичная
глютаматдегидрогеназа пшеницы: выделение и свойства // Докл. АН СССР.
1988. Т.3. N.4. ... Keith A., Walker, Poli C.Yu. The hormonal control of ... in ... Medicago sativa cultured in virto// Amer. J. Bot. 1978/P.25-32.
1. ... Р., ... М.К. ... и ... ... ... Алматы:±ылым. 1997. С. 75-133.
10.Гильманов М.К., Дильбарканова Р., Дарканбаев Т.Б. ... ... ... в ... ... зерна
пшеницы.//Доклад АН СССР. 1982. С. 737-739.
11.Гильманов М.К., Дильбарканова Р., Султанбаев Б.Е. ... и ... ... ... ... в Казахстане. Алма-Ата:
Наука.1988. С.108.
12.Berrige M.J., Irvin R.F. Inositol trisphosphotase, a novel ... in cellular ... Nature. 1984. V. 321. N.5992. P. ... Gilroy,Tony Trewaves. A decade of Plant Signals.// BioEssays,
1994.Vol.16. N.9.September.P.677-682.
14.Гильманов М.К. ... ... ... в ... ... и ... Алматы.1997. N.3. С.94.
15.Poovaiah B.W., Reddy A.S.N/ Calcium and signal ... ... ... 1993. P. ... plant aeguorin reports the effects of touch and cold ... and elicitors on cytoplasmic cficoum.//Nature, 1991. V.352. P.524-
528.
17.M.D.Bazzy, G.L.Nelesestuen. Properties of membrane - inserted ... ... 1998. 27. ... M.J. Inositol triphosphatatse and diacylglycerol: The
interacting second messengers// Ann. Rev. Biochem. ... ... ... via phosphotidilinositoi-4,5-bisphosphote
hydrolysis in plans.//Plant Physiol.,1990. V.93. P.361-366.
20.Физико-химические ... ... ... ... ... М.К., Фурсов О.В., Францев А.П. методы очистки и изучения
ферментов растений. Алма-ата:Наука,1971.
22.Маурер Г. Диск - ... ... : Мир ... С.З. ... активности и формирование изоферментного состава
пероксидазы в процессе развития зерна //Накопление и ... ... в ... . Алма-Ата: Наука,1987.с.176
24.Сафонов В.И., Кузеванов В.Я.,Котова Л.Г. Электрофоретическое изучение
белков в морфогенных и неморфогенных каллусах яровой ... ... ... ... растений, 1995. Т.27. N.4. С.254-258.
суретте көрсетілген.
25.Бутенко Р.Г. Культура изолированных ... и ... ... //М.: ... 1985, c. ... Р., Гильманов М.К. Строение и функции сферосом
растительной клетки. - ... ... 1997. - ... C., Skoog F., Saltza M. von. and Strong F. Kinetin, a ... factor from ... acid // J. Amer. Chem. Soc. - 1955. ... 77. - P. ... F., Strong F. M., Miller С. ... // Science. - 1965. ... № 3669. - P. ... C, Vaadia Y. ... activity in root apices of ... // Life Sci. - 1965. – Vol. 4. - P. ... R., Back A. Effect of kinetin on Paramecium caudatum under
varying culture conditions // Science - 1960. – Vol. 131 - P. ... D.S., Shannon I.S., Mc Donald R. The ... of zeatin, ... inducing cell division // Proc. Chem. Soc. - 1968. - № 7. - P. ... С.О. Zeatin and zeatin riboside from a ... fungus ... - 1967. - Vol. 157. – P. 1055.
33.Brandes H., Kende H. Studies on cytokinin-controlled bud formation in
moss protonemata // Plant Physioi. - 1968. – Vol. 43. - P. ... O.M. ... of ... auxins and kinins in ... ability of Begonia leaf cuttings // Physiol. ... - ... Vol.18. – P. ... J.M., Martin A.C., Solano R., Rubio V., Leyva A., Paz-
Ares J. Mutations at CRE1 impair cytokinin-induced repression of ... ... in ... // The Plant J. - 2002. – Vol. ... 3. - P. 353 ... I.B., Kieber J.J. Two genes with similarity to bacterial
response regulators are rapidly and ... induced by ... ... // Plant Cell - 1998. – Vol. 10. – P.1009–1019.
37.Шуй Зы Чин. Функционалдық геномика, ҚХР ... ... 2007 ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Темекі өсімдігін модель есебінде IN VITRO және IN VIVO микроэлементтерді жағдайында өсіргенде қолдану технологиясы және оның экологиялық маңызы50 бет
Бидайдың плазматикалық мембранасындағы Н+АТФ-азаның активтілігін анықтау29 бет
Глютаматтың алмасуындағы негізгі белсенді ферментке цитокинин медиаторының әсері33 бет
Цитокинин медиаторы биореттегішінің тұздың әртүрлі пайызында өңделген жұмсақ бидай сорттарының біріншілік меристемалық клеткасының бөліну белсенділігі мен өнімділік параметрлеріне әсерін зерттеу37 бет
Fast Ethernet стандартындағы жоғары жылдамдықты жергілікті есептеуіш желісін жобалау64 бет
Gigabit Ethernet жоғары жылдамдықты технологиясы24 бет
Turbo Pascal - жоғары деңгейлі программалау жүйесі22 бет
«Жоғары мектепте тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру бағыттары мен тәрбие жұмыстарын жоспарлау13 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
«Ферменттерді бөліп алу ферменттер әсерінің кинетикасы»5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь