Өркениет мәдениеті

Тіл... Ұлт.. Қазақ... Ұшы қиырсыз, тамырлары тереңнен байланысқан өмір тіректері. Осыларды тағдыр тарызысына салсам, терең ойдың тұңғиығына бойлаймын. Дәл қазір, адастырған бұлыңғыр өмір өрнектері көз алдымнан заулап өтіп жатыр. Шалғайдағы биік шың басынан келбеті кең даланың кернеуін қойынына сыйдырған, қолына қасиетті кітап қыстырған тұлға көрінісі көзіме оттай басылды. Аяңдап басып, сол шыңға өрмелей бердім, өрмелей бердім... Кенет: "...болашағыңды ойла,қалқам! Қасиетті төрт анаңды қастерле!" - деген зарлы да, зілді сөздер құлағымның құрышын қандырып бара жатты. "Өмірдің алуан соқпағын бастан кешіп, бір терінің ішінде бірде толатын, бірде солатын пәнде шіркін туған жер деп аталатын құдіретке көңіл құсын ұшырып болса да жиі-жиі оралады. Жалпы жұрт мойындаған азамат болсаң да, кіндік қаның тамған топырақ жалқы. Сол жалқыны сүю арқылы ғана жалпыға құшағыңды ашасың. Өзіңнің туған жеріңе деген махаббатыңды алдымен отбасыңа, ауылдастарыңа арнамай тұрып, баршаға ортақ боламын деу жайдақ мінез, жасанды қылық емес пе?",-деп Шаханов ағамның айтқан ақылдары санамнан сырғып өткенде, өрмелеп бара жатқан жерімнен қайта жерге түстім. Көзіме көл-көсір жас булығып, жан дүнием тітіркенгендей күйге ендім. Заман не болып барады, мен кіммін, ұлтым, тілім қайда, неге меннен бәрі алшақтап бара жатыр? Өзімді өзім түсінбей дел-салдық сараланды. Шың басындағы жаңғырық қайта өз өрісін алды:
Тілің кетсе – ұлтың өлер, өлер және елдігің,
Кеш таққаннан не қайыр бар ар мен намыс белдігін?
Ойлашы өзің, кімге қажет тәуелсіздік-теңдігің,
Қарын мүдде сыртқа тепсе Рух егемендігін?.
        
        Өркениет мәдениеті
"...Ғасырымыз – іздеу, өрлеу, қиратулар алаңы.
Адамзатты қарын мүдде қайда бұрып барады?.."
Мұхтар Шаханов
Тіл... Ұлт.. Қазақ... Ұшы ... ... ... ... өмір ... ... тағдыр тарызысына салсам, терең ойдың тұңғиығына бойлаймын. Дәл қазір, адастырған ... өмір ... көз ... ... өтіп ... ... биік шың ... келбеті кең даланың кернеуін қойынына сыйдырған, қолына қасиетті кітап қыстырған тұлға көрінісі көзіме оттай басылды. Аяңдап ... сол ... ... ... ... бердім... Кенет: "...болашағыңды ойла,қалқам! Қасиетті төрт анаңды қастерле!" - деген зарлы да, ... ... ... ... ... бара ... "Өмірдің алуан соқпағын бастан кешіп, бір терінің ішінде бірде толатын, бірде ... ... ... ... жер деп аталатын құдіретке көңіл құсын ұшырып болса да жиі-жиі оралады. Жалпы жұрт мойындаған азамат болсаң да, кіндік қаның ... ... ... Сол ... сүю ... ғана жалпыға құшағыңды ашасың. Өзіңнің туған жеріңе деген махаббатыңды алдымен отбасыңа, ауылдастарыңа арнамай тұрып, баршаға ортақ ... деу ... ... ... қылық емес пе?",-деп Шаханов ағамның айтқан ақылдары санамнан сырғып ... ... бара ... ... ... ... түстім. Көзіме көл-көсір жас булығып, жан дүнием тітіркенгендей күйге ендім. Заман не болып барады, мен кіммін, ... ... ... неге меннен бәрі алшақтап бара жатыр? Өзімді өзім түсінбей дел-салдық сараланды. Шың басындағы жаңғырық қайта өз өрісін алды:
Тілің ...... ... өлер және ... ... не ... бар ар мен ... белдігін?
Ойлашы өзің, кімге қажет тәуелсіздік-теңдігің,
Қарын мүдде сыртқа ... Рух ... ... ... ... файлдар қайта түсті.
"... Қазақ тілін үйрену дегеніміз – ... ... ... Мен ... ... ... тұрып жатырмын.
Болашағымды да Қазақстанмен байланыстырамын. Сондықтан, мемлекеттік тілге аса үлкен құрметпен қараймын ...
Мемлекеттік тіл мәселесіне Қазақстанда тұратын кез ... жан аса ... ... ... Мысалы, Британияда немесе Францияда тұрғындар мемлекеттік тілді дұрыс қабылдамайды дегенді елестетудің өзі қиын. Францияда ... ... ... ... ... ... ... тіпті, жазалайды. Өйткені, ол қалыпты жағдай.
Ал Шаханов пен Айталының мемлекеттік тіл ... ... ... мен ... Олар ... мәңгілік құндылықтар жайлы ойлайтын жасқа келген. Сондықтан, басқа-басқа, бірақ Шахановтың ойларының адал екенін білемін. Әрі оның ойларын ... деп ... сыр ... ... ... ой салды.
Жуырда 2002 жылғы Ресейде өткен жыл санағының мәліметтерін мұқият сараптай отырып өз-өзімнен ... ... ... ... ... аумағында өз тілінде мың адамға дейін сөйлейтін 26 ұлт қалыпты. Ал алютор, багвалин, ботлих, ... орок ... ... ана тілін тағдырына балаған, немесе өз тілін есіне ... жүз ... ар жақ бер ... ғана жұрт сақталыпты. Бәлкім, оларды жұрт деп атауға да болмас. Тіпті, ... ... бар ... ... білмейді де. Әр жерде бір адам өз тілін ұмытпағанмен не істей ... ... ... ... ... ... ұлт өкілдері түгілі өз тілінде мектебі, балабақшасы жоқ жарты миллионға дейін және одан жоғары халқы бар ұлттардың ... қыл ... ... жоқ па? Осы жыл ... ... ... ... таңда 60-тан астам ұлт тілінің мүлде болашағы жоқ деуге ... ... ... ұлы гуманистердің отаны бола тұрса да гегомондық, шовинистік, отаршылдық саясаттан босана алар емес.
Енді ол ... ... ... ... бой ... ... өз ұлтының тіліне, рухани мәдениетіне қырын қарайтын басшыларды өзіне тарту арқылы орыстандыру саясатын жүргізуге күш ... ... ... ... бірі – ... премьер-министрі Фрадков үкіметінің арнайы қабылдаған бағдарламасы. Кеңес Одағы ... ... ... орыс ... ... ... ... ресми, мемлекеттік тіл ретінде қабылдады. Қазақстанда орыс тілін білмейтін адам жоқ десе де ... ... ... орыс тіліне қарсы шыққан емес. Шықпайды да. Бірақ республикамызда үш жарым миллионнан астам қазақ өз ана тілінде оқый да, жаза да ... ... ... адамдардың саны халқымыздың жартысына жете қаба екенін де ескертті. Біз осыған алаңдаулымыз. Ұлт анасы – тіл. Өйткені, өз анасын менсінбеу мен ... ... ұпай ... сол ... ... ... ... қатары күстаналайтын жаңа әдіс табылды.
Заңғар шыңнан жаңғырық жел болып есіп, сүйегімді ... ... ... ... ... алғашқы тамыры тіл құндылығында екені айқын бола тұрса да, оған көңіл бөліп, тереңнен ойланатын жастарымыз ... ... ... ... ... киіп жүрген Мұхтар ағамыздың астарлы сөздері рухсыз сананың сырын ашуға қауқары жетпейтіні хақ. Жаһандану дәуірінің дарабоздары ұлттық құндылықтардан жалаңаштанғаны ... ... ... ұлтымыздың қасіреті болып отыр. Иә, неткен ессіздік? -деп есімді жиа бергенімде, жаңғырыққа ... ... ... ... бізді қайда апармақ мына заман ықпалы?
Ұлан-байтақ жерімізде жарты адамдар қаптады.
Қайда барсаң көз алдыңда өнеге боп ... ... ...
жарты бастық, жарты қыздар, жарты ұлдар.
Біз қанша мың жас өскінді аттандырдық шет елге
Білім алып ... ... ел ... ... ... та ... –қызға ғашық болып сүйісті,
Кім тежемек, кім қайырмақ бұл ... ... жол бар ... әркез рухани байлыққа
Терең тамыр жіберуге тиісті
Қайтсек екен, монитор көз, компьтер бас жас талап,
Білім+ Рух болуы үшін ажырамас қос қанат?
Қай ... де де ... - ... әрі ... ... де адамзатқа зияны бар екенін
Кім ойлапты, құдайым-ау , егер ұры ... ... ... қару етсе жан ... елге оның ... ... да соншама.
Иә, иә... бұдан асқан шындық бар ма?
Апырмау, өркениеттің адасуы осы шығар деген ойға шомып, замана қойнауына көз ... ... ... ... ... ... ... тереңге көз жүгіртсе, шіркін! Компьютер басты жартыларымыз адаспай анық жолға ... ... ... жан-дүниесіне әрбір ұлтым деп еміренетін қазақ жастары кіріп, ой түйсе адаспас едік, сірә! Бірақ... ... ... ... ... ... ... ... мамандардың тар шеңберде біржақты даярлануы себебінен, әсіресе адами құндылықтардың ескерілмеуінен қоғамда "компьютер басты жартыларымыздың" күрт өсіп кетуі ғасырымыздағы кезек күттірмес ... ... ... Осы ... ... шың ... Мұхтар аға жар салып, әлем ағымына астыртын ой салам деген үміттің желегінде желіндеулі. Алайда, бұған құлақ түретіндер шамалы... ... ... ... ... ... кездері әлемдік деңгейде белең алған ар-намыс, ұят, әділеттілік, қайырмдылық, үлкенді сыйлау сияқты қасиеттерге жеткілікті көңіл бөлінбеу адамзатты ... ... ... ... пен ... ... ... - өркениет дамуындағы аса зор қасірет, -деп, шашыраңқы ойымды бір ... ... ... ... ... селк еттім. Сөйтсем, тұңғиық ойдың терңіне бойлап кетіппін. Мұхтар ағамның қол бұлғаған шыңының жарты беліне таяп қалған ... ... ... көк ... ... ... кеттім. Алматының әсемдігіне тамсана қарап, есімді жиып отырғанымда, алыстан бұлыңғыр болашақ бейнесі қол бұлғағандай болды. "...ағайын, адаспайық! ... , Алла ... ... ... сүйіп, хақ жолы әділетпен жүрейік",-деген Абай атаның сөздері ауаның арасында ... ... ... ... ... деп, ... бет ... күннің ізімен төбеден төмен қарай кете бардым...

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әлемдік өркениеттегі қазақ мәдениетінің орны16 бет
Адамның мәдени тұлға ретінде қалыптасуы7 бет
Алтын адам10 бет
Антикалық әдебиет:түрлі жанрлық салаларының қалыптасуы11 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті11 бет
Ежелгі Египет мәдениетін мектепте оқытудың әдістемесі48 бет
Ежелгі месопотамия мэдениеті8 бет
Иран мәдениеті8 бет
Италия11 бет
Киіз үйдің символикасы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь