Алматы және астана қалаларының термикалық режимі

Кіріспе
Әдебиеттерге шолу 5
2 негізгі бөлім 18
21Орташа айлық және орташа жылдық ауа температурасы 20
22Орташа максималды ауа температурасы 21
23Орташа минималды ауа температурасы 22
Қортынды 27
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 28
Атмосфераның жылулық режимі деп ауа температурасының атмосферада таралу және өзгеру сипатын айтады. Атмосфераның жылу режимі оның төсеме бетпен және космостық кеңістікпен жылу алмасуы арқылы анықталады. Атмосфераның жоғарғы қабаттарының температурасы негізінен күн сәулесін жұту арқылы, ал төменгі қабаты температурасы жер бетімен жылу алмасу арқылы өзгеріп отырады. Күндіз күн сәулесін жұту арқылы алдымен жер беті қызады, сосын оның шашатын ұзын толқынды инфрақызыл жылулық радиациясы жұту арқылы ауа жылиды. Түнде жер беті сәуле шашу арқылы сақындайды да, керісінше ауадан жылу ала бастайды.
Жер беті мен атмосфера арасында және атмосфера ішінде жылудың тасымалдануы мынандай процестер арқылы жүреді:
1) Молекулалық жылуөткізгіштік. Ауа молекулалары төселме беткейдің молекулаларына соқтығысуы арқылы энергия алады. Бұлай жылу алмасу басқа түрлермен салыстырғанда өте баяу және аз мөлшерде жүреді.
2) Турбуленттік араласу.Атмосфера ауасының үздіксіз бей-берекет параласып тұруын турбуленттік араласу дейді. Турбулеттік араласу арқасында атмосфераның төменгі жылу қабаттарының жоғарғы салқын қабаттарының жылу тасымалданады. Бұлай жылу алмасу молекулалық жылу алмасудың мыңдаған есе аз болады.
3) Жылулық конвекциясы. Жылулық конвекция дегеніміз төменгі ауа қабатының қатты қызуы арқасында пайда болатын, бөлек ауа көлемінің реттелген вертикальды қозғалысын айтады. Жылы ауа жеңіл болғандықтан жоғары көтеріледі, ал ауыр салқын ауа төмен түседі. Белгілі бір уақытта мұндай кіші қозғалыстар реттеліп, жоғары бағытталған ірі ауа ағыны пайда болады. Конвекция құрлықта төселме беткейдің әртүрлі қызуы арқасында пайда болады.
4) Радиациялық жылутасымалдау. Жер беті күн сәулесін жұтып қызғаннан кейін, өзі инфрақызыл жылулық радиация шашады. Ол жылулық радиация атмосфераның төменгі қабатын жылытады.
5) Булану және конденсация процестері арқасында жылудың тасымалдануы. Су жер бетінен буланғанда, оған жылу жұмсалады. Ол су буы атмосфераға көтеріліп, белгілі бір жағдайда конденцация процесі жүрсе, булануға жұмсалған жылу атмосфераға беріледі.
Жоғарыда айтылған бес процестердің ішінде жылу алмасу басым бөлігі турбуленттік және конвекция арқасында жүреді. Ауа температурасының аталған процестер арқасында өзгеруін өзіндік деп атайды, себебі олар жеке ауа массаларында байқалады. Сонымен қатар ауа температурасы адвекция, яғни басқа ауа массасының горизонталь бағытта басып кіруі арқасында да өзгереді.
1. . Хромов С. П.. Петросянец М.А Метеорология и климатология. Издательство МГУ, 1994. ¬520 б

2. Байшоланов С.С. Метеорология және климатология. -Алматы: Қазақ Ұлттық Университеті, 2007. -232 б
3. Утешова А.С. Климат Казахстана.- Л.: Гидрометеоиздат, 1959. -368 б.
4. Маргунов
5. Матвеев Л.Т. Физика атмосферы. –Л.: Гидрометеоиздат, 1984. 738 б.
6. Научно- прикладной справочник по климату СССР. Многолетние данные.// Казахская СССР: Книга 1. –Л.: Гидрометеоиздат, 1989. –Серия 3. –Вып 18., ч. 1-6.
7. Климатологические справочник СССР по Казахская ССР. Физико- Географическое описание метеорологических станций и постов.
Алматы ,1968. ¬ Вып. 18.
        
        қазақстан республикасының білім және ғылым министірлігі әлфараби атындағы
қазақ ұлттық
География факультеті
Метеорология кафедрасы
Курстық жұмысы
__________________________________________
Орындаған 2 курс студенті ____________________________ З.А. Умарова
Ғылыми жетекшісі ... А.Қ. ... ... ... Т.А. ... ... ... ... ___________________________ В.С. Чередниченко
Рұқсатымен қорғауға жіберілді ... ... ... негізгі бөлім
18
21Орташа айлық және орташа жылдық ауа температурасы ... ... ауа ... ... ауа температурасы
22
Қортынды
27
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
28
Реферат
Курстық жұмыстың тақырыбы: Алматы және Астана қалаларының термикалық
режиммі.
Курстық жұмыс ... 5 ... 3 ... ... ... сөздер: температура, амплетуда, температуралық
шкала.
Зерттеу объектісі – Алматы және Астана қалаларыныңтермикалық режимі
Голасарий
Абсалютті температура- ... ... ... есептелетін
температура. Абсалютті температура ұғымын ... У. ... ... ... ... ... Кельвин немесе
термодинамикалық температура шкаласы деп аталады және ол ... ... ... ... шама деген мағына береді. Белгілі
бір заңдылықпен ауытқитын шаманың өзінің орташа ... не ... ... ... ... ең ... ... жер шарының өзімен бірге айналатын және оның тәуліктік жылдық
айналымына қатысы бар, газ қоспаларынан ... ауа ... Ол ... ... ... мұз ... ... Әдебиеттерге шолу
Атмосфераның жылулық режимі деп ауа температурасының ... және ... ... ... Атмосфераның жылу режимі оның төсеме
бетпен және ... ... жылу ... ... анықталады.
Атмосфераның жоғарғы қабаттарының температурасы негізінен күн сәулесін жұту
арқылы, ал төменгі қабаты температурасы жер ... жылу ... ... ... Күндіз күн сәулесін жұту арқылы алдымен жер беті қызады,
сосын оның шашатын ұзын толқынды ... ... ... жұту ... ... ... жер беті ... шашу арқылы сақындайды да, керісінше
ауадан жылу ала бастайды.
Жер беті мен ... ... және ... ... ... ... ... арқылы жүреді:
1) Молекулалық жылуөткізгіштік. Ауа молекулалары төселме беткейдің
молекулаларына соқтығысуы арқылы энергия алады. Бұлай жылу ... ... ... өте баяу және аз ... ... ... араласу.Атмосфера ауасының үздіксіз бей-берекет
параласып тұруын турбуленттік ... ... ... ... ... төменгі жылу қабаттарының жоғарғы ... жылу ... ... жылу ... молекулалық жылу
алмасудың мыңдаған есе аз болады.
3) Жылулық ... ... ... ... төменгі ауа
қабатының қатты қызуы арқасында пайда болатын, бөлек ауа ... ... ... ... Жылы ауа жеңіл болғандықтан
жоғары көтеріледі, ал ауыр ... ауа ... ... ... бір
уақытта мұндай кіші қозғалыстар реттеліп, жоғары бағытталған ірі ауа
ағыны пайда болады. Конвекция құрлықта төселме беткейдің ... ... ... ... ... ... Жер беті күн ... жұтып қызғаннан
кейін, өзі инфрақызыл жылулық радиация шашады. Ол жылулық радиация
атмосфераның ... ... ... ... және ... ... арқасында жылудың тасымалдануы.
Су жер бетінен буланғанда, оған жылу ... Ол су ... ... ... бір ... ... процесі
жүрсе, булануға жұмсалған жылу атмосфераға беріледі.
Жоғарыда айтылған бес ... ... жылу ... басым бөлігі
турбуленттік және конвекция арқасында жүреді. Ауа ... ... ... ... өзіндік деп атайды, себебі олар жеке ауа
массаларында ... ... ... ауа ... ... ... ауа ... горизонталь бағытта басып кіруі арқасында да ... ауа ... ... ... ... оны жылы адвекция, ... ... ... ... ... төменгі қабатының жылуына және салқындауына төселме ... ... ... ... жылудың басым бөлігі құрлық беті ауаға
береді, ал су беті өзінің төменгі ... ... Су ... ... көп ... ал ... ... аз ғана бөлігі жұмсалады.
Сондықтан жылы кезеңде құрлық үстінде ауа теңіз ... ... ... Ал ... ... теңіз үстіндегі ауа жылырақ болады. Себебі
мұхиттарда, теңіздерде және ... ... жылы ... көп ... жылу қыс маусымында ауаға беріледі. Құрлық бетінің өзі де ... ... ... ... әсер ... Қыста қар жамылғысы
ауаны одан сайын салқындатады. Өсімдік жамылғысы ашық ... ... ... ... ... ал түнде салқындауын әлсіретеді.
Себебі, өсімдік жамылғысының жылусиымдылығы жоғары және сәулелі ... ... ... ... және ... процестерге негізінен булануға
жұмсалады.
Атмосфераның шекаралық қабатында ауа температурасының таралуы ... ... ... ... ... ең ... ... жақын
бөлігінде температураның вертикальды ... өте ... ... оң
таңбалы, түнде теріс таңбалы болады. Шекаралық қабатта ... ... ... ... 0,3-04 ºС /100 м ... ... ендікке бағынышты және оның мәні жыл бойы 30° с.е. ... ... ... ... ... ... вертикалды
градиент қыста 0,050,1°С/100 м, жазда 0,44°С/100 мге дейін жетеді.
Тропосфераның ортаңғы және жоғарғы қабаттарында температураның ... ... ... ... ... болады.
Орташа айлық ауа температурасының көпжылдық ауа температурасының көпжылдық
ауа температурасының көпжылдық орташа мәндерінің теңіз деңгейінде таралуын
қарастырсақ, оған ... ... әсер ету ... ... алдымен ендіктің әсері байқалады. Жер бетінде радиациялық ... ... ... ... ... ... төмендейді,
әсіресе қыс мезгілінде. Бірақта картада изотерма сызықтары ендік шеңберлері
мен тура сәйкес келмейді, әсіресе солтүстік ... ... ... ... ... ... атмосфераның жалпы айналымы, құрлық
бетінің орографиясы, мұхиттың жылы және ... ... қар ... ... ... Евразия континентінде ең төменгі температура оның ортасында
емес шығыс бөлігінде байқалады. Оған себеп ... ... ... тасымалдануы. Ал мұхиттарда жеке алып қарасақ, онда изотерма
сызықтары ендік ... ... ... жылдық ауа температурасының географиялық таралуын қарастырайық.
Экватордың екі жағында тропіктіктерде орташа жылдық ... ... Ол ... ... ... ... ... жылу аралдары бар:
Солтүстік Африка,Үндістан мен Мексикада. Оңтүстік Америкада, Оңтүстік
Африкада және ... ... ... биік ендікте қарай иілген
жылу ... бар. ... тыс ... ... сызықтары ендік
сызықтары ендік сызығына жақындау болып келеді. Солтүстік жарты шарда
изотерма ... ... ... ... қарай біршама иіліп келеді.
Бұл ендіктерде жыл бойынша орташа алғанда ... ... ... ... ... ... шарда қыс, оңтүстік шарда жаз орнайды. Солтүстік
жарты шардың тропигінде температура ... ... ... ... ... және Евразия матерігінде изотермалар экваторға қарай
иіліп суық тілдері байқалады. ... ... ... ... бөлігінде
жылы Гольфстрим ағысының арқасында жылу тілі айрықша байқалады,нолдік
изотерма поляр ... ... ... жылу тілі Тынық мұхитында да бар.
Қаңтар айында оңтүстік жарты шарында жаз болады, сондықтан экваторлық
жылу аралдары ... ... ... ... ... Америкада Аргентинаның
солтүстігінде және Оңтүстік Африкада, Австралияда. Максималды температура
Австралияда плюс 55°Сқа жатады.Оңтүстік Америка мен ... ... ... мұхиттарында салқын ағыстарға байланысты салқын тілдері
айқын ... ... ... ... ... ... мен субтропигінде изотерма
сызықтары тұйықталған жылу аралдары айқын байқалады: ... ... Орта ... және ... ... мен Орта Азия ... ... биік жатқандықтан жергілікті беткей ... ... ... ... ... жатады. Сахара шөлінде
шілденің орташа температурасы 40°С дейін жетеді. Солтүстік Африкадағы Ливия
шөлінде абсалюттік максимум 58°С ... ... тау ... ... ... 57°С ... жетеді. Мұхиттар үстінде ауа салқынырақ, Тынық
және ... ... ... ... экваторға қарай иіліп
салқынырақ тілдері орнығады. ... ... ... ... Охот ... көлдері үстінде де байқалады.
Бұл кезде оңтүстік жарты шарда қыс, сондықтан материктер ... ... жоқ. ... ... мен ... ... батыс жағалауы
мұхиттардағы салқын ағыстармен байланысты салқындық тілдері қыста ... ... тыс ... температура Антарктидға қарағанда
жылдам азаяды.
Материктің шетінде орташа айлық ... ... 35°С ... ... ... 70°С ... төмендейді. Онда абсалюттік
минималды температура минус 89°С. Бұл ... ... ... Жер ... полюсі болып табылады.
Ауаның жылулық режимі температурамен сипатталады. Атмосфераның әрбір
нүктесінде ауа температурасы ... ... ... және ... ... ... тұрады. Жер бетіне жақын ауа қабатының өзгеру мәні өте
үлкен:ең жоғарғы мәні – ... ... 58ºС ... ... ең
төменгі мәні –абсалюттік минимум мәні минус 88ºС Антарктидадағы «Восток»
станциясында тіркелген.
Барлық ... ... ... ... ... ... ... тұрақты нүктелер:стандартты қысым кезінде мұздың қату
және судың қайнау температуралары.
Тұрақты ... ... ... ... ... ... бірнеше
температуралық шкалалар бар:
1.Фарангейт (ºF).Қолданысқа 1715жылы енгізілген. Екі ... ... 180 ... бөлініп, мұздың қату нүктесіне 32ºF,ал судың қайнау
нүктесіне 212ºF температурасы ... 0ºF-і ... ... 17,8ºC-ға тең.болады. Бұл температуралық ... АҚШ пен ... ... ... ... (tºR). Қолданысқа 1730 жылы енгізілген.Екі тұрақты нүктелер арасы
80 бөлікке бөлініп, мұздың қату нүктесіне 0ºR, ал судың ... ... ... берілген.
3.Цельсия (tºC). Қолданысқа 1742 жылы енгізілген. Екі ... ... жүз ... ... ... қату ... 0ºС, ал судың қайнау
нүктесіне 100ºС температурасы берілген.
4.Кельвин (ТºК). Термодинамикалық температуралық шкала, қолданысқа ... ... Бұл ... ең ... ... абсалюттік ноль
(0ºK) және бір ғана тұрақты нүктеге ... Ол ... ...... ... ... үш ... теңдік қалыпта тұратын нүктесі.. Ол
температура ... ... ... ... тең болады.Кельвин шкаласы
бойынша температура тек оң таңбалы болады. Цельсия ... ... ... ... мен ... төсеме беткейдің жылу ... ауа ... ... ... ... ... тәуліктік жүрісімен анықталады. Ауа ... мәні күн ... ... байқалады. Көкжиектен күн
көтерілген сайын ... екі ... ... ауа ... тез
өседі, сосын оның өсуі баяулайды. Ауа температурасының ... ... ... ... ... ... орнығады. Одан ... ... ... ... ... жылдамырақ.
Мұхиттар мен теңіздер үстінде ауа ... ... ... ... ... ... ... байқалады. Ірі ... ... ауа ... ... амплитудасы су
беті температурасының тәуліктік амплитудасыңан жоғалры болады. ... ... үсті ... су ... ... ... болғандықтан күн
радиациясы жақсы жұтылады және ондай ауаның ... ... ... болады. Салқын немесе жылы ауа массалары басып кіргенде ... ... ... ... тербелісі бұзылады,
яғни кейде керісінше күндіз төмендеуі ... ... өсуі ... ауа ... ауа ... өзгерісі тәуліктік бойында
айқын ажыратылады. Бірақ ауа температурасының тәуліктік амплитудасы
әрқашан ... беті ... ... ... ... Ауа температурасының ... ... ... ... Маңызды факторлар:
1) Географиялық ендік. Ендік өскен сайын ауа ... ... ... Ең ... ... ... ... Жыл мезгілі. Қоңыржай белдеуде тәуліктік ... ... кіші мәні ... ең ... мәні ... орнығады. Көктемде
олар күзгі маусымнан біршама ... ... ... ... сипаты. Су беті үстіндегі ауа температурасының
тәуліктік амплитудасы ... ... кіші ... ... ... өскен сайын ау температурасының тәуліктік
амплитудасы азая ... Бұлт ... ... ... ... ... түнде жер бетінің сәуле шашуын атмосфераға
жібермей ауаның салқындауына кедергі ... 5. Жер ... ... жерлерде ауа күндіз ... ... ... ал ... ... ... ауа биік жерден ойпаңға
ағып түседі. ... ... ... қарағанда ойпаң жерде
температураның тәуліктік ... ... ... Дөңес
рельефтердің шыңында тәуліктік амплитуда тегіс ... ... ... деңгейінен биіктік. Теңіз деңгейінен биіктеген ... ... ... ... ... ал ... мен
минимумы байқалатын уақыт кешігіп орнығады [ 2 ].
Органикалык және органикалык емес әлемде ... ... ... ... ортаның термикалық жағдайымен санасады.Аув температурасы
климаттың негігі элементі ... ауа ... ... және ... ... ... ... радиациялық факторлармен
анықталады. Оны ендіктің ұзындығы мен республиканың физикалық жағдайының
біркелкі еместігімен және ауа ... ... ... ... ... қатар, мұндай жағдайда атмосфера циркуляциясының ықпалы,
суық және жылы ауа ... ... ... мен ... әр ... ... бірігіп әрекет етуі ең бастысы ... ... ... ... ... ... әр түрлілігімен алып келеді.
Ауа температурасының ... ... ... ... және
маусымдық тербелісі,климаттың қатаңдығы, құрғақшылықтың ... ... тез ... ... ... ... жылдың үлкен бөлігінде радиациялық баланстың ... ... ... ... суық ... ... жылы периодқа иелік етеді,өз
кезегінде солтүстіктен ... ... ... ... Оңтүстік
аудандарда жылы периодтың ұзақтығы он айға созылады.
Солтүстік аудандарда қарлы қыс ұзақ және суық.кей жылдары қысы қатаң, ... ... ... Аз да ... кей жылдары Орталық Азиядан жылы ауа
массалары кіреді.Солтүстіқ аудандарда жазы қоңырсалқын,кей ... ... 3540ºС ... соңы мен ... ... үсік ... ... қыс аязсыз және жұмсақ болады.Қыста ... ... ... ... ... 30º-35º-ға жетеді. Арктикалық және сібір ауа
массалары кіретіндіктен,кей аудандарда минус 40ºС-қа ... ... үсік ... ... үсік ... ... ... оңтүстік аудандарында,таулы аймақтарды қоспағанда,жаз ұзақ
болады.бұл жерде бөлек күндері ауа ... ... ... температурасы 70ºС-қа дейін көтеріледі.Шөл зоналарында құрғақ және
өте ыстық ауа райы болады.
Қазақстанның таулы аудандарында ... ... ... ... ... ... ... жазық жерге ... ... ... жерге қарағанда ауа температурасы төмен
болады.Тау ... ... ... ... ... ... және биіктігі,рельефтің тілімделу сипаты,таудың
ұзындығы орналасуы және басқа факторлар әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... су
обьектілері:Каспий теңізі,Арал теңізі, Балқаш, Зайсан, Теңіз және басқа да
өзендер әсер ... ... жыл ... ... ... ... ... айлық температурасы
тұрақты болады.Қазақстанда оңтүстік бөлігі үшін қөктем қысқа,ал күз ұзаққа
созылады.
Ауа температурасының ... ... ... ... ... амплитудасы оның тербелісі, ең жылы және ең ... ... ... ... ... болып табылады. Сәйкес
келетін ... ... ... деңгейін сипаттайды.
Қазақстан териториясында ауа ... ... ... ... биік ... ... ... және жазық жерлерде одан да
жоғары өседі. Барлық Қазақстан үшін, ең суық ай- қаңтар айы,ең ... ... Тек биік ... ... ауа температурасы жылдық
жүрісінде максимумы тамыз ... ... ... ... ... тән. Оңтүстікке жылжи отырып амплитуда ... ... ... ... ... ... түпкі аудандарында температураның
жылдық амплитудасы 30º-35ºС төмендейді.
Ауа температурасының режимі жергілікті ... ... және ... ... ... ... және ... температура айырмашылығы
тауда және жазық жерлерде бірдей болмайды. Бұл Іле ... ... ... ... ... 1 ... солтүстік бөлігіндегі ауа температурасының
жылдық амплитудасы
| ... ... тем ... ... ... |
| ... |амплитудасы |
| | ... ... т.-ж. ст. | 453 | 37,0 ... | 848 | 30,4 ... | 1529 | 22,4 ... | 3036 | 18,9 ... ... ... ... ауа ... жазық жерге
(Іле) қарағанда екі есе төмен. Жылдың суық ... ауа ... бір ... ... жоғарылайды, содан кейін төмендейді. ... ... ... биіктік бойынша төмендейді және бұл ... ... ... болмауымен байланысты болады.
Қазақстанда ауа температурасының жылдық ... ... ... 7 ... Қысы ... суық және ... ылғалды жаз, ауа температурасының жылулық
амплитудасы 37º-38ºС болады. Бұл ... ... дала ... Суық қыс және ыстық құрғақ жаз. Ж|ылдық температура амплитудасы
36º-38ºС. Оңтүстік дала ... және ... шөл ... ... жаз және біркелкі суық қыс. Жылдық ... ... оған ... Қазақстан жатады.
4) Ыстық, құрғақ ұзақ жаз және ... ... қыс, ... 30º-35ºС
және оңтүстік Қарақұм аймағы жатады.
5) Ыстық- құрғақ жаз және суық қыс. Жылдық ... 30ºС. ... ... және ... ... ... Суық қыс және салқын-ылғалды жаз. Жылдық амплитудасы 20º-25ºС және
одан да ... ... ... және биік ... аудандар жатады.
7) Қатаң қыс және жылы ылғалды жаз, ... ... 40ºС ... да ... ... Оған ... ... Шығыс Қазақстан
аймақтары кіреді.
Орташа ... ауа ... бұл ... термикалық режимнің
сипаты болып табылады. Биік таулы ... ... ... аудандары үшін, ... ... ... бар. ... ... ... ... қарай жоғарылай береді және ... ... ... ... ... үшін, қаңтар айы қысқы айлардың ең
суық ай болып ... ... ... ... минус 1º-
5º, оңтүстікте плюс ... ... ... Ең ... ... ... ... байқалады. Қыста территорияның
үлкен бөлігінде кіші ... ... ... ... ие ... заңдылықтың бұзылуы тау массивтерінің әсерінен ... ... ... ... сонымен қатар Орталық Азиядан
жылудың ... ... ... ... ... ... ... оңтүстік-шығысқа бағытталады. ... ... ... шығысқа, оңтүстік – шығысқа, әсері мол.
Мұнда изотерма тығыз болады. Қыс ... ... ... ... биік орналасқан, жер инверциясының әсерінен ... суық ... ... ... жасайды. Қазақстанда
қаңтарда орташа айлық температура Орлов поселкасында ... ... ... ... ... ... ... ақпанға дейінгі
көтерілуінде, онша айырмашылық жоқ, ... бұл ... ... циркуляциялық жағдай бір-біріне жақын. Ақпаннан ... ... ... ... ... ауа ... ... айлық температура ақпанға қарағанда, ... ... ... ... ... ... және ... плюс 6º-7ºС-ты құрайды.
Оңтүстік-шығыста плюс 8º-10ºС-ты ... ал ... ... 4º-5ºС, шығыс Қазақстанның таулы аймақтарында плюс
9ºС- тан ... ... ... ... айында орташа айлық
температура минус 11º-12ºС-ты құрайды. ... плюс ... ... ... ... ... ауа ... айында жоғары. Орталық және ... ... ... ... ... ... аймақтарды қоспағанда,
сәуірдегі орташа айлық ... ... ... ... ... ... ... конфигурациясына ұқсайды.
Айдан-айға көшкен сайын температураның өсу ... ... ... ... ... температураның өзгеруі солтүстік
аудандарда плюс 10º-11ºС, ... ... плюс ... орташа
айлық температура мамыр айында Қазақстанның ... ... ... ... ... плюс ... болады. Қазақстанның
солтүстік аудандарында мамыр ... ... ... ... ... құрайды. Осылайша, ауа ... ... ... ... ... ... ... ауа температурасы плюс
20º -23ºС-қа жетуі ... ... ... ... ауа ... үлкен
территорияда тек 2º-3ºС-қа ғана көтеріледі. ... айы өте ... ... ... Тек биік ... ... ғана температура
максимумы тамыз айында байқалады. ... ... ... айынан
кішкене жоғары болады.
Арал, ... ... ... ... ... жағалық зонада
жақсы бөлінеді
Маусымнан тамызға ... ... ... ... ... Осылай,
Қазақстанда басқа маусымдарға қарағанда ... ... ... Бұл ... пен аңызақтың пайда болуына әкеліп
соқтырады.
Температураның төмендеуі ... ... ... ... бастайды.
Бұл радиациялық ... ... ... ... айында
орташа температура барлық ... ... биік ... ... қалыпты болады. Мың-Жылқы ... биік ... ... ... кері ... Орташа температураның
республика бойынша, орналасу сипаты ... ... ... ... онша ... ... ... бөлігінде орташа температура қараша ... ... Тек ... және оның ... ... орташа айлық
температура 5º-7ºС-ты құрайды.
Қарашадан ... ... ... ... ... 7º-8ºС, шығыс аудандарда 0º-тан ... 5º-қа ... ... ... ... ... температура
минус 16ºС, солтүстікте минус 1ºС; минус 2ºС ... ... ... ... ... ең төмен температура
байқалады және ол ... ... ... .
Әдеттегі ауа температурасының ауытқуы, басқа ... ... ... ... Бұған тек барико-циркуляциялық
емес, сонымен қатар радиациялық ... әсер ... Бұл ... ... солтүстік және оңтүстік ... Орта ... жылы ауа ... және ... ... ... ... жасайды. Бұл жергілікті ... ауа ... ... туғызады. Ал осының бәрі ауа
температурасының ауытқуыны алып ... 2 Ауа ... ... макмимум және абсалютті
минимумы
Станция
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |жыл | | ... ... ... ... ... ... |40
-1 |42
-2 |39
-2 |33
-8 |26
-25 |16
-38 |4
-44 |42
-49 | | Семей |5
-44 ... ... ... |36
-10 |40
1 |41
5 |42
1 |40
-8 |28
-18 |16
-49 |6
-46 |42
-49 | | ... ... ... ... ... ... ... |45
9 |43
5 |41
-6 |33
-12 |25
-28 |17
-33 |45
-37 | |
Ауа температурасының абсалютті амплитудасы, жыл үшін ең ... ... ... ... ... айырмашылығы Қазақстанның жазық
жерлері үшін ... бар. ... ... ... ... және Арал теңізінің жағалауында, ... ... ... ... ... ... 60º-80º-қа ауытқиды.
Жоғарғы көрсеткіші Қазақстанның батыс ... ... ... ... ... ... және ... абсалютті минимум
–жазда байқалады.
Максималды температура тау да ... ... 2км ... деңгейінен
жоғары Іле Алатауында максимум 30-35º, теңіз деңгейінен 3км ... 21º ... ... республиканың солтүстігінде ауа температурасының
абсалютті ... ... ал ... жерлерде 42º-44º-қа жетеді.
Бетпақдала және Қызылқұмда ... ... ... ... Ең жоғарғы
температура Қазақстанда 1944 жылы Шардара станциясында тіркелген.
Термикалық ... ... ... ауа ... минимумы болып табылады және мұндай жағжайда қыста ... ... ... ... солтүстік-шығысында абсалюттік
минимум минус ... ... ... өте ... ... ... ... – антициклогенезімен, сонымен қатар солтүстік-
батыс және солтүстік арктика ауа ... ... ... ... ... және уақыт бойынша ... ... ... ... жылдары айлық ауа ... ... ... ... ... ... әр аудандарында әртүрлі болады.
Қазақстанның оңтүстік және ... ... ... ... қарағанда айқын көрінеді. Солтүстік аудандарында орташа
ауытқуы қысқы және ... ... ... ... қарағанда 1º-
2º-қа төмен болады. Жаз және күз ... үшін ауа ... ... ... солтүстікте ±1º; ±1,5º , оңтүстікте ± 0,8º; ±1,2º-
ты құрайды. Айта ... жылы және суық ... ... ... бойы ... ... ... анамалия бұл кезде тұрақты
болуы ... Бұл ... ... ... ... және ... жылдың айналып келуімен ... ... ... жыл ... мүмкін, ал өнім бітік шыққан жылдар
бір рет, кей ... екі рет қана ... ... [ 3 ... ... ... ауа температурасының кеңістікте таралуы
және уақыт бойынша өзгеруін айтамыз.
Атмосфераның ... ... ... ... жылу ... ... Жылуалмасуда турбуленттік және термикалық конвекцияның үлкен
мәні ... ... ... ... орын ... конвекцияда ауа массасы вертикальды бағытта төмен жатқан
ауа қабатының көтерілуінен болады.ұл жағдайда жылы ауа,жеңіл ... ... де оның ... суық ауа түседі.Одан кейін ол да эылынып
жоғары көтеріледі және өзара ауаның вертикальды ... ... ... алмасуда төменгі және жоғарғы ауа қабатында сәулелі энергияда үлкен
рөл ойнайды.Күн радиациясының атмосфераның жоғарғы қабатын қоспағанда,ауаны
жылытудағы рөлі онша ... ... ... ауа ... өзгеруі атмосфералық қысымның адиабатты
процесінің нәтежиесінде болуы мүмкін. Ауа жер ... ... ... ... температураның тәуліктік амплитудасы
топырақ бетімен салыстырғанда төмен,тәуліктік жүрісінде минимумы күн ... ... 14-15 ... ... ... және ... ауа температурасының максимумы 2-3 сағат ерте түседі.су бетінің
тәуліктік температура амплитудасы материкке қарағанда төмен.
Ауа температурасының ... ... ... ... ... ... ... атмосфераның жоғары қабатына дейін
таралады.Бірақ тәуліктік ... ... ... және ... ... кешігіп орнығады.Аздаған тәуліктік тербеліс тропосфераның
жоғарғы,стратосфераның төменгі бөлігінде байқалады ... беті де ... ... ... ... жақсы жұтады.Су қоймалары
мен топырақтың ұзын толқынды радиацияны жұту және ... ... ... ... ... ... үшін су ... дене. Сондықтан
қысқа толқынды радиация, әсіресе көгілдір және ультрокүлгін радиация судың
терең қабаттарына дейін енеді, ығни ... ... ... ... қабатын
қыздырады .
Су қоймаларының жылу режимінің топырақтан айырмашылығы мына ... ... ... топырақтың жылусиымдылығынан 3-4 есе артық.
Сондықтан, ... ... ... ... қызу үшін ... жылу ... әрқашан араласып тұрады.Сондықтан судың төменгі қабаттарына ... ... ... ... емес, одан да қарқынды
турбуленттік рарласу жолмен жүреді.Теңіздердің және басқада ірі ... ... ... ... режимнен біршама айырмашылық
болады.Бұл айырмашылық: а)турбуленттік алмасу дамыған,50-150 м судың
жоғарғы қабатындағы үлкен жылу ... б) күн ... ... енуі ... ... ... жылу ... радиацияның
радиация ағынының жіңішке жоғарғы қабатқа келуі үшін маңызы зор.Осыған
байланысты , су ... ... ауа ... ... ... ... ал су температурасы тереңдік бойынша жоғарылайды.
Су қоймасында қабатаралық жылу алмасу күндізге және жазға қарағанда түнде
және қыста жылдамырақ ... ... ... ... ... ... ... жүреді, яғни судың жоғарғы қабаты ... өсіп ... да ... ... ал оның ... ... ... су көтеріледі.Күзде судың барлы. ... ... ... жылулық конвекция тоқтайды. Себебі ондай температурада ... ... ... ... кейін судың жоғарғы қабаты тез
салқындап қатып қалады.
Айтылған екі ... ... ... ... баяу ... ... ... температураның тәуліктік тербелісінде су бетінің
минималды температурасы күн шыққан соң 2-3 сағаттан ... ... ... Су беті температурасының тәуліктік амплитудасы қоңыржай
белдеу мұхиттарында 0,2ºС, ішкі теңіздерде ... ... ... ... белдеу мұхиттарында 0,5ºС құрайды.
Солтүстік жарты шарда су беті температурасының жылдық ... ... ... ... ... ... ... беткі температурасының жылдық амплитудасы қоңыржай белдеуде 5º-
8ºС, тропикте -2-3ºС ... Ішкі ... мен ірі ... ... ... жоғары болады [5].
3 Астана және Алматы қалаларының физика ... ... ... ... ... ... ... жақта Теңгіз жазығында орналасқан.
Қоршаған орта көбінесе өзендермен шектескен. Өзендер көбінесе тұзды болып
келеді, оңтүстік- ... 190 км ... ... үлкен тұзды Теңгіз
өзені ағып ... ... 15 км де ... өзен ... ... 50 ... Есіл өзені оңтүстік шығыстан солтүстік батысқа қарай 1-
1,5 км ,қаланың оңтүстік бөлігінде ағып жатыр. 25 км де ... ... ... ... ... ... ... екі өзен де тасиды.
Топырағы қоңыр, қолайлы жерлерді егін егу үшін ... ... ... ... ... ... осы ... үлкен
саз жер бар. Тығыздығы 1 км.кв. Көктем кезінде өзендер тасығанда жылы сулар
осы сазға келіп жаз бойы сақталады.
Жақын ... ... 75 м де ... ... ... ... қабатты үйлер 100-200 м биіктікте тұр. Негізінен ... ... ... ... ... ... ашық болып тұрады. Грунттық сулар
10-15 м тереңдікте орналасқан.
Астана станциясында ... ... 1970 ... ... ... ... периоды: 1870-1885, 1890 жылдарда үзіліссіз
жұмыс жасады. Бақылау екі разрядқа сай келді. Станция ... рет ... Орын ... биіктігі мен координаталары бастапқыдай бір
қалыпты болды.
3.2 Алматы қаласы
Алматы қаласы, оның ... ... ... ГМО ... ... ... ... тегіс болып келеді, ол жерде
сирек дөңестер мен ... бар. Қала ... ... ... теңіз
деңгейінен 800 м биіктікте, 3-5 км оңтүстік- шығысқа және ... ... ... ... ... аймақ басталады, ары қарай көтеріліп жотаға
көтеріліп кетеді. Жота батыс, оңтүстік - батыс жағынан ... ... ... ... ... ол ... горизонын 7-ден 100 оңтүстік - шығысқа
қарай жабады. Жотаның ең биік сызығынан станцияға дейін 30 км.
Жотаның солтүстігіндегі маңызды ... ...... 15 кмде ... ...... 18 кмде, оңтүстік-
шығыста – Ледник Тұйық-су 24 ... ... ...... 35-
кмде, оңтүстікте – Пик Алматы 20 кмде, оңтүстікте - Алматы өзені 20 ... ... ... ... 3000 м ... оның ... ... теңіз
деңгейінен 5000 м биіктікке жетеді. Тау шыңдары үстінде әрқашан қар ... ... ... мен ... бар, олар ... ... ... Ең маңыздысы Малая Алматинка өзені ол оңтүстікпен
солтүстікке қарай каланың шығыс жағында орналасқан. ... ... көп. ... ... әртүрлі шөптері көп жазықтықтар
олардан кейін құрғақ жазықтықтар, солтүстік-батыс ... 30 км ... ... құмдары орналасқан.
Топырағы – қара, қараңғы күлгін, кейбір жерлерде батпақты болып келеді.
Метеорологиялық алаң 1859-60 ... ... ... ... Ол ... ... солтүстік-шығыс жағында. ... ... ... және ... температурасы
Ауа температурасының жылдық жүрісі төселме беттің сипатына байланысты
болады. Ауа температурасының жылдық жүрісінде рельефтің сипаты мен ... ... ... мен ... ... орташа айлық және ... ... ... ... ... ... көруімізге болады. Ауа
температурасының жылдық ... ... ... ... температурасының
жылдық жүрісімен анықталады және орташа айлық, жылдық температураны
кестеден көруге ... ... |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 ... | ... |-6,8 ... |1,9 |10,8 |16,2 |20,7 |23,4 |22,3 |16,9 |9,7 |0,8 |-4,8 |8,8 | |Астана
|-17,2- |-16,7 |-10,3 |2,8 |12,6 |18,0 |20,3 |17,6 |11,4 |2,5 |-7,1 ... | ... ... ... ауа температурасының айлық жүрісінде,
минималды температура қаңтар айында, максимумы шілде айында байқалған.
Алматы ... ауа ... ... ... ... ... ... бір себебі Алматы қаласының теңіз деңгейінен жоғары
орналасуында.
Астана қаласында минимумы ... ... ... ... және ол минус
17,2°С болады.Ал максимумы жазда шілде айында плюс 20,3°С құраған. Астана
қаласында қаңтар, ақпан ... ауа ... ... ... ... айынан тамыз айына дейін ауа температурасы жоғарылаған. Ал
қыркүйек айынан бастап ауа ... ... ... ... ... ... ... 17,4 құраған.
Алматы қаласында минимум қаңтар айында минус 6,8°С болған, ал
максимумы шілде айында плюс 23,4°С құраған. ... ... ... ... біркелкі жоғарылаған, яғни қаңтар айынан наурыз айына
дейін ... ... ... ... Ал ... ... шілде айынан дейін
ауатемпературасы өскен, ал
тамыз айынан бастап ауа ... ... ... айлық және жылдық ауа температурасы
Орташа максималды ауа температурасы
Орташа максималды ауа ... ... ... ... кесте
арқылы көруімізге болады. Орташа максималды ауа температурасының
максималды мәні ... ... мәні ... байқалады.
4 кесте ... ... ауа ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 ... | |Астана |-12,6 |-11,3 |-
5,0 |9,3 |19,6 |25,3 |27,0 |24,3 |18,6 |8,5 |-3,0 |-9,7 |7,6 | ... ... |0,2 |7,1 |16,5 |21,7 |26,5 |29,7 |28,8 |23,4 |15,9 |6,2 |0,4 |14,6 | ... ... ... минималды мәні минус 12,6°С, ал максималды мәні
27,0° жылдык ... мәні ... ... ... ... мәні ... 1,3°С, ал максималды
мәні
плюс 29,7°С құрайды. Орташа максималды ауа температурасының
амплитудасы
25,7 құрайды.
Екі қаланың орташа максималды ауа температураларын салыстыра отырып
келесідегідей қортындыға келуге ... ... ... максималды ауа
температурасы Астана қаласының орташа максималды ауа температурасынан
жоғары болады. Мұның басты себебі, Алматы қаласы оңтүстікте орналасқан және
теңіз ... ... ... ауа ... ... ... ... ауа температурасы
Орташа минималды ауа температурасының жылдық жүрісі (3 сурет) бойынша
талдап келесідегідей болады: Алматы қаласының орташа минималды ауа
температурасы ... ... ... ... ауа ... ... қаласында минималды ауа температурасы қаңтар айында
байқалған, (3 кесте) яғни ... 22,0°С ... Ал ... жазда байқалған, яғни 13,4°С құрайды.
Станция |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |жылдық | ... |-22,0 ... |-15,6 |-2,4 |5,8 |11,2 |13,4 |10,9 |5,1 |-2,1 |-11,2 |-18,9 |-4,0 ... |-11,1 |-9,5 |-2,4 |5,6 |10,9 |15,2 |17,6 |16,3 |11,0 |4,6 |-3,3 |-
8,8 |3,8 | |
Алматы қаласында минималды ауа температурасы ... ... ... ... ол ... 11,1°С құрайды. Ауа температурасының максималды мәні жазда
байқалады. Оның сан мәні 17,6°С болады.
Алматы мен Астана қалаларының орташа минималды ауа температурасын
салыстыра ... ... ... ... ... ... ... минималды ауа температурасы осы қалада
байқалады. Сонымен қатар қыста Арктикадан суық ауа массасы келетіндіктен,
қыста ауа температурасы Алматы қаласымен салыстырғанда ... ... ... ауа температурасы
Орташа минималды ауа температурасы
ҚОРЫТЫНДЫ
Алматы мен Астана қалаларының ... ... және ... ... ... ... максималды және ... ... ... ... ... ... және Астана қалаларының орташа айлық ауа температурасының
максимумы шілде айында жоғары ... 2. ... ... ауа ... Алматы қаласында
максимумы шілдеде , ал ... ... ... ... ... осы айларда көрсеткіштері төмен болған.
3) 3. Орташа минималды ауа ... ... ... ... ... ... ... айында минус 13,4ºС
болады. Алматы қаласының орташа максималды ... ... ... , ... температурасы қаңтар айында
байқалады.
4) 4. ... ... ... орналасқаннан кейін қысы қысқа
және солтүстік аудандармен салыстырғанда, онша ... ... ... ... желтоқсан айынан ақпан ... ... Ал жазы ұзақ әрі ... ... жылы ... ... ... қараша айларына дейін ... ... қысы суық және ... ... яғни қаңтардан
сәуір айына дейін және қараша ... ... ... дейін
созылады. Астана қаласы ... ... жазы ... ... ... ... . ... С. П.. Петросянец М.А Метеорология и климатология.
Издательство МГУ, 1994. 520 б
2. ... С.С. ... және ... ... ... Университеті, 2007. -232 б
3. Утешова А.С. Климат Казахстана.- Л.: ... 1959. -368 ... ... ... Л.Т. ... атмосферы. –Л.: Гидрометеоиздат, 1984. 738 б.
6. Научно- прикладной справочник по климату СССР. Многолетние ... ... ... 1. –Л.: ... 1989. ... 3. ... ч. ... Климатологические справочник СССР по Казахская ССР. Физико-
Географическое описание метеорологических станций и постов.
Алматы ,1968. Вып. 18.

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1986 жылдан 2002 жылдар аралығындағы салқын кездегі Алматы және Астана қалалары бойынша ауа температурасының термикалық режимі38 бет
Алматы және Астана қалаларының физика географиялық сипаттамасы19 бет
Қазақстанның қалалрындағы атмосфераның ластану деңгейіне динамикалық бақылау3 бет
"Астана-финанс" акционерлiк қоғамы12 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет
Rixos Prezident Astanа қонақ үйі. Ұйымдық құрылымы22 бет
«Астана: жас қала - жастар қаласы»42 бет
«Ата-тек-Астана» шағын бизнес орталығының басқару жүйесін талдау43 бет
«Атмосфераның құқықтық режимі»16 бет
«Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардың құқықтық режимі»19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь