Қан эритроцит осмостық резистенттілігіне төмен диапазонды сәулелердің әсерін зерттеу

1. Фрайман Б. Я. Способ защиты человека и животных от действия низкочастотных акустических колебаний и инфразвука. Патент Российской Федерации. Номер патента 2086235 Класс патента A61K31/00. Номер заявки 5051929/14.
2. Сокол Г. И. «Особенности акустических процессов в инфразвуковом диапазоне частот». — Днепропетровск: Проминь, 2000. .143 С. (обзор 803 источников литературы).
3. Боенко И. В., Фрайман Б. Я. Колебания сосудистой стенки при действии инфразвука. Воронеж, 1983 .. С. 1.8. Рукопись депонирована во ВНИИМИ 16.09.83. №Д.6783.
4. Фрайман Б. Я.,Безруков В. Е. Условия, при которых осуществляется прямое действие инфразвука на стенку кровеносного сосуда. Воронеж, 1983 .. С. 1.13. Рукопись депонирована во ВНИИТИ 13.01.83г. № 6748.83
5. Жуков А. И., Иванников А. Н., Фрайман Б. Я. О необходимости изучения пространственной структуры звукового поля при оценке действия низкочастотного шума. «Борьба с шумом и звуковой вибрацией», Москва, 1989 . . С.53.59.
6. Жуков А. И., Иванников А.Н, Ларюков А. С., Нюнин Б. Н.,Павлов В. И., Фрайман Б. Я. Определение аномально активной зоны вредного действия инфразвуковых шумов в жилых и административных помещениях. // «Проблемы акустической экологии» . Ленинград, Стройиздат. . 1990 . . С. 13.21.
7. Fraiman B., Ivannikov A., Zhukov A. On the influence of infranoise fildes on humanus. «6.th Internacional Meeting on Low friguence Noise and Vibracion». 4.6 September 1991. . p.46.56.
8. Fraiman B., Voronin A., Fraiman E. The alternative mechanism of the infrasound influence on organism."Noise and Man −93. 6.th Internationale Congress. Nice,France,1993.. p. 501—504.
9. Fraiman B. Mechanism of the infrasound effect in transport means. «Transport Noise — 94». St.Petersburg, Russia,1994. . p .29.32.
10. Темурьянц Н. А., Мартынюк В. С. Биологическая активность слабых ПЭМП сверхнизких частот. Материалы междисциплинарного семинара «Биологические эффекты солнечной активности». Пущино, 6.9 апреля, 2004. . С.7
11. Чижевский А. Л. Космический пульс жизни..М.: Мысль.1995. . С.768 .
12. Казаков О.А. Лечение инфразвуком и другие его возможности. Алматы. Полиграфист, 1999..С. 142 .
13. Сорока С.А., Негода А.А. Акустический канал влияния солнечной активности на биосферу. Материалы междисциплинарного семинара «Биологические эффекты солнечной активности». Пущино, 6.9 апреля, 2004..С.14
14. Бинги В.Н., Савин А.В. Физические проблемы действий слабых магнитных полей на биологические системы // Успехи физических наук. .2003..Т.173.. № 3.. С.265.300.
15. Совмещение разноспектрозональных и прецизионных телевизионных растров: А. В. Петраков — Санкт.Петербург, РадиоСофт, 2009 г.. 208 с.
16. УЗИ при неотложных и критических состояниях: Вики Е. Нобль, Брет Нельсон, А. Николас Сутингко — Москва, Медицинская литература, 2009 .. С. 240 .
17. Ультразвук в медицине. Физические основы применения: — Москва, ФИЗМАТЛИТ, 2008 .. С. 542 .
18. Брегг У.Г. Мир света. Мир звука. . М., 1967.
19. Кок У. Звуковые и световые волны. . М.,1966.
20. Мясников И.Г. Неслышимый звук. . М., 1967.
21. Трофимова Т.И. Курс физики. . М., 1990.
22. Хорбенко И.Г. Звук, ультразвук и инфразвук. . М., 1986.
23. Клюкин Игорь Иванович: «Удивительный мир звука»;2.е издание, 1989.
24. Жан Поль Рожембаль. Рок.н.рол как феномен мирового масштаба.. Москва ,1990 .
25. Новые религиозные организации России деструктивного и оккультного характера. . Белгород, 1997.
26. Записки о ритуальном кодировании. . С.Петербург, 1994 .
27. Москва №7, 1997г, Воробьевский Ю. Творцы серой расы..С.154.161
28. Физическая энциклопедия. гл. ред. А.М. Прохоров, том 2, Советская энциклопедия. . Москва, 1990.
29. Наука. Техника.Сетевой журнал. 01.04.99. Не так уж страшен инфразвук? перевод В.Лесов
30. Негода А.А., Сорока С.А. Акустический канал космического влияния на биосферу Земли.// Космічна наука технология.. 2001..т.7.. №5/6.. С.85.93.
31. Сорока С.А Солнечная активность и инфразвуковые колебания в атмосфере Земли.// Тезисы докладов третьей Всероссийской научной конференции “Физические проблемы экологии (экологическая физика)”. Москва, 2001.. С.48.49.
32. Знак З.О., Негода А.А., Сорока С.А., Акустические колебания в атмосфере как возможный канал космического влияния на биосферу.// Тезисы докладов II Украинской конференции по перспективным космическим исследованиям. Кацивели, 2002.. С.152.
33. Kalita B., Mezentcev V., Soroka S. Electromagnetic responses during acoustic disturbance in atmosphere.// III International Workshop on Magnetic and Electromagnetic Methods in Seismology and Volcanology (MEEMSV.2002). Moscow, 2002. . p.205.
34. Soroka S.A. To Galperin.Hayakava Model of Influence of Ground Acoustic disturbance on Ionosphere. //International Symposium in memory of Professor Yuri Galperin. Aureal Phenomena and Solar.Terrestrial Relations. Moscow, 2003..p.101.
35. Сокол Г. И. «Особенности акустических процессов в инфразвуковом диапазоне частот». /Днепропетровск: Проминь, 2000. . С143 . (обзор 803 источников литературы).
36. Боенко И. В., Фрайман Б. Я. Колебания сосудистой стенки при действии инфразвука.//Воронеж,1983 ..С.1.8.Рукопись депонирована во ВНИИМИ 16.09.83. . №Д.6783.
37. Фрайман Б. Я.,Безруков В. Е. Условия, при которых осуществляется прямое действие инфразвука на стенку кровеносного сосуда./ Воронеж, 1983 .. С. 1.13. Рукопись депонирована во ВНИИТИ 13.01.83г. № 6748.83
38. Жуков А. И., Иванников А. Н., Фрайман Б. Я. О необходимости изучения пространственной структуры звукового поля при оценке действия низкочастотного шума. //«Борьба с шумом и звуковой вибрацией», Москва, 1989 . .С .53.59.
39. Жуков А. И., Иванников А.Н, Ларюков А. С., Нюнин Б. Н.,Павлов В. И., Фрайман Б. Я. Определение аномально активной зоны вредного действия инфразвуковых шумов в жилых и административных помещениях. //«Проблемы акустической экологии», Ленинград, Стройиздат, 1990 .. С. 13.21.
40. Fraiman B., Ivannikov A., Zhukov A. On the influence of infranoise fildes on humanus. //«6.th Internacional Meeting on Low friguence Noise and Vibracion». . 4.6 September 1991. Leiden.. p. 46.56.
41. Fraiman B., Voronin A., Fraiman E. The alternative mechanism of the infrasound influence on organism."Noise and Man −93. //6.th Internationale Congress. Nice,France,1993.. p. 501—504.
42. Fraiman B. Mechanism of the infrasound effect in transport means.// «Transport Noise — 94». St.Petersburg, Russia,1994.. p 29.32.
43. Шебалин О. Д. Физические основы механики и акустики. . М.: Высшая школа, 1981. . C.263 .
Төмен акустикалық тербелістер аймағы 20 Гц төмен болады. Осы жиіліктер естілмейтін жиіліктер диапазонына жатады. Инфрадыбыстардың ерекшеліктеріне толқындардың үлкен ұзындығы және аз мөлшердегі тербеліс жиілігі жатады. Ауада инфрадыбыстардың жұтылуы аз болғандықтан олар ауадада аз энергияны жоғалтумен жақсы таралады. Инфрадыбыстардың осындай физикалық қасиеттері шудың деңгейін төмендетуде қиындықтарды тудырады. Өндірістік инфрадыбыстар – акустикалық тербеліс аймағы 20 Гц төмен. Өндірістік орындардың кез келген аппаратының барлық спектірлерінен инфрадыбыс бөлінеді, ол кейде жағдайларда есту диапазонының жиілік деңгейін жоғарлатады, дыбыс қысымының максимальды деңгейі 8, 16, 31, 5 Гц құрайды. Су және ауа транспорттары, өздігінен жүретін машиналар, дизельді двигательдер, айналмалы бөлшектер бар ауыр машиналар, мартеновты және электрлі доғалы пештер, вибрациялық алаңдар, өндірістік вентиляторлар, кондиционерлер, компрессорлар қазіргі кездегі өндірістердегі және транспорттардағы инфрадыбыстың көздері болып табылады. Егу патогенезі толығымен оқылмаған. Адам ағзасы төмен жиіліктердегі дыбыстардың тербелісіне сезімталдықтары жоғары болып саналады. Тітіргендіргіштерге жауап ретінде сәйкес рецепторларды (тері, есту анализаторлары) нерв импульстары пайда болады, олдар бас миының қыртысты орталығына ең алдымен таламиялық орталыққа түседі. Адам ағзасында өзіне тән тербеліс жиіліктері болғандықтан, инфрадыбыстардың әсерлері кезінде, ағзада жағымсыз сезімдер тууы мүмкін. Инфрадыбыстардың ұзақ уақыт әсер ету нәтижесінен астения еңбек ету қабілетінің төмендеуі, вегетоневротикалық симптомдар пайда болады: тітіркендіргіштік, жүрек айну. Инфрадыбыстардың есту босағасы төмен денгейде орналасуына қарамастан инфрадыбыстардың тербелістерінің жоғары деңгейлері есту ағзасымен қабылданады. Осы қабылдау ортаңғы құлақта инфрадыбыстардың әсер ету кезіндегі дыбыс жиіліктерінің гармониктерінің орналасуына байланысты.
Көптеген зерттеушілердің айтулары бойынша инфрадыбыстардың тербелістері вестибулярлы анализаторларға әсер етеді. Тексерілген адамдарда бас айналу және тепе- теңдіктің бұзылулары анықталған.Инфрадыбыстардың әсері кезіндегі жүрек тамыр жүйесі жағындағы өзгерістерге жүректің жиырылу жиіліктерінің бұзылыстары, көбінесе брадикардия, диастолалық қысымның жоғарлауы жатады. Осыған байланысты инфрадыбыс жалпы биологиялық тітіркендіргіш болып табылады. Сенсорлы жұйенің вестибулярлы, жүйке және жүрек тамыр жүйесі инфрадыбыстарға өте сезімтал болып тобылады. Инфрадыбыстың эритроциттердің төзімділігіне әсері туралы жайлы әдебиет жоқ..
1. Фрайман Б. Я. Способ защиты человека и животных от действия низкочастотных акустических колебаний и инфразвука. Патент Российской Федерации. Номер патента 2086235 Класс патента A61K31/00. Номер заявки 5051929/14.
2. Сокол Г. И. «Особенности акустических процессов в инфразвуковом диапазоне частот». — Днепропетровск: Проминь, 2000. -143 С. (обзор 803 источников литературы).
3. Боенко И. В., Фрайман Б. Я. Колебания сосудистой стенки при действии инфразвука. Воронеж, 1983 .- С. 1-8. Рукопись депонирована во ВНИИМИ 16.09.83. №Д-6783.
4. Фрайман Б. Я.,Безруков В. Е. Условия, при которых осуществляется прямое действие инфразвука на стенку кровеносного сосуда. Воронеж, 1983 .- С. 1-13. Рукопись депонирована во ВНИИТИ 13.01.83г. № 6748-83
5. Жуков А. И., Иванников А. Н., Фрайман Б. Я. О необходимости изучения пространственной структуры звукового поля при оценке действия низкочастотного шума. «Борьба с шумом и звуковой вибрацией», Москва, 1989 . - С.53-59.
6. Жуков А. И., Иванников А.Н, Ларюков А. С., Нюнин Б. Н.,Павлов В. И., Фрайман Б. Я. Определение аномально активной зоны вредного действия инфразвуковых шумов в жилых и административных помещениях. // «Проблемы акустической экологии» - Ленинград, Стройиздат. - 1990 . - С. 13-21.
7. Fraiman B., Ivannikov A., Zhukov A. On the influence of infranoise fildes on humanus. «6-th Internacional Meeting on Low friguence Noise and Vibracion». 4-6 September 1991. - p.46-56.
8. Fraiman B., Voronin A., Fraiman E. The alternative mechanism of the infrasound influence on organism."Noise and Man −93. 6-th Internationale Congress. Nice,France,1993.- p. 501—504.
9. Fraiman B. Mechanism of the infrasound effect in transport means. «Transport Noise — 94». St-Petersburg, Russia,1994. - p .29-32.
10. Темурьянц Н. А., Мартынюк В. С. Биологическая активность слабых ПЭМП сверхнизких частот. Материалы междисциплинарного семинара «Биологические эффекты солнечной активности». Пущино, 6-9 апреля, 2004. - С.7
11. Чижевский А. Л. Космический пульс жизни.-М.: Мысль.1995. – С.768 .
12. Казаков О.А. Лечение инфразвуком и другие его возможности. Алматы. Полиграфист, 1999.-С. 142 .
13. Сорока С.А., Негода А.А. Акустический канал влияния солнечной активности на биосферу. Материалы междисциплинарного семинара «Биологические эффекты солнечной активности». Пущино, 6-9 апреля, 2004.-С.14
14. Бинги В.Н., Савин А.В. Физические проблемы действий слабых магнитных полей на биологические системы // Успехи физических наук. -2003.-Т.173.- № 3.- С.265-300.
15. Совмещение разноспектрозональных и прецизионных телевизионных растров: А. В. Петраков — Санкт-Петербург, РадиоСофт, 2009 г.- 208 с.
16. УЗИ при неотложных и критических состояниях: Вики Е. Нобль, Брет Нельсон, А. Николас Сутингко — Москва, Медицинская литература, 2009 .- С. 240 .
17. Ультразвук в медицине. Физические основы применения: — Москва, ФИЗМАТЛИТ, 2008 .- С. 542 .
18. Брегг У.Г. Мир света. Мир звука. - М., 1967.
19. Кок У. Звуковые и световые волны. - М.,1966.
20. Мясников И.Г. Неслышимый звук. - М., 1967.
21. Трофимова Т.И. Курс физики. - М., 1990.
22. Хорбенко И.Г. Звук, ультразвук и инфразвук. - М., 1986.
23. Клюкин Игорь Иванович: «Удивительный мир звука»;2-е издание, 1989.
24. Жан Поль Рожембаль. Рок-н-рол как феномен мирового масштаба.- Москва ,1990 .
25. Новые религиозные организации России деструктивного и оккультного характера. - Белгород, 1997.
26. Записки о ритуальном кодировании. - С.Петербург, 1994 .
27. Москва №7, 1997г, Воробьевский Ю. Творцы серой расы.-С.154-161
28. Физическая энциклопедия. гл. ред. А.М. Прохоров, том 2, Советская энциклопедия. - Москва, 1990.
29. Наука. Техника.Сетевой журнал. 01.04.99. Не так уж страшен инфразвук? перевод В.Лесов
30. Негода А.А., Сорока С.А. Акустический канал космического влияния на биосферу Земли.// Космічна наука технология.- 2001.-т.7.- №5/6.- С.85-93.
31. Сорока С.А Солнечная активность и инфразвуковые колебания в атмосфере Земли.// Тезисы докладов третьей Всероссийской научной конференции “Физические проблемы экологии (экологическая физика)”. Москва, 2001.- С.48-49.
32. Знак З.О., Негода А.А., Сорока С.А., Акустические колебания в атмосфере как возможный канал космического влияния на биосферу.// Тезисы докладов II Украинской конференции по перспективным космическим исследованиям. Кацивели, 2002.- С.152.
33. Kalita B., Mezentcev V., Soroka S. Electromagnetic responses during acoustic disturbance in atmosphere.// III International Workshop on Magnetic and Electromagnetic Methods in Seismology and Volcanology (MEEMSV-2002). Moscow, 2002. - p.205.
34. Soroka S.A. To Galperin-Hayakava Model of Influence of Ground Acoustic disturbance on Ionosphere. //International Symposium in memory of Professor Yuri Galperin. Aureal Phenomena and Solar-Terrestrial Relations. Moscow, 2003.-p.101.
35. Сокол Г. И. «Особенности акустических процессов в инфразвуковом диапазоне частот». /Днепропетровск: Проминь, 2000. - С143 . (обзор 803 источников литературы).
36. Боенко И. В., Фрайман Б. Я. Колебания сосудистой стенки при действии инфразвука.//Воронеж,1983 .-С.1-8.Рукопись депонирована во ВНИИМИ 16.09.83. - №Д-6783.
37. Фрайман Б. Я.,Безруков В. Е. Условия, при которых осуществляется прямое действие инфразвука на стенку кровеносного сосуда./ Воронеж, 1983 .- С. 1-13. Рукопись депонирована во ВНИИТИ 13.01.83г. № 6748-83
38. Жуков А. И., Иванников А. Н., Фрайман Б. Я. О необходимости изучения пространственной структуры звукового поля при оценке действия низкочастотного шума. //«Борьба с шумом и звуковой вибрацией», Москва, 1989 . -С .53-59.
39. Жуков А. И., Иванников А.Н, Ларюков А. С., Нюнин Б. Н.,Павлов В. И., Фрайман Б. Я. Определение аномально активной зоны вредного действия инфразвуковых шумов в жилых и административных помещениях. //«Проблемы акустической экологии», Ленинград, Стройиздат, 1990 .- С. 13-21.
40. Fraiman B., Ivannikov A., Zhukov A. On the influence of infranoise fildes on humanus. //«6-th Internacional Meeting on Low friguence Noise and Vibracion». - 4-6 September 1991. Leiden.- p. 46-56.
41. Fraiman B., Voronin A., Fraiman E. The alternative mechanism of the infrasound influence on organism."Noise and Man −93. //6-th Internationale Congress. Nice,France,1993.- p. 501—504.
42. Fraiman B. Mechanism of the infrasound effect in transport means.// «Transport Noise — 94». St-Petersburg, Russia,1994.- p 29-32.
43. Шебалин О. Д. Физические основы механики и акустики. – М.: Высшая школа, 1981. – C.263 .
        
        Қазақстан Республикасының ғылым және білім министірлігі
Әл- Фараби атындағы Қазақ ... ... және ... ... және ... ... ... меңгерушісі ... ... ... «Қан ... ... резистенттілігіне төмен диапазонды
сәулелердің әсерін зерттеу»
мамандығы 050113- « Биология»
Орындаған
4 курс студенті
Босмойнова Н.М
Ғылыми ... ... ... 2012
МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ | |
| ... ... | |
|1 ... шолу | ... |Қан ... | ... ... қан жұйесінің морфо - физиологиялық ерекшеліктері | ... ... ... және оның ... ... ... | |
|1.5 ... ... | ... |Қанның негізгі қызметтері: | ... ... ...... ... ... және ... |
| |реттелуі. Гомеостаз және оның ... | ... ... физиологиялық сипаттамасы | |
|3 ... ... | |
|4 ... ... құрылымы, қасиеті. | ... ... ... ... ... | ... ... ... сыиымдылығы | ... ... ... ... ... көзқарастар. | ... ... ... ... ... | |
| ... ... | ... ... ... ... күйі және фазалық ауысуы. | ... ... ... ... | ... |Липидтік саңылаулар: мембраналардың тұрақтылығы және | |
| ... | ... ... саңылаулар және мембраналардың тұрақтылығы. | |
|5 ... | ... ... мәліметтер | ... ... ... | ... |Дыбыстың шағылуы | ... ... | ... ... әр ... ... шағылуы барысында естілу | |
| |ұзақтығының ... ... деп ... | |
|6 ... | ... ... ... | |
|7 ... | ... ... | ... |Дыбыс қаттылығы | ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... | |
|8 ... ағзасына шудың әсері | ... ... ... үш ... бар: | ... сөздері: эритроцит, тромбоцит, лейкоцит, қан жасушалары,
инфрадыбыс, мембрана, осмостық қысым, акустика, гемоглобин, гранулоциттер,
агронулоциттер, ... ... ... ... Гц.
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Инфрадыбыстың жиілік диапазоны есту
табалдырығынан ... ... ... ... жағдайда инфрадыбыс
төменгі жиілік шуылмен қарастырылады. Адам ағзасының және ... ... ... ... ... ... бойынша ортақ, жалпы
вибрацияның классификациясы бар: резонансты емес төменгі жиілік -0,1-5 Гц;
резонансты төменгі жиілік 6-10 Гц; ... орта ... ... емес орта ... Гц; жоғарғы жиілік -50 Гц – тен ... ... ... ... ... ... ОЖЖ ... функцияның және
жүрек, сүйек аппараты мен асқазанның функциясының бұзылуы байқалады.
Инфрадыбыс ... ... ... ... тигізетін әсері
туралы әдебиет толық емес.
Жаңалығы: Соңғы жылдар жарияланған ерекше маңызды жаңа ... ... ... варияциялық ауытқулар туралы тезис
дәлелдейді. Барлық жеке ғылымға, төмен ... ... ... ... ... ... ... емес сәуленің моделді көрсеткіштерінің
әсер ету механизімі төменгі ... ... ... ... ғана
сондықтан типотезаның көрсеткішті көрсетті. Механизмның толық және ... әлі де ... ... ... ... төмен
дыбыс сәулелерден өзгеріп тұрама және эритроцит мембраналардың төзімділігі
қай ... ... және қай ... ... ... тұрады белгілі емес.
Жұмыстың мақсаты:
Қан эритроцит осмостық резистенттілігіне төмен диапазонды сәулелердің
әсерін зерттеу.
Жұмыстың міндеттері:
1. Эритроциттердің осмостық төзімділігінің көрсеткіштеріне инфрадыбыс
толқындарының тура 3, 10, 20 мин ... ... ... ... ... ... ... инфрадыбыс
толқындарының жанама судағы 3, 10, 20 мин ұзақтығымен әсерін зерттеу.
3. ... ... ... көрсеткіштеріне инфрадыбыс
толқындарының тура және жанама судағы осы екі қосындысының 3, 10, 20 ... ... ... ... – гигиеналық орталықтарға алынған нәтижелер негізінде
инфрадыбыс бар ... ... ... адамдарға кепілдемелерін беру.
Ғылыми маңыздалағы.
Инфрадыбыс сәулелердің әсерің зерттеп жасуша ... және ... ... ... ... ... – адам мен ... қанындағы қызыл түйіршіктер.
Тромбоцит дегеніміз - қанның үшін қамтамасыз ететін қан жасушасы.
Лейкоцит дегеніміз - ... ... бар, ... ... ... ... ... - адам мен жануарлар организмдерінің
тіршілігіне тым қажет қызметтер атқаратын қанның құрамындағы жасушалар.
Инфрадыбыс дегеніміз – жиілігі адам еститін дыбыс толқыны ... (16 ... ... ... ... ... – екі ... тұратын клеткалардың қабығы,
клетканы қорғайтың және ерекше қызметтерің атқаратын.
Осмостық қысым дегеніміз – ерітінді диффузиясы кезіндегі ерітілген
заттың жартылай өтімді мембрана арқылы ... ... ... ...... ... - адамның, омыртқалы және кейбір омыртқасыз
жануарлырдың қанының қызыл пигменті.
Гранулоциттер дегеніміз – лейкоцит түйіршікті клеткалар.
Агронулоциттер дегеніміз - ... ... ақ қан ... ... ... ... ақ клеткалары олардың цитоплазмасы
дәнсіз (гранула жоқ). Көптеген омыртқасыз жануарлардың ... ...... - ал ... жануарларда екі түрлі лимфоциттер және
моноциттер.
Фагоцитоз дегеніміз – бір клеткалы организмдердің ... ... ... ... ... микроскопиялық бөтен тірі нысандар
(бактериялар, т.б.) мен қатты бөлшектерді ... ... ... ... дегеніміз – қандағы дәншесіз лейкоциттердің бір түрі.
Гомеостаз дегеніміз – тірі ағзада сақталатың тепе ... ... ... – қан ... ... тепе ... жағдайы.
Гц – акустикалық тербеліс жиілігі.
КІРІСПЕ
Төмен акустикалық тербелістер аймағы 20 Гц ... ... Осы ... ... ... ... Инфрадыбыстардың ерекшеліктеріне
толқындардың үлкен ұзындығы және аз ... ... ... ... ... ... аз болғандықтан олар ауадада аз энергияны
жоғалтумен жақсы таралады. ... ... ... ... ... төмендетуде қиындықтарды тудырады. Өндірістік инфрадыбыстар
– акустикалық тербеліс аймағы 20 Гц төмен. ... ... кез ... ... спектірлерінен инфрадыбыс бөлінеді, ол кейде жағдайларда
есту диапазонының жиілік деңгейін ... ... ... ... 8, 16, 31, 5 Гц ... Су және ауа транспорттары, өздігінен
жүретін машиналар, дизельді двигательдер, ... ... бар ... ... және ... доғалы пештер, вибрациялық алаңдар,
өндірістік вентиляторлар, кондиционерлер, компрессорлар ... ... және ... ... ... ... ... патогенезі толығымен оқылмаған. Адам ағзасы ... ... ... ... ... ... ... жауап ретінде сәйкес рецепторларды (тері, ... нерв ... ... болады, олдар бас миының қыртысты
орталығына ең алдымен таламиялық орталыққа түседі. Адам ағзасында ... ... ... болғандықтан, инфрадыбыстардың әсерлері кезінде, ағзада
жағымсыз сезімдер тууы мүмкін. Инфрадыбыстардың ұзақ уақыт әсер ... ... ... ету ... ... вегетоневротикалық
симптомдар пайда болады: тітіркендіргіштік, жүрек айну. ... ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейлері есту ағзасымен қабылданады. Осы қабылдау
ортаңғы құлақта инфрадыбыстардың әсер ету кезіндегі дыбыс ... ... ... ... ... ... ... вестибулярлы анализаторларға әсер етеді. Тексерілген адамдарда
бас айналу және тепе- ... ... ... ... ... ... ... жағындағы өзгерістерге жүректің жиырылу
жиіліктерінің бұзылыстары, көбінесе ... ... ... ... ... ... ... жалпы биологиялық
тітіркендіргіш болып табылады. Сенсорлы ... ... ... ... ... жүйесі инфрадыбыстарға өте сезімтал болып тобылады.
Инфрадыбыстың эритроциттердің ... ... ... ... ... ... ... Инфрадыбыстың физикалық сипаттамасына
дыбыстық қысымның орта ... мәні ... ... ... ... ... ... бірге октавалық жолақтар
көрсетеді. 2; 4; 8; 12 және 16 Гц ... 12 ... ... 2; 2,5;
3,15; 4; 5; 6,3; 8; 10; 12,5; 16; 20 ). Инфрадыбыстың жиілік диапазоны есту
табалдырығынан ... ... ... ... ... инфрадыбыс
төменгі жиілік шуылмен ... ... ... ... инфрадыбыс үлкен де ұзын толқынмен ... ... ... ... ... ... ... ағыстардан оңай,
жеңіл өтіп шығады. Белгілі бір жайға еніп, онымен ара қатынасы ... ... ... ... көптеген километрге орналасуына
мүмкіндік береді. Содан басқа инфрадыбыс резонансы жиілік ... ... ... вибрациясын тудырта алады. Инфрадыбыстың тұрғындарға
тигізетін ұзақ мерзімді әсері ұйқының бұзылуына және ... ... ... ... бас ... құсу, дірілдеу, жұтқыншақтағы
ауруларға, ... ... ... ... ... ... ... мен тыныс алу жолының қиындығына алып ... ... ... ... және ... реакцияларды тудырады.
Инфрадыбыстың шектелген зиянсыз деңгейінің ауруға ... ... ... ... ... және адамдағы когнитивті ... ... ... ... ... ... негізіндегі белгілі бір есеп ... ... ... және есту ... ... ... реттеу мен
гомеостаздың көрсеткіштері). Сонымен бірге, біздің елде инфрадыбыстың
тұрған құрылыстары мен ... ... ... ... арналған
мүмкін болатын деңгейлері бар. ... та, ... ... дене ... мен оның әр ... ... әсер ету
фактілерін есепке алу қажет. Вибрация резонанс эффектісіне ... ... ... ... ... ... жиіліктерімен сәикестендірулі
кезінде, оның күшеюі кезінде байқалады. Бауырдың тербелістік резонанстық
жиілігі 5 Гц, бүйректің 7 Гц, ... 6 Гц, бас 20 Гц- ті ... ... ... резонанс 4-6 Гц жиілікті көрсетеді. Ағзаның өзіндік
резонанстық жиілігі мен вибрация жиілігі қарама – ... ... ... ... ... ... мәнділігі өсе бастайды. Адамның
ішкі ағзасындағы тербеліс жиіліктерінің бәрі ... ... ... және оның ... ... диапазонның сыртқы жиілігін ... ... алып ... Адам ағзасының және биологиялық
ұлпаларының резонансын есепке алатын ... ... ... ... жалпы
вибрацияның классификациясы бар: резонансты емес төменгі жиілік -0,1-5 Гц;
резонансты төменгі жиілік 6-10 Гц; ... орта ... ... емес орта ... Гц; ... жиілік -50 Гц – тен жоғары.
Ауру адамдардың жиілігі ұқсас ... ... ОНЖ ... ... және
жүрек, сүйек аппараты мен асқазанның функциясының бұзылуы байқалады.
Инфрадыбыс cәулелердің ... ... ... ... әсері
туралы әдебиет толық емес.
Жаңалығы:
Соңғы жылдар жарияланған ерекше маңызды жаңа ... ... ... ... ... туралы тезис дәлелдейді. Барлық
жеке ғылымға, төмен диапозонды дыбысты биологыялық жүйе ... ... ... емес ... ... көрсеткіштерінің әсер ету механизімі
төменгі дыбысты ауытқуы биосубстратты жақындағанда ғана ... ... ... ... ... және ... ... әлі
де зерттелмеген. Сондықтан, осмостық ... ... ... ... ... және эритроцит мембраналардың төзімділігі қай
дыбыс диапазонда және қай ерітіндісінің иондық концентрациясында өзгеріп
тұрады.
Жұмыстың ... ... ... ... ... ... сәулелердің
әсерін зерттеу
Жұмыстың міндеттері:
1. Эритроциттердің осмостық төзімділігінің ... ... тура 3, 10, 20 мин ... ... зерттеу.
2. Эритроциттердің осмостық төзімділігінің көрсеткіштеріне инфрадыбыс
толқындарының жанама судағы 3, 10, 20 мин ұзақтығымен әсерін зерттеу.
3. Эритроциттердің осмостық төзімділігінің көрсеткіштеріне ... тура және ... ... осы екі ... 3, 10, 20 ... ... зерттеу.
Практикалық маңыздылығы.
Санитарлы – гигиеналық орталықтарға алынған нәтижелер негізінде
инфрадыбыс бар орындарда ... ... ... ... ... маңыздалағы.
Инфрадыбыс сәулелердің әсерін ... ... ... және ... ... ... анықтау.
НЕГІЗГІ БӨЛІМІ
1 Әдебиет шолу
1.2 Қан жасушалары
Солдан оңға: ... ... и ... ... ... микроскоптан алынған. Қан жасушалары — адам мен
жануарлар организмдерінің тіршілігіне тым қажет ... ... ... ... Қан ... эритроциттер (қанның қызыл
жасушалары), ... ... ақ ... және қан табақшалары
(құстар мен төменгі омыртқалы ...... ... ... ... ядро және көптеген органеллалар
болмайды. Эритроцит цитоплазмасы құрамында қанға қызыл түс беретін, тотығу-
тотықсыздану реакцияларына қатысып, ... газ ... ... іс
жүзіне асыратын күрделі белок — гемоглобин болады. Гемоглобиннің ... (Ғе) ... Ал ... мен төменгі омыртқалы ... ядро ... ... ... ... және ... (дәншесіз, түйіршіксіз) болып екі топқа
бөлінеді. Гранулоциттерге эозинофилдер (жасуша ... ірі ... ... ... ... цитоплазмасында көкшіл түсті
түйіршіктер болады) және нейтрофилдер (жасуша цитоплазмасында ... ... ... ... ... ... ... бөліктерден
(сегменттерден) тұрады. Сондықтан, бұларды "сегментті ... ... ... ... ... процесіне қатысып, қорғаныс қызметін
атқарады. Агранулоциттерге лимфоциттер мен моноциттер жатады. Лимфоциттер—
ірі дөңгелек ... ұсақ ... ... өз кезегінде ... және В- ... ... екі топқа бөлінеді. Т- лимфоциттер
организмдегі ... ... ал В- ... гуморальдық
(сұйықтық) иммунитетке жауапты. Моноциттер — ядросының пішіні лобия тәрізді
ірі ... ... ұлпа ... ... жетіледі. Қан
табақшалары (тромбоциттер) қанның ұюын қамтамасыз етеді. Қан — ... ... ... ... ... ... және ұлпалық деңгейдегі зат
алмасуды (қоректік заттарды ... ... ... ... ... ыдырау өнімдерін, керісінше, бөлу мүшелеріне жеткізу,
газ алмасу) ... ету, ... ... ... ішкі ... сақтау, қорғаныс (фагоцитоз, антиденелер, ұю) қызметтерін
атқарады. Қан омыртқалы организмдердің аса маңызды ұлпасы.
Клеткалар өзін ... ... тек ... ғана ... ... Сол сияқты зат алмасудың қажетсіз өнімдер де клеткадан қанмен
бөлініп шығады. ... ... ... ... Ол плазмадан және
плазмаға араласқан пішінді ... ... ... ... ... (қанның қызыл түйіршіктері ), лейкоциттер (қанның ақ
түйіршіктері ) және ... (қан ... ) ... Жоғары
сатыдағы омыртқалы жануарларда пішінді заттардың ... ... ... 35-54% ... ... ... және ішкі ... клеткалар. Оның іші оттегі байланыстырушы белок – гемоглабинге толы.
Қан құрамының 1мм мөлшерінде 5 000 000 эритроцит бар. ... ... ... адамда 7,5 мкм , әдепкі пішіні екі жағы да қушиған дискіге
ұқсайды. Осындай пішінінің арқасында, шар тәріздес ... ... ... ... ... ... осындай ерекше пішіні негізгі
қызметін – ... ... ... ... ... ... ... эритроциттіңмұндай пішінді газдармен байланысатын аумағын
ұлғайтады. Хромопротеиндер алмасуы деп аталатын ... ... ... – 110-130 күн. ... ... әр ... ересек адамдарға олардың 0,8 % мөлшері жаңарады, әр минут сайын 160
млн эритроцит ыдырайды және ... ... ... ... бар, ... ... жоқ клеткалар.
Ересек адам қанының 1 мкл мөлшерінде ... ... ... Дені ... мал мен ... адам ... ... саны біршама тұрақты. Ал
лейкоциттер саны организм күйіне, ... ... ... ... Лейкоциттердің бірнеше түрі бар. Олардың ішінде негізгі екі ... ... ... мен ... ... ... ... заттардан қорғайды. Полиморфты ядролы лейкоциттер организмге енген
бактерияларды және ... да ... ... жояды. Олар активті түрде кез-
келген микробты ұстап ... жеп ... ... ... ыдырап өзгеруіне
лизоцим белсенді қызмет атқарады. Лимфациттер – антиденелер ... ... ... ... ... Лимфоциттер қандағы барлық
лейкоциттердің 25- 40 %мөлшеріндей болады. Қанның 1 мкл ... ... ... ... ... бар. Олар ... түйіндерінде,
жұтқыншақтың бадамша безінде, көкбауырда, тимус безінде және жілік майында
түзіледі. Тромбоциттер- ... ... ... домаланған пішінді
келеді. Олар жілік ... ... де қан ... 5-11 күн ... одан ... ... өкпеде және көкбауырда ыдырап бұзылады
да,организмде қайтадан жаңасы ... ... ... ... ағуын тоқтатуға және қанның ұюына қатысу.
1.3 Баланың қан жұйесінің морфо - физиологиялық ... ... ... мен ... және қан ... Адам организмінің
тіршілігі днеге қуат беретін қоректік заттарды қабылдап, оларды ... ... ... ... ... ... организмде қорытылып,
оттегінің қатысуымен болатын тотығу барысында энергия бөледі. ... осы ... ... ... ... зат алмасудан
пайда болған организмге қажетті заттармен қоса, қажетсіз, тіпті денені
уландыратын ... да ... ... ... зат алмасуының нәтижесінде
денеде аммиак, мочевина, фенол, индол, ... ... улы ... ... ... адамның өмірі клеткаларға аса қажетті қоректік заттар мен
оттегіне және организмдегі зат ... ... ... ... ... ... байланысты. Мұның бәрін тасымалдау қызметін денедегі қан
атқарады. Қан күллі ... ... оның ... ... ... ... химиялық заттарды әкеліп, қажетсіз заттарын әкетеді.
Мұнымен ... қан ... ... ... ... ... ... қасиеттерін қамтамасыз етеді және мүшелердің ... ... ... Ерте ... ... қанды “тіршілік өзені”
деп бекер атамаған. Яғни қан және өмір бір – ... ... ... қан бар ... өмір бар, қан ... тіршілік тоқталады. Қанның
маңызды қызметтерінің іске асып орындалуы, оның ... ... ... ... денесіндегі қан – организмнің сұйық негізгі ішкі ... ... ... ... адамда 4,5-6 л шамасында, яғни дененің жалпы
салмағының 6-8%. Жаңа ... ... ол 10-20%, 1 ... 9-13%, 5-7 ... ... ... ... барлық қанның 50% қан ... қор ... ... ... бауыр, көк бауыр, өкпе және тері ... ... қан қоры адам ... ... қан ... ... ... ал денедегі қанның 50-60%жоғалса, адам ... Қан ... ... ... ... Бұл ... қан сары денеде,
бауырда, көк бауырда және сүйектің кемігінде өндіріледі. Ұрықтың ... яғни ... қан ... ... ... ... басталады да, қанның үнемі өндірілуін қамтамасыз етеді. Қан ... ... ... сары ... ... өндіріле бастайды. Сары дене семіп,
азайып, кішірейе бастағанда, қан ... ... ... ауысады. Бауыр
ұрықтың 3-4 апталық өмірінде пайда бола бастайды. Жаңа ... ... ... ... қуысының 2/3 бөлігін алып ... ... ... ... бастап бауырдың аумағы кішірейеді де, 3-4 ... ... ... ... ... Жаңа ... ... бауырының салмағы жалпы
денесінің 4,33%-ына тең болса, ересек адамда ол ... тең. 8-10 ... ... 2 есе, 2-3 ... 3 есе ... ... атқаратын қызметі
өте көп ол ... зат ... ... ... және ... ... Ұрықтық кезде бауырдың қан өндіретін 5 апталық
өмірінде ол қан өндірісінің ... ... ал бала ... ... ... ... ... әлсіз болғанда бауырдың қан өндіру қызметі
жалғасады. ... 14 ... ... көк бауырда қан өндіру ... көк ... қан ... бәрі де ... Жаңа ... көк бауырының салмағы баланың денесінің ... ... ... ... ... Баланың денесі өсе келе, көк бауырының
салмағы да артады. 5 айда оның салиағы жаңа ... ... ... 2
есе, 1 жаста 3 есе, 10 жаста 10 есе артады. Сүйектің ... ... ... 4- ші ... ... ете ... да 6- шы ... бастап ол қан
өндірудің орталығына айналады. Бала туар ... ... ... ... ... толы болады. Ол негізінен қан клеткаларынан тұрады. Тек 3-4
жастан бастап қан клеткаларының арасында май клеткалары пайда бола ... 7 ... ... ... ... жілік сүйектерінің бастарында ғана қалады.
15 жаста барлық жіліктер майға толады деуге болады. Қызыл ... ... ... ... ... Алдымен кәрі жілік пен асықты
жілікте, кейіннен тоқпан ... пен ... ... ... ... ... ... қызыл кемігіндегі қан өндіру қызметі 3 жаста, 7, 10
және 13 ... ... орын ... ... ... ... ... 2- ші
айында қан тамырлары жолының бойында пайда бола бастайды да, кейбіреуларі
бала туғаннан кейін ... 4-8 жас ... ... ... ... ... ... дамып, 8-12 жас аралығында лимфа түйіні мүше
ретінде толық жетіледі. Лимфа түйіндерінің ... ... ... ... ... ... ... құрылысы тұрған орнына байланысты:
терең орналасқан ... ... гөрі тері ... ... ... көбірек болады. Дененің тұла бойындағы және аяқ-
қолдардағы түйіндердің милы қабаты күштірек дамиды, ал ... ... ... ... милы ... ... болады. Лимфа түйіндерінің
аумағы баланың жасы ұлғая келе өседі. Лимфа түйіндері тікелей қан ... ... ... ... ... және лимфа сұйықтығының
қозғалысын реттеу қызметтерін де атқарады.
Қан өндіру мүшелерін ... қан ... ... ... қан өндіру қызметі бұзылса, босқа мүшелер оның орнын басады. Қан
өндіру мүшелерінің бәрі ... ... ... бар ерекше
клеткалардың көмегімен қанды бактериялардан, өлі клеткалардан ... ... ... қан өндіру мүшелерінде өздері арқылы өтетін сұйықты
жинау қабілеттері болады, қажет болған кезде сол ... қан ... ... ... апталарында сары денеде түзілген қан клеткаларында
пигмент болмайды, кейіннен ғана гемоглабині бар ... ... ... лейкоциттер өндірілмейді. Бауырда ядролы және ядросыз эритроциттер,
лейкоциттер мен тромбоциттер өндіріледі. Лимфа түйіндері мен ... ... ... сүйек кемігінде эритроциттер ... ... Қан ... ... қызметі жұйке және
гуморалдық жолдармен ... ... қан ... қабілеті сыртқы және
ішкі орталардың жағдайларына байланысты болады. Тамақ, оның ... ... ... дене ... ... ... ортаның экологиялық
жағдайларының қан өндіру қызметіне әсері күшті.
1.4 Қанның құрамы және оның ... ... ... ... мен ... Қанның құрамы өте күрделі. Қан пішінді
элементтер, яғни қан клеткаларынан және сүйық плазмадан ... ... ... ... ... ... ... ақ клеткалары
лейкоциттер және қызыл пластинкалары тромбоциттер ... ... ... ... қанның 55-60%- ын, ал плазма 40-45%-ын құрады. ... ... да ... оның 90%-ға ... су, 7-8%белоктар, 2%түрлі
органикалық және бейорганикалық заттар. Оның құрамында ... ... ... 0,1%, 120 мг/% ... ... 0,9% көмір сутегі, минералды
заттар- натрий, кллий, ... хлор ... амин ... ... 4-10 мг/ %, мочевина 10-25 мг/% тұрлі ферменттер, ... ... ... т.б. ... болады. Плазманың белоктарының
негізгілеріне альбуминдер 4,5% ά, β, γ глобулиндер 2-3%, фибриногендер 0,2-
0,3% жатады. Плазманың ... ... мен ... ... қанның
маңызды физикалық және химиялық қасиеттеріне жатады. Плазманың осмостық
қысымы деп аның ... ... және ... ... ... ... ... Плазманың осмостық қысымы ондағы
минерал заттарының мөлшеріне байланысты: ... ... көп ... ... ... ... да көп болады. Қан
клеткалары мен денедегі ... ... ... ... осмостық
қысымының тұрақтылығының маңызы зор. Қанның белсенді ... ... ... ... ... байланысты және оны pH
реакциясы деп белгілейді. Қанның белсенді реакциясының тұрақтылығы денедегі
күллі ... ... ... ... үшін ... ... ... pH=7,36 тең,бұл әлсіз сілтінің реакциясы.
Қанның белсенді реакйиясының тұрақтылығына қанның буферлік жүйесінің ... бар. ... ... ... ... ... ... келетін
зат алмасуының нәтижесінде қышқыл немесе сілтілі ... бар ... ... ... дене ... мұғылданғанда қанға ... ... ... ... ... ... ... буферлік қасиеті
гемоглобин, карбонаттар, плазманың белоктарының ... ... ... ... аса ... гемоглобиндік және
корбонаттық буферлік жүйелер. Қанның меншікті салмағы ересек адамда 1,055-
1,063 ... Жаңа ... ... ... ... салмағы аздап жоғарырақ
1,060-1,080 кг/м³. Сәбидің өмірінің ... ... ол 1,050 ... ... ... де ... ... көтеріліп ересек адамдікіндей болып,
өмір бойы сол ... ... ... тағы да бір ... ... Қанның тұтқырлығын судың тұтқырлығымен салыстырады. Судың
тұтқырлығы 1- ге тең деп алынса, жаңа ... ... ... тұтқырлығы
алғашқы күндері 10,0-14,8 болады. 1- ші айдың соңында ол 4,8 дейін ... ... ... осы ... ... Оның ... онша көп емес,
алғашқы 1 жаста орта есеппен 4,6, 1-3 жасқа дейін 4,57, 3-15 жас ... ... ... 8-11 жас ... ғана ... ... айтарлықтай 2,9-дан
5,5-ке дейін ауытқиды деген мәліметтер кездеседі. Қанның тұтқырлық шамасы
жынысқа байланысты емес, орта есеппен ... ер ... 4,6, ал ... 4,58-ге тең болады. Қан плазмасының тұтқырлығы оның жалпы
тұтқырлығына қарағанда аз, не бары 1,88. ... ... ... оның
мөлшері, физикалық және химиялық қасиеттері шамамен алғанда тұрақты ... Бұл ... ... ... мен ... жүйелер реттейді.
Адамның қанының температурасы тұрақты болады. Бір тәуліктің ... ... ... шамасында ғана өзгереді. Температураның
аз мөлшерде көбейгені – денедегі аурудың белгісі. Ал температура төмендесе
адамның “әлі ... яғни ... ... Қан ... және ... ... ... салқындатылады. Қанның құрамы мен қасиеттеріндегі
өзгерістер орталық жүйке ... әсер ... ... ... ... |
|1. Температура ... ... ... ... ... ... ... |3-4 ... қысымда|
| | ... ... өліп ... ... ... |Бас ауырады ... ... рН | ... ... ... Глюкоза (қант) |Мазасызданады.Әлі құрып,| ... Су ... ... сезім |Артерия қан қысымы |
| ... ... ... ... ... Натрий ... | |
| ... ... |Бас ... Басы |
| | ... ... ... |
|7. Кальций | ... дәл ... |
| ... ... ... |Әлсіздік. |
| | ... ... |
| | ... |
| ... ... ... | |
| ... ... ... Ұйқы ... |
| ... ... еттерінің |
| | ... ... 1 - ... сәл ... ... ... әсері
Бұл кестеде ішкі орта, яғни қанның құрамы, жүйке жүйесінің ... ... орын ... ... ... ... сәл ғана
өзгерісі орталық жүйку жүйесіндегі клеткалардың ... және ... ... әсіресе балалардың мінез-құлықтарына үлкен әсер етеді. Бірақ қанның
өте тамашабір қасиеті бар: ол бір мезгілде өз құрамының тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... етеді. Үнемі
өзгере отырып, көптеген физиологиялық жүйелердің қызметіне ... ... ... заттардың бәрін сақтай алады.
1.5 Қанның қызметтері
1. Қанның тыныс алуға қатысты ...... ... ... ... қан ... оттегін өкпеден барлық ұлпаларға жеткізеді. Сөйтіп
оларлы ... ... ... Сол ... ... ... ... алу мүшесіне жеткізеді. Бұл қызметті қан құрамындағы эритроцит, оның
гемоглабині атқарады. ... ... ... гемоглобин молекуласында
төрт гем бар. Демек феррум саны да төртеу және оның әр ... ... ... ... ... да ... ... гемоглобиннің
қатысуымен тасымалданады, дәлірек айтқанда ол ... ... ... атқарады. Көмір қышқыл газдың аздаған бөлігі ... ... ... ... ... тасымалдық қызметі – ас қорыту мүшелері қоректі қорытып,
өзіне сіңіргеннен кейін амин ... ... май ... бейорганикалық қосылыстары, су және басқа да қоректі заттарды
қан организмнің ұлпаларына және ... ... Сол ... ... ... қалдық өнімдерін ол сияқты зат алмасудың ақырғы ... ол ... зат ... ақырғы қалдық өнімдерін бөліп сыртқа
шығарушы ... ... ... жылуға қатысты қызметі- судың жоғары жылу сыиымдылығына
байланысты (қан құрамының 83%су ), қан ... ... ... ... ... ... организмге таралуына мүмкіндік жасайды.
Сол сияқты жылудың ... алу ... және тері ... ... ... шығуына
мүмкіндік береді. Денеде температураны тұрақты деңгейде ұстау үшін де қан
маңызды қызмет атқарады.
4. Қанның реттеушілік қызметі – қан ... ... ... Ол ... және ... да ... ... заттарды,
биохимиялық реакция жұретін нысана – мүшелерге жеткізеді. Сол сияқты су ... ... ...... ... pH ... ... Осылайша гомеостаз – организмнің ішкі ... ... яғни ... ішкі ... ... және қасиеттері біршама
тұрақты қалыпта сақталады.
5. ... ... ... – қан ... ... ... ... бар. Олар ... ... ... ... ... ... Қанның маңызды қорғаныс ... оның ағуы ... ... ... қызметтері:
Тіршілікке қажет заттарды тіндерге жеткізеді, ал зат алмасу өнімдерін
сыртқа ... ... ... ... қызметі).
Оттегін өкпеден тіндерге, жасушалардағы көмір қышқыл газды ... ... алу ... Ішек - ... ... ... су мен тұздарды (минералдарды) тіндерге жеткізеді (трофикалық
яғни нәрлендіру қызметі). Зат алмасу ... ... ... ... ... уытты заттар, азот қалдықтарын тіндерден бүйрекке,
өкпеге, тер бездеріне, ішекке апарады. ... ... ... тастайды
(экскрециялық қызмет). Қан жасушалары (лейкоциттер), плазмадағы антитәндер
денеге енген ... ... ... жат, улы ... ... ... Адам ... көптеген әрекеттерді,
үрдістерді реттеуге катысады (гуморалдық реттеу). Қандағы биологиялық әсері
күшті заттар гормондар, медиаторлар, ... ... мен ... ... ... ... ішкі ... орналасқан хеморецепторларды
тітіркендіру арқылы әсер етеді ... ... Қан ... ... тін ... креаторлық байланыста болады. Креаторлық
байланыс жаңарған ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Жаңа жасушалар құрылысы жағынан
ескілеріне ... болу үшін ... ... ... өте зор. ... ... макромолекулалар тасиды. Мағлұматтар бір жасушадан
екіншісіне ... ... ... және ... ... ... Мұндай
макромолекулаларды басқа тіндерге қан да жеткізіп отырады. Қан ... ... ... ... ... жасушалар мен тінаралық сұйықтықтың
коллоидтық, осмостық тұрақтылығын ... ... ... ... ісіп не ... ... PH тұрақтылығын сақтауда буферлік рөл
атқарады. Қан көп энергия шығарып ... ... ... ... ал суыған
ағзаларды жылытады. Сөйтіп, дене қызуын бірқалыпта сақтауға қатысады. Қан
жүйесіне қан жасушалары түзілетін, олар ... ... және ... ... (Ланг). Қан жасушалары сүйек кемігінде (жілік майында) жасалады.
Лимфоциттердің әрі ... ... ... ... ... ... тимуста ішекте, бадамша бездерде өтеді.
Эритроциттердің пісіп жетілуі, жарылуы – ... ... ... сондай – ақ тромбоцитопоэз үздіксіз өтіп ... ... ... қан ... біразы бұзылады, ыдырайды, олардың орындарын
жаңа, жас жасушалар басады. Эритроцит, ... ... ... ... ... Қан ... шыққан ең жас эритроциттер
ретикулоциттер деп аталады, олардың саны сау ... ... ... 1% - нен көп ... ... ... ... бояумен
боялатын торлы зат болады. Бұл зат, эритроциттер ... ... ... ... – 40 ... ... яғни эритроцит ... соң ... ... ... қанға толық жетілмеген эритроциттердің
шыққанын көрсетеді. Эритроцит қанда 120 ... ал ... ... ... ... ... жасайды. Кейбір лимфоциттер адам қанша жасаса,
сонша жасайды. Ал ... ... 8 – 11 ... ... көбі ... ... бауырда ыдырайды. Жарылып ыдыраған
эритроцит ... ... 95% - і ... ... жаңа
эритроциттің құрамына кіреді. Эритроциттер 3 түрлі жолмен ыдырайды. Ең жас
эритроциттер қан ағысына ілесіп жүріп ... да ұсақ ... ... ... ең ... эритроциттер ғана қалады. "Кәрі"
эритроциттерді мононуклеарлы (бір ядролы) фагоциттік жүйе (МФЖ) ... ... ... МФЖ ... мен ... көп ... Кейбір
көне эритроциттер қанның өзінде гемолизге ұшырайды. Лейкоциттер де жаңарып
отырады. Олардың көбі қан тамырынан тысқары шығатын ... ішек ... ... ... ... ... өтіп, сыртқа шығады. Қандағы
ыдыраған эритроциттер саны әрқашан жаңадан ... ... ... ... ... ... тиіс. Бұл сәйкестік жүйке жүйесі және қан (гуморалдық
заттар) арқылы ... ... ... ... ... ... қан жасушаларының түзілуін тездетсе, парасимпатикалық
жүйке (кезеген жүйке) оны керісінше тежейді.
В.Н.Черниговский, А.Я.Ярошевский қабылдағыштардың қан ... ... ... сол ... жүйке жүйесімен қалайша екі
жақты байланыс жасайтынын анықтады. Қан ... ... ... ... ... ... хабар бірден орталық жүйке жүйесіне
жетеді. Ал одан шыққан серпіністер ... ... ... қан ... бағытталады. Рефлекстік әсерленіске гипоталамус, гипофиз және
вегетативтік жүйке жүйесі қатысады. Қан түзілу үрдісіне ... ... әсер ... Қан ... ... (СГГ, АКГГ) бүйрекүсті безі, қалқанша
без гормондары ... ... без ... ... ... ер адам ... керісінше, оны үдетеді. Жүйке жүйесі,
эндокринді бездер қан түзілуіне (гомопоэзге) көбінесе гормондар арқылы әсер
етеді. ... ... ... (глюкопротеидтер)
негізінен бүйректе, сондай – ақ бауырда, көкбауырда ... ... ... (гипоксия) эритропоэтин рефлекстік жолмен көбейеді. ... ... ... саны азая бастаса, рефлекстік ... саны ... ... ... ... тромбоцитопоэтиндер
әсер етеді. Қан жасушаларының түзілуіне B12, B15, C витаминдері ... мен ... ... ... ... ... ... әрі кеңейте түсті. Гомеостазды тұрақты сақтауға ... ... ... ... өз ... гомеостаз жүйелердің қалыпты қызмет
атқаруларына ықпал етеді. Егер организмнің ішкі ортасының химиялық ... ... ... ... өзгеретін болса, оларды тұрақтандыруға
бағытталған көптеген физиологиялық жүйелер біртіндеп ... ... ... ... тыс ... судың мөлшері азайса, қандағы
вазопрессин ... ... ... ...... ... ... суды қайтадан денеге сіңіреді. Сонымен, ... ... кез ... ... ... ... ... жүреді. Организмнің жатырлық дамуының бастапқы кезеңдерінде
олардың физиологиялық функцияларын реттеуді дамып келе ... ... ... түзілетін химиялық заттар атқарады.
Функцияларды реттеудің осы сияқты жолдары организм дамуының кейінгі
кезеңдерінде де ... ... бір ... ... ғана қамтитын
болады. Жоғары сатыдағы жануарлар ... ... ... ... осы жолмен жүзеге асады. Функцияларды реттеудің мұндай
жолы тарихи жағынан (филогенетикалық) көне жол болып ... Бұл ... ... ... организмдер тіршілігінде кең тараған. Олардың
организміндегі функцияларды реттеу рөлін зат ... ... ... ішілік химиялық активаторлар деп аталатын химиялық заттар атқарады.
Пайда болған химиялық активаторлар ... ... ... бір клеткадан
екіншісіне еркін таралып отырады. Эволюциялық дамудың ... нерв ... және көп ... ... ... ... өзара
үйлесімді қызмет атқаруында жетекшілік рөлге ие болды. Дамудың одан кейінгі
барысында нерв элементтердің кейбіреулері биологиялық ... ... ... ... ... ... қасиетке ие болады.Нерв клеткаларының мұндай
жүйелерін нейросекторлық клеткалар деп атады. Кейіннен ... ... ішкі ... ... ... ... қалыптасады. Ішкі секрециялық
бездерде түзілетін секреттер бірден қанға ... ... ... ... ... мүшелер мен жүйелерге әсер ете бастады. ... ... ... ... мына ... ... клетка
ішілік химиялық заттар нерв ... ... ... ... ... жануарлар организмінде
жоғарыда келтірілген реттеу механизмдерінің ... түрі ... ... біртұтастық қасиетін сақтап, оны қоршаған орта ... нерв ... ... роль ... Гомеостаздық нейро – эндокриндік реттелуі. Гомеостаз және оның
реттелуі. ... және оның ... ж. ... физиологі Уолтер Кэннон ішкі ортаның, организмнің
басты – ... ... ... ... ... ... үшін гомеостаз деген жаңа термин ұсынды. Гомеостаз деп
қан көлемі мен құрамының және ... ... ... тұрақтылығы, яғни ... ... ... қан ... дене температурасы т.т.) айтады.
Жасушалардың тіршілігіне байланысты және ... ... ... ... ... ... ... әрдайым гомеостаздың
сақталуына қауіп төндіретін жағдай болып саналады. Бірақ ... ... өкпе ... ... ... ... арқасында, сондай ақ
денедегі арнайы механизмдердің қатысуымен гомеостаз әдетте ... орай ішкі орта үшін ... ... гөрі ... ... ... тән. Мұны ... дейді.
Қан - жан - ... ... ... аса ... ... ... қанның 25-30% сыртқа ағып кетсе, тіршілікке қауіп
төнеді, ал 50% ағып кетсе өледі. Қан ... ... ... ... не қан
ағысы тым баяуласа адам өлуі ... ... ... ... ... ми ... ... уақытында келетін қан мөлшері азайса, 5-6
минуттан кейін бұзыла бастайды.
2.1 Эритроциттердің физиологиялық ... ... ... ... ... ... ... жатады. Бұлардың ішіндегі ең көбі эритроциттер, яғни
қанның қызыл клеткалары. ... саны ... ... ... ... 1мкл ... 4,5-5 млн., ... 4-4,5 млн. Қанның қызыл клеткалары
ядросыз, диаметрі 7-8 мкм, ал ... 2 мкм. ... ... ... ойыңқы келетін линза іспетті болады. Мұндай пішін клетканың ... ... ... ... ... ... ... оттегін
өкпеден дененің күллі клеткаларына және ұлпаларына ... ... ... ... ... ... ... заты гемоглабиннің қатысуымен
орындалады. Гемоглабин күрделі зат. Ол гем деп аталатын, құрамында екі
валентті темірі бар ... ... және ... ... ... Гемоглобин
өкпе қуысында оттегімен оңай ... ... ... организмнің ұлпаларына қанмен ... да, ... оңай ... ... ... мен О2 ... ... Босаған
оттегі ұлпалардың клеткаларының тотығуына қатысады, ал ... ... зат ... ... болған көмір қышқылын ... ... ... Бұл да ... ... қосынды, қанмен
өкпеге барып, көмірқышқыл газын босатады, ... ... ... ... ... ... ... оттегін, ұлпалардан өкпе
қуысына көмір қышқыл ... ... ... ... газы ... ... ... мен көмірсутегін қосып алу екі валентті ... ... ... ... ... ... немесе «иіс газымен» уланғанда)
гемоглобиннің құрамындағы екі валентті ... үш ... ... ... СО2 карбоглобин деп аталатын берік ... ... ... ... ... денесіндегі тотығуғак оттегі жетіспейді, гемоглобиннің көп
мөлшері карбоглобинге айналғанда бала өліп қалады. Мұндай жағдайда ... ... ... мол ... ... қажет, сонда гемоглобин екі валентті
темірі бар ... ... ... адам тірі қалады. Эритроциттер қан
плазмасының осмостық қысымының өзгерісіне аса ... ... ... ... ... ... оның құрамындағы гемоглобин ... ... ... ... ... ... басты міндеті –
оттегін тасымалдау қабілетінен айырылады. Гемоглобиннің қан плазмасына
шығуын ... деп ... ... ... ... ... ... де, қан жүрісін қиындатады. Егер ... ... ... біраз уақыт қойса, оның құрамындағы эритроциттер тұна
бастайды да, бетіне қанның сары суы шығады. ... тұну ... ... ... РОЭ ... СОЭ ... қалыпты жағдайда ер адамда 3-9
мм/сағ, әйелде 7-12 мм/сағ шамасында ... ... ... ... диагностикасында аса маңызды көрсеткіш. Жаңа туған
сәбидің қанында 2 түрлі эритроциттер бар: а) ... ... ... эритроциттер. Бала туар алдында оның қанында көп мөлшерде қалыпты
эритроциттер қосылады. Сондықтан жаңа туған сәбидің алғашқы сағатында 1 ... 6,5 – 7,2 млн ... ... ... ... ... баланың
қанына біраз шамада жаңа эритроциттер қосылады да алғашқы 5-6 сағатында 1
мм3 6,62 – 7,5 млн ... ... ... ... ... ... эритроциттер ыдырап, орнына жаңа эритроциттер қосылады, сондықтан
олардың саны бірінші тәуліктен бастап азая бастайды. 24 ... ... мм3 ... ... ... ... 1 аптадан кейін 5,54-6,21 млн,
10 күннен соң 4,80-5,70 млн шамасына дейін азаяды. Бұл ... ... ... ... байланысты жағдай.
Алғашқы 1-2 жаста эритроциттердің саны баланың тұрмыс жағдайына, ауа
райына т.б. сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... өзгерістер 5 пен 7 жас, 12 мен 14 жас арасында да ... ... ... ... ... саны ... келеді. Оның
мөлшеріне баланың ұйқысы, тамағының құрамы, күн кестесінің ... да ... ... бала жасына лайық мөлшерден аз ұйықтаса, сол күні ... ... саны 0,7-1,2 ... ... ... гемоглобиннің мөлшері нәрестеде ересек адамнан жоғары болады.
Егер ересек адамның эритроциттеріндегі ... 100 ( деп ... ... сәбидің қанындағы гемоглобин 140-145( болады яғни 100 мл ... ... г ... бар. ... бірге сәбидің гемоглобиндерінің оттегін қосып
алу қабілеті де аздап жоғары: ересек адамда 1 г гемоглобин 1,34 мл ... ... 1,40 мл ... ... ... Сондықтан жаңа туған сәбидің
оттектік сыйымдылығы 35 мл (ересек адамда 18-21 мл) болып, зат ... ... ... ... Екі-үш жастың арасында эритроциттердің
саны 5-5,5 млн/1мкл. Бұл кезде эритроциттердің диаметрі аздап ... ... ... 2 жаста 80-90(, 3 ... ... 100( ... яғни ... ... ... ал ... сыйымдылығы
ересектерден әлі де болса жоғары. Тек 4-6 жаста эритроциттердің ... ... және ... ... ... сыйымдылығы
ересектерден әлі де болса ... Тек 4-6 ... ... саны,
пішіні, мөлшері және гемоглобиннің қасиеті, ... ... ... ... ... тұну ... жаңа ... нәрестеде
0,5 мм/сағ, туғаннан кейін біртіндеп ол артады: 1 жаста 2 мм/сағ, 2-3 ... ... 5-6 ... 4-5 мм/сағ, қыздарда 7-11 жаста, ер балаларда ... 3-9 ... ... ... ... ... ... (7-12 мм/сағ) жақындайды. Адам денесіндегі эритроциттердің
өмір ұзақтығы 90-120 күндей, бірақ олар үнемі ... ... ... және ... мүшелерде ыдырап, жаңа жас эритроциттер сүйек кемігінде
өндіріліп, қан айналымына ... ... ... эритроциттер
ыдырағанда босайтын темір иондары сәбидің терісінде қор ретінде жиналады
да, тотығып баланың терісі ... ... Мұны ... ... ... ... бірақ ол жұқпалы Боткиннің сары ауруына байланысты емес, қордағы
темірдің тотығуынан болған. Кейіннен ... ... ... жаңа ... ... ... да, терінің түсі дұрыс қалпына келеді.
3 ОСМОСТЫҚ ҚЫСЫМ
Осмостық қысымды ... үшін ... ... ... Мысалы, көк түсті мыс сульфатынын бетіне жайлап айдалған су
қоссақ, су ... ... ... ал мыс ... молекулалары
жоғары қабатқа өтіп, бүкіл көлемде ерітіндінің қоюлығы (концентрациясы)
теңескенге дейін ... ... ... Әрине бүл құбылыс ... ... ... қозғалысының нәтижесінде энтропиялық фактордың
әсерінен өздігінен жүреді. Ерітіндінің барлық жерінде химиялық потенциялы
теңескенге ... яғни ... ... ... ... ... ... таралуына дейін құрамдас бөліктер химиялық потенциал ... аз ... ... ... Енді ... бір бөлігі екінші
бөлігінен жартылай өткізгіш мембрана арқылы ... ... ... ... ... мембранадан ерітіндінің бір құрамдас
бөлігі өте алады (мысалы, су), ал ... бір ... ... ... зат) ... болғандықтан, бір бағытта жүретін яғни ... ... ... ... ... ... Міне осы бір ... осмос деп, ал оны болдыратын мембрананың бірлік ауданына түсетін
күшті осмос қысымы деп ... ... ... ... де, ... ... ... қоюлығы көлемде толық теңдеуге мәжбүр болатыны
байқалады. Осмос кезінде бұл ... тек қана ... ... ... ... ... ... ғана өтіп, еріген зат ... ... ... ... ... осмостың механизмі әр түрлі
болуы мүмкін. Кейбір жағдайда мембранадан тек еритін заттар ғана ... ... ... ... ... оңай ... аралық
тұрақсыз заттар түзеді, сондай-ақ басқа да әр түрлі жағдайлар болуы мүмкін.
Жартылай өткізгіш мембраналарды үш түрлі топқа ... ... ... ... мен ... қабыршықтары, мысалы ішек ... ... т.б., ... топқа жасанды түрде органикалық заттардан
алынған мембраналар ... ... ... ... үшінші топқа бейорганикалық ... ... ... ... ... ... ... мыстың гексациано
(II) ферраты Сu 2 Ғe (СN6)).
Оны ең ... 1877 ж. В. ... қант ... осмостық қысымын
өлшеуге қолданды. Мыстың гексациано (II) ... мыс ... мен ... (II) ... ... қан ... ... алады:
2 СuSО4 + К4 [Ғе(СN)6 ] = = Сu2 [Ғe(СN)6 ] + 2 К2SО4
Мыс гексациано (II) ферраты ... ... оны ... үшін өте ... тесіктері бар затқа тұндырады (мысалы, саз балшықтан
жасалған ыдысқа мыс сульфатын құйып, оны К4 [Ғе(СN)6 ] ... ... ... ... ... ... ... үшін жартылай өткізгіш
қабырғасы бар ... ... ... ... ... оны ... да, тығынға түтікше енгізседі, ал ... ... ... ... ... ... құралды осмометр деп
атайды. Қарапайым осмометрдің ... ... ... Қант
ерітіндісінің әр түрлі концентрациясының тағы басқа да ... ... ... В. ... және Д. Фриз ... Олардың мәліметтеріне
сүйене отырып Я. Вант-Гофф (1885 ж.) ерітіндідегі заттың күйі мен ... газ ... ... ... ... Оны ... заңы деп ... Заң былай тұжырымдалады: ... - ... ... ... ... сол зат газ ... болып, ерітінді көлеміндей
көлем және ... ... ... ... ... ... тең болады:
Росм · V = п RТ ... Росм — ... ... н / м2 ; V - ... ... м3,
36-теңдеуден:
Росм= п /V · R · Т = С · R · Т ... ... тек ... ... ... ... ... ондай ерітінділерде еріген зат молекулаларының өзара әрекеттесуі
болмайды. ... ... ... температурадан осмостық қысым ерітінді
қоюлығына тура пропорционал екенін көре ... Росм = Кт ... = ... ... қату температурасы төмендеген кезде де ... тура ... ... ... ... = Кт · ... ерітіндінің осмостық қысымы мен оның қату температурасының
арасында да өзара байланыс бар, оны былай көрсете аламыз:
Росм.1 / ... = ... / ... ... және ...... ерітіндінің осмостық қысымы
мен қату температурасының кемуі, ал ...... ... ... мен қату ... кемуі. Сонымен 38-теңдеуден мынадай
тұжырым шығаруға болады: екі ерітіндінің осмостық ... ... ... қату ... ... ... ... мембрананың табиғатына байланысты осмостық қысымды өте
дәл өлшеу оңай ... ... ... ... өлшеуге қосымша тәсіл
ретінде криоскопиялық тәсілді қолдануға болады. Криоскопиялық ... қату ... ... өте дәл өлшеуге болатынын жоғарыда
айтылды. Осмостық қысымның биологиядағы маңызы. Осмостық қысымның жануарлар
мен өсімдіктердің тіршілігінде манызы зор. ... ... ... ... алмасуы және т.б. су мен еріген заттардың ... әр ... өту ... байланысты. Организм торлары әр
түрлі заттардың сулы ерітіндісінен ... ... ... ... ... ... осмостық қысымы су шекарасында 4—20 ... Егер ... ... торларын суға немесе қоюлығы аз ерітіндіге
батырсақ, онда су торға еніп, гидростатикалық ... ... Оны ... атайды, басқаша айтқанда, ол тордың серпімділігін сипаттайды. Міне ... ... мен ... ... ... мен тұрақтылығын
анықтай түседі. Егер организм торларын таза айдалған суға батырсақ, ... ... ... ... ... ... жарылып кетуі мүмкін. Оны
лизис деп атайды. Мысалы, эритроциттер суды ... ... ... (гемолиз).
Ал егер организм торларын ондағы ерітіндіден қою ... ... онда су ... ... сыртқа шығатындықтан, торлар
жиырылады. Бұл құбылыс плазмолиз деп аталады. Бұл ... ... түз ... ... өте көп мөлшерде қосып, консервірлеу үшін
қолданылады. Сонда микроорганизмдер ... ... өмір ... Әр ... ... ... қан ... осмостық қысымы
(0,9% NаСІ-дің немесе 0,15 м ... ... ... осмостық
қысымындай болатынын көрсетті. Сол себептен «физиологиялық ерітінділер»
дегеніміз — сол 0,9% NаСІ ... ... ... ... ... осмостық қысым керсететін ерітінділер изотондык,
ерітінділер деп аталады.
Олай болса, ... бен ... сол ... ... негізделеді. Берілген изотондық ерітінділерден қоюлығы
(концентрациясы) ... ...... ал ... аз ... ... ... деп аталады. Медицинада көп ... ... ... ... жағдайда гипертондық ерітінділер де
(мысалы, көздің ішкі қысымы жоғарылайтын глаукома деген ... ... ... енгізгенде ол көздің алдыңғы жағындағы судың артық мөлшерін
өзіне ... ... ... ... ... ... ... NаСІ-
дың гипертондық ерітіндісіне батырып, жараның үстіне қойса, жараның іріңін
осмостың ... ... ... ... ... Сол арқылы дененің жаралы
жерлерін микроорганизмдерден тазартады. Осмостық ... ... суды ... әсері зор. Жапырақтар суды жоғалтқанда оны өсімдік
бұтақтарынан осмостық сору ... ... ал ... оны ... ... тамырлары топырақ құрамынан алады. Кейбір жануарлар
мен адам организмдерінде осмостық қысым ... ... 7,7 — 8,1 ... ... Оның ... сілекей, тер, су буы т.б. сияқты бөлінетін
заттардың мөлшері арқылы әр түрлі жолдармен реттеледі.
Тұзды тамақ ... ... ... қысыммен түсіндіріледі, су ішкен
кезде оның шамасы сол 8 атм-ға жақындап ... Осы ... ... ... ... ... ... зор екенін көрсетеді.
4 Биологиялық мембраналар құрылымы, қасиеті.
Мембраналар ...... ... зор жасушалар биофизикасының
негізгі тарауы. Көптеген тіршілік үдерісі, өзгеруі ... ... ... ... әкеледі. Осы ауытқуларды емдеу
шаралары көп ... ... ... әсер ету ... ... Биологиялық мембраналардың негізгі қызметтері
Барлық өсімдіктер мен жануарлар құрылысының негізі – тірі жасуша.
Жасуша дербес тіршілік етуге, ... және ... ... бар қарапайым
тірі жүйе. Жасушаның және жасушалық ... ... ... шарттары, бірінші жағынан, қоршаған ортаға қатысты автономялығы,
яғни клетканың заттары қоршаған ортадағы заттармен араласып кетпеуінде, ... ... ... ортамен байланысында, яғни клетка және қоршаған
орта арасында зат және ... ... ... ... ... ... тірі ... ашық жүйе деп атайды, Барлық құрылым деңгейіндегі
ағзалардың тіршілік әрекетінің міндетті шарты – қоршаған ортадан ... ... ... ... ... ... ... тіршілік етуінің
және жалпы тіршіліктің маңызды шарты – ... ... ... мен қызмет етуі. Биологыиялық мембраналар ... үш ... ... қоршаған ортамен таңдаулы зат алмасуды қамтамасыз
етеді, яғни белгілі бір ... ... ... ... ... ... және геноммен жасушанаң тіршілік жағдайына
байланысты бұл ... ... ... ... – мембраналық ақуыздардың
өзара орналасып, бағытталуы және қолайлы ... ... ... ... ... өзара әрекеттесуін ); Механикалық – жасуша
мен жасушаішілік құрылымдардың тұрақтылығын және автономиялық (өз ... ... ... ... ...... ... АТФ синтезі және хлоропластар мембраналарында жүретін
фотосинтез; биопотенциалдарда ... ... ... (механикалық,
акустикалық, иіс сезу, көру, химиялық, ... ... және ... кө ... қызметтер.
Адам ағзасында биологиялық мембраналардың жалпы ауданы ондаған мың
текше метрге ... бұл ... ... ... ... ... рөлмен түсіндіріледі. Билогиялық мембраналардың құрылымы
биологмялық мембраналардың алғашқы моделі 1902 жылы ұсынылды. ... ... ... ... оңай ... ... отырып,
биологиялық мембраналар фосфолипидтердің жұқа қабатынан тұратыны ... ... ... және ... емес ... ... ... мономолекулярлы қабат тұзеді. Олардың полярлы ... ... ... полярлы ортаға, ал полярлы емес “құйрықшалары” полярлы
емес орта жағына бағытталған. Сондықтан биологиялық мембраналыр липидтердің
бір ... ... деп ... ... ... бөліп
алынған липидтер қабатының ауданы эритроциттердің қосынды ... екі ... ... 1925 жылы ... мен Грендел көрсетті. Тәжірибе нәтижелеріне
сүйене отырыып, ғалымдан мембранада ... ... қос ... ... ... ой – ... жеткізді. Осы ғылыми жорамал
биологиялқ мембраналардың электрлік ... ... ... ... және ... 1935 ). ... ... электрлік
конденсатор ретінде қарастыруға болады, мұнда қабаттар қызметін липидтер
молекулалары орналасқан цитоплазма және ... тыс ... ... ... – молекулаларының полярлы емес бөлігінен
тұзілген диэлектрлік өткізгіштігі (έ=2) екіге тең диэлектриктер.
4.2 Тегіс конденсатордың сыиымдылығы
Мұнда- έ = 8,85·10 ф/м, d – ... ... ... S ... ауданы. Алайда мембрана липидтердің қос қабатынан ғана ... ... ... ... ... молекулалары кіретіні
жайлы тәжірибелік мәліметтер бар. ... және ... 1935 ... ... құрылысының “бутербурот” моделін ұсынады. Осы
модель бойынша мембрана – шеткі ... ... ... ... липидтік қосқабат орналасатын үш қабаттық құрылым. Мембраналар
құрылысының “бутербурот” моделі мембраналогияда 40 жыл ... ... ... ... жинақталу нәтижесінде ғалымдар ... ... ... ... ... ... дамуына биология саласында физикалық ... ... ... орын ... ... ...... талдау әдісі
мембраналық молекулалар атомдарының өзара орналасуы және мембраналардың
құрылымы ... көп ... ... Рентгенқұрылымдық талдау атомдар
орналасуының реттілігін айқындауға және ретті құрылымдардың параметрлерін
анықтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ретті орналасуын растап, липид молекуласының
полярлы «басы» мен ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Биологиялық ... ... ... ... – микроскопиялық зерттеу
нәтижелері аса маңызды жетістіктерге қол жеткізді. Жарық микроскоп ... ... ғана ... болады, ал жасушалардың жеке құрылымдарын,
соның есебінде мембраналарды көруге бұл микроскоптың ... ... ... ... ... ... дифракция құбылысымен
шектеледі. Электрондық ... ... ... ... ... ... шоғы бағытталады. Электрондық микроскоптың ұлғайту
қабілеті жүздеген мың есе ... ... ... ... жеке ... ... ... туады. Электрондық
микроскопияның кемшіліктеріне зерттеу барысында тірі нысананың деформациясы
жатады. Электронды микроскопиялық зерттеулер ... ... ... ... ... ... өтеді: ылғалсыздандыру, бекіту, ультра жұқа
кесінді жасау, электрондарды ... ... ... ... ... ... осмия, марганец, т.б.). Осы кезде зерттелетін объект біраз
өзгерістерге ұшырайды. ... ... ... микроскопия көмегімен
алынған жасушаны зерттеу жетістіктері өте маңызды. Электрондық ... ... ... ... бейнелерінде олардың үш
қабаттық құрылымы айқын көрінеді. «Мұздату-жару-травление» ... ... ... ... жаңа ... алынды. Бұл әдіс клетканы сұйық
азотта өте төмен температураға дейін салқындатады. Салқындату өте ... ... ... ... 1000 ... Осы ... ... су қатқыл аморфты қалыпқа ауысады. Осыдан ... ... ... жарып, вакуумға орналастырады. Мұздалған су
жарық беткейін ... ... (бұл ... травление деп аталады). Бұл
үдерістен кейін жарық беткейінің дағы ... ... ... ... ... ... ... кезде түрлі бағытта
ыдырауы мүмкін, сондықтан олардың ішкі ... ... ... ... ... ... мембраналардың липидтік қос қабатына батып
орналасқан және қос қабатты кезіп орналасқан ақуыз молекулалары бар ... ... бұл ... ... ... ... жаңа
көзқарастарды қарастырады.
4.3 Мембрана құрылымы жөніндегі заманауи көзқарастар.
Физикалфқ және химиялық зерттеу әдістері көмегімен алынған нәтижелер
жинағы биологиялық мембраналар ... жаңа ... ... ... мүмкіндік береді. (Сингер және Николсон, 1972 ж.) ... ... ... бойынша, арасында ақуыз молекулалары орналасқан
фосфолипидтердің қос қабаты биологиялық ... ... ... ... беткейлі және интегралды деп ажыратылады. Физиологиялық
жағдайда липидтер сұйық агрегатты күйде болады. ... ... ... ... ... ... мен фосфолипидтердің құрамдық
мөлшерінің ... ... ... миели мембранасында ақуыз мөлшері
липидтер мөлшкрінен 2,5 есе ... ал ... ... ... ... 2,5 есе жоғары. Сонымен қатар заманауи модель бойынша
барлық мембрана белоктары мен ... ... ... болуы тиіс.
Биологиялық мембраналардың беткейі ақуыз бен жабылмайтынын резонанс әдісі
де көрсетті. Мысалы, ішек таяқшасы ... ... ... ... ... ... түзіледі.
Биологиялық мембраналарда фосфолипидтер және ақуыздар мен қатар басқа
химиялық қосылыстар да болады. ... ... ... ... жоғары, сонымен қатар мембраналарда гликолипидтер,
гликопротеидтер, т.б. заттар болады. Мембрана ... ... ... ... ... ... болса да, мембрана құрылысының едәуір
қарапайым бейнесі болып ... ... ... ... ... ... еркін жүзіп жүрмейді, кейде жасушаның ішкі
құрылымдарына ... ... ... Осындай құрылымдарға
микрофиламенттермен микро түтіктер жатады. Ерекше ... ... 300 нм іші қуыс ... ... ... ... тіршілік
әрекетінде маңызды қызмет атқаруы мүмкін.
4.4 Мембраналар динамикасы. Мембраналардағы ... ... ... ... режимі липидтік қос қабаттың қоюлығымен
мембранадағы фосфолипидтік молекулалардың қозғалғыштығына және ... ... ... ... ... қос қабаттың биофизикалық
сипаты қалпының ауытқулары ... ... ... Жасуша
физиологиясында биологиялық мембраналардағы фазалық ауысулар маңызды рөл
атқарады. Биологиялық мембраналардың ... ... ... ... ... қоршаған ортаның химиялық құрамы) сұйық
агрегаттық күйде болады. Бұл ... ... ... электронды
парамагниттік резонанс (ЭПР) көмегімен дәлелденеді.
4.5 Мембраналарға ... ... күйі және ... ... түрлі температура, ... және ... ... ... ... ... ... күй – жағдайда
болуы мүмкін (газ тәрізді, сұйық, қатқыл,плазма түрінде). Заттың ... ... ... ... күй – ... ... болуы мүмкін. Мысалы,
көміртегінің түрлі кристалдық модификациялары ретінде ... пен ... ... ... заттың ерекшелігіне оның көлемі, пішіні,
механикалық беріктігі, ал ... ... ... ... пішініне және
механикалық беріктігіне қатысты серпімділігінің болмайы, аққыштығы жататыны
белгілі. ... зат және ... ... кұй – ... ... ... ... дене мен сұйықтықтың айырмашылығы – бөлшектер ... ... ... да, қатқыл дене молекулалары да тепе
теңдік жағдайында тербелмелі қозғалыстар ... ... ... соң шөгу
жағдайындағы уақыт молекулалар ... тепе ... ... ...... ... шөгу жағдайында болуы қатқыл
дене мен салыстырғанда өте аз мерзімде.
Липидтік қос ... ... ... жағдайда сұйықтық болып
келеді, фосфолипидтік ... шөгу ... ... ... с. ... ... ... мембранада орналасуы
бейберекет емес. Фосфолипидтік молекулалар қос қабатты орналасады, ... ... ... ... бір - ... ... ... бас бөлімдері де ретімен орналасқан. Агрегаттық күй жағдайы
сұйық, ... ... ... ретімен бағытталып, орналасуымен
сипатталатын физикалық жағдайды сұйықтық кристалды жағдай деп ... ... ... ... ... ... молекулалардан» тұратын заттарда
ғана түзіледі. Сұйық кристалды құрылымдар әртүрлі ... ... ... (нематикалық), сабын тәрізді (смектикалық) және холестикалық.
Биологиялық мембраналардың қос қабатты липидті ... ... ... жағдайда болады. Мұндай құрылымдар температкра, ... ... және ... ... ... сезімтал болып келеді. Сондықтан
сыртқы жағдайлардың өзгерістеріне байланысты ... ... ... және ... ... ... мүмкін. Рентген құрылымдық талдау,
радиоспктроскопия, талдау, инфрақызыл спектроскопия және ... ... ... ... ... төмендеткен кезде
фосфолипидтік мембрана сұйық кристалдық жағдайдан гель – жағдайына ауысады
(қатқыл - ... гель ... ... ... ... тәртібі
жоғары.
Гидрофобты көмірсутектік құйрықшалары бір – біріне созылыңқы түрде
параллель орналасады. Ал ... ... ... ... қозғалыстар нәтижесінде бір – біріне параллельдігін жою мүмкін.
Сондықтан гель фазада сұйық кристалмен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... күйге ауысу жағдайында ... ... ... ... ... ... ... көбейеді.
Қалыпты әрекет ету үшін мембрана сұйық кристалды күйде болуы тиіс. ... ... ... ... ұзақ ... төмендеген жағдайда
тірі жүйелерде мембраналардың химиялық ... ... ... ... ... ... сұйық кристалл күйге және
керісінше фазалық ауысуларда радиусы 1 – 3 нм ... ... ... ... ... ... және төмен молекулалар өткізілуіне
мүмкіндік туындалатын ... ... ... ... мембрананың иондық өткізгіштігі кенеттен жоғарылайды.
Мембраналардың иондық өткізгіштігінің жоғарылауына ... су ... шығу ... ... ... криозақымдалудан қорғауы
мүмкін. Фазалық ауысудағы мембраналардың иондық өткізгіштігнің жоғарылауы
кейбір микроағзалардың метаболизмдік ... ... ... ... ... Осы ... термо – және хеморецепцияны түсіндіруге қолданылуы
өте маңызды орын ... ... ... ... өткізілуі биопотенциалдар
қалыптасуының негізін қалауы және иондық өткізгіштіктің өзгеруі жүйке
импальсін қамтамасыз ететіні белгілі ... ... ... липидтік мембраналар
Липосомаларды немесе фосфолипидтік ... ... ... суда бөртуі арқылы немесе суға липидтер ерітіндісін жіберу
арқылы алады. Осы кезде биомолекулалық ... ... ... ... ... минимумына мембрананың түйықталған салалық
бір ламеллярлы пішіні сәйкес келеді. Осы ... ... емес ... ... ... ... орналасып, біреуі де судың полярлы
молекуласымен ... ... ... ... ... қабаттан
тұратын сфералық емес көп ... ... ... ... Көп ... ... жеке бимолекулалық қабаттары су
ортасы арқылы оқшауланады.
Липидтер табиғатына байланысты қабаттардың ... – 6,5 – 7,5 ... ... 1,5 – 2 нм құрайды. Көп қабатты липасомалардың диаметрі 60 – ... ... ... ... Осындай липасомалар мембрананың әр түрлі
қасиеттерін зерттеу үшін ... ... ... ... медицине
саласында тікелей пайдаланылады. ... ... ... ... ... , ... ... мен ұлпаларға ... ... улы емес ... ... ... оңай ... ағза ... толық қорытады. Қазіргі кезде ісіктердің, ферментативтік
жетіспеушіліктің, артеросклероздың липосомальдық теропиясы әдістерін ... ... ... ... тағы бір түрі – ... қос
қабатты липидтік мембраналар. Мұндай мембраналарды су ... ... ... ... 1мм – ден ... ... ... алады. Тесіктерге органикалық ... ... ... енгізеді. Еріткіш ерітіндіден суға өтеді де, тесікте
жұқа липид ... ... ... ... ... ... ... электрлік қасиеттерін, өткізгіштігін білуде, басқа ... ... ... мембранаға тасушы молекулаларды енгізу
арқылы биологиялық тасымалдау құбылысының үлгісін ... ... ... ... мембраналардың тұрақтылығы және өткізгіштігі.
Фосфолипидтердің биомолекулалық қабаты кез ... ... ... ... Оның ... жасушаның кедергілік жіне
механикалық қасиеттерін анықтайды. Тіршілік әрекетінде қос ... ... өтке ... ... сияқты құрылымдық арқаулар
тізіп, бұзылуы мұмкін. Липидтік ... ... ... ... ... ... ... қатысы бар екені анықталды. Жасушалық
мембраналардың негізін ... ... ... ... жаталы.
Нағыз кристал сияқты фосфолипидтерден тұратын жарғақшады ... ... ... ... орындар болып табылатын ақаулар ... ... көп ... бірақ қосқабатқа тесіп өткен гидрофильді саңылау
түріндегі ақаулар тән.
4.8 Липидтік саңылаулар және мембраналардың тұрақтылығы.
Кез ... шар ... ... ... ... сыртқы
ұқсастығымен мағынасы терең. Айырмашылығы – сабын ... ауа ... ... байланысты липидтік көпіршіктер, яғни липасомалар тірі ... ... ... ... ... Тірі ... ... липидтік қосқабатпен қатар, микротүтіктер ... ... ... қамтамасыз ететіні айқындалды. Алайда бұл
мәселе липидтік саңылаулардың және ... ... ... ... ... ... кемітпейді. Кез келген шаң
тері тозаң түйіршігі әсерінен сабын көпіршігінің тұрақылығы бұзылуы ... ... ... ... ... ... п.б. жасушалық мембрананың
липидтік қос молекулалы қабытында поралар ... ... ... ... ... ... мұздату, беткелі белсенді заттар
әсері, осмостық қысым, ... ... ... ... ... ... Дыбыс
Дыбыс, кең мағынасында – газ, сұйықтық немесе қатты күйдегі серпімді
орта бөлшектерінің ... ... ... ... қозғалысы; тар
мағынасында – адамдар мен жануарлардың арнаулы сезу ... ... ... ... ... ... 16 ... 20 кГц-ке дейінгі жиіліктегі дыбысты ести алады. Дыбыс
жөніндегі физикалық ұғым адам құлағына ... ... ... ... ... 16 Гц-тен төмен болатын дыбыс инфрадыбыс деп, 20
кГц-тен жоғары болатын дыбыс ультрадыбыс деп ... Ал 109 ... 1012 ... ... дейінгі ең жоғары жиіліктегі серпімді толқындар гипердыбысқа
жатады. Дыбысты қарапайым гармониялық тербелістерге жіктеу (жиіліктік дыбыс
талдау) ... ... ... – дыбыстың маңызды сипаттамасы болып
табылады. Егер дыбыс тербелісінің ... ... кең ... ... онда ол тұтас спектр деп, ал ... ... ... ... болса, онда ол сызық спектр деп аталады. ... бар ... шу ... ағаштардың желдің әсерінен болатын сыбдыры,
механизмдер дыбысы) ретінде қабылданады.
Музыкалық дыбыс еселі жиіліктері бар сызықты спектрге жатады; ... ... ... ...... ... ал оның ... жиыны – дыбыс тембрін анықтайды. Сөйлеу ... ... ... ... Дыбыс көздерінің тербелісін қоздыру,
көбінесе, соққы (мысалы, қоңырау, ... ... ... асырылады. Мұнда
автотербеліс режимі (мысалы, ... ... ... ауа ... ұсталуы мүмкін. Табиғаттағы дыбыс, ауа ағыны қатты денелерді орай
аққанда, құйындардың түзілуі және құйындардың сол ... ... жел ... ... сымдар мен құбырлардағы дыбыс, т.б.) кезінде
пайда ... ... және ... ... ... ... опырылыс
кезінде туады. Қазіргі кезде адам организміне және техникалық жабдықтарға
зиянды ... ... ... көліктік шуларды және аэродинамикалық шу
көздерін зерттеуге үлкен ... ... ... ... ... ... энергиясын энергияның басқа түрлеріне түрлендіреді.
Мысалы, адамдар мен жануарлардың есіту аппараты дыбыс қабылдағышқа ... ... ... ... ... электр акустикалық
түрлендіргіштер (мысалы, ауада микрофон, суда гидрофон, ал жер қыртысында
геофон) ... ... ... ... ең ... ... сипатталады. Газдар мен қатты ... қума ... ... ... ... ... бағытымен бағыттас) тарай
алады. Ортаның біртекті болмауы да ... ... ... ... ... ... ... т.б. дыбыстың шашырауы)
шашыратады. Дыбыстың таралуына атмосфера, теңіздегі қысым, температура,
желдің күші мен ... да әсер ... ... ... ... үшін біздің дыбысты қабылдауымызбен байланысты дыбыс
қаттылығы, тонның биіктігі, тембр ... ... ... ... ... қаттылығы неге байланысты болатынын ... ... ... Камертон — доға тәрізді қысқа сапталған металл
таяқша, оның көмегімен музыкалық дыбыс алуға болады. ... ... ... ... ... ... шығаратын дыбыстары
музыкалық дыбыстар деп аталады. Камертонның бір тармағын таяқшамен ұрсақ,
белгілі бір ... ... ... екі ... да ... ... ... толқынын тудырады. Енді оның тармақтарының біріне инені
бекітейік, осыдан ... оның ине ... ... қарайтылған әйнек
үстімен жүргізсек, ... ... ... ... ... тербелісінің графигін аламыз. Гармоникалық тербеліс
—тербелістердің ең қарапайым түрі ... ... ... камертонның
гармоникалық дыбысын да қарапайым дыбыс деп санаймыз. ... ... ... ... "ля" ... ... келетін дыбыс шығарады.
5.3 Дыбыстың шағылуы
Дыбыс көзінен шыққан дыбыс толқындары ... ... ... ... таныс. Ал осы дыбыс толқындары тарала отырып, өзінің жолында
қандай да бір ... ... онда олар ... ... ... ... ... қозғалысына ұқсас болғандықтан, оның
шағылуы серпімді соққыдан ... ... ... доптың кері
серпілуінен) онша ерекшеленбейді. Қарапайым ... ... ... а түсу ... оның в ... бұрышына тең болатынын көрсетеді.
5.4 Жаңғырық
Тауда естілетін жаңғырық та дыбыстың ... ... ... ... Жаңғырық — қандай да бір кедергіден ... және ... ... ... ... ... ... Дыбыс кедергілерден шағыла
отырып, бақылаушыға сәл ... ... ... ... біз дыбыс көзі мен
кедергі арасындағы қашықтықты дыбыс толқындары екі рет ... ... ... және ... ... жүріп өткен кезде естиміз. Шағылған
дыбыстың барлығын біз жаңғырық ретінде ... ... ... ... ... ... пен ... дыбысты жеке-жеке қабылдаған кезде ғана
жаңғырық пайда болады. Бұл екі дыбыстың қабылдану уақытының арасы 0 , 1 ... кем ... ... ғана ... ... ... екен. Бұдан біз
жаңғырықты дыбыс кезі мен бөгеттің арасы едәуір алыс болған кезде ғана ести
алатынымыз байқалады. Егер ауада ... ... 340 м/с ... онда ... с ... бөгетке дейін және одан қайтып оралғанша 2s-ке тең жол
жүреді. Онда бұл ... ... = vt/2 ; s = ... · 0,1с) /2 = 17 ... жақын аралықтағы кедергілерден ... ... ол ... ... да, оны күшейтеді. Сондықтан үйдің ... ... ... ... ... ... Тыңдаушылар аз жиналған кең
залда баяндамашының сөзі жаңғырып, түсініксіз ... ... ... ... ... бір мезгілде жетпейді. Осының
нәтижесінде, алғашқы дыбысқа қарағанда тыңдаушыларға естілетін ... ... ... ... әр ... кедергілерден шағылуы барысында естілу
ұзақтығының артуы реверберация деп аталады.
Жұмсақ жиһаздары бар, ... ... және адам көп ... ... толқындарын жақсы жұтады, мұндай орындардың реверберациясы аз болады.
Сонымен қатар реверберация уақытын өте азайтып ... де ... ол ... ... тез ... олардың жеткілікті дәрежедегі қаттылығы
мен айқындығы болмайды. Әншілер мен ... ... ... ... ... өлең айтудың, аспапта ойнаудың қолайсыздығын жақсы біледі.
6 Ультрадыбыс
Тербеліс жиілігі 16 Гц-тен төмен дыбыс толқындары ... ал ... ... ... ... деп ... Бұл дыбыстарды адам құлағы
қабылдамайды, бірақ олар белгілі бір дәрежеде адам организміне әсер етеді.
Мысалы, 5 ... 9 ... ... ... ... ... бауырдың,
асқазанның, көкбауырдың тербеліс амплитудаларын арттырады, көкірек ... ... ал 12—14 Гц ... ... шуыл пайда болады.
Инфрадыбыстардың адам организміне кері әсері болғандықтан, олар ... ... ... ... ... ... жүздеген
километрге таралу мүмкіндігі оның әскери мақсатта, балық аулау кәсібінде
пайдаланылуына жол ашты. ... ... ... ... ... тәріздес теңіз жәндіктері жақсы қабылдайды.
6.1 Инфрадыбыстың әсері.
Төмен акустикалық тербелістер аймағы 20 Гц төмен ... ... ... ... ... жатады. Инфрадыбыс
қарқындылығының ддеңгейі децибелмен (дБ) ... ... ... ... ... және аз мөлшердегі тербеліс
жиілігі жатады. Ауада инфрадыбыстардың жұтұлуы аз ... олар ... аз ... жоғалтумен жақсы таралады. Инфрадыбыстардың осындай
физикалық қасиеттері шудың ... ... ... ... ...... тербеліс аймағы 20 Гц төмен.
Өндірістік ... кез ... ... ... ... ... ол кей жағдайларда есту диапазонының жиілік ... ... ... ... ... 8, 16, 31, 5 Гц ... Су
және ауа транспорттары, өздігінен жүретін машиналар, дизелді ... ... бар ауыр ... мартеновты және электрлі доғалы
пештер, вибрациялық ... ... ... ... ... кездегі өндірістердегі және транспорттардағы
инфрадыбыстардың ... ... ... әсер ету ... толығымен оқылмаған. Адам ағзасы
төмен жиіліктердегі дыбыстардың тербелісіне сезәмтелдықтары жоғары болып
саналады. Тітіркендіргіштерге жауап ретінде ... ... ... анализаторлары) нерв импулстары пайда болады, олар бас миының қыртысты
орталығына ең ... ... ... ... Адам ... өзіне тән
тербеліс жиіліктері болғандықтан, инфрадыбыстардың әселері кезінде, ағзада
жағымсыз сезімдер туу мүмкін. Инфрадыбыстар ... ... ... ... ... сонымен қатар кохлеовестибулярлы ... ... ... әсер ету ... деңгейіне байланысты. Инфрадыбыстардың ұзақ уақыт әсер ету
нәтижесінен астения, еңбек ету ... ... ... ... ... тітркенгіштік, жүрек айну. Инфрадыбыстардың есту
босағасы ... ... ... ... инфрадыбыстардың
тербелістерінің жоғары деңгейлері есту ағзасымен қабылданады. Осы ... ... ... әсер етуі ... ... ... ... байланысты. Көптеген зерттеушілердің айтулары
бойынша инфрадыбыстардың ... ... ... ... ... адамдарда бас айналу және тепе ... ... ... ... ... ... ... жүйесі жағындағы
өзгерістерге жүректің жиырыду ... ... ... диастолалық қысымның жоғарлауы жатады. Осыған байланысты
инфрадыбыс жалпы биологиялық тітіркендіргіш ... ... ... ... ... және ... тамыр жүйесі инфрадыбыстарға өте
сезімтал болып табылады.
Емі: симптомды шаралар жүргізіледі.
Алдын алу: ... ... ... деңгейі гигиеналық
тиалаптарға сәйкес болу ... ... ... жеке бас қорғаныс заттарын
қолдану кеерк. Терапевт, невропатолог, ... ... 24 айда бір рет ... ... ... ... өту керек.
Жұмысқа қабылдаған кездегі ... ... ... ... ... ... вестибуллярлы аппараттың қызметінің бұзылыстары,
наркомания, токсикомания, гипертониялық аурулар.
7 Форманттар
Форманттар – белгілі бір ... ... ... ... ... ... тобы. Ішіндегі қысымы не механикалық кернеуі
өзгерген денелер (газ, сұйықтық, қатты) дыбыс көзіне ... ... ... ... түріндегі дыбыс көздері (мысалы, ... ... мен ... ... ... ... ... немесе магнитострикциялық материалдардан жасалған
пластинкалар мен ... кең ... ... ... ... де ... ... түтіктерінде, үрлемелі ... т.б.) ... көзі бола ... ... мен ... аппараты күрделі тербелмелі жүйеге жатады.
7.1 Aкустика
Адам өміріне дыбыс толқындарының, сондай-ақ, ... ... ... ... ... рөлі ... зор. ... барлық сипаттамаларын
зерттеу ақпарат берудің (жеткізудің) ... ... ... ... дамытуға, жетілдірілген музыкалық аспаптарды жасауға мүмкіндік
береді. Дыбыс толқындары су асты ... ... ... ... ... ... жер ... зерттеудің негізгі бір
әдісі болып есептеледі. Ультрадыбыстың практикада қолданылуы ... ... бір ... – ультрадыбыс техникасының пайда болуына ықпал
етті. Қазіргі кезде жоғары жиілікті дыбыс ... ... ... дене ... ... жүргізудің аса маңызды құралы болып отыр.
7.2 Дыбыс қаттылығы
Дыбыс қаттылығы (Громкость ... - ... ... әр адам ... ... Оны ... өлшейді. Бірдей белсенділік жағдайда дыбыстың
ең күштілігі 700-6000 Гц жиілік аралығында ... ... ... ... (Звуковое давление) - толқындар жоқ кездегі қысыммен
салыстырғандағы толқындар таралған ортадағы қысымның ... ... ... өткізбеу
Дыбыс өткізбеу (Звукоизоляция) - ауада таралған әр түрлі ... ... ... шу адам ... көптеген технологиялық әсер
тигізіп, олардың агрессивтілігін ... ... ... Сондықтан Дыбыс өткізбеу деңгейі мөлшерлі дыбыстан артық
болмауы тиіс.
7.5 ... ... ... ... излучение) - серпімді (қатты, сұйық, газды)
ортада дыбыс толқындарын қозғау. Естілетін дыбыс 16 Гц - 20 кГц, ... 16 ... ... ультра- дыбыс - 21 кГц - 1 ГГц және гиперды- быс - 1 ... ... ... ... ... (Звуковая информация) - дыбыс толқындарын қабылдау
арқылы организмнің қоршаған орта ... ... ... Адам өзін ... ... ... ақпаратының 7%-ын есту арқылы алады.
7.7 Дыбыстың күштілігі
Дыбыстың күштілігі - берілген дыбыстан есту түйсігін сипаттайтын ... ... мен ... ... ... тербелу түріне тәуелді
болатын мөлшер.
8 Адам ағзасына шудың әсері
Өндірістік орталардағы қолайсыз факторларға шу ... Адам ... ... ең алдымен жаңа жоғары өнімді құралдарды қолдану кезіндегі
әртүрлі станоктар мен ... ... ... ... ... ... компрессорлар, трубиналар, пневматикалық ... және ... ... ... ... ... көзі ... Сонымен қатар, соңғы жылдардағы қаладағы транспорттардың көбеюіне
байланысты, қолайсыз ... ... ... ... ... да ... ... адам ағзасында ең алдымен есту, жүйке, жүрек тамыр жүйесінің
өзгерістері дамиды. Олардың айқындылығы ... ... ... ... ету ... ... уақытындағы шудың ұзақтығына және
ағзаның сезімталдығына байланысты. Шумен ... ... ... ... ... ... ... болатынын, белгілі бір бұлшық еттер тобының
кернелікте ... ... ... және ... қоса
дірілдің, шаңның, улы заттардың, қолайсыз метеорологиялық жағдайлардың
әсерін ұмытпау ... ... ... аурудың клиникасын қиындататын
факторларға жатады. ... ... адам ... ... ... және ... ... Шу туралы пікірлер айтылған
жағдайларда, ең алдымен есту ... аса ... ... ... ... есту ... бөлек терідегі сезімьал рецепторлар арқылы да
қабылдануы мүмкін. Ол есту ... ... ... ... ... ... ... анықтау мүмкіндіктерінің бар екендігімен
бағаланған.Тері жабындыларындағы дірілді сезетін ... ... ... ... ... ... ерте ... есту
ағзасының қызметтерімен жүзеге асуымен түсіндіріледі. Кейінірек ... ... ... тері ... есту ағзасы қалыптасады, ол
акустикалық дыбыстарға әсер ете ... Адам ... ... ... ... жиілігі кең – 16 – 20 000 Гц. ... ... ... ... есту ... өте ... ... есту анализаторларының шеткі бөлімдерінің ... ... ... ... зерттеушілердің тексерулері бойынша,
ету ағзасындағы өзгерістердің пайда болуымен түсіндіріледі. Осымен ... және ... ... ... ... клеткалардың алғашқы
орналасқан жерлері түсіндіріледі. ... ... ... ... ... әсері ішкі құлақтағы тұрақты қан айналымның бұзылыстарына әкеледі,
ол лабиринттегі сұйықтықтардың ... ... ... табылады және
спиралды ағзаның сезімтел элементтерінің ... ... ... ... ... ОНЖ ... еске алу ... түрдегі ұзақ шудың әсерінен ұлудың нервтік ... ... ... ... есту ... шамадан көп күш түсумен
негізделген. Естудің төмендеуі кейбір ... ... ... ... ... ... тексерулер кезінде,
гликогенннің құрамындағы нуклеин қышқылдарын, сілтілі және ... ... ... және ... ... ... емес өзгерістердің пайда болуы мен шудың әсерлеріне
жауаптары есту ... ... ... нерв жүйесінің әртүрлі бөліктерінде орналасуға байланысты.
Есту анализаторларының рецепторлық аппараты арқылы әсер ететін, ... тек қана ... ... ғана емес ... ... ... да ... рефлекторлы ығысуларды шақырады. ... ... ... адам ағзасына қолайсыз жағдайларының
клиникасындағы маңызды белгілерге ... ... тип ... ... ... ... Екі құлақта бір деңгейде ... ... ... ... ... үшін, науқастың шағымдарын, жұмыс
орындарындағы басқа адамдардағы аурудың кездесулерін, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... Естудің
профессионалды төмендеулері кезіндегі отоскопиялық ... ... ... есту ... ... ... есту
қадамының 4000 Гц жиілікке ... ... Бұл ... ... ... әсер ... сондықтан жұмысшылар есту
қабілеттернің төмендегенін байқамайды. ... ... ... ... ... ... 500, 1000, 2000 Гц жиілікке дейін
төмендеулерімен сипатталынады, ол баяу ... осы ... ... ... стажына байланысты ақырындап өседі. Аудиометриялық тексерулер кезінде
жоғарғы жиіліктерді қабылдайтын ... ... Гц), ... ... (500, 1000 және 2000 Гц), және ... одан да ... дейін төмендеуімен (125-250 Гц) сипатталады. Барлық дыбыс
диапазоны бойынша дыбыстың ... ... ... және ауа арқылыда
бірдей. Шу және шудың вибрациясының әсерін бір ... ... ... ... істейтін адамдардың есту қызметінің жағдайындағы
клиникалық аудиологиялық ... ... ... алғанда «шулы» мамандықта
жұмыс істейтін жұмысшылардың барлық топтарының 4000, 6000, 8000 Гц жоғары
жиіліктегі дыбысты қабылдау ... ... ... ... 5 ... осы аймақ бойынша естудің алғашқы қадамдарын жоғарлату
бойынша жұмыстың нәтижесі онша жоғары емес. Олардың жоғарғы ... дБ ... ... ... ... ... 500, 1000, 2000
жиілікте таралады. Осыған қарамастан мамандық бойынша ... ... ... ... төмендеуі дыбысты қабылдайтын 4000, 6000, 8000 ... ... ... Аз ... 500, 1000, 2000 Гц ... қабылдау деңгейіне төмендейді, және 125-250 Гц жиіліктегі дыбысты
есту төмендейді.
Диагностикасы. ... ... ... ... ... ... ... анамнезі, аурудың дамуы мен
ерекшеліктері (шумен байланысы, байланыстың ұзақтығы), отоскопиялық сипаты
және есту ... ... ... ... ... ... ... тонды мәліметтерді қоса отырып, ... ... ... ... жатады.
Аурудың анамнезі мен отоскопиялық көріністің сипатына негізделе отырып
сүлелі іріңді немесе адгезивті отиттің диагнозын анықтау қиын ... ... ... болған профессионалды кохлеарлы невритті пайда ... ... ... жоқ ... яғни ... және ... ... қиындығы бар. Кәсібиге қарағанда басқа себептен пайда болған
кохлеарлы невриттің дамуы жедел және кез ... ... ... болуы
мүмкін. Естудің зақымданулары бір жақты немес екі жақты болуы мүмкін. Ауру
белгілі бір ... ... ... ... нейроинфекция, менингит,
контузия немесе ототоксикалық ... ... ... ... және т.б) ... ... ... кезінде профессионалды
кохлеарлы невриттегі сияқты естудің төмендеуі бачу ... ... ... ... екі ... ... ал ... бір жақты және жас әйелдерде
кездеседі. Осы жағдайларда ... ... ... ... ... ... зерттеудің динамикасына негізделген (динамикалық аудиометрия).
Отосклероз және басқа ... ... ... ... ... ... ... зерттеулердің мәліметтеріне
негізделген. Кәсіптік ... ... ... ... ... (4000-8000 Гц) аудиомтриялық қисықтың төмендеуімен сипатталады,
ал аурудың өршуі ... ... және ... ... ... қатысады. Кез келген этиологиялы кохлеарлы ... ... ... ... ... ... ... диапазонында және
әртүрлі деңгейдегі айқындылықта болуы ... ... ... Осы және
басқада жағдайларда ауалық және ... ... ... бір ... Отосклероздың тимпаналды түрі сүйек арқылы дыбысты қабылдаудың
сақталуы кезінде, ауа арқылы дыбысты қабылдаудың төмендеуімен сипатталады.
Отосклероздың кохлеарлы түрінде сүйек және ауа ... ... ... болмауы мүмкін немесе аз мөлшерде, және аудиограмманың
мәліметтері дыбысты қабылдайтын анализаторлардың бөліктерінің нейросенсорлы
кереңдіктеріне ... ... ... қосымша зерттеу әдістері керек:
босағңалық тестер, естудің ультрадыбыстық диапазонындағы жиілігін. Басқа
себепті кохлеарлы ... ... ... ... диапазонын
қабылдау кезінде ФУНГ1 оң және Si=Si тесті оң болады, ал ... ... ... ... ... ... ... кезде
кеңінен қолданылатын босаға үсті тестерін тоналды аудиометриялық тексерулер
қосымша көрсеткіштер болып ... ... ... түрі бар
науқастарда ФУНГ оң болады. Сонымен қатар сөзді 100% ... ... ... қалыпты немесе аздап төмендеген (90-100 кГц). «Шулы»
мамандығы бар жұмысшылардағы ... ... ... ... ... адекватты көрсеткіштерге есту ағзасындағы естудің төмендеуі
жатады. Аудиометриялық ... ... ... ... жағдайын динамикалық бақылау кезінде және әсіресе, еңбек ету
сұрақтарын шешу кезінде, ... ... ... ... ... ... Тондық аудиометрия мәліметтері бойынша «шулы»
мамандықтағы жұмысшылардың сөзді қабылдайтын аймақтағы есту қабілеттерінің
төмендеуімен жүретін өзгерістер, ... есту ... ... есту ... жағдайын бағалаудағы маңызды тексерулерге 4000 Гц
жиіліктегі және сөзді қабылдау аймағындағы есту ... ... ... ... ... ... дәрігердің
бақылауымен орташа медицина қызметкері жүргізе ... ... ... үш ... бар:
1.Әдіс. Әр бір құлақтар үшін жеке сүйектік және ... ... 125, 250, 500, 1000, 2000, 3000, 4000 және 8000 Гц ... есту ... жоғалуын анықтаймыз. Шудың әсерінен ... ... 500, 1000, 2000 және 4000 Гц ... ... зор. ... ... босаға үстілік тексерулері жүргізіледі.
Осындай экспертизаларды жүргізуге құқығы бар медициналық мекемелерде еңбек
сараптамасын жүргізу үшін ... ... Әр бір ... үшін жеке ... және ... ... 125, 250, 500, 1000, 2000 және 4000 Гц ... құлақтың
есту қабілетінің жоғалуын анықтаймыз. Алдын ала және кезеңді түрдегі
медициналық ... ... ... Әдіс. Әр бір құлақтар үшін жеке сүйектік және ауалық ... 125, 250, 500, 1000, 2000 және 4000 Гц ... ... ... ... ... Шулы өндірістерді қараған кезде,
медициналық мекемелерде есту ағзасына бастапқы ... ... ... ... ... ... үшін тондық аудиометрия қолданылады,
босағалық деңгейдің экиваленттері ГОСТ 13655-75 деңгейіне сәйкес ... ... ... ... және баспалдақты болу керек,
5 Дб артық болмау керек.тексерулер үшін қолданылатын аудиометриялардың
ГОСТ 8.002-71 ... ... ... ... болу ... кезеңді тексерулері жылына бір рет жргізіледі. Тексерулерлер
алдында ... ... ... ... ... тексеру
керек, сонымен қатар кем дегенде 5 адамның «биологиялық» калибровкалары
жүргізілді.
Аудометриялық тексерулер мекемелерде ... ... ... ... 1 әдіс үшін – 15 дБА және 50 ДБА; 2 әдіс үшін – 30 дБА және ... 3 әдіс үшін 35 дБА және 70 ДБА. Шуды ... шумомермен өлшейді оның
класы ГОСТ 17187 – 71 бойынша 2 төмен болмау керек. Бөлмеде эксперементті
жүргізетін адам және ... ... ... ... болмау керек.
Аудиометриялық тексерулерді 80 дБА жоғары деңгейі бар кәсіпорындарда ... ... үшін 14 ... ... ... Есту ... ығысуларын шудың әсері тоқтағаннан кейін 5-ші минутта жүргізеді.
Тексерулер ... ... ... бар, ол ... ... көрмеу керек және манипуляцияны жүргізетін адамның түрін көрмеу
керек. Есту босағасын ... ... ... ... ... өткізу
тәртібімен жүргізген дұрыс: 1000, 2000, 3000, 4000, 6000, 8000, 1000, ... және 125 Гц - 1 ... ... 1000, 2000, 4000 - 2 әдіс ... 1000
және 4000 Гц 3 әдіс үшін.
Есту босағасын анықтау дыбысты ауалық ... ... оң және ... ... әрбір құлақтар үшін ... ... ... ал 1 ... қолданған кезде сүйектік телефонды қолданады.
Тексерілуші әр ... ... ... ... болу ... ... болған кезде сигнал кнопкасын басады (саусағын көтереді), ол ... ... ... ... ... ... дұрыстығын
сигналдардың үзілістерімен тексереді. Егер нәтижесінде 3 сәйкестік болса,
есту босағасы осы ... ... ... саналады. Аудиомериялық
тексерулердің ұзақтығы 30 минуттан аспау керек. Жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... кестедегі естудің сандық критерилері бойынша анықталады
(Остапкович В.Е., Пономарев Н.И.,1977ж).
| ... ... ... | |
| | ... |
| | ... |
| | ... ... ... ... | | |
| | | |
| |500, 1000 және |4000 Гц және | |
| |2000 Гц ... ... |
| ... |мүмкін болатын| |
| ... ... ести | |
| ... ... (дБ) | |
| ... ести ... | |
| |(дБ) | | ... ... шудың әсер |10 дейін |50±20 |5±1 ... ... | | | ... ... ... |11-20 |60±20 |4±1 ... ... | | | ... |21-30 |65±20 |2±1 ... шамалы төмендеуімен| | | ... ... |31-45 |70±20 |1±0,5 ... ... түрде | | | ... ... | | | ... | | | ... -2 Есту қызметтерін бағалау критерилері
1 дәрежесі – есту ағзасына шудың әсер ету ... ... ... ... ... істейтін жұмысшыларда осы түрі
қолданылады. Естудің бұл жағдайы сөзді қабылдау аймағында ... ... ... дБ ... 4000Гц - тен 50 ... ... ... 5м дейін (±1).
2 дәрежесі - Естудің жеңіл дәрежелі төмендеуімен кохлеарлы неврит.
Осы ... ... ... ... қабылдау аймағындағы есту
босағасының 11 ден 20 дБ ... 4000 Гц 60-қа ... дБ ... және сыбырлап сөйлеудің 4 м (±1) дейін естудің төмендеуінде
қалыптасады.
3 дәрежесі - Естудің шамалы ... ... ... ... естудің төмендеуі сөзді қабылдау аймағындағы есту ... ден 30 дБ ... 4000 Гц 65 дБ (±20) ... және ... 2 м (±1) ... естудің төмендеуінде қалыптасады.
4 дәрежесі – айқын дәрежелі естудің төмендеуімен кохлеарлы неврит.
Осы дәрежедегі ... ... ... қабылдау аймағындағы есту
босағасының 31 ден 45 дБ жиілігінде, 4000 Гц 70 дБ (±20) ... ... ... 1 м (±0,5м) дейін естудің төмендеуінде қалыптасады.
Ағзаға шудың арнайы емес ... ... шу ... ... ... жарақаттық әсер етуі ... және ... тану ... ... ... бұзылыстарды шақыруы мүмкін. Осындай
жағдайдағы жұмысшыларда ... ... ... ... церебралды микроорганикалық симптоматикалармен ... ... ... ... Соңғы он жылдықта
тәжірибеде ... осы ... ... ... ... ... жүйке жүйесіндегі шудың арнайы емес өзгерістері шамалы айқындықтағы
неврастения синдромы түрінде және сирек вегетативтік-тамырлық ... ... ... ... ... ... ұзақ ... жұмыс істейтін адмдарда тұйық сипаттағы маңдай
және самай аймақтарындағы бастың ... ... ... ... ... ... ... сипаттқа көшеді. Сонымен қатиар тітіркендіргіштік,
жылауықтық, ұйқысының ... ... ... ... ... ... ... шаршағыштық, жүрек айсағындағы ауырсыну, басының
айналуы(денесін ... ... ... ... ... ... ... қабілетінің төмендеуі, тершеңдік. Ер адамдарға қарағанда әйелдер
шуға бейім ... ... ... ... нәтижесі бойынша үлкен стажы бар
жұмысшыларда ... ... ... ... ... ... ... жүйесі жағынан көрінетін өзгерістерге пиломаторлы
рефлекстің ... ... Э.А., 1957ж), ... тері ... ... тері ... әлсіреуі (Милков Л.Е., 1963ж), несептегі
тәуліктік катехоламиндердің құрамы төмендейді (Макотченко Л.Е және ... ... ... ... көру және тері ... ... ... созған кезде саусақтардың треморы байқалады,
айқын ... ... ... ... позасында тұрған кезде тұрақсыздық
байқалынады. Аяқ қолдардың дисталды бөліктерінде ... ... ... Қабылдау вибрациясының арнайы рецепторлары болып
саналатын вибрациялық ... ... ... ... ... ... және басқада қыртысты
құрылымдардағы қыртыс асты түзілістердің өзгерістерін көрсетеді. Баяу
регулярлы ... ... ЭЭГ ... ... дені сау ... да және шулы ... ұзақ ... жұмыс
істеген адамдарда да кездеседі (Дрогичина Э.А және т.б., 1965ж; ... 1970ж; ... М.Е., ... Е.И., 1978ж және т.б). ... ... ... ... аймағындағы ауырсынулармен, жүрегінің
қағуларымен, тұрақсыз пульс және артериялды қысыммен, ... ... ... ... ... ... ет ... күшті жабысқақтық
қабілетінің жоғарлауы перифериялық қарсылықтың жоғарлауларымен көрінеді
(Шаталов Н.Н., 1971ж). Көз ... ... ... тарылулары
анықталынады. М.Е. Хаймович және С.В. Кныш (1979) ... ... ... ... пайда болған қанның систолалық және минуттық
көлемдерінің ұлғаюлары ... ... ... көрсеткіштерінің
ығысулары анықталған. Гиперкинетикалық жүрек синдромдарына тән ... Осы ... ... ... ... ... пайда болған, жүрек тамыр жүйесіндегі бұзылыстар экивалентті шу
жағдайында ... ... ... ... жиі кездеседі.
Ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған тұрғындардың арасында ... ... емес ... бар, ... ... белгілері болмаған кездеріндегі шудың әсерінен жүрек тамыр
жүйесіндегі және жүйке қызметтерінің ... ... ... ... ... ... ... кохлеарлы неврит ... ... ... ... ол ... ... ... бағытталған. Емдеу әдістері медикаментозды,
физиотерапиялық, дауысты белсендіретін ... ... ... ... ... бар науқастарға ототоксикалық әсерлері бар
дәрілерді қолдануға ... ... ... қатарының
антибиотиктерін.шудың әсерінен пайда болған кереңдіктің медикаментозды емі
кезінде, И.Б.Солдатов және ... ... (1979), төрт ... ... ... ... ... комплексін тағайындаған дұрыс: 1). ... әсер ... ... және ішкі ... артериясындағы қан
айналымды жақсартатын; 2).
Жасушалық және тіндік метаболизмге әсер ететін; 3). Ішкі құлақтың
рецепторлы ... ... ... және ... ... өтімділігін
жақсартатын; 4). Бас миының үлкен жартысындағы ... ... ... реттелуі. Ұлудың қан айналымын папверин, платифиллин,
эуфиллин жақсартады. Егде жастағы адамдарға ... ... ... девинкан немесе винкапанды тағайындаған дұрыс. ... ... ... А және Е ... ... ... ... процестерін жақсарту
үшін витамин препараттарын қолданамыз. Осы ... В1, В6, ... ... Кокарбаксилаза, АТФ, А витаминін қолдану
көрсетілген. Биостимуляторлардан ... алоэ ... ... ФиБС-
30 күн бойы тері астына, гумизоль 2 мл бұлшық етке және апилак 0,01г ішке
20 күн бойы. Нерв ... ... ... үшін және ... ... әсер ... аз мөлшерде дибазол (10-14 күн бойы
бұлшық етке 0,5 % 1мл), антихолинэстеразды ... ... ... ... ... ... ең ... галантамин (20
күн бойы тері астына 0,5 мл 1 %), ол гематолабиринтті және ... ... ... есту ... ... ... ғана емес
сонымен қатар орталық бөліктеріне де әсер етеді. Профессионалды кохлеарлы
неврит емінде ... ... ... ... Осы мақсатта бром, валериан, кофеин және транквилизаторлық
препараттар ... ... ... ... ... және т.б).
Шудың әсерінен пайда болған кереңдікті емдеу ... ... ... ... препараттары) және Н-холинолитикалық
(ганглиоблокаторлар) әсері бар ... ... ... ... оң ... ... ... бар беллоид және
беллатаминал заттарына үлкен көңіл аударылады, олар ағзаның орталық ... ... және ... ... ... ... шуды ... сол арқылы естуді жақсартады.
Арнайы емес шудың әсерінен пайда болған патологияларды емдеу кезінде,
неврастения және вегетотамырлық дисфункциялық ... ... ... ... қалыптастыруға бағытталған. Осы
мақсатта жалпыбекітетін, седативті, ... ... ... ем, ... гидротерапияны қолданады. 0,5%
галантамин ертіндісімен, 0,05% ... ... 0,5-1% ... ... эндоуралды электрофорез оң нәтиже береді.
Профессионалды кереңдікпен соған ... ... ... ерте ... ... нәтижесін бекіту үшін комплексті емнің курсын қайталау
керек.
Алдын алу. Қарқынды өндірістік ... ... ... ... ... алу ... шуға ... қолданылатын индивидуалды қорғаныс заттары
жатады, оны қолданылатын жағдайлар: 1) параметрлер ... ... ... кезде; 2) техникалық заттар және шуды ... ... ... емес ... ... олар ... ... дейін шуды
төмендете алмайды; 3) қарқынды шу жағдайларына жұмысшылардың үздіксіз ... Жеке ... ... шуға ... ... ... тағатындар
және шлемдер жатады. Шуға қарсы қолданылатын заттарға ... ... бар, олар ... ... ... қолдануға ыңғайлы болу керек.
«Шудан жеке қорғаныс заттары. Гигиеналық талаптар» ГОСТ 1576270 олардың
нәтижелігін ... шуға ... ... немесе әдістерді таңдау, талаптар
жазылған. Жеке қорғаныс заттарын ... ... ... бір ... ... мүмкін, сондықтан жұмысшылар үйрену үшін ... ... ... Ішкі және ... ... бет терісімен бастың қабынбалы
аурулары кезінде шудане қорғанатын қорғаныс заттарын ... ... ... ... ... ... ... әсерлеріне
қарсы күрес жүргізу және гигиеналық талаптар бойынша жеке қорғаныс заттарын
қолдануды енгізу, бірқатар жағдайларда ... ... ... ... ... ету қабілетінің сараптамасы.
Есту ағзаларының профессионалды зақымданулары кезіндегі ... ... ... ... ... ... анықтау үшін, келесі жағдайларды ескеру керек: 1) ... ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша
жұмыс жағдайының жұмыс орнындағы шу параметрлерінің ... 2) ... жыл ... ... маршруты бойынша жұмысшының
негізгі кәсібінің еңбек ісәрекеті ... ... ... 3) ... және ЛОР ... ... ... (аудиометрия
мәліметтері); 4) «шулы» мамандығындағы жұмыс кезінде және шу ... ... есту ... ... ... ... басынан
кешкен аурулары; 5) сандық ... ... ... ... ... мен ... ... төмендеуімен даму ерекшеліктерін әрбір
маңызды жағдайларда ескеру қажет. Есту ... төрт ... ... бағалау критерилері, «шулы» мамандықтағы жұмысшылардың есту
жағдайын ... ... ... ... ... төмендеуін дер
кезінде алдын алу және ... ету ... ... шешу ... Жұмысшыларда есту дің төмендеуінің І ... ... ... ... ... ауру ... қойылмайды және осыған ... ... ... ... Есту қабілетінің төмендеуінің І деңгейі
бар жұмысшылар өз мамандығы бойынша жұмысты жалғастыра береді және міндетті
түрде шуға ... ... ... ... бір рет есту ... ... ... Егер кохлеарлы невритпен естудің ІІ деңгейлі
төмендеуі қойылса ... ... есту ... ... өз ... ете ... болады. Бірақ келесі жылдарындағы ... есту ... ... ... ... қалса. Егер
динамикалық бақылау кезінде есту ... ... ... ... 3 ... ... ... Егер жұмысшыларды кохлеарлы
невритпен естудің ІІІ деңгейлі төмендеуі қойылса ... шулы ... жыл ... ... ... ... ... оны ДЕСК бағыттайды. ... бар ... ... естудің төмендеуімен кохлеарлы ... ... ... жұмысшылар өз мамандығы бойынша жұмыс ... Егер ... өршу ... ... ... ... ... ДЕСК бағыттайды. Егер кохлеарлы неврит айқын естудің төмендеуімен
(ІҮ деңгей) жүрсе, қарқынды шу ... ... ... ... ДЕСК ... және ... шу жағдайынан шығарады.
ІІ,ІІІ,ІҮ деңгейдегі естудің төмендеулері анықталған кезде, есту ағзасының
кәсіптік аурулары ... ... ... ... Есту ... ... ... ұсынылған есту қабілетінің жоғалту
деңгейінің жіктелуіне негізделген. Берілген еңбек ету ... ... шешу тек, І-ІҮ ... ... ... ... бар ... мамандықтағы жұмысшылар үшін арналған. Бұл
сұрақтарды жеке және есту ... ... ғана емс жіне ... ... ... ... тұрақтылығын, және ең бірінші орталық
жүйке жүйесі және жүрек тамыр жүйесі жағынан өзгерістерді ... ... ... ... басқа жұмысқа ауыстыру кезінде зақымдану
деңгейінің жеке медициналық көрсеткіштер ғана емес, сонымен ... ... ... жоқ ... ... ... мүмкіндігін де ескеру керек.
Қарқынды өндірістік шуы бар цехтарға орналасудағы ... ... Бұл ... жеке ... шудың әсерлеріне сезімтелдығын
анықтайды. Тестің ... ... ... ... ... ... жоғары адамдарды анықтауға болады. Қарқынды шудың ұзақ әсеріне
тексерілушінің ... ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша алдын ала болжауға мүмкіндік беретін тестерге
орасан зор көңіл аударылады. Шын мәнінде есту ... ... ... оқиды. Есту анализаторларының қайтымды және ... даму ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыт әсерінен шаршау тестерінін қолдану кезіндегі
нәтижелері хабаршысы болып ... ... ... ... ... босағасының ығысуы және есту босағасының тұрақты ығысуы ... ... ... ... ... байланыстарының сұрақтарын шешуде,
бәсекелестік тудырады.
Есту қызметіне қандай ұзақтықтағы шудың қалай әсер етуі ... ... (S. Ward, B. Glorin және ... ... ... ... дыбыс тондарының тітіркенулерінен кейін есту
босағаларының уақытша ығысуларының Я.С ... (1973), В.Е ... ... ... ... ... береді. Олар босағаның
уақытша ығысуларымен және тұрақты кереңдік арасында аналогияны ... осы ... ... ... шын ... есту ... шуға
немесе дыбысқа әсер етулерінің сезімталдығын тексеруге ... ... ... көп ... босағаның дискофорт деңгейі мен рекруитмент
феноменінің жеткілікті анықталуына байланысты, бірақта олар біркелкі есту
босағалары кезінде, кейде қалыпты жағдайдың ... де ... ... ... ... ... ... әсерінен есту сезімталдығы мен басқада
функционалды жүйелерде айқын өзгерістердің пайда ... ... ... ... ... жұмысқа жаңа кадрларды алу
кезінде жастың маңызы зор.
В.Е Остапкович, Н.И Пономорев, И.В ... (1971, 1973) 15-19 ... 21-30 жас ... ... ... ... немесе оқып
жүрген жұмысшылардағы есту қызметінің жағдайына ретроспективті анализ
жүргізген кезде, шу негізгі ... ... бірі ... ... ... ... орналасқан жастарда әртүрлі жағдайларда есту
қабілетінің төмендеулернің кездесу ... ... ... 15 ... ... ... 11-20 жылдық стажы бар жұмысшыларды
79%, ал 18 ... ... ... ... 51% ... ... өзгерістер анықталған. Соңғыларынды естудің төмендеуінің ІІІ
және ІҮ джеңгейі ... ал ... 32% ... ... шудың әсеріне 16-17 жасынан бастап жұмыс істегендер 15 ... ... ... ... да тұрақты болды және 18 жастарынан
бастап жұмыс істегендерге ... ... аз ... ... ... ... келетін болсақ, егер ... ... ... шу ... жұмысты алғаш бастаған болса, соғұрлым ішкі құлақтағы
нерв элементтерінің дистрофиялық өзгерістері дамиды. 15 жасынан ... ... ... ... рет жұмыс бастаған адамдар арасында қарқынды шудың
әсерінен естудің тереңдігі кеңінен тараған. Бірақта бұл ... ... ... ... ... Есту қызметтерінің жас кездерінде
бұзылуларының кеңінен тарауы есту ... және ... ... толық қалыптаспауымен байланысты. 21-30 жас аралығында қарқынды шуы бар
цехтарға алғаш рет жұмыс істеуге ... ... есту ... 15 ... ... дамыған. Осыған байланысты 15-17 жас
аралығындағы ... ... ... бар ... ... ... және ... тек 35 жастан жоғары адамдар ғана алынады.
Зерттеу материал мен әдістер.
Зерттеу материал:
Зерттеу материалы ретінде ақ ... ... ... ... 200-
260 салмағымен стандартты виварлы жағдайда ... және ... ... ... етіп ... аталық және аналық егеуқұйрықтар
алынды. Сәулелену инфрадыбыстық сәулелендіргіш ИФС-1 арқылы дыбыс
тербелістері 7 –ден 30 Гц-ке дейінгі аралықта, 5 дБ күшпен ... ... ТОО ... ... Республикасы, өндіруші Казаков О.А.).
Жануарларды 4 тобқа бөлдік:
1 - 3 мин тура ... ... ... ... - 3 мин тура ... ... ... ... пероральды жолымен еңгізу
3 - 3 мин тура инфрадыбыс сәулелермен сәулелендірілген егеуқұйрықтар
және 3 мин тура ... ... ... ... ... ... ... - қалыпты тоб
Зерттеу әдістер:
Сәулелердің тербеліс жиілігі 7 ден 13 Гц – ке дейін және 5 Дб – ... 3 ... ... 60 ... ... болды.
Тәжіребелік жануарларды зерттеу жұмыстын мақсатына ... 25 ... топ - 3 с ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыс
сәулелермен тік әсерін жасадық
2 топ 10 с ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... мен ... топ 30 с ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... мен ... топ 1 м ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыстық бөлінілері
мен жанастыру(түйістіру)
5 топ 3м ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... мен ... топ 10м ... көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыстық ... ... топ 30 м ... көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... мен ... 60м ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... бөлінілері
мен жанастыру(түйістіру)
9 топ - 3 с уақытымен егеуқұйрықтарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды ... ... жолымен енгізу.
10т 10 с ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды ... ... ... енгізу.
11т 30 с ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) диапозонды инфрадыбыстық
бөлінулері түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды ...... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
13т 3 м ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
14т 10м ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... инфрадыбыстық
бөлінулері түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
15т 30 м ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
16т 60м ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) диапозонды инфрадыбыстық
бөлінулері түсірілген суды ... ... ... ... т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыстық ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды ... мөлшерде пероральды енгізу.
18т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыстық ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... инфрадыбыс бөлінулері
түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
19т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... инфрадыбыс бөлінулері
түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
20т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) диапозонды ... ... суды ... мөлшерде пероральды енгізу.
21т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... бөлінулері
түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
22 т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды ... ... ... ... т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыстық ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... бөлінулері
түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
24 т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) диапозонды инфрадыбыс ... суды ... ... пероральды енгізу.
25 т – бақылау тобы (интактты жануарлар).
Бөлінулердің аз ғана мөлшері кезінде ... ... ... ... көрінетіндей өзгерістері тәжірибелік тұрғыда
байқалмады.
Эритроциттердің мембраналық өткізгіштігі
9 пробирка алып оған ... ... ... ... ... ... оның ... кесіп қанынын аламыз. Ол қанды алып 9
пробиркаға бірдей ... ... ... оны 10 ... ... одан ... алып 9 пробиркадағы қаннан бөлінген плазманы ... Оны шайу үшін 9 ... СЭ ... ... 1-ге -1 ... 10 минутқа цинтрифугаға саламыз. Одан алып 9 пробиркадан ... ... алып ... ... СЭ 1-ге-1 ... ... мин. ... Содан кейін 9 пробиркадан плазмаларын алып. Онда ... ... Сол ... 150 мл алып басқа 9 пробиркаға СЭ
құйылған ... да оны 37 ... ... ... одан алып басқа 9
пробиркаға СЭ және ... ... Таза 9 ... 8 ... ... ... ... |СЭ | | | |
| |0.65% мкл. |18 г/л | | | | |
|1 |100 |- |250- Р | ... нм. |
|2 |60 |900 40 |250 |3 мин. |а 10 ... |55 |1012 45 |250 ... | ... |
|4 |50 |1125 50 |250 ... ... |
|5 |45 |1237 55 |250 |ра | ... |
|6 |40 |1350 60 |250 | | |КФК да |
|7 |35 |1462 65 |250 | | ... |
|8 ... |-* |250 | | | |
| ... | | | | | ... 8 ... 9 ... 1 және 8 ... ... ... ... барлығына мочевина құйылады. Соның ... ... ... 9 пробиркадағы эритроциттер құйылады. Осының барлығын
10 минутқа цинтрифугаға қоямызда, одан алып ... ... ... анық таймыз. Оның электро ... ... ... шайу ... ... ... алу.
NaCL мен мочевинаның ара қатынасынада эритроциттердің қанша % ... ... ...... ... ... ... үшін
қолданылады. Мембрананың өткізгіштігін жылдамдатады.
СИ- 150 мМолярный NaCl-(8,768 гр) аламыз +5 ... Na2HPO4 ... ... ... ) ... ... 1 литр дейін
дистильденген су құйылады.
9 % NaCl -9гр NaCl+1 литр дис. су ... гр. ... 1 литр дис. Су ... ... ... ... радияцияның әсерінен
өткізгіштігі артады. Мембрананың құрылымы бұзылады. Құрылысы бұзылғаннан
кейін барлық саңылаулары ашылады сыртқы ... ... ... ... ... ... ... қасиетін сақтай алмайды. Сол себебті
эротроциттердің ... ... ... көрсетеді. Сыртқы заттар
кіргеннен кейін өз шегінен шығып жарылады. Яғни ... ... ... ... ... ... ... заттардың әсерінен
гемоглобиндердің ... ... ... Яғни ... ... ... ... төзімділігі төмендейді. Себебі клетка
мембрансындағы липидтердің тотығуының жоғарлауы мүмкін.
Мембрана өткізгіштігі тұрақты болса гемолизі төмен болады.
Мембрананың өткізгіштігі ... ... ... ... ... ... артқан сайын NaCl азайған сайын эритроциттің
гемолизінің жүру деңгейіде ... ... ... ... мочевинаның диффузиясы көбейеді.
Гемолиз деп – эротоциттерден ... көп ... ... мен ... ... ... жасушалардың барлық қалыпты қызметтік
көрсеткіштерін сақтай отырып оның осмотикалық ... ... ... Ортаның абиотикалық және биотикалық факторларының күшінен
жасушалардың мембраналардың өтімділігі бұзылуы мүмкін ... ... ... ... ... ... соғады. Абиотикалық факторлар
ретінде әртүрлі тектегі бөлінулерді қарастыруға болады.
Инфрадыбыстық толқындар деп төменгі ... ... ... адам мен ... ағзасына белгілі морфо-физиологиялық тұрғыдағы
әсерге ие. Инфрадыбыстық толқындардың ... ... ... әлі ... ... және физиологтар өз мүдделерін
ұсынуда.
Біз 3 с 60 мин аралағындағы 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... ... ... ... ... зерттеу топтарына бөлінеді:
1 топ 3 с ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... топ 10 с ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... мен жанастыру(түйістіру)
3 топ 30 с ішінде ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... мен ... топ 1 м ... көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыстық ... ... топ 3м ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... мен жанастыру(түйістіру)
6 топ 10м ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыстық бөлінілері
мен жанастыру(түйістіру)
7 топ 30 м ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... мен ... 60м ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыстық бөлінілері
мен жанастыру(түйістіру)
9т 3 с ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
10т 10 с ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
11т 30 с ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) диапозонды ... ... суды ... ... ... ... 1м ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) диапозонды инфрадыбыстық
бөлінулері түсірілген суды ... ... ... ... 3 м ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) диапозонды инфрадыбыстық
бөлінулері түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
14т 10м ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... инфрадыбыстық
бөлінулері түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды ... 30 м ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
16т 60м ішінде көртышқандарды 7 ден 13 Гц (5 Дб) диапозонды ... ... суды ... ... ... енгізу.
17 т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... инфрадыбыс бөлінулері
түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
18т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... мен ... және
аралағындағы 7 ден 13 Гц (5 Дб) диапозонды ... ... суды ... ... ... ... 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... бөлінулер мен жанасу және
аралағындағы 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды ... ... ... ... 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыстық бөлінулер мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... бөлінулері
түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
21т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... бөлінулері
түсірілген суды 10мл/тәулік мөлшерде пероральды енгізу.
22 т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды ... ... ... енгізу.
23 т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) инфрадыбыстық бөлінулер мен ... ... 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды ... мөлшерде пероральды енгізу.
24 т 3 с 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... мен ... және
аралағындағы 7 ден 13 Гц (5 Дб) ... ... ... суды ... ... ... ... т – бақылау тобы инфрадыбыс толқындарына ұшыраған жануарлар.
Бөлінулердің аз ғана мөлшері кезінде ... ... ... ... көрінетіндей өзгерітері тәжирибелік тұрғыда
байқалмады.
20℅ дан 40℅- ға дейінгі гипоконцентрацияланған физиологиялық ерітінділерде
бөлінулер түсірілген суды ... ... ... тобында және
инфрадыбыстық сәулелермен тік әсерленген және сәулелермен әсерленген сумен
бірге ... ... ... ... ... аз ... өзгерістер болды.
20℅ дан 40℅- ға дейінгі гипоконцентрацияланған физиологиялық ... с ... ... ... ... ... ... этотроцитарлы
жасушалардың өтімділігін артып, гемолиз мөлшері 88℅- дан 72℅- ға ... ... ... ... гемолиз 98℅ көрсетті. Ал
концентрациясы 50℅-дан 0 ℅ ... ... ... ... және ... ... ... этотроцитарлы мембраналардың
өтімділігі азаяды.
Концентрациясы 20℅-қ физиологиялық ерітіндіде гемолизі 90℅-ға дейін бақылау
топтарының көрсеткіщтерімен ... ... ... ... ... гемолизбен төменді.
Бақылау тобының көрсеткіштеріне қарсы, мембраналардың өтімділігі 70℅-ға
дейінгі ... ... ... ... 40℅-қ физиологиялық ерітінділерде де 50℅-қ
физиологиялық ерітінділерде де байқалды, бірақ ... ... ... 10℅ аралығында ғана болады.
Инфрадыбыс толқындарының әсерімен байланысты топтардың гемолизі бақылау
тобына қарағангда 10℅- ға аз. ... ... ... дан ... ... ... ... өтімділігі бақылау
тобының көрсеткіштерінің айырмашылығы ... және ... ... ... экспозициясын 10 с арттырған кезде 1 с бөлінулердегі сияқты
ұқсас сурет байқалады. Физиологиялық ... ... ... ... ... ... бөлінілер мен жанасу бөлінулер түсірілген суды
енгізу инфрадыбыстың әсерінен ... ... ... ... 2-10℅- ға төмендейді және жануарлардың ... ... ... ... ... ... арттырады.
Инфрадыбыстық бөлінулердің экспозициясын 1 мин арттырған ... ... ... ... ... ... ... жанасу тобындағы эротроцитарлы мембраналар өтімділігі 10℅- 40℅
гипотоникалық ерітінділерде 100 пайызға дейінгі гемолизіне көбейеді.
Одан әрі жасуша гемолизі бақылау тобының ... ... ... 40℅ ... ... ... бөлінулері түсірілген
суды енгізген ... ... ... ... ... ал
концентарциясы 10℅ гипотоникалық ерітінділерде этотроцитарлы ... 95 ℅ ... ... 70 ℅-ды ... 20℅-қ ... ерітіндіде этотроцитарлы жасушалар
гемолизі енді 90℅ бақылау мәніне қарсы 40℅ ... 30℅-қ ... ... ... жасушалар пайызы
84℅- бақылау мәніне қарсы 15℅-ы құрады
Гемолизленген жасушалардың ең ... саны ... ... 40℅-қ ... және ... ... байқалады
тек 75℅ бақылау мәніне қарсы жасуша көлемінің 100 ℅-ң 5 ℅-ы ғана ... ... ... ... ... ... жасушалардың орнықтылығын арттырған ... ... ... ... мембраналарының өтімділігін бұзады.
Ең жоғарғы мәнді ерітіндінің 35% ... ... ... пайызы 4,4+0,1%, ал керісінше бақылау мәні 71,8+0,8%, яғни
арасындағы айырмашылық 16,32 есе артық. Егер ... ... ... онда бұзылған клеткалардың мәні 84,2+0,4%, арасындағы
айырмашылық 19,14%-ке, қысқа мәні тең. ... 3 ... ... өзгермеді.
Ал ... ... ... ерітіндіге клеткалардың ... ... ... Бұл ... суды ... ... Гипотоникалық ерітіндінің 35% концентрациясында клеткалардың
резистенттілігі максимальды шекке жеткен. бұзылған клеткалардың пайызы тек
3 ке тең ... Ал ... ... дәл ... ... ... ... өзгеріс байқалмаған, яғни гипотоникалық ерітінді әсер етпеген. Әрі
қарай әртүрлі уақытта 10 ... ... ... ... ... барлық топтарда әртүрлі.
Тікелей және ... ... ... ... клеткалардың гипотоникалық ерітіндіге тұрақтылығы төмендеген.
Ең қатты әсер еткен сәулеленуді атап ... ол ... ... сәулелендіру және сәулеленген суды енгізу) ... ... ... 0 ден 45% ... ... ... 100% ға дейін
өлген. Бірақ бақылау ... ... ... өскен сайын,
клеткалардың тұрақтылығыда арта түскен. Ал сәулеленген сумен ... ... ... ... ... жоғары
даңгейде болған, бақылау тобының 1,3,10 минуттың экспозиясы басқа топтармен
салыстырғанда 2,4-10,5 ... ... ... клеткалардың тұрақтылығын 60 минуттық сәулелену
тобынан айқын байқауға ... Дәл осы ... ... сәл ... ... ... толқындармен (толқынды организмге тікелей
енгізу және тікелей сәулеленген суды енгізу) әсер ету арқылы, ... ... ... көре ... Эритроцитті клеткалар,
гипотоникалық ерітіндінің концентрациясы 0 ден 45% дейінгі аралықта 98%
өлген. Ары ... ... ... ... ... клеткалардың
тұрақтылығы да арта түскен. ... ... да ... ... ... тұрақтылық артқаны байқалған. Бақылау тобына тікелей сәулелену
қолданылған. Тікелей емес сәулеленуді (инфрадыбыспен сәулеленген ... ... 0 ден 45% ... ... ... ... көтерілгенін байқаймыз. өлген
клеткалардың саны тек 6,3+0,1, ал ... ... мәні ... ... ... 35% ... ... ең жоғары деңгейге көтерілгенінкөре аламыз) ... ... ... ... 11,29% ға тең . ... ... процесінде бұзылған клеткалардың мәні 15,57, пайызбен
98,1+1,2% ... ... ... ... ... саны 11,43 ... қысқа мәні), ал пайызбен 72,0+0,9% тең. (7 ... ... ... атап ... ... ... клеткаларға әртүрлі сәулелендірумен түрлі экспозицияда
3 секунд пен 1 минут аралығында әсер еткенде ... ... ... емес ... ... сумен сәулелендіру) арқылы төмен
концентрацияда клеткалардың тұрақтылығы арта бастаған. Ал ... әсер ... ... ... ерітіндіге
тұрақтылығы төмендеген.
- Инфрадыбысты толқынмен әртүрлі экспозияда 1 ... 60 ... ... ... тұрақтылығы айқын байқалады. Тікелей
емес сәулелендіру (инфратолқынмен сәулеленген су) ... ... ... тұрақтылығы бақылау топпен салыстырғанда 2,5-11,4
есеге артық болған. Байланысқан сәулелену тобы мен ... ... ... ... ... – қайшы болған. Гипотоникалық ерітіндінің
45% концентрациясында өлген ... ... 100% ға ... ... түрде болған.
- Тікелей сәулелену кезінде жоғары процеспен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... байқалған.
ҚОРЫТЫНДЫЛАРЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Фрайман Б. Я. Способ защиты человека и ... от ... ... колебаний и инфразвука. Патент Российской
Федерации. Номер патента 2086235 Класс ... ... ... ... Сокол Г. И. «Особенности акустических процессов в инфразвуковом
диапазоне частот». — ... ... 2000. ... ... ... литературы).
3. Боенко И. В., Фрайман Б. Я. Колебания сосудистой стенки при ... ... 1983 .- С. 1-8. ... депонирована во ВНИИМИ
16.09.83. №Д-6783.
4. Фрайман Б. Я.,Безруков ... при ... ... ... ... на ... кровеносного сосуда. Воронеж,
1983 .- С. 1-13. Рукопись депонирована во ... ... ... ... А. И., ... А. Н., ... Б. Я. О необходимости изучения
пространственной структуры звукового поля при ... ... ... «Борьба с шумом и звуковой вибрацией», Москва,
1989 . - ... ... А. И., ... А.Н, Ларюков А. С., Нюнин Б. Н.,Павлов В. И.,
Фрайман Б. Я. Определение аномально активной зоны ... ... ... в ... и ... ... //
«Проблемы акустической экологии» - Ленинград, Стройиздат. - 1990 . -
С. 13-21.
7. Fraiman B., Ivannikov A., Zhukov A. On the ... of ... on humanus. «6-th ... Meeting on Low ... ... ... 4-6 September 1991. - p.46-56.
8. Fraiman B., Voronin A., Fraiman E. The alternative mechanism of the
infrasound ... on ... and Man −93. ... ... Nice,France,1993.- p. 501—504.
9. Fraiman B. Mechanism of the ... effect in ... ... ... 94». ... ... - p .29-32.
10. Темурьянц Н. А., Мартынюк В. С. Биологическая активность слабых ПЭМП
сверхнизких ... ... ... ... ... ... ... Пущино, 6-9 апреля,
2004. - С.7
11. Чижевский А. Л. Космический ... ... ... – С.768 .
12. Казаков О.А. Лечение инфразвуком и другие его ... ... ... 142 ... ... С.А., ... А.А. ... канал влияния солнечной
активности на ... ... ... ... ... ... активности». Пущино, 6-9 апреля,
2004.-С.14
14. Бинги В.Н., Савин А.В. ... ... ... ... ... на ... системы // Успехи физических наук. ... № 3.- ... ... ... и ... телевизионных растров:
А. В. Петраков — Санкт-Петербург, РадиоСофт, 2009 г.- 208 ... УЗИ при ... и ... ... Вики Е. ... ... А. Николас Сутингко — Москва, Медицинская литература, 2009 .-
С. 240 .
17. Ультразвук в медицине. ... ... ...... 2008 .- С. 542 .
18. Брегг У.Г. Мир света. Мир звука. - М., 1967.
19. Кок У. ... и ... ... - ... ... И.Г. ... звук. - М., 1967.
21. Трофимова Т.И. Курс ... - М., ... ... И.Г. Звук, ультразвук и инфразвук. - М., 1986.
23. Клюкин Игорь Иванович: «Удивительный мир звука»;2-е издание, ... Жан Поль ... ... как феномен мирового масштаба.- Москва
,1990 .
25. Новые религиозные организации России деструктивного и оккультного
характера. - ... ... ... о ... ... - С.Петербург, 1994 .
27. Москва №7, 1997г, Воробьевский Ю. Творцы серой расы.-С.154-161
28. Физическая энциклопедия. гл. ред. А.М. ... том 2, ... - ... ... ... Техника.Сетевой журнал. 01.04.99. Не так уж страшен инфразвук?
перевод В.Лесов
30. Негода А.А., Сорока С.А. ... ... ... ... ... ... ... наука технология.- 2001.-т.7.- №5/6.- С.85-
93.
31. Сорока С.А Солнечная активность и ... ... в ... ... ... третьей Всероссийской научной конференции
“Физические проблемы экологии (экологическая физика)”. Москва, 2001.-
С.48-49.
32. Знак З.О., ... А.А., ... С.А., ... ... в
атмосфере как возможный канал космического влияния на биосферу.//
Тезисы докладов II Украинской конференции по ... ... ... 2002.- ... Kalita B., ... V., Soroka S. ... ... during
acoustic disturbance in atmosphere.// III International Workshop on
Magnetic and Electromagnetic Methods in ... and ... Moscow, 2002. - ... Soroka S.A. To ... Model of Influence of Ground Acoustic
disturbance on Ionosphere. ... ... in memory ... Yuri ... Aureal ... and ... Moscow, ... Сокол Г. И. «Особенности акустических процессов в инфразвуковом
диапазоне частот». /Днепропетровск: Проминь, 2000. - С143 . ... ... ... ... И. В., ... ... сосудистой стенки при действии
инфразвука.//Воронеж,1983 .-С.1-8.Рукопись депонирована во ВНИИМИ
16.09.83. - №Д-6783.
37. Фрайман Б. ... ... при ... ... действие инфразвука на стенку кровеносного сосуда./ Воронеж,
1983 .- С. 1-13. ... ... во ... 13.01.83г. № 6748-83
38. Жуков А. И., Иванников А. Н., Фрайман Б. Я. О ... ... ... ... поля при ... ... ... //«Борьба с шумом и звуковой вибрацией», Москва,
1989 . -С .53-59.
39. Жуков А. И., Иванников А.Н, Ларюков А. С., ... Б. ... В. ... ... ... ... зоны ... действия
инфразвуковых шумов в жилых и административных ... ... ... ... Стройиздат, 1990 .- С. 13-21.
40. Fraiman B., Ivannikov A., Zhukov A. On the influence of ... on humanus. //«6-th ... Meeting on Low ... and ... - 4-6 ... 1991. Leiden.- p. ... Fraiman B., Voronin A., Fraiman E. The ... mechanism of the
infrasound influence on ... and Man −93. ... ... ... p. ... Fraiman B. ... of the ... effect in transport means.//
«Transport Noise — 94». St-Petersburg, Russia,1994.- p 29-32.
43. ... О. Д. ... ... ... и ... – М.: ... 1981. – C.263 .
44.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балықтардың эритроциттерінің осмостық тұрақтылығына 1,1-диметилгидразиннің әсері30 бет
Адам ағзасына әсер ететін фаторлар19 бет
Биологиялық ұлпаларға жоғары интенсивті лазерлік сәуле әсерінің механизмі7 бет
Биологиялық ұлпаларға жоғары интенсивті сәуле әсері14 бет
Газ разрядты санауыштар көмегімен ғарыштық сәуле интенсивтілігін анықтау6 бет
Иондаушы сәулелер10 бет
Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері6 бет
Иондаушы сәулелердің бағыттарын анықтау тәсілі27 бет
Иондаушы ғарыштық сәулелер18 бет
Лазер21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь