Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктерінің ипотекалық несиелендіруін ұйымдастырудың қарқынды дамуын және механизмін зерттеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1 ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Ипотекалық несиенің мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.2 Шет ел тәжірибесіндегі ипотекалық несиелеу жүйесінің даму үлгілері ... ..17
1.3 Екінші деңгейлі банктердегі ипотекалық несиелеуді ұйымастыру ... ... ... ..23

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ДАМУ ҮРДІСІ
2.1 Қазақстандағы ипотекалық несие нарығының қазіргі жағдайын талдау ... ..31
2.2 «Қазкоммерцбанк» АҚ.ның ипотекалық несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... 40
2.3 «Казкоммерцбанк» АҚ .ның ипотекалық несиелеу механизмінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54

3 ҚР ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Ипотекалық несиенің даму мәселелері мен оларды шешу жолдары ... ... ...59
3.2 Халықты ипотекалық несиелеуді қаржыландыру көздерін жетілдіру ... ... ..66

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...76

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 81
Диплом жұмысының өзектілігі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына «Қазақстан-2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» 2013 жылғы жолдауында халықты қолжетімді баспанамен қамтамасыз ету мемлекеттің негізгі мақсаты етіп болып белгіленген. [1]
Осыған байланысты Қазақстан Республикасы экономикасының қаржылық секторының қазіргі даму кезеңі екінші деңгейдегі банктердің активінде ипотекалық несиелендірудің белгілі бір ұлғаю үлесімен мінезделеді. Сонымен қатар ипотекалық өнімнің дамуы сапалы орынды иеленеді, құрылысты және үйді сатып алуда алғашқы төлемді төлеу арқылы несиенің мерзімі мен пайызы бойынша топтастыруға және коммерциялық мүлікті жөндеуге, жаңартуға болады.
Азаматтарды жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз ету әрбір дамыған және дамып келе жатқан мемлекеттердің маңызды мәселесі болып табылады. Қазақстанда қазіргі уақытта бұл мәселелер өте маңызды – жаңартуды қажет ету мен ескірген тұрғын қорын иелену және салынған үйдің жеткіліксіздігі.
Қазақстанның ипотекалық жүйесі жас болса да Қазақстан Республикасының Президенттінің «Қазақстанның мүлігі туралы» үкіміне біраз жыл толды. Қазір таңда ипотекалық несиелендірудің пайыздық мөлшерін қайта қаржыландыру жүйесі және т.б. сияқты түсініктер ел экономикасына толықтай енді.
Қазақстандық ғалымдардың пікірінше баспаналық ипотекалық несие – бұл баспананы қарызға алуға клиентке банкпен ұсынылған ақша құралдары. Клиент ұсынылған несиені қолданғаны үшін банкке пайыз төлеу қажет және ай сайын орнатылған келісім бойынша қарыз қаражаттарын мерзімінде қайтару қажет. Несие есебінде алынған баспана қарыз алушының атына тіркеледі және клиент ипотекалық несиені толық өтегенге дейін банк кепілдігінде болады.
Бұл жағдайда ешқандай тәуекелдік болмайды. Сатып алушы банкке келіп несиені рәсімдегеннен кейін меншікке баспананы алады. Егер де несие берген банк шығынға ұшыраса және әртүрлі жағдайларда да азамат бұл баспананың иеленушісі болып қалады.
Тақырыпты зерттеудің дәрежесі. Екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несиелендіруді ұйымдастыру жағдайын зерттеу барысында ипотекалық несиенің қазіргі жағдайы, жеткен жетістіктері, проблемалары отандық және шетелдік экономистердің еңбектерінде жан-жақты қарастырылған. Екінші деңгейлі банктерде ипотекалық несиені ұйымдастыру жұмыстарына зерттеу жүргізген Ғ.С.Сейітқасымов Ғ.С., Мақыш С.Б., Ильясов К.К., Зейнельгабдин А.Б., Мельников В.Д., Рафалович Л.А., Долан Э.Дж., Шарипов К.А., Худяков А.И., Юрченко Т.В., Лаврушина О.И., Ефимова Л.Г. сияқты беделді экономистер зор үлес қосқан.
1 Қазақстан Республикасының Президенті - Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы 2013 ж
2 Ақша айналысы және несие. Оқулық.С.Б.Мақыш.-Алматы.;Экономика, 2006ж.
3 Банковскве дело.Учебник под.ред. В.И.Колесникова, Л.П.Кроливецкой.-М.;Финансы и статистика 2004ж.
4 Банковское дело. Под.ред. О.И.Лаврушина.-М.;Банк и биржевой науно-консультативный центр,2000
5 Банковское дело. Справочное пособие под.ред. Ю.А.Бабичевой.-М.;Экономика, 2003
6 Банковское дело.учебник.изд.Қаржы-қаражат,2009
7 Агальцева С.Жельё и кредит,//Банки Казахстана,№1,2002
8 Аманова А. Ипотека.проблемы правоприменительной практике.//Де-Юре.№5,2005
9 Баялбаева А.К. Национальные модели ипотечного кредитования,//Банки Казахстана,№8,2005
10 Ермекбаева Б.Ж. Салық салу негіздері. Оқу құралы. Алматы, 2012 жыл. /52- 60,б/
11 Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.Ж. Шет мемлекеттердің салықтары. Оқу құралы. Алматы, 2004 жыл / 4-133б/
12 Супугалиева Г.И., Керимбекова Н.Н. Инвестициялау негізінде. Алматы қ. Қазақ Университеті. 2012жыл
13 Керимбекова Н.Н., Супугалиева Г.И. Банктік тәуекелдер және оны басқару. Алматы қ. Қазақ Университеті 2013 жыл
14 С.Б. Мақыш Банк ісі. Алматы. Жеті жарғы. 2009
15 С.Б. Мақыш Коммерциялық банктер операциялары. Алматы. Издат-маркет. 2004.
16 Валеев Ш. Об актуальных аспектах гарантирования ипотечных кредитов,//Банки Казахстана,№10,2004
17 ДюсембаевН.Отдельные вопросы ипотечного кредитования,//Финансы и Кредит,№1,2004
18 Тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді қаржыландыру және ипотекалық несиелеу жүйесін дамыту концепциясы. ҚР Үкіметінің қаулысы №1290. 21.08.2000ж
19 Жалелова С.М. методы проведения экономической политики в области формирования и развития системы ипотечного кредитования.//Банки Казахстана,№3,2005
20 Котляров М.А. Ипотека и системные проблемы рынка недвижемости в России.//Финансы и кредит,№12,2004
21 Кудрявцев В.А. Основы организации ипотечного кредитования, Москва.Высшая школа.1998
22 Салихова А.Р. Система жилищнего кредитования: современное состояние и преспективы развития.//Банки Казахстана,№8,2004
23 Тартаковская Т.Закон Республики Казахстан«Об ипотеке недвижимого имущества».//Юрист.№1,2007
24 Марченко Г. Казахстанская ипотека: год спустя. Банки Казахстана – 2001-№10.С.Б. Мақыш Банк ісі. Алматы. Жеті жарғы. 2009
25 Тлеуберген Д. Развитие системы ипотечного кредитования в экономике Казахстана.//Analytik.№4,2005
26 Тұрлыбеков А.Ж. Ипотекалық несиесінің жүйесі.//Вестник КазНУ. №2,2005
27 Шыныбеков Н.С. Қазақстанның тұрғын үй ипотекасы.//Вестник. КазНУ.№6,2005
28 «Казкоммерцбанк» АҚ аудиторлық есебі 2010-2012 жылдар;
29 «Казкоммерцбанк» АҚ консолитарлық есебі 2010-2012 жылдар;
30 www.nationalbank.kz - Банктердің кредиттері туралы статистика мәліметтері ҚР-ның Ұлттық банкi статистикалық бюллетені. N4 (221) сәуір 2013 жыл
31 www. kkb.kz
32 www.ipoteka.kz
33 www.nationalbank.kz
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................6
1 ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Ипотекалық несиенің мәні ... Шет ел ... ... ... жүйесінің даму
үлгілері......17
1.3 Екінші деңгейлі банктердегі ипотекалық несиелеуді
ұйымастыру..............23
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ИПОТЕКАЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ипотекалық несие нарығының қазіргі жағдайын
талдау......31
2.2 «Қазкоммерцбанк» АҚ-ның ипотекалық несие
саясаты................................40
2.3 «Казкоммерцбанк» АҚ –ның ... ... ... ҚР ... ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Ипотекалық несиенің даму мәселелері мен ... ... ... ... несиелеуді қаржыландыру көздерін
жетілдіру..........66
ҚОРЫТЫНДЫ..................................................................
.....................................76
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ........................................................81
КІРІСПЕ
Диплом жұмысының өзектілігі. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... стратегиясы қалыптасқан
мемлекеттің жаңа саяси бағыты» 2013 жылғы жолдауында ... ... ... ету ... ... мақсаты етіп болып
белгіленген. [1]
Осыған ... ... ... ... ... ... даму кезеңі екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... бір ... ... ... ... ипотекалық өнімнің дамуы сапалы орынды иеленеді, құрылысты және үйді
сатып алуда алғашқы төлемді төлеу арқылы ... ... мен ... ... және коммерциялық мүлікті жөндеуге, жаңартуға болады.
Азаматтарды жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз ету әрбір дамыған және
дамып келе ... ... ... мәселесі болып ... ... ... бұл ... өте ... – жаңартуды қажет ету
мен ескірген тұрғын қорын иелену және ... ... ... ... ... жас ... да ... Республикасының
Президенттінің «Қазақстанның мүлігі туралы» үкіміне біраз жыл толды.
Қазір таңда ... ... ... мөлшерін қайта
қаржыландыру жүйесі және т.б. сияқты түсініктер ел ... ... ... ... ... ипотекалық несие – бұл
баспананы қарызға алуға клиентке банкпен ұсынылған ақша құралдары. ... ... ... үшін ... пайыз төлеу қажет және ай сайын
орнатылған келісім бойынша қарыз ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушының атына тіркеледі және клиент
ипотекалық несиені толық өтегенге дейін банк ... ... ... ... ... ... Сатып алушы банкке келіп
несиені рәсімдегеннен кейін меншікке баспананы алады. Егер де ... ... ... ұшыраса және әртүрлі жағдайларда да азамат бұл ... ... ... ... ... ... ... банктердің ипотекалық
несиелендіруді ұйымдастыру жағдайын зерттеу барысында ипотекалық ... ... ... ... ... ... және ... еңбектерінде жан-жақты қарастырылған. Екінші ... ... ... ... жұмыстарына зерттеу жүргізген
Ғ.С.Сейітқасымов Ғ.С., Мақыш С.Б., Ильясов К.К., ... ... В.Д., ... Л.А., Долан Э.Дж., Шарипов К.А., Худяков А.И.,
Юрченко Т.В., Лаврушина О.И., Ефимова Л.Г. ... ... ... ... қосқан.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі
банктерінің ипотекалық несиелендіруін ұйымдастырудың қарқынды дамуын және
механизмін ... ... жету үшін ... міндеттерді орындау қажет
параграфтары:
екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несиелендіруді ұйымдастыруға ... ... және ... ... ... ... банктерінің ипотекалық
несиелендіруді ұйымдастырудың маңызы мен артықшылықтарын ... ... ... ... ... ұйымдастыру
механизмдерінде талдау жасау;
«Казкоммерцбанк» АҚ-ның ипотекалық несиені ұйымдастыру қызметіне ... ... ... ... механизмін жетілдіру
жолдарын өндеу;
Екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несие бойынша ... ... ... ... ... жеңілдету.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі – ... АҚ ... ... ... ... пәні – ипотекалық ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру және жетілдіру жолдары.
Дипломдық жұмыстың ... және ... ... ... әдістемелік және тәжірибелік негізі ретінде отандық және шетелдік
авторлардың оқу ... ... ... ... ақпараттары,
ҚР «Ипотекалық несиелендіру» туралы заңы, «Казкоммерцбанк» АҚ бухгалтерлік
балансы, ... сайт ... ... ... ... ... ... жүргізу барысындағы
алынған жұмыстың нәтижелерін Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі
банктері, сонымен бірге қаржы-несие ... ... ... ... ... етуінде және экономикалық оқу орындарының, қайта
даярлау және мамандардың біліктілігін ... ... ... ... ... қолдануға болады.
Дипломдық жұмыстың зерттеу әдістері. Қазақстандағы екінші деңгейлі
банктердің ипотекалық ... ... ... ... оның одан ... ... табу және ... және оны «Казкоммерцбанк»АҚ-да
тәжірибелік қолдану.
Зерттеу жұмысының ғылыми жаңашылдығы мен ... ... ... ... ... ... ... зерттеліп және
олар бойынша авторлық көзқарастар ұсынылды;
Қазақстандағы ипотекалық несиені ұйымдастыруды ... ... бір ... ... несиені мемлекет тарапынан каржы-несиелік және ... ... ... ... ұсынылды;
республикадағы ипотекалық несиені дамытуды тежейтін және несиелеуге кедергі
болып ... ... ... және ... ... анықталды;
коммерциялық банктердің ипотекалық несиелеу үдерісін жетілдіру ... ... ... ... Диплом жұмысы бет көлемінен, негізгі
бөлімі кіріспеден, 3 бөлімнен, қорытындыдан, сонымен қатар қолданыған ... ... ... Жұмыста 11 кесте және 16 сурет бар.
Кіріспеде тақырыптың өзектілігі, мақсаты мен міндеттері, объектісі ... және ... ... қарастырылған.
Бірінші бөлімде ипотекалық несиелендіруді ... ... ... несиелендірудің мәні мен маңызы, екінші деңгейлі
банктердегі ипотекалық ... ... және ... ... барысындағы отандық және шетелдік тәжірибелер ... ... ... ... ... несиелендіруіне,
қаржылық көрсеткіштеріне, ипотекалық несиелендіру саясатына талдау жасалды.
Қазақстандағы ипотекалық несиенің қазіргі ... ... ... ... ... ... мен даму ... жұмысты зерттеудің нәтижелері қорытындыда жинақталған.
1 ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІҢ ... ... ... ... мәні мен ... ... ... тәжірибесі іс жүзінде барлық елдер әртүрлі
деңгейде экономикалық қайшылықтарды, кризистерді бастан ... ... ... ... төлем қабілетті сұранысын
көтерудің өміршеңді экономикалық механизмі айтарлықтай ... ... ... ... ... ... яғни экономиканы құлдыраудан
алып шығатын болуы тиіс. Мұндай капиталды тартудың тиімді тұтқасы бұрынғы
кезде де, қазіргі ... де ... ... ... ... реформалау қажеттілігі Қазақстанның эволюциялық дамуының
сапалы, жаңа деңгейге жетуінің қажеттігінен туындап ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының банк жүйесі
реформалаудың ұзақ та, қиын кезеңін бастан кешірді. Бұл кезеңде ... ... тек ... емес, сонымен бірге сапалы өзгерістер болды деп
айтуға болады.
Қазақстан Республикасының нарықтық ... ... ... несиелеудің алғышарттары пайда бола бастады. Әлемде ... үй ... ұзақ ... ... ... ... ... беру және құрылыстық жинақ жүйелері болып табылады.
Сондықтан да ... үшін ... үй ... басым бағыттарының бірі –
ипотекалық несие беру және құрылыстық жинақ жүйелерін ... ... ... жүйесін енгізу тұрғын үй проблемасын шешуге ... ... ... ... өйткені құрылыстық жинақ қаржылары тұрғын ... ... ... ... ... ... ... жүйесі дамыған қаржы рыноктарының болуын қажет етпейді
және ол ... ... ... табысы бар жігіне бағытталған. Аталмыш
бағдарламаның табысты жүргізілуі, оның мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... ... сыйақы мөлшерінің тартымды
деңгейінің болуы, тиісті заңмен ... ... және ... ... ... ... ... басым жіктері үшін
ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... жүйесін дамытуға ең алдымен мемлекет мүдделі болып табылады, ал осы
жүйеге қатысушылар оның қолданысын пайдалана алады.
Құрылыстық ... ... ... ... ... несие беру жүйесін
дамыту тұрғын үй мәселесін шешудегі ... ... бірі ... ... өзі ... ... үйді жеке ... сатып алу үшін жағдай
жасайды және халықтың неғұрлым экономикалық белсенді бөлігіне бағытталды.
Сонымен бірге, бүгінгі таңдағы ... ... беру ... ... ... үй ... ... басқа да құралдарымен үйлестіріле
отырып дамытылуы тиіс.
Ипотека - бұл дамыған капитализм елдерінен келген қазіргі заман ... ... ... ... ... ... тамырларынан бой
алады. «Ипотека» термині ең алғашқы рет ... ... VI ... ... ... (оны ... ... архонт енгіздірген) және сол кездің өзінде
ол қарыз алушының несие ұсынушы алдындағы жауаркершілігін ... бір ... ... ... байланысты болған. Солоннан алдын Драконт
(б.з.д. 621 жылы) жеке меншікке және оның ... ... ... ... қол ... ... ... жазаланады деген тәртіп енгізген еді.
Сондықтан оның аты және оның ... ... ... ... заңдары»
деген атпен белгілі.
Әртүрлі елдерде кең ауқымда дами келіп, ипотекалық жүйе 1783 ... ... 1811 жылы ... ... ... 1843 ... Саксонияда енгізілген. Екі жаққа да тәуекелдің деңгейі минимумға
теңдестірілген несиелік қатынастардың осы ... ... ... Ресей империясында да болған.
Бірінші ипотекалық банк 1770 жылы ... ... Бұл ... ... ... ... көрсететін мемлекеттік банк болған.
Қаражат тарту мақсатында ол ... ... ... ... ... жекеше акционерлік және «таза ипотекалық банк» 1962 жылы
Франкфуртте құрылды. АҚШ-тың ... ... тек қана ... үй мәселесін шешуде ғана емес, сондай-ақ дер ... ... ... алып ... ... жүйесін құруда да көрініс
табады. Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... ендігі кезде ипотекалық несиелеу тұрғындардың
төмен табысты бөліктері арасында таралуда. АҚШ-тың 1920-1930 ... ... ... ... үйді инвестициялау саласында реформалар
жүргізу жолымен шығуын табиғи мысал ретінде көруге ... Бұл өте ... ... ... дағдарыс жағдайынан тұрақты, жоғары дәрежеде
дамыған экономикаға өтуге мүмкіндік ... КСРО ... соң ... ... ... да ... ... белсенді даму
үстінде.
Сонымен, ипотека термині (ағылшынның һугоіһеке) - кепілдік, кепілзат,
кепілге салу ... ... ... ... несие дегеніміз - бұл
қозғалмайтын мүліктерді (тұрғын үйді, ... ... ... және ... кепілге алып, ұзақ мерзімге берілетін несие.
Әлемдік тәжірибеде кеңінен ... ... ... ... ... ... ... байланысты дамуы кешігіп жатқан
несиені қамтамасыз етудің дәстүрлі емес формасы –ипотека болып табылады.
Ипотекалық несие – бұл ... ... ... ... ... Қарызды қайтармаған жағдайда жылжымайтын мүлік сатылады және ... ... ... берушінің шығынын жабуға жұмсалады. ... ... ... ... ... ... сату ... түсіп
отырады.
Ипотека - өндірістік емес және материалды өндірістің ... ... ... ... бір ... ... табылады. Ол жылжымайтын мүлік
обьектілеріне иелік ету құқығына ... ... ... ... ... ... екі жол арқылы ықпал етеді.
Біріншіден, ипотекалық несиелеудің оң ... ... ... нақты
секторында айқын байқалып,ондағы өнеркәсіп салаларының бірқатарында
өндірістің ... ... ... ... ипотекалық несиелеудің дамуы экономикалық ... ... ... ... оң әсерін тигізеді. Бір жағынан,
ипотекалық несиелеудің дамуы ... ... ... бола ... ... ... жергілікті еңбек ресурстарын тартады. ... ... ... қамту мәселесін шешуге ықпалын тигізеді. Екінші
жағынан, әлеуметтік тұрақтылыққа қол жеткізудің ең басты алғы ... ... үйге ... ... ... ... ... Үйі
немесе пәтері бар адамның жанұя құруға, бала өсіруге мүмкіндігі болады.
Жақсы тұрғын үймен, тұрмыстық ... ... ... өмір ... ... ... ... өмірін ұзартады , ... ... ... ... ... ... беру ... қалыптастырудың басты ... ... ... ... заңсыз әдістермен орнатумен байланысты
заңсыз әрекеттерге тосқауыл қою болып табылады.
Қазіргі кезде елімізде тұрғын үйді ипотекаға алу ... ... ... ... ... экономикада халықтың тұрғын үймен қамтамасыз
етілуінің көрсеткіші экономикалық өсудің маңызды көрсеткіштерінің бірі
болып табылады. Ол ... ... ... ... мен ... ... даму ... көрсетеді.
Ипотекалық несие беру барысында ссуда ұзақ мерзімге беріледі, дәлірек
айтатын ... ол ... өтеу ... ... және де ай сайын төленетін
төлем мөлшерін азайтады. Мұнда жаңадан сатып алынғалы отырған ... ... ... ... ... ... және ... алушы өз қарызын өтей
алмаған жағдайда банк мекемесі кепілге қойылған мүлікті ... ... ... ... ... мыналар жатады:
- Қарыз алушылар – қарыз алуға өз өтінішін білдірген, несие берушінің
ойынша, ... ... ... төлем қабілеті бар, сенімді және
тұрғын үйді ... ... ... бастапқы (аванстық) төлем
жасауға қабілеті бар жеке тұлға;
- Несие берушілер–қарыз ... ... ... бағалау негізінде
оларға ипотекалық несиені ұсынушы және берілген ипотекалық несие
бойынша қызмет көрсететін банктер мен басқа да ... ... ... үй ... - өз ... ... үйді ... басқа да
заңды немесе жеке тұлғаның тапсырысы бойынша олардың ... үйді ... жеке ... ... ... ... ... – ипотека кезінде кепіл құралы болып табылатын
тұрғын үйлерді бағалауды тәуелсіз түрде жүзеге асыратын лицензиясы
бар ... ... ... реттегі ипотекалық нарықтың операторлары – бұл бірінші
реттік несие берушілерден ипотекалық ... ... ... ... ... шығаруды жүзеге асыратын заңды тұлғалар;
- Инвесторлар – екінші реттік ипотекалық нарықтың операторларынан
бағалы ... ... ... ... жеке ... ... ... инвесторлар – ... ... ... және ... Үкімет – бірінші және екінші реттік ипотекалық ... ... ... бойынша инвесторларға талаптар қояды,
екінші реттік ипотекалық нарықтың операторларын басқаруға қатысады;
- Бірінші реттік нарық қарыз алушы мен ... ... ... ... қалыптасады, ал оның құралы – ... ... ... ... жүйенің элементі ретінде қарастыратын болсақ,
онда оның негізгі үш белгісін атап көрсетуге болар еді:
1) Жылжымайтын мүлік кепілі ... ... үшін ... ... ... ... Мүліктік құқықты қамтамасыз етудің құралы.
3) Бағалы қағаздар рыногын қалыптастыратын көмекші құралы.
Экономикалық қатынастардағы ипотека – бұл ... ... ... қаржы тартуға мүмкіндік беретін түтік болып табылады.
Ендігі жерде ипотекалық несиенің қызметтері мен басқа ... ... ... ... атап ... жөн ... еді.
Ипотекалық несиенің атқаратын қызметтері мыналар:
материалдық өндіріс ... ... ... ... механизмі;
- қарызды қайтаруды қамтамасыз етудің;
- жылжымайтын мүлікті бөлу және оны ... ... ... ... бағалы қағаздарды шығаруды қамтамасыз етудің құралы.
Ипотекалық несиені несиенің ... да ... ... ... ... ... жатқызуға болады:
1) кепілмен қамтамасыз етудің міндеттілігі, яғни қарыз ... ... ... ... оған ... шаралары қолданылып, содан соң ғана тұрғын үйді сату
жүзеге асырылады. Себебі алынған несиенің сомасын мүлікті
сатудан түскен сома ... өтеп ... ... беру ... басқа да несие түрлеріне қарағандағы
салыстырмалы ұзақтығы. Несиені өтеу мерзімінің ұзақтығының
нәтижесінде ... ... ... берушіге ай сайын төлеп
отыратын сомаларының ... ... ... ... ... ... ... сипаты.
4) ипотекалық несие бойынша тәуекел деңгейінің салыстырмалы
түрде алғандығы төмендігі. Оның ... ... ... ... ... ... ... сомасы сатып алынғалы отырған
тұрғын үйдің нарықтық бағасының 60 - 70 ... ... ... ... ... бойынша төленетін негізгі қарыз сомасы мен
сыйақының (мүдденің) мөлшері қарыз алушының ай сайынғы ... ... ... ... ... ... ... берушінің тәуекел деңгейін едәуір
төмендетуге мүмкіндік туғызады. Ипотекалық несие беруді дамытудың басты
мақсатының өзі – орташа ... бар ... ... үй ... ... жасай алатын тиімді жұмыс атқара алатын ... ... ... ... ... ... елімізде төмендегідей мәселелерді
шешуге мүмкіндік берер еді:
- азаматтардың төлем қабілеті бар сұранысын арттыру мен ... ... ... ... үй сатып алуды ыңғайлы ету;
- құрылыс кешенін дамытуды қамтамасыз ету.
Ипотекалық ... ... ... ... ... ... оң
әсерін тигізеді. Ипотека жаңадан салынған тұрғын үйлердің тез арада
сатылуына ... ... ... ... ... себептердің барлығы
да ипотеканы дамытудың обьективті қажеттілік ... ... ... ... ... жеке ... ... бір түрі болып
табылады. Ипотекалық несиенің экономикалық мағынасы жағынан - бұл ... ... да ... ... ... алу мақсатымен жылжымайтын мүлік
кепілінің алуан түрлілігі болып табылады. Қарапайым тілмен айтатын болсақ,
ипотека ... - бұл ... ... үй ... ... ... 1 ... «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы»
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес ... ... ... -кепілге
берілген жылжымайтын мүлік немесе ... ... ... ... ... тұлғаның иелігі мен пайдалануында қалатын кепіл түрі. ... ... жер ... ... үйлер, ғимараттар, жермен берік
байланыстағы өзге де мүліктер, яғни ... ... ... ... зиян ... ... болмайтын объектілер. Ипотекалық несиелеу
нарықтық экономиканың ажырағысыз элементі болып табылады.
Ипотеканың айрықша маңызды принциптеріне мыналар жатады:
- ... ... ... ... болу ... яғни ... құқығының объектісіне жататын нақты мүлікті анықтау;
- кепілдіктің жариялылығы, яғни кепілге салынған мүліктің ауыртпалығын
үшінші түлға оңай танитындай ... ... ... ... бір ... пен ... қағидаларға
икемденіп әрекет етеді. Мұндай қағидалар келесідей:
- меншік құқығын шектеу шартында борышқордың қолында мүліктің
қалуы;
- ... ... ... ... мөлшерінің анықталуы;
- сол сияқты мүлікті үстеме ипотекалық ссудаға кепілге алу;
- сақтандыру ... ... ... ... тарихи түрде қалыптасса да, оның кез ... бір елде ... оған ... ... әсер ... ... - елдегі саяси жүйенің жалпы тұрақтылығы.
2. Заңды - ол елдің ... ... ... жағдайымен
анықталады. Мұнда ипотека дамуына бірден бір әсер етуші меншіктік
қатынастарды қорғаушы заңды ортаның мүмкіндігі болып ... ... ... ... ... ... ... мүлікті өндіріп
алудың заңды тәсілдерін, меншікті тіркеу жүйесінің, ... ... ... бар ... жоқ ... ... ... Ипотеканың ойдағыдай дамуы ипотекалық операциялардың
жүзеге асуын және оның қатысушылары анықтайтын арнайы заңдар мен
бекітілулер арқылы мүмкін.
3. Экономикалық-қаржы нарығының ... ... және ... валюта
тұрақтылығы және инфляция деңгейі, тұрғындардың төлем қабілеттілігі;
4. Тарихи шарттар мен факторлар - қаражатты жинақтаудың дәстүрі ... ... ... ... ... несиеге қатынасы, елдің
тарихи даму ... ... - орта ... ұзақ мерзімді несие түрі. Ипотекалық
несиелеу қаржы қызметтері нарығының барынша кең ... ... ... болып
табылады. (сурет-1)
Саяси
Экономикалық
Ипотекалық несиелеуге
әсер етуші факторлар
Заңды
Тарихи
Сурет 1. Ипотекалық несиелеудің дамуына әсер ететін факторлар
Дерек көзі: С.Б. Мақыш Банк ісі. ... Жеті ... 2009 ... ... ... ... кезде жоғары қарқынмен дами бастауда.
Мұның бәрі, ... ... жеке ... үйге ... ... Алайда тұрғындардың көпшілік бөлігінің тиісті тұрғын үй иеленуге
жеткілікті деңгейде жинақ қоры болмайды. Сондықта да жеке ... ... ... ... үймен)
қамтамасыздандырылған тұрғын үй алу ... ... ... ... ... ... ... онда бірнеше несие түріне байланысты олар жеке
дара дамитындығын байқауға ... ... бір ... ... ... ... қарасты несие нарығының ... ... ... несиелеудің жүйесі икемді болуы үшін ұдайы ... ... ... ... ... ... ... кезең сайын өсетін ссуда: алғашқы бес немесе он жылда
борышқордың шығысын тұрақты өсіруді қарастырады;
|Ипотекалық несие | ... ... | ... ... ... | ... | ... |
| | | | | | ... ... | | ... | ... ... |
|нарығы | ... | ... |
| | | | | |
| | | | | | ... ... | ... |
|нарығы | ... ... ... 2. ҚР ... ... ... көзі: С.Б. Мақыш Банк ісі. Алматы. Жеті жарғы. 2009 [14]
- төлем сомасы өзгеріп отыратын ... ... ... ... ... борышқор тек пайыздарды ғана төлейді. Жүктемені
бөлудің мұндай тәсілі борышқорға үлкен пайда береді;
- пайыз мөлшерлемесі өзгермелі ипотека - ... ... ... ... шама ... ... әрі ... да
бір нақты көрсеткішке немесе индекске ... ... ... бір рет ... ... рәсімдеуге негізгі құжаттарға кепілхат, вексель және
өзге де бағалы қағаздар жатады. Бұл құжаттарға ... ... ... ... секілді құнды қағаздардың қайталама
нарығында баға белгіленуі мүмкін. Бұл арада кепілхат ссуда ... ... ... заңды меншік құқығын несиегерге беруді ұйғаратын құжат
болып табылады. Онда несие келісімшарты бойынша борыштарды төлеу ... ... ... пайыз, салық, алымдар және меншіктен өндіріліп
алынатын өзге де төлемдер нақты көрсетіліп, сонымен ... оны ... ... ... мүлікті сақтандыру, оны басқа түлғаға кепілдік
аясында беруге тыйым салынатыны және тағы ... ... ... - ... ... өз қаржылық міндеттемесін
орындамағанына байланысты орын ... банк ... ... ... ... ... қатері банк жүйесінде 80-ші жылдары кезінен тарады. Бұл
қатердің түрінен АҚШ-тағы барлық банктердің жартысынан көбісі ... ... мен ... ... ... ... өз ... достарына берген, сондай-ақ, несиені қарыз алушының қаржылық жағдайын
тексермей беру секілді сақтық шаралары қолданылмаған.
Шетелдік несие бойынша қатері ... 70-ші ... ... ... ... ... ... төлемдердің жаппай кешіктірілуімен
байланысты орын алады. Бұл АҚШ-тың бірталай аса ірі ... ... ... ... қарыз бойынша төлемсіздік қарыз алушының ... ... ... ... есебінің қиындығымен байланысты.
Осының бәрі несиенің бір түрі болғандықтан, ипотекалық несиеге ... ... ... ... ... өте ... болып келеді,
өйткені онда көп сомада қаражат беріледі жэне оның ... да ... ... ең ... ... Бұл түрі ұзақ мерзімге берілгендіктен
қайтарымдылығы тәуекелді жағдай тудырады.
Ипотекалық ... ... ... екі ... ... - ... (қарызгердің өз міндеттерін өз уақытысында және толығымен
орындамау тәуекелі, оның өзі ... ... ... мен кепілзат
тәуекелі қосындысынан тұрады) және өтімділік тәуекелі (сурет-3).
| | ... ... ... |
| | | | |
| ... ... | ... ... |
| | | | | | ... дефолтының | |Кепілзат тәуекелі | | ... | | | | ... 3. ... ... ... түрлері
Дерек көзі: Керимбекова Н.Н., Супугалиева Г.И. Банктік тәуекелдер және оны
басқару. Алматы қ. Қазақ Университеті 2013 жыл [13]
Қарызгер дефолтының тәуекелі ипотекалық ... ... ... ... ... бұл ... ... үлгісі барынша қалыпты болып
табылады. Дефолттың ықтималдығы көбіне оның ... ... ... ... ... АҚШ-тағы 1994 жылғы несиелерді зерттеулер нәтижесінде
мынадай жағдайды аңғартты: егерде әр айдағы төлемдер ... ... ... ... онда ... ... ... тәуекелі әр айдағы төлем жасауы
табыстың 30%-ын ... ... ... 2 есеге жоғары екені
анықталған.
Кепілзаттың тәуекелі ... ... ... ... ... бағасының төмендеуі;
- дефолт жағдайы болғандағы тұрғындарды қоныстарынан ... ... және өзге де ... ... ... жинақтары есебінен тұрғын үй құнын өтеудің алғашқы
жарна ... ... ... және ... ... ... Осылайша,
қарызгерлердің тұрғын үй алуға 20%-нан жоғары өз ақшасын ... 5-тен 9%-ға ... ... ... 5 есе аз ... ... ... және Ресейде мұндай статистикалық бақылаулардың
болмағанына қарамастан, американдық статистикаға ипотекалық несиелеу
тәуекелін ... ... және ... ... ... береді.
Тәуекелдің тағы бір түрі - өтімділік тәуекелі, кепілхатты құнды
айтарлықтай төмендетпей тез арада ... ... ... Аталмыш
тәуекел нақты бір қарызгермен байланысты емес, нарық ... - ... ... ... ... Тәуекелді жою қағаздардың стандартталуына түрткі болады. Екінші
нарықта кепілхаттардың өзі айналмайды, одан туындайтын қүралдар-ипотекалық
бағалы қағаздар (секьюритизация).
Өтімділік тәуекелділігін балансталмаған ... ... ... ... ... Ол қаржылық активтердің төлем ... ... ... ... аспайтынымен байланысты, яғни баланс
активі мен пассивінің балансталмауынан ысыраптың болу ... бар. ... ... ... - ішкі жэне сыртқы екі түрін қолданады.
Ішкі өтімділік - бұл жылдам өтетін активтер. Ол үшін ... ... ... Бұл ... ... үшін ақшаны орналастырудың сенімді объекті
болып табылады. Бұған ... ... ... - 1, 3, 6, 9 ай ... қазынашылық вексельдер жатады.
Сыртқы өтімділік - ... ... ... ... ... ... ... сатып алу жолымен (өзге банктен федералдық
қордың резервтік қалдығын сатып алу, табыс өтілетін ... ... алу және тағы ... ... ... ... Шет ел тәжірибесіндегі ипотекалық несиелеу жүйесінің даму үлгілері
Шет ел тәжірибесіндегі ипотекалық несиелеу жүйесінің даму ... ... жаңа ... құрылысын ынталандырушы, жылжымайтын
мүлік және бағалы қағаздар нарығын құрушы қолайлы ... ... ... ... ипотекалық несиелеудің үлгілеріне қатысты әртүрлі ой -
пікірлер бар. Осы үлгілерді келесідей сыныптау барынша негізді ... ... ... ... |
| | | | | ... 5. Ипотекалық несиелеу үлгілерінің сыныптамасы
Дерек көзі: ДюсембаевН.Отдельные вопросы ипотечного
кредитования,//Финансы и Кредит,№1 [17]
Ипотекалық несиелеуді ұйымдастыру ... ... ... етіп ... ... үлгілері осылар болып табылады. Ипотекалық
несиелеудің ... ... және ... ... үлгісі шартты түрде
айтсақ, «қарапайым ашық үлгі». Бұл үлгінің бастапқы ... ... ... ... ... ... ... жалпы өтініші
банктің меншікті және сырттан тартылған қаражаттары: депозиттерде жатқан
клиенттердің қаражаттары; ... ... және тағы сол ... ... ... Сәйкесінше, әрбір банк ипотекалық несиелеудің
параметрлерін бекітеді, және де мөлшерлеме ағымды ... ... ... ... тәсілдеме тұрақты экономикасы бар елдерде ғана
жүзеге асады. Алайда өтпелі экономикадағы елдерде ... ... ... ... ... яғни ... да табыстары үлкен
ауытқуларға ұшырауы мүмкін. Сондықтан да бұл ... ... ... қолайлы емес. Осыған қарамастан көптеген Ресейлік банктер қазіргі
кезеңде азаматтарды ипотекалық несиелеудің осы ... ... ашық ... ... бір ... ... ... бойынша белгіленетін пайыз мөлшерлері елдегі несие - ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл тәуелділік
банктердің ипотекалық несиелеуге байланысты олардың активтеріне ... ... әсер ... үлгі ... ... несиелеуді ұйымдастыру, әсіресе қаржы
нарығы мен бағалы қағаздар нарығы толық ... ... ... іс ... кеңінен таралған. Мәселен, Ұлыбритания, Израиль, Испания
елдерін айтсақ болады.
Бұл қарастырылған үлгіден ажыратылатын келесі үлгі «кеңейтілген ашық
үлгі» деп ... Бұл үлгі ... ... ипотекалық несиелеу жүйесі
үшін несиелік ресурстардың қалыптасуы арнайы ұйымдастырылатын, ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығы арқылы
жүзеге асырылады. Кеңейтілген ашық үлгісі тек кеңейтілген ... ... ... ... екінші нарықта айналыста жүретін бағалы
қағаздардың эмиссиясына мемлекет тарапынан көмек көрсетілетін және ... алу ... ғана іске ... ... бағалы қағаздар
нарығының инфрақұрылымын құруда, оның тұрақтылығын сақтау да ... ... ... ... айналатын бағалы қағаздар бағасы мен эмиссияны
қамтамасыз ететін кепілдердің ... ... ... бекітіледі.
Кеңейтілген ашық үлгі барынша тұрақты және әмбебап болып ... ... ... алу орта ... ... ... ... және
төмен деңгейдегі тәуекелді ескеру салыстырмалы түрде пайыз мөлшерлемесінен
жоғары емес. Қор биржасында қарызға алу орта ... ... ... және салыстырмалы түрде пайыз мөлшерлемесі төмен ... ... ... Бұл үлгі іс ... тұрақты экономикасы бар елдерде
кеңінен таралған. Әсіресе, бұл үлгінің дамуы АҚШ-та қанат ... ... ... бұл ... ... «ипотеканың американдық үлгісі» деп
атап кеткен.
Американдық үлгінің қағидасы бойынша әр жылда белгілі бір табысы ... ... ... ... ... ... ... ал қалған бөлігін клиенттің
иелігінде бар немесе сатып алғалы отырған жылжымайтын мүлікті кепілге ала
отырып, ... ... ... ... ссудасы есебінен төлеп, бірден
тұрғын үй ала алады. Мұндай несиенің ... ... ... ... ... әр ... табысына байланысты15-30 жылдың ішінде жүзеге
асырылады. [ 6. 2008. 15 ... 156. ... ... үйді қаржыландыруды ұйымдастыру үлгісінің дамуы берілген
ипотекалық салынған мүлік актілерін сатуга мүмкін болатын ... ... ... ... үлгі ... ... ... үшін ұзақ
мерзімді қаржы тәуекелі мәселесін шешетін қолайлы тәсіл ... ... ... ... жылы ... «Фанни Мэй» федералды ұлттық ипотекалық ассоциация
қарыздың бағалы ... ... ... ... есебінен банктерден
ипотекалық несиелер сатып алады. 2002 жылы ... ... ... 4,3 млрд ... (АҚШ-тағы облигациялардың жалпы көлемінің
22%) болғанын атап өту керек. Облигациялар эмитенттері мен ... ... ... тәуекелін сақтандырушы ұйымдар маңызды әсер көрсетеді.
Қарапайым ашық және кеңейтілген ашық үлгілердің сипатты белгісі олар
таза ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда
ақшаға деген сұраным мен ұсыным ... және ... ... екі ... көрсеткіштермен реттеледі.
1) Ссудалар бойынша банктік пайыз мөлшері және екінші ... ... ... ... ... ... несиелік
ресурстар бағасымен; 2) сақтандыру компанияларын қоса алғандағы ипотекалық
нарықтың барлық кәсіби қатысушыларының қызметтеріне ... ... ... ... бір үшінші үлгісі — бұл «балансталған
автономды үлгі». Бұл үлгінің ең басты белгісі оның ... ... ... ... ... ... ... жиынтық
несиелік портфелі капиталдардың ашық нарығынан қарызға алу ... ... ... ... ... ... принципі бойынша болашақ қарыз алушының
қаражаттарын тарту есебінен қүрылады. Бұл үлгі ... ... ... ... ... ... бос ... сұрайтын несиенің жартылай сапасы
мөлшерінде жинақталғаннан кейін ғана ссуда алуға құқылы.
Мұндай шектеулілік алдындағы қарастырылған ... ... ... ... ... ... бұл үлгі нақты қарыз алушының
жылжымайтын мүлікті сатып алудағы мүмкіндігін кешеуілдетеді.
Бірақ та бұл балансталған автономиялық үлгінің ... ... ... яғни бұл үлгі ... ... ... ... жалпы қаржы -несие
нарығының жағдайына тәуелсіз. Балансталған автономиялы ... ... ... ... банк үшін қай ... және ... бағада
несиелік ресурс табу сұрағы мазаламайды, банкке тек өзінің көрсететін
қызметі үшін ... ... ... ... ғана ... ... ... бойынша табыс мөлшері және несиені пайдаланғаны үшін
төленетін пайыз мөлшері еркін жағдайда белгіленеді. Банк мақсаты ... ... сол ... ... ... несиенің бағасын қысқарта
белгілеуіне болады. Мысалға айталық, жинақтарга төленетін табыс 10%, ... ... ... ... 13% ... онда банк ... ... несие бағасынан шегеру арқылы маржаны 3% деп хабарлауы ... бұл үлгі ... ... ... ... бағасына да, сол
сияқты бұл бағаның жалпы деңгейіне тәуелсіз болып табылады. Балансталған
автономиялық үлгінің бұл ... ... ... ... ... дамуы үшін аса маңызды. Бірақ та бұл жерде барлық ... ... ... алмастырылатын валютада жүргізілгенді қалайды. Сондай-ак
аталған үлгінің тағы да бір артықшылығы мұнда ... ... ... ең ... ... барады.
Қазіргі кезде Германияда бұл үлгі іс ... ... ... қорлану (құрылыс қаражаттары) механизмімен нақты азаматтарды несиелеу
механизміндегі сондай-ақ тұрғын үй ... ... ... қаражат
жинақтау және пайдаланумен байланысты болатын азаматтардың ... ... ... байланысты мемлекеттік механизмдердегі
сәйкестіктерді ... ... елді ... ... ... ... үй ... келген азамат, тұрғын үйді сатып алатын уақыттан
бұрын, яғни 2-10 жыл ... ... ... - ... ... ... түседі. Өзінің мүмкіндігіне қарай арнайы банктерге немесе жинақ
кассаларына (Вausparkasse,Schwabish Наll және т.б. құрылымдарға ... ... ... үйдің 45% жинақтайды. Содан кейін барып, ол
мемлекеттік дотация алуға ... ... 10% ... және қалған
төлейтін бөлігінің шамасында банктен ... 10-15 ... ... ... ... ... ... қаражаттары жүйесінің ең басты бір артықшылығы -
оның ... ... ... құрылыс қаражаттарына, берілетін несиеге
байланысты есептелетін пайыз ... ... ... да, ... ... нарығының жалпы жағдайына тәуелсіз болып табылады. Бұл сызбаның басты
сипаты оның шетеулігін көрсетеді, яғни несиенің берілу көзі ретінде құрылыс
қаражаттарын ... ... ... салым иелерімен
жинақталатын қаражаттардың қолданылуынан ... ... Бұл ... ... мақсатты салымдар бойынша нарықтан төменгі ... ... ... ... ... ... ... беру мүмкіндігі
бар.
Германияда құрылыс жинақ жүйесіне ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысына
сыйақылар беру ... ... ... жасау арқылы ынталандырып
отырады. Салым иесінің ынталандыру түрін таңдау құқы бар. Егер ол ... ... ... онда оның ... 300 неміс маркасына (жалғыз
бастылар үшін) немесе 16000 маркаға (отбасылар үшін) жеткенде ... ... ... сыйақы алады.
Құрылыс қаражаттарын жинақтау жүйесіне мемлекет тарапынан қолдау
көрсетілуі ... ... өз ... ... үй ... дотация беру
арқылы немесе салықтық жеңілдіктер арқылы меншікті капиталдың ... ... ... құрылған Тұрғын үй құрылыс банкі тәжірибесінде
Германияның үлгісін қолдану қарастырылған. [19. 76 ... ... ... ... ... ... саясатты жүргізгенде ипотека жайлап өзін - өзі ... ... ол өз ... ... үй ... ... ... дәрежеде анықтап және қамтамасыз етеді. Бұл жағдайда тұрғындар
жағынан ... ... ... ... өсуі ... жаңа ... ... құрылыс материалдарының мамандандырылған, техниканың
шығуы арта түседі, жаңадан жақсартылған архитектуралық жобалар ... ... ... ... ... ... ... жеделдетілген
дамуы жүреді.
Тұрғын үй қаржы жүйесінің негізгі мақсаты - қаражат жинақтағысы
келетіндер мен ... ... ... ... ... ... ете алмайтын осы
тұрғын үйді алуға ақшаны қарызға алғысы келетіндер арасында ... ... ... ... үй ... ... ... үш негізгі
принцип арқылы кұрылады. Осы принциптер жоғарыда айтылып өткен ... ... ... ... бір ... болып табылады. Яғни
жоғарыда аталған әрбір үлгі сәйкесінше осы айтылғалы отырған принциптер
негізінде ... ... ... ... келесідей болып келеді :
- өзара шарттасқан ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй алуына мемлекеттік қолдау көрсету (мақсатты
мекен - жайлы субсидиялар жүйесі).
Бұл принциптердің жүзеге ... ... ... бір-бірінен
ерекшеленеді.
1. Экономикасы дамыған ... ... үй ... ... бері ... несиелеу арқылы, не болмаса құрылыс ... ... ... ... ... ... Осы ... мемлекет мақсаты
азаматтардың тұрғын үй мәселесін шеше ... ... ... ете ... ... ... ету және инфраструктура құру
болып табылады.
Осы жүйеге сәйкес потенциалды тұрғын үй ... ... ... ... ... соманы әдетінше нарықтықпен салыстырғанда
мейлінше төменірек пайыздық мөлшерлемемен жинақтауға келісімшарт жасасады.
Негізінен бұл жүйе ... ... де ... ... ... ... ... несие алады.
Тұрғын үй жинақтау бағдарламасы ипотекалық процесс жүйесінде ерекше
орын алады және ... ... ... ... пен банк ... өзара
қарым - қатынаста маңызды рөл ойнайды.
Тұрғын үй жинақтарының мәні - ... үй ... ... ашылған
шоттарда алдын ала қаражаттарды жинақтап, кейін келе тұрғын үй ... ... ұзақ ... несиені ұсынысына ие болу. Тұрғын үй
жинақтау жүйесінде мемлекеттік ... ... ... ... ... салымдарына әр жылдық сыйақы тағайындау ... ... ... ... ... ... несие де сондай) келісімшарт
әрекет етуінің бүкіл ағымында өзгеріссіз ... ... мен ... ... айырма 3% деңгейін құрайды.
Тұрғын үй салымдары ипотекалық несиелендіруге бағытталған банктер үшін
айтарлықтай қызығушылық тудырады. ... ... олар ... ... ... потенциалды түлынушыларының шетелдік аналогын құруға
мүмкіндік береді. Тұрғын үй ... ... ұзақ ... ... (бір
жылдан кем емес) болашақ қарыз ... ... оның ... ... ... ... алып отыруларды жүзеге асыруға дайындығы
мен қабілеттілігін бақылауға мүмкіндік береді. Тұрғын үй салымы айтарлықтай
ұзақ уақыт бойында (бір жылдан кем ... ... ... ... ... ... ... өзінің табысынан үнемі алып отыруларды жүзеге
асыруға дайындығы мен қабілеттілігін бақылауға мүмкіндік тудырады. ... ... ... ... клиент тарапынан сақтауы (ережеге
сай, эр айлық периодтылық, анықталған сома) банк үшін оның ... ... - өзі ... ... ... тұрғын үй жинақтары мен
ипотекалық несиелеу жобаларына бет ала отырып, ипотекалық несие беру үшін
басқа да ... ... ... ... жөн. Бұл ... тұрғын
үй несиесін алғысы келетін тұрғындардың ... ... ... ... ... қажетті қосымша ресурстарды ... ... ... Тұрғын үй жинақтары бағдарламасьгтұрғындардың
қалған бөлігін жэне заңды тұлғаларды ... ... жаңа ... ... азаюы немесе тіптен жойылуы әбден мүмкін жағдай болады.
Екіншіден, ... ... ... ... қысқа мерзімді
қаражаттарды жинақтау және оларды несиемен бірге қайтару ... ... ... ... ... ... үй ... қызығушылығы кем емес. Бәрінен
бұрын, олар жайлап ипотекалық несие алу ... ... ... Ол ... ... ... ақшасы жоқ азаматтарға өте маңызды болып
табылады.
1.3 Екінші деңгейлі ... ... ... ... мемлекеттік тұрғын үй саясаты тұрғын мәселесін шешуде халықтың
әлеуметтік көмекке мұқтаж бөлігінің қажеттіліктеріне бағдарланған ... ... ... ... бар және ... ... ... өз меншігіне айналдырып алған баспанасы бар халықтың ... жаңа ... ... отыр.
2000 жылдың 21 тамызындағы ҚР Үкіметінің №1290 қаулысымен қабылданған
Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеу жүйесін дамыту және тұрғын ... ұзақ ... ... ... ... ипотекалық
несиелеудің жүйесі ипотекалық компанияларды тұрғын үй нарығының ... ... ... ... ... ... құруға негізделді. Бұл
жүйеде банктер ипотека тауарларымен қамтамасыз ... ... ... ... ... қаржыландырыла алады. Ұлттық банк
басқармасының 2000 жылдың 20 желтоқсанындағы шешімі нәтижесінде «Қазақстан
ипотекалық компаниясы» ... ... ... ... қаржы институты болып табылатын ... ... ... ... ... ... беруші банктерден ипотекалық
тұрғын үй несиесі ... ... ету ... ... әрі осы құқықтармен
қамтамасыз етілген ипотекалық бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... берушілерді белгіленген стандарттар мен талаптар негізінде,
ұзақ мерзімді ипотекалық тұрғын үй несиесін талап ету құқықтарын
сатып алу жолымен қайта ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемелері белгіленген
ипотекалық бағалы қағаздарды шығару;
3. тұрғын үй ... ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық банкімен несие беруші банктердің
қаржылық жағдайы туралы ақпараттармен қамтамасыз ету ... ... ... үшін ... несиелеу бойынша әдістемелік ұсыныстарды
әзірлеу;
6. несие берушілерге ипотекалық ... үй ... ... ... ... және ... несие операцияларын
жүргізудің тәуекелі төмен әрі оңтайлы тәжірибесін енгізуіне ықпал
ету.
Қарыз алушы бастапқы ... және ... ... ... ... ... алу ... бойынша тұрғын үй құнының
төлемін жүзеге асырады. Несие берушінің сату-сатып алу келісімшарты бойынша
есеп ... ... ... ... ... ... жүргізгені
мақсатқа лайықты болады. Осыдан кейін ипотека – ... ... ... ... сатып алынған үйге меншік иесінің құқықтық
мүмкіндігіне қарай жүзеге асырылады.
Сурет 4. ... ... ... жұмыс істеу механизмі
Дерек көзі: ДюсембаевН.Отдельные вопросы ипотечного
кредитования,//Финансы и Кредит,№1 [17]
1. Компания ипотекалық облигацияларды шығарады;
2. инвестордың осы облигацияларды сатып алуы;
3. ... ... ... ... ... бойынша беру;
4. коммерциялық банктер қарыз алушыларға несие береді;
5. қарыз алушы несиені жыл сайын теңдей етіп ... ... ... банк ... ... сомасын қайтарады;
7. пайыздарды төлеу және ипотекалық облигацияларды өтеу.
Екінші деңгейлі банктер жеке ... ... ... өтей ... ... ала ... қарыз алушының табысын ескеру мен
несиенің ең көп шамадағы ықтимал сомасын анықтап, олардың бастапқы ... ... ... ... немесе жетпейтінін анықтап алғаннан
кейін және ипотеканың мәнін бағалаған соң, ... ... ... ... алуы үшін ... Бұл рәсім қарыз алушының андеррайтингі деп аталады.
Несие беруші қарыз алушының ... ... ... оның ... ... және ... беру туралы шешім қабылдайды немесе
белгілі бір себептерге сүйеніп оған несие беруден бас тартады.
Егер ... ... ... ... ... ... берілетін несиенің
сомасын есептеп, оны берудің басқа да маңызды шарттарын (мерзімін, пайыздық
мөлшерлемесін, өтеу тәртібін) ... ... ... несие төлем, мерзім, қайтару шарттарымен және
несие қаражатының пайдалануына қатаң бақылау орнатумен беріледі. ... ... үйді ... берушіге өтініш бергенге дейін де, өтініш
бергеннен кейін де таңдауына құқығы болады. Бірінші ... үйді ... ... ... өздері белгілеген мерзімде келісілген баға бойынша, қарыз
алушының тұрғын үйді сатып алудағы басым ... ... ... ... алудың келісімшартына алдын ала қояды.
Несие беруші несиенің қайтарылуы тұрғысынан тұрғын үйді бағалайды және
қарыз алушының табысына, әкелген бастапқы жарнасына әрі ... ... ... оның ... есептейді. Екінші жағдайда әлеуетті қарыз алушы несие
беруші есептеген несиенің ... ... ... ... ... ... қабілеті жететін тұрғын үйді таңдайды. Содан соң өзінің сатушысымен
сату-сатып алудың мәмілесін бекітеді. Бұл мәміледе несие ... ... ... ... ... ... ете ... туралы келісімі
міндетті түрде болуы керек.
Несиеге сатып алынатын пәтерді таңдаған бағалаушының қызмет ақысын
қарыз ... ... ... ... алынған тұрғын үйді тәуелсіз
бағалайды, ал несие беруші оны берілетін несиенің мөлшеріне ... ... ... оң ... ... жағдайда қарыз алушымен несиелік
келісімшартқа отырады. Ал қарыз алушы өзінің қаражат ... ... ... пайдалану үшін сақтап қойған жарнаны банктегі өз ... ... ... келісімшарт бекітілгеннен кейін бірден жылжымайтын
мүліктің меншік ... ... әрі оны ... ... ... ... ретінде
ұсынады. Ал несие беруші осылар жүзеге асырылғаннан ... ... ... ... келісімшартта екі жақ мына шарттарды қарастырады:
берілетін несиенің сомасы;
несие берілетін мерзім;
қарыз алушының несиені пайдаланғаны үшін төлейтін пайыз мөлшері;
несиені және несие ... ... ... ... ... ... бұзудың және несие мен оның пайызын ... ... және ... ... ету ... нотариалдық растауымен, пайда болған
ипотеканың мемлекеттік тіркеуімен сәйкес келетін сатып алынған тұрғын үй
ипотекасы бойынша ... ... ... ... ... үй
ипотекасы мен сату-сатып алудың үш жақты (аралас) келісімшартымен де
ресімделуі мүмкін. ... ... үш ... ... ... сатып алушының
меншігіне өткенін, сондай-ақ бұл ... ... ... ... ... бір ... ... түрде әрі нақты ... ... ... ... ол ... алынған тұрғын үй
ипотекасының сату-сатып алу келісімшартын тіркеу ... ... ... ... үйді ... ... келісімшартымен ресімделуі мүмкін.
Ипотека туралы келісімшартта екі жақ ... ... ... ... ... ... бағасын;
ипотекамен қамтамасыз етілетін негізгі міндеттеменің мөлшерін (берілген
несиенің ... және ... ақша ... үшін ... ... қамтамасыз етілетін негізгі міндеттеменің орындалу мерзімін
(несие ... ... ... ... ... пайдалануында жатқанын
көрсетуін (өйткені, ол ипотека ... ... ... ... ... табылады);
ипотекаға берілген мүлікті сақтандыру жөніндегі талабын;
ипотеканы және басқаларды өндіріп алуды талап етудің негізін.
Ипотека ... ... пен ... ... ... ... құқықтары мен міндеттері несие берушінің және ... ... ... және ... өз ... жүзеге асыруына кепілдік
беретіндей болуы керек. Одан ары несие беруші ... ... ... яғни ... ... төлемдерді қабылдайды, берілген ипотекалық
несиеге қызмет ету бойынша ... ... ... ... ... параметрлерін компания мен банктер бір-бірімен
алдын ала келісіп, белгілеп алады.
несие ... ... ... ... жіктеуіне сәйкес стандартты
болуы керек;
қарыз алушы тұрғын үй төлемінің бір бөлігі ... ... ... ... үй құнынан 30% мөлшерінде әкелуге міндетті, тұрғын үй құнының ... тең ... ... ... ... қалған 15% азаматтық-құқықтық
жауапкершілікпен сақтандырылады;
сатып алынған ... үй ... ... ... ... ... мерзімді ипотекалық несие инфляция деңгейінде несиені индекстеу арқылы
теңгемен беріледі;
сыйақының мөлшерлемесі оның уақтылы төленуіне мүмкіндік беретіндей нарықтық
болуы керек, бұл ... ол ... ... ... ... сақтандыру компанияларына және т.б. тартылатындай болуы қажет;
негізгі қарыз сомасы мен оның ... ... ... ... ... ай сайынғы төлем түрінде төленеді;
кепіл, сондай-ақ қарыз алушының өмірі мен еңбек ... ... ... ... ... тек ... ... аталған) шарттарға
ғана сәйкес келетін несиенің құқық-талаптарымен қамтамасыз ... ... ... ... қамтамасыз етудің құнына қарай
қарыз алушыға берілуі мүмкін ең ... ... оның ... ... ... (К/3 ... Бұл коэффициент жылжымайтын
мүліктің сатылу бағасы ... осы ... ... құны – ... осы ... ең аз шама ретінде анықталатын кепілдің құны мен ипотекалық несие
сомаларының арақатынасы ... ... Осы ... сәйкес бұл
арақатынастың ең көп шамасы бағаланған құннан немесе сатылу бағасынан – ... ... аз, ... ... – 70%-дан аспауы керек.
Бұл коэффициент несие беруші банк пен ... өз ... ... ... ... өз әсерін тигізеді. К/3 неғұрлым жоғары
болса, ... те ... ... ... ... бір ... ... үшін
К/3 коэффициентінің нақты мәні оның несиені төлеу қабілетіне байланысты 70%-
дан аз болуы ... ... К/3 ... ... ... үй
несиесінің типі, сыйақы мөлшерлемесі және басқа да ... ... ... Кез ... ... банк пен компания арасындағы келісімде
көрініс табуы керек.
Компания ... ... ... ... ... ... ... нарығын ұйымдастырушы ретінде компания ... ... алу ... ... ету ... төлем негізінде алады. Бұл
арада несиеге қызмет ету бойынша функция банктің ... қала ... ... көптеген банктер сатып алынатын пәтер мен
үйді немесе құны бойынша эквивалентті басқа мүлікті кепілге ала отырып, үй
сатып алуға ... ... ... ... ... ұйымдар үшін бірдей.
Несие берушілер үшін қозғалмайтын ... ... ... ... күші ... қолданылады, онда кепілді соттан тыс өткізу ... ... ... ... үш ай ішінде клиент кепіл шартының талаптарын
орындамайтын болса, онда ипотекалық компания сотқа жүгінбей-ақ үйді ... бар. Бұл өте ... шара ... ... ... ... тек баспанасыз
далада қалумен қатар, бар салған ақшаларын да жоғалтады.
Осы мәселені шешу мақсатында, халықтың ... ... ... ... ... ұжымдық сақтандыру жүйесі құрылады және банктік құпияны
сақтауға қатаң талап енгізіледі. Сонымен ... көп ... ... тарту үшін банктік қызметтердің жаңа түрлері ұсыныла басталады,
соның ішінде құрылыс жинақтары да қарастырылған[10].
Ұлттық Банк ... ... ... және де басқа да ұйымдармен
бірелесе отырып ... ... ... ... мен қағидалары
қарастырылатын «Қазақстан Республикасындағы құрылыс ... ... ... ... ... сәйкес, әр салымшы тұрғын үй қарызын алу
үшін, үй құнының ... ... ... сол банкте үш жыл ... ... ... ... Осында айта кететін жайт, Заң жобасы тұрғын үй
несиесі және депозиттері ... ... ... белгілі бір шек
қоймайды, бірақ несие пайдаланғаны үшін төленетін ... ... ... ... ... үшін ... жүйесінің бір артықшылығы, қаржы нарығының
конъюнктурасына байланыссыз нақты сектор, дәлірек ... ... үй ... ... ... ... Бұл ... кешеніндегі ескі
және жаңа жұмыс орындарын сақтап қалуға ... ... ... ... ... ... төмен мөлшері арқылы және капитал нарығына
тәуелсіздігі ... ... үй ... ... және ... әсер ете ... ... құрылыс ссудаларын қайтармаудың
төмен тәуекелдері қызықтырады. Жүйеге ... ... ... ... ... (50%) оның төлем қабілеттілік көрсеткішін
білдіреді. Несие берілгеннен кейін қозғалмайтын мүлікке ... ... ... кезінде ссуда 100%-ке қамтамасыз етіледі.
Тұрғын үй несиесі тек үш мақсатқа ғана қолданылуы қажет:
үй салуға және сатып ... ... және ... салу үшін жер ... үй ... алу үшін ... ұзақ мерзімді несиелеу жүйесін
құру келесідей мүмкіндіктер береді:
азаматтардың төлем қабілеттілік ... ... және ... көп
бөлігінің тұрғын үй сатып алуына мүмкіндік жасау;түрғын үй ... ... ... ... ... ... тұрғын үй сферасында
қозғалмайтын мүлікті тарту;
тұрғын үй ... ... ... және ... да бюджеттен тыс қаржы
ресурстарын тарту үшін база құру;
құрылыс секторын дамытуды қамтамасыз ету;
елдегі жалпы экономикалық өсудің жандануына әсер ... ... ... ... ... ... арнаған Жолдауында, қазақстандықтардың тұрғын үй саясатын жүргізу
талап ететінін, ал бұл саясаттың мәні тұрғын үй ... ... ... ... ... алғашқы төлем жарнасы мен ... ... ... ... ... бөлігіне тұрғын үйге қол
жеткізуге мүмкіндік берумен қатар, тап осы тұрғын үй құрылыс саласы ... ... ... ... ... жасау өнеркәсібінің,
темір-металл өңдеу өндірісінің дамуына мүмкіндік ашады деген.
Қазақстан Республикасында ипотеканы құқықтық ... ... ... ... елде ипотеканы жүзеге асыру тәртібі ... ... ... ... Республикасының заңымен реттелінеді.
Заңның басты мақсаты – сол мүліктің меншік иелерінің қызығушылықтарын
біржақты ... ... ... ... ... ... ету тәсілі ретінде ипотеканы пайдаланудың сенімділігін және
тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа да міндеттеме бойынша
негізгі қарыз сомасын ... ... ... ... ... етеді. Егер
де шартта басқаша көрсетілмесе, ипотека несие берушіге несие пайдаланғаны
үшін сыйақыны төлеуін ... ... де ... ... ... ... ... ұстаушының
талаптарын қанағаттандыруды қамтамасыз етеді, оның ішінде:
Негізгі ... ... ... ... ... болған
шығындарды өтеу;
негізгі міндеттемені орындамағаны, ... ... ... ... ... ... ... заң актілерінде ... ... ... ... үшін ... ... ипотека келесілерді қамтамасыз етеді:
Кепілге қойылған мүлікке байланысты болған сот шығындарын және басқа да
шығындарды өтеу;
ипотеканы өткізумен ... ... ... ипотекалық шартта ипотекамен қамтамасыз етілген, кепіл ұстаушының
талаптарының жалпы нақты ... ... ... онда осы ... ... ұстаушының алдындағы қарыз алушының ... ... ... деп саналады.
Жалпы ортақ меншіктегі қозғалмайтын мүлікке ипотека, барлық меншік
иелерінің жазбаша келісімдерін берген ... ғана ... ... ... ... өз үлесін басқа меншіктердің ... қоя ... ... шарт жазбаша формада жасалынады, ... мен ... ... ... бірге кепіл беруші ... ... ... қолы ... Ол мемлекеттік тіркеуге алынады. Шарт
тіркеуден өткен кезден ... ... ... ... пайда болады. Кепіл
ұстаушының құқығы ипотекалық куәлік беру арқылы белгіленеді.
Ипотекалық шартта келесілер көрсетілінуі қажет:
кепіл ... мен ... ... ... мен ... ... міндеттеменің мақсаты, мөлшері және орындалу мерзімі;
тізім және кепілге қойылған мүліктің орналасқан жері;
ипотека болып табылатын, қозғалмайтын мүліктің ... ... ... ... ... ... ... кез-келген жағы ... ... ... ... ... ... бөлініп төленетін болса, онда ипотекалық шартқа
сәйкес төлемдердің ... ... ... және де ... ... осы ... анықтауға мүмкіндік беретін жағдайлар көрсетілінуі
қажет. Ипотекалық шарт бойынша ... ... ... мүлікті
иеліктен шығарған кезде, кепіл ... ... ... бойынша
келесілерді талап етуге құқығы бар:
кепілге ... ... ... ... шығару туралы мәмілені дұрыс
емес деп тану;
негізгі міндеттемені тез орындау және ... ... ... ... ... алу туралы ... ... ... ... кезінде кепіл беруші шартты тіркеу кезінде
ипотека затына деген үшінші тұлғаның ... ... өзі ... ... ... ... хабар етуі қажет. Бұл тәртіпті орындамау ... ... ... тез орындауын немесе ипотека шартын
өзгертуін талап ... ... ... ... ... ... шартын
анықтайтын немесе осы шарт бойынша кепіл ... ... ... ... үшін ... ... да қосуға болады.
Ипотекалық куәлік оның заңды иегерінің құқын куәландыратын ордерлі
бағалы қағаз болып табылады:
негізгі ... ... ... ... ... ... бойынша төлемдерді алу мақсатында, кепілге қойылған
қозғалмайтын ... ... ... ... куәлік бір данада толтырылады және ... ... ... ... ... даналарында ипотекалық куәліктің
берілгені туралы белгі қойылады.
Ипотекалық куәлік келесілерді қамтуы ... ... ... ... куәлік» деген сөзді;
кепіл берушінің аты-жөні және тұратын жері;
кепіл ұстаушының аты-жөні мен тұратын жері;
егер, қарыз алушы негізгі міндеттеме бойынша кепіл беруші ... ... ... ... және тұратын жері;
ипотекалық шарттың жасалған күні және жері;
негізгі қарыздың мөлшері және оған төленетін сыйақының мөлшері;
негізгі ... бен оған ... ... ... мерзімі;
кепілге қойылған қозғалмайтын мүмліктің тізімі және орналасқа жері;
кепіл ... ... ... заты ... ... ... ... атауы;
кепіл берушінің қолы;
ипотекалық куәліктің берілген күні.
Ипотекалық куәлік бойынша құқықты басқа ... беру ... ... беру ... ... және сол ... ипотекалық куәлікті беру
арқылы жүзеге асырылынады.
Басқаға беру жазбасында ипотекалық куәлікті алатын адамның толық аты-
жөні көрсетілінуі ... ... ... ... ... беру жазбасы
заңды болып табылмайды. Басқаға беру жазбасында ипотекалық куәліктегі ... қолы ... ... шарт ... ... ... ... беру сол тұлғаға негізгі
міндеттеме бойынша құқықты беруді білдіреді. Ипотекалық куәліктің заңды
иемденушісіне барлық құқықтар тән, оның ... ... ... ... ... ... несие берушінің құқы да тән. Ипотекалық
куәліктің иемденушісі заңды деп танылады, егер ... ... ... ... беру ... ... сай ... Ипотекалық
куәліктің басқа тұлғаларға берілуіне тыйым салынатын жазбалар заңды болып
табылмайды.
Сонымен, Қазақстан жағдайында ең ... ... ... ипотекалық
несиелендіру жүйесінің даму ... ... ... ... ... Қоғам формасында құрылып, банктердің ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... нарығын
дамытады. Ал бұл өз ... ... және ... ... ... туғызады.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУДІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ
ДАМУ ҮРДІСІ
2.1 Қазақстандағы ипотекалық несие нарығының қазіргі жағдайын талдау
Ипотекалық несиелендіру жылжымайтын мүлік ... ... ... ... мақсат тұтады. Бұл да кәдімгі тауарлы өндіріс секілді. Қосымша құн
неғұрлым аз ... ... ... ... келеді. Егер тауар бағасына қосылған
құн шектен ... не ... 2007 жылы АҚШ ... ... ... ... дейін тежелудің орнына өршіп бара жатқан қаржы дағдарысы
дәлелдеп ... ... ... ... жүйедегі қаржы дағдарысы
әлемдік экономикалық дағдарысқа ұласып, дүниежүзі бойынша ішкі ... ... ... дейін болмаған деңгейге жетті. ... әлі ... ... ... ... жылжымайтын мүлік ... ... ... етіп түр. Бұл - ... ... ... кейбір топ өкілдері үшін баспаналы болудың бірден-бір жолы. Солай дей
түрсақ та, кепілдікке ... ... ... ... ... ... ... несиенің көлемі бұрын-соңды болып көрмеген
деңгейге жетті. АКДІ және ... ... ... алып аймақта толып жатқан
қаржы институттары, банктер өздерін банкрот деп жариялады. Соңғы ... ... баса ... ... бір түсы - тек қана ... 2008 жылы ипотекалық несиесін қайтара алмайтын 250 мың ... ... ... ... ... Енді ... ... мына бір
дәйекке назар аударайық: сол алып мемлекетте тұрғындар алған несиелерін
қайтара алмай жатқан ... ... ... бағасы 2000 доллар көлемінде
болған. Мұны ерекше еске салып отырғандағы басты себеп, ... ... ... үй ... ... бағасы 2007 жылдың тамызына дейін осы мөлшерге
жетіп қалған еді. Ал Алматыдағы ... әр ... ... 3000 ... ... ... ... сатып алушылар АҚТТТ сатып
алушыларымен ... ... одан да ... ... ... деуге
болады. Ал ... ... ... ... 2700 ... орташа жалақысы - 57000 ... ... -жер ... Олай ... ... елде ипотекалық дағдарыс болмай қоймай-тын
деңгейге жеткен деген баға беруге болады. Бұл — ... ... ... «белгісі». Нарықтың заңында кез келген тауардың бағасы сатып
алушының мүмкіндігімен шендестірілуі тиіс. Яғни тауарды қай ... қай ... баға сол ... сол ел ... ... алу мүмкіндігінен аспауы
керек. Бұл жайлы нарықтық экономикадағы баға мәселелерін кеңінен зерттеген
ғалым Бембеверк ... ... ... ... ... ... ... қымбат». Бір қарағанда түсінуі қиын жқмбақтап айтылған Бұл
ойды былай сараптауға болады: «То-кионың шарабы ерекше ... ... ... ... молдығымен қымбат болып түрған жоқ, ... ... ... ... ... ... ... баға
сатып алушының мүмкіндігі шеңберінен аспауы керек. Егер мәселе баспана
бағасы жайлы болса, онда Бұл ... ... баға ... ... ... ... ... нысанға жатады. Ол тауарлы өнім шығара ... ... ... да ипотекалык жүйеден несиелер арқылы пайда табамын деу не
өзіңді-өзің алдау болып шығады, не ... ... қалу ... Мінеки, мүхиттың арғы жағындағы алып АҚШ мемлекеті мен біздің
Қазақстанның ипотекалық ... ... ... ... ... Әрі-
берідесін АҚШ секілді алып мемлекеттің ипотекалық жүйесі келтірген шығын
біздің Қазақстан ... ... ... ... көлемі жағынан үлкен
болғанымен мемлекеттердің айырмашылықтарын ескерсек, ол жақтағыдан біздегі
әлдеқайда ауыр ... ... ... себебі — Қазақстандағы пәтерлердің
шаршы метрінің ... ... ... ... ... 400-500 пайыз
көлемінде артық болғандығы. [20]
Жылжымайтын мүлік нарығына әсер ететін негізгі факторлардың бірі еңбек
нарығы мен ... ... ... ... ... ... ... сүйенетін болсақ, 2008 жылдың қаңтарында бір адамға шаққан
қаржылық ... 27605 ... ... ... ... жоғары
аймақтары болып Атырау және Маңғыстау облыстары табылады, Бұл жердегі
табыстылық республикалық деңгейден 2,5 және 1,6 есе көп. Ал ... ... ... республикалық орта деңгейден 1,8 және 2 есе көп. Ең төмен
қаржылық табыстар Жамбыл және ... ... ... ... ... ... ... секторына келесі проблемалар
тән:
– Екінші деңгейлі банктерден төлемқабілеттілікті растайтын құжатты ... жуық ... ... алушылар ұсынды.
– Өтімділік дағдарысына байланысты, 2007 жылдың қыркүйегінен Қазақстан
құрылыс компанияларының көбісі объектілерінің құрылысын жалғастыруға
қаржыландырудың ... ... Бұл ... үй ... әсер ... ... ... жылжымайтын мүлік ұсынымы
көлемі едәуір қысқарды.
– Банктер проценттік мөлшерлемені ... ... ... ... ... кредит беру шарттарын қаталдатты. Нәтижесінде
жылжымайтын мүлік бағасы төмендеді, себебі ... ... ... ... ... Ипотекалық кредитті қайтармау мен кепілдегі
пәтерлерді сату оқиғалары да кездеседі.
– Сұраныстың күрт төмендеуінен, сатып алу ... ... ... 50%-ға ... ... ... үй ... "Қазақстан ипотекалық компаниясы" мен
"Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі" арқылы ... ... ... ... ... құрылымдар ипотекалық нарығының реттеушісі ... ене ... ... үй құрылысына деген ұсынысты ынталандыру үшін,
келесі жүйелік шараларды іске ... Жеке ... ... ... инвестициялар арқылы, яғни
мемлекеттік меншігіндегі бар ... ... ... сату
арқылы қымбат емес үйлерді салу;
– коммуналдық үйлерді салу. Әр облыста ... ... ... мен
Астана қалаларында әлеуметтік қорғауға алынған, жекешелендіру құқығы
жоқ ... үшін ... ... ... салу;
– төлей алу қабілеттілігі бар сұранысты арттыру арқылы, яғни ... мен ... үй ... ... ... ... ... несиелендіру жүйесін жетілдіру, ... ... үшін ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар шығару, ипотекалық несие беруді
кепілдендіру жүйесін дамыту арқылы;
– мемлекеттік ... ... 1 кв. ... 56515 теңгеден аспайтын,
орта класс үшін қымбат емес және қолжетерлік тұрғын үй салу және ... ... ... ... "Дағдарыстан шығу
кілті" атты мақаласында атап өткеніндей, Бұл дағдарыстың әлем ... жоқ, ... да "оны ... түрде талдайтын және еңсеруге барлық
ескі догмалар мен ... ... ... ... көзқарас
қажет".[30] Мәселе осы жолғы дағдарысты ... ... ... ... ... ... ... және ұзақ уақыттан бері қордаланған әлемдік
қаржы жүйесінің ақауларына байланысты туындаған.
Өткен жылда банк секторының активтері 1 062,1 ... ... ... ... 2013 ... 1 ... ... бойынша 13 880,0 ... ... ... ... ... үлес салмағын бұрынғыдай «кері
РЕПО» операцияларын ескере отырып берілген қарыздар алады. ... ... ... мен ... РЕПО» операцияларының (құнсыздануға резервтер
шегерілмеген) ... 2012 жылы ... ... ... көбейді.
Активтердегі бағалы қағаздардың үлесі өткен жылы 14,5%-дан 1 3,6%-ға ... ЕДБ ... ... салымдардың үлесі шамалы болып
қалуда (3,7%).
Кесте 1 ЕДБ активтерінің құрылымы
|Көрсеткіштің ... ... ... |
| |1 |2 ... | ... |
| ... |млрд. | ... | |
| ... ... | |теңге | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... |845,6 |1 396,5 |65,2 |1 479,3 |5,9 ... ... және | | | | | ... шоттар | | | | | ... ... |1 002,6 |603,9 |-39,8 |520,2 |-13,9 ... | | | | | ... | | | | | ... ... |2 221,7 |1 859,0 |-16,3 |1 891,2 |1,7 |
1 ... жалғасы
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... мен |9 065,9 |10 455,4 |15,3 |11 624,2 |11,2 ... ... | | | | | ... | | | | | ... инвестициялар |376,1 |381,0 |1,3 |325,3 |-14,6 ... ... |1 722,5 |2 035,1 |18,1 |2 141,9 |5,2 ... (провизиялар) |-3 202,9 |-3 913,0 |22,2 |-4 102,1 |4,8 ... ... |12 031,5 |12 817,9 |6,5 |13 880,0 |8,3 ... ... ... - ... ... туралы статистика |
|мәліметтері ... ... ... ... ... N4 (221) ... 2013 жыл [30] |
2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша банк ... ... ... жыл ... ... ... 1 185,1 ... теңгеге өсіп,
11 657,9 млрд. теңге болды.
2013 жылғы 1 ... ... ... уәкілетті органның талап етуі
бойынша қалыптасқан провизиялар банк секторының ... ... ... ... ... ... немесе жиынтық несиелік портфелдің 34,4%- ын құрады.
Сурет 6. ЕДБ кредиттік портфелі
Дерек көзі: www.nationalbank.kz - Банктердің кредиттері туралы статистика
мәліметтері ҚР-ның ... ... ... ... N4 (221) ... жыл ... ... күмәнді қарыздардың үлесі 52,3%-дан 43,5%-ға
төмендеді, үмітсіз қарыздар үлесі 6,2 пайыздық тармаққа өсіп 2012 ... 28,2% ... ... ... ... ... 28,3%-ға дейін
төмендеді.
Сурет 7 Кредиттік портфельдің сапасы бойынша мәліметтер
Дерек көзі: www.nationalbank.kz - Банктердің кредиттері туралы статистика
мәліметтері ҚР-ның Ұлттық банкi ... ... N4 (221) ... жыл ... кезеңде кредиттеу құрылымында елеулі өзгерістер болған ... ... ... ... тұлғаларға берілген қарыздар (кредиттік
портфельдің 60,5%-ы) ... жеке ... ... қарыздар үлесі
кредиттік портфельдің 21,7% және шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне
берілген ... ... 16,0% ... 2 ... ... құрылымы_
|Көрсеткіштің атауы ... ... ... | | | |
| ... ... ... теңге |млрд. |
| | | ... ... ... |5 667,8 |6 705,2 |7 050,9 ... ЕДБ мен ... емес ... |156,6 |162,9 |148,2 ... ... құрылыс салуға және |848,6 |873,6 |934,7 ... үйді ... ... | | | ... ... тұтынушылық |823,8 |1 012,1 |1 446,3 ... | | | ... ... басқа қарыздар |122,4 |132,9 |149,4 ... және орта ... |1 432,0 |1 554,6 |1 870,7 ... | | | ... ... ... |14,7 |31,5 |57,7 ... ... ... |9 065,9 |10 472,8 |11 657,9 ... ... ... - ... кредиттері туралы статистика |
|мәліметтері ҚР-ның Ұлттық банкi статистикалық бюллетені. N4 (221) сәуір |
|2013 жыл [30] ... ... ... түрі ... ... ... жөнінде
деректер келтірілген. ЕДБ кредиттік тәуекелдің жоғары деңгейін ЕДБ ... ... ... секторында шоғырлануы дәлелдейді. Қаралатын
кезеңде, бұрынғыдай, жылжымайтын мүлік кепіл ... ... түрі ... ... банк секторының жылжымайтын мүлік бағасының құбылмалылығына
тәуелді болуы арта түседі.
Кесте 3 Қамтамасыз ету түрі бойынша банктік ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |оның |барлы |оның |
| | ... |ғы ... |ғы ... |
| | |шет. | |шет. | |шет. |
| | ... | ... |валютада |
|Көрсеткіштің атауы | | | | | | ... |3 261,1|1 494,8 |3 343,7|1 3 1 0,|3 260,8 |1 060,6 ... ... | | | |5 | | ... | | | | | | ... ... |107,3 |42,0 |1 52,9 |20,2 |1 3 7, 8 |3 5 ,2 ... ... | | | | | | ... |922,1 |519,0 |1 ... |1 397,9 |400,9 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... қамтамасыз |2 005,9|1 053,5 |2 445, |1 303,7 |2 709, 0 |1 245, 1 ... ... | | |1 | | | ... | | | | | | ... ... |645,5 |316,1 |826, 8 |313,7 |1 223,6 |3 5 9,4 ... ... |2 124,0|1 127,8 |2 605,3|1 209,2 |2 758,8 |1 218,3 ... ... |9 065,9|4 553,2 |10 |4 633,8 |11 657,9 |4 387,3 ... | | |472,8 | | | ... көзі: www.nationalbank.kz - Банктердің кредиттері туралы статистика |
|мәліметтері ҚР-ның Ұлттық банкi статистикалық бюллетені. N4 (221) ... ... [30] ... 2013 ... 1 ... жағдай бойынша жылжымайтын мүлік
кепілдігіне берілген ... ... 3 260,8 ... теңге болды,
қаралатын кезеңде 2,5%-ға азайды. ... ... ... ... ... ... үлес ... 2012 жылы 3,9 пайыздық
тармаққа азайып, 2013 ... 1 ... ... бойынша 28,0% болды.
Өткен жылда түлынушылық мақсаттарға берілген кредиттер 2013 жылғы 1
қаңтарда 1 446,3 ... ... ... 434,2 млрд. теңгеге немесе 42,9%-ға
өсті. Түлынушылық мақсаттарға ... ... ... жыл ... 2,7
пайыздық тармаққа өсіп, 2013 жылғы 1 қаңтарда 12,4% болды.
Түлынушылық кредиттердің сапасын қарай келе, өткен ... ... ... ... ... дейін 0,5 пайыздық тармаққа
азайғанын атап көрсету керек, бұл ретте үмітсіз кредиттердің ... ... ... қысқарды.
2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ипотекалық тұрғын үй қарыздары
бір жыл ішінде 74,9 млрд. теңгеге ... ... ... 832,6 ... теңге
болды. Есепті күнге ЕДБ кредиттік ... ... ... ... үлесі 7,1% болды.
Сурет 8 Тұтынушылық кредиттердің сапасы
Дерек көзі: www.nationalbank.kz - Банктердің кредиттері туралы статистика
мәліметтері ... ... ... ... ... N4 (221) ... жыл [30]
Жыл басымен салыстырғанда стандартты кредиттердің ... ... ... ... күмәнді санаттағы қарыздардың үлесі 76,0%-дан
74,5%-ға дейін төмендеді. Бұл ... ... ... ... ... ... болып біршама өзгерді.
Сурет 9 Ипотекалық тұрғын үй қарыздарының сапасы
Дерек көзі: www.nationalbank.kz - Банктердің ... ... ... ... ... ... статистикалық бюллетені. N4 (221) сәуір
2013 жыл [30]
2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ипотекалық ұйымдар активтерінің
жиынтық ... 110,1 ... ... ... бұл 2012 ... 1 ... 11,7 ... теңгеге немесе 11,9%-ға көп.
Ипотекалық ұйымдар активтерінің жалпы сомасында ең көп ... ... жеке ... ... ... алады - 50,3% (55,4 ... ... ... ... ... - 21,4% (23,6 ... теңге), банктердегі ағымдағы
шоттар - 0,4% (0,4 млрд. теңге), басқа банктерге орналастырылған салымдар -
24,1% (26,5 млрд. теңге) болды.
Кесте 4 ... ... ... ... ... ... |01.01.2013 | |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |ғына |%-бен |
| | ... | ... | ... |0,0 |0,0 |0,1 |0,1 |100 ... ... |3,8 |3,8 |0,4 |0,4 |-89,5 ... ... |23,0 |23,4 |23,6 |21,4 |2,6 ... банктерде |10,7 |10,9 |26,5 |24,1 |2,5 есе ... ... | | | | | ... ... |60,2 |61,2 |55,4 |50,3 |-8,0 ... ... - ... |4,1 |3,0 |2,7 |-25,0 ... ... емес | | | | | ... | | | | | ... ... етуі ... |-4,4 |-4,5 |-3,7 |-3,4 |-15,9 ... берілген | | | | | ... мен ... | | | | | ... ... ... | | | | ... | | | | | ... активтер |1,1 |1,1 |4,8 |4,4 |4,4 есе ... ... |5,7 |- |4,8 |- |-15,8 ... ... етуі | | | | | ... ... | | | | | ... қарыздар мен | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... |98,4 |100 |110,1 |100 |11,9 ... ... ... - ... кредиттері туралы статистика |
|мәліметтері ... ... ... ... ... N4 (221) ... 2013 жыл [30] ... жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ипотекалық ұйымдардың жиынтық
несие портфелі 55,4 млрд. ... ... бұл ... жылдың басындағы
көрсеткіштен 4,8 млрд. теңгеге немесе 8,0%-ға ... 10 ... ... ... портфелінің өзгеру динамикасы
Дерек көзі: www.nationalbank.kz - Банктердің кредиттері туралы статистика
мәліметтері
ҚР-ның Ұлттық банкi статистикалық бюллетені. N4 (221) сәуір 2013 жыл [30]
Ипотекалық ... ... ... ... ... ... үлесінің ұлғаюын байқауға болады. Мәселен, 2012 жылғы
1 қаңтардағы жағдай бойынша стандартты кредиттер үлесіне 85,9%, 2013 ... ... - 88,1% ... Күмәнді кредиттер үлесі 6,8%-дан 4,0%-ға дейін
төмендеді. Үмітсіз қарыздардың үлесі 7,3%-дан 7,9%-ға ұлғайды.
Сурет 11 Кредиттік портфельдің сапасы бойынша ... ... ... - Банктердің кредиттері туралы статистика
мәліметтері
ҚР-ның Ұлттық банкi статистикалық бюллетені. N4 (221) сәуір 2013 жыл [30]
Ипотекалық ұйымдардың жиынтық ... ... 2012 ... деректермен салыстырғанда 6,7 млрд. теңгеге немесе 8,4%-ға
көбейді және 2013 жылғы 1 ... ... ... 86,4 млрд. теңгені
құрады.
Сурет 12 Ипотекалық ұйымдардың ... ... ... www.nationalbank.kz - Банктердің кредиттері туралы статистика
мәліметтері
ҚР-ның Ұлттық банкi статистикалық бюллетені. N4 (221) сәуір 2013 жыл [30]
2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай ... ... ... 0,3 ... ... ... алды. Кірістердің жиынтық мөлшері есепті күні ... ... (2012 ... 1 ... - 11,1 ... ... ... -10,4
млрд. теңгені (2012 жылғы 1 қаңтарда - 17,3 млрд. теңге) ... 5. ... ... ... ... ... ... |01.01.2013 |өсімі, %-бен|
|Сыйақы алумен байланысты кірістер|8,4 |7,6 |-9,5 ... ... ... |9,4 |8,6 |-8,5 ... | | | ... ... байланысты емес |2,7 |3,1 |14,8 ... | | | ... ... ... ... |1,8 |-77,2 ... | | | ... көзі: www.nationalbank.kz - Банктердің кредиттері туралы статистика|
|мәліметтері ... ... ... ... бюллетені. N4 (221) сәуір 2013 жыл [30]|
Пайыздық кірістің құрылымында ең көп ... ... ... қойған
талаптары бойынша сыйақы алумен байланысты кірістер (47,7% немесе 5,1 ... ал ... ... ... - ... ... ... төлеумен байланысты шығыстар (64,4% немесе 6,7 млрд. теңге) ... ... ... ... ... ... 2013 жылғы 1
қаңтардағы жағдай ... ... 18,7 ... ... 23,7 ... теңгеге
дейін ұлғайды.
2.2 «Қазкоммерцбанк» АҚ-ның ипотекалық несие саясаты
«Қазкоммерцбанк» АҚ – таза кірісі, активі, несие қоржыны және ... ... ірі ... ... ... болып табылады. Банктің
негізгі корпоративтік құндылығы – ашықтығы, құзыреттілігі және тәуелсіздігі
болып табылады. Банктің ... ... ... ... ... ... ... валюталарында қарыз бен несие беру болып табылады. Банк сонымен
бірге клиенттерден төлем қабылдау, ... және ... ... ... жеке ... ... ... шоттары бойынша қызмет
көрсетудің кең спектрін ұсынады.
«Қазкоммерцбанк» АҚ – Қазақстан мен Орта Азиядағы ірі ... 2013 жылы 01 ... Банк ... 2 605,6 млрд. теңгені құрады.
Банк жұмысындағы негізгі бағыттарымен (бөлшек және корпоративті) қатар
Қазкоммерцбанктың зейнетақыны мен қаржы активтерін ... ... ... қызметтерін ұсынатын еншілес компаниялары бар. ... ... ... Республикасында және Қырғыз Республикасында
еншілес банктері жұмыс істейді.
Банктің негізгі ... ... ... ... «ОПТИМУС»
ЖШС, «K.S.D Инвестициялық компаниясы» ЖШС, «Орталық Азиялық инвестициялық
компаниясы» АҚ, Н.С.Сұбханбердин мырза, ... ҰӘҚ» АҚ ... ... құру және Даму Банкі.
Банктің ізбасары – Медеу ... 1990 ... ... ... ... ал
1991 жылғы қазанда Қазкоммерцбанк болып қайта ... 2006 ... ... АҚ ТМД-дағы банктердің бірі болып, Лондон ... ҒДҚ ... ... ... 845 млн. АҚШ долларын құрайтын IPO
өткізді. Банк акциялары «Қазақстан қор ... ... ... ... (KASE). 1991 жылы Медеу ... ... ... АҚ, қазіргі уақытта активі, несие қоржыны, таза ... ... ... ... ірі ... ... ... болып
табылады. 2013жылғы 01 наурызда ... ... ... ... ... банк ... 2 605,6 ... теңгені
құрады. Ал осы көлемнің 91%-ы, яғни 2 374,1 млрд. теңге клиенттердің алған
қарызы. 2013 жылғы 24 ... ... ... ... дейінгі таза
пайыздық кіріс 124,3 млрд. теңгеге дейін 9,7 %-ға ... 2013 ... ... ... ... капиталдың жеткілікті болуын қамтамасыз ету
мақсатында банктің жеке капиталы 467,3 млрд. ... ... 2013 ... ... ... ... ... баламалылығы реттеу талаптарынан едәуір
жоғары деңгейде сақталды, 1-ші ... ... ... 13,7% ... бұл ... ең төмен 5%-дық мәннен 2,7 есеге
артық, банктің меншік капиталының баламалылық коэффициенті 16,9% ... ... ең ... ... ... 1,7 есеге артық. ... ... ... ... ... ... несие көлемінен
2011 жылдың соңындағы 24%-дан 32,5% дейін артты. Қаражат тартудың негізгі
көзі – банк ... ... ... олар ... жалпы көлемінің үштен
бір бөлігін ... 2013 ... ... клиент депозиттері 2 138,2 млрд.
теңгеге жетті. Осылай ... ... ... көлемі бойынша
Қазақстандағы ірі банктердің бірі болып табылады.
Депозиттер тартумен қатар банк теңге және шетел ... ... ... ... ... төлем қабылдау, дебетті және несиелік
карталар, инкассация, сондай-ақ бөлшек ... ... ... ... ... ... кең ... ұсынады.
Банктің Қырғызстанда («Казкоммерцбанк Қырғызстан» ЖАҚ), Ресейде
(«Москоммерцбанк» КБ) және ... ... ... ЖАҚ)
еншілес банктері бар [34].
Банк стратегиясы өзіне көшбасшы банк позициясын және ... ... ... ... ... ... ... асыру мынадай бағыттардан тұрады:
- банк қызметін кеңейту. Банк өз қызметтерінің ... ... ... Банк ... ... ... ... кеңейте және несие
қоржынының сапасын жақсарта бермек. Өз қоржынын ... банк ... және орта ... ... несие беруді 
ұлғайтуға тырысады;
- ақпараттық басқару жүйесі мен операциялық тиімділікті жақсарту. ... ... ... ... мен ... ... ... құрылымдау және инвестициялар жолымен
жақсартуға  жұмыс істеді. Банк ... ... ... енгізуді
жалғастыра бермек;
- қор базасын жақсарту. Банк бағынышты және негізгі борыш шығарылымын,
активтерді ... ... көп ... ... және ... несиелік-сараптау агенттіктерімен 
ынтымақтаса отырып және компания дара сауда клиенттері ... ... ... нарықтық үлесін ұлғайту ... ... қор ... ... ... ... қаржылық қызметтер нарығына шығу. Қазақстандық құнды қағаздар
нарығының инфроқұрылымы, заңнамалық базаны ... әлі даму ... осы ... күтілетін мүмкіндіктерді пайдалану үшін, одан әрі
тәжірибе ... үшін ... ... және ... қызметін
көрсететін «Қазкоммерц Секьюритиз» АҚ және «Қазкоммерц Полис»АҚ
еншілес ... ... ... өзін ... АҚ ... ... ... банктер арасында
корпоративтік несиелеу, саудалық қаржыландыру, ШОБ-ты несиелеу ... ... ... ... ... ... даму ... әртараптандыру және банктік өнімдер спектрін кеңейту сондай-
ақ, тұрақты динамикалық өсуді қарастырады.
«Қазкоммерцбанк» АҚ-ның негізгі міндеттерінің бірі - өз ... ... және ... Банк өз ... шетелдік несие желілері
шеңберінде қысқа мерзімді, орташа мерзімді, ұзақ ... ... ... ... атап айтқанда: сауданы қаржыландыру, жобаларды
қаржыландыру, инвестициялық жобаларды ... АҚ – ... мен ... ... ең ... бірі ... ... Банк активтері мен меншікті капиталының
көлемі бойынша еліміздегі алғашқы ондыққа ... ... ... ... ие ... негізгі үлесті заңды тұлғаларға берілген қарыздар ( 20
–үздік ... ... ... ... ... берілген кесте бойынша Қазкоммерцбанк ... ... ... мән ... банк ... мөлшері біртіндеп
жоғарылағанын байқаймыз (кесте-6).
Сондай-ақ міндеттемелердің жыл ... ... ... оның ішінде
салымдардың өсімін байқауға болады, яғни жеке тұлғалардың салымы 2011 ... ... ... ал 2012 жылы ... теңгеге дейін көтерілген, ал
заңды тұлғалар бойынша салымдар 2011жылы 881687377теңгені құраса, 2013 ... ... ... 6. «Қазкоммерцбанк» АҚ-ның 2011-2013 жж. қаржылық көрсеткіштері, ... ... ... |01.03.2013ж |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... ... |
6 кестенің жалғасы
|1 |2 |3 |4 |5 |
|2 ... ... ... ... ... ... |
|3 ... портфелі б/ша |783818838 |912934876 ... |
| ... ... | | | |
|4 ... оның ... |2093791340 |2138212280 |
| ... | | | |
|5 ... ... |527930566 |601158401 |616305370 |
|6 ... ... ... ... ... |
|7 ... ... |432999231 |459520453 |467359530 |
|8 ... ... ... |1077690 |1459117 |4986466 |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | | ... көзі: «Казкоммерцбанк» АҚ консолитарлық есебі 2010-2012 жылдар [29] |
Зерттелген банктің ... ... ... ... ... ... ипотекалық мекемесінің» АҚ – ның бағдарламасы.
Шарттары:
- Несиелендіру мерзімі – 3 жылдан 20 ... ... ... ...... Несиенің максималды сомасы – 50 млн. теңге;
- Қозғалмайтын жеке мүлікті иеленуін және ... ... ... ... ... – алынған қозғалмайтын мүлік құнынан 10 %;
«Казақстанның ипотекалық мекемесінің» АҚ – ның ... ... ... даму ... ... ... бойынша баспананы алуға арналған несиелр.
Шарттары:
- Несие мерзімі – 37 айдан 240 айға ... ... ... – теңге;
- Бірінші салым – 10 % - дан аз ... ... ... алушы немесе үшінші тұлғаның иелігінде болған қозғалмайтын
мүлікті, алынған баспананы қамтамасыз ету (зат берушісі).
«Казкоммерцбанк» АҚ - «Инвестициялық» пакет ... ... ... ... ... ... ... – 1 жылдан 3 жылға дейін;
- Несие валютасы – теңге;
- Несиенің максималды сомасы – ... ... ... 70 % аз ... ... Бірінші салым – 30 % - дан.
«Казкоммерцбанк» АҚ - «Жастар» пакет ... ... ... ... – 20 жылдан 30 жылға дейін;
- Несие валютасы – теңге;
- Несиенің максималды сомасы - ... ... ... 95 % аз болмау керек;
- Өтеу әдісі – ... ... (ай ... ... ... – 5 ... АҚ - «Бос - 2» патек бағдарламасы.
Баспананы алу.
Шарттары:
- Несиелендіру мерзімі – 3 жылдан 7 жылға дейін;
- Несие валютасы – ... ... ... ... - ... ... ... 70 % аз болмау керек;
- Өтеу әдісі – аннуитеттік төлемдер (ай сайын);
- Бірінші салым – 30 ... АҚ - ... ... бағдарламасы.
Баспананы алу.
Шарттары;
- Несиелендіру мерзімі – 3 жылдан 20 жылға дейін;
- Несие валютасы – АҚШ доллары;
- Несиенің максималды сомасы - ... ... ... 90 % аз болмау керек;
- Өтеу әдісі – аннуитеттік төлемдер (ай ... ... ... – 10 ... ... банктің негізгі өнімі несие болып табылады. Банк
басқармасы нарықтағы банк үшін жаңа ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде басты кеңседе
толық мақұлдау рәсімінен өтеді. ... ... 2012 жылы ... ... 63 % ... ... несиелердің өсуіне қарағанда
бәсең қарқынмен өсті. 20,88 % -ға жуық өсуі ... ... ... 50 млн. АҚШ ... құрады. Ірі мекемелер несиелерінің өсуі нің
тоқтатылуы нақты қадағаланады, қазірдің ... 2/3 – ге жуық ... ... АҚ- ның ... болып табылады.
Клиенттерге қозғалмайтын мүлік, қосымша тауарлық қорлардың кепілі,
құрал, мемлекеттің бағалы қағаздары, ... мен ... ... беріледі. Кепілдің керітартпалығы бағаланады, қажет жағдайда
тәуелсіз сарапшылар шақырылады.
2012 жылы 2 ... ... ... ... ... ... 2011 ... соңында 4,1 % салыстырғанда 9,1 % ... ... ... ... сенімді клиенттерге берілген қысқа
мерзімді несиелер басым.
Соңғы жылдарың жалпы ... ... ... ... ... ... Ұзақ ... несиелердің үлесі 5 жыл
мерзімімен 2012 жылы 24,8 % өсті, ал ... ... 13,2 % ... Бұл
көрсеткіш Қазақстан Үкіметімен, халықаралық қаржылық мекемелерден, ЕБРР –
дан несиелік жүйенің шегінде сияқты жеке ... ... банк ... ... ... клиенттің талғамын көрсетеді. Қысқа мерзімді
несиелердің үлесі (бір ... ... ... ... ... ... 36,3 % және
9,4 % -ға қарсы).
2000 ... ... жеке ... ... банктің жұмысының
песпективалық бағыты сияқты қарастырылады. Банк ... ... ... және бірінші деңгейдегі лауазымын ерекшелейді. Соның ... АҚ ... ... ... ... ... нарықта
басым болған үлеске жете алады. Әртүрлі бизнестің өте маңызды бөлігі
несиеледірі ... ... ... АҚ – 2012 жылы жалпы
портфельден 14 % құрады және 129 % - ға өсіп жеке ... ... ... алда ... ... ... негізгі бәсекелестермен салыстырғанда
Казкоммерцбанк мемлекетте әртүрлі бизнестің жеткілікті қысқаша тарихын және
кіші – гірім ... ... ... ... ... бизнесі
негізінен қысқа мерзімді несиелерді алады.
«Казкоммерцбанк» АҚ- ның несиелік ... ... ... ... ... яғни ... ... нақты экономикалық секторын
несиелендіруден және нарықта ... ... ... ... ... бәсекелестік қабілетін өндіруге соңғы жылдары несиелік сома
максималдық кіріс ... ... Банк ... ... ... ... құрылымның күрт өзгеру кезеңін шегуде. Әкімшілік –
бюрократиялық несиенің тәуекелін басқару әдісінен ... ... ... ... АҚ соңғы жылдары Қазақстан нарығында өзінің
әлеуметтік өрісін, ... ... ... ... ал ... ... ... толығымен клиенттерін қамтамасыз ете алатынын
көрсетеді. Өзінің бизнесінің даму ... ... ... ... саны ... жиі ... Қазір банк 50 000 астам клиенттің
әртүрлі салаларын, яғни – халық ... ... және азық – ... ... ... энергетикалық машина құрылысы және т.б
қамтамасыз етеді. Нақты экономикалық ... ... ... ... яғни
қаржылық дағдарысын бақылайтын банктік жүйе үшін қиын кезеңнен өтуге
көмектеседі.
Бүгінгі таңда «Казкоммерцбанк» АҚ ... ... ... ... ... капиталдық несиесінің қайтарымдылығын ғана емес оны
техникалық жабдықтандыру және қайта құру өнімімен байланысты инвестициялық
жобаларға несиелік қызметін ... ... ... ... спектор
қызметін қолданылатын клиенттерге артықшылық беріледі. 2010 – 2012 ... ... ... азық – ... ... өнеркәсіптік кәсіпорындарына, қала
шаруашылыққа және құрылымына, басқа да көптеген өнеркәсіптерге ... Азық – ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінің бірінші қажеттілігі банк салымдарының саласын ... ... ... ... кәсіпорынмен оның ... ... ... ... ... ... несиесіне және оның
қызметкерлеріне кепілдік ұсынумен пайда болады. Банкке кепілдік Қазақстан
Республикасының Қаржы ... ... жылы 7 ... ... ... ... портфелі (брутто)
524 810 млн. теңгені құрап, 222 678 млн. теңгеге ұлғайды, жылдың басымен
салыстыру бойынша оның ... ... 2011 ... ... ... ... % - дан 74,6 % - ға дейін ... 2012 жылы ... және ... ... ... ... ... несиелендірудің қарқынды
өсуі несиелік портфельдің қарқынды өсуінен төмен ... 39,6 % ... ... ... ... ... ... 64 462 млн. теңгеге дейін ұлғаюына
әкелді (2011 жылдың соңында 46 178 млн. теңгеге).
Кесте 7. ... АҚ- ның ... ... |2011 ж 31 ... |2012 ж 31 ... |
|Клиенттерге несие |302 132 |524 810 ... ... қор |(19 069) ... ... ... ... |283 063 |494 931 ... ... | | ... ... | | ... |22 769 |22 972 ... |23 409 |41 490 ... ... |(1 530) ... ... |44 752 |62 932 ... | | ... ... кепілдер |327 815 |557 863 ... ... | | ... ... ... АҚ ... есебі 2010-2012 жылдар [29] |
Клиентке берілген несиелер бойынша ең жоғарғы өсу, банк ... ... ... ... ... көрсететін транс ұлттық мекемелерді және ірі
және орта Қазақстанның өнеркәсіп орындарына қызмет көрсете отырып ... ... ... ... ... ... ... мерзімді несиелендіру, кіші және орта бизнесті несиелендіру.
Бұлармен банк несиелік капта бойнша ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаларға қызметін
ұсынады, сонымн ... кіші ... ... бағдарламасы шегінде жеке
кәсіпкерлікті қаржыландыру. Банк жеке секторды артықшылығымен несиелейді.
2012 жылы банк ЕБРР ... ... кіші ... ... бойынша
несиелендіруді маңызды жанжандырды. 2012 жылы 2 тоқсан жағдайы бойынша
мұндай несиелер бойынша негізгі ... ... 96,1 % өсті және ... ... 59 971 мың АҚШ ... ... 30 577 мың АҚШ ... қатар стандартты несиелердің көлемі 59 426 мың АҚШ долларын
құрады (немесе ... ... 99,1 %). ... АҚ ... ... ... ... ірі несие берушілердің бірі
болып табылады, 2012 жылдың ортасында қарыздың жалпы ... ЕБРР ... кіші ... ... ... бойынша Қазақстанның банктеріне
23,9 % үлесінде берілді.
2010, 2011, 2012 ... ... ... ... ұсынылған
несиелерге 7,849,748 мың теңге және 2,452,768 мың ... ... ... пайыздардың есептелуінің тоқтатылуы бойынша ... ... ... ... жалпы пайыздың сомасы 2010, 2011, 2012 жылдардың
жағдайы бойынша кірістерге жатқызылмаған сома 349,276 мың ... ... мың ... ... ... ... ... салынуысен қатар АҚ « Bi Group»
қызметтесу арқылы банкке құрылыс бағдарламасы жүргізіледі.
Күрделі механизмде несиелік ... ... ... ... ... үлгі ... ... компанияларын олардың
жабдықтаушыларын және тұрғындардың үйді сатып алу қабілетін несиелендіру.
Несиелер кәсіпорынның өнеркәсіптік комплексіне құрал – ... ... ... ... ұлғайту үшін, тауар жиынтығын кеңейтуге, тауар
сапалығына ішкі және сыртқы нарыққа шығуына беріледі.
Кесте 8. Банкпен ... ... ... 2010 – 2012 ... |2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл ... |
| | | | ... |
| | | | ... |гр.4-гр3 |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |179 018 |291 512 |513 294 |112 493 |221 782 ... |399 |002 |251 |603 |249 ... ... |10 246 |10 619 |11 515 |372 951 |895 632 ... бойынша өскен |568 |519 |151 | | ... ... | | | | | ... ... ... |-14 016 |-19 069 |-29 878 |-5 052 |-10 809 ... ... |382 |078 |852 |696 |774 ... клиенттерге |175 248 |283 062 |494 930 |107 813 |211 868 ... ... |585 |443 |550 |858 |107 ... ... | | | | | ... ... |69 031 |32 617 |119 097 |-36 414 |86 480 ... етілген шоттар |306 |124 |427 |182 |303 |
8 ... ... |2 |3 |4 |5 |6 ... мүлікті |45 256 |59 298 |112 347 |14 042 |53 048 ... ... ... |405 |681 |494 |276 |813 ... ... |  |92 859 |75 461 |92 859 |-17 398 ... ... | |951 |244 |951 |707 ... ... | | | | | ... ... |12 086 |10 959 |42 344 |-1 126 |31 384 ... несиелер |239 |952 |709 |287 |757 ... ... |18 211 |40 758 |32 205 |22 546 |-8 553 ... ... |792 |423 |260 |631 |163 ... ... |10 650 |13 444 |26 091 |2 794 118|12 646 ... ... |747 |865 |707 | |842 ... | | | | | ... ... |9 334 649|8 536 912|25 942 |-797 737 |17 405 ... ... | | |668 | |756 ... ... ... | | | | ... етілген | | | | | ... | | | | | ... ... |50 975 |4 341 365|22 305 |4 290 390|17 964 ... ... | | |528 | |163 ... ... | | | | | ... ... |15 717 |27 035 |21 084 |11 317 |-5 950 ... ... |804 |014 |412 |210 |602 ... | | | | | ... ... |8 925 050|12 279 |47 928 |3 354 184|35 649 ... | |234 |953 | |719 ... ... ... |-14 016 |-19 069 |-29 878 |-5 052 |-10 809 ... ... |382 |078 |852 |696 |774 ... ... |175 248 |283 062 |494 930 |107 813 |211 868 ... нетто |585 |443 |550 |858 |107 ... ... | | | | | ... ... ... АҚ ... ... 2010-2012 жылдар[29] |
Мысалы, 2012 жылы жалғыз Ақмола облысының мамандандырылған кәсіпорынға
газ және жылу энергиясы үшін ... ... ... ... ... ... зауытына»техниканы қайта құру үшін қаржылық
бағдарламаға сәйкес банкпен үлкен көлемдегі несие ... ... ... ... компания алды. Экономиканың ... ... ... бір ... аз ... ... ... және техниканы қайта
құруға, қайтарымдық капиталына ... ... ... есептік шоты үлкен сұраныспен шикізатты
алу үшін, материалдық өнімнің жоспарланған көлемін қолдау үшін 30 ... ... есеп ... орта ... ... және
өнеркәсіптік кәсіпорынның 30 күнге дейінгі ыңғайлы несиесіне банк ... 30 % - ға ... ... көрсетілгендей банкпен 2012 жылы 513 294 млн. теңге сомасы
несие ұсынылды, 2011 жылға 221 782 млн. ... ... ... ... жылы ... ... өсу деңгейі 112 493 млн. теңгені құрады.
Клиенттердің несиелендіру ... ... ... ... ... мен әлеуметтік игілік жағдайын және экономикалық өсуімен
түсіндіріледі.
Берілген ... ... ... кірістерде ұлғаяды, яғни 2012
жылы 895 млн. ... (10 619 млн. ... 11 515 млн. ... ... жылы 372 млн. ... (10 246 млн. ... 10 619 млн. теңгеге
дейін).
Үлес салмақтың үлкен үлесін ... шоты ... ... ... және ... ... (жеке тұлғалар) кепілі бойынша несиелер
алады.
Сонымен кепілді қамтамасыз ету сапасында ТМЗ, кәсіпорындардың кепілі,
акцияларды, құралдарды ... ... ... ... сенімді клиенттер ұлғаяды, яғни
банк кепілсіз қамтамасыз етілген несиелерді береді. Ережеге сай ... ... ... ... ... ... тұлғалар болып табылады.
9-кестеде экономиканың барлық салалары бойынша несиелендіру көлемінің
өсуін ... Оның ... өсуі ... ... ... қадағаланады.
2012 жылы сауда өрісіне 97 325 млн. теңге, 2011 жылы 55 661 ... 2010 жылы 33 288 млн. ... ... ... 2011 жылы оның ... 22 372 млн. ... 2012 жылы 41 664 млн. ... құрады.
Құрылыс өрісіне 2012 жылы 90 493 млн. теңге, 2011 жылы 34 566 млн.
теңге, 2010 жылы 13 755 млн. ... ... ... 2011 жылы оның ... 20 810 млн. ... 2012 жылы 55 927 млн. ... ... Құрылыс
саласында инвестицияның өсуі Қазақстанда құрылыстың өрісімен түсіндіріледі,
яғни 2011 жылы басталып қазіргі ... ... өз ... ... ... ... ... көлемінің болашақта ұлғаюын жоспарлауға
болады.
Кесте 9. Экономикалық ... ... ... ... 2010 – 2012 жылдар
аралығында.
мың ... |2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл ... ... |
| | | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... |33 288 |55 661 |97 325 |22 372 |41 664 |
| |670 |465 |798 |795 |333 ... |13 755 |34 566 |90 493 |20 810 |55 927 |
| |620 |516 |676 |896 |160 ... ... |12 234 |31 790 |72 820 |19 556 |41 030 |
| |452 |749 |907 |297 |158 ...... |46 189 |47 506 |37 006 |1 316 811|-10 499 ... |634 |445 |654 | |791 ... |28 845 |34 468 |34 278 |5 622 816|-190 007 |
| |739 |555 |548 | | ... ... |357 184 |2 640 527|32 975 |2 283 343|30 334 |
| | | |228 | |701 |
9 ... ... |2 |3 |4 |5 |6 ... және |7 701 327|14 764 |31 125 |7 063 346|16 360 ... | |673 |368 | |695 ...... ... |15 496 |24 187 |29 801 |8 690 630|5 614 ... |591 |221 |626 | | ... ... |6 536 943|5 981 736|27 596 |-555 207 |21 615 |
| | | |947 | |211 ... үй ... |4 789 925|14 128 |14 517 |9 338 324|389 003 |
| | |249 |252 | | ... ... |6 133 103|10 261 |14 042 |4 127 994|3 781 ... | |097 |224 | | ... ... |2 350 152|4 940 297|9 206 278|2 590 145|4 265 ... және өнер |2 110 036|2 335 968|1 632 453|225 932 |-703 515 ... |9 475 591|18 898 |31 986 |9 422 432|13 088 |
| | |023 |443 | |420 ... |189 264 |302 131 |524 809 |112 866 |222 677 |
| |967 |521 |402 |554 |881 ... ... қорларды |-14 016 |-19 069 |-29 878 |-5 052 |-10 809 ... ... |382 |078 |852 |696 |774 ... ... |175 248 |283 062 |494 930 |107 813 |211 868 ... ... |585 |443 |550 |858 |107 ... қорытындысы | | | | | ... ... ... АҚ ... ... ... жылдар[29] |
Жеке секторларға (жеке тұлғаларға) 2012 жылы 72 820 млн. теңге, 2011
жылы 31 790 млн. теңге, 2010 жылы 12 234 млн. ... ... ... Оның өсу
деңгейі 2011 жылы 41 030 млн. теңге, 2012 жылы 19 556 млн. ... ... ... ... көлемі Қазақстанның ипотекалық нарығының
дамуымен ескертілді. Құрылыс мекемелер және коммерциялық банктер ипотекалық
несиелендіру ... ... ... ... Сонымен
«Казкоммерцбанк» АҚ «Bi - Group» АҚ мен тығыз қызметтесті. Қазіргі таңда АҚ
«Bi - Group» ... және ... ... ірі құрылыс мекемелерінің бірі
болып саналады.
Сонымен 2012 жылы ... ... және ... ... – газ ... ... ... өндіру,
энергетика сияқты экономиканың нақты сектор салаларының несиелендіру
көлемін ұлғайтуын ұсынды, ... ... азық – ... ... ... ... портфельдің үлес салмағының көп бөлігін банктің
несиелерін саудаға, ... отын – ... ... азық – ... өнеркәсібіне және қаржылық секторына
бағытталған: оның несиелік ... ... ... 61,3 % ... және ... секторды несиелендіру көлемі маңызды ұлғаяды,
олардың несиелік портфельде үлесі 6,3 % және 17,2 % - на ... өсті (0,9 %
- дан 11,4 % - ға ... ... ... банк жеке ... несиелендіру көлемін 2,3
есеге ұлғайтты: 31 791 млн. теңгеден ... ... 72 821 млн. ... ... ... ... ... озу есебінде жеке тұлғалардың несиелер
үлесінен банктің жалпы несиелендіру көлемі 13,9 % - ға ... өсті ... 10,5 % ... Оның өсу ... ипотекалық несиелендіру
және автонесиелендіру сияқты тұтынушылық несиелендіру бағдарламасының
дамуымен ... ... ... ... ... ... шегі
бойынша оның негізгі үлесін (77 %) валютада несиелдер құрайды, яғни ... 2011 ... ... ... ... деңгеде 90,1 % - ға
ұлғайды, ал олардың банктегі жалпы портфелінің үлесі 2011 жылы 21 % - ... 23 % - ға ... ... жылы банктің жоспарында факторингтік ... ... яғни ... қайтарымды құралын қаржыландыру. Берілген
қызмет талапты, өйткені өндірістік кәсіпорындардың және ... ... тез ... ... ал ... мен қарыз алушылардың
төлемдерінің кейінге қалуын қызықтырады.
Дәстүрлі несиелендіруге қарағанда ... ... ... үшін өте ... өйткені банктің өзіне дебиторлық қарызды
басқаруды, ал ... ... ... ... уақытын таңдауға және банк
қаражатын қолданғаны үшін төлеуге болады. Классикалық несиелендіру кезінде
кәсіпорын ... және ... ... алу ... ... ... ... Бірақта нақты экономикалық секторда кәсіпорынның салымы
жоғары емес. Оларды несиелендіру кірісі банк кірісінің жалпы көлемінің 20 ... Орта ... ... үшін ... ... нақты
секторындағы кәсіпорындарды несиелендіру көлемін ұлғайтуға кедергі ... ... ... Несиелендірудің үлкен тәуекелінің бар болуы
өте маңызды. Банк өзіне сенген клиенттің ақша ... және ... ... ... банк ... табылады, сондықтан олар несиелік
операциялардың табыстылығын және минималдық ... ... ... ... салымның орналастырылуы жүзеге асырылады, немесе
несиелендірудің қатал принциптері негізінде - ... ... ... ... ... орай, соңғы жылдар аралығында көптеген ... ... ... ... ... ... қажеттерінің
нәтижесі жақсы емес. Осындай кәсіпорындарды несиелендіру кезінде жоғарғы
тәуекелдіктің ... ... ... бірі ... ... ... табылады.
Сонымен қатар салықтың үлкен ауыртпашылығы ... ... ... ... ... бірге банктің бірдей
несиелік тәуекел деңгейін есептеуге және қаржылық жағдайын банкке бағалауға
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... талдау және
несиелерді жоғалту арқылы қорды құру кезінде классификацияның көп бөлігін
салу бойынша Қазақстан ... ... ... ... талабы банкке
тиімсіз қаржы әкеледі.
Банк қорының шектеулі базасы екінші маңызды ... ... ... ... ... ... оның қор ... клиент қаражаты ағымдағы және
есептік шоттарында 60 % - ға топтастырылған. Қаражат көлемі бойынша ... ... ... 3 орынды алады, клиенттердің қарыздық
қаражат талғамының толық мөлшерін қанағаттандыру үшін бұл ... Қор ... ... ... ... экономикалық аймақтық
мәселелерінің туындауына қарамастан 2012 жылы банктің ... ... ... ... ... және ... ... қаржылық
жағдайының нашарлауы ... қор ... әсер ... ... АҚ- ның ... дәстүрлі болып келеді. Салымдардың
және несие берушілердің мемлекетке және коммерциялық ... ... ... байланысты ұзақ мерзімді қорлардың болмауы нарықтық
талғамына сәйкес банк несиесінің активтілігін маңызы төмен болып табылады.
Банк ұзақ мерзімді несиені ұсыну үшін ... ... ... ... ... ... ... үшін анық пайыздық ставканы төлеуге
мүмкіндік бермейді. Қиын жағдайдан шығу үшін «Казкоммерцбанк» АҚ ... ... мен ... 1 ... ... ... ... орай Қазақстанның барлық банктері қаржылық мекемелермен ... ... ... алмайды, өйткені олардың талаптары жоғары
болғандықтан клиенттер және банктер бұл ... ... ... ... ... Осы ... ... қызметтесу шегінде барлық көңіл кіші және
орта бизнесті несиелендіруге аударылады.
Бірақ банк заңының орындалмау шартында кіші бизнесті несиелендіруде ... ... ... ... ... ... ... қарастыруға жоғары тәуекелдікті тартады. Сондықтан, анық
экономикалық сектордың көбеюінде ... ... ... ... кіші ... ... кең ... несиелердің салынуына мүмкіндік
береді. Үшінші мәселе – кірісті ... ... ... ... ... ... ... нарықта мемлекеттік және
корпоративтік операциялардың болуы. Берілген активтік операциялар ... ... ... ... ... мерзімде жүзеге асырылуы
ескеріледі. Банк ... ... ... ... ... көп әкелетін
операциялармен жұмыс істейді. Экономикалық ... ... ... ... ... қажет:
Айқын экономикалық секторының дамуы инвестициялық қаражаттарды ұзақ мерзім
негізінде банкке салықтық жеңілдіктерді ұсыну;
Экономиканың айқын ... ... ... инвестицияның
мақсаты несиені жоғалту мүмкіндігі бойынша қаражатты топтастыруға тәртіпті
жеңілдіктер ұсынады;
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банктің айқын секторының ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады;
Банктер мен қарыз алушылар арасында кәсіпкерлер заңнамалық базаларды
жақсартуға міндетті.
Банк ... ... ... ... ... негізгі тікелей
қаржыландыруды және инвестициялық делдалдықты келесідей ... ... ... ... қатысуы;
Кәсіпорындардың басқа да капитал салымдарын және құрал – жабдықтарды ұзақ
мерзімді несиелендіру;
Лизингтік операцияларды қаржыландыру;
Жеке және ... ... ... ... ... ... басқару;
Қаржыландыру жобасына қатысу;
Капиталға тікелей қатысу;
Делдалдық, ақпараттық, консультациялық қызметтерінің ұсынылуы;
Инвестициялық жобаларды қадағалау және басқару есептері бойынша ... ... ... ... үшін валюталық
тәуекелділігін төмендетеді. Өткен ... ... ... ... несиелендірудегі бағалық саясата негізгі ... ... ... ... мүмкіндігін ескереді. Бұл орташа өлшенген
сыйақы ставкада теңгеде және валютада оны айырудың ... ... ... 2012 жылы ... ... бойынша сыйақы ставкасын орнату
несиелік тәуекел деңгейінде және банктік қорлардың құнында орналасады.
Банктің қарыз ... ... ... ... ... ... келді. Талданған кезеңде сыйақы ставкаларының төмендеуі ... АҚ- мен ... ... ... ... 2012 жылы қысқа
мерзімді қарыз бойынша орташа сыйақы ... 12,44 ... % - ды, ал ... ... бойынша 13,06 жылдық % - ды ... ... ... ... бір ... 671 243 мың ... ... Сонымен
қатар қысқа және ұзақ мерзімді ... ... ... ... және
көлемі келесідей топтастырылды.
Кесте 10. «Казкоммерцбанк» АҚ несиелері бойынша сыйақының ставкалары және
көлемі.
мың теңге
| |Жыл ... ... ... |Валютамен |Орташа ... ... ... ... ... |берілген |өлшенген |
| ... ... ... ... |қарыз |сыйақы |
| | ... ... ... ... ... |
| | | | ... | ... ... ... ... ... ... |1 | |7 | |4 | ... ... ... ... |
|мерзімді |0 | | | |1 | ... ... ... ... |
| |1 | |6 | |5 | ... ... ... АҚ консолитарлық есебі 2010-2012 жылдар [29] |
Казкоммерцбанк ішкі несиелік ... ... ... ... ... отырады, оның негізгі бағыты мыналар болып
табылады:
- кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін жоғарлатуға және ... ... ... ... ;
- ... айналымдағы қаражатын толықтыруға арналған несиелер;
- Қазақстанның экспорттық өсу деңгейін шоғырландыру және қолдау;
- ... кіші және орта ... ... арналған;
- Ипотекалық және тұтынушылық несиелендіруі ... ... ... ... ... ... АҚ өзінің негізгі назарын жеке несиелік қорлар сияқты
тартылған кіші және орта ... ... ... ... зер салады,
бұл жобаларды іріктеу жүйесінің конкурсында тәжірибеленеді. 2012 жылы ... кіші ... ... ... жергілікті бюджеттің
бағдарламасына қатысты.
2010 жылы берілген несиелердің жалпы көлемінде ... ... 6 ... жылы 11 %, 2012 жылы 13 % құрады.
11-кестеде ипотекалық қарызды ... ... жеке ... ... үлес ... оның ... сияқты жыл сайын ... 2010 жылы ... ... 10 144 млн. теңге сомасында, 2011
жылы 29 790 млн. теңге сомаға, 2012 жылы 63 826 млн. ... ... ... 11. Берілген ипотекалық несиелердің көлемі 2010 – 2012 жылдар.
мың теңге
|Көрсеткіштер |2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл ... ... |
| | | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |12234452 |31790749 |72820907 |19556297 ... ... ... ... ... ... ... |
|Барлық клиенттерге |175248585|283062443|494930550|107813858|211868107|
|ұсынылған нетто | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... АҚ ... ... 2010-2012 жылдар [29] |
«Казкоммерцбанк» АҚ- ның ипотекалық несиелендіру көлемінің өсуі
ипотекалық ... ... ... деген жоғарғы сұраныспен
қарыз алушыларға талаптарымен түсіндіріледі.
2.3 «Казкоммерцбанк» АҚ –ның ... ... ... ... ... беру ... қарапайым және қарыз алушы үшін
қолайлы, өтініш берген күннен бастап банктер екі апта ... ... ... ... ... несиелеу ұлттық және шетел валютасында
жүзеге асады. ... ... ... теңгенің АҚШ долларына қатысты
бағамының төмендеуі немесе жоғарылауына байланысты қарыз ... ... ... ... болмайды. Ал егер шетел валютасында алсаңыз,
онда айталық ... ... АҚШ ... ... төмендесе, онда сол
төмендеген мөлшерде ... ... ... ... ... отырады. Айталық
теңге бағама АҚШ долларын қатысты 3,3%-ға төмендеген жағдайда, егер ... ... ... онда 13,3% (10+3,3) жылдық пайыз төлеуге тура келеді.
Барлық несиелер бойынша кепіл затты жоғалу тәуекелінен ... 30 мың АҚШ ... ... ... ... алушының жасы 50 асатын
несиелер бойынша қарыз алушының өмірі мен ... ... ... ... болып табылады. Бір жылдан көп мерзімге
несиелер берілеті кезде мүлік пен ... бір жыл ... ... Мүлік пен өмірді кездейсоқ жағдайлардан ... ... ... ... ... ... пайдалану мерзімінде кез-келген
сақтандыру келісім шарттары бойынша пайда ... банк болу ... ... мүлікті сатып алуға несие алу кезінде клиент банкті
нақты сатып алулар туралы 30 күн ішінде хабарламаса, онда несиелік ... ... ... ... ... ... ... несиелер беру кезінде
жылжымайтын мүлікті сатып алу-сату мен оны ... ... ... ... ... ... үшін ... компаниялар тартылады.
Мақсатты қолдану мониторингін жүргізуді қажет ететін несиелер ... ... ... ... ... бір ... ай ішінде жүзеге
асырылады.
Кепіл зат ... ... ... түрде жылына бір реттен кем
емес негізде мүлік түріне байланысты жүзеге асырылады.
Қарыз алушылардың ... ... ... бір ... кем ... ... туралы құжаттарды қайталап алу арқылы жүзеге асырылады.
Ипотекалық тұрғын үй қарызына талаптары:
1. қарызгер болып сатып алатын үй ол тұрататын елді ... және ... бар ... шыға ... ... немесе жартылай алынатын мүлікке қарызгерге қарыз қаражатына
меншікті ... ... ... ... жеке ... ... ... сақтандыру келісімі болуы
керек.
Несие беруге сәйкес ... банк ... ... Қолма-қол
ақшаға айналдырған үшін комиссиялық төлем – несие сомасынан 0,3%.
Қарызгерге келесі талаптар қойылады:
жасы 22 жастан жоғары;
қалалық тіркелім;
еңбек стажы 6 ... кем ... ... ... ... айлық деңгейі
тұрақты.
Қарызгерге және кепіл берушіге керек құжаттар тізімі ҚР ... ... ... ... ... ... тізімі Қосымша 2
берілген.
Ипотекалық несие бағдарламасы шегінде ... беру және ... ... қамтамасыз ету процесі келесі негізгі кезеңдерге
бөлінген:
- Өнімді таңдау және ... ... ... ... жүргізу және несиені беру туралы шешім
қабылдау;
- Несиені беру;
- Несие мониторингі және оның ... ... ... ... таңдау және тұтынушыға сату (несиелік ... ... ... ... ... ... Кезең мазмұны:
- Несиелік сарапшы потенциалды клиентпен танысады, ... ... ... ... ... ... т.б.
мәміленің маңызды жақтарын ... ... банк ... және ... оның артықшылықтарын түсіндіреді;
- Клиент ұсынылған ... ... ... ... ... сарапшы жоба бойынша керекті құжаттар тізімін ... алу ... мәні мен ... түсіндіреді, қарыз
алушының құжаттарды ұсыну мерзімі мен ... ... ... бағалауға шығу уақыты мен мерзімін келіседі.
Қосымша ... ... ... қарыз алуға сәйкес келетін
шығындар ... ... ... ... ... қарызды алуға өтініш пен сұрақнама толтыруға
көмектеседі;
Несиелік сараптаманы жүргізу және ... беру ... ... ... ... ... ... бөлім қызметкері жүзеге асырады,
Несие бөлім басшысымен бақыланады). Кезең мазмұны:
- Несиелік сарапшы бір уақытта несие ... ... істі ... ... ... жоба ... құжаттар жинайды;
- Несиелік сарапшы клиент алдында қарыз ... ... ... ... ... ... ... сарапшы қарыз алушыны тексеру үшін ... ... ... ... ... ... ... бағалауға біріккен тексеру ұйымдастырады;
- Тәуелсіз бағалаушылардың кепіл затты бағалау есебінің ... ... ... ... заңгерге өткізеді. Заңгер жоба бойынша
қорытынды ... және оны ... ... ... Берілетін несиенің барлық шарттары Ипотекалық несиесі туралы Ережеге
сәйкес келсе, ... ... ... ... бөлім басшысының
қарауына ұсынады және жобаны қорғауды жүзеге асырады;
Несиені беру (несиелік сарапшы мен несиелік ... ... ... мен ... ... басшысымен бақыланады). Кезең мазмұны:
- Несиелік Комитет пен Несиелік бөлім басшысы несие беру туралы оң
шешім қабылдаңғаннан кейін ... ... ... алушыны оң
шешім туралы және қарыз беру үшін қажетті құжаттар тізімі туралы
хабардар етеді;
- ... ... ... келісім шарттарды дайындайды және
оларды несие бойынша толық құжаттармен бірге заңгерге тапсырады;
- Несиелік сарапшы кепіл затты мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Несиелік сарапшы қарыз алушы мен кепіл берушімен 3 ... ... ... ... ... керекті келісім шарттарға қол қойылғаннан кейін несиелік
срапшы қарыз алушыны кепіл затты ... ... ... үшін ... органға жібереді;
- Несиелік сарапшы клиентті Операциондық бөлімге бағыттайды ... ... ... ... ... қол үлгісі бар
карточканың ... төл ... ... және ... салықтық есепке тұрғандығын растайтын құжат көшірмесін
тапсырады;
- Операциондық бөлім маманы талап етуге ... ... ... ... оған ... қол қойдыртып, бір данасын
клиентке тапсырады, ал операциондық ... ... ... ... ... шотын ашады;
- Кепіл заттың мемлекеттік тіркелгені туралы ... ... ... ... ... ... өткізеді, клиентке
ссудалық және сыйақы қойылымы шоттарын ашады, банктік несие
келісім ... ... ... ... Несиелік сарапшы қарыз алушымен несие бойынша төлемді жүзеге
асыру үшін ... ... ... ... мониторингі мен оның қайтарымдылығын қамтамасыз ету (несие
администраторы, несиелік сарапшы, Қауіпсіздік бөлім ... ... ... ... мен банк директорымен бақыланады). Кезең
мазмұны:
- Әр айдың бірінші жұмыс күнінде несиелік администратор ... ... ... ... ... шығарып, әр несиелік
сарапшыға тапсырады;
- Несиелік сарапшылар өз ... ... ... ... ... ... ... екі күн қалғанда келе жатқан төлем
туралы телефон шалу арқылы ескертеді;
- Әр күн ... ... ... қарыз алушылардың банк
алдындағы міндеттемелерін ... ... ... ... жағдайы анықталса банк директорын,
несиелік сарапшыны және Қауіпсіздік бөлім қызметкерін хабардар
етеді;
- ... ... күн ... ... ... шоттарынан
ақшалай қаражаттарды негізгі қарызды өтеу және сыйақы
мөлшерлемесін төлеу ... ... ... ... ... ... ... күні қарыз алушыны міндеттемесін
орындамағаны ... ... ... ... ... мекен жайына
міндеттемелерді орындамау туралы хат дайындайды және жібереді.
Егер бұл әсер етпесе, онда бес ... күні ... ... банк ... ... ... ... және
заңгерді хабардар етеді;
- Қауіпсіздік бөлім қызметкері ... ... ... ... ... күні ішінде өз еркімен міндеттемелерін орныдауды сұрайды;
- Егер қабылданған шаралар өз әсерін тигізбесе, банк ... ... ... ... ... ... тыс ... бастау туралы шешім қабылдайды. Мұндай ... ... өз ... 20 күн ... ... жағдайда
қабылданады;
- Әр ай сайын несиелік администратор әр несиелік ... ... ... ... туралы хабардар етеді. Несиелік
сарапшылар қарыз ... ... ... туралы
ескертеді;
- Ай сайын бірінші жұмыс күні несиелік ... ... ... айда және ... ... ... үш жұмыс
күнінде дайын болу керек мониторинг туралы ... ... ... ... ... ... несиенің мақсатты қолданылу, кепіл зат,
жаңартылған табыс туралы анықтама мен ... ... ... ... ... табысының мониторингін
жүзеге асырады, ол туралы сәйкес есеп беруді толтырады;
- Егер несие бойынша тәуекел деңгейін ... ... ... сарапшы тәуекел деңгейін төмендету шараларын
қолдану туралы Несиелік ... ... ... ... өз ... толық орындаған жағдайда
несиелік администратор уақытша ... ... ... ... Несиелік администратор банк атынан уәкілетті
органдарға сәйкес хаттар дайындайды;
- ... ... ... ... және ... ... ... сақталады.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ИПОТЕКАЛЫҚ
НЕСИЕЛЕУДІ ... ... ... ... даму ... мен ... шешу ... жылжымайтын мүлікті және тұрғын үйді несиеге сатып алу
Қазақстан Республикасында өз ... ... ... ... тұрақты табысының жоқтығына байланысты төлемқабілетілік
сұранысының ... ... ... Екінші деңгейлі банктердің ұзақ
мерзімді және ... емес ... ... ... да ... көлемінің өсуіне кедергі болады. Бұл жағдайда бағалы қағаздар
нарығы арқылы ... ... ұзақ ... инвестиция тарту есебімен
екінші деңгейлі банктің механизмін ... ... ... еікнші
деңгейлі ипотека нарығын құру әсер ету қажет.
Қазақстан Республикасындағы тұрғын үйді дамыту мақсатымен инстиционалды
қайта құру ... ... ... бері ... ... Мемлекетпен
халыққа 30 жылға 5% ставкамен жеңілдетілген ... ... ... ... банкі құрылды. ... ... ... ассигнования арқылы іске асыруға талап қойылған. Осы ... ... ... ... тұрғын үйді салу бағдарламасы шегінде
бюджеттен тұрғын үйді сатып алуда несиені төмендету үшін ... ... тек ... ... ... ... ... жылжымайтын
мүлікті және тұрғын үйді несиеге сатып алу барлық ірі ... ... және ... ... жеке ... іске ... ұйымдармен
іске асырылады. Сөйтіп Қазақстанда бірінші ипотекалық нарығының құрылығаны
туралы айтуға болады. Ипотекалық жүйедегі ... ... ... үшін 2000 ... 21 ... №1290 ... үй ... ұзақ
мерзімді қаржыландыру және ипотекалық несие жүйесін дамыту концепциясы
туралы» және №1774 ... үй ... ұзақ ... ... және ... ... ... дамыту концепциясы туралы»
Қазастан Республикасының Үкіметімен қаулы қабылданды[1].
Осы қаулылырмен екінші ... ... ... инфрақұрылым
элементтерімен мемлекеттің ұлттық ипотекалық жүйесінің қалыптасуына ... ... ... ... бар амалдарды қарастыра отырып,
үкімет малазиялық модельді пайдалануды мақсатты деп санады. Осы модельге
байланысты ҚР ... ... ЖАҚ ... ... ... оның ... ... ипотекалық бағалы қағаздарды эмиссиялау
және тұрғын үй ... ... ақша ... ... ... ... екінші деңгейлі банктерді қайта қалыптастыру болып табылады.
Тұрғын үй құрылысын ұзақ ... ... ... ... қана ... ... ... үйді сатып алуға, ... және орта ... ... ... ... ... ипотекалық компаниялардың
атқарымдығын ... ... ... ... жоққа
шығарылмайды.
Ипотекалық жүйе өзіндік ... ... ... ... ал сол ... база ... ... дамуын және
атқарымдылығын қамтамасыз ететін дамыған ... ... ... ... ... база ... ... айналымын жоғарлатуға
ықпал етеді, өйткені ипотекалық несиелендіру үрдісіне жылжымайтын мүліктің
иелері болып келетін жеке және ... ... ... ... ... отырып, қазақстанның бір ипотекалық компаниясымен ерекше модель
әзірленді, ол тұрғын үй және коммерциялық ... ... ұзақ ... капитал тарту, жеке және ... ... ... сатып
алуға ипотекалық несие беру.
Модель жеке меншік ... ... ... ... ... және жеке тұлғалармен сенімді басқарудың жүзеге асуын және
оларды пайдалану ... ... ... ұзақ ... инвестициялардың
тартылуын қарастырады. Ипотекалық жүйе ... ... ... мүлік иелері, өздерінің салымдарынан инвестициялық табыс ... ... Ішкі ... ... алып ... құны ... кезде
11 ден 14 % жылдық шамасында. Екінші ... ... ... несиенің құны 20 дан 24 % ... ... ... ... ... бойынша әр 6 ай сайын жүзеге асырылады, ал ипотекалық
несиелерден комиссиондық ... ... ай ... жүргізіледі. Осылай
ипотекалық жүйеде потенциалды инвесторларға - жылжымайтын мүлік иелеріне
көп табыс табуға мүмкіншілік ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар өздерінің
жылжымайтын мүліктерін сенімгерлік басқаруды тағайындауға құқтары ... ... ... ... иелеріне қосымша пайда табу жолдарын
іздестеруге мүмкіндік туғызады. Сенімгерлік басқару ... ... ... жоймайды және оның басқаға өтуіне немесе тоқтатуына
мүмкіншілік бермейді.
Жылжымайтын мүлік иесі өзі ... ... ... сол пйданы алатын
тұлғаны тағаыйндауға құқығы бар. Иеленушінің бақылауындағы ... ... ... ... ... ... және заңды қимылдарды
сенімді басқаруға құқылы. Басқарушы қозғалмайтын ... ... ... ... іске ... ... ... басқару уақытында екі жақтан ерекшеленеді-
иеленушунуң басқа да ... ... ... тең. ... ... ... бергенде, ол жылжымайтын мүлік бойынша Орталықта
тіркеледі.Ол басқарушының жеке балансында ... және ол ... ... ... Қозғалмайтын мүлікті сенімді басқаруды құрған ... ... ... жеке ... шот ... Бұл шотқа
басқарушының инюстициялық ... ... ... ... ... басқарудың объектісі болып, экономиканың аграрлық секторына
ірі қаржылық ресурстарды ... ауыл ... ... ... ... ... ... несиенің дамуының басты алғы-шарты- бұл тұрғын
үйге сұраныстың потенциалды ... ... ... ... банктік операция құрылымының өзгерістері.
Соңғы жылдары банктер орта және ұзақ мерзімді активтерді әр ... ... ... ... ... ... орта және ... қарыз алу көздерінің пайда болуымен нығаяды. Бұл ... ... ... ... ... ... айналым мерзімінде қарыздық
құралдарға ақша салуға дайын институционалды инвесторлардың ... ... ішкі ... қор нарығының дамуына ... ... ... ... арқасында пайда болды.
Ұлттық Банкпен ипотекалық сақтандыру ұйымын құру туралы ... ... ... ... ... ... ... Оған кіретіндер: несиелік келісім-шарт ... ... ... ... ... ... ... юолып келетін
тұрғын үйді ... ... ... мен ... қабілеттілігін
сақтандыру.
Сонымен қатар, ипотекалық облигацияны шығару мен тіркеу ... ... ... және ... мен ... ... ... эмиссияны босату.
Берілген проблеманы шешудегі жиынтық, несиелендіру көлемін жоғарлату
мүмкіншілігін береді, ол ... ... және ... ... ... ... факторы болып келеді.
Қазақстандағы ипотекалық несиелендірудің мемлекттік қаржылық нарығында
болашағы ... ... ол үшін ... ... орындалу керек:
- күші бар заңдылықтарға сәйкесінше өзгертулер енгізілді;
- ... ... ... ... ... ... қызметтерінің принциптерін қайта қарастыру қажеттілігі
Мемлекет өзіне шешу керек: ... ... ... ... ... ... ... беретін ипотекалық
несиелендіруді функционалдау қажет. Егер қажет болса, жаңа ... мен ... ... ... ... ұзақ ... ... кредиттеудің
мақсаты – орта табысты азаматтарды жеке қаражаттары есебінен тұрғын үймен
қамтамасыз етудің рыноктық принциптерге ... ... ... ... ... жүйе жасау арқылы мынадай шараларды жүзеге асыруға болады:
- Тұрғындардың жинақтары және ... да ... тыс ... ... ... ... үй ... тарту;
- Тұрғын үй рыногын мейлінше жандандыру.
Діттеген мақсатқа сәйкес қалыптасатын ипотекалық ... ... ... жауап беруі тиіс:
- Қазақстандық заңнамалық базаға және нақты экономикалық жағдайларға
сәйкес болуы;
- Азаматтардың, банктердің, инвесторлардың ... ... ... ... компаниялары және басқа да қаржы
көздері негізінде жасалуы.
Ипотекалық кредиттеудің ұзақ мерзімді жүйесінің орнығуы мен дамуы ... ... ... ... ... жан-жақты қарастырып, шешу
қажеттігі туындайды:
- Заңнамалық және нормативтік базаларды ... ... ... іс-әрекеттеріне өзгертулер енгізуді
ипотекалық кредиттеуге қосымша қаржыларды ... ... ... Ипотекалық кредиттер беру қызметіне мүдделі екінші деңгейлі
банктерді ... ... ... ... ... ... басқарушы компаниялардың ипотекалық
облигацияларды сатып алу ережесін талдап жасау;
- Екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... жасау;
- Ипотекалық кредиттер алатын азаматтарды, ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау механизмдерін талдап жасау;
- Жеке және мүліктік сақтандыру рыногын мейлінше дамыту.
Ипотекалық кредиттеуді кең көлемде жүргізе алатын ірі ... ... ... кездегі тапшылығына байланысты Қазақстан үшін ипотекалық
кредиттеу жүйесін дамытудың малайзиялық моделі қолайлы болып отыр. ... ... үй ... дамуын қамтамасыз ететін ипотекалық компания құру
арқылы жүзеге асады. Ал, ... ... ... ... ... ... облигациялар шығарып компания есебінен қайта
қаржыландыруға қол ... ... өте келе ... ... ... ... ... де туындап, олардың ережелерін пайдалану
жақтары да қарастырылуы ашық мәселе.
Соған қарамастан ҚР ипотекалық ... және ... ... ... әлі де ... ... мемлекеттермен салыстырғанда
баяу қарқында дамып келеді, ... да ... ... ... көп ... ... Табысы төмен халық бөлігінің ипотекалық несиеге
сұранысты қалыптастыра алмауы және ... ... ... ... және ... ... ресурстарының жетіспеушілігі соған мысал бола
алады. Осы мәселелерді шешу үшін жоғарыда ... ... ... ... ... жасалған болатын[21].
Ипотекалық несиелендіру нарығының тиімді және қарқынды дамуы үшін,
мамандардың пікірлері бойынша, келесідей шаралар ... ... ... ... ... нарығына банктердің ипотекалық облигацияларды
оңай жолмен орналастыру үшін жағдайлар жасау;
- Инфляция мен қайта қаржыландыру қойылымын ... ... ... ... ... ... ... дамуын ұстап
тұру;
- Ипотекалық несиелендіруге қызмет көрсететін аппаратты қамтамасыз
етудің үлестік шығындарын азайту ... ... ... ... біртіндеп төмендетуге мүмкіндік беру;
- Халықты тұрмыс-үймен қамтамасыз ету мәселесіне байланысты ҚР-да
шығарылған ... ... ... ... ... және
оның жетілдіруін жүзеге асыру және т.б.
Сонымен, тек ипотекалық несиелендіру ... ғана ... ... мүлік нарығының қалыпты дамуы үшін ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудің
ерекше моделінің ұйымдастырылуын анықтайды.
Бүгінгі ... ... ... ... ... банк ... мен
қаржы нарығының барлық құрылымындарының басты мәселесі болып ... ... ... ... ... ... қызметтері мен
жағдайын жоғарлата шығуды көздейді. Қазақстанда қаржы дағдарысы 2008 ... ... ене ... және ол ... банк ... ең ... болып
әсер етті. Елдегі екінші деңгейлі банктердің барлығына дағдарыс ауыр тиіп,
олардың қызметтері мен ... ... ... есе ... банк ... ... несиелеу көлемі азайып кетті. Оған басты
себеп елге келетін сыртқы несиелердің күрт кемуі және пайыздардың жоғарлауы
себеп ... ... және ... кемуі отандық өндіріс пен
кәсіпкерлік белсенділікті төмендетті, жұмыс орындары ... ... ... ... елде ... саны өсу ... ... Осы
орын алған мәселелерді ескере ... ... ... ... әрі одан әрі ... бағытталған үкіметтік бағдарламалар іске аса
бастады. Оның ең бастысы өткен 2011 ... ... ... ... қор ... сектордан еліміздің қаржы нарығы мен банк секторын қаржыландыру
бағдарламасын іске асыруды қолға алуын ... ... ... банк ... ... ұлттық қордан және де
жинақтаушы зейнетақы қорларынан 4 млрд. АҚШ доллары қаржы ... ... және ол ... ең ... ... 10 ... деңгейлі
банктеріне бөліп беруге міндеттелді. Оның ішінде ең ... ... ... ... банк жатқызылды. Олар: «Халық Банк» АҚ, «Банк Тұран ... «БТА ... АҚ және ... АҚ ... ірі ... ... ... бүгінгі таңдағы атқарылып жатқан шараларының барлығы
дерлік елімізді дағдарыстық кезеңнен тұрақты әрі ... ... ... ... ... ... болып табылады. Атап айтсақ ҚР Үкіметі
қазіргі уақытта банк ... ... ... ... ... ... ... несиелерді қадағалап, несиелердің қажетті деген нақты салаларға,
халыққа жеткілікті болуын, елдегі ... ... ... ... ... несиелерге қол ... және де ... ... үшін ... ... ... ... де кемітіп
отыр[21].
Атап айтсақ корпоративтік табыс салығын 30 ... 20 ... ... отыр. Жеке тұрғындарын несиелерін және ипотекалық ... ... ... ... ... іске ... және ... қабілеттілігі төмен студенттердің несие алуына жол ашу, ... ... ... ... ... іске ... ... үй құрылыс жинақ банкі» АҚ ... ... ... ... және ... ... ... жұмыс істейді.
Тұрғын үй саясаты туралы мемлекеттік бағдарламалардың жүзеге ... 10-14 жыл ... ... Осы ... ... тұрғын үй нарығы үлкен
позитивті өзгерістер болды. Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... пен ұсыныстың деңгейі ипотекалық несиелеу
рыногын қалыптастыру перспективасын бағалауда көрінді. Республикада ... ... ... ... ... ... ... үйге деген сұраныс тек
республиканың бизнес-элитасы және байлардың көлемі жоғары қалыптасқан ... - ... және ... ... ... салаларының өңдеуші
және қайта өңдеу кәсіпорындары шоғырланған қалаларда болды.
Сұранысқа әсер ететін факторлардың бірі ... ... ... табысы. Қазақстанда жанұяның табысының орташа деңгейі жоғары емес
деңгейде болды. Қазақстан Республикасының статистика бойынша ... ... 2011 жылы ... жан ... ... ... табысы
43210 теңге (2003 жылы шілдеде 3224 теңгені немесе 23 АҚШ ... ... үй ... ... ... 2011 жылы 25261 теңге
және үй шаруашылығының табысы (үш адам) -58632 теңге құрады. ... ... ... тәуелді болады: еңбекақыны және жиынтық табысты
жоғарылату.
Қазіргі кезде тұрғын үй ... ... және ... ... дамытуға әсер ететін маңызды факторларының бірі болып табылады.
Елдің экономикасы мен халықтың қызығушылығына бағытталған тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... үй рыногының қалыптасуы жаңа үйлердің құрылысын ... ... ... ... жақсартуға ынталандыру әсерін тигізеді. Сондықтан
тұрғын үй нарығының үлесі қоғамның өндіргіш күштерін ... ... ... ... ... ... даму ... әлеуметтік
бағдарламасын және ғылыми-техникалық прогресті даярлауда қажетті жағдайлары
болып табылады.
Тұрғын үй құрылыс саласының ... ... ... ... ... ... Э. Пашина осы салада ... ... ... ... ... ... индустриясын дамыту үшін оң
заңнамалық климат құру қажет. Жылжымайтын ... ... ... ... ... көбі осы сфераның ... ... ... ... бірі ... базаның жоқтығы деп еске ... ... ... ... дамуына кедергі жасайтын басқа
факторлар қатарына жоғарғы салықтар (19%), ... ... (12%), ... ... және ұзақтығы (8%) жатады. Мемлекеттің екінші міндеті ... үй ... ... үшін бюджеттік емес құралдарды тарту болып
табылады. Бұл – халықтың қаражаттары, банкттік несиелер компанияларының
жеке қаражаттары, ... ... үй ... ... қатысатын
заңды тұлғалардың және азаматтарының мемлекеттік қолдауларының әртүрлі
формаларының болуы.
Мемлекеттік бағдарламаның сәтті жүзеге асу ... бірі – ... ... яғни мемлекетпен анықталған - 1 шаршы ... ... АҚШ ... ... ... Осыған байланысты Үкімет, министрліктер
және ведомствалармен, сонымен бірге ... ... ... үй ... ... ... ... қабылданды.
Аймақтарда тұрғын үй құрылыс жобалары мен жобалауының ... тек ... ... ... ... мен ... қолдану
мемлекеттік қаражаттар есебінде енгізілген тұрғын үй құрылысы кезінде ... ... мен ... ... ... азайту жоспарланған[22].
Бағдарламаның жүзеге асуы және стратегиялық міндеттерін шешу үшін
«Қазақстан ... ... ... ... құрылыс
материалдары, бұйымдар мен ... ... ... ... Бұл ... бағдарлама құрлыс материалдары өнеркәсібін
дамыту, ішкі және сыртқы рынокта отандық өнімнің ... ... ... ... ... ... ... және экспортқа
бағытталған құрылыс материалдары, бұйымдар мен ... алу үшін ... құру үшін ... ... ... ... ... мыналар жатады:
- құрылыс материалдары импорт көлемін 380 млн. АҚШ доллорға
төмендету;
- валюталық ... жыл ... ... 120-170 млн. ... қысқарту;
- прогрессивті технологияны енгізу арқылы өндірістің материалды
сиымдылығын, энергия ... және ... ... ... саланың өдірістік әлуетінің болашақта өсуі ... база құру ... үй ... саласындағы бәсекелестік ұлттық деңгейге дейін
көтеріліп, ... ... ... ... Республикасының
халықаралық экономикалық қарқынды дамуы Астана, Алматы және ... ірі ... ... ... және ... ... құрылыс компанияларын, инженерлер мен мамандарды ... ... ... ... ірі ... ... ... кеңінен
шыға бастады. 2030 жылға дейін Қазақстанның даму ... ... бірі ... және ... ... ... үй құрылысы болып
табылады. Қазіргі кезде орталықта ипотекалық несиелеу қойылымын ... ... ... қамтамасыз етеді[2].
3.2 Халықты ипотекалық несиелеуді қаржыландыру көздерін жетілдіру
Қазақстан экономикасының тұрғын үй секторына байланысты инвестициялық
үрдістің жандана ... ол ... ... тыс ... ... ... үй ... бюджеттен тыс қаражаттардың
тарту ондағы экономикалық өсуге алып келеді.
Жалпы ... ... ... қаржыландыру көздері сызба
түрінде 13-суретпен беруге болады.
Сурет 13. Қазақстандағы ... ... ... ... көзі: www.ipoteka.ru [32]
Мұндағы сызбада құрылысшы тұрғын үй ... ... ... ... ... ... бағыттайды. Заемдық қаражатты ол, екінші деңгейдегі
банктерден немесе заемдық операцияларды жүзеге асыратын ұйымдардан тартады.
Қаржы операторы ретінде екінші ... ... ... ... ... ... ұйымдар бола алады. Қаржы операторлары да
өзінің ... ... мен ... қаражатын тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктер немесе заемдық операцияларды жүзеге
асыратын ұйымдар несиелері;
- мемлекеттік емес және ... ... ... ... ... ... ең ... бар көзге мемлекеттік емес
немесе ипотекалық ... ... ... Мұндай қаржы құралдарының
артықшылығы – оларға біршама төменгі пайыз төленеді және олар ұзақ ... ... ... үй ... ... екі жақты бөліп қарауға
болады: тұрғын үй құрылысын несиелеу және ... ... үй ... ... мерзіді ипотекалық несиелеу. Әдетте осы екі қаржыландыру ... ... ... болып қалыптасады. Егер бір отбасы өзінің тұрғын құрылысын
жүргізсе онда аталған ... ... ... ... көп
жағдайларда, қарыз алушының тәуекелін төмендету мақсатында бұл екі несиелеу
бір бірінен бөлектенеді.
Тұрғын үй құрылысына ... ... ... ... ... банктер тарапынан беріледі. Ипотекалық несиелерді банктер не
арнайы несие мекемелері қарыз алушының сатып алатын ... үйін ... ... береді.
Қазақстанда болашақта тұрғын үйді қаржыландыру жүйесінің, соның ішінде
ипотекалық ... әр ... ... қалыптасуда.
Ипотекалық несиелеуді қаржыландырудың кез келген жүйесі үш ... ... ... үй ... несиелерін қаржыландыруға қажетті қаражаттарды
жұмылдыру;
- несилерді беру және оларға қызмет көрсету;
- инвестордың қызметін ... ... іске ... ... өзге ... ... ... үйді ипотекалық несиелеу жүйесінің екі ... ... ... ... үй ... ... ... келесі 5-
суреттен көруге болады.
Құрылыс жинақ жүйесі ипотекалық несиелеу жүйесінен өзара ... үй ... ... ... екі ... өтеді. Бірінші кезеңде
клиент пен банк арасында тұрғын үй құрылыс жинағы ... ... және ... тұрғын үй құрылыс жинағының салымшысы болып табылады.
Қол қойылған құжатта салымшыға қажетті қаражат сомасы ... ... ақша ... мен ... үй займынан тұрады.
|Тұрғын үй |Сыйақы және ... ... | ... қайтару |
|құнының 50( |мемлекеттік бюджеттен |ипотекалық несие | ... ... ... (20( ... | |
| ... | | ... 14. ... Республикасындағы тұрғын үй құрылыс және жүйесі
Дерек көзі: Тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді қаржыландыру және ипотекалық
несиелеу ... ... ... ҚР ... қаулысы №1290.
21.08.2000ж [18]
Бұл суретте ... ... ... ... үй ... банкі
өзінің қорын салымдар ретінде қалыптастырады. Кейіннен олар ... үй ... ... ... ... етеді. Тұрғын үй құрылыс банкі
инвестор ... ... ... яғни ... ... өзінің
портфелінде ұстайды.
Бірінші кезеңнің міндеті – клиенттің сатып алатын тұрғын үй ... ... ... ... ... мерзімі – 3 жылды құрайды.
Клиенттің жинақтаған салым бойынша 20( жылдық мөлшерлемеде (бірақ екі ... есеп ... ... ... ... ... төленеді.
Сонымен, бірінші кезеңде жинақтаған сомаға клиенттің салымы, мемлекеттік
сыйақы және банктің төлейтін ... ... ... үй ... ... ... ... төлеу өз кезегінде салымның негізгі
сомасының өсуіне жол береді. Мемлекеттің мұндай қадамын тұрғын үй ... ... ... ... ... ... үй құрылыс
жинағына салуына ынталадыру болып табылады. Мемлекеттік ... ... ... республикалық бюджеттің жекелеген бабында көзделеді. Салым
иесі ... ... ... ... ... ... ... және екінші
кезеңде ол алдағы 20-30 жылда банктен алған несиені қайтаратын қарыз ... ... ... үй ... ... ... ... алатын тұрғын
үй құны мен клиенттің ... ... ... тұрады. Несиеге
есептелетін пайыз мөлшерлемесі ... ... ... ... ... ... 2008 ... жасалған келісім-шарттар
бойынша оның мөлшерлемесі - 7(-дан аспады. Бұл жерде банк несиенің қызмет
ету ... ... ... ... ... ... береді.
Тұрғын үй займының ерекшелігі ... ... ... ... ... ... сатып алатын тұрғын үйді кепілге ... ... ... қолайлы кепіл-хат не кепілдеме, сақтандыру шартын және
т.б. қолдануы мүмкін.
Клиент банкпен ынтымақтаса отырып, тек тұрғын үйді ... ... ... сондай-ақ оны жөндеуге, жаңалауға, жер телімшесін алуға, мердігерлік
жұмыстар үшін ... ... ... несие ала алады. Тұрғын үй құрылыс
жинақтары туралы Заңға сәйкес аталған шығындар ... үй ... ... ... ... үй құрылыс жинақ жүйесіне қатысу көптеген жұмыс жасайтын
азаматтардың тұрғын үйге деген ... ... ... ... ипотекалық несиелеу жүйесіндегідей бастапқы жарна қосу
шаралары кедерге бола алмайды.
Тұрғын үй құрылыс банк ... күні ... ... арқылы барлық
облыс орталықтарында және ірі қалаларда қызмет етуде.
Жоғарыда аталған үлгілер құрылысшыларға тұрғын үй ... ... ... тұрғын үй құрылысына инвестицияның келуін ынталандырады. Мұндай
несиелерді банктер орындалған құрылыс-монтаждық ... ... ... ... ... ... және жұмыстың сапасына қатаң бақылау
жасау арқылы беріп отырады. Құрылысшылар құрылысын аяқтағаннан кейін барып,
банктен алған ... ... ... бойынша қайтаруға мүмкіндік
алады.
Қазақстанда қызмет етіп отырған тұрғын үй ... ... ... ... жыл ... клиенттердің жинақтарын мемлекеттен беретін ... ... ... үшін тұрғын үй мәселесін шешуге мүмкіндіктің болуы;
- тұрғын үй құрылыс жинақтарыңыздың ... ... ... үй
құрылыс банкі жеке тұлғалардың салымдарын міндетті түрде ұжымдық
сақтандыру қорының қатысушысы болып ... ... ... ... ... ... Оны
келесі 15-суреттен көруге болады.
Сурет 15. Қазақстандағы ипотекалық несиелеу ... ... ... Г. ... ... год ... ... Казахстана
– 2001-№10.С.Б. Мақыш Банк ісі. Алматы. Жеті жарғы. 2009 [24]
Бұл суретте Қазақстан ... ... ... ... ... бұл ... тартпайды, яғни өзінің меншікті ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктерді қайта
қаржыландырады. Ол қаржыны банкке беріп, олардың ипотекалық несие қоржынын
қалыптастырады немесе сол ... ... ... ... ... оны ... орналастырады. Мұндай тұрғын үйді
қаржыландыру үлгісінің ... ... ... ... ... Қайталама нарықта бұрын берілген ипотекалық несиелер сатылады
және сатып алынады. Қазақстан ипотекалық ... ... ... кезегінде ұзақ мерзімді ресурстарға деген қажеттілік мәселесін ... ... ... ... ... ... мәселесі –
жобаның іске асу ... тура ... ... ... ... ... аяқтауға және оның өтімділігіне байланысты тәуекелді
бағалау болып табылады. Сондықтан да ... ... ... ... ... сұранысты, нарық сыйымдылығын, құрылыс аяқталған кездегі оның тұрғын
үйді сатудағы ... ... ... ... ... ... механизм жеке тұлғаларды несиелеудің тиімді ... ... ... ... алатын мұндай несиелері жаңадан салынған
тұрғын үйді ... ... ... ал оның ... бұрынғы алған
несиелерін қайтаруға мүмкіндік туады.
Көптеген талдаушылардың пікірінше Қазақстандағы тұрғын үй ... ... ... ... ... дамуымен байланыстыруға
болады; екіншіден, алғашқы тұрғын үй нарығының ... ... ... ол өз ... ... мүліктің бағасының баяу өсуіне жол
береді; үшіншіден, ... ... ... ... ... мүлікпен жасалытын операцияларды реттеуге бағытталған
нормативтік-құқықтық ... ... және ... ... ... ... және ... мөлшерлеміесн азайту арқылы жүзеге асырылады.
Ипотекалық несиенің бағасын азайту мақсатында ... ... ... ... ... ... ипотекалық облигацияларды жеңіл жолмен
орналастыруға жағдай жасау;
2) арзан несиелік ресурстары бар ... ... ... түрде
тарту;
3) ипотекалық несиеге қызмет ету шығындарын азайту арқылы банктерге
маржаларын төмендетуіне мүмкіндік туғызу;
4) ... мен ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайдың жақсаруына қолдау
көрсету.
Ипотекалық несие нарығын дамыту мақсатында ұзақ мерзімді ресурстарды
тартудың әр түрлі үлгілерін ... ... ... ... ... облигацияларды шығарып, оларды ақша
нарығында орналастыру;
- ұжымды инвестициялау жүйесі арқылы ... ... ... ... ипотекалық нарықтың операторлары арқылы несие берушілерді
қайта қаржыландыру.
Сонымен ипотекалық несиелеу нарығының тұрақты дамуы үш ... ... ... ... несиелік бюро;
2. Ипотекалық несиелерді кепілдендіру қоры;
3. Меншік титулын сақтандыру.
Ұлттық несиелік бюро жақында ғана құрылып жұмыс жасай бастады. ... ... мүше ... ... бюро бұл ... мүше ... ... туралы ақпаратарды жинақтап, олардың арасында ... ... ... ... ... ... несиелерді кепілдендіру қорының қызметі ... ... ... ... ... ... ... мақсаты несие берушілердің қаржылық тәуекелін төмендету жолымен
ипотекалық несиелеу жүйесін дамыту.
Осы мақсатқа жетуде қор мынадай міндеттерді атқарады:
1) екінші деңгейдегі ... және ... ... ... ... ... ... және жекеше жағдайда ипотекалық
несиелерді сақтандыруға байланысты келісімшарт жасайды;
2) ҚР заңдылықтарына сәйкес өзінің активтерін басқарады;
3) ... ... ... ... ... резервін құрайды;
5) қажетті жарнамалаық қызметті жүзеге асырады;
6) заңға сай өзге қызметтерді жүргізеді.
Меншік титулын сақтандыру Қазақстанда ипотекалық несие ... ... ... ... ... ... компаниялары арқылы жүзеге
асырылуда.
Сақтандыру қарыз ... ... ... ... ... тарифін
банктердің өздері белгілейді. Сақтандыру мерзімі 12 айға жасалады.
Жалпы тұрғын үйді ұзақ мерзімді несиелеу жүйесінің дамуы, Республикалық
бюджеттің және ... ... ... ... ... ... үй
саласына тиімді қаржы ресурстарын бөлуді қамтамасыз ететін ипотекалық
несилеу жүйесінің қазіргі ... ... ... ... ... несиелеу сызбасын мұндай түрлендіру, өз кезегінде
несиеор мен қарыз алушылардың мүдделерін ескеретін ... ... ... ... ... ... жаңа ... мындай жағдайларда
тиімді болып табылады: біріншеден ол ... ... ... ... толық ескерсе, екіншіден, қарыз алушының қарызын қайтаруын
қамтамасыз етсе, үшіншіден несиеор үшін ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде жас отбасылардың
бастапқы несиені қайтарумен байланысты шығыстарын ... ... ... ... ... ... яғни бар ... қарыз
алушының алдағы уақытта табысының өсуіне қарай салуға бағытталады.
Халықтың тарапынан сұранысты ынталандыру және ... ... ... үшін ... әр ... ... арасында пайыз
мөлшерлемелеріне қатысты мемлекеттік реттеуді қолдану қажет. Оны келесі 16-
суреттен көре аласыз.
Мақсаты
бюджет ... ... ... ... ... Сатып алу
несие ... ... ... ... ... кепілге алу
қаражат+
сыйақы)
Сурет 16. Тұрғын үйді ұзақ мерзімді ипотекалық несиелеуді
ұйымдастырудың функциональдық сызбасы
Дерек көзі: Тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді қаржыландыру және ... ... ... ... ҚР ... қаулысы №1290.
21.08.2000ж [18]
Ипотекалық несиеге деген сұраныстың жоғары болуы өз кезегінде несиенің
пайыздық мөлшерлемесін өсіреді. Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... тиіс. Егер ... ... ... мөлшерлеменің өсуі тұсында несие қолжетімді болса,
мемлекет ... ... ... ... ... ... орнын
жабуға, яғни несиенің жеңілдікпен берілуіне ықпал етуі тиіс.
Ипотекалық несиелерді ... ... ... ... сақтандыру қорының қызметі сияқты болып келеді.
Пайыз мөлшерлемесінің өсуі өз кезегінде сұранысты немесе ... ... ... Сондай-ақ егер, ол несиеорлардың табысын өсуіруге
бағытталса, онда төлемсіздік тәуекелі де өсуі мүмкін. Сұраныстың ... үй ... ... нәтижесінде тұрғын үйлердің өтімсіздігін
арттырады.
Теориялық тұрғыдан қарағанда мұндай ауытқулардың нәтижелерді несиелік
ресурстарға сұраныс пен ... ... ... ... ... ... Мұндай тепе теңдік егерде ... мен ... ... мүдделері қай кезде тең келсе сонда ғана
сақталады.
Біздің ... үшін де ... ... ... ... ... ... болады:
1. Құрылыс жинақ жүйесінің мемлекет үшін тартымдылығы – жүйе қатаң мақсатты
және тұрғын үй құрылымының едәуір бөлігі халықтың ... ... ... да, ... ... ... жағдайды тұрақтандыратын,
инфляциялық процесті тоқтатады.
2. Қаражат жинау ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдау
көрсету меншікті капиталдар үлесін ұлғайтуға және ... ... ... үшін ... ... жағдай жасауға мүмкіндік береді.
Субсидия бөлуге байланысты ... ... ... үй құрылысы және
құрылыс материалдарын шығаруға байланысты қызметті жүзеге асыратын заңды
және жеке тұлғалардан бюджетке түсетін ... ... ... Алғашқы жылдары құрылыс жинақ ... ... ... ... сондай-ақ кейіннен уақытша мемлекеттік ... ... ... ... инвестициялауға мүмкіндік береді.
4. Құрылыс жинақтары капитал нарығы шектеулі жүйе ... оның ... ... мен ... жинау процесі қатар жүреді.
5. Өзінің қайта қаржыландырушы құрылыс жинақтары жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... Сыйақы мөлшері көтеріліп, ал жылжымайтын мүліктің баға түскен жағдайда,
құрылыс жинақ жүйесі бойынша қаржыландыру тұрақтандыру факторы ... ол ... ... ... ... ... ... жүйесі бойынша салымдар, сол сияқты оларға төленетін
мемлекеттік субсидия еуропа елдерінің тәжірибесі көрсеткендей, ... ... және ... ... депозиттеріне қарағанда біршама сақтандырылған.
Бұл көбіне құрылыс жинақ жүйесі ... ... ... ... ... ... келетін операцияларға, соның ішінде мемлекеттің бағалы
қағаздарына орналасуымен, сол ... ... ... жинақ ссудаларының
жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз етілуі және кепіл құнының 50%- нен
аспауымен ерекшеленеді.
Бюджеттен бөлінетін қаражат ... ... ... ... ... ... үй аясына инвестициялауға бағытталады.
Тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға жұмсалатын қаражаттар ... ... ... + ... ... + ... салым иелері мен құрылысты,
жөндеуді, тұрғын үйді қайта ... ... ... ... ... жабдықтауды жүзеге асырушы ұйымдар арасындағы контракт
негізіне қолма-қолсыз – ақша ... ... ... Бұл ... ... ... елдің бюджетіне уақтылы салықты төлеуді
және басқа да міндетті төлемдерді төлеуді қамтамасыз етеді /80/.
Тұрғын үй аясын дамытуға бөлінетін ... ... ... ... ... ... орналастырылады. Несиелеу фазасы басталған
уақытта бөлінетін қаражат ... ... + ... ... + ... + ... ... үй аясында бағытталады.
Құрылыс жинақ жүйесін еңгізудің бастапқы кезеңінде бөлінген ... ... ... ... ... төлеу мақсатында ... ... ... ... ... ... мемлекеттің құрылыс жинақ жүйесін дамытуды
қолдауы мына бағыттарда жүзеге асырылған дұрыс:
- бюджеттен ... ... ... қайта қарау және оны тұрғын үй
құнының 10-20( көлемінде бекіту;
- мемлекеттік бюджет саласында жұмыс жасайтын ... ... ... ... ... ... мөлшерін азайту 10( дейін;
- бастапқы салым жинау мерзімін 1 жылға дейін қысқарту;
- несиелеу мерзімін ұзарту кемінде 30 жылға және одан ... ... ... ... барысында жас обасыларға, соның ... ... сәби ... әр ... сәби үшін ... 20( шегеру
механизмін қолдану;
- салымдардың құнсыздандырылуын алдын алу мақсатында құрылыс-жинақтары
бойынша индексациялау ... ... ... ... ... төлеу шығындарын салықтан босату;
- тұрғын үй бағасын төмендету мақсатында тұрғын үй құрылысын жүргізуші
компанияларға салынантын кейбір салық түрлері ... ... ... ... құн ... және ... бажы ... т.с.с.
құрылыс материалдарының ... ... ... салықтардың
мөлшерлемесін азайту;
- мемлекеттік тұрғын үй құрылыс облигацияларын шығарып, ... ... ... ... ... арқылы құрылыс саласына
инвестиция тарту мәселесін шешу.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасының Президенті - ... ... ... ... ... жаңа саяси бағыты»
атты Қазақстан халқына ... ... ала ... ел 20 жыл ... бен ... салмағымызды нығайтуға жұмыс істеді. 20 жыл өткен
соң бұл ... қол ... ... кезеңі табысты аяқталды.
Қазақстан ХХІ ғасырдың басында тәуелсіз әрі өзіне ... ... ... ... ... ... әлемде болып жатқан өзгерістер
бізді үрейлендірмейді.
Қолжетімді баспана.
Біз жаңа тұрғын үй құрылысы бағдарламасын іске асыруға кірісіп ... жыл ... 6 ... ... метр ... үй ... ... біз жарты миллионнан астам жас отбасын жеке баспанамен қамтамасыз
етуге тиіспіз. Бұл үшін жалға ... ... үй ... 1 ... ... ... ... Ұзақ мерзімді жалға беруде сатып алынатын және сатуға
жатпайтын екі түрлі жолды қарастыру ... Оған қоса ... ... ... ... ... орташа отбасы мүмкіндігіне сай болуы тиіс.
Мұнымен ... ... ... саласы үшін жаңа мүмкіндіктер ... ... жаңа ... ... ... анық көрсету керек.
Мемлекет бұл бағдарламаны тиісті қаражатпен қамтамасыз етеді.
Аталған құжатты Үкіметке осы жылдың 1 ... ... ... ... ... тұрғын үйге қол жеткiзу, яғни
азаматтардың өз есебiнен және заемдық ... ... ... ... алуы шын ... ... даму деңгейiн сипаттайды. Халықтың төлем
төлеу қабiлеттiлiгi сұранысының ... ... ... тұрғын
үй құнынан кейiн ... ... ... ... ... тiптi ипотекалық несиенiң көмегiмен де ... үй ... ... ... Ұзақ ... несие беру жүйесiн құру жолы
талаптарының бiрi -тек табысы жоғары ғана емес, ... ... ... ... үшiн де ... ... қол жетерлiгiн қамтамасыз ету болып
табылады. Сөйте тұра, ипотекалық ... беру ... ... ... ... ... және ипотекалық несие беру ... ... ... және ... ... ... ... үйге ипотекалық несие беру жүйесi алдымен, ... ... ... ... ... коммерциялық несие
берушi банктерден, инвесторлардан тартылған қаражат ресурстарын тиiмдi
пайдалануға сүйенуi ... ... ... үйге ипотекалық несие
беру ... ... мен кең ... ... ... ... тұрғын үйге төлем төлей алу қабiлеттiлiгi
сұранысымен, сонымен ... ... ... база мен
инфрақұрылымның болуымен (немесе болмауымен) айқындалуы керек.
Ипотекалық несиеге деген сұраныстың жоғары болуы өз ... ... ... ... ... үй нарығында мемлекет пайыз
мөлшерлемесін реттеуші ... ... ... Егер ... ... ... ... өсуі тұсында несие қолжетімді болса,
мемлекет ... ... ... ... ... шығыстарының орнын
жабуға, яғни несиенің жеңілдікпен берілуіне ықпал етуі тиіс.
Пайыз мөлшерлемесінің өсуі өз кезегінде ... ... ... ... ... Сондай-ақ егер, ол кредитордың табысын өсіруге
бағытталса, онда ... ... де өсуі ... Сұраныстың қысқаруы,
тұрғын үй ұсынысын азайтып, ... ... ... өтімсіздігін
арттырады.
Халықтың тарапынан тұрғын үйге деген сұранысты ынталандыру және
несиеге ... ... ... үшін ... ... топтардың
арасында пайыз мөлшерлемелеріне қатысты мемлекеттік реттеуді қолдану қажет.
Қазіргі жағдай ... ... үй ... несиелендіру ипотекалық
несиелендіру жүйесі мен тұрғын үй құрылысының ... , олар ... ... толықтырады.
Шындықты жалтырмайық, әзірше қазақстандықтардың бәрі бірдей ... ... ... ... ... ... әрбір адам пәтер немесе үй алатын жағдайға
жететін уақыт та келеді.
Жалпы тұрғын үйді ұзақ ... ... ... ... бюджеттің және шетел инветициясын ... ... ... үй салссына тиімді қаржы ресурстарын бөлуді қамтамасыз ететін
ипотекалық несиелеу жүйесінің қазіргі элементтерін ... ... ... несиелеу сызбасын мұндай түрлендіру, өз
кезегінде кредитор мен ... ... ... ескерентін тиімді
жүйеге айналдыруды көздейді. Ұсынылып отырған ипотекалық ... дің ... ... ... ... ... ... біріншіден,ол несиелеу
процесіне қатысушыжақтардың мүдделерін толық ... ... ... ... ... ... ... үшіншіден, кредитор үшін
төлемсіздік ... ... Бұл ... ... ... ішінде жас отбасылардың бастапқы несиені қайтарумен
байланысты шығыстарын қайтаруға немесе несиелік демалыс ... ... бар ... қарыз алушының алдағы уақытта табысының өсуіне
қарай салуға бағытталынады.
Ипотекалық ... ... ... ... ... өз ... несиенің
пайыздық мөлшерлемесін өсіреді. Тұрғын үй нарығында мемлекеттік пайыз
мөлшерлемесін реттеуші ретінде қатысуы тиіс. Егер ... ... ... ... өсі ... ... ... болса, мемлекет мұндай
жағдайда табысы төмен отбасылардың шығыстарының орнын жабуға,яғни ... ... ... етуі ... ... өсуі өз ... сұрагысты немесе несиеге деген
қолжетімділікті шектейді.Сондай-ақ егер, ол кредиторлардың табысын өсіруге
бағытталса, онда ... ... де өсуі ... үй ... азайтып, нәтижесінде тұрғын үйлердің
өтімсіздігін арттырады.
Теориялық тұрғыдан қарағанда мұндай ... ... ... ... пен ... теңсіздігіне пайыз мөлшерлемелерінің тепе
теңдігін қалыптасуын баяндайды.Мұндай тепе теңдік егер де несие беруші мен
қарыз алушының мүдделері қай ... тең ... ... ғана ... Республикасында ипотекалық қатынастардың қалыптасуы мен
дамуын ... ... ... ... ... болады:
1) Халықаралық практика көрсеткендей, ... ... ... ... ... ... ... бұрын, әлеуметтiк саясат
тұрғысынан қарағанда ... ... үй ... ... ... ... де ... өздерiнiң ынта бiлдiруi себепшi болады. Одан басқа,
несиелендiру үшiн iшкi инвестиция – халық жинағы, институттық ... ... ... ... ... ... ... жүредi, атап айтсақ, құрылыс және онымен аралас салалар.
Мемлекеттiң практикалық түрде араласуынсыз ... ... үй ... және қайта қалыптасуы, инфрақұрылымның дамуы сияқты проблемалар
шешiледi. Бұның бәрi ... ... ... ... және ... ... ... ретiнде түсетiн ақша көбейедi. Ипотекалық несиелендiрудiң дамуы
ел экономикасының дамуына толықтай маңызды ... ... ... куәландырады.
2) Қазақстанда ипотекалық несиелендiрудiң дамуы үшiн негiзгi алғышарт-
тұрғын үйге ... биiк ... ... ... процестер,
экономиканың тұрақтылығы, банктiк операциялардың құрылымының өзгеруi.
3) Қазақстанда ипотекалық несиелендiру азғана уақыт қана . Өкiнiшке
орай, қымбат ... ... ... ... ... халық әлi үйрене
қойған жоқ, олар ұзақ мерзiмдi қарыздан қорқады. Әлi де ... ... ... ... ... ... келiп, өзiнiң тұтынушылығын шек қою
«ментальдi» проблемссы шығады. Әйтсе де, ... ... ... ... ... тұрмысыңды болашақ кiрiс есебiнен алу - қалыпты жағдай. Сөйте
тұра, ипотекалық несиелендiру түсiнiксiз шетел сөзi ғана ... ... ... бұл ... ... бар ... iстейтiн көптеген
қазақстандықтар үшiн қозғалымсыздық алудың нақты мүмкiндiгi.
Әсiресе , мына фактiлердi ескерсек, соңғы кездерi барлық ... ... ... жарна тұрғын үйдiң құнынан 30 %-дан 10% -
15%-ға дейiн төмендедi, несиелендiру мерзiмi 3 ... 20 ... ... ... ... ... ... 14%-ға дейiн төмендедi.
Және де ипотекалық қозғалыс жаңа басталып жатқан кезде заемшы ... ... ... ... есеп ... ... ала ... болса, бүгiнде
несиеге алған қозғалымсыздығының меншiктi иесi болып табылады. ... ... ... тек тұрғын үйге ғана несие берiп ... ... да, ... ... оларды жөндеу және
қайта құруға да несие алуға мүмкiндiкткр туғызды.
4) Қазақстанда ипотекалық несиелендiру жүйесiн енгiзудiң инициаторы
малайзиялық ... ... ... таңдап алған Ұлттық Банк болды.
Оның негiзiнде ипотекаға арналған, банктер құнды қағаздар ... ... ... ... және ... ... жәнк ... (жоғары
пайызда емес) тұрғын үй несиелерiн беру мүмкiндiгi бар ... ... ... батыстық ноу-хау жатыр. Бiрiншi деңгей несиенiң өздерi,
ал екiншiсi ... ... ... ... ... ... ипотекалық құнды қағаздар (облигациялар,закладнойлар).
5) Ипотекалық ... ... ұзақ ... ... өтiмдiлiгi мәселелерiн шешудi iшкi
инвестициялық ... ... ... ететiн қаржылық
институттар құрудың аса ... ... ... шешумен
Қазақстандық ипотекалық компания айналысады. Бағдарламаны мемлекет тiкелей
қаржыландыра алмаған жағдайда, ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұл нарықтық экономикада – қор
нарығынада тартылған институттық инвесторлардың ... ... ... ... несие бойынша талап құқығы ... ... ... ... ... ... ... қаржыны
iздестiрудi жоспарлайды. Бұл әлемнiң көптеген елдерi үшiн ... және ол ... ... үлкен сұраныспен қолданылады,
өйткенi сенiмдiлiктiң,табыстылықтың және өтiмдiлiктiң өте жетiстi ... ... ... ... үй несиелендiру нарығы шектеулi, бұндай тұрғын үйдi
алуға кез келгеннiң ... бола ... Және де ... ... ... ... дәрежесiн ұстайды: заемшылардың мiндеттемелер
мөлшерi биiк. Тәуекелдiң тағы бiр факторы–шектелген сұраныс ... үй ... тез ... ... ... ... ... екiншi нарықтан орташа дәрежелi тұрғын үйдi несиелендiру бойынша
операцияларда ең үлкен өсу перспективалары болады.Болашақта ... ... ... ... ... ... ... қажеттiлiгiн
қанағаттандыратын ипотекалық несиелендiру жүйесi ... ... ... ... несиелендiру көлемiн үлкейту үшiн алғы жағдайлар жасалуы
керек, атап айтсақ: жоғары емес сыйлық мөлшерлемесiнде және ұзақ мерзiмге
валюттiк ... ... ... ... таңда «Казкоммерцбанк» АҚ - ның несиелік ... ... ... ... капиталдық несиесінің қайтарымдылығын
ғана емес оны техникалық ... және ... құру ... ... жобаларға несиелік қызметін көрсетеді. Банкпен ұсынылған
толық спектор қызметін қолданылатын клиенттерге артықшылық беріледі. 2010 ... ... банк ... ... азық – ... ... ... қала шаруашылыққа және ... ... да ... несиелер ұсынады. Азық – түлік өнеркәсіптік кәсіпорынның
қаржылық жағдайы тұрақты, ... ... ... қажеттілігі банк
салымдарының саласын сенімді және пайдалы қылады.
Егер қозғалмайтын мүлікті банкке, лизингке жоғары бағамен ... ол ... ұзақ ... ... да сатылмайды, себебі үйдің бағасы
нарықта жоғары. Қозғалмайтын мүліктің ... ... мен ... ... ... ол ... сапасы мен пайдалылығы өте
жоғары болуға тиісті.
Қозғалмайтын ... ... ... ... ... ... ақпараттардан пайдалы қозғалмайтын мүліктерді қарастырып,
альтернативті шешімге келеді. Инвесторлар өзін - өзі ... ... ... ... мөлшеріне және де капитал салымдарын әртүрлі ... ... ... ... банк ... ... құралдары онша көп емес, ал көптеген
кепіл түрінің болуы мемлекеттік тіркеу ... ... ... немесе
төмен пайдалылықты иеленеді. Егер несиеге сатып алу пәтер туралы ... ... ... кепіл келісімі жүргізіледі және оның қаупі қиын
емес. Банк бір жылдан немесе бес ... ... ... ... ... ... мүмкін. Егер оның несиесі «Сәтсіз» болса, онда
банк өз кепілін сатсада ... ... ... ... ... ішкі ... нарығының жеткіліксіз даму күшінде
несиенің қайтарымсыздығын әлі ... ... ... ... ... ... ... есебінде қосымша пайызға енгізіледі.
Сонымен дипломдық жұмысты жазу кезінде Қазақстан Республикасының
ипотекалық ... алу үшін ... ... ... ... және
әдістермен, бағалаулар қарастырылды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының ... - ... ... ... ... ... жаңа саяси бағыты»
атты Қазақстан халқына Жолдауы 2013 ж
2. Ақша айналысы және несие. ... ... ... дело.Учебник под.ред. В.И.Колесникова, Л.П.Кроливецкой.-
М.;Финансы и статистика 2004ж.
4. ... ... ... ... и ... науно-
консультативный центр,2000
5. Банковское ... ... ... ... ... 2003
6. Банковское дело.учебник.изд.Қаржы-қаражат,2009
7. Агальцева С.Жельё и кредит,//Банки Казахстана,№1,2002
8. Аманова А. ... ... ... ... А.К. ... ... ипотечного кредитования,//Банки
Казахстана,№8,2005
10. Ермекбаева Б.Ж. Салық салу негіздері. Оқу құралы. Алматы, 2012 жыл. /52-
60,б/
11. Ермекбаева Б.Ж., ... М.Ж. Шет ... ... Оқу құралы.
Алматы, 2004 жыл / 4-133б/
12. Супугалиева Г.И., Керимбекова Н.Н. ... ... ... ... ... ... Керимбекова Н.Н., Супугалиева Г.И. Банктік тәуекелдер және оны басқару.
Алматы қ. ... ... 2013 ... С.Б. ... Банк ісі. Алматы. Жеті жарғы. 2009
15. С.Б. Мақыш Коммерциялық банктер операциялары. Алматы. ... ... Ш. Об ... ... ... ... Казахстана,№10,2004
17. ДюсембаевН.Отдельные вопросы ипотечного кредитования,//Финансы и
Кредит,№1,2004
18. Тұрғын үй құрылысын ұзақ ... ... және ... ... ... концепциясы. ҚР Үкіметінің қаулысы №1290. 21.08.2000ж
19. Жалелова С.М. методы проведения ... ... в ... и развития системы ... ... ... М.А. ... и ... ... ... недвижемости в
России.//Финансы и кредит,№12,2004
21. Кудрявцев В.А. ... ... ... ... ... ... А.Р. Система жилищнего кредитования: современное состояние и
преспективы развития.//Банки Казахстана,№8,2004
23. Тартаковская Т.Закон ... ... ... ... ... Г. ... ... год спустя. Банки Казахстана – 2001-
№10.С.Б. Мақыш Банк ісі. ... Жеті ... ... ... Д. ... ... ... кредитования в экономике
Казахстана.//Analytik.№4,2005
26. Тұрлыбеков А.Ж. Ипотекалық несиесінің ... ... ... Шыныбеков Н.С. Қазақстанның тұрғын үй ... ... АҚ ... ... ... ... «Казкоммерцбанк» АҚ консолитарлық есебі 2010-2012 жылдар;
30. www.nationalbank.kz - ... ... ... статистика
мәліметтері ҚР-ның Ұлттық банкi статистикалық бюллетені. N4 (221) сәуір
2013 жыл
31. www. kkb.kz
32. www.ipoteka.kz
33. www.nationalbank.kz
-----------------------
7
6
5
4
3
2
Қарыз алушылар
Қазақстан ... ... ... қаржыландыру көздері
Мемлекет
Құрылысшы
Қаржы операторы
Бюджеттік қаржыландыру
Меншікті қаражаттар
Меншікті қаражаттар
Ипотекалық несиені кепілдендіру қоры
Заемдық
қаражаттар
Заемдық
қаражаттар
Ипотекалық ... ... ... ... үй ... ... үйге ... табысы төмен азаматтар
3 жылда келісілген соманың 50 ( жинақтаған азаматтар
Инвестор
Ипотекалық
облигация
Ақша қаражаттары
Қазақстан Ипотекалық Компаниясы
Ипотекалық несие
Ақша қаражаттары
Сатып алу ... ... ... ... ... ... ... кепілдендіру қоры
Бас келісім шарт
Кепілдік
міндеттемесі
Несиені қайтару
Ипотекалық несие
Ипотекалық несиені кепілдендіру сый ... ... алу ... келісімі
Қарыз алушы
Үйдің құнын төлеу
ҚР Үкіметі
Құрылысшылар
Қарыз алушылар
Инвесторлар
Банктер
Қазақстан Ипотекалық компаниясы
Дүниежүзілік қайта құру және даму банкі
Коммерциялық банктер

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 78 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы ипотекалық несиелендіруді бағалау мен талдау48 бет
ҚР-ның экономикасының қазіргі жағдайындағы несиенің теориялық аспектілері45 бет
Банктік несие қызметтері33 бет
Балалардағы жүрек пен тамырлардың ерекшеліктері9 бет
Еңбек өнімділігі мен тауар өндіру тиімділігінің мәні мен мағынасы43 бет
Еңбектің өнімділігі және еңбек қызметінің қарқындылығы3 бет
Еңбектің өнімділігі және еңбек қызметінің қарқындылығы жайлы3 бет
Жеке жол қиылыстарында қатаң бағдарламалық басқару жағдайында инженерлік есептеулерді тәжірибе жүзінде орындау15 бет
Каспий жағалауындағы проблеммалар6 бет
Көше – жол торабының талдамасы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь