«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1. Шағын кәсіпкерліктің мәні және оның қазақстан экономикасындағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерлікті нығайту мен кемелдендіру мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.1. Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің қазіргі жағдайын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.2. ЖШС«АРЫС» шағын кәсіпорынының технико.экономикалық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
2.3. Кәсіп орынның өнім өндіру үрдісінің экономиеалық тиімділігі ... ... ... ...38
3.НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН АРЫТТЫРУДЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ..49
3.1. Шағын кәсіпкерлікті дамытудың ішкі ресурыстық потенциялын пайдалануды жақсарту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49
3.2. Шағын кәсіпкерлікті мемелекет тарапынан қолдауды жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .54
3.3. Нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерліктің тиімділігін арыттыру бағытында шетелдік тәжірибелерді пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61
ортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..72 Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 80
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Нарықтық қатынастарға өту барысында Қазақстан Республикасында жүргізілген экономикалық реформа, біздің елімізде барлық аймақтарда және экономиканың барлық салаларында еркін кәсіпкерлікті дамытудың жаңа бағыттарын ашты.
Әсіресе кәсіпкерліктің шағын түрі өзінің ықшамдылығымен қоса қолайлылылығымен ерекшеленеді. Ішкі және сыртқы нарықтық конъюктураның жылдам өзгеруіне дер кезінде бейімделе біліу де шағын кәсіпкерліктің өміршеңдігін айқындайды. Сондай-ақ, белгілі бір өнім түрін өндіруге мейлінше тез бейімделіуі және жаңа технологияларды ендіруге жылдам ықшамдала білуінің қасиеттері шағын кәсіпкерліктің бұл түрінің экономикалық табыстардың ең шешуші кепілі бола алатындығын дәлелдеді.
Осы орайда бүгінгі күнге дейін шағын кәсіпорындарды басқару мәселесінде кездесетін олқылықтардың болуы оны басқаруға орасан күш-жігермен қатар, білім мен білік, өмірлік тәжрибе қажет екендігін көрсетеді. Сонымен, шағын кәсіпкерліктің жеткілікті дәрежеде дамымай жатқандығының басты себептерінің бірі ретінде жекелеген кәсіпкердің өз кәсіп орнын басқарудағы ұйымдастыру тәжірибесінің тапшылығын атап өтіуге болады. Сондықтан да басқару тұжырымдамасы ғылыми-әдістемелік тұрғыдан терең зерттелуге тиіс. Осы дипломдық жұмыстың тақырыбының өзектілігі де осында деп білеміз.
Бұл мақсатты іске асыру көбінде шағын кәсіпкерліктің даму деңгейіне байланысты. Артықшылықтар кешені, атап айтқанда, нарық коньюктурасының өзгеруін тез сезіну, айналым қаржыларының жоғары айналымдылығы, халықтың қаржы ресурстарын шоғырландыру, мөлшері жағынан аз ғана алғашқы капиталды пайдалану, бәсекелестік ортаны құру, тұтынушыларға жақын орналасу, инновациялардың жартысынан көбін және тағы басқалар, шағын кәсіпкерлікке көптеген өнеркәсібі дамыған елдерде жалпы ішкі өнімнің негізгі бөлігін өндіруге, жұмыспен қамту проблемаларын шешуге, әлеуметтік шиеленісуді жоюға, ғылыми–техникалық пргрестің дамуына ықпал етуге, өнімді өндіруді және бюджетке түсетін төлемдерді ұлғайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қоса, шағын кәсіпкерлік–қазіргі қоғамның саяси тұрақтылығының негізі орташа топтың пайда болуына әлеуметтік–экономикалық алғышарттарды құрады.
Қазіргі кезде шағын кәсіпкерлікпен қол жеткізген нәтижелер бойынша республика дамыған және дамушы мемелекеттермен қатар, тәуелсіз мемелекеттер достығының (ТМД) жеке елдерінен артта қалды. 2003 жылдың басында Қазақстанда 449,9 мың шағын кәсіпкерліктің субьектілері үшін (ЖІӨ) жұмыс істеді. Олармен ЖІӨ-нің 20,4 пайызы ғана өндірілді, ал ел бюджетіне млрд. тг, аударылды, халықтың 21,0% жұмыспен қамтылды, бұл экономикасы дамыған елдер нәтижелерінен 2-4 есе төмен. Сонымен қатар, экономиканың осы секторына экономикасы дамыған елдерде қалыптасқан деңгейден, бәсекелестік қабілеттілігінің арытта қалу факторының үдейе түсуіне тән. Осыған байланысты сырытқа шығарылатын инновациялық жеке зерттеулер мен өнімдердің өндірісі жоқ деуге болады.
1. Қазақстан Республикасы Президентінің Халыққа жолдауы ( Астана, 2005 жылғы 18 ақпан).
2. ҚР-сы Президентінің 2001жылғы, 7 мамыр дағы « Шағын кәсіпкерлікті дамыту мен қолдаудың 2001ж- 2002 ж арналған мемлекеттік бағдарламасы».
3. А.Қ. Мейірбеков, Қ.Ә. Әлімбетов: «Кәсіпорын экономикасы», Алматы- «Экрномика» 2003. 15-17б
4. Г.Ө. Жолдасбаева, «Кәсіпорын экрномикасы». Алматы- «Эеономика» 2002. 77б
5. «Экрномикалық реформалар» Алматы- «Экономика». 1999. 27б
6. Байгісиев.М, «Халықаралық экономикалық қатынастар» Алматы- «Санат» 1998. 69б
7. Ақиқат 2002- №4, М. Досымбекова. «Ауыл және кәсіпкерлік»,56-62б
8. Бизнес пен мемлекет әріптес:24,25 наурызда Астанада Қазақстан кәсіпкерлерінің конгресіболды. Жетісу,2005-29 сәуір.
9. Буратай.С: Кәсіпкерлік ел экрномикасының тірегі; Обылыс кәсіпкерлерінің фоумы. Жктісу, 2005- 21 сәуір.
10. Ивахницкая.Н: Шағын кәсіп субъектілерін тексеруге мороторий туралы; Бухалтер бюллетені, 2003-наурыз, №1012-13б
11. Б.Исабеков. Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау және дамыту бағдарламаларын жүзеге асыру концепциялары.// Аль – Пари, 2002, №4-5. 97 -99б
12. И.Дауранов, Г.Курбанова. Малый бизнес Казахстан: тенденций и проблемы развития: результаты мониторингового обследования. Алматы: 2001г
13. Д.Ш. Абжанова. Схема и оценки эффективности кредитования малого бизнеса. // Финансы Казахстана, 2001. № 5. 63 – 68с.
14. Ю. Алексеев. Малый бизнес: позитивный прогноз: / Один из аспектов работы института экономического исследования –научная поддержка малого и среднего бизнеса/ // Мысль, 2001, №8.50 – 54с.
15. Е.О. Дукенбаев. Малому бизнесу – большую поддержку. // Алматы – деловая столица, 2000, №1. 20с.
16. В.Ермаков. Малому бизнесу- развитие. // Біз – Мы, 2001. 11-25 декабря.8с.
17. Н.Г. Журкина. Обеспечение возвратности кредитов в малом бизнесе. // Финансы, 2001, №5. 26-29с.
18. Н. Искаков. Малый бизнес растет медленно. // время, 2002, 18- февраль.19с.
19. Е. Конопович, Е. Жамбаев. Большие перспективы малого бизнеса. // Казахстанская правда, 2003, 22- январь.
20. Б. Мамытов, Р. Кулашбекова. Развитие малого бизнеса – основа экономической стабильности госурдарство. // Юридическая газета, 1999, 22 – сентабря. 6с.
21. Казахстан: 1991 – 2002 годы. // Агентство Республики Казахстана по статистике. Алматы, 2002г.
22. Казахстан в цифрах: Статистический сборник Агенство РК по статистике. Алматы, 2002г.
23.А. К. Кошанов. Формирование частного предпринимательства в условиях перехода к рынку. // Институт экономики национальной АН РК. Алматы, 1995, 165с.
24. А.О.Блинов, И.Н. Шапкин. Малое предпринимательство теория и практика. Учебник. Москва, 2003г. 93с.
25. Б. Мухамеджанов, М.Исенов. Малый бизнес требует уважения. // Казахстан: экономика и жизнь, 1996, №2. 10 – 16с.
26. Р.Даирова. Развитие предпринимательства в Казахстане.// Экономика Казахстана, 1997, июль-август. 32с.
27. Е.Адасбаев. Анализ развития малого предпринимательства в 1992-1997 годах и прогноз на 1998 год.// Аль-Пари, 1997, №3. 34с.
28. Байгісиев М. Халықаралық экономикалық қатынастар: Оқу құралы. – Алматы: «Санат», 1998.-69.
29. Г.Ө.Жолдасбаева. Кәсіпорын экономикасы. Оқу құралы –Алматы : «Экономика»,2002.
30. Основы предпринимательской деятельности //Под ред.В.М. Власовой.-М.:Финансы и статика, 1997. -395с.
31.Бекке И., Юльчиева Г. Возможности развития франчайзмнга в Казахстане // Аль-Пари .1997. №3.58с.
32. Назарбаев Н.А. О положении в стране и основных направлениях внутренней и внешней политики на 19997г.: Послание президента РК народу Казахстана //Казахстанская правда, 1996, октябрь.
33. Где взять деньги для собственного дела? //Эканомика и право Казахстана,1999, №3 (75)/02.-11с.
34. Самат Мұса . Шағын кәсіпкерлік : көтеретін жүгі ауыр Егемен Қазақстан,1999,10 наурыз.-2б.
35. Г.С.Сугирова. Организационно-экономическое обеспечение развития малого предпринимательства: проблемы и механизмы реализации. А Ореферат.
Алматы.2002.
36. Русакова Л.Н. Предпринимательство в рыночной экономике. –Тюмень, 1994. 9с.
37. 4сәуір 2003ж Қазақстан Президентінің халыққа жолдауы // Егемен Қазақстан, 2003ж, 7 сәуір
38. Егемен қазақстан,Әуелқан.Р: Кәсіпкерлік кемел келешек кепілі,5002-25 наурыз.
39. Алпысбаев.А. Алматы қаласындағы шағын кәсіпкерліктің жағдайы жне оны дамыту шараларының белсенділігін арттыру жолдары, Алматы ақшамы.1998-18шілде.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамыуы және
тиімділігін арттыру» (ЖШС ... ... ) ... ... ... ... ДАМЫТУДЫҢ ... ... ... мәні және оның ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті нығайту мен
кемелдендіру ... ... ... ... КӘСІПКЕРЛІКТІ ... ... ... шағын кәсіпкерліктің қазіргі жағдайын
бағалау.....................................................................
...............................................23
2.2. ЖШС«АРЫС» ... ... ... Кәсіп ... өнім ... ... ... ... ... КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН АРЫТТЫРУДЫҢ
НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ..................................49
3.1. Шағын ... ... ішкі ... ... ... ... кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің тиімділігін арыттыру бағытында
шетелдік ... ... ... ... өту барысында Қазақстан Республикасында
жүргізілген экономикалық ... ... ... ... аймақтарда және
экономиканың барлық салаларында еркін кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... түрі ... ... қоса
қолайлылылығымен ерекшеленеді. Ішкі және сыртқы нарықтық конъюктураның
жылдам ... дер ... ... ... де ... ... айқындайды. Сондай-ақ, белгілі бір өнім түрін өндіруге
мейлінше тез ... және жаңа ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің бұл түрінің экономикалық
табыстардың ең шешуші ... бола ... ... ... ... ... дейін шағын кәсіпорындарды басқару мәселесінде
кездесетін олқылықтардың болуы оны басқаруға орасан күш-жігермен қатар,
білім мен ... ... ... ... ... ... ... шағын
кәсіпкерліктің жеткілікті дәрежеде дамымай жатқандығының басты себептерінің
бірі ретінде жекелеген кәсіпкердің өз ... ... ... ұйымдастыру
тәжірибесінің тапшылығын атап өтіуге болады. Сондықтан да ... ... ... терең зерттелуге тиіс. Осы
дипломдық жұмыстың тақырыбының ... де ... деп ... мақсатты іске асыру көбінде шағын кәсіпкерліктің даму ... ... ... атап ... ... ... тез ... айналым қаржыларының жоғары айналымдылығы, халықтың
қаржы ресурстарын шоғырландыру, мөлшері жағынан аз ғана ... ... ... ортаны құру, тұтынушыларға жақын орналасу,
инновациялардың жартысынан көбін және тағы ... ... ... ... ... ... ... ішкі өнімнің негізгі бөлігін
өндіруге, жұмыспен қамту проблемаларын шешуге, ... ... ... ... ... ... етуге, өнімді өндіруді
және бюджетке түсетін төлемдерді ұлғайтуға мүмкіндік береді. Сонымен ... ... ... ... тұрақтылығының негізі орташа
топтың пайда болуына әлеуметтік–экономикалық алғышарттарды құрады.
Қазіргі кезде шағын ... қол ... ... ... ... және ... ... қатар, тәуелсіз мемелекеттер
достығының (ТМД) жеке елдерінен артта қалды. 2003 ... ... 449,9 мың ... ... субьектілері үшін (ЖІӨ) жұмыс
істеді. Олармен ЖІӨ-нің 20,4 пайызы ғана өндірілді, ал ел ... ... ... ... 21,0% ... ... бұл экономикасы дамыған
елдер нәтижелерінен 2-4 есе ... ... ... экономиканың осы
секторына экономикасы дамыған елдерде қалыптасқан деңгейден, бәсекелестік
қабілеттілігінің арытта қалу ... ... ... тән. ... сырытқа шығарылатын инновациялық жеке зерттеулер мен өнімдердің
өндірісі жоқ деуге болады.
Жоғарыда айтылған шағын кәсіпкерліктің ... және ең ... оның ... ... болуы алынған тақырыптың
өзектілігіне шарыт болды.
Қазіргі кезде шағын кәсіпкерліктің мәнін түсінуге, ... ... ... мен ... олар ... функтцияларға,
ШКС-нің қызметіне қоршаған ортаның әсеріне, әр түрлі ұйымдастыру–қуқықтық
формаларға және т.б. ... ... көп ... ... проблемалар шеңбері азаймай керісінше, ұлғая түсуде. Қазіргі
таңда шағын кәсіпкерліктің өткен жолы өте қысқа және ... ... ... шеше ... Қазақстан үшін шағын кәсіпкерліктің ... ел ... ... ... ... ... әлеуметтік жағдайды
тұрақтандыра алама, кәсіпкерлік процесті ... ... ... және біздің қоғамымыздың берілген кезеңінде оның динамикалық
қозғалысын қандай проблемалар ұстап тұр, ... бәрі ... ... ... ... ... орындалған зерттеулер іс жүзінде ШКС арасында
зерттеудің, таратудың және енгізудің тек алғашқы ... ... ... ... ... және ынтаның даму деңгейін бағалау
жөніндегі мәселе аз зерттелген, ол ... ... ... бұл ... даму ... ... жеке алынған
аймақта шағын кәсіпкерліктің даму динамикасын бақылауға, әкімдер жұмысы
туралы айтуға, табиғи, ... және ... ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты шағын кәсіпкерліктің даму
деңгейін, және оның тиімділігін ... ... ... ... ... үшін жұмыста келесі міндеттерге ден қойылған:
- шағын кәсіпкерліктің теориялық негіздерін зерттеу;
- шетелде шағын кәсіпкерлікті ... ... мен ... ... ... кәсіпкерліктің дамуына кедергі болатын проблемаларды анықтау;
- жалпы республика ... ... ... жағдайы мен
тенденцияларын зерттеу;
- шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... нысаны ретінде “Арыс” кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... ... және ... негізін шетелдік және отандық
ғалым-экономистер ... ... ... ... ... және ... туралы қабылданған мемелекеттік
бағдарламалар пайдаланылады.
Дипломдық жұмыстың ... Бұл ... ... үш тараудан, қортынды
мен пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады. Жұмыстың мазмұны ... ... оның ... ... ... дияграмма қамтылған.
Кіріспеде таңдап алынған тақырыптың өзектілігіне, тақырыптың
зерттелуі деңгейіне, ... ... және ... ... зерттеудің теориялық және әдістемелік негіздеріне, зерттеудің
ғылыми-тәжірибелік маңызына сипаттама беріледі.
Бірінші тарауда, бұл бөлім бойынша шағын ... ... ... бойынша шағын кәсіпкерліктің мәні мен ... рөлі және оны ... ... қарастырылады.
Екінші тарауда, Қазақстан Республикасындағы ... ... ... мен оның ... жағдайын бағалау беріледі.
Үшінші тарауда, нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... мемлекет тарапынан қолдау ... озық ... ... ... талқыланады.
Қортындыда зерттеу нәтижелерінде өрбіген негізгі ойлар мен ұсыныстар
баяндалады.
1-ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1. ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ойды ... ... және жалпылау кәсіпкерліктің
тектік түсінігінің мәнін, сонымен ... ... мен ... ... ... ... берді. Қазіргі жағдайдағы іс-әрекеті мен
пайда болуын ескеріп, кәсіпкерлікті былайша түсіну қажет: «Кәсіпкерлік ... ... алу ... өндірістің барлық факторларын ... және ... ... жауапкершілікке негізделген, қауіптің
және белгісіздіктің белгілі үлесімен жанасатын, ... ... ... ... ... негізделген өзін-өзі
ұйымдастыру процесі. Ал кәсіпкер-бұл табысты алу ... ... ... ... ... ... өндірістік-шаруашылық қызметтің
барлық аймақтарындағы ... ... ... ... ... белгілі деңгейіне ие адам. Оз кезегінде кәсіпкерлік ... ... ... табысы) және үстеме пайдасы».
Көріп отырғандай, кәсіпкерліктің тектілік түсінігінде өлшемдер ... ... ... жоқ, ... ... ынтамен, жаңалықпен
байланыстырылған, олардың ... ... ... алу.
Кәсіпкерді және кәсіпкерлік табысты сипаттайтын, негізгі қағидалардың
бірдей дәрежеде шағын, орташа және ірі ... ... ... ... қажет, бірақ сонымен катар, кәсіпкерліктің әрбір формасының өзіне тән
ерекшелігінің болатынын ескереміз.
Нарықтың әр ... ... ... алу ... ... елдерінде шағын кәсіпкерліктің өркендеуі,
кәсіпкерліктің осы ... ТМД ... ... ... кең ... ... Шағын кәсіпкерліктің өзіне тән ерекше
белгілері мен артықшылықтарын ... біз ... ... келесі
түсінігін ұсындық: «ІІІағын кәсіпкерлік - бұл шаруашылық жүргізуші
субъектілердің толық ... ... ... инновациялық
қызметіне негізделген, қаржы ... ... ... ... ... және белгісіздіктің жоғарғы үлесімен жанасатын, табысты
алу мақсатымен өндірістің барлық ... ... ... ... ... ... пен басқару процесіне жеке қатысуын талап ететін,
өзін-өзі ұйымдастыру процесі.
Шағын ... рлік - бұл ... ... шектелген жағ-дайларында
жұмыс істейтін, қауіптің және белгісіздіктің жоғарғы үлесімен жанасатын,
толық ... ... ... ... алу ... ... факторларын қозғалысқа келтіретін және меншік иесінің
өндіріс пен ... ... жеке ... ... ... ... субъектілердің ынталы, инновациялық қызметі».
Берілген анықтама шағын кәсіпкерлік процесін толық көлемде сипаттайды,
оның мәнін инновация ретінде анықтайды кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... өндіріс және ... ... ... ... анықтайды, және ең бастысы - кәсіпкерлік
кызметтің ынталандырушысы ... ... ... ... Шағын кәсіпкерліктің
тұжырымдалған анықтамасы шағын бизнестен түбегейлі ерекшелінеді. Берілген
анықтамаға ... ... ... өнім мен қызметтердің, өндірісті
ұйымдастырудың колданылатын әдістерінің үнемі жаңартылуы, жоғары өнімді
жабдықтар мен жаңа ... ... ... ғана емес, сонымен қатар
үстеме пайданы алу тән. Ал шағын бизнеске репродуктивтік кызметтерді атқару
және жоспарланған пайданы алу тән.
Шағын ... ... ... ... ... салаларының бірі - қоғамда болып жатқан барлык процестермен
кешенді түрде дамуда. Бұл ... ... ... ... ... ... көрсетеді, оның қызмет етуі үшін колайлы ... ... ... өз ... ... пен ... соның ішінде ... ... ... ... ... енді ... ... шағын бизнес түсінігімен шатастырмас үшін түсінік беріп, ... ... ...... ... ... нарықтық экономиканың
маңызды элемент, онсыз мемлекет жан-жақты дами ... Ол көп ... өсу ... ... ... мен сапасын анықтайды. Бұл
сектор өзінің мәні бойынша нарықтық инфрақұрылымның ... ... ... ... сөзі ағылшынның "businessy" деген сөзінен шыққан.
Ағылшын тілінен аударғанда коммерциялық ... іс, ... ... "бизнесмен" ("businessmen") сөзі іскер адам, табыскер деген
ұғымдарды білдіреді.
Бизнес — ... ... ... ... ... және сан ... Ол істі ... қажетті және адамдар арасында сұранықа ие өнім
жасау, іс, ... ... ... негізгі бағыты, адам қажетілігін
қанағаттандыру көзі және ... ... өмір салт ... ... алдымен бизнесті табыс табу немесе басқадай әдіспен ... ... ... ... ... береді.
Қазақстан жағдайында шағын бизнеске анықтама бере отырып. ... ... ... ... ... ... ... келесідей сипаттама
беруге болады.
Шагын бизнес кәсіпорындары деп - бір ... ... ... ... ... ... ... істейтін және нарықтың
шектелген улесіне ие кәсіпорындарды айтамыз. Бұл кәсіпорындарда басқаруды
негізін ... ... ... олар ... ... ... ... – нысаншылдықты жоқтығы мен ұтымды ... ... ... ... ... ... ... жумысшылардың жоғары өзара ауыспалылыгы ... ... бойы ... ... ғалымдары шағын
кәсіпкерлікке анықтама беруге ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің 700-ге жуық анықтамасы
үсынылған. Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... өндіріс көлемі, ... ... ... ... өндіріс қорларының актив бөлігінің ... ... ... ... мөлшері. Ең кең тараға критерийлердің бірі ... ... ... ... саны 100-ге дейін, тағы біреулер
50-ден 1000-ға дейін, ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік кәсіпорындары деп санауды ұсынуда.
Германияда ереже бойынша, жұмыспен қамтылан адамдар саны 1-ден ... ... ... кәсіпорынға жатқызады, сөйте тура олар келесі
4 категорияға бөлінеді.
1. 20-дан 49-ға дейін;
2. 50-ден 99-ға дейін;
3. 100-ден 199-ға ... ... 449-ға ... ... ақша айналымы 3,5-нан 11.5 миллион неміс маркасын
қүрайтын ... ... ... АҚШ пен ... ... ... 12,3% ірі кәсіпорындардың және ол ... ... 34% ... үлесіне үлттық
абыстың тек 52,6% ғана кетледі. Жүмыс орындарының үштен екісінен көбі шағын
кәсіпкерліктің арқасында ашылуда.
Жапонияда ... ... ... ... ... ... көлік және құрылыста — 300 адамнан көп емес, көтерме саудада —
100, бөлшек сауда және ... ... ... — 50, олар ... ... ... және орта ... статусын ала алады. Сондай-ақ
жарғылық капитал мөлшері де шектелген: өнеркәсіп, қүрылыс және көлікте ... ... ... емес, көтерме саудада — 230 мың доллар, қызмет
көрсету саласында 77 мың доллар.
Ресей Федерациясының ... ... ... ... сәйкес,
шағын кәсіпорындарға:
• өнеркәсіпте — 200 ... ... ... - 100 адамга дейін;
• көтерме саудада — 50 адамға дейін;
... — 50 ... ... ... және ... емес ... — 25 адамға дейін;
• бөлшек саудада — 15 адамға дейін;
жүмыс істейтін кәсіпорындар жатады.
Қазақстанда адам саны ... аз ... ... болып
саналады. Қазақстан Республикасының 1997ж. 8-сәуірдегі N499 қаулысына
сәйкес шағын кәсіпорындарға:
... ... және ... - 50 адамға дейін;
• сауда да және тұрмыстық қызмет көрсетуде — 30 ... ... ... және ... — 25 ... ... ... және жаңартпашылық қызметте — 20 адамга дейін;
жұмыс істейтін кәсіпорындар жатады.
Жұмыс істеушілер саны 200 ... ... ... орта ... ... ... ... мүшелері және сауда шаруашылығын
біріккен түрде жүргізетін мемлекеттік мүлікті басқаруға өкілеттілігі бар
әртүрлі ... ... мен ... ... тарапынан құрылуы мүмкін.
Шағын және орта кәсіпкерлік, ... ... ... ... ... ... жаңа жұмыс орындарымен қамтамасыз етеді.
Американ экспресс мәліметтері бойынша, ... жаңа ... ... ірі ... ... емес, жаңа фирмалар есебінен
ашылуда. Мысалы, 1987ж. АҚШ-тың 500 ірі ... ... ... ... ... 7 ... шағын фирмалардағы жұмыс орындарының өсу
қарқыны 3 есе көп болды.
Дәстүрлі түрде ірі кәсіпорындар мен фирмалардың ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік барлық мүмкін болатын қызметтер
мен қосалқы жүмыстарды атқаруда кең мүмкіндіктерді қамтамасыз ете ... ... мен ... ... ... ... үшін қолайлы,
жағдайлар жасап отыр. Бұл жерде 50-ші жыддардан бері, ... ірі ... ... және орта ... ... жұмыс көлемі күрт өсе бастаған ... ... ... ... 1966 ... 1981 ... дейін ірі фирмалармен контракт
бойынша жұмыс істейтін шағын және орта ... (300 адам ... ... ... жалпы санында (шағын, орта және ірі фирмалар
санының қосындасында) 53,5-тен 65,5%-ке көбейді. ... ... үлес 198 1ж ... ... Ал осы ... ... ... Қосалқы жұмыстардың құндылық көлемінің үлес салмағы 90 ... ... 80% - ке ... ... ... және ірі фирмалардың әртүрлі Қызмет салалары
бар. Ірілері үлкен объектілердің әсер ету жағдайында ... ... ... ірі ... ... жүмыс істейді. Шағын құрылыс фирмалары
болса, кұрылыстық – монтаждық жұмыстарға, бар объектілерді модернизациялау
мен ... ... ... ... ... және ... берушілермен жұмыс істеуге бет алуда.
Сондықтан, шағын және ірі құрылыстық кәсіпорындар арасында тікелей
бәсекелестік туралы айту ... ... ... ірі ... ... ... жұмыс істейтін салаларда өзінің нарықтағы
орынын сәтті иеленеді.
1- ... ... және ірі ... ... ... |Ірі ... |Шағын кәсіпкерлік |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... мен ... отын ... ... ... |
| ... салалары |энергетикалық |сауда және ... ... |
| | ... ... |
|2 ... өнім |Массалық өндіріс |Ұсақ сериялы немесе ... ... | ... |
|3 ... ... ... енгізілімге |Ірілерге қарағанда,жаңа |
| |қабілеттілік ... аз ... 23 есе көп |
|4 ... ... – 10 жыл |0.5 – 1 жыл |
|5 ... ... |Ірі ... және ... және ... |
| | ... кешені ... |
|6 ... ... ... ... бөлігін|Бәсекелестік ортаның |
| ... ... алу ... ... |
| | ... ... | |
|7 ... құру |Қаржылық шығындардың ... ... |
| ... ... ... ... және тіркеу|және тіркеу талаптардың |
| | ... ... |
| | ... | |
|8 ... ... ... ... құру |Жұмыс орындары өте |
| ... ... ... ... қарқынмен |
| | | ... |
|9 ... ... ... тар |Жұмысшылардың жоғарғы |
| ... ... ... ... |
| ... ... мүмкін |ауыспалылығының мол |
| | ... ... ... ... ... ... зор ... |Басқарудағы икемділік, |
| | ... ... ... |
| | | ... саны еңаз |
|11 |Басқару жүйесіндегі |Құрылтайшылар мен ... мен |
| ... ... ... |
| ... ... қарама - |міндеттері бір адам |
| | ... ... ... |
| | ... |басқару жүйесінде |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... кәсіпкерліктің артықшылықтары айқын. Бұл - шағын кәсіпкерліктің
динамикалылығы, икемділігі, өндірілетін өнім мен ... ... тез ... ... ... ... сондай-ақ басқа
жүмыс істеу салаларында жаңалықтарды енгізу қабілеттілігі. Соңында, шағын
фирмалардағы енбек ұжымына ... емес ... ... ... қүрылым жоқ, жұмысшыларды басқаруға, ... ... ... алады.
Шағын ксіпкерліктің басты ерекшелігі — кірістерге қатысумен және
жұмыспен қамтылғандықты ... ... ... ... ... ... ең
жоғарғы нәтижелілігіне деген жалпы біріккен құштарлық, коллективтік ... ... және ... ... ... ... ... ұмтылыс. Ірі фирмаларда
кұрушылар (негізін ... ... ... ... ... тартуға мәжбүр, бірақ бұл көбінесе екі жақ мүдделерінің
тоғыспауына әкеледі, ал ол өз ... ... ... ... ... Шағын және орта кәсіпорындарда мұндай қарсылықтардан құтылып кетуте
болады, себебі негізін калаушы мен менеджер - бұл ереже бойынша бір ... ... ... ... ... ... кәсіркерлік тіпті де
өз мәні мен ... ие бола ... де. ... ... ... кәсіпкерліктегі жаңа ойлардың, жаңа жұмыс орындарының, табыстар мен
өркениеттіліктің көзі ... ... ... ... ... шараларын
қабылдауда.
Шағын кәсіпкерлік шағын және орташа ... ... ... ... ол ... ... тұратын жерлерінің қасынан жұмыс табуға ... ... ... және ... ірі ... ... аясындағы,
шағын кұрылыстық фирмаларды құру жүздеген құрылыс мамандарына өз ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік тек қана экономиканы жандандырушы фактор болып қана
қоймай, ... оның ... ... ... алғашқы кезеңі
ретінде де қарастырылады. Шағын Фирмаларды көбірек құру - ... ... ... орта ... каржы нарығын
жандандыруы,ірі кәсіпорындарды ашуы сынды ... ... ... ... ... тауарлы-ақша қатынастарына негізделген нарық
жүйесі шағын кәсіпорындардың дамуы мен толығуын ... ... ... ... ... ең ... түсінігін еркін кәсіпкерлік
экономикасы ретінде қарастыру керек. Сол себепті, кәсіпкерліктің сан алуан
түрлері мен нысандарының ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңда құзыретті ... ... де ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІ
НЫҒАЙТУ МЕН КЕМЕЛДЕНДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Елдегі шағын кәсіпкерліктің дамуын тежейтін, аталған проблемалардың
арасындағы ең ... 1991 - 1996 ... ... осы ... туралы нақты ақпараттың болмауы болып табылады, бұл кәсіпкерлік
құрылымдарының қызметін терең ... ... ... ... жағдайда,
ресми статистикалық базаның сапасы объективтік және субъективтік ... ... ... ... ... субъектілер
есептерінің бұрмалануын, ... ... осы ... ... ... тұрақсыздығын жатқызуға болады.
Субъективтік себептерге ҚР статистика жөніндегі Агенттік және белгілі ... ... ... ... кәсіпкерлікті тікелей тексеретін
ұйымдар беретін алғашқы статистикалық акпараттың арасындағы сәйкессіздіктер
жатады. ... ... және ... ... ... кәсіпкерлікті
қолдау Департаментін, стратегиялық жоспарлау және қайта кұрулар жөніндегі
Агенттігін, ҚР ... ... ... ... ... ... ... колдау жөніндегі Агенттігін, индустрия және ... ... ... қолдау жоніндегі Комитетін жатқызуга
болады. Осыған сәйкес, экономикалық әдебиеттер мен жүмыстарда ... ... ... ... келетін ақпарат беріледі. Сонымен ... ... ... қожалықтары мен жеке тұлғалар жұмысының
нәтижелерін назардан тыс қалдырып, негізінен тек ... ... ... ... ... ... ... аралығында ҚР табиғи
монополияларды реттеу, бәсекелестікті қорғау және шағын бизнесті ... ... ... ... ... ... ... барлык шаруашылық жүргізуші ШКС, соның ішінде заңды және жеке
тұлғалары ... ... ... ... ... ... облыс, Астана және Алматы қалалары әкімдері беретін, ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту
мен қолдаудың 1999-2000, ... ... ... ... ... 2000 жылы ... ... ел басы
баяндамасында пайдаланылды. 2002 жылдан бастап, ҚР статистика жөніндегі
Агенттігінің ... ... ... екінші жағынан статистикалық
ақпараттың күмәнділігі ШКС-ң нақты ... ... ... ... ... ШКС шағын кәсіпорындар мен жеке кәсіпкерлер
(жеке ... ... ... Біздің зерттеулерімізде шағын
кәсіпкерліктің шаруашылық жүргізуші ... ... ... ол ... заңдарымен бекітіліп, бағалау өлшемдері бойынша
орындалған.
1-сурет
Бұгінгі күндегі кәсіпкерліктегі сатып алу біздің экономикамызда әлі аз
танымалы қүбылыс, бұл ... ... ... ... ... Дегенмен бүл шетелде кәсіпкерлік салаға кірудің
айтарлықтай тараған формасы ретінде мынандай бір қатар артықшылықтарға ие:
1. ... мен ... ... ... жиі ұшырайтын жаңа
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... келтірілген инфрақұрылымының болуы, себебі
кәсіпкерлік ілгеріден-ақ құрылу ... ... ... ... ... негізін қалау бойынша бірнеше көзқарастар: жаңа
кәсіпорын бастау; бүгінгі күндегі ... ... алу; ... ... бизнес , орналастырулар кестеде көрсетілген.
Шагын кәсіпкерлікті ұйымдастыру жолдары
2-сурет
|Шағын кәсіпкерлікті ұйымдастыру ... ... | ... | |Франчайзингтік | ... ... | ... | ... | ... ... | ... | ... | | |
| | ... алу | | | | ... республикамыз үшін шағын ... ... ... ... жаңа кәсіпорын құрудан басқа франчайзинг пен ... ... ... ең өзекті деуге болады. Сол себептенде бұл екі
форманың ерекшеліктеріне, ... ... ... ... бұл екі ... ... қарастырсақ.
3-сурет ... ... ... ... | ... ... және ... | ... ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... ... көмек | |Әрекетті шарт |
| | ... ... ... ... | |Тек бір ... |
| | ... ғана |
| | ... ... ... ... ... |
|проценті, тәуекел |
|деңгейінің төмендеуі|
Франчайзингтің негізгі ... бірі бұл ... ... мен ... ... ие бола ... Сондай-ақ франчайзер
тек өндіріс мәселелерін оқытып үйретуді ғана үйымдастырып қоя салмай,
сондай-ақ ... ... ... құндылықтарды бақылау,
еңбек ресурстарын басқару,сақтандыру мәселелерін және т.б. да ... ... ... бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін созылады.
Тағы бір маңызды артықшылық - бұл ... ... ... ... емес, жанама түріндегі қаржылық қолдау. Мысалы,
франчайзер алынған тауар бойынша шарттағы ... ... ... ... ... ... капиталының көлемінің көбеюіне әкеледі немесе
франчайзи банктен несие алған кезде ... ... бола ... егер ... ... ... ... бастапқы салым
қажет етсе, франчайзингтік фирма құрған кезде бұл ... ... ... себепті қаржылық артықшылыққа ие.
Франчайзингтік қатынастардың негізгі кемшіліктеріне франчайзингтің
құнын, фирма өсімінің, шарт мерзімінің және ... ... ... ... ... ең ... ... франчайзердің
сауда маркасын, атын, өнімін, технологиясын, "ноу-хау" және т.б. пайдалану
қүқығын алғаны үшін төлейтін франчайзингтік төлем кіреді.
Осы жерде егер ... жаңа ... ... тез өсу ... болса, оның калиталға деген қажеттілігі күрт өседі және ол бұл
проблеманы көбінесе франчайзи есебінен ... ... есте ... Бұл жағдайда франчайзингтік төлем жоғары ... ... ... франчайзилер әріптес іздеген кезде ірі, ... ... ... ... ... баска материалдар мен толықтырушыларға,
құрал-жабдықтарға, еңбек ақы төлеуге кететін және т.б. шығындарды көтереді.
Шығынның ... мен ... ... түрі мен ... ... ... ... аумақтық өрісін кеңейту көбіне оның негізгі өсу жолы
болып табылады. Дегенмен дәл осы ... ... ... ... айналды. Франчайзи тек шартта көрсетілген аумақта ғана әрекет ете
алады. Соңында, тәуелсіздіктің. шектеулілігі ... ... ... өз ... жұмыс істеуді қалайтын кәсіпкерлер үшін сындарлы
фактор болуы мүмкін.
Көрсетілген кемшіліктерге қарамастан франчайзингтік нысан бүкіл ... ... ... ... түрі ... ... оның
үстіне соңғы жылдары оның одан әрі қарай таралу тенденциясы байқалуда. 1970
жылдан 1990 ... ... ... ... ... ... асырылған
сатылым көлемі 10-нан 15%-ға дейін өсті.
Шағын кәсіпкерлікті ұйымдастырудың бір нысаны ... ... ... сипатқа ие болғандығы жайлы ... ... ... ... ... АҚШ-та франчайзингтік жүйе арқылы жүзеге асырылған
сату мен қызмет көрсету көлемі 758 ... ... ... ... 2177, ал ... 542000 ... тең. ... 374 франчайзердің шет
елде 35000 франчайзерлері бар, ... 75%-і ... ... ... және ... ... елдерде кеңінен тараған. Әлем кеңістігіндегі
франчайзингті қолдану деңгейі 2-кестеде көрсетілген.
2-кесте. Әлем кеңістігіндегі ... ... ... 2003ж.
|Елдер |Басфирмалар ... ... ... ... ... ) |(млн АҚШ ... |230 |1033 ... жоқ |
|Австрия |30 |1360 ... жоқ ... |77 |4045 |2,00 ... |1000 |45000 |38,4 ... |60 |500 |3,31 ... |675 |29698 |10,0 ... |180 |9000 |3,38 ... |197 |11550 |2,10 ... |812 |122450 |32,70 ... |244 |8252 |3,60 ... |120 |850 |0,30 ... |215 |20000 ... жоқ ... |60 |1000 |1,50 ... |385 |19800 |5,50 ... ... үшін ... франчайзинг ең алдымен
біріккен кәсіпорын, лицензия сатып алу, тікелей инвестиция жөне мемлекеттік
деңгейдегі келісім түрінде болып ... Ал кең ... ... ... қойған жоқ. Көп ... осы ... іске ... ... ... ... тағы бір бағыты отбасы
мүшелерінің күшімен негізі қаланып, жұмыс ... ... ... ... кәсіпкерліктің бір ерекшелігі отбасы мүшелері қаласа ... ... күн ... ... ... ... бизнес бір ұрпақтан екінші ұрпаққа
өтіп отырады.
Отбасылық бизнестің басты артықшылығы - ... ... ... ... ... ... ... беріктігі.
Отбасы мүшелері бизнесті ағымдағы ... үшін ... ... мен дивидендтерін жиі құрбан етеді. Отбасылық ... тағы ... ірі ... ... ... қарау
деңгейінің жоғарлығы жатады. Корпорациялардың менеджерлері тек жақын бір
екі жылғы нәтижелер туралы ойланады, ал отбасылық ... ... ... ұзақ ... ... ... АҚШ- та ... 80-90% отбасылық бизнес саласына
жатуы және экономиканың әртүлрі секторларында жұмыспен ... ... ... жұмысшыларынан тұратындығы кездейсоқтық емес.
Отбасылық бизнес кәсіпорындары көлемдері бойынша ұсынатын ... ... ... бойынша әр алуан болумен ерекшеленеді. Отбасының бизнеске
қатысу деңгейі бойынша былай ... ... ... ... ... және бақылайтын бизнес .
2) Отбасы бақылайтын, бірақ маман менеджелер басқаратын бизнес.
3) Отбасы ... ... ... басқаратын және бақылайтын ... пен ... ... ... ... 3- кестеде көруге
болады.
3-кесте Отбасылық бизнес пен бизнестің басқа да түрлері арасындағы
айырмашылықтар
|№ | ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... ... ... ... ... ... мүделері |
| |отбасы мүшелерінің ... және ... ... шарт ... |
| ... ... табысты не | |
| ... ... | |
|2 ... мүшелері өздерінің барлық |Менеджерлердің өздерінің барлық|
| |мансаптарын тек бір жеке отбасылық ... бір ғана ... |
| ... ғана ... ... ... сирек |
| | ... |
|3 ... ... ... отбасы |Менеджелер фирманың |
| ... ... ұзақ ... кеңістігіне |стратегиялық дайындау кезінде |
| |ие |өте ... ... ... ие |
|4 ... ... ... ... сәтсіздіктер |
| |мүшелеріне, әсіресе оның менеджелеріне ... ... ... |күтілмеген зардап әкеледі |аз әсер ... |
|5 ... ... ... ... қызмет|Фирмада менеджер мансабының |
| ... ... ... өте ... ықтималдығы өте |
| | ... |
|6 ... ... ... өсуіне және |Менеджер жалақысын арттыруға |
| ... ... ... себебі ол ... ... және |
| ... ... орны және ... ... |өсіруге мүдделі |
| ... көзі | |
|7 ... ... ... ... ... ... фирма |
| ... ... ... ... ... |
| ... пропорционалды. ... ... |
| | ... аз |
|8 | ... ... ... | ... ... алқалы сипатқа |
| |сипатқа ие дегенмен уақыт өте бұл |ие, ... ... |
| ... ... ... қатысуына |
| | ... |
|9 ... ... ішкі ... аз, ... қызметінде бақылау тым ат|
| |сипатқа ие, ... ... ... ... ... | Сабақтастық бақталастыққа |
| ... ... ... ... ... алып ... |
| ... жанжал туғызуы және отбасылық |мүмкін, бірақ акционерлердің |
| |бизнестің сабақтастығын ... етуі ... ... |
| ... ... ... жасау |
| | ... ... ... |
| | ... мүмкіндік береді. |
|11 |менеджрлер - ... және ... есеп ... ... ... |беретін отбасы мүшесі ... ... ... ... ... әділ ... сызықты сипатқа ие, түзу|
| |сипатқа ие, яғни белгілі бр уақыт |әрі ... оңай және |
| ... ... ... ... ... ... |Отбасы мүшелеріне жатпайтын ... ... ... |
| ... өсу және ... ... және жоғарлау |
| |мүмкіндіктері біршама ... ... ... ... |Отбасылық проблемалар бизнестің |Менеджердің орбасылық |
| ... ... әсер ... ... ... ... |
| | ... әсар ... ... ... отбасылық бизнес менеджерлері отбасылық
бизнеске қатысы жоқ бизнес менеджерлеріне ұқсамайды. Жәй ... ... ... ... ... кезеңіне жоспар құрады, бизнестің
зияндары мен ... аз ... ... ... ... ... аз және өз ... алға жылжытуда үлкен
икемділікке ие, ереже бойынша ... ... ... көтеру және алға
жылжыту сияқты анағұрлым дәстүрлі жағдайлар жасалған.
Жалпы қарайтын болсақ, Қазақстандағы кәсіпкерлік негізіне ... ... ... да ... ... бар. Қазақстанда кәсіпкерліктің
отбасылық болып келуі, нарықтық экономикаға көшу барысында колхоз ... ... ... жұмыс орындары жоқ болу ... ... ... ... ... және фермер қожалықтары пайда болды.
Әлемдік тәжірибе дәлелдегендей шаруа және фермер қожалықтары, ... ... ... ... ... ... ... бірден –
бір көзі болып табылады.
Біз шағын кәсіпкерліктің ... ... төрт ... ... атап ... ... кезектегі негізгі мәселеміз, шағын
кәсіпкерліктің негізі ... ... ... ... ... ... ... баспасөз беттерінде, ғылми басылымдарда және
ақпарат құралдарында ... ... ... ... даму ... ... ... кеңінен талқылауда.
Көптеген авторларымыз шағын кәсіпкерлікті экономиканың ... ... ... тиімді және икемді формасы ... Тек ғана ... ... ... ... өзгеруіне тез
жауап қайтара отырып, нарықтық ... ... ... ... ... ... жылдам өсуіне ғылыми
–техникалық прогрестің жандануына, өндірілетін тауарлар мен ... ... ... ... ие болады. Мұндай жағдайларға ірі кәсіп
орындарға ... орта және ... ... өте ... ... ... жаңа технологияларды тиімді пайдаланады, өнімдердің жаңа түрлерін
шығаруға тез бейімделеді және ... ... ... ... ... ... ... –техникалық прогрестің маңызды
бағыттарын жүзеге асырғанда ерекше байқалады. Мысалы АҚШ-та әрбір он ... ... ... шағын кәсіпкерлікте пайда болады.
Шағын кәсіпкерліктің осы айтылған және де ... да ... ... ... ... ... реформалаудың ерекше
факторы және құрамды бөлігі ... ... ... ... көптеген шағын фирмаларды құрылуына негіз болады.
Бұл процестің ақиқаттылығы көпшілікке белгілі, сондықтан шағын кәсіпорындар
кең ауқымды назар аударатын ... ... да, ... ... ... ... көрсету үшін, мынандай белгілерге назар аудару
қажет:
Біріншіден, нақты кәсіпорын ... ... ... ... өндірстің шағын көлемділігі, демек бұл ... ... ... ... ... ... ... ірі құрылымнан басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындарды қаржыландыру сипаттамасы толығымен
мемлекеттік салымдарды (қаржыландырудың жалғыз көзі жеке өз ... ... ... ... ... байланысты шағын кәсіпкерліктің дамуына кедергі
келтіріп отырған және тез ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуындағы негізгі мәселелер десек артық
айтқандық емес. Ол кемшіліктер:
Бірінші кемшілік, үкіметтің қаржылық теңестірілген және ... ... мен ... жоғары ставкалы салықтар салу негізінде
қамтамасыз етуде жатыр. Кәсіпкерлердің үлкен ... "... ... ... ... ... Кәсіпкерлік субъектілеріне салық және кедендік
алымдар саласында жеңілдіктердің таралуын" ... ... ... Жарлығымен байланысты.
Екінші кемшілік, шағын ... ... ... ... нарыққа өтуді ... ... ... ... ... жүргізуге әрекет
жасаумен байланысты. Мысалы, үкіметтің ... ж.ж. ... ... ... ... ... дамуына көп көңіл бөлінеді, бірақ бұл негізінен
макроэкономикалык дәрежеде ... ... ... құрылу логикасы ... ... ... — кәсіпкердің мүддесінен орталықтандырылған
нарықтық инфрақұрылымды құруға қарай,бұл осы ... ... ... және ... ... ... керек.
Шағын кәсіпкерліктің дамуын тежеуші үшінші кемшілік, істі алғаш бастау
кезінде кәсіпкерліктің жалпы етек алуы үшін ... ... ... ... ... жібергендік.
Кәсіпкерлікті бастау үшін қажетті капиталдың негізгі үш ... ... ... өз ... несиелер, жекешелендіруші инвестициялық купондар.
Бірінші көзді инфляция жойып жіберді десек болады. Осының ... өз ... ... есе ... ... 1000 ... 200 теңге
алып өз жинақтарымызды қысқарттық. Одан кейін халық өз қорларын жинақтауға
сенімсіздік жағдайда ... ... ... ... ... көзі — несие оған пайыздың тым жоғары болуы салдарынан
кәсіпкерге бұл ... ... өте ... болды. Кәсіпкердікті бастау үшін
қажетті ресурстың екінші көзі — несие, әлі күнге ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы айналымды несиелеуге
толығымен тәуелді, ... ... ... ... ... сенімділігінің
төмендігі, кепіл болушылық пен кепілдің болмауы ... ... ... ... ... ... орта қалыптастыруға кедергі келтіретін төртінші
кемшілік, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі күнде қазақстанның
жаңа шаруашылық ... ... ... ... мына себебтермен байланысты:
Біріншіден, өндіріс күштерінің облыстар және аудандар бойынша тең емес
және кей ... өте көп ... ... ... ... даму сипаты, шикізатты көп функционалды маманданған саланың басым
болуы;
Екіншіден, әлеуметтік және экономикалық артта ... ... ... ... ... ... ... жүмыс күшінің төменгі дәрежедегі кәсіпкер даярлығы;
Шағын кәсіпкерліктің дамуын тежеуші бесінші кемшілігі ... ... ... ... ... мұнысыз шағын
кәсіпкерлікті дамыту мүмкін емес.
Осы кемшіліктерді бодырмау үшін, шағын ... ... ... да ... Бірақ бұл сұраққа қатысты мәселслерді
экономист ғалымдар мен мамандардың пікірлері әртүрлі. ... ... ... және ... жағдайларды құру шағын кәсіпкерлік
мәселесін өзінен-өзі шешіледі деп есептейді. Ал оны ... ... тек ... ... ... алып келеді. Екіншіден, шет ел
тәжірибесіне сүйене ... ... ... ... ... ... алмастырылмас шарты деп бекітіледі.
Сондай-ақ, шағьш кәсіпорындардың саны мен сапасының осіуіне, біздің
зерттеуіміз ... ... ... ... ... несис
ресурстарын алудың шарттары, баскаруды ұйымдастырудың ғылыми негізделген
жүйесініц ... ... ... ... ... ... және т.б. оңды ыкпалын ... ... ... ... ... ... ... шарытар мен факторлар ретінде мналарды
қысқаша атап өткен жөн: қоғамдасы саяси жағдай, ел экономикасының ахуалы,
шағын ... ... ... ету, салық пен қаржы несие
саясатын ... ... ... ... ... қолдаудың
шаралары, халықтың өмір сүру ... және ... ... ... ... ... ДАМЫТУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ
2.1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН
БАҒАЛАУ
Тәуелсіз, егеменді Қазақстанның құрылғанына 15жылға жуық уаұыт өтті.
Алайда бұл ауыр ... өз ... ... ... ... және шешімдерін тапқан, кейіннен оларға түзетулер енгізілген
жылдар болып ... ... біз бұл ... ... басқа бұрынғы
мемлекеттермен салыстырғанда қолымызға қару алмадық. Біз ... ... ... ... ... біздің елде
экономикалык мәселелерді шешу қажеттілігі туындайды.
Ел Президентінің және республика Үкіметінің ... ... ... ... елде орта тап ... пен ... ... болуына негіз болды. Олар ... ... ... бірақ дәл солар шағын және орта кәсіпкерліктің ... ... ... ... Олар ... ... ... нарықтық дамуына қозғалыс береді, яғни ... ... күші ... ... ... ... Бүгінгі күні бәрімізде белгілі
ақиқат қарапайым жагдай: "Біз бен ... ... және ... өсу жағдайымен байланысты". Жалпы, кәсіпкерліктің өзі әуел
баста шағын бизнестен, кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45-80 ІІайызы шағын кәсіпкерлікте
шоғырланған. Мұның өзі ... ... ... отырып, қосымша
бәсекелестікті туғызады және өнімнің сапасын жақсарта түседі.Осыдан нарық
қатынастарын қалыптастыруда ... ... ... рөл ... ... ... реформалардың басты тұлғасы – кәсіпкер
екенін өмір ... ... ... ... ... ... ... мүшелерінің 14-18 пайызы кәсіпкерлікпен айналысса, онда бұл
мәлімет сол ел ... ... ... ... ... ... ... Республикасы өткен ғасырдың 80 жылдары
өзінің ... ... ... ... Қазақстан сияқты
еркін шикізат көзі болмаса да, 60% ... ... ... 1,5 млрд ... ... ... күні қол ... жоғарғы
деңгейге жетті және әлемдік дамыған елдердің құрамына енді.
Бәрімізді дүр ... 1997 ... ... ... ... болсақ, біздің көрші елге ... ... ... ... жоқ деуге болады. Ол өзінщ көрші елі
Жапонияға 5 млрд ... ... ... қол үшын ... ... ... шағын және орта кәсіпкерліктің үлкен жетістігі.Егер ары қарай
Қазақстан және ... ... ... болсақ, онда біз Қытайдан
үлгі ала отырып одан әрі ... ... ... ... ... қате қадам болмаған болар еді.
Мемлекет иелігінен алу және жекешслсндіру саясатын жоғарғы ... ... ... ... нем ... ... оны
толығымен тоқтаттық. Әрине бұл ... ... ... Егер ... әрі карай жақсы жасалынған отандық
ғылыми жаңа технологияларды енгізу арқылы, ... күні ... ... ... ... ... Осы ... ауыл шаруашылығында да
аитуға болады. Колхоздарды және ... ... ... ... ... ... ... техникамен немесе табиғи
ресурстармен қаматмасыз ... ... ... Бұл ... ... алу және ... саясатында жіберілген өте үлкен
қателіктердің бірі болып саналады. Осы күнге дейін осы ... ауыл ... ... ... ... ... ... қүралдарын қарастыра отыръш келесі
жағдайларды атап ... ... ... ... ... ... біз революциялык
кезендегі коммунистердің ... ... ... жүйе
қалыптастырғанға ... ... ... түп-тамырымен құртуға
болмайды:
2. Шағын және орта ... ... ... ... ... ... қаржылық,
салық саясаттары, шағын ... ... ... ... ... Қазақстан республикасындағь шағын кәсіпкерліктін
қалыптасуы мен даму жолдары туралы мүлдем сөз қозғалмайды. ... ... ... қүлдырауы немесе бірден жандануы қаржы
жүйесінде ... кері ... ... ... ойланып, қарастыратын болсақ, бугінгі күннен бастап
Үкімет шағын және орта ... 5-7 ... ... ... ... босату олардың іс - әрекеттерінен
мемлекеттік құрылымдардың араласуын тоқтату ... ... Дәл ... қарқын келешекте басқа бірде-бір ... ... ... ... ... ... жылы ... белсенді кәсіпорындардың едәуір бөлігі сауда,
автомобильдерді жөндеу және үй шаруашылығына қажетті ... ... ... ... ... кәспорындардьң 43,5 пайызы). Осы шағын
кәсіпорындарда жұмыс ... ... 32,7 ... ... ал ... түскен табыс 26139,8 млн.теңге (61,2 пайыз) құрады. ... ... ... ... ... айналысуынан, яғни ол сала ... ... ... ... ... өте аз уақытта ақша қаржыларының
айналымын тездетуге мүмкіндік беретінімен түсіндіріледі.
Қазақстан Республикасының аймақтарындағы ... ... ... саны мен ... орташа санының соңғы
жылдары қалай өзгергенін келесі кесте мәліметгерінен байқауға болады ... ... ... ... ... ... 1997-2001 жылдардағы негізгі көрсеткіштері
| | ... | ... ... Бір ... |
| ... ... ... ... |
| | |мың адам ... саны |
| |1997 Ж. |1999Ж. |
| | ... ... ... |
| ... |қорытынды сына %-бен |
| | |1980 |1985 |1990 |1992 |
| | |І-ші ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... |жылдық | | | |
|1 | 2 |3 |4 |5 |6 |7 |
| | | |1-ші |2-ші ... | | |
| | | ... ... | | | |
| | | ... | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |
|1 ... ... |мың |4528 |4906 |9434 |+378 |108,34 |
| | ... | | | | | |
|2 ... ... ... |23 |23 |23 |- |- |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|3 ... ... |адам |18 |18 |18 |- |- |
| ... саны | | | | | | |
|4 ... ... |196869 |213304 |410134 |+16435 |108,35 |
| |бір ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|5 ... ... |251556 |272505 |524061 |+20949 |108,33 |
| |бір ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... өнім ... ... жарты жылдықта 4528
мың тг. құраса, екінші жарты жылдықта 4906 мың тг. ... Өнім ... ... тг. ... 8,34% ... жыл ... ... қызметкерлер саны 23 адам, ал оның ініде
жұмысшылар саны 18 ... ... бір ... ... ... ... жарты
жылдақыта 251556 тг. болса, екінші жарты жылдықта 272505 те. ... ... ... ... ... ... 8,33 % өскен, бұл ... ... ... оң нәтижесін көрсетеді.
Кәспорынның 2003 жылғы І-ші және ІІ -жарты жылдықтағы жұмыс ... және ... ... өнім ... №9 кестеде көрсетілген.
9 –кесте. ЖШС "АРЫС"-тың 2003 жылғы І-ші және ІІ ... ... ... және орташа сағатта өнім өндіруі
| № |Көрсеткіштер |2003ж ... ... куы |Өсу |
| | | |ғы |(+,-) ... |
| | | |2003ж ... |ны % |
| | |І-ші ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
| | |І-ші ... | | | ... | ... ... |Барлығы |Ауытқуы |Өсу |
| | ... ... |2003ж |(+,-) ... |
| | | | | |мың ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
| | |І-ші ... | | | |
| | ... |жарты | | | |
| | | ... | | | |
| № | | | |мың тг | | |
| | | | | | | |
|1 |2 |3 |4 |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... | |
|2 ... аймағында оқыту|қолданылады | |
|3 ... ... ... мен жұмыс |
| | | ... |
|4 ... ... ... | |
|5 ... операторлар |қолданылмайды ... |
| | | ... |
| | | ... өте ... |
|6 ... ... |Бар | |
|7 ... жөніндегі жиналыс |Жұргізіледі | |
|8 ... ... | ... кесте. Мүмкіндіктерді пайдалану
| |Атаулар ... ... |
| | ... |
|1 ... ... |Автокөліктерде жарнамалык. жазуларды |
| | ... ... |
|2 ... ... ... ... ... жасауды жоғарлату, |
| | ... ... ... |
|3 ... ... ... ... ... ... |
|4 ... ... ... кезендерінде сату, жүмыс |
| | ... ... |
|5 ... ... ... ралиодан, жарнамалар |
| | ... ... ... визиткалық|
| | ... ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті тиімді
дамытуда маркетингтің қажеттілігі зор. Осы атап ... ... үшін ... ... пайда алып келеді. Бірақта бұл
мүмкіндіктерді ұйымдастыру үшін маркетингтік бюджетке қомақты ... ... ... ... келешекте даму стратегиясын жасауымыз
қажет. Яғни " АРЫС" шағын кәсіпкерлігі өнідірілетін өнім түрін көбейтуді
және жаңа ... ... ... ... ... Бұл
айтылғандарға қол жеткізу үішін жаңа құралдарды сатып алу аймағында
зерттеулер ... ... ЖШС ... ... ... ... талдау жасай отырып, келешекте бұл ... одан әрі ... ... үшін ... ұсыныстарды жасаға болады:
1. ЖШС ... өз ... ... ... ... ... ... ЖШС "АРЫС" шағын кәсіпкерлігі өз ... ... ... ... ... ... ... бұл фирма Алматы
қаласында орналасқандықтан ... ... ... ... ... Сондықтан ... ... ... ... қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... артыру, яғни жаңа
озық технологияларды ... және ... өнім ... ... саясатын жүзеге асыру.
4. Барлық мүмкіндіктерді пайдалана ... онім ... ... ... ... ... ... асыру.
3 . НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУДЫҢ ... ... ... ... ... ДАМЫТУДЫҢ ІШКІ РЕСУРСТЫҚ ПРТЕНЦИЯЛЫН ПАЙДАЛАНУДЫ
ЖАҚСАРТУ
Кез-келген мемлекеттің экономикалық дамуының негізі шағын кәсіпкерлік
болып табылады. Сонымен қатар, шағын кәсіпкерліктегі ортаны реттей ... ... ... жаңа ... қабілеттілігі жоғары өз өмірін
еркін баскаруғіңа, өз келешегін сәтті болуына тәрбиелеудің негізі болып
табылады. Тек қана ... және орта ... ... ... ... және ... тұрақтылық қалыптасады.
Шағын кәсіпкерліктің тұрақты жүмыс істеуін қамтамасыз ету ... ... ... ... арналған көптеген нақты іс-
шараларды қарастыратын шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау және ... ... ... ... ... ... дамыту
мәселелерін коннсптуалды түрде шешу кәсіпкерлік саласына ... ... ... жүзеге асыруда жіберілеігн кейбір қателіктердің
алдын-алуға және ... ... ... ... ... шағыи
кәсіпкерлікті дамыту жоніндегі шараларда орта мерзімде арналған нақты даму
бағыттарын айқындай түседі.
2002 жылы 26 ... күні ... ел ... ... қатысуымен республика ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті ... ... кең ... ... ... ... ... тапсырма қойған болатын. Олар:
Бірінші. Ең таяу уақыттарда кәсіпкерлік мәселелері бойынша заңнамалық
базаны жетілдіру ісін шеигу қажет. Осыған орай ... ... ... шағын кәсіпкерлікке қолдау корсету жоніндегі комитет бар Индустрия
және сауда министрлігіне, сондай-ак, Әділет министрлігіне жыл аяғына дейін
арнайы ... заң ... ... ... және ... өткізуді
тапсырды.
Екінші. Осы кезгедейін кәсіпкерлерге салық салу жүйесінің жетілмеген
олардың ... ... ... бататын проблема болып отыр. ... 2003 ... 1 ... кәсіпкерлерге шағын кәсіпкерлікті барынша
"колеңкеден" шығаратындай салық тәртібінде жұмыс істеуге мүмкіндік беретін
заңнамалық нормалары талдап жасау керек.
Үшінші. Кәсіпорындарды ... ... ... ... яғни ... бір ... шкгінде, 10 күнге дейінгі мерзімде,
және түрлі орындарға жүгіріссіз бір ... ... ... ... принципін енгізу керек.
Төртінші. Меншікті жариялау қажетігі туралы. Бұл тұрғыда бәрі жария
жүргізілсе,екз-келген мүлік несие алу үшін ... бола ... ... ... одан ... ... қожайынға жұмыс істеп табысты арттырады. Алайда бұл
бағытта да нәтижелі іс көрінбейді. Сондықтан ... жыл ... ... ... үшін меншікті жариялау жөніндегі заң жобасын талдап
жасау және ... ... ... ... бұл ... алу ... ... алуға негізгі кедергілер. Сондыктан Ұлттык банк пен
үкіметке жыл аяғына дейін шағын ... ... ... ... ... заемдарына қызмет көрсету кезінде банк маржасының
төмен ставкаларын белгілейтін шараларды, ... ... ... ... ... ... ... төмендетуге ынталандыру
шараларын жасау міндеттеледі.
Алтыншы. Кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... тұрақты арту үрдісі байқалып отыр.
Жетінші. Бізде осы кезге дейін бекітілгениндустрия саясаты жоқ. ... ... ... ... ... тиіспіз.
Сегізінші. Экономикалық реформалар салмағының өзегін жергілікті органдарға
көшіру уралыжарлық. Алайда мемлекет ... ... ... кім
көрінген айналысады. Сөйтіп кімнің не үшін жауап беретіні түсініксіз.
Тоғызыншы. Іскер қауымдастық ... ... ... өміріне араласуға
ұмтылуда. ... ... шеше ... ... құру туралы заң қажет және сауда - өнеркәсіп палатасын құру
кажет. ... ... ... тіркеледі, туындайтын мәселелер де
сонда шешіледі. ШКС колдау жаңалықтарды дайындаумен ғана емес, ... ... ... түрде енгізумен айналысатын кәсіпорындарды ерекше
қолдаудан ... бұл да ... ... ... бірі болып табылады. Мүндай қолдауды жүзеге асыру инновациялық
жобаларды қолдайтын және қаржыландыратын ... ... ... ... ұзақ ... ... ... болуына
байланысты. Елдің шағын кәсіпкерлігінде инновациялық ... ... ... ... ... ... ставкалармен ұзақ мерзімге
несиелейтін қолдаушы және қаржыландырушы ... ... ... қажет.
Шагын кәсіпкерлікті экономикалык колдаудың бір формасы оны ... ... ... ... табылады. Қолдаудың бұл түрін
экономиканың ... ... іске ... ... кәсіпорындарды
субмердігерлер ретінде тарту кажетшгігін қарастыратын арнайы заңды қабылдау
арқасында мүмкін.
Соңғы он жылда ... ... ... кәсіпкерлікті
орталықтандырылған қолдаудьщ жеке ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі дамыған елдердің шағьн кәсіпкерлігі
сыртқы нарықта өзін жақсы керсетті. Қолдаудын берілген ... ... ... ... ... ... шығарумен айналысатын ШКС
несиелеудің және салық салудын жеңілдетілген түрлерінен үлгі алу ... ... ... және қамтамасыз етуші болады. Негізгі
қызметінің қосалқы бағдарламалары, жалпы бағдарламаның соңғы ... ... ... ... ... ал ... ... қосалқы бағдарламалары — негізгі ... ... ... ... ... сәтті орындауға қажетті
жағдайларды жасаута бағытталған.
Шағын кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасын басқару үшін ... ... ... бір ... ие, ... ... қүру ... Республикалық деңгейде ондай органға ... ... ... ... және табиғи монополияларды
реттеу агенттігі, аймақтық деңгеиде шағын кәсщкерлікті қолдау комитеттері
және ... ...... ... қолдау бөлімдері жатады.
Мақсатты кешенді шағын кәсіпкерлікті, қолдау ... ... ... жүзеге асырылады:
1. Бағдарламаның концепциясын қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... жете зерттеу, оларды бағалау және қолайлы
нұсқаларды таңдау.
3. Бағдарламаның жобасын жете ... ... ... ... келесі жұмыстарды
жүргізу қажет: шағын ... ... ... ... ... ... ... қарқыны мен шағын кәсіпкерлікті қолдаудың жаңа ... ... ... және шағын кәсіпкерлікті дамыту бойынша
келешекке болжам жасау.
Концепцияны дайындау кезеңінде Республика үшін ... және ... ... ... ... ... келешегі зор бағыттарын, сонан соң
бағдарлама көрсеткіштерінің күрамын анықтау өте маңызды болып табылады. ... ... ... ... ... қалыптасады, оған
проблеманын қалыптасуы, ресурстардың бағдарланған шығындары, бағдарламаны
дайындаушылардың құрамы, ... ... ... ... ... ... нысандарына деген талаптар кіреді. ... ... ... ... дайындауды төмендегідей
құрылымға сәйкес жүзеге асыру ұсынылады.
1. Кіріспе
2. Мақсатты анықтау және негіздеу
3. Бағдарламаның тапсырмасы
4. ... ... ... ету
5. Бағдарламаны басқаруды үйымдастыру
Кіріспеде шағын кәсіпкерлікті ... ... шешу ... ... ... мақсатқа лайық екендігін
негіздеу және бағдарламаның дайындалу ... ... ... ... талдап шығу қажет.
Бағдарламаны дайындауда бағдарламаның мақсаттарын қалыптастыру,
маңызды кезең болып ... ... — бұл ... ... ... ... нәтижеге жетуді көздейтін еп қажетті нәрсе. Шағын кәсіпкерлікті
дамыту мақсатын талдау және негіздеу келесі тәртіпте ... ... ... ... ... және ... құрамы бойынша
мәліметтерді жинау және талдап қорыту;
• Шағын кәсіпкерліктің ... әсер ... ішкі және ... айқындау;
• Республика мен аумақтардағы шағын кәсіпкерлікті дамытуды талдау;
• Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ресурстар мен проблеманың шешілуі мүмкін мерзімді анықтау;
• Мақсаттардың ресурстармен үйлесуі және соңғы мақсатты таңдау;
... ... іске ... ... ... ... ... мемелекеттік шағын ... ... ... ... ... ... қоғамның
экономикалық дамуының маңызды факторы, жаңа жұмыс орындарын құру ... ... ... ... ... ... ... класын кұру жолымен ... ... ... қамтамасыз ету. Қойылған ... ... ... ... елді ... ... ... бағыттардың бірі болып табылады. Мақсатты кешенді бағдарламаларын
кұру принципі - ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдау ... іске ... ... болып ұсынылуы керек. Аймақтық шағын кәсіпкерлікті
дамыту бағдарламасының ...... ... ... дамытуға
қолайлы ортаны ... және ... ... ... ... тұтыну тауарлары мен ... ... ... ...... ... ету. ... шағын
кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасындагы ресурстық пысықтау, бағдарламаны
іске ... ... ... ... ... ... ягни келесі
түрлерге бөлінетін, құрамын және ресурспен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ақпаратпен қамтамасыз ету.
Әрбір шара бойынша ресурстарға деген қажеттілікті ... ... ... ... ... ... және қаржы шығындарын талап
етпейтін шараларды енгізу мен ішкі қорларды көбірек ... ... ... ... ... шағын кәсіпорынды тіркеу процесін
оңтайландыру ... ... және ... ... ... ал оның ... ... кәсіпорынды құру жолындағы көптеген
бюрократиялық шектеулерді жеңуге мүмкіндік береді. Бағдарламаны дайындау
кезінде ... және ... ... ... жұмыс орындарын ашуды қамтамасыз ететін -кәсіпкерлік қызметті
ынталандыруға алып ... ... ... ... ... бөлу ... ... үшін тек ресурстарға деген ... ... ... ... іске ... мерзімдеріне, ресурстармен қамтамасыз
көздеріне деген қажеттіліктерді де белгілеу шарт.
Мақсатты кешенді шағын ... ... ... ... ... ... ... 60% жатады,
бюджеттік емес қаражаттар 15% ... және ... ... ... ... және жергілікті бюджеттердің, шағын
кәсіпкерліктің тікелей қаржылық ... ... ... жоқ ... , ... орынға шағын кәсіпкерлікті қолдаудың жаңа сынаны
болып табылған, екінші ... ... ... шығады. Бұдан келіп,
кепіл қоры түрінде ... беру ... ... ... ал осы жерде кепіл
қоры ретінде жергілікті басқару органдарынын коммуналдық ... ... ... ... ... бағдарламалық
шараларды іске асырудағы ... ... ... ... Атап айтқанда тек үйымдық-қүқықтық
факторларды жандандыру арқылы ғана шағын ... ... ... ... құру мүмкіндігі пайда болады.
Кешенді шағын кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасын кадрлық қамтамасыз ету —
кәсіпкерлерді білім беру жүйелері арқылы ... және ... ... ... ... ... және қайта даярлау үшін арнайы
курстар ашуды талап ... ... ... ету — ... ... ... болып жатқан барлық өзгерістермен әрдайым хабардар
етіп ... ... ... ... ... ... ... ЖЕТІЛДІРУ
Шағын кәсіпкерлікті дамытудың түйінді мәселелерінің біріне ... ... ... жататыны белгілі. Барлық дамыған елдерде үкімет
оларлы даммтудың ұзақмерзімді саясаты мен стратегиясын ... ... ... ... жарлығына сәйкес Үкімет мынадай
шараларды жүзеге асырмп келеді:
- шағын ... ... ... ... ҚР ... және ... ... министрлігінде
шакын кәсіпкерлікті қолдау департаменті және облыстарда ... ... ... ... дамыту қоры жұмыс істеуде;
- екінші деңгсйдегі барлық ... ... ... ... ең аз ... ... ... бақылау және инспекпия органдарының саны қыскарды;
- шағын кәсіпкерлікпен айналысушы ... мен ... ... ... бөлінуде;
шагын кәсіпкерлікпен айналысушыларға жеңілдіктер мен жәрдем беру ... ... ... шағын ксіпкерлікті қолдауда жергілікті ... ... ... ... ... ... суйеніп және дүнисжузілік тәжірибемен Қазакстанның
экономикалық даму ерекшеліктерін ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың негізгі бағыттарына тоқтала
кетсйік. Олар:
- ... ... ... үшін демократиялық қағидаларға
негічзделген оңтайлы құқықтық ... ... ... ... ... үшін мемлекеттік тапсырыстар бойынша
өнім ондіру, қызмет ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуден еткізу,
лицензиялау, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... беру;
- шағып кәсіпкерлікті ... үшін ... ... көтеру және
оларды дайындау, қайта дайындау жұмыстарын ұйымдастыру.
Шағын кәсіпкерлікті қолдау департаменті мемлексттік ... ... ... мемлекеттік бағдарламаларын орындауды ұйымдастырумен және
үйлестірумен айналысады; нормативтік және ... ... ... ... ұсынады; аймақтық деңгейде осы үрдістің жүруін талдап және
бақылап отырады; шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін ... ... ... ... ... ... ... қолдау мен реттеудің
қажеттілігіне көз жеткіздік. Бұл қажеттілік, ... ... ... ... ... ... ету;
ә) қаржылық қолдау;
б) ақпараттық қамтамасыз ету;
в) инфракұрылымдар орнықтыру;
г) технологиялық жәрдем;
г) шағын ... ... ... ... ... ... экономикалық қызметке ықпал ету.
Сонымен, республикамыздың шағьш кәсіпкерлік саласы белгілі бір
қалыптасу ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік нысандарының саны ... өсті ... ... ие ... ... ... ... нарык жағдайында жұмыс
істеудің белгілі бір тәжірибесін жинақтады;
- орта жэне ірі ... ... қор ... ... кәсіпорындар саны
ұлғайды;
- бұл саладағы заңдар жетілдірілді.
Бүгінгі таңда шағын кәсіпкерліктің ерекшеліктері бірнешеу:
1. ... ... ... ... күштілігі.
2. Қызмет көрсету саласындағы шағын кәсіпкерліктің әлсіздігі.
3. Өндірістік және ауылшаруашылық кәсіпорындарының жеткіліксіз ... ... ... ... ... нашарлығы.
5. Шағын кәсіпорынды ұйымдастыру мен басқарудағы тәжірибенің аздығы.
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... несиелендіру және сақтандыру
коғамдарын құру.
Біз, мемлекеттік қолдаудың басты бағьптары ... үш ... іске ... ... атап ... ... біріншісіне – салық
жүйссінде шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... және ... ... ... салық жеңілдіктерін енгізу;
мемлексттік, аймақтық, жсргілікті деңгейлерде кәсіпкерліктің қоғамдық-
кәсіби жү'йссіп құру, мемлекет ... ... ... ... ... үшін міндстті түрде кіші квота енгізу сияқты ... ... ... - ... ... дамыту үшін қаржьиық қорлар құру
жатса, ... ... ... ... ... аділетті бәсекелестік орнату,
тұтынушыларды құқықтық қорғау, оны ... үшін ... ... ... ... жүйесін жасауды жатқызамыз.
Сонымен, қорыта айтқанда, осы жоғарыда ... ... ... оны ... дәрежесі жоғары болғанда шағын кәсіпкерлік
кәсіпорындарының тиімділігі артпақ.
Шағын кәсіпкерлікті ... ... және ... ... ... орын алады. ... ... ... ... ... бұл секторының мемлекет
тарапынан қолдау ... ... ... дамытуға бағытталған
қаржы-несиелік саясатын жүргізетіндігін көрсетеді. Бұл елдердегі ... ... үшін ... ... ... қаржы-несиелік
көмек тармақталған экономикалық дамыған тетіктерге негізделген.
Қаржыладырудың екі түрі бар: ішкі және сырткы 6-суретте өзіндік
қаржылардан ... ... ... ... ... ... ... Қаржыландыру көздері
Кәсіпкерлерге банктерден несие қаражаттарын алуда ... ... үшін ... кепіл қорлары құрылды. Мысалы, Шағыс Қазақстан
облысы әкімінің шешімі бойынша бюджет ... 100,0 млн. ... ... ... мен ... бизнес субъектілерін
несиелеуге бағытталды.
Республикалық кейбір аймақтарында (Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан,
Жамбыл және т.б.) шағын ... пен ... ... ... ең аз ... ... ... ... даму ... әр ... бұл
бір қатар факторлармен шартталады: табиғи ресурстардың бар болуы;
өнеркәсіптің даму ... ... ... ... ... болуы және т.б.
Несиелеу тәжірибесі көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... үзақ мерзімді несиелеуге сақтықпен келісім береді,
онан көрі коммерциялык құрылымдағы жекелеген сауда операцияларын несиелеуді
қалайды. Осыған байланысты қарама-қайщылық жағдайларда қалыптасуда.
Қазіргі қалыптаскан несие беру ... ... ... ... алу ... ... ... қалды. Банктер шағын бизнес жоғары
процентпен (30%), қысқа мерзімге береді.
Ресми түрде ... беру үшін банк ... ... шарттардың
орындалуын талап етеді:
құрылтайлық қүжаттарды беру;
техника-экономикалық негіздеме (бизнес-жоспар);
кепілдеме;
Алғашқы екі шартты орындауға болар, ал үшінші шартты ... ... ... де ... Банкітң шарты бойынша ... ... ... ... екі есе ... ... тиісті.
Ал кәсіпкерлікпен айналысқысы келетін түрғындардың басым ... де, ... бар ... да банк үшін ... ... ... ... моральді жағынан ескірген отандық жабдықтар болып
табылады.
Былтырғы жылы Президенттің нұсқауымен ... ... ... қоры екінші деңгейдегі банктер арқылы ДАБ-нен алынған несие
қаражаттарын іске ... ... ... 5 жылға жылдық 11%-пен
ауылшаруашылық өнімдерін өндіруге және ... ... ... алу ... қүрылтайлық, кепілдік бойынша құқығын дәлелдейтін, бюджет
пен мемлекеттік бюджеттен тыс қорларға ... ... ... ... қажет. Өкілетті банк (Казкоммерцбанк, Халықтық жинақ
банкі, Тұран әлем банкі, Цеснабанк, ... ... ... және ... ... кейін мақұлданған ... ... ... өткізеді. Ұсынылған жоба бойынша соңғы
шешім жеті күнде шығарылуға тиісті.
Банктердің шағын кәсіпкерлікке несие беруін ... ... ... ... ... ынталандыру жүйесін қарастырған жөн. Мысалы,
банктердің шағын кәсіпкерлікке қаржы салуынан түскен пайдасының толығымен
немесе оның бір бөлігін ... ... ... кәсіпкерлікті қаржылық қолдау ... ... ... ғана емес, сондай-ақ шағын кәсіпкерліке тікелей ... ... және ... ... ... ... ... субъектілерінің несиесіне кепіл болатын,
оның қызметін сақтандыратын жүйе құру қаржылық көмекті біріктіретін банктік
орталық ашу қажет.
Коммерциялық банктерден басқа ... ... ... ... емес көзі жеке ... ... ... болып табьшады.
Жеке ірі фирма шағын фирманың жаңа ... ... оның ... ... жүзеге асырылуы бойынша тәуекелдігін өзі ала (венчурлық
қаржыландыру) ... ... ... ... ... ... ... несис алудың қиындығы жағдайында шағын кәсіпорындарға ... мен ... алу ... ... ... ... жолдарын
іздестіру жақтары ғана қалады. Шаруашылық қызметті қаржыландырудың банктік
несиеден де тиімді әдісінің бір ... ... ... ... ... ... ... өкілдіктері
ашылған. Олар шағын кәсіпкерлікті өкілдерімен лизингтік ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың жабдықтар
мен механизмдерге деген мүқтаждығы бірнеше миллиард ... ... ... қызметтер арқылы алуға болады, бірақ ол үшін ... ... құру ... ... кеңінен таралуына салык салу саясаты едәуір
кедергі келтіруде. Ашық түрде айтатын ... ... ... ... екі рет ... ... рет - ... сатып алғанда, екінші рет-
оны арендаға бергенде).
Сонымен қатар Қазақстанда жоғарғыда аталып өткендей ... да ... ... ... ... ... ... бірі
бола алады. Бірақ франчайзінгті дамыту мәселесі мемлекет ... ... отыр ... шындық. Оның дамуына қажетті зандылық базасының болмауы
кедергі келтіруде.
Сонымен , республикадағы ... ... ... ... үшін мемлекеттік қолдаудың және реттеудін кешенді де жүйелі
бағдарламасы қажет. Бағдарлама мақсаты ... ... ... каржыландыр институттары мен шетелдердегі ... ... ... ... ... ... фирмалар,
сақтандыру ұйымдарын қамтитын арнайы ... ... ... әр ... ... алуды қамтитындай болуға тиіс.
Ендігі кезекте шағын кәсіпкерлікті дамытуда ... ... кең ... ... ... ... шетелдік тәжірйбесін талдау нарықтағы
экономикасы дамыған әр түрлі ... ... ... қолдауда
пайдаланатын мемлекеттік реттеудің жалпы қабылданған нысаны мен әдісінің
стандартты жиынтығының бар ... ... Осы ... ... ... әдіс-тәсілдер арсеналын мазмүны және ... 2 ... ... топқа бөлугс болады. ... ... ... ... ... ... және институтционалды
деп аталатын әдістерге бөлінеді. Бағытталуы ... ... ... және ... ... ... реттеудің тікелей әдістеріне басқару объектісінс тікелей
әсер ететін әдістер жатады. Мысалы, шағын кәсіпорындарды ... ... ... ... ала ... ... ортаны қалыптастыруда
қолданылады. Мысалы, өнім өндіретін кәсіпорындарға салықтық жеңілдіктер
жасау арқылы ... ... ... ... ... ...... үйымдастыру
және кәсіпкерлік қызметті қадағалау; қамтамасыз етуші бағдарламалар
кәсіпкерлікті ңтиісті инфрақүрылымын құру жөне ... ... ... ету жолы ... ... еңбектік, ақпараттық) шағын кәсіпкерлікте қызмет көрсетеді.
Шағын кәсіпкерлікті дамытуда мемлекеттік ... ... алты ... ... болады:
1. кәсіпкерлікке қаржылай қолдау көрсету;
2. менеджментке көмек көрсету;
3. кәсіпкерлікті ақпаратпен қамтамасыз ... ... және орта ... қолдау көрсету;
5. салық салу жүйесі бойынша ынталандыру;
6. қоғамда кәсіпкерлік орта ... ... ... дамытудағы бірінші бағыты
кәсіпкерлікке ... ... ... ... ЕО ... ... және орта
кәсіпкерлікке оларды қаржыландыру көздерінің түрлі мәселелерін ұтымдылыкпен
несиелей отырып көмектеседі. Кейбір елдерде (Үлыбритания, Голландияда ... ... ... ... ... ету ... күш жұмылдырылады.
Көптеген елдер субсидия немесе инвестицияға деген фискальдық жеңілдіктер,
жеңілдетілген қарыз және дотациялар арқылы ... жәнс орта ... үшін ... ... қүрады.
Мемлекеттік реттеудің екінші бағыты — бұл кәсіпорындарды басқарудың
тиімді жүйесін жасауда көмек көрсету (менеджменттегі көмек). Жоғарыда
көрсетілгендей кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... реттеудің үшінші бағыты — кәсіпкерлікті кеңінен
ақпараттық қолдау көрсету. Ол мыналарды қамтиды: бар ... ... ... технологиялық жаңалықтар,
жетілдіруді қажет ететін өндірістер немесе өнімдер, жетілдіруді қажет
ететін ... ... ... ... ақпараттар беру. Мүндай
ақпарат болашақ кәсіпкерлерге нарықтық жаңадан ашалап келе
жатқан мүмкіндіктерді табуга өнімдерді немесе өндірістерді
жетулдіруге, кәсіпкерлікті үйымдастырудьщ жаңа ... мен жаңа ... ... ... ... жөне технологиялык орталықтар
құру университеттер мен иниституттардың кәсіпкерліермен
ынтымақтастығы, патенттік ақпарат тарату және мемлекеттік
зерттеулерді коммерцияға ... ... ... ... ... ... толық еместізімі осындай.
Мемлекеттің реттеудің төртінші бағыты — шағын және орта кәсіпкерлікке
қолдау көрсету болып табылады. Бұл көмек стратегиялық ... ие, ... ... қолдай оытырп, мемлекет ірі кәсіпорындарды дамыту үшін
күшті серпін жасайды. ... ... ірі ... ... ... ... ... ретінде өз сатысынан өтеді.
Мемлекеттік реттеудің бесінші бағыты — бұл сәйкес салық салу және
басқа да ... ... ... ... белсенділікті ынталандыру.
Мемлекет салық салу жүйесі арқылы ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің1997жылғы 6 наурыздағы "Шағын
кәсіпкерлікті дамытуда мемлекетгік қолдауды және белсендетуді ... ... ... ... ... субъектілерін тіркеудің
оңайтылған тәртібін енгізуге, тіркеу мерзімін ... және ... ... ... жарғылық қордың мөлшерін азайтуға, ... және ... ... ... негізінде
шаруашылық жүргізушісубъектілермен және жеке кәсіпкерлермен ... ... ... ... ... беретін колданыстағы зандылық
нормалар мен заңдарды алып тастауға, заңда белгіленген айыппүлдар, өсімдер
және басқа санкцияларды ... ... ... ... ... ... көңіл аударғандығы кездейсоқтық емес.
Мемлекеттік реттеудің алтыншы ... ... ... ... ... салада және қоғамдық пікірде үлкен
өзгерісті талап ететін кәсіпкерлік ... ... Бұл ... ... теріс пікірлерді тиімді жаққа қарай өзгерту жолымен
жүзегеасырылады да, ал нәтижесінде түтас кәсіпкерлер табы ... ... жаңа ... толықтырылып отырады.
Экономикалық дамудың қазіргі заман теорияларының
қатарында экономикалық дамудың кәсіпкерлік моделі соңғы орында
емес, ол модельдің мәні экономикалық жағдайды ... ... орта ... ... әлеуетке ие дегенді білдіреді.
Қазақстанның өтпелі экономика жағдайында экономикалық дамудың
кәсіпкерлік моделі экономиканың түтастай жақсаруына ... және ... ... ... ... ... мүмкін.
Осы теорияға ... ... ... ... ... тиімді және ... ... ... Мемлекеттік саясаттың ... ... ... ортаны өзгерте ала ма?
Қайта құрылған кәсіпорындар, пайда болу ... ... және ... ... ... кәсіпорындар, қолдаудың әр
түрлі тәсілдері мен әдістерін талап етеді.
ЕО мүше елдерде және ... ... пен даму ... ... ... ... өсуі, көптеген дамыған елдерде
арнайы саясат жасау ... ... алып ... және ... ... ... ... шағын кәсіпорындарын құру;
1. Жаңаұмыс орындарын құру,
2. Шағын кәсіпорындардың экономикалық өсуі,
3. Шетелдік компаниялар мен ... ... ... ... Инновациялык кызмет,
6. Технология трансферт.
Біздің елімізде шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... атап ... қаржы-несие
ресурстарының жеткіліксіздігі; инвестициялық белсенділіктің әлсіздігі;
төлем қабілетінің ... ... ... ... қиындығы;
импорттың өсуі жағдайында ұлттық тауарлардың бәсекелік қабілетінің
төмендеуі; салық ... ... ... ... ... мәселелердің шешілуі мемлекеттің шағын кәсіпкерлікті дамытуға
бағытталған кешенді де ... ... ... ғана
емес, оның жүзеге асуына да байланысты. Ал ... ... ... қызмет етуге жарамды жүйесі әлі де
қалыптасудың алғашқы сатысында. Ол неғүрылым жоғарғы деңгейде,
тиімді, әрі жылдамырақ қызмет ... ... ... ... ... ... да соғұрылым тезірек жүзеге асырылар
еді.
3,3 Нарық жағдайыныңда шағын ... ... ... шетелдік тәжірибелерді пайдалану
Шағын кәсіпкерлік мәселелерін зерттегенде, біз елімізде ... даму ... ... ... және ол ... үшін жеткіліксіз деген қортындыға келуге болады. Сондықтан, біз
нарық ... ... ... ... тиімділігінде шетелдердің
алдыңғы қатарлы тәжірибелерін мақсатты түрде назар ... ... ... ... ... ... ... пайдалан»деп бекерайтпаған.
Сондықтан біз шетелдік тәжірибеден жақсылардан үйреніп, жат ... ... ... Германия, Жапония Қытай жане басқа да ... ... ... ... отырғандай, бәсекелі нарықтық ортада
әрект етуші шағын кәсіпкерлік өндіріс көлмін ... ... ... түрлерінің қөбеюінде, өнім сапасының ... ... ... ... ... шығармашылық қабілеттерді, бастамаларды жүзеге
асыруда, әртүрлі тауар өнімдерінің, әсіреср халық ... ... ... ... ... ... ... орындардың рөлі ірі кәсіпорындарды көптеген детальдармен
және тараптармен, құрал жабдықтармен және т.б.қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... енгізілген мұндай өндіріс шағын
кәсіпте өте тиімді.
Бүгінгі күні шағын ... ... ... ... ... ... кезектк ол техникалық прогреспен байланысты және оның
дамуы қоғамдық ... ... ... ... ... Нарық
экономикасы жеікілікті дамыган елдердіц өзіндс соңғы уақытгғы кәсіпкерлік
белсеінділігі артып отыр. Шағые кәсіпкерлікпен айналысуға бел ... ... , ... ... ... ... ... Айталык, АҚШ та
1950 ж ылдары орташа есепнен 130 мың фирма тіркеуден отсе, 70-ші ... 350, 90-шы ... 600, осы ... ... ... - 900 мыңга жетксн.
Шағын жене орта кәсіпорындарды ... ... ... ... ... түрленіп отырады. оның бір жүйеге салынған анықтамасы
әлемдік тәжірибеде жоқ, мысалы 75елде ... жене орта ... ... ... аса ... ... ... кәсіп орындар анықтамасында сапалық белгілер кңінен қолданылыды,
мысалы, фирманың басшысы жене ... ... ... қоса атқруы,
нарықтағы азғана үлеске ие болуы. көптеген жағдайларда сандық белгілерде
басым болады: фирманың жұмыс ... ... ... ... құны , ... ... анықтаушы адамдар саны белгілі әрелдерде бір ... ... ... жене ... ... Аия ... ... Жапония мен Батыс Европа елдерінде ... 300-ге ... ... жене ... бұл ... 500-ге ... 850 мың ... кәсіп орынның тек 4мың ғана 300адамнан
астам жұмысшылар және 700-і 1000 ... ... ... ие, ұсақ және ... ... ... параметірдегі кәсіп орындар жатады.
19 -Кесте Ұсақ жене орта кәсіпорындарға жіктеме
|Кәсіпорын қызметінің ... ... мына ... саны мына ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 ... және ... | 0,1 млрд |300 адам ... құрылысы |(770 мың долл.) | ... ... | 0,03 млрд |100 адам |
| |(2,30 мың ... | ... ... | 0,01 млрд |50 адам ... ... | (77 мың ... |- ... ... 80 – ... ... ... күрт ... елде 42 мың, 1988 жылы-65 мың, 1990 жылы -87 мың жаңа ... ... ... ұсақ және өте ... Егер ... ... ... 500, 1987 жылы -1,2мың жаңа фирмалар тіркелсе, ол 1990 ... ... ... ... ... Ұлыбритания шағын кәсіпорындар мен
фирмалар саны 2,4 млн. жетті, олар ел ... ... ... ... ... ... ... жекеше секторда жыл бойынша ... 36% ... ... жене ... тауар айналымының 21%-ін береді.
Бүгінгі Ұлыбританияда, 9 адамға жұмыс істейтін кәсіпорындыр ... ... 49 ... ... 23% ... кәсіп -і құрайды, кәсіпорындардың 90%-
ы экономиканың шағын секторына жатады, ал ірі индуястрияның үлесі 2,8%
шағын ... ... ... ... ұзақ ... етпейді.Сондықтан мұндай
кәсіпорындардың масштабы таралған және өзін-өзі таратқан яғни ресми түрде
өзін-өзі ... ... ... мен ... ... ... ... есептеледі. В.Соркиннің бағалауы бойынша: 1980-1992
жылдары Ұлыбританияда 1,9 млн, жаңа ... ... ал ... өмір
сүру дәрежесі (жаңа құрылғандардың банкроттарға ... ... өсім 29% ... ... ... ... банкроттың,
компанияның жабылуы, басқаларға қосылу, қызметтің ... ... ... ... ... және т,б ... ... болады.
АҚШ-та шағын кәсіпкерлікті қолдау және оның ... ... 1953ж ... ... ... ... арнайы органын
құрады. Ол федерралдық мемлекеттің тәуелсіз органы ретінде АҚШ-тың шағын
кәсіпкерлік ... 1953ж. АҚШ ... ... сайлаған
кезде елде жұмыссыздық көбейіп, инфиляция артқандығы байқалады. Сондықтан
ШКӘ-ін құру мақсаттарының бірі осы теріс тенденцияны ... ... ... болады. Бүгінде ШКӘ өз міндетін орындады және ... ... ... қолдаудың белсенді саясатын жүргізуді жалғастыруда.
Бүгінде күнде АҚШ-та шағын кәсіп кәсіпорындарының саны 22млн-ға жетеді.
Онда ... ... ... ... етілгендердің 54%-ы жұмыс
істейді. Шағын кәсіпорындағы өндіріспен ... ... ... елдегі
жалпы сауда-саттық көлемнің 52%-ын құрайды жжәне 99,7%-ыкәсіпкерлер – шағын
бизнес жетекшілер. ШКӘ-ның негізгі ... ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету.Осы.
міндетті орындай отырып, ШКӘ ... ... ... ... жақтас
және қорғаушы ретінде ... ... да ... ... ... ... ішінде қаржылық, білім және кәсіби ассоцациялармен
тығыз ынтымақтастықта ... ... ШКӘ ... және орта кәсіпке тек
қаржылай ғана жәрдем емес, сондай –ақ кеңістік қызмет пен кәсіпкерді ... ... ... шағын кәсіпорындардың
мемлекетпен шарт жасауына көмектеседі. Әйел – ... ... ... ... және азшылық ұлт өкілдерінің кәсіпкерлігі сияқты кәсіпкеолер
тобына ерекше көңіл бөледі.
Осы кәсіпкерлік топтар көбнесе өткір ... ... ... ШКӘ ... ... орта ... ... көмек көсетеді. ШКӘ-
нің барлық шарттарда тармақталған (100-ден аса) ... және ... ... жуық ... бар. Жеделбасқаруды қамтамасыз ету үшін
ШКӘ өз құқытарының бір бөлігін ... ... ... ... ... ... және орта ... қолдаумен байланыстыруолардың үлесін елдің жалпы кәсіпорындар
санының 99% -ы, ... ... ... ... 80% -дан
көбі, өндіруші өнеркәсіптегі сауда –саттық көлемнің 52% -ы ... ... ... 80% -нан көбі ... ... кезде Жапонияда қолдаудың
мақсатына жкту үшін жеткілікті, тұраұты қаражат жинағы қалыптасқан:
• арнайы қаржыландыру және жеңілдікпен несие беру; ... ... ... ... салу және ... ... шаруашылық қызметті талдауды жүргізуде жан – жақты көмек беру және
қызметкерлерді оқыту,
• шағын және орта ... ... ... ... туындатпайтын өзара қатынастарынбақылау,
• шағын және орта кәсіпорындардың банкротқа ұшырауының алдын алу үшін ... және ... ... жүйесін ұйымдастыру.
шағынжәне орта кәсіп саласындағы тұрақтылық қолдау саясатының жақсы
нәтижелігінің көрсеткіші ретінде ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың тек 5%күйзеліске
ұшырайды.Шағын және орта фирмаларды қаржыландыруды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... өте күрделі көп арналы жүйе
құрылады. Бұл ... ... үшін ... ... ... ... ... олардың дамуын тежейтін, мемлекеттік бюжеттің
қармағындағыларға айналдыратын шекті анықтау ... ... Іс ... ... ... ... бизнесті дамытудағы жалпы мемлекеттік саясаттың
арасына кіретін кәсіпорындарға көрсетіледі.
Осыған байланысты жекеменшік ... ... ... ... емес, оны көбнесе мемлекет жүзеге асырады. Ол
кепілдіксіз қаржыландыруда несие ... ... ... ... жағдайларда несие беруші мерзімі өткен несиеге немесе несиенің
боршкер тарапынан қайтарылмауы бойынша ... мен ... ... ... бап ... ... және орта ... үшін ақшалай қаражат
болу мүмкіндігін қарастырады.
Осыған байланысты үкіметтік ... ... алу ... ... ... ... ... несие беру кезкңінің
мақсатымен нәтижесін диагностика жасау қажеттілігі), процедураны жеңілдету
үшін ... ... пен ... ... ... ... (52 ... ұймдар ). Онда аудит және диагностика қызметтері
сенімсіз клиентердің сауда жөніндегі өтінштерін қабылдамайды. Оның үстіне
шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... ... өздеріне қажетті сыртқы қаражатты өздерінің
өздеуіне мәжбүр етеді. Сонымен ең көп тараған түрі ... ... ... және ... оларды сатып алуға және ... ... ... маманданған делдалдық акционерлік қоғамдарды қолдайды.
Ұқсас операцияларды мемлекеттік орталық сауда және ... ... ... асырады. Үкімет тарапынан қолдау көрсетілген ... ... ... ... ... және орта ... өзін -өзі ... кең
тараған түрінің бірі болып табылады. Ол кәсіпорындардың жарнамаларынан
құрылады және ағымдағы операцияларға ... ... ... беру мақсатында
пайдаланылған. Жаңа кәсіпорындардың құрылуын ынталандыру үшін мемлекет бір
рет ... ... ... ... ... Егер жаңа бастаушы
кәсіпкерсыртқы қайнар көздерден қажетті 70%алса, онда ... ... ірі ... ... ... мердігері бола отырып ,
бөледі.Ірі фирмалар сонымен қатар оларға ақпараттар, технологиялар ... ... ... ... кәсіпорындарға салық салу бойынша 12%
-ға ... ... -6 %-ға ... Резерв қорларынан пайда
болуына байланысты шаған жене орта ... ... ... ... ... толық босату іс жүзінде тәжірибеден өткізілуде.
Орта кәсіпорындарды Жапондық қолдау жүйесінің ядросын ... ... ... ... ... және ... көмек көрсететін мемлекеттік орталықтардың жалпы ұлттық желісі
құрайды. Бұл орталықтарға негізгі қаражаттарды 80%-ға дейін ... ... ... органдары бөледі. Басқалары ірі өнеркәсіпшілерден, ғалым
– эксперментшілерден және ... ... ... ... және ... орталықтарға шығу үшін жеңіл жол ашылған, ал бұл жерде ... ақы ... таза ... ... )сипатқа ие.
Азия-тынық мұхит аймағында XYI ғасырда әлемде шешуші рөл атқаратын,
шағын және орта кәсіптің дамуына сүйене ... кең ... ... ... ғана қабылдамайды. соңғы жылдары Қытай өзінің бағытын индустрияны
инвестици ялаудан көп ... ... ... ... ... және ... көптепқаржыландыруға ауыстырады . Сингапор негізінен жаңа
жұмыс орындарының ашылуына үміт атра отырып, шағын кәсіпке ... ... ... ... ... ... солтүстік аймақтарда
үкіметтік органдардың, банктердің , университеттердің сауда палаталарының
және орта ... ... ... және ... – техникалық
қолдаудың арнайы бағдарламалары жасалған.
Ондай бағдарламалардың мақсаты отбасылық , әйелдердің және ... ... ... ... қарқынды дамыту. Бұл бағдарламалар
сондай – ақ еселі және жаңа жұмыс орындарына ерекшк ... ... ... ... ... ... ... орындарының,
ақпараттық бизнес – орталықтардың және бизнес инкубатырлардың құрылуына
мүмкіндік береді. Басқа ... ... ... және шағын
кәсіпкерлікті қолдау механизимдерін зерттеу, олардың ... ... ... ... ... ... бәріне жалпы тән ерекшеліктерді
анықтауға ... ... ... ... ... ... жалпы мақсаты, ол үшін
қолайлы ортаны қалыптастыру болыптабылады.
Осы негізде мемлекеттік экономикалық саясатының тұрақтылығы, нарықтық
экономикалық ... ... ... инфрақұрылымының дамуы ,
меншікті қолдаудың ... ... ... ... ... жеке
бастамшылққа дем беретін идеологииииииялық жағдайлар т,б. болжанады.
20-кесте Шағын кәсіпкерлікті ерекшеліктері бойынша дамыған елдер
тәжірибесі мен ... ... ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... ... ... және |дамыу |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... реттейтін арнайы құқықтық әктілердің болуы | |
|2 ... ... ... консултативтік, |Даму сатысында|
| |кәдірлік бірлесіп әрекет етудің мемлекеттік бағдарламалар| |
| ... ... және ... асыру. | |
|3 ... ... ... және ... ... ... |
| ... яғни шағын кәсіпкердің өзіне тән обьективті | |
| ... ... ... ... ... |
| ... және ... белсенділік пенбастамашылықтың| |
| ... үшін ... ... ... бағытталған заң | |
| ... ... ... ... | |
| ... | |
|4 ... кәсіпкерлікті қолдау бағдарламаларын жүзеге ... ... ... әр ... бюжеттерден ақша бөлу, шағын | |
| ... ... ... жәке ... мен | |
| ... ... ... қатысуды | |
| ... ... ... | |
|5 ... ... ... барлық кешенді |жоқ |
| ... ... ... қамтамасыз етушы | |
| ... ... ... және ... | |
| ... ... ... ... ... ... | |
| ... (АҚШ –дашағын кәсіпкерлікті әкімшілігі, бұл тікелей| |
| ... ... ... ... шағын және орта| |
| |кәсіп ... ... ... ... шағын | |
| ... ... ... ... | |
| |(бұл жүйе ОАР –да және ... да қолданылады) және | |
| ... және ... ... ... ... т.б | |
|6 ... аймақтық және жергілікті мемлекеттік билік ... ... ... ... ... ... | |
|7 ... билік органдарының кәсіпкерлердің мүдделерін |жоқ |
| ... ... ... ... мен, ... | |
| ... ... етуі – шешімдер қабылдау кезінде олардың | |
| ... ... және ... шағын кәсіпкерлік | |
| ... мен ... ... және | |
| ... ... ... ... лицензиялау, бастапқы | |
| ... ... | |
|8 |ШК ... ... ... етуді мемлекеттік саясаттың |Даму сатысында|
| ... ... ШК ... ішінде өзара көмек | |
| ... бұл оның ... ... ... | |
| |және ... ... ... | ... кестеден мынандай қортынды шғаруға болады. Шағын кәсіпкерлікті
қолданудың дамыған жүйесінің іргетасын мына элементтер ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік реттеуші
рәсімдердің қарапайымдылығы;
2)Заңдылықтың сақталуына кепілдік беруші, әркект ететін ... ... ... ... ... ... ... дәрежедегі және
ірі ұлттық дәрежедегі қоғамдық ұйымдардың мамандандырылғанжүйесі;
Экономикалық міндеттерді шешуде өзгерістер байқалуда. ... ... ... Эволюциялық нақтылы нәтижелері экономиканың қатаң
орталықтандырлған, авторитарлық –бюрократтық реттеу ... ... ... ... (Бұл ... ... қатарында “Төрт
айдаһар” тұр – оңтүстік Корея, Тайвань, Гонконг. Сингапор).
Гонконг ҚХР үшін қазіргі ... ... озық ... шетел
валютасының негізгі қайнар көзі, әлемік нарықпен байланыс құралы қызыметін
атқарады. Ал өз кезегінде Гонконг Қытайдың сауда және ... ... ... өзі үшін ... ... ... ... жаңа индустриальды елдердің стартегиясының құрамдас елементі,
шетел ғалымдарының пікірі бойынша – бұл ... даму ... ... ... Бұл жол ... үшін өте ірі жетістікткрге жету ... ... ... ... ... және микроэкономикалық
жәрежелердің факторлар құралы. Солардың ішінде шеғын кәсіпкерлікті салық
салу көмегімен ... ... ... өндіріс сферасының экспортты
бағдарлануы, ғылыми – техникалық прогркстің жетістіктерін өніру, алдыңғы
қатарлы ... ... үшін ... жағдайлар жасау және шикі
заттармен материялдарды салыстырмалы түрдегі төменгі бағамен ... ... ... беру, тұтынушыларға бағдарланумен жасалынған ұзақ
мерзімді жобалардың дамуы.
Жаңаазия елдері ... ... ... ... ... ... ... қарқындылығы: мемлекеттік
кәсіпкерлікті кеңейтудегі тікелей көмегі және оның ... ... ... көмек, салықтық және ... ... ... маркетингтік қызметтер және т.б ), Экономиканың
негізгі салаларыныңшетел ... және ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық байланыстардың маңызды
орлі; Экпорттық табыстарды индустриализациялауды жылдамдатуға пайдалану
және т.б . Осылармен бірге назар ... ... ... ... ... ... ... орта дамыған капитализмге апаратын ... ... бойы ... ... бұл ... ... қарағанда екі есе
жылдам. Осы процесс қарқыны бойынша оңтүстік Коря Жапониядан ... ... асып ... Ресбубликасында үкімет шағын сектордың белсенділігі ішкі кедергілерді
төмендету және шағын, орта кәсіпорындардың өсуін ... ... ... ... ... жоғарлатуды жоспарлауда, -деп Көрей
даму Институтының Президенті, ппрофессор Ку Бон Хо атап көрсетті ... ... ... ... ... ... ... қатыструға мүмкіндік берді және қысқа мерзімде ... ... ... ... ... ... жалпы жұмыс
істеушілердің 62%-ы шағын кәсіппен қамтылған.
Реттелген нарықтық экономикадағы ... ... көзі ... ... жүйе, осындай жағдайларда Корей
кәсіпкерлерді, жұмысшылары және ... ... ... ... жеке ... ... кең ... алды. Оңтүстік
Корея елдің дамуын өте ... ... ... ... таза
еркін кәсіпкерлікке негізделседе жоспарлау бес жылдықтар ... ... бес ... ... 1962 жылы ... ал ... ... сегізінші. Жоспарлаудың ерекшкліктерін атп өту қажет бұл
процессте барлық жетекші қатысушылар болды, бірінші ... ... ... және ... ... экспорттық саясаттың басымдылығы
қатаң сақталды бырақ нарықтық факторларға қысым ... ... ... жекеше меншікті ығыстырмады, бәсекелкстік сақталды,
буыны ... ... ... ... болу үкіметпен жүргізілді
.Корейлік бесжылдық жоспарлар жоспарлауға қарағанда көп дәрежеде жобалауға
бағдарланды.
Шеғын ... ... ... көрсеткіш қызметін атқарушы
макроэкономика мәліметтеріне көбірек бағдар ... Брақ ... ... ... ... ... ... меншік әртүрлі
формаларының басымдылықтарына бағдарланады, бұл монополияланудан құтылуға
мумкіндік береді. осы ... ... ... ... және ... секторға меншікке берусіз ,оған жедел
өндірісті ұсынды:
• кәсіпорын ... оның жеке ... ... ... ... ... ... (Толығымен немесе жекеленген бөліктер,
осы негізінде жекеше секторға осы салаларға жол ашылады):
• мемілекеттік кәсіпоаындарының акциялары, толығымен бару ... ... ... ... беріледі ;
• Мемлекеттік монополияны әлсірету үшін жаңаша жекешелендіру ... ... ... ... бір жеңілдікткр береді).
Оңтүстік Кореядағы шағын кәсіпті белсентіру курсы тұрақты. Ол ... ... ... ... ... ... 18,9%-ға жылдық өсуіне Ж.І.Ө.- ның жылдық орташа қарқыны 9,8 %-
ға дейін төмендеді (1967-1973ж. ж10,9%-ға қарсы).
Осының нәтижесінде экономиканың ... ... ... ... ... қатар (тиімді емес өндірістік күштерді жәке ... шикі зат алу ... ... ... ... Бон ... төмендету және т.б.) мемлекет конгломераттарды бұрынғы масштапта
қаржыландырудан бас ... және ... ... ... ... күшейтті
Осындай фактырлардың себебінен 1986 жылы ішкі жалпы өнім ... ... ... ... ... кәсіп кәсіпорындары ірі өндірістердің серіктері
болды. Осымен бір мезгілде ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... ... таңтауға бақылау жүргізу және
орындаушы –фирмаларды анықтау құқығын өзінде толығымен сақтап қалады, ... ... ... ... таифтерді бекітеді, кәсіпкерлердің кейбір
қызмет ... ... ... немесе тиым салады. Егер ... ... 5- тен 200- ге ... өндірісте адам істейтін
кәсіпорындардың ... ... ... онда бұл ... ... ... ... тәуелділігінұғыну қиын еме.
Келесі пайымдау да маңызды. Нарықтық жүйе экономикалық өмірде жекеше
сектордың үстемдік жағдайын жаұтай. ... кем ... ... ... сатысында мемлекеттік жетекші рөлді өз қолына алуына
жеткілікті негіздер бар.
Демек, біріккен жетістіктерді былайша бөліп ... ... ... үшін ... ... жағдай, әлеуметтік – экономикалық
статегияның икемділігі мен ... ... ... ... ... ... деңгейінің жоғарлауы базасында пайда болған үкімет саясатына деген
сенім, шет ел капиталын белсенді және ... ... Шет ... ... ... тәжірибелерін зерттей келе мыналарды атап өту қажет.
Шет ел тәжірбиесінің ... ... ой ... ... ... ... ... қажет, ол экономикамыздың бүгінгі ... және ... ... ... алда тұрған міндеттерді ескере
отырып жүргізілуі тіис. алғашқы бастау ... ... ... өзгешеліктер, адамдар психологиясы және т.б. тіпті терең ... мәні ... ... ... шет ел тәжірибелерін тұтасымен қабылдауға
мүмкіндік бермейді. Мәселе ... ... ... болу ... ... ... үш экономикалық пробемаларды шеше отырып – не
өндіру қажет, қалай өндіру және өндіріс ... ... бөлу ... ... сала ретінде реттелген нарықтық экономиканы қабылдау.
Қортынды: шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ретінде танылады. Нақ осы себепті аталған экономика ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Оның көбірек
өзіне тән белгілері мыналар ... ... жеке ... құқығын қамтамасыз ету;
• экономикалық рыноктарды дамыту
• бәсекелесті рыноктарды дамыту
•мемлекеттік экономикалық қолдаулар (стимулдар)
Біз ... ... ... ... тиімді жақтарын қарастыра
отырып, артықшылықтарын және кемшіліктерін баса қарап, шет ел ... ... ... ... ... асыруында мемлекеттік
бағдарламасы шеңберінде тиімді қолдануымыз қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Шаруашылықты дамытуда ... рөл ... ... ортаны
қамтамасыз етіп, өнеркәсіп ... ... ықпл ... ... жетілдіретін, жұмыссыздық мәселесін шешуде
ерекше маңызы бар ... ... ... шағын ... ... ... ... ... ... ... деген мемлекеттік көмек салықтық жеңілдіктер,
тікелей мемлекеттік қаржыландыру ... ... ... ... болып табылатын жобаларды қаржыландыру, ірі ... ... ... ... жасау, банктердің несиесіне кепілдеме
беру, сақтандыру қорларын жасау, салықтық жеңілдіктер беру және ... ... ... мемлекеттік қодцау әсіресе жоспарлы экономикадан
нарыққа өту кезеңінде өте қажет. Бүл кезде кәсіпкерлер ішкі және ... ... орын ... ірі ... ... және ... ... анағүрылым тиімді шикізат көздері бар үзақ жылдар бойы қалыптасқан
монополистік қүрылымдармен бәсекеге түседі.
Кәсіпкерлерге көрсетілгсы комек ... ... үшін ... ... ... ... ... және мемлекеттк емес саясатты
қалыптастыру қажет. Бұл мәселе мемлекеттік ... емес ... ... Бұл ... мемлекеттік және жергілікті деңгейде шағын
кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған арнайы бағдарламалар жүйесін анықтау
негізінде ... ... ... ... несие беруін ынталанлыру үшін,
жалпы жеңілдіктерден басқа, қосымша ынталандыру ... ... ... ... осы ... ... ... салуынан түскен пайдасын
толығымен немесе оның бір бөлігін салықтан босату).
- Шағын ... ... ... ... банктердің
қызметін ғана емес, сондай-ақ шағын кәсіпкерлікке ... ... ... және ... үйымдарының қорларын
ынталандыратын, шағын кәсіпкерлік субъектілерінің несиесіне кепіл болатын,
оның қызметін сақтандыратын жүйе ... ... және ... ... ... орталықтар қүруға болады.
Сол сияқты, банктік емес үйымдардың қар шағын кәсіпкерлікке
қаржы ... ... ... ... босатыу қажет.
4 сәуір 2003ж. Қазақстан президентінің халықка жолдауына сәйкес ... ... ... ... бағыттары қарастырылған болатын. Бұл
бағыттар егерде дұрыс өз деңгейінде жүзеге ... ... ... ... ... өз ... тигізер еді. 2004 жылғы
1 қаңтардан бастап:
- ... ... ... ... ... ... 15
пайызға дейін кеміту;
- жүмыс берушілердің регрессивтік тәсіл бойынша ... ... ... ... қарай әлеуметтік салықты 20-дан 7 пайызға
дейін шақтау арқылы оның ... ... жеке ... салығының ең жоғарғы мәнін 30-дан 20 пайызға
дейін ... ... деп ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерінің оңайлатылған салық
салу жағдайындағы қызметінің онды ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін зерделеуді Ел Президенті Үкіметке
ерекше тапсырған. Салық азайған ... жеке ... ... ... осы ... ... ... бағыттары жүзеге асырылса, онда
шағын кәсіпкерлік субъектілерінің тиімді қызмет жасауына өз ... еді. ... ... ... ... ... ... жағдайына ад шагын
кәсіпкерлікке кажетті жабдықтар мен механизмдер алу үшін керекті қаржыны
алудың банктік несиеден де ... ... бірі -| ... ... ... тарауына едәуір деңгейде салынатын салык тәртібі ... ... ... лизингті жүзеге асыру барысындағы ... ... ... кері ... ... ... жою қажеттілігі туады.
Қазақстанда франчайзингті дамыту да ... ... ... ... ... бірі.
Біздің кәспорындарымыздың ... жоқ. ... ... ... мемдекеттік деңгейде қолдаутаппай отыр. Оның дамуына қажетті,
жарғылық базасының болмауы ... ... Олай ... ... ... зандшлық базасын қалыптастыру қажет. Өндіріспен айналысатын
ақша қаржыларын ... ... ... ... алып. жабдықтарын
орналастырған орынды аукционда шығармай-ақ, оның ... ... ... ... кәсіпорындардың қарызын өтеу мерзімін кейінге
қалдыратындай етіп, салық актілеріне ... ... ... алу ... даму ... ... ... көптегсн кедергілер мен
қиындықтар кәсіпкерлердің тәжірибесіздігімен ... ... ... экономикасының қүрылымдық элементі ... ... ... ... ... ... белгілі бір даму
жолынан ... ... және ... ... ... ... да, оның негізінен коммерция саласында дамып, ... ... ... ... ал ... ... аластауы
қазіргі экономиканың өте ... ... ... ... сипатында екендігін, әлі де болса ... ... ... көрсетеді.
Сондықтан, шағын ... ... ... айналуы үшін мемлекет негізінен заңдылыкты әрі қарай жетілдіру,
оның ... ... ... ... ... ... ... бәсекелік ... ... ... ... ... ... салықтық жеңілдіктер мен қаржылық-несие тетіктерін,
қалыптастыру, оларды жетілдіру сияқты ... ... ... ... ... ... ... болуы үшін шағын кәсіпкерлікке
байланысты нақты біртүтас мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... Бұл ... ... және ... деңгейде шағын
кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған арнайы шағын кәсіпкерлікті қолдауға
бағытталған арнайы ... ... ... ... ... ... ... реттеуге емес, қажетті
инфрақүрылым, оны дамытудың мемлекеттік, әрі ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың біртүтас
мемлекеттік-аймақтық сондай-ақ жергілікті ... ... ... ... ... ... байланысты жүмыстар аймақтық деңгейде өріс ... ал ... ... ... ... қолдау жүйесін жасау
енді ғана қолға алынды.
Шағын кәсіпкерліктің қүрылуының аймақтық ерекшеліктерінс талдау
жасау бұл ... ... ... жетілдіру үшін қажет. Әрбір аймаққа
сәйкес мониторингті үйымдастыру шағып кәсіпкерлікті дамыту саясатының
бастамасы ... ... ... ... ... ... тәжірибе жинақталған. Шағын кәсіпкерлік қызметінің негізінен
сауда мен қызмет көрсету саласына ... ... ... аластауы қазіргі
экономиканың маңызды секторының жүйесіз, бейберекет қалыптасу сипатында
екендігін көрсетеді. ... ... ... ... ... ... оның дамуына кедергі болатын факторларды анықтап, оларды жою
арқылы шағын кәсіпкерліктің дамуына қолайлы жағдай жасау қажет. Бұл мәселе
шағын ... даму ... ... ... жетілдіріп, жаңа
реттеу әдістерін іздеу арқылы шешіледі.
ҚР шағын кәсіпкерлікті дамыту мен тиімділігін арттырудағы ... ... ... мен ... ... ... теориялық непздерін зертгеу ... ... ... және кәсіпкерлік табыстың тектілік түсініктері
дәлелденді. Берілген терминдер бірдей ... ... ... ... ... ... оның әр ... озіндік
ерекшеліктер тән. ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің даму ... ... ... осы ... ... ... оның ... шағын бизнес пен шағып кәсіпксрлік ... ... ... ... қолдаудын және дамытудың шетелдік тәжірибесін
талдау ... ... ... адам ... осы ... және ... ... мүмкіндік берді. ... ... ... ... жоне ... камсыздандыруда,
не жүмыссыздық проблемаларын шешуде, не ел ... ... ... ... ... қамтамасыз етпейді. Шағын
кәсіикерлік ... ... үшін ЖШС ... ... салу аймағында, франчейзингті, ... ... ... ... әлемдік тәжірибені пайдалану
қажет.
Елде шағын ... даму ... үш ... ... ... 1987 жылдан 2000 жылға дейінгі уақыт аралығын камтиды, екінші ксзең ... жылы ... ... ... жүзеге асырылып жатыр. ... қол ... ... ... ... ... сәикес келігенде үшінші кезең басталады.
Рсспубликада ІІІКС ... ... оған ... ... ... субъектілср заңды тұлғаны құрмай кәсіпкерлерге және
шаын кәспорындарға бөлінеді. ... ... жеке топ ... ... кәсіпорындар дифференциациясы жүргізілген.
Шағын кәсіпкерліктің даму деңгейін бағалаудың берілген механизмі
кәсіпкерліктің осы формасын қолдаудың қабылданған мемлекттік және ... ... ... ... ... ... ... салынған несиелік қаржылардың шағын кәсіпкерліктің
негізгі көрсеткіштершің өзгеруіне әсерін бағалауды қарастырады.
Шағын кәсіпкерліктің даму ... ... ... ... үш ... түрады: бірініш - ел экономикасына аймақтың ... ... ... ... екінші - аймакгағы кәсіпкерлер
ынтасының даму ... ... - ... ... ... ... атқарушы органдардың коскан үлесі сипаттайды. Ұсынылған
әдістемснің ... ... ... органдардың жүмысы аймақтардағы
шағын кәсіпкерліктің даму нәтижелерін есепке алу арқылы ... ... ... ... ... аудандары бойынша жеке
кәсіпкерлік пен ... ... даму ... ... ... ... ... Президентінің Халыққа жолдауы ( ... ... 18 ... ... ... ... 7 мамыр дағы « Шағын кәсіпкерлікті дамыту
мен қолдаудың 2001ж- 2002 ж ... ... ... А.Қ. ... Қ.Ә. Әлімбетов: «Кәсіпорын экономикасы», Алматы-
«Экрномика» 2003. 15-17б
4. Г.Ө. Жолдасбаева, «Кәсіпорын экрномикасы». Алматы- ... 2002. ... ... ... ... «Экономика». 1999. 27б
6. Байгісиев.М, «Халықаралық экономикалық қатынастар» Алматы- «Санат» 1998.
69б
7. ... 2002- №4, М. ... ... және ... Бизнес пен мемлекет ... ... ... ... ... ... сәуір.
9. Буратай.С: Кәсіпкерлік ел экрномикасының тірегі; Обылыс кәсіпкерлерінің
фоумы. Жктісу, 2005- 21 ... ... ... ... ... тексеруге мороторий туралы;
Бухалтер бюллетені, 2003-наурыз, №1012-13б
11. Б.Исабеков. Кәсіпкерлікті ... ... және ... ... асыру концепциялары.// Аль – Пари, 2002, №4-5. ... ... ... ... бизнес Казахстан: тенденций и проблемы
развития: результаты мониторингового обследования. ... ... Д.Ш. ... ... и оценки эффективности кредитования малого
бизнеса. // Финансы ... 2001. № 5. 63 – ... Ю. ... ... ... ... прогноз: / Один из аспектов
работы института экономического исследования –научная поддержка малого ... ... // ... 2001, №8.50 – ... Е.О. ... ... бизнесу – большую поддержку. // Алматы – деловая
столица, 2000, №1. 20с.
16. В.Ермаков. ... ... ... // Біз – Мы, 2001. ... Н.Г. Журкина. Обеспечение возвратности кредитов в малом ... ... 2001, №5. ... Н. ... ... бизнес растет медленно. // время, 2002, ... Е. ... Е. ... ... ... ... бизнеса. //
Казахстанская правда, 2003, 22- январь.
20. Б. ... Р. ... ... ... ...... стабильности госурдарство. // Юридическая газета, 1999, 22 –
сентабря. 6с.
21. Казахстан: 1991 – 2002 годы. // ... ... ... по
статистике. Алматы, 2002г.
22. Казахстан в цифрах: Статистический сборник Агенство РК по ... ... К. ... Формирование частного предпринимательства в условиях
перехода к рынку. // Институт экономики национальной АН РК. ... ... ... И.Н. Шапкин. Малое предпринимательство теория и практика.
Учебник. Москва, 2003г. 93с.
25. Б. Мухамеджанов, ... ... ... требует уважения. // Казахстан:
экономика и жизнь, 1996, №2. 10 – 16с.
26. Р.Даирова. ... ... в ... ... 1997, ... ... Е.Адасбаев. Анализ развития малого предпринимательства в 1992-1997
годах и прогноз на 1998 год.// Аль-Пари, 1997, №3. ... ... М. ... ... ... Оқу құралы. – Алматы:
«Санат», 1998.-69.
29. Г.Ө.Жолдасбаева. Кәсіпорын экономикасы. Оқу ... ... ... ... ... ... //Под ред.В.М. Власовой.-
М.:Финансы и ... 1997. ... И., ... Г. ... развития франчайзмнга в Казахстане //
Аль-Пари .1997. №3.58с.
32. ... Н.А. О ... в ... и ... направлениях внутренней
и внешней политики на 19997г.: Послание президента РК народу Казахстана
//Казахстанская ... 1996, ... Где ... ... для ... ... //Эканомика и право
Казахстана,1999, №3 (75)/02.-11с.
34. ... Мұса . ... ... : ... жүгі ауыр ... ... Г.С.Сугирова. Организационно-экономическое обеспечение развития малого
предпринимательства: проблемы и ... ... А ... ... Л.Н. ... в ... ... –Тюмень, 1994.
9с.
37. 4сәуір 2003ж Қазақстан Президентінің халыққа жолдауы // Егемен
Қазақстан, 2003ж, 7 сәуір
38. Егемен қазақстан,Әуелқан.Р: Кәсіпкерлік кемел келешек ... ... ... ... ... ... жағдайы жне оны
дамыту шараларының белсенділігін арттыру жолдары, Алматы ақшамы.1998-
18шілде.
-----------------------
Заңды тұлғалар (шағын ... ... ... ... ... ... ... кооператив
Жеке тұлғалар(жеке кәсіпкерлер)
Қызмет түрлері бойынша ұйымдастыру формалары
Тіркеуге алынбаған
Бірлескен қызмет
Жай серіктестік, соның ішінде фермелік шаруашылық
Жанұялық кәсіпкерлік соның ішінде шаруа(фермелік) қожалықтары
Коммандитті ... ... ... ... ... бір ... талонмен кәсіпкерлік қызметпен айналысатын
жеке тұлғалар
Тіркеуге алынған
Қолөнершілер
Жеке қызмет
Фермерлер
Жұбайлар кәсіпкерлігі
Жеке кәсіпкерлер (қолөнершілер мен фермерлерден басқа )
Шағын кәсіпорындар
Ұсақ кәсіпорындар
Микро кәсіпорындар
Алматы ... және ... ... және Ақмола обылысы (7%)
Шімкент қаласы және оңтүстік қазақстан сбылысы(11%)
Қарағанды обылысы ... ... ... Банк ... Банк ... «Центр кредит» (26%)
АТФ Банк
(4,9%)
Казкоммерц банк (41% ) ... ... ... ... ... меңгерушісі
Бас есепші
Бас Директор
Заңгер
Директордың орын басары
Құю цехінің бастығы
Жәшіктер цехінің бастығы
Менеджер
Жәшіктер цехінің жұмысшылары
Құю цехінің жұмысшылары
Тазалаушы
Әртүрлі жұмыстағы адамдар
Дайын өнім қоймасының жұмыскерлеры
Қаржыландырудың ішкі және ... ... ... ... ... тыс ... ... шығару

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы шаруашылық субьектілерін несиелендіруді талдау («сика» ақ мысалында)80 бет
VI-VIII ғасырдағы ұлы ғұламалар5 бет
«Қаһар» романы25 бет
Айман - шолпан жырының типологиясы34 бет
Алаш» идеясы және халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы4 бет
Алтын адам10 бет
Арыс ауданының физика - географиялық сипаттама54 бет
Арыстан баб13 бет
Арыстанбаб5 бет
Арысқұм кен орнының м-іі кешенін механикалық әдіспен игеру және жабдықтарды таңдау82 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь