Каспий бұзаубас балықтарының (perciformes, gobiidae) асқорыту жүйесінің морфо-функциональді ерекшеліктері

КІРІСПЕ
1. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1. Бұзаубас балықтардың систематикасы, таралуы, биологиясы мен экологиясы
1.1.1. Үлкен басты қарақшы . Benthophilus marocephalus (Pallas)
1.1.2. Үлкен құйрықты бұзаубаc . Knipowitshia longicaudata (Kessleri)
1.1.3. Каспий бұзаубасы головач немесе горлап . Neogobios kessleri gorlap Ilgin.
1.1.4. Жұмыр бұзаубас . Neogobius melanostomus
1.2. Солтүстік Каспийдегі бұзаубас балығының түрлерінің саны мен қоректену ерекшеліктері

1.3. Каспий теңізінің қысқаша физика . географиялық сипаттамасы
1.3.1. Гидролого. гидрохимиялық режимі
2. МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕР
3. ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛҚЫЛАУ
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Бұзаубас балықтардың (Gobiidae) өкілдерінің көбі теңізбен байланысты. Олардың көп түрлері қоңыржай және тропикалық зоналарда мекен етеді. Қара, Азов, Каспий теңіздерде 50 түр және түршелер кездеседі. Азов теңізінде мөлшерлері улкен емес болсада (ұзындығы 20 см, салмағы 90г) бұзаубас балықтар үлкен кәсіптік маңызы бар [1]
Осы тұқымдастың туысы мен түрлері яғни өкілдерінің біршамалары ғана тұщы су қоймаларында және өзендерде кездеседі. Қазақстанда көбінесе Каспий теңізі мен Жайық өзенінде таралған [2]
Каспийде бұзаубас балықтардың балық шаруашылық маңызы жоқ, бірақ су қоймалардағы ихтиоценоздарда маңызды құрам болып табылады. Бұзаубас балықтар басқа балықтардың және тюленьдердың қорегі болып келеді. Сонымен қатар олар биоалуантүрлілігінің объектері - көп туыс пен түрлері Каспийдің эндемиктері болып келеді.
Бұзаубас балықтардың асқорыту жүйесін зертеген жұмыстар көп емес. Бұзаубас балықтарының көпшілігінің қарны анатомиялық тұрғыдан қарағанда жекеленген. Бірақ гистологиялық анализге сүйенсек кейбір бұзаубас балықтардың каудальді бөліміндегі алдынғы ішек қарын бездері онша жекеленбеген. Олардың даму денгейі бірдей емес. Янковскийдің [3] айтуы бойынша жұмыр бұзаубас балығы Neogobios melanostomus және құмдауыт бұзаубас балығы Neogobius fluviatilis қарны жойылған, ал зеленчак (N. ophioctphflus) және мартовик (N. batrachocephalus) осы екеуінің сыртынан қарағанда қарны өте айқын көрінеді [3]
Кульчицкийдың айтуы бойынша травяник, мартовик және жұмырбасбұзаубас балығының қарны ұқсас, бірақ травяник пен жұмырбасбұзаубастың қарнының бұлшық ет қабырғалары өте жұка және мартовикке қарағанда онша жекеленбеген [4] Көбегенова, Джумалиевтың мақаласында бұзаубас балықтың 6 түрінін асқорыту түтігі зерттелген [5].
Көбінесе басқа бұзаубас балықтардың түрлерінің асқорыту жүйесі зерттелмеген.
Бұзаубас балықтардың биологиясы су түбінімен байланысты және қоректік жағынан олар бентофагтарға жатады. Мұнайды қазіргі кезде қарқынды өндіруіне байланысты балықтардың тіршілік ету ортасы бұзылуда.
Каспийдің бұзаубас балықтарының асқорыту жүйесіне арналған жұмыстар жоқ. Сондықтан біздің жұмысымыздың мақсаты:
Каспий бұзаубас балықтарының асқорыту жүйесінің морфо-функциональді ерекшеліктерін экологиялық жағдайымен байланыстырып зерттеу.

Міндеттері:

• анатомиялық құрылысын зерттеу;
• өңеш, қарын, ішектің гистологиялық сипатын беру;
• асқорыту жүйесінің ерекшелктерін балықтардың экологиясымен байланыстыру.
1. Жизнь животных. Том четвертый. Москва просвещение. 1983.448с.
2. К.Н. Аманниязов, А.З. Джанмурзаев. Рыбы Каспийского моря. Алматы. Қазақ университеті.
3. Б.А. Янковский. Некоторые особенности строение органов пищеварения азово- черноморских бычков и связь их с питанием. Вопр. рыбохозяйственного освоения и санитарно-биол. режима водоемов Украины. Мат. Докл. 11 Респ. Конф. Укр. Филиала Всес. Гидробиол. Обва ( май 1970). Ч. 11.-Киев: Наука думка. -1970.-С.
4. Кульчицкий
5. Көбегенова Джумалиев
6. Бәйімбет Ә.А., Темірхан С.Р. Қазақстанның балықтәрізділері мен балықтардың қазақша-орысша анықтауышы.Алматы ҚазақУниверситеті
7. Наумов С.П. Омыртқалылар зоологиясы Алматы -1970 ж. Б. 56-57.
8. Никольский Г. В. Экология рыб, 3 изд., М., 1974.
9. Никольский Г.В. Частная ихтиология, 3 изд., М., 1971.
10. Современное состояние окружающей среды контрактной территории Тюб –Караган. Отчет ТОО Недра 2004. 97 с.
11. Шорыгин А.А. Питание и пищевые взаимооношение рыб Каспийского моря М., Пищепромиздат.
12. Ф.К. Гавлена Каспийский бычок кругляк Neogjbius Melenostomus Fffinis-новый элемент ихтиофауны средней волги изд.Наука. Ленинградское отделение. Ленинград 1970г.С.44-45.
13. Халилов Ф.Х. Материалы по морфологии и гистохимии пищеварительной системы костистых рыб. Изд «мектеп» Алма-Ата 1969.123 с.
14. Б.А.Домбровский. Основы сравнительной морфологии животных. Алма-ата: Казгосуниверситет.1961.-195с.
15. Веригина И.А. Жолдасова И.М. Эколого-морфологические особенности пищеварительной системы костистых рыб. Изд «ФАН» Ташкент 1982. 154 с.
16. Уголев А.М. Эволюция пищеварения и принципы эволюции функции.-Л.:Наука.-1985.-544.
17. Костылев Л.Г. Гидрометеролоическое издательство . Ленинград. 1987.
18. Шалғымбаева С.М., Нуршин К.А., Көбегенова С.С. Микротехника негіздері. Қазақ университеті. Алматы 2007.
19. Хегай И.В., Көбегенова С.С. Основы микротехники. Алматы 1999.
20. Роскин Г.И., Левинсон Л.Б. Микроскопическая техника.Советская наука-1057.С.
21. Ромейс Б. Микроскопическая техника. М. 1957.
22. Кобегенова С.С. К вопросу о возможной причине редукции желудка у некоторых костистых рыб. Вопр.ихтиол.-1988.- Т.28. -Вып. 6.- С. 983-992.
23. Хэм А., Кормак Д. Гистология. Том 2.часть 3. Москва Мир-1993.
24. Богачик Т.А., Ремез З.М. Морфологические адптации челюстно-глоточного аппарата бычков (Gobiidae). Вопр.ихтиол.-1967.Т.-Вып.-
25. Москалькова К.И. Анатомо-гистологические и функциональные особенности развития кишечника у бычка-кругляка Neogobius melenostomus, рыбы с прямым типом развития. Воспр. Ихтиол. -1988. –Т. . –Вып.5.-С.812-827.
26. Шубич Г.М., Могильная Г.М. Гистохимия желудка позвоночных в таксономическом и эволюционном аспекте.Ж.Общ.биол.-1981.-Т.42.-№2.-С.276-288.
        
        Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті
Биология факультеті
Зоология және гистология кафедрасы
Бітіру жұмысы
Каспий бұзаубас балықтарының (Perciformes, Gobiidae) асқорыту жүйесінің
морфо-функциональді ерекшеліктері
Орындаған ... ... ... ... бақылаушы:___________
«____» _________2008ж.
Қорғауға жіберілді, кафедра меңгерушісі,
профессор :___________________
«_____» ________ 2008 ж.
Алматы 2008 ж.
РЕФЕРАТ
Бітіру жұмыстың тақырыбы: ... ... ... ... асқорыту жүйесінің морфо - функциональді
ерекшеліктері.
Дипломдық жұмыс 24 беттен, 1 ... 7 ... 26 ... тұрады.
Кілттік сөздер: Каспий, бұзаубас балықтар, ... ... ... ... эпителий, қарың бездері, дәнекер ұлпа, мукоцит, энтероцит.
Жұмыстың мақсаты: Каспий ... ... ... морфо-функциональді ерекшеліктерін экологиялық ... ... ... ... зерттеу;
• өңеш, қарын, ішектің гистологиялық сипатын беру;
... ... ... балықтардың экологиясымен
байланыстыру.
МАЗМҰНЫ
| | |Бет |
| ... |4 ... ... ШОЛУ | ... ... ... систематикасы, таралуы, биологиясы мен| |
| ... | ... ... ...... ... (Pallas) | ... құйрықты бұзаубаc – Knipowitshia longicaudata | |
| ... | ... ... головач немесе горлап – Neogobios | |
| ... gorlap Ilgin. | ... ...... ... | ... |Солтүстік Каспийдегі бұзаубас балығының түрлерінің саны мен| |
| ... ... | |
| | | ... |Каспий теңізінің қысқаша физика – географиялық ... ... ... ... | ... ... МЕН ... | ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ... | |
| ... | |
| ... ... | ... ... ... ... көбі ... байланысты.
Олардың көп түрлері қоңыржай және тропикалық зоналарда мекен ... ... ... ... 50 түр және түршелер кездеседі. Азов теңізінде
мөлшерлері улкен емес ... ... 20 см, ... 90г) ... ... ... ... бар [1]
Осы тұқымдастың туысы мен түрлері яғни өкілдерінің ... ... су ... және ... кездеседі. Қазақстанда көбінесе
Каспий теңізі мен Жайық өзенінде таралған [2]
Каспийде бұзаубас балықтардың балық шаруашылық ... жоқ, ... ... ... ... құрам болып табылады. Бұзаубас
балықтар басқа балықтардың және ... ... ... ... ... олар ... объектері - көп туыс пен түрлері Каспийдің
эндемиктері болып келеді.
Бұзаубас балықтардың асқорыту жүйесін зертеген ... көп ... ... көпшілігінің қарны анатомиялық тұрғыдан қарағанда
жекеленген. Бірақ гистологиялық анализге ... ... ... ... ... ... ішек ... бездері онша
жекеленбеген. Олардың даму денгейі ... ... ... [3] ... ... ... балығы Neogobios melanostomus және құмдауыт бұзаубас
балығы Neogobius fluviatilis қарны ... ал ... ... және ... (N. ... осы екеуінің сыртынан
қарағанда қарны өте айқын көрінеді [3]
Кульчицкийдың айтуы ... ... ... және
жұмырбасбұзаубас балығының қарны ұқсас, ... ... ... ... ... ет ... өте жұка және мартовикке
қарағанда онша жекеленбеген [4] Көбегенова, Джумалиевтың мақаласында
бұзаубас балықтың 6 ... ... ... ... ... басқа бұзаубас балықтардың түрлерінің асқорыту жүйесі
зерттелмеген.
Бұзаубас балықтардың биологиясы су түбінімен ... және ... олар ... ... ... қазіргі кезде қарқынды өндіруіне
байланысты балықтардың тіршілік ету ортасы бұзылуда.
Каспийдің бұзаубас балықтарының асқорыту жүйесіне ... ... ... ... жұмысымыздың мақсаты:
Каспий бұзаубас балықтарының асқорыту жүйесінің морфо-функциональді
ерекшеліктерін экологиялық ... ... ... ... ... ... ... қарын, ішектің гистологиялық сипатын беру;
• асқорыту ... ... ... ... ... ... Бұзаубас балықтардың систематикасы, таралуы, биологиясы мен экологиясы
Класс/тар: ... ... ... үсті ... ... тәрізділер
Отрряд/тармағы: Gobiodei- Бұзаубас тектес балықтар
Тұқымдас:Gobiidae-Бұзаубас тектес балықтар
Туыс: Knipowitschia Iljin
1.Түр: Knipowitshia longicaudata(Kessler) - ұзын ... ... ... Eichwalp - ... ... ... (Pallas) -үлкен басты қарақшы
Туыс: Niogobios Iljin
3. Түр: Neogobios kessleri gorlap Ilgin- Каспий горлап бұзаубасы ... Түр ... ... affinis ... )- Жұмыр бұзаубас
балық
Отряд тармағы өкілдерінің ... ... ... ... ... ... айналған. Осы тұқымдастың өкілдерінің ... ... Олар ... ... және ... ... етеді. Осы тұқымдастың туысы мен түрлері, яғни өкілдерінің біразы
тұщы су қоймаларда және ... ... ... [1]. ... ... ... және Орал өзенінде кездеседі. Жерсіндіру нәтежесінде
осы балықтардың 6-7 түрлері Арал ... ... және олар ... биоценозды өзгерткен. Осы жерсіндірілген бұзаубастардың
биологиясымен саны ... ... ... ... балықтарының 34
түрі , Жайық бассейінінде тіршілік ететін ... ... да ... бойынша Аралда жерсіндірілген барлық бұзаубас балықтар Красновод
шығанағынан ауланған. Осы жағдайды тұжырымдасақ Аралда ... ... ... ... ... ... ... бірге олар Каспийде
тіршілік етеді [2]. Осы ... ... ... ... ... ... ... сызығы болады,ол гинипор деп
аталады және шырышты каналы мен ... ... ... ... ... қарақшы -Benthophilus macrocephalus (pallas)
Таралуы- Каспий теңізінде кеңінен таралған, Еділ өзенінде
кездеседі және ... ... ... ал Арал ... ... ... мен басы ... ... ... ... ... үлкен жұлдызша тәрізді пластинкалар болады ... ... 23-25 ... ... ... ... түсі сұр ... және дақтары болмайды. ... ... ... ... ... ... - ... маусым айларында дамиды. Уылдырығын
порциялап ... ... ірі ... келген. Дене ұзындығы 130 мм дейін,
ал салмағы 35 грамм. Шаянтәрізділермен, балықпен, нереиспен, ... ... ... жоқ, аз ... түр ... ... ... longicaudata (Kessler).
Таралуы: Қара теңізде, Азов және ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда Жайық өзенінде
таралған.
Сипаттамасы- ... ... ... 36-45. ... ... ... Д және А ... қатарларында күңгірт дақтары
болады. С қанатының басталатын жерінде қара ... бар. ... ... ... қанаттары болады. Аталықтарының ұзындығы 50 ... ... 35 ... ... ... мамыр және маусым айларында ... ... ... ... өзенінің дельтасында кездеседі [8,9].
1.3.1. Каспий бұзаубасы головач немесе горлап- Neogobios kessleri gorlap
Ilgin.
Таралуы: Ағысы қатты ... ... Арал ... ... ... ... Солтүстік Каспийде аз бөлігі
кездеседі. Көбіне орталық және ... ... ... және ... ... ... қатар Есіл жағалауларында және Теректің
төменгі ағысында кездеседі. Салыстырмалы түрде Каспийдің ... ... ... бөлгінде өте аз.
Сипаттамасы - Қабыршағының көлденең қатары 61-71. Денесінің түсі-
қызғылт, сұрлау, жасылдау және сарғыштау немесе қара ... ... ... ... бас ... ұшбұрышты қара дағымен, басындағы домалақ
ақшыл дағы және қара ... ... ... ... ... бар. Дене ... 200 мм –ге дейін, ал дене ... 60 ... ... ... ... ... маусым айына дейін
салады. Уылдырығын тасты жерлерге және су ... ... ... ... кезінде порция-порциялап салады. Орташа тұқымдылығы
шамамен 1500 уылдырық. ... кеш ... ... ... Ал ... ... аз қоректенеді.
Саны мен шаруашылық маңызы- Аралда бұзаубас балықтарының саны онша ... ... ... жоқ . Бұл түр аз ... ... ... ... балық -Niogobios melanostomus affinis (Eichwald)
Таралуы: Бұл балықтар ... ... ... ... әсіресе орталық
және оңтүстік Каспийде. Алғаш рет бұл ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігінде, атап айтсақ орталық және
оңтүстік Каспийдің құмдауытты, тастақты және ... ... ... ... ... Есіл және ... ... болады. Теңіздің
оңтүстігінен, Куре және Теректен табылмаған. Жұмыр бұзаубас балықтар лайлы
бақалшақтың ішінде кездеседі.
Сипаттамасы- ... ... басы ... аузы ... бірінші
арқа қанатында қара дағы бар. Денесінің ұзындығы 15 см-ге дейін; массасы 50-
60 г-ға дейін. Аналығы ... ... ... Дене ұзындығы,
массасы және жас аралықтары теңіздің орналасуына байланысты әр ... ... ... ... ұсақ және жас түрлер ... ... ... ең ... ... 16 см, ал аналығы 20 ... ... ... 3 ... ... ... 5 жасқа дейін тіршілік етеді.
Биологиясы- Балықтардың жыныстық жетілуі өмірінің екінші жылында
болады. Бұл ... ... 30% , ... 60 % ... ... ... және одан үлкен жастағы особътар жыныстық ... ... ... ... 1 рет ғана ... 2-3 ... ... Ал аналығы бір немесе бірнеше рет өрістеуге шығады. Тұқымдылығы 200-
3800 уылдырыққа дейін ... ... ... шашады. Көбіне
уылдырықты судың түбіндегі әр түлі ... ... ... Дағыстан және
Азербайжан суларында уылдырықты қыркүйек айында шашады. Аналықтары өрістеу
уақытында ... ... ... Олар ... ... ... және балықтамен қоректенеді.
Сәуір айының ортасынан бастап алғашқы ең көп ... ... ... ... ... ... ... болуы қажет. Кәрі
особътар шілде және тамыз айларында өрістейді, сол ... 2 ... ... көп ... өліп қалады. Қыстан шыққан балықтар 3 жылда
өрістеуге қайта шығады [1,8,9].
1.2. Солтүстік Каспийдегі бұзаубас балығының түрлерінің саны мен ... ... ... ... ... ... түр ... абсолюттік санын және кәсіптік маңызы бар ... ит ... ... ... қорын,бұзаубас балықтарының қоректену
ерекшеліктерін анықтау болып табылады.
Бұзаубас балықтарының түр құрамы абсолюттік саны 1-ші ... ... ... Каспидегі таяз су зоналарындағы бұзаубас балықтарының түр
құрамы мен саны. (2004 ж.)
|№ ... ... ... Каспий |
| ... | |
| | ... ... ... ... |
|1 ... ... |85.1 |96.8 |
| ... | | |
|2 ... |94,7 |99,9 |
|3 ... |80,3 |0,2 |
| ... | | |
|4 ... |1,2 |2,9 |
|5 ... |0,1 |- |
|6 ... |5,3 |0,1 |
|7 ... |4,3 |0,1 |
| ... | | |
| ... | | |
|8 ... |0,2 |- |
|9 ... |0,8 |- |
| ... ... |7 |4 |
| ... аулау экз/.трал. |6174 |3150 |
| ... ... ... |363 |137 |
| ... ... экз. |355,7 |181,5 ... ... кіші су ... 2004 жылы маусым айында
бұзаубас балығының 7 түрі анықталған, соның ... 7-еуі ... ... 4-еуі ... ... ... пугаловкидің (Benthophilus туысы)
алуан түрлілігі және ... ... ... көп. Сонымен қатар
ауланған балықтар ішінде эврибионтты түр – құмдауыт бұзаубас балығы ... ... ... бұл ... 85% тең, ал ... ... ... Шығыс аумағында ауланған балықтардың мөлшері бойынша бычок кругляк
алды, ал батысында горлап ... ... ... ... ... кездескен бұзаубас балықтарының құрамында
эвригалинді түрлері мен қатар стеногалинді түрлері де кездеседі. Бұл ... ... ... ... түсіндіреді. Волга ағынының
әсерінен көптеген концентрациялық бұзаубас балықтары Новинск ... Орал ... ... ... ... балығының
концентрациясы 200-1000 экз./трал.тең. Жалпы ауланған бұзаубас балықтарының
мөлшері шығыс аумағында ... ... 2 есе ... ... ... ... ... балықтарының қорегінің негізгін
моллюскалар ( 29,78%) және ... (24,50%) ... 2-ші ... ... ... ... және ... кіреді.
Орталық аумағында қоректік маңызы бойынша 2-ші орынды құрттар,
шығысында моллюскалар ... ... ... ... абра
және дресиналардың кездесу ... ... ... ... қоректенуіндегі алынған мәліметтер салыстырмалы түрде батыс
аудандарында өрістейтін балықтарды 3-5метр, ... ... 1999 жылы ... ... ... ... ... болып: нереис және кумацеи
және жұмсақ бентос болып табылады. Қорегінде ішектің ... ... ... ... және жақсы қоректері жоғары емес,ол 45,06 құрайды [11].
2004 жылы маусымда ... ... ... ... және ол ... қарсы 9 компонентті құрады. Оның құрамында жергілікті ... ... ... Бір ... ... ... ету
2 есе төмендеді, ал құрттар 2,5 есе төмендейді. 2004 жылы 3-6 ... ... ... ... ... ... ал кумацеи
қажет ету 7 рет қысқарған, хирономидті қабылдау 9 есеге өскен. ... ... ... және ... аз құмдауыт моллюскамен қоректенуге
мәжбүр болды. 2001-2002 жылы ... ... ... ... ал 2004 жылы ... қабылдау 39% төмендеген. Оның қысқаруы
рационында кумацеи және гаммаридттің әсерінен болды. Сол ... ... ... болды: дресеналар, монодакналар және кардиумдар, ... ... ... өсті, ал нереистердің саны азайды.
1999-2003 жылдар аралығында Солтүстік каспийдің ... ... ... ... организмдер тобы мынадай: құрттар, моллюскалар,
шаянтәрізділер, хирономидтер осылар әдеттегі сүйіп жейтін қорегі ... ... ... ... ... ... әр түрлі, 1999
жылдан 2003 ... ... күрт ... болған ауытқудың нәтежесінде
шаянтәрізділер 5 есе, моллюскалар 2-2,5 рет есеге көбейген және ... ... ... түрі болып табылады. Ал 2000 жылдары құрттың
саны ... ... саны көп ... Кейін қорегінің мөлшері 2002 жылда
6,3% ғана қажеттілігі болған .2002 жылы құмдауыттың қоректік ... ... мына ... ... карафидтер және гомаридтер.
Негізгі қоректің құрамын хиронамидтер ... жылы ... ... ... көбіне моллюсканың индексі
доминантты болған. Моллюска ... ... ... ... ... ... ... Құмдауыт балықтың қоректі ... ... ... ... ... алмайды, сондықтан бүтіндей түрде
кездескен [12].
Солтүстік Каспий кіші су ... ... ... түр алуан
түрлілігінің қалыптасуы экологиялық фактор әсерінен өтеді, негізінен су
тұздылығы. Эвригалинді түрге жататын ... ... ... ... ... түр саны көп кездескен [12].
3. Сүйекті балықтардың асқорыту жүйесіне анатомия мен гистологиялық
құрлысына сипаттама
Балықтарда асқорыту түтігі 4 типке бөлінеді:
1.Албырт тектесті - ... ... ... ... өсіндісінің саны 300 ге
дейін.
2. Алабұға тектесті - Қарны үлкен цилиндрикалық пішінді, ... 3 тен ... ... ... - ... жуан қабырғалы және ұзын созылыңқы, пилорикалық
өсіндісі ... Тұқы ... - ... ... ... ... ... бірнеше
оралым құрайды [13].
Омыртқалылардың асқорыту жүйесіне жататын асқорыту түтігі: ауыз ... ... ... 12-елі ішек, ортаңғы және ... ... ...... мен ұйқы ... ... ... омыртқалылардың ортаңғы
ішегі ащы және тоқ ішекке бөлінеді, артқы ішегі тік ішек деп ... ... ... ... ... Оның ... бөліктері
шырыш қабаттың рельефімен және диаметрмен ... ... ... ... бірінші оралымына дейін, артқы бөлігі соңғы оралымынан
аналь тесіне дейін саналады [Веригина? Жолдасова].
Көптеген ... ... өңеш ... тік ... ретінде болады. Оның
ішкі беті көпқабатты эпителиймен қапталған. Эпителийдің апикальды бөлігінде
шырышты клеткалар орналасады. Олардың пішіні алмұрт немесе шар ... ... ... ... ... – коллаген талшықтардан
тұратың дәнекер ұлпа орналасады. Өңешті ... ... ... бұлшық ет
қаптап тұрады.
Қарныдарының пішіні әртүрлі болады; оның шырышты ... ... одан ... ... ... сонымен қатад дәнекер ұлпадан тұрады.
Қарынның ішкі беті бірқабатты цилиндрикалық ... ... ... ... ... зат ... мукоидты «пробканы» құрайды.
Көптеген балықтарда мукоидты секрет ШИК әдісімен интенсивті боялынады.
Қарынның ... ... ... ... шұңқырмен жабылған. Олар
қарын бездерінің шығаратың сөлінің жолы. Қарың бездерінің типтері әртүрлі
болады, мысалы, түтіктәрізді, ... ... жай және ... ... және астында дәнекер ұлпа орналасады, ал қарынның бұлшықет қабаты
екі қабатты – ішкі қабаты ... ...... Екі ... ... ... мускулатурадан тұрады.
Көптеген сүйекті балықтарда ішек басталған жерден тұйық пилорикалық
өсінділер ... ... саны ... ... ... орнымен
байланысқан. Сонымен қатар ішектің алдыңғы болігіне бауырдың өт жолы және
ұйқы бездің өзектері ... ... ... ... ... мен дәнекер ұлпадан тұрады. Ішек
эпителийі бір қабатты. Ішек эпителийдің ... ... ... ... ... ... апикальді бөлігінде микроварсинкалар
дамиды. Микроварсикалардың арасында мембранды қорытылу процесі жүреді [16].
Энтерциттердің арасында бокал ... ... ... ... ... ішектің артқы бөлігіне қарай өседі.
Сұйекті балықтардың ішек қуысында ішкі қорытылу, мембранды қорытылу
және шабақтармен жас ... ішкі ... ... ... белгілі
[16].
1.4. Каспий теңізінің қысқаша физика-географиялық сипаттамасы
Каспий теңізі (ескі тарихи атаулары: Гиркан, Хвалын, Хазар т,б)-
Еуразия орталығында, оқшау ... ... су ... ... ... ең ірі
тұйық су айдыны, үлкендігіне қарап теңіз деп атайды.
Каспий теңізінде балық аулау кәсібі жақсы ... ... ... ... ... ... көксерке, сазан, килька көптеп ауланады.
Каспий теңізі қара уылдырық ... су ... ... дүние жүзі
бойынша алдыңғы орындардың бірінде.
Каспий теңізінің қалыптасуы ұзақ мерзімде өтті. Осы уақыт ішінде теңіз
суы бірден жағалауды ... ... суы ... қайтып отырды.
Каспий теңізінің ауданы 376000 км. Меридиан бағытында 1200 000 км-ге
созылған, ... ені 300 км. ... ... ... 2340 ... ... басым бөлігі және Шығыс ... ... Беті ... ... 28 м төменде жатыр. Ең терең жері 1025 ... ... 180 м. Ірі ... ... ... ... 50-ге ... аралдар бар (ірілері: Құлалы, Шешен, Артем,т.б.).
Судың беткі қабаты жаз айларында солтүстігінде ... ... ... ... ... ... тайыз бөлігі қатады,
Оңтүстігінде судың ... ... жуық ... [2, ... ... ... кезде Каспий теңізінің деңгейінің өзгеруіне климаттық және
антропогендік факторлар әсер ... ... ... ең ... ... 19ғ-
дың басында (+22,5м), ең төменгі деңгейі (-29,0м) 1977 жылы байқалған. 1978
жылдан (20ғ-дың ... ... ... ... ... ... ... және түпкі бедері жөнінен 3 бөлікке бөлінеді.
Құрлықтық ... ... ... ... ... (10-20м). Орта
тұсындағы ойпанда тереңдігі 788 м. Оңтүстік бөлігі терең ойпаң ... ... ... өзен құяды. Ағынсу көлемінің 80%-ін Еділ, 5%-ке
жуығын Жайық өзендері берсе, ... ... ... ... 5%-тен астам,
Кура өзені 6%-ін береді. Жалпы жер беті ... ... ... ... ең ... ең аз жылдың айырмасы 100 жыл ішінде 260 км-ді құрады. Теңіз ... ... өзен ... ... ... ... теңізі деңгейін 67см-ге
өзгертеді. Теңізге түсетін атмосфералық ... ... тым аз. ... ... ... ... ғана көтереді.
Каспий теңізінде мұнай-газ өндіру және мұнай ... ... ... ... ... өңірінде қалыптасқан ... ... ... жағдай. Каспий теңізінің су деңгейі
мөлшерінің өзгеруі 1930-1990 жылдар ... ... ... су деңгейі 2м-ге төмендесе, 1977жылы бұл көрсеткіш ең ... ... ... ... ... су ... 2,35м-ге
көтеріліп, 1995 жылы бұл көрсеткіш -26,66м ... Су ... ... ... ... ... молаюына байланысты болып
табылады. Судың тұздылығы 0-12. Каспий теңізінің морфологиялық жағдайына
байланысты Солтүстік ... ... ... ... Каспий болып
бөлінеді. Оңтүстік және ... ... ... таяз ... ... -80 мың км. Оған ... ... жалпы Каспий теңізіне құятын
өзендердің 88%- ін құрайды.
Теңіз суының ең ауыр ... ... ауыр ... ... барий). Судағы мыс пен мырыштың мөлшері 20мкг/л (рұқсат етілген
шектен 2 есе артық), ал ... ... (бұл 5 есе ... ... ... жүргізілген мониторингтің мақсаты бұзаубас балығының түр
құрамын, ... ... және ... ... бар ... мен ... негізгі қорегінің қорын, бұзаубас балықтарының ... ... ... ... МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕР
Материал ретінде бұзаубас балықтардың 4 түрінің - ... - ұзын ... ... ... ...... ... қарақшы, Neogobios kessleri gorlap Ilgin- Каспий
бұзаубасы ... ... ... ... ... ... ... асқорыту түтігі болып келді. Материал Солтүстік Каспийде 1998
жылы жиналған. Балықтар 10% ... және Буэн ... ... ... ... ... әдіспен
гистологиялық кескін жасадық. Ұсақ балықты (ұзын ... ... ... ... көлденең кесінді жасап, асқорыту ... ... ... ... бөлімдерін 4% формалин және
фиксациаланған.
Буэн сұйықтығы. Бұл сұйықтық ең ... ... ... өте тез ... болғандықтан, онымен эмбриондарды бекітуге
де, кескін дайындауға да өте ... ... ... ... Суға ... ... қышқылы – 15 см3
2. 40 % формалин -15 см3
3. Мұзды ... ... -1 ... ... ... ... ғана араласатырылады. Бекіту
уақыты нысанның көлеміне қарай 2-24 сағатқа ... ... ... соң ... 700 ... ... рет ... сары түс
жойылғанша шайып барып, ... ... ... ... ... ... суда 24 сағат жуып
оларды төменнен жоғары спирттерде 2-3 ... ... ... ағарттық.
Ксилолдан бөліктерді 2-3 сағаттан 2 ... ... ... ... парафин- воск құйып блок жасадық.
Әрбір блоктан микратоммен 5-7 мкм кесіндіні жасадық. Оларды төсеніш-шыныға
жабыстырып кепкеннен кейін боядық.
Бояу ... ... ... ... ... дайындап алады, үстелдегі ... алып ... ... ... ...... бояу ... бұл әдіс
гистологиялық ... ... ... келе ... Бояуды
белгілі бір ретпен орындау керек. Бояу ... ... ... ... да ... ... бояу әдісі қолданылса да,
ең ... ... ... еріту. Ол мына жолмен жүреді:
І ... ... ... – 2 ... Ксилол (бензол, толуол) – 2 мин.
І Абсолютті спирт – 2 мин
ІІ Абсолютті спирт – 2 ... 96 0 ты ... – 2 ... 96 0 ты ... – 2 ... ты ... – 2 ... ты спирт – 2 мин
700 ты ... – 2 ... су- 10 ... ... кесінді бар шыныны дистильденген судан ... ... ... ... ... ... ... араластырып, бояу
ерітіндісін тамызғышпен құяды. Бояу ... ... ... тұруы
тиіс. 2 минуттан кейін, бояуды төгіп, оны ... суға ... екі шыны ... 4-6 минуттан соң гематоксимлинен босатады. Осы
жұмыстардан соң, шыны ... ... ... ... ... ... қарайды. Боялу кезінде кесінді суда қалқып жүрген
болса, ... ине ... ... бояуға салып немесе төменгі
бюксқа қойып, ... ... соң ... ... ... ... дистилденген суда салады, содан соң таза ... ... ... бояу 1-5 ... ... 2 ... суға жуу 10 ... (0,1%) 1-5 мин
Сумен шайқау
700 ты спирт – 2 мин
800 ты ... – 2 ... ты ... – 2 ... 96 0 ты ... -2 ... 96 0 ты ... – 2 мин
І Абсолютті спирт – 2 ... ... ... – 2 мин
І Ксилол (бензол, толуол) – 2 мин
ІІ Ксилол (бензол, толуол) – 2 мин.
Бальзам ... ... шыны ... нәтижелері: ядро ашық-
күлгін түске ... ... ... ... ... ... да ... болса-кесінді қатты боялған, ядро
қызыл-күлгін түсті және ... ... анық ... ашық ... ... балса бояу дұрыс жүргізілген.
Гемотоксилин – табиғи бояу, ол ... ... және ... ... ... негіздік қасиетттерге ие, ядро
құрылымдарын анық көрсетеді. ... ... өзі ... оның ... ... ... суда да, ... де
ериді, қышқылдық қасиетке ие, торша цитоплазмасын ... ... ... ... кесіндіні дистильденген суда жақсылар
шайып, үстіне эозин ертіндісін тамызады. Бояу ... 1-4-5 ... ... ... ... ... түске боялған кескін оның
боялмаған.
2. Жалпы түрі ... ... және ... ... ... қатты болған.
3. Жалпы көріністің түсі ... сары ... ... анық ... ... дұрыс боялған.
Эозинмен бояу біткен соң, бояуды флаконға ... ... ... суда ... ... ... ксиолмен,
ксилолмен шайып, бальзаммен ... ... суда және күші ... ... уақытта оңай кетеді, сондықтан кесіндіні ... ... ... тез ... ... болады. Эозин ... ... ... ... жасыл және сап-сары түске бояйтын
түрлерін кездестіруге болады.[17]
Полихронды Мансон бояуы.
1. Кесіндінің ... ... ... суда ... ... ... гематоклинінмен бояу 2-5 мин.
4. Ағынды суда жуу 5 мин.
5. Фуксин-пунц қоспасында бояу
Массон А-5 ... % ... ... ... Б-5 ... % сірке қышқылымен шаю.
Массон С-5 мин.
1-2 % сірке қышқылымен шаю.
Сусыздандыру.
Қорытынды: қоңыр-қара түсті ... ... ... сары
эритроциттер, кілегей мен дәнекер тоқыма жасыл ... ... ... МБИ-6 ... ... ... ... [18,19,20,21].
3. ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛҚЫЛАУ
Асқорыту жүйесінің ... ... ... түтігінің
құрылысы олардың систематикалық және экологиялық топтарына байланысты
болғанынан әр ... ... ... Тұқытәрізді (Cypriniformes),
саргантәрізді (Beloniformes) және ... ... ... ... ... қарындары эволюцияда жойылған [22].
Ішектін алдынғы бөліміне бауырдың өт жолы өзекпен ұқы бездің өзегі
ашылады сондықтан ішектің осы ... ... ішек деп ... ... ... ... гистологиялық құрылысында айырмашылығы болмайды.
Жалпы балықтардың асқорыту түтігі екі қабатты: ішкі қабаты ... деп ... Оған ... ... және дәнекер ұлпа. Сыртын шырышты
бұлшық ет қабаты жауып тұрады [23].
Бұзаубас балықтардың асқорыту түтігінін ... ... ... longicaudata (Kessler). Ұсақ
балықтар. Асқорыту түтігі қысқа, алдынғы бөлімі ... ... ... ... ... ішек пен өңеш ... Жалпы асқорыту түтік 3
қабатты болады, сыртынан қаптап тұрған ... ... одан ішке ... ... ... ... қабат эпителий мен дәнекер ұлпадан
құрылған.
Өңеш- көлденең орналасатын қатпарлар. Өңештің эпителийі көп ... ... ірі ... ... ... Олар шырыш шығарып
тұрады. Базальді мембранада ... ... ... ... жоғарғы
жағында кейбір жерлерде сезу пиязшалары орналасады. Эпителийдің астында
жататын дәнекер ұлпа қан ... мен ... бай. ... ... ... ... ... тұрады (1 сур.)
Сурет-1 Ұзынқұйрықты бұзаубас балығының өңешінің гистологиялық ... ... ... ... Қарын бездері жоқ, не болмаса, олар өте
аз сондықтан препаратта ... ... ... ... ... қабатының дәнекер
ұлпасы жақсы жетілмеген. Ішек эпителийі 1 қабатты, биік ... мен ... Ішек ... ... деп ... ... жағында микроварсинкалар болады. Осы микроварсинкалардың арасында
ашқан мембранды қорыту өтеді. [25] Энтероцидтердің арасында кейбір жерлерде
1 клеткалы ... ... ... ... ... аналь тесігіне қарай
ішек түтігінің қабырғалары жуандайды. (Сурет 2,3).
2 сурет. Ұзынқұйрық бұзаубастың алдыңғы ішегінің көрінісі: 1 - ішек ... – ішек ... ... ... ... ... ... Ұзынқұйрықтың ортаңғы ішігінің көрінісі: 1 - ішек ... 2 – ... 3 ... ... 4 – бұлшықет қабаты; 5- ұқы безі. Бояуы Массон,
үлкейтуі ... ... (Pallas) – ... басты қарақшы
Асқорыту түтігі қысқа, қарындары жақсы бөлінген.
Өңештің ... көп ... ... ... ірі бір ... ... ... орналасады. Эпителийдің астында коллагенді
талшықтардан құралған дәнекер ұлпа ... Онда қан ... мен әр ... ... ... (4 сур.).
4 сурет. Үлкен басты қарақшының асқорыту жүйесі.
Қарынның гистологиясы қарны ... ... ... ішкі ... биік ... клеткалардан құралған, олар апикальды жағында
шырышты жинамайды. Қарын бездері күрделі альвеолярлы. Бездің клеткалары
трапеция ... ... ... клетканың базальды жағында орналасқан.
Без клеткаларының цитоплазмасында түйіршіктер байқалмайды. ... ... ... ... ұлпа ... Қарнының бұлшықеті екі қабатты
бұлшықеттері тегіс (сур 5).
Ішектің ... ... Ұзын ... ... ... ... ... байқалмайды.
5 сурет. Үлкен басты қарақшы бұзаубас балығының ішегінің гистологиялық
кесіндісі.
Neogobios kessleri gorlap Ilgin - ... ... ... немесе
горлап. Қара және Азов теңіздерінің бұзаубастарның ... ... ... ... ... [24] ... асқорыту түтігі 3 қабатты болады. ... ... ... ... одан ішке ... ... ... қабат - эпителий мен
дәнекер ұлпадан құралған.
Өңештің ... ... ... балықтардың гистологиялық
құрылысына ұқсас. Өңеш эпителийі көп қабатты, шырышты. Өңеш ... еті ... ... - ... ... ... ... кейін эпителий бір қабатты
болып келіп, призматикалық ... ... Ол ... ... ... бұзаубас балықтардың қарынның беттік эпителийі ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
Қарынының бездері жақсы жетілген, ... ... бір ... ... без клеткалары беттік эпителийімен бірдей боялады. Қарын ... ... ... ... зимоген түйіршіктері
жиналмайды (6 сур.).
6 сурет Горлаптың қарның көрінісі.
Эпителий балықтарда призматикалық ... ... ... ... ... ... ... ретінде болмайды. Мукоидты пробка
бөлінбеген.
Ішек-бірнеше басқа балықтарға қарағанда ... ... ... Ішек ... өз ... бір ... биік ... байқалады. Ішек эпителийінің биік прзматикалық ... ... ... ... ... ... ... биік.
Жалғастырушы ішектің негізгі ұлпасының шырышты заты ... Олар ... ... ... және тік ішекке жақын ішектің қатпарларының
биіктігі төмендейді, бірақ қатпарларының ... ... ... ... ... ұшкірленген, бұлшықет қатпарлары сақина тәрізді.
Neogobius melanostomus affinis (Eichwald) - жұмыр бұзаубас балығы
Қара теңізде таралған жұмыр бұзаубас балықтың ... ... ... ... даму ... ... [25]
зерттеген. Бұл автор бойынша осы ... ... ... тік ... ... ... шыққанда асқорыту түтігінің гистологиялық
құрылысы ересек балықтарға ұқсас деп ... [25]. ... ... ... ... ... ... зерттемеген.
Өңеш-эпителиальді жабыны бірнеше қабат ... ... ... ... ... бар ... ... клеткалармен
ұсынылған. Шырышты клеткалары шар тәрізді, әдетте өте ірі және ... саны көп (7 ... ... Жұмыр бұзаубас балықтың өңешің көрінісі: 1- көп қабатты эпителийі;
2 – мукоциттер; 3 – дәнекер ұлпа. ...... ... ... ... ... және жақсы бөлінген. Бездері жақсы дамыған.
Қарын эпителийі жалпы балықтарда призматикалық клеткалардан тұрады.
Осы клеткалардың апикальді жағында мукоидты ... ... ... болады.
Барлық бұзаубас балықтардың эпителийінде мукоидты ... ... ... бездерінің клеткалары апикальді жақта зимоген
дәнекерлерін жинайды. Бірақ мына ... ... ... ... ... гранулалар жиналмайды. Сондықтан зерттеген
балықтардың қарын және қарын бездері жақсы дамыған ... да ... ... ... әр түрлі бөлігінде эпителийдің құрылысы да әр түрлі.
Жұтқыншақ пен өңеште балықтың ... ... ... көп ... ... ... ... келеді. Қарында эпителий бір қабатты
призматикалық, клеткалардың ... ... ... зат ... ... пробка деп атайды). Қарын эпителийі және оның туындары – ... ... ... деп ... ... ... ... қарынның беттік эпителийі
апикальды жағында мукоидты пробканы ... ... пен ... ... ... асқазанның беттік эпителийдің мукоидты пробканың
дамуы эволюция барысында қорғау рекциясы ретінде өңделді. ... ... ... сөлі ... және тек қана ... белокты емес
асқазан қабырғасын да қорытуы мүмкін.
Ішек эпителий энтодермадан дамиды. Балықтардың ішек эпителийі ... және көп ... ... ... ... ... апикальды жағында микроворсинкалар ... ... ... ... ... ... [16] Шырышты ... ... ... ... ... ... ... Ол коллаген
талшықтарымен ұсынылған. Дәнекер ұлпада қан тамырлар мен капилярдар, ... ... ... ... ... әр ... клеткалы элементтер
орналасады.
Бұлшық ет қабаты. Балықтарда өңеште бұлшық ет екі қабатты – ... ... ... ... ... ішкі қабаты – ... ... екі ... да ... ... ... ... Қарын мен
ішектің де бұлшық еті екі қабатты, бірақ асқорыту түтігінің осы бөлімінде
сыртқы ... ... ... ... ал ішкі қабаты – ... ... да еті ... ... ... ... [15].
ҚОРЫТЫНДЫ
Бұзаубас балықтардың қоректенуі әр түрлі болса да, оладың асқорыту
жүйесінің анатомиялық және ... ... ... ... ... ... өңеш ... көп қабатты шырышты
(апикальды жағында бір клеткалы шырыш бездер- ... ... ... балықтарда қарын бөлімдері әртүрлі дамыған. Ең нашар дамыған
қарын ұзын ... ... ... қарындары сыртынан қарағанда
жақсы бөлініп жатады. Бірақ гистологиялық препараттарда осы ... ... ... ... ... құрамайды. Бұл беттік
эпителийдің функциональді активтігі ... ... ... күрделі
альвеолярлы типке жатады, ... ... ... ... ... ... және олар ... эпителиймен бірдей боялады.
Сондықтан қарын бездердің де функциональді активтілігі басылған.
Біз зерттеген және ... ... ... ... қарнының беткі эпителийі клетканың және қарының безді клетканың
функциональді активтілігінің болмауы, олардың қарны мен ... ... ... ... ... ... ... структура болып
келеді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
1. Жизнь животных. Том четвертый. Москва просвещение. 1983.448с.
2. К.Н. Аманниязов, А.З. Джанмурзаев. Рыбы ... ... ... университеті.
3. Б.А. Янковский. Некоторые особенности строение органов пищеварения
азово- черноморских ... и ... их с ... ... ... и ... режима водоемов Украины.
Мат. Докл. 11 Респ. Конф. Укр. ... ... ... Обва ( май
1970). Ч. 11.-Киев: Наука думка. -1970.-С.
4. Кульчицкий
5. Көбегенова Джумалиев
6. Бәйімбет Ә.А., Темірхан С.Р. ... ... ... қазақша-орысша
анықтауышы.Алматы ҚазақУниверситеті
7. Наумов С.П. Омыртқалылар зоологиясы Алматы -1970 ж. Б. 56-57.
8. Никольский Г. В. ... рыб, 3 изд., М., ... ... Г.В. ... ... 3 изд., М., ... Современное состояние окружающей среды контрактной территории Тюб
–Караган. Отчет ТОО Недра 2004. 97 с.
11. Шорыгин А.А. ... и ... ... рыб Каспийского моря
М., Пищепромиздат.
12. Ф.К. Гавлена Каспийский бычок кругляк Neogjbius Melenostomus ... ... ... ... волги изд.Наука. Ленинградское
отделение. Ленинград 1970г.С.44-45.
13. Халилов Ф.Х. Материалы по морфологии и гистохимии пищеварительной
системы костистых рыб. Изд ... ... 1969.123 ... ... ... ... ... животных. Алма-ата:
Казгосуниверситет.1961.-195с.
15. Веригина И.А. Жолдасова И.М. Эколого-морфологические особенности
пищеварительной системы костистых рыб. Изд ... ... 1982. 154 ... ... А.М. ... пищеварения и принципы эволюции функции.-
Л.:Наука.-1985.-544.
17. Костылев Л.Г. Гидрометеролоическое издательство . Ленинград. 1987.
18. ... С.М., ... К.А., ... С.С. ... ... университеті. Алматы 2007.
19. Хегай И.В., Көбегенова С.С. Основы микротехники. Алматы 1999.
20. Роскин Г.И., Левинсон Л.Б. ... ... ... ... Б. ... ... М. ... Кобегенова С.С. К вопросу о возможной причине редукции желудка у
некоторых костистых рыб. Вопр.ихтиол.-1988.- Т.28. -Вып. 6.- С. ... Хэм А., ... Д. ... Том ... 3. ... ... ... Т.А., Ремез З.М. Морфологические адптации челюстно-глоточного
аппарата бычков (Gobiidae). Вопр.ихтиол.-1967.Т.-Вып.-
25. Москалькова К.И. Анатомо-гистологические и функциональные ... ... у ... Neogobius melenostomus, рыбы с
прямым типом развития. Воспр. Ихтиол. -1988. –Т. . –Вып.5.-С.812-827.
26. Шубич Г.М., ... Г.М. ... ... ... в
таксономическом и эволюционном аспекте.Ж.Общ.биол.-1981.-Т.42.-№2.-
С.276-288.
-----------------------

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Солтүстік Каспийдегі бұзаубас балықтардың асқорыту жүйесіндегі морфофункциональді ерекшеліктері15 бет
Моңғол дәуірі тұсындағы Қазақстан10 бет
Ұйғырлар17 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
«Каспиймұнайқұрылыс» АҚ – ның қысқаша тарихы22 бет
«Тан» сериясы сусындарының микрофлорасына морфо-биохимиялық сипаттама беру36 бет
«Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау21 бет
Адам денесінің морфологиялық белгілері. Пропорциясы, дене бітімі, келбеті3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь