Стратегиялық басқару есебінің жүйелерін зерттеу, оны қолдану жолдарын анықтау

Кіріспе
1 Кәсіпорындағы басқару есебін жүргізу, оның мәні мен экономикалық көрсеткіштерге тигізетін әсері

1.1 Басқару есебінің экономикалық мәні, маңызы және міндеттері
1.2 «Агрофирма Жаңа Ақ даланың» экономикалық жағдайы мен
оның сипаттамасы
1.3 Ұйымның есеп саясаты
2 Стратегиялық басқару есебінің ұйымдағы маңызы мен алатын орны

2.1 Стратегиялық басқару есебінің маңызы мен кәсіпорынның ұйымдастырушылық құрылымының мәні
2.2 Стратегиялық басқару есебінің ұйымның стратегиясымен өзара байланысы
2.3 Кәсіпорынның ұйымдастырушылық құрылымының стратегиялық түрлері
3 Стратегиялық басқару есебінің жүйелері және қаржылық нәтижелердің есебі
3.1 Стратегиялық басқару есебі жүйелерін зерттеу және оны
қолдану
3.2 Ұйымның қаржылық нәтижелерінің есебі
3.3 Ұйымның қаржылық ағындарын басқарудағы стратегиялық басқару есебінің орны
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
ҚОСЫМША А
Нарықтық экономика – ресурстың барлық материалдық және қаржылық түрлерін ұтымды пайдалануды көздейді және олар кәсіпкерлік іс-әрекеттің күтілетін нәтижесін қамтамасыз етуі тиіс.
Басқару есебі – кәсіпорынның қолда бар ресурстарын пайдалануды меншік иесі тарапынан бақылауға бағытталған. Мұнда ең алдымен, шығындарды, қорытынды нәтижені және олардың тиімділігін білу маңызды. Сонымен қатар, басқару есебінің көмегімен қаржылық, материалдық және еңбек ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіндік бар.
Кәсіпорындар іс жүзінде жоспарлау мен өзіндік құнды калькуляциялау саласындағы мамандарды тартпайды, бұл шаруашылықты тиімсіз жүргізуге, ал кейде банкротқа ұшырауға әкеледі. Бақылаусыздық пен жылдам ақша алу кезі өтеді, оның орнына шаруашылық жүргізудің өркениетті формасы келеді, ол меншік иелерін әуелі шығыстар мен кірістерді санауға, содан кейін ғана шешім шығаруға мәжбүр етеді.
Бізге белгілі, әлемдік тәжірибеде көпшілік мақұлдаған басқару шешімдерін қабылдауға және оларды зерттеуге менеджерлердің қажеттіліктерін қамтамасыз ететін ақпараттық жүйе – басқару есебі болып табылады.
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі: ұйымның қаржылық нәтижелерін реттеуде стратегиялық басқару есебінің маңызы зор. Стратегиялық шешімдерге демеу беруден өзге, стратегиялық басқару есебінің жақсы жүйесі – компания басшылығын бизнес қызметінің қаржылық нәтижелерін көрсететін тиісті көрсеткіштермен қамтамасыз етіп отыруында. Бұл көрсеткіштер бизнес алдында тұрған басым стратегиялық мәселелерге байланысты өзгеріп отырады. Онымен қоймай, экономикалық және басқарушылық тиімділікті бағалаудың әртүрлі көрсеткіштерін қажет етеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: стратегиялық басқару есебінің жүйелерін зерттеу, оны қолдану жолдарын анықтау, стратегиялық басқару есебінің ұйымдар үшін маңыздылығын, сондай-ақ, оның ұйымның қаржылық ағындарын басқарудағы орнын зерттеу және кешенді ғылыми дәлелденген ұсыныстар жасау.
Қойылған мақсатқа сәйкес келесі міндеттер анықталады: ұйымның қаржылық жағдайы туралы толық әрі шынайы ақпарат алу; пайдаланушыларға ол ақпаратты дер кезінде жеткізу; стратегиялық басқару есебінің негізінде бәсекелестерді, сыртқы ортаны, экономикалық, саяси жағдайларды зерттеу;
Басқару процесі әрқашан сәтті бола бермеуі мүмкін. Жоспар да ойлағандай орындала бермеуі мүмкін. Сондай-ақ, адамдар да өзіне қатысты құқықтар мен міндеттерді дұрыс қабылдай бермейді. Ұйымдастыру –қоршаған орта жағдайының өзгеруіне қарай бейімделуі тиіс. Барлық ұйымдар мен кәсіпорындар өз қызметінде белгілі бір мақсатты көздейді.
1. Скоун Т. Управленческий учет. М.: издательское объединение «ЮНИТИ», 2003
2. Ковалев В.В. Введение в финансовый менеджмент. – М.: Финансы и статистика, 2000. - 768 с.
3. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық.- Алматы, 2007. – 296 б.
4. Кит Уорд. Стратегический управленческий учет/перевод с англ. – М.: ЗАО «Олимп-Бизнес», 2002. – 448 с.
5. Назарова В.Л., Жапбарханова М.С., Фурсов Д.А., Фурсова С.Д. Басқару есебі: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2005. – 298 б.
6. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» Заңы. 28 ақпан 2007 жылғы № 234-III (өзгертулерімен және толықтыруларымен).
7. Тренев Н.Н. Управление финансами. М.: издательское объединение «ЮНИТИ», 2003
8. Фадеева Ю.В., Использование методов оптимизации управленческого учета в деятельности руководителей предприятия» // Управленческий учет №3, 2005. – 8 бет.
9. Управленческий учет/Под ред. В. Палия и Р. Вандер Вила.-М.:ИНФРА-М, 2002-480с
10. Николаева О.Е., Алексеева О.В. Стратегический управленческий учет. –М.: Едиториал УРСС, 2003. – 304 с.
11. В.К.Радостовец, В.В. Радостовец, О.И. Шмидт «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп», - Алматы, 2002
12. Сборник бухгалтерских проводок / Алматы: ТОО «Издательство LEM», 2009.-160с.
13. Крылов С.И., «Стратегический управленческий учет и его роль в управлении финансовыми потоками организации» // Управленческий учет №3, 2005. – 7 бет.
14. Экономикалық орысша-қазақша сөздік/ Жалпы редакциясын басқарған академик А.Қошанов – Алматы: Дайк-Пресс, 2008.
15. Орысша-қазақша электрондық сөздік «www.sozkomek.kz».
16. Управленческий учет для эффективного менеджмента, В. В. Иванов, О. К. Хан, Москва Инфра - М 2007, - 208с.
17. Карпова Т.В. Основы управленческого учета. Учебник. – М.: ЮНИТИ, 2001.
18. Шеремет А.Д., Кондраков Н.П., Шапигузов С.М. Управленческий учет. – М.: ИД ФБК - Пресс, 2004.
19. Мескон М., Альберт М., Хедоури Ф. Основы менеджмента. - М.: Дело, 2001.
20. Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспары. – Алматы: Орталық бухгалтерлер үйі, 2009-80б.
        
        Кіріспе
Нарықтық экономика – ресурстың барлық материалдық және ... ... ... ... және олар ... іс-әрекеттің
күтілетін нәтижесін қамтамасыз етуі тиіс.
Басқару есебі – кәсіпорынның қолда бар ресурстарын пайдалануды меншік
иесі тарапынан ... ... ... ең ... шығындарды,
қорытынды нәтижені және олардың тиімділігін білу маңызды. Сонымен қатар,
басқару есебінің көмегімен қаржылық, ... және ... ... ... ... бар.
Кәсіпорындар іс жүзінде жоспарлау мен ... ... ... ... ... бұл шаруашылықты тиімсіз
жүргізуге, ал кейде банкротқа ұшырауға әкеледі. Бақылаусыздық пен жылдам
ақша алу кезі ... оның ... ... ... ... ... ол меншік иелерін әуелі шығыстар мен кірістерді ... ... ғана ... ... ... ... белгілі, әлемдік тәжірибеде көпшілік мақұлдаған басқару
шешімдерін қабылдауға және оларды зерттеуге менеджерлердің қажеттіліктерін
қамтамасыз ... ... жүйе – ... есебі болып табылады.
Дипломдық жұмыс тақырыбының ... ... ... ... ... ... есебінің маңызы ... ... ... беруден өзге, стратегиялық басқару есебінің
жақсы жүйесі – ... ... ... ... қаржылық нәтижелерін
көрсететін тиісті көрсеткіштермен қамтамасыз етіп отыруында. ... ... ... ... ... ... мәселелерге
байланысты өзгеріп отырады. Онымен қоймай, экономикалық және басқарушылық
тиімділікті бағалаудың әртүрлі ... ... ... ... ... ... басқару есебінің жүйелерін
зерттеу, оны қолдану жолдарын анықтау, ... ... ... үшін ... ... оның ... қаржылық ағындарын
басқарудағы орнын зерттеу және кешенді ғылыми дәлелденген ұсыныстар жасау.
Қойылған мақсатқа сәйкес ... ... ... ... ... туралы толық әрі шынайы ақпарат алу; ... ... дер ... ... ... басқару есебінің негізінде
бәсекелестерді, сыртқы ортаны, экономикалық, саяси жағдайларды зерттеу;
Басқару процесі әрқашан сәтті бола ... ... ... ... ... ... мүмкін. Сондай-ақ, адамдар да өзіне қатысты
құқықтар мен міндеттерді дұрыс қабылдай ... ... ... жағдайының өзгеруіне қарай бейімделуі тиіс. Барлық ұйымдар мен
кәсіпорындар өз қызметінде ... бір ... ... Ұйым басшысы
өзінің алдына қойған мақсатына жеткенін, өз қатесін және ... ... ... ең ... ... ... жүзеге асыруы тиіс.
Әрбір ұйым болашақта пайда тауып, ... ... жабу үшін ... қатар жоспар құрып, ол жоспардың жоғары деңгейде ... ... Көп ... ... ... ... ... – алдағы кезеңге жоспардың дұрыс құрмауында. Негізінде жоспарды –
істі жүзеге ... ... ... қою, оны іске ... жолдарын
қарастырып, ішінен дұрысын таңдап алу деп түсіну керек.
Стратегиялық басқару есебінің шеңберінде ұйым өзінің қызметін,
әрекетін ... ... ... бизнес-ортаны (бәсекелестерді,
тұтынушыларды, сыртқы ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырады. Демек, сыртқы ортаны зерттеу
арқылы ... ұйым ... ... анықтап, оларды жоюға ... ... ... ... жасалған жоспарға тиісті өзгерістер
енгізіп, болашақта алға қойған мақсаттарға жету үшін іс ... ... ... ұйымның нарықтағы стратегиялық позициясы, сонымен бірге
аталған ұйымның құндылықтарының ... ... ... ... шаруашылық әрекетіне әсерін тигізетін сыртқы факторларға
шоғырлану – ... ... ... дәстүрлі есептен ерекшелейтін
негізгі элемент. Сондай-ақ, мұнда ұйымның рыноктағы стратегиялық ... ... ... және ұйым ... ... түрде бір
жүйеге енгізілуі ескеріледі. ... ... ... ... бір ... тек қана ... ... алуға тиісті, шешімдер қабылдайтын
адамдардың мүдделерінде жасап шығарған жөн. Бұл сөз ... ... ... ... ... ... ... Өкінішке орай, басқару
есебінің көптеген жүйелері, мысалы, өнімдер мен клиенттер ... ... ... бөлінетін кезде сегменттің табыстылығын талдаған
жағдайда, мүлдем міндетті емес ... ... ... ... ... қабілетті болып келеді. Жүйені дұрыс жасап ... ... ... ... және шешімнің қабылдануы үшін жауап беретін
басшылармен тығыз ... ... ... ... ... басқару есебін ... оның мәні ... ... ... әсері
1.1 Басқару есебінің экономикалық мәні, маңызы және міндеттері
Басқару есебі - ... ... ... ... ... ... реттеу мен шешім қабылдау процесі арқылы жүзеге ... ... ... қаржылық, материалдық және ... ... ... деген үлкен ұғым жатыр.
Нақ басқару есебі кәсіпорындағы міндетті қызметпен тығыз байланысты
методологияға негізделеді, оның үстіне, басты ... ... ... бағалау және өнім мен өндірістің пайдалылығын ... ... ... шығындарды басқару есебіне аударады.
Осылайша, басқару мақсатымен есептің ақпаратты өзгерту қажеттілігіне
байланысты нормативті есеп орнына, әрине басқару ... ... ... ... ... алсақ былайша жіктеуге болады:
өндірістік ресурстар, шаруашылық процестер мен ... ... ... өндірісті басқарудың бүкіл ... ... ... ... ресурстар кәсіпорынның шаруашылық қызметі барысында адам
еңбегінің мақсатқа сәйкестілігін қамтамасыз ету ... ... ... біріктіреді:
1. Негізгі құралдар – еңбек құралдары (машиналар, жабдықтар,
өндірістік , ғимараттар және т.б.) , ... ... мен ... және т.б), ... ... мен ... Материалдық емес ресурстар – мерзімнен бұрын қаржы бөлінген
объектілер (жерді пайдалану құқығы, патенттер, лицензиялар, ... және ... ... ...... ... көмегімен өндіріс
процесінде өңдеуге арналған еңбек жарақтары;
4. Еңбек ресурстары – кәсіпорынның осы шақта бар нақты ... ... ... ... ... пен ... ... еңбек ресурстарын
пайдалану.
Шаруашылық процестер мен ... ... ... ... ... іс-әрекетін білдіреді.
Оларға іс-әрекеттің мынадай түрлері жатады:
1. қамтамасыз ету-дайындау;
2. өндірістік;
3. қаржылық-өткізулік;
4. ұйымдастырушылық.
Басқару есебінің мәні – ... мен ... ... бақылауды және кәсіпорынның болашақ даму мәселелерін үйлестіру
мен шұғыл басқару шешімдері үшін ақпаратты ... ... ... ... ... ... – ұйымның шаруашылық қызметінің шығындары
мен қорытындылары, баға белгілеу, бюджеттеу мен ішкі ... ... ...... өндірістік мақсаттарға жетуге
жауапты менеджерлерді тиісті ақпаратпен қамтамасыз ету. ... ... ... және адам ресурстарын басқару қажет. Ал ... ... ... ... ... ... Басқару есебі – қаржылық есепті
кеңейтеді және фирманың ішкі операцияларында қолданылады.
Басқару есебінің ... ... ... ... ... ... оның ... бөлімшелерінің шаруашылық қызметінің шығындары мен
нәтижелері ... ... ... мен ... ... ... ... қабылдау үшін ақпарат ұсыну. ... ... ... ... ... ... ... қабылдау, оны жүзеге
асыруды есепке алу, бақылау, талдау және реттеу функцияларын толығымен
қамтиды.
Талдауды ... үшін ... ... және ... ... ... ... талаптарға сай болуы тиіс: атаулылық,
оперативтілік, дер кезінде айқын сенімділік, ... ... ... ... ... ... үнемділік, жүйелілік.
Басқару есебінің принциптері:
1. ұйым іс-әрекетінің үздіксіздігі;
2. жоспарлау мен есептеуде бірдей өлшем бірліктерін пайдалану;
3. құрылымдық бөлімшелермен тұтастай ұйым қызметінің шығындары
мен ... ... мен ... ... ... мен беру барысында бастапқы және аралық
мәліметтердің жалғасты сабақтастығы мен көп ... ұйым ... ... жүйесін ұйымдастыру;
6. ұйымның өндірістік және коммерциялық циклдарын көрсететін
мерзімділік;
7. шығындар мен ... ... ... ... ... ... ... экономикаға көшу кәсіпорын ішінде де, оның сыртында да пайда |
|болатын ақпарат көлемін едәуір ... ... ... ... ... |
|кәсіпорындар тарапынан кәсіпорынның қызметіне немесе оның қызметінің ... ... ... ... ... ... ... белгілі|
|бір жағдайлар мен талаптарда өнімді өткізу мүмкіншілігі, бұл өнімнің ... ...... ... ету, ... ... ... техникалық дайындығы, өндіріске шығындар мен белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... алуға негізделген кәсіпкерлікті дамыту |
|және қазіргі нарықта тауар өндірушінің бәсекеге қабылетті ... ... ... ... ... және әдістемелік негізінің мәселелері|
|қажетті ақпаратты қалыптастыруға нақты көзқарасты талап етті. Бухгалтерлік |
|есептің қазіргі ... ... ... ... ... ... |
|қамтамасыз етуде. Кәсіпкерлік қызметті басқару механизмі технологиялық, |
|жоспарлы, есептік – ... ... ... іске ... |
|Ұйымдарда оның құрылымдық бөлімшелерінің болашақтағы ... ... ... ... есептеулер, ішкі есеп берулер негізінде жүргізіледі.|
|Сонымен қатар, басқару персоналын қамтамасыз етуге арналған ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... Өндірістік ұйымдар|
|ішінде ақпараттық қамтамасыз етуге бағытталған бухгалтерлік есепті ... ... ... ... ... ... ... ішінде, оның|
|құрылымдық бөлімдеріндегі процестердің ағымдағы жағдайы туралы есеп ... ... ... ... ... ақпарат өндірістік, |
|технологиялық операцияларды табысты ... ... тек қана ішкі ... ... ... ... жағдайлардың қысқа және ұзақ мерзімді кезеңдегі ... ... ... үшін ... болып табылады. ... ... тек ... ғана ... қоймай, жабдықтау процесі, |
|өндіру және өткізу немесе қызмет ... де ... ... ... ... ... ... нақты жұмыстар жүргізіледі, сондықтан ақпаратты |
|дайындауды әр процестің ішіндегі жұмыс түрлері бойынша жүргізу қажет. ... ... ... ... пайдаланумен қатар, жоспарлауға, |
|талдауға, бақылау мен болжауға жатқызылатын жұмыс түрлеріне сәйкес ... есеп ... ... аналитикалық ақпараттардың кең көлемін |
|дайындау қажеттігі туындайды. Мұндай функцияларды ... ... ... |
| |
| ... ... Жаңа Ақ ... ... ... ... сипаттамасы
“Агрофирма Жаңа Ақ дала” ... ... ... ... ... бойынша заңды тұлға болып табылады.
Агрофирма 2008 жылы 7 ақпан күні ... ... ... ... толық атауы – “Агрофирма Жаңа Ақ ... ... ... орыс тіліндегі толық атауы – Товарищество с ... ... Жана Ак ... ... ... 1) ... Қазақстан облысы, Арыс
қаласы, Ақдала ауыл мекені. 2) Оңтүстік Қазақстан облысы, Қапшағай ... ... ... ... ... жету үшін ... қызмет
түрін жүзеге асырады: жаңа инновациялық технологияларды қолдану арқылы
ауыл шаруашылық өнімдерін егіп, ... ... ... ... ... га), жуа (100 га), бау жеміс ағаштары (алма 220 га, ... 20 ... 10 га, өрік 20 га). Жаңа ... ... ішінде: тамщылап
суғару жүйесі Израиль мемлекетінен; суғару насостары ... ... ... үшін ... ... ... қоймалары: (сыйымдылығы 6400
тонна) жуа үшін Голландия ... ... Жаңа Ақ ... ... ... ... кезде оның жарғылық капиталы 200 000 (екі жүз мың) ... ... 50% ... ... ... ... құрамында болса,
қалған 50% жеке кәсіпкерлерге бөлініп берілген. Жарғылық капиталдың 80 000
теңгесін ... ... ... ... ал 120 000 ... жеке
кәсіпкерлердің есебінен. Жалпы ақша, бағалы қағаздар, ... ... ... ... жер пайдалану құқығы мен өзге ... ... ... ... салым бола алады. Салымды жеке мүліктік
емес құқықтар және өзге де материалдық емес игіліктер түрінде салуға рұқсат
етілмейді. ... ... ... ... ... салу жөніндегі
міндеттерін жыл бойы орындамаған ... ол ... ... ... төленбеген бөлігінің сомасына серіктестікке тұрақсыздық
төлемін төлеуге міндетті. Тұрақсыздық ... ... ... ... оның тиісті бөлігінің орындалу күніне алғанда
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қайта ... ... ... ала ... ... ... басты мақсаты – таза ... ... ... ... пайдалану және өндірісті ... ... ... ... ... сапалы өнім түрлерін ұсыну және ... қол ... ... ... ... ... есептеме негізінде оның бір ... ... ... анықталады. Серіктестіктің өзінің бір жылғы
қызметінің нәтижелері бойынша алған таза кірісі ... ... ... ... ... залалдарды оны құрған ... ... ... ... жағдайда Қатысушы залалдарды өтеу көздері
туралы шешім қабылдайды.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктегі бухгалтерлік есеп ... ... ... мен ... ... ... жалпылау
мен тіркеуді көрсетеді. Ол төмендегі құжаттарға сүйене отырып ... ... ... 26 ... 2004 жылы №2372 «Бухгалтерлік есеп және
қаржылық есептілік туралы» Заңы;
ә) Халықаралық бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... есеп және қаржылық есептілік туралы басқа
да нормативтік және құқықтық актілері;
в) жұмыс шот жоспары.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің ... ... ... ... құрылуы келесідей қағидаларға сәйкес болуы тиіс:
- есептелуі, осыған сәйкес кірістер мен шығыстар ... ... және ... ... келіп түсуі немесе пайда болуымен
(ақшаның келуі немесе төлеудің негізінде емес) көрініс ... ... ... ол ... қызметін жалғастыру үшін
немесе қызметін тоқтататын жағдай ... бұл ... ... ... ашып ... сапалы мінездеме: маңыздылығы, ақиқаттық, салыстырмалылық,
дәйектілігі.
Есепті кезең күнтізбелік жыл болып ... ... ... үшін ... ... ай ... және ... сайын жүргізіледі.
Бухгалтерлік есептің мақсаты:
1. Тікелей басқару, шаруашылық қызметінің барысын, іскерліктің
нәтижесін, толық және оның ақпаратпен қалыптастырып, ... ... ... ... ... салық және басқа ... ... ... танытқан мекемелермен жеке тұлғалардың
пайдаланулары үшін.
2. Мүмкіндіктердің нақтылы бары және қозғалысы жөнінде бақылау,
материалдардың, ... және ... ... ... ережеге сай,
нормативпен және мөлшерімен дұрыс пайдалануы.
3. Шаруашылық-қаржылық кемшілік жағдайларды ... ... ала ... ... және ішкі бар ... ... қызметті ұйымдастыру. Есепті Cеріктестіктің ... ... ... лауазымдық міндеттері лауазымдық
нұсқаулармен регламенттеледі.
Бухгалтерлік есепті жүргізу автоматтандырылған есеп жүйесін ... іске ... ... ... 5 ... ... 1 бас
есепші, 1 бас есепшінің орынбасары, 1 ... ... ... 1
материалдық есепші және кәсіпорынның базасы Арыс қаласы Ақдала ауылында
болуына байланысты ол ... тағы бір ... бар. ... ... ... ... ... басқарады.
Серіктестіктегі бухгалтерлік құжаттарға: бастапқы ... ... ... ... есеп беру, есеп саясаты кіреді.
Құжаттардың ретімен қозғалысы, орындаушылар тізбесі, бухгалтерияға
өткізу мерзімі, құжаттарды өңдеу және есеп ... ... өтуі ... ... ... ... ... балансты жасау және есеп беру
бәріде құжаттар-айналымын тудырады. Құжаттар-айналымы бекітілген ... ... оны ... ... ... ... ... қажет. Акционерлік Cеріктестіктің бірінші басшысы, егерде
өкілетті тұлғаның ауысатындай жағдайы ... ... ... ... және қаржылық-есептесу құжаттарға қол
қоюға құқықты тұлға.
Қаржылық есеп ҚР-сы ұлттық валютасымен құрастырылады.
Ақша айналымының есебін ... ... және ... тәсілді
пайдалану арқылы, ХҚЕС 7 «Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп ... ... ... Маңызды қателіктер мен түзетулер есеп саясатында
дәлдеп түзету жиынтығын шығару, ХҚЕС 8 ... ... ... есеп
пен қателіктерге өзгеріс» сәйкес келуі керек, тек ... ... ... ... ... кезде, немесе осы қате белгілі бір кезеңге әсер
етсе, немесе кумулятивтік әсер ... 10 ... ... ... кейінгі оқиға» сәйкес ұйым қаржы
есебіндегі мәліметтерді анықтайды, есеп ... ... ... ... ... ... енгізу үшін және қаржы есебіндегі мәліметтерді
анықтамайтын салдарын көрсету үшін есеп берген мезгілден кейінгі ... ... Жаңа Ақ ... ... ... ... мақсаты – ол пайда табу болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп
берудің басқа да ... ... ... ... ... ... және ... емес қызметінің нәтижесінде таза пайда
қалыптасады. ... Жаңа Ақ ... ... таза пайдасын біз келесі
кесте мәліметтері бойынша көре аламыз.
Кесте 1. Агрофирма Жаңа Ақ ... ... ... ... жылғы негізгі экономикалық көрсеткіштері [қосымша Б].
|№ | | | ... | |
| ... ... ... кезең|кезең |Өсу қарқыны |
| | | | ... ... | | | | |
|1 ... ... мен | | |327881 |
| ... ... ... |157 893 | |
| ... ... мың | | | |
| ... | | | |
|2 ... өнім мен | | |218040 |
| ... ... |85 907 | |
| ... ... | | | |
| ... мың теңге | | | |
|3 | |789721 | 243800 | |
| ... ... мың | | |545921 |
| ... | | | |
|4 ... пайда, мың теңге| | | |
| | |113 307 |1 649 |111658 |
|5 ... | 37 |2 |51 |
| ... % | | | ... 1-де көрсетілген мәліметтерге сәйкес ұйымның кірісі есепті
кезеңде өткен кезеңмен салыстырғанда өскенін байқай аламыз. Таза ... ... ... ... ... Бұл ... көріп отырғанымыздай
111658 мың теңгеге артқан. Кестеде көрсетілген мәліметтерге ... ... ... шаруашылық қызметінің нәтижелері жағымды көрсеткіштерге
тең.
Ұйымның сату рентабельділігі – бұл ... ... ... ... екендігін сипаттайды. Кесте 1-ден көріп отырғанымыздай
2010 жылы есепті кезеңде ... ... 37% ... ал өткен
кезеңде ол көрсеткіш 2% ғана болған. Рентабельділікті талдау жүргізудегі
негізгі ақпарат базасы-бухгалтерлік ... ... ... бұл түрі тек өнім ... ... ... аналитикалық есебін
жүргізу барысында анықтауға болады.
Жоғарыда көрсетілген кестенің мәліметтеріне байланысты келесідей
қаржылық қызметтің нәтижесін сурет 1-ден көре ... 1. ... ... ... ... ... бар мәліметтер негізінде ұйымның негізгі ... ... ... ... ... ... қор қайтымдылығын және
оған кері көрсеткіш қор ... ... Қор ... негізгі
құралдың бір теңгесіне келетін өнім көлемін сипаттайды. Ал қор сыйымдылығы
шығарылған ... бір ... ... НҚ құнын сипаттайды.
Қор қайтымдылығы = өнім көлемі / НҚ орташа жылдық құны;
Қор сыйымдылығы = НҚ орташа жылдық құны / өнім ... = таза ... / ... өнім мен көрсетілген
қызметтердің өзіндік құны;
Жоғарыдағы формулаға сәйкес сандық мәліметтерді қойып, екі көрсеткіштің
мәнін ... ... = 485774 / 2479972 = ... ... = 2479972 / 485774 = ... = 113307 / 303947 * 100% = 37% ... ... ... ... ұйымның қор сыйымдылығының жылдық
көрсеткіші 5,11-ге тең, ал қор ... ... тең ... ... Жалпы
қор қайтымдылығын анықтағанда өнімнің көлемі құндық, заттай және шартты
өлшемдермен есептелуі мүмкін.
Серіктестіктің ... ... ... ... ... және ... есебі туралы» заңнамасына сәйкес есепті құрайды. Атқарушы
орган жыл сайын акционерлердің жалпы жиналысына өткен ... ... ... және ... ... ... кеңесі жылдық қаржы есебін
акционерлердің жылдық жалпы жиналысы өтетін күнге ... отыз ... ... ала бекітуі керек. Серіктестіктің жылдық қаржы есебі
акционерлердің жылдық жалпы жиналысында соңғы рет ... ... ... ... бетінде жылдық қаржы есебін уәкілетті ... ... ... ... ... есеп ... Жаңа Ақ дала” ЖШС-нің есеп ... ... 28 ... 2007 ... № 234-III ... есеп ... ... заңына сәйкес құрылған. Сондай-ақ, ұйымның ... ... ... ... ... ... көрсетудің альтернативті әдістерін ұсынатын Халықаралық қаржылық
есеп стандарттары (ХҚЕС) есеп саясатын құрастырудың базасы болып табылады.
Есеп саясаты – бұл ... ... ... мен ... ... ... ... талаптарға, бухгалтерлік есеп
стандарттарына, бухгалтерлік есептің типтік шоттар ... ... ... мен қызметінің ерекшеліктерін ескере отырып бухгалтерлік есепті
жүргізу мен ... ... ... үшін ... ... мен ... саясатын қалыптастыру әрбір стандартта ұсынылатын әдістердің
біреуін таңдап алу және оларды негіздеумен түсіндіріледі [3].
Есеп саясатын ... ... ... ... ... ... ... есеп және
аудит методологиясы жөніндегі департаменті, Қазақстан Республикасының
бағалы қағаздар жөніндегі ұлттық комиссиясы, ... ... ... министрлігі, Қаржы министрлігінің ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Аудиторлар ... ... ... ... ж .б.
Бұл органдар өз құзіреттерінің шегінде әртүрлі ережелер, нұсқаулар
және басқа да ... ... ... ... бәрі қосыла келе
есеп саясатын қалыптастыруға мүмкіндік ... ... ... пен салық салудың ағымдағы, сондай – ақ, ... ... ... ... ... ... Жаңа Ақ ... ЖШС Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне
сәйкес негізделіп құралған заңды тұлғасы және ... ... ... ... заңы ... ... және
басқада Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актісі болып
табылады.
Есептіліктің ... ... ... ... есептілік түрлеріне бөлінеді:
а) Қаржылық есептілік – ... ... ... ... жүргізіледі, яғни қаржы – шаруашылық қызметінде барлық
шығындар мен ... ... ... ... ... үшін ашық және ... ... бойынша тәуелсіз аудиторлар мен мемлекеттiк ... ... ... ...... ... бойынша басқарушының
тапсырмасын орындау үшін ... ... және ... ... перспективалық жағдайлардың анықтамалары арқылы орындаймыз, сонымен
қатар тиімді ... ... ... үшін ... ... ...... заңы бойынша бухгалтерлiк есептiң
қорытынды нәтиже ... ... ... және ... әдіс
есептіліктерін ескермейді. Есептiң мәліметтерін бекіту кезінде ... ... осы ... ... ... ... есеп – қаржы есепке алуының мәлiметтерiне
негiзде жүргізіледі, ол ... ... ... ... ішкі ... белгіленген міндеттер:
1) Серіктестіктің шектеулі ресурстарын тиімді түрде үлестіру мақсатымен
табыстың, шығынның ... ... ... мен инвестициялардың
орталықтарын белгілеу.
2) қаржылық және қаржылық емес ... ... ... ресурстардың есебі мен бақылау жүйесін ұйымдастыру.
3) іс-жүзіндегі нәтижелерді жоспарлық және болжамдық мәліметтермен
салыстыра отырып талдауға негізделумен соларға баға беру және ... ... ... үшін ... ... заңды
аспаптарын қалыптастыру мен енгізу.
«Агрофирма Жаңа Ақ дала» ЖШС-де табыстың, шығын мен ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізіліп отырады.
Серіктестіктің түрлі қызметінің, операциялары мен оқиғалардың ... ... мен ... ... өзгешеленеді, ал қаржылық
нәтижелердің элементтерін ашып көрсету қол жеткізілген нәтижелерді түсінуге
және келешектегі ... баға ... ... ... желілік
баптар пайда мен залал туралы есеп беруге енгізіліп отырады, ал ... мен ... ... ... қаржылық нәтижелерін түсіндіру
үшін қажетінше өзгертіліп отырады.
Басқармалық есеп – бұл экономикалық ... ... ... есепке алу мәліметтерін, сала мен нарықтың даму болжамдарын
үйлестірілген ... ... ... ... ... алу ... ... Басшылығына, соның шектеулі ресурстарды ... ... ... ... ... ... арнап ұсынуға
арналған.
Басқармалық есептің мақсатына ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар оны жоспарлық және болжамдық көрсеткіштермен
салыстыра отырып, алға қойылған ... мен ... ... ... ... қабылдау және тиісті әрекеттерді жүзеге асыру
мақсатында ұсыну ... ... ... ... басты мақсаттарының
біріне қатыстырылған ресурстардың енгізілу сәтінен бастап дайын өнімнің
шығарылу сәтіне ... ... ... ... ... ... ... арқасында біздің клиенттерімізге негізгі
қызметтерді ұсынуға қатыстырылған ... ... ... ... ... мен ... сондай-ақ сату циклдерінің көлемін арттыру мен
оларды жеделдету жатады.
Басқармалық есептің негізгі принциптері.
Басқармалық есептің ... ... ... ... ... үшін ... ... ақпараттың
аяқталғандығы. Қарастырылып отырған мәселе бойынша шешім қабылдауға ... ... ... ... ... ... Ақпараттың қабылданып отырған шешімдерге қатысты қисындылығы.
Ақпаратты (есеп берулерді) қарастырылып отырған ... ... ... ... жол ... ... ... қабылдау үшін уақытында ұсынылуы. Ақпарат ол
шешім қабылдау және тиісті әрекеттерді жүзеге асыру процесі үшін ... ... ... ... ... табылады.
4. Мәліметтердің қабылданып отырған шешімнің деңгейіне сәйкес
келетіндей деңгейдегі ұқыптылығы (толық көрсетілу дәрежесі) – ... ... ... ... ... болса, мәліметтер де соғұрлым аз
болады. Кезеңнен кезеңге ауысқан сайын ... ... ... ... ... олар ... ... пайдаланушыларға бұл туралы
хабарлап отыру керек.
5. Қабылдау үшін түсінікті болуы – ақпарат (есеп берулер) дәл ... ... ... тиіс.
6. Елеулі факторлар мен фактілер оларға көңіл бөлініп отыратындай және
шешім қабылдау кезінде ескеріліп отыратындай етіп ... ... ... ... ... Есеп берулерді (ақпаратты) артық ... ... жол ... есеп беру ... ... ... адамдарға
ұсынудың бағытталғандығы және ұсыну арналары. Басқарушылар қабылдап отырған
шешімдердің түрлері мен олар алып отырған басқармалық есептілік түрлерінің
арасында ... ... ... ... ... мен залал туралы есеп беру.
Пайда мен залал туралы баптардың барлығы ... ... ... ... өлшем бірліктерінде көрсетілуі тиіс. Осылайша, сомалардың
барлығы оларға табыстың немесе ... бабы ... ... көрсетілген күннен бастап бағалардың ... ... ... ... ... ... ... мен залал туралы есеп беруге кем ... ... ... ... ... ... өзіндік құн;
в) жалпы пайда;
г) өткізу шығындары, жалпы және әкімгерлік ... ... ... ... ... займдар бойынша шығындар;
ж) бағамдық айырма бойынша таза пайда ... ... ... ... бойынша ескеріліп отыратын қауымдасқан
компаниялар мен біріккен қызметтің пайдасы мен залалының үлесі;
и) өзге түрдегі табыс пен шығын;
к) салық салуға дейінгі пайда ... ... ... ... ... ... кезең ішіндегі таза пайда немесе залал.
Қосымша желілік баптар, тақырыптар мен аралық сомалар пайда мен
залал ... есеп ... ... ... ... ... стандарты
бойынша талап етілсе, немесе мұндай ұсыну компания қызметінің қаржылық
нәтижелерін шүбәсіз түрде ... үшін ... ... ... ... ... ... баптарды ұсыну Қазақстан Республикасының ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады.
Серіктестіктің түрлі қызметінің, операциялары мен оқиғалардың ... ... мен ... ... ... ал қаржылық
нәтижелердің элементтерін ашып көрсету қол жеткізілген нәтижелерді түсінуге
және ... ... баға ... ... ... ... ... мен залал туралы есеп беруге енгізіліп отырады, ал баптардың
атаулары мен ... ... ... қаржылық нәтижелерін түсіндіру
үшін қажетінше өзгертіліп отырады.
Серіктестік табыс пен шығынның ешбір нысанын не қаржылық есептіліктің
өзінде, не ... ... ашып ... ... ... нысан ретінде ұсынып отырмауы тиіс.
Қаржылық есептілікке арналған ... ... ... ... ... ... бойынша топтастырумен
ашып көрсетіп отырады, алайда олар мұнымен шектелмейді:
а) қызметкерлерге қатысты шығындар;
б) коммуникациялық ... ... ... ... және ... емес ... тозуы;
г) шикізат пен материалдар;
д) негізгі құралдарды жөндеу және күтіп ұстау;
е) ... ... ... ... ... ... және ... қызметтер;
и) іс-сапарлық шығындар;
к) банкілік қызметтерге жұмсалған шығындар;
л) өзгесі.
2 Стратегиялық басқару есебінің ... ... мен ... ... ... ... ... маңызы мен кәсіпорынның
ұйымдастырушылық құрылымының ... ... ... ... ... ... ... болжауға және бақылаудың ұйымдастырылуына негізделген
және келесідей ... ... алға ... ... ... ... жоғары қаржылық нәтижелерге қол жеткізу;
- ... ... ... және ... ... ... байланысты басқару есебін жетілдіріп, дамыта отырып,
стратегиялық есеп оны жаңа ... ... ал ... ... ... – өз ... өнеркәсіптік салада стратегиялық басқару
бухгалтериясының құрылуын талап етеді.
Оның негізгі ерекшеліктері: стратегиялық ... ... ... ... ... ... және ... қолда бар
мүмкіндіктерді, ақпараттарды барынша қолдану және ... ... ... ... ... талдау болып табылады.
Қазіргі заманға сай ... ... ... стратегиялық
басқару есебінің төмендегідей негізгі бағыттарының пайда болуына және
дамуына алып келді:
- сыртқы басқарудың ... есеп ... ... ... және ... ... ... ақша ағынының және төлем қабілеттілігінің стратегиялық есебі;
- қауіп-қатерді ... ... ... ... ... ... есебі;
- бәсекелестік ұстанымның стратегиялық есебі;
- инновацияның стратегиялық есебі;
- желілік стратегиялық есеп;
Стратегиялық ... ... ... ... ... Бәсекелестер жайлы толық әрі шынайы мәліметтер алу;
2. Компания таңдаған стратегиялық ... мен ... ... ... ... ... арасындағы байланысты
анықтау;
3. Шығындардың көлемін мүмкіндігінше азайтуға жол іздеу, ол ... бар ... ... ... қаржылық жағдайын талдау;
Жалпы стратегиялық басқару есебі ... ... ... ... ішкі ... ... ... бағалау;
- сыртқы факторлардың ықпалын талқылау және талдау;
- қауіп-қатер деңгейін алдын ала анықтау, оған ... ... ... ... стратегиялық нәтижелерді болжау;
Стратегиялық басқару есебі – ... ... ... бағыты
болып саналады және сыртқы бизнес-ортаның толық талдау шеңберінде, сондай-
ақ, ұйым ... ... ... ... ұзақ мерзімді шешімдерді
қабылдауға мүмкіндік туғызады.
Балансталған бағалау есептілігі – бұл ... ... ... мен ... ... ... тура ... анықтау
үшін қолданылады. Компанияның қаржылық көрсеткіштері қызметтің келесі түрі
арқылы ... ... ... ... ... ... ... арттырып, шығынды
барынша азайту жолдарын іздеу;
- Сатып алушылармен, тапсырыс берушілермен жұмыс жасау, клиенттер тарту.
- Компанияның заманға сай жетілу, өркендеу ... ... Осы ... қол ... ... ішкі процестерді талдау.
Балансталған бағалау есептілік жүйесінің негізін Роберт Каплан мен
Дэвид Нортон қалаған. ... ... ... ... ... ең алдымен
қаржылық көрсеткіштер мен стратегия арасындағы байланысты ұйымның ... ... ... ... ... ... ішкі ... анықтап,
талдауы қажет. Сондай-ақ, алға қойған мақсаттарға жету үшін технологияның
дамуына өз септіктерін тигізу қажет.
|Компанияның мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... жүргізу | ... шын ... ... ... ... | ... ... ... | |
| | |
| | |
| ... ... ... бастапқы | ... ... ... | ... | ... ... өнім қоры | ... ... жоғары тәжірибенің | ... | ... ... және ... ... және ... ... | ... 2. ... ... ... ... ... ... мынандай тұжырымдама жасауға болады: компания
нарықта өз қызметіне сәйкес көшбасшы болуға ... ... және ... үшін ... ... ... ... Сондай-ақ,
тұтынушыларға жоғары сапалы өнім шығару арқылы, жоғарғы нәтижелер көрсетуі
тиіс.
Р. Каплан және Д. ... ... ... ... басқару жүйесінің негізі деп ... және ... ... ... түсінікті түрде айқындау және жалпы түсініктегі
стратегияның тұжырымдамасы;
- байланыс және ақпаратты алу, қабылдау жолдары;
- жоспарлау және арнайы мақсатты нормативтерді ... ... кері ... және ... оқыту жүйесін
жасау;
Балансталған есептіліктің көрсеткіштері компанияның мақсаттары мен
міндеттерінің және стратегиясының негізінде жасалады.
|Компанияның мақсаттары ... ... ... ... ... және ... ... ... ... деңгейін |
|арттыру ... ену ... ... ... шығарудың көлемін көбейту |
|Тауар ассортиментін дұрыс таңдай |
|білу ... ... ... ... ие |
|болу ... ... ... әрі тиімді |
|басқару ... ... ... ... ... кәсіби өсуіне |
|мүмкіндік туғызу ... ... ... ... қамтамасыз ету |
Сурет 3. Бағалау есептілік ... ... ... ... ... суреттен ұйымның мақсаттары мен стратегиясын
байланыстырып, олардың бір-біріне тәуелді ... көре ... ... ... ... мақсаттарын жүзеге асыру үшін, оларды аз уақыт ішінде орындау
үшін, ең алдымен, дұрыс әрі ... ... ... ... ... Д. ... балансталған бағалау есептілігінің тиімді бағдарламасын
енгізу үшін және компанияның жетістікке жетуі үшін ... ... ... ... ... негізінде балансталған бағалау
жүйесін құру;
2. Стратегияны бейнелейтін балансталған ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіп отыру;
4. Дербес мақсаттарды стратегиямен біріктіру;
5. Ұйымның бюджетін, ресурстарын стратегиямен біріктіру;
6. Тәжірибемен алмасуға, біліктілік деңгейін көтеруге ... ... ... ... ... ... ... ... ... және ... ... |
|Пайданың өсу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... өнім ... ... ... нөмерлері; |
|Жаңа сауда алаңдарының орташа |
|көлемі; ... ... ... ... ... ... жаңа ... ойлап табу; |
|Стратегиялар ... ... ... ... ... және ... ... 4. ... ... ... ... ұйымның стратегиясы, ... ... ... ... ... Яғни, балансталған бағалау
есептілігінің жүйесі негізінде ұйым алға ... ... ... ... ... ... ... негізінде қаржылық нәтижесінің деңгейін
арттыруға, тұтынушыларды тартуға, бәсекелестерден озуға, ... ... ... ... және ... құрылымдар:
Дәстүрлі түрде ірі ұйымдардың құрылымдары функционалдық немесе сызықтық
принцип бойынша құрылады. Функционалдық құрылым нақты мамандандырылған ... ... ... ... ... өнімдерді және жекелеген
брэндтердің менеджерлерін тікелей бақылап ... өнім ... ... ... ... бір ... ... қарастырады.
Ұйымдастырушылық құрылымның бұл типі 5-суретте көрсетілген.
Төменде көрсетілген құрылымның логикасы ... ... ... ... ... ... ... үнемдеудің максималды әсеріне
қол жеткізуге болатындығында ... ... ... ... ... ... тек қана бүкіл ұйымның деңгейінде ақталған ... ... ірі ... ... ... кезде мақсатқа лайықты,
ақылға сыйымды, ... ... ... Ауқымды үнемдеу әсерінің
айтарлықтай потенциалдық мүмкіндіктерін жүзеге асырудың жақсы ... ... мен ... ... мен ... ... ... технологиялар,
сонымен қатар қаржы мен бухгалтерлік істің көптеген аспекттері секілді
қызмет, ... ... ... ете ... ... де, ... ... толығымен негізделген кез
келген құрылым өзінде айтарлықтай тәуекелді ... ... ... ... ... ... ... әсеріне қол жеткізуге, компанияда жақсы
арнайы ... бар, ... ... ... ... ... ... жалдауға және ұстап тұруға, бірақ бәрібір,
егер компания әртүрлі нарықтарда өнімдердің кең жинағын ... ... ... нарықтық бағытқа ие болмауы мүмкін.
Сурет 5. Функционалдық негіздегі ұйымдасырушылық құрылым.
Басшылықтың көңілін нақтылы нарықтар мен ... ... ... тәсілі – бизнесті тиісті дәрежеде мамандандырылған операциялық
бөлімшелерге (мысалы, ... ... бөлу ... ... сөз ... кетті. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... ... тауарлардың белгілі бір
ассортиментімен жүргізіп отырған операциялар үшін тікелей жауапкершілікті
мойнына алатын болады. Осындай құрылымның негізгі ... ... ... ... бизнесінің бір ғана шағын бөлігіне шоғырландырудан тұрады.
Осылайша бөлімшелердің ... дәл де анық ... ... жасап шығарылуы және жүргізілуі қамтамасыз етіледі.
Таза функционалдық принцип бойынша ұйымдастрылған ... ... ... ... ... ... деңгейіне
қол жеткізу қиынға соғады. Дәл сол ... ... ... ... егер ... бөлім дербес, шаруашылық есептегі бірлік болып табылса,
ауқымды үнемдеудің осындай үлкен әсерін бермейді. Сондықтан ... ... ... ... да ... біріктіруге
әрекеттер жасалған.
Сурет 6. Ұйымның сызықтық құрылымы.
| |
| ... ... ... ... құрылымдардың жасап
шығарылғандығы таң ... ... ... ең кең ... ... ... ... өздерінің өнімдері мен нарықтарына
шоғырландырылған.
Функционалдық менеджерлердің негізгі міндеті – қолда бар ... ... және ... болашақтағы стратегиялық мұқтаждықтарын
қанағаттандыруға деген адекватты қабілеттерді дамыту болып ... ... ... ... бәсекелестік стратегияларын табысты түрде жүзеге
асыру үшін сызықтық менеджерлер өзінің күшін өзінің бақылауында немесе өз
бөлімінің ... ... ... тиімді пайдалануға, шоғырландыруға
тиіс. Осы бір нақтылы топтың ішіндегі негіз құрайтын мақсаттарды ескере
отырып, матрицада айқасу ... ... ... ... процестерді
басқару тәсілдерін анықтауға болады. Болашақта шатасуды, ... ... ... және ... ... ... сақтап қалу үшін,
мұнда ерекше ... ... ... керек [4].
| |
| ... 6. ... ... ... ... осі бір ... типі қанша мәселені
шешсе, сонша мәселені қордалап та тастайды. Бұл оның негізгі кемшілігі деп
айтсақ та ... Топ ... ... ... ... ... ... қол жеткізуге болса да, ... ... ... кем емес ... құру ... қол жеткізілетін
нарықтық фокусталудан айрылып қалу қаупі, тәуекелі пайда ... ... егер ... көмек көрсету қызметтері өздері іс жүзінде
қолдау көрсетуге тиіс те болып отырған бөлімдер үшін ең көп ... ... ... ... ... ... болса, тиімділіктегі ұтыс
нәтижеліліктен айырылуға әкеп соғуы мүмкін.
Осы бір мәселені шешу үшін, осыған сәйкес орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... ... өз қызметтерін фирма ішілік бағалар ... ... ... ... құрауды қоса отырып, әртүрлі әдістер сыналып
көрілген ... Бұл ... ... өздері алғысы келген
компьютерлер мен басқа да жүйелерді алуға және дәл сол уақытта ... ... ... ... ... ішкі ... ... жүйелері
басқару мәселелерінің жаңа кешендерін құрайды. ... ... ... ... шешудің тағы бір танымалдығы артып келе жатқан
тәсілі ...... ... матрицалық типі табылады.
Өзінің ең қарапайым түрінде ол бизнестің негізгі ... ... ... ... ... ... екі ... менеджердің жүзеге
асыратындығынан тұрады. Әрбір жеке ... ... екі ...
функционалдық және сызықтық басқару болады деп ... Сөз ... ... ... ... ... бүкіл мүдделі адамдар үшін
түсінікті болатындай етіп анық белгілеуді талап ететін басқару есептілігі
жүйесі үшін бірқатар қиындықтар ... ... ... ... ... ұйымның стратегиясымен өзара
байланысы
Стратегиялық менеджментті әдетте жоспарлау элементін, ... ... ... ... және орындауын байланыстыратын
басқарудың біріккен әдістемесі деп түсінеді. Әрине, бұл әдістеме ... ... мен ... ... ... қатар берілген компания
әрекет еткен және әрекет ететін сыртқы ортаның жан-жақты талдауын болжайды.
Мұндай талдау тек қана ішкі ... және ұйым ... ғана ... ... оның ... ... ... аспектілерін, яғни,
бәсекелестерді, жеткізушілерді, ... ... ... ... нормативтік-құқықтық орта және ондағы өзгерістер және
т.б қамтуы тиіс. ... ... ... ... алу ... және оны
бірінші орынға қою бұл – стратегиялық басқару ... ... да ... ... дәстүрлі түрлерінен басты айырмашылығы болып табылады
[6].
Жапон ... ... орта ... ... ... ... «Компанияның ұзақ мерзімдік мақсаты қандай?», «Компания орта
өзгерісіне ... ... ... ... ... пайдалануға
болады?».
Қойылған сұрақтардың жауаптарын мынадай негізгі қағидалардан аңғаруға
болады:
1.Тиянақты шешім стратегиясы. Америка мен Жапонияның ... ... ... ... жұмысты ең жаңа және таңдаулы
әдістерімен орындау үшін ақша ... ... ... ... ... мен ... күрделі қаржы жұмсайды.
2. Тәуекел стратегиясы. «Біз ең таңдаулы адамдарды таңдап аламыз
және де олар қателескен жағдайда ... ... одан әрі ... ... Менеджмент идеясының стратегиясы. Әрбір бизнесте ең бағалысы
ақша, тауар, жабдық немесе ғимарат емес, ең ...... ... ... ... ... идеяны үнемі көтермелеп отырады. Істе
сәтсіздік болған жағдайда шыдамдылық танытады.
4. Стратегия әсерлілігі фирмаға тамаша жұмыс қабілетін ... ... ... ... ... ... басқару шешімдерін
қабылдай білуіне байланысты. Бұл жағынан қарастырғанда жапондықтар ... ... ... ... ... ... ... шешім
қабылдаудан, жапондық шешім қабылдаудың басты өзгешелігі – ... ... ... ... сұраққа жауап беру.
5. Машықтанған мамандарды таңдау стратегиясы – қарапайым
адамдарға әдеттен тыс ... ... ... ету. ... және машықтанған мамандар стратегиясы тиімділігінің басты
мақсаты – мақсат айқындалғаннан оның ... ... мен ақы ... әдісі
белгілегеннен кейін фирманың әрбір қызметшісінің дербес әрекет етуіне ықпал
ету, яғни фирмада тиімді жұмыс істейтін машықтанған ... ... ... ету.
6. Жеңілдету стратегиясы – барлық жағдайды мүмкіндігінше ... ... ... жол ... ... ... оңайлату.
7. Сапа стратагиясы. 50-ші жылдары проффессор Деминг американдық
бақылау ... ... ... ... амалдарына үйретті.
Осы жылдары жапондық менеджерлер, өз кезегінде, басқару амалдарын орташа
және төменгі ... ... ... бұрын, әуелі фирмадағы
барлық деңгейдегі қызметшілерге ... ... және ... ... – жекелеген
қызметкерлердің қойылған мақсатты түсінуіне және өз ... ... ... әрі ... фирмаға адал, шын берілгендігін талап ету.
9. Ынтымақтасу стратегиясы – барлық қызметшілердің  шешім 
қабылдауға қатысуы.
Жапонияда еңбек  өнімділігін  ... ... ... ... ... ... тиімді  пайдаланады. Компаниялардың  ... ... ... ... ... отырады, ал  компания
ішіндегі  бәсекелестікке  жол  берілмейді [7].
Дәстүрлі есеп ... ... ... және ... ... тек ресми түрде байланыса отырып, ұйымның ... ... Ұйым ... ... және қандай бағытты таңдамақшы
екені туралы түсінікті салғастыру, олардың арасындағы алшақтықты қысқартуды
немесе қолда бар ... ... ... ... ... орта жағдайында
ұстап тұруға нұсқай отырып, қажетті шараны орындауға мүмкіндік береді.
Бизнес стратегияны тәжірибеде ... ... ... олар ... ... және ... ... байланысты әзірленуі тиіс, кері жағдайда
ұйымның мақсаттарымен міндеттері тәжірибелік ... ... тек ... ... ... ... компанияларға бизнес стратегиялары белгілі
бір Ұйымдастырушылық дәрежеде әзірленуі маңызды. Егер стратегияның басқару
технологиясының құрамында таңдаулы ... ... ... ... бұл ... ... тек жоспар ретінде қалады. Мақсаттар мен
міндеттер ұзақ мерзімді болуы ... және ... осы ... ... ... ... ... серпінді жағдайда жүзеге
асыруға тура келеді.
Стратегиялық ... ... ... ... ... қажеттілік деңгейінде стратегиялық түзетулер, бағалау мүмкіндігі болуы
керек. Мұндай ... ... ... ... енгізуі мүмкін,
ал белгілі бір жағдайларда ұйымға бастапқы мақсаттары мен міндеттеріне
экономикалық ... қол ... ... ... алға ... ... ресурстардың жеткіліксіздігін мойындауға тура келеді.
Егер, басқа ... орта ... және ... ... ... ... ... қажет.
Басқару есебінің маңызы.
Жоғарыда атап өтілгендей, стратегиялық менеджмент тұрғысынан басқару
есебі стратегиялық басқаруға ... әсер ... сала ... ... ... мен ... ... бөлінісі принципиалды болып келеді,
себебі оның ... ... ... ... ... ... және сыртқы қаржылық есептілікті дайындаумен айналыспайды.
Кесте 2. Стратегиялық басқарудың технологиясы [8].
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... ... берілген бизнеске қызығушылықтары бар
компания басшылары бизнес стратегиясының орындалуы мен ... ... ... ... Бұл серіктестік топтардың салыстырмалы ықпалы көп
және ол уақыт өте келе едәуір өзгеріп туруы ... ... ... ... жеке ... сұрақ ең өзекті мәселеге айналады. Сонымен
қатар, мақсаттары сәйкес ... ... ... ... ... бір-
біріне қарама-қайшы келетін стратегияны күштеп таңады.
Компанияның қаржылық ақпараттарының негізгі дерек көзі ... ... ... ... қаржылық жағдайын және өткен қаржылық
экономикалық қызметтерінің нәтижелерін сипаттайтын ресми түрде жарияланған
қаржылық есептілікті қолданады. Мұндай ... ... ... ... ... ... беріледі. Бірақ, қазіргі кезде қызмет етіп тұрған
көптеген компанияға акционерлер өздерінің ... ... ... ... ... тән.
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мүшелері, ... ... ... ... ... ... ... ... |
| |
| |
| ... ... ... ... тұрақты жеткізушілер, ... ... ... ... ... ... ... ... |
| |
| |
| |
| ... ... Үкімет: ... ... жеке ... ... ... ... ... ... ... министрлігі, ... ... ... ... ... ... Министрлігі ... 7. ... ... әсер ... ... ... [8].
Кең тараған агенттеу теориясына сәйкес, корпоративтік ... ... бұл – ... ... ... жүзеге асыратын және тек
кезеңдік тексерістен ғана өтетін жоғарғы басшылар, компания ... ... ... ұзақ ... ... ... акционерлердің және басқа да серіктес топтардың ... ... ... ... шешім қабылдауда басқару есебінің
негізгі қызметі – шешім шығаратын басқару ... ... ... және ... ... ... табылады.
Мақсаттармен келісуге деген кажеттілік.
Мысалы: бір компанияның акционерлері ... ... және ... ... өсуімен байланысты стратегияны
жүзеге асырғандығын және де табысқа жеткен ... ... аз ... ... ... қаржылық пайда әкелетін стратегияны
қолдайды. Ал бұл стратегия ... ... ... ... ... ... орнын инвестициялық портфельдің құрамдас
бөлігінен толтыра алады.
Басқаша айтқанда, әртараптандыра отырып, ... ... ... және бұл ... қандайда бір инвестицияларды жоғарғы
тәуекелділік ... ... ... ... тән. ... ... ... пайда алумен айтарлықтай іркіліс орын алады,
сондықтан қаржылық талдауда, қандай да бір ... ... ақша ... ... ... ... ... ескерген жөн. Стратегиялық басқару
есебінің акционерлердің және басқа да қызығущылығы бар серіктес ... мен ... ... қатысы жоқ деп есептеуге болмайды.
Тек, басқарушы менеджерлері мұндай стратегиялар ... ... ... ... ... және ... қарағанда, орнын толтыру қиынға соғады. Сол кездегі,
тәуекелдік стратегияның толық ... ... ... ... қосымша табыстары акционерлердің табыстарына
қарағанда әлдеқайда төмен, ... ... ... мұндай жоғары
тәуекелділігі бар стратегияны қабылдауға көндіру қиын.
| ... 8. ... ... және ... есебі.
Ал енді стратегиялық жоспарлауға келетін болсақ, ... ...... ... ... мен шешімдер жиынтығы, сол
арқылы ұйымның өз мақсатына ... үшін ... ... ... ... жоспарлау басқару шешімін қабылдауға қажетті
құрал болып саналады. Оның басты міндеті – ұйымдағы жаңадан ... ... ... ету. ... ... ... төрт ... қамтиды: ресурстарды бөлу, сыртқы ортаға бейімделу,
ішкі ... және ... ... болжамдау.  Стратегиялық
жоспарлаудың елеулі алғы шарты ... ... мен ... анықтау
болып табылады. Кейбір жағдайларда «философия» «миссия», мақсаттар мен
міндеттер синоним ретінде қолданылады, ал ... ... ... ... бір мән ... [4].
| |
| ... 9. ... ... ... ... ... ... Стратегияны көпшілік жағдайда жоғарғы басшылар тұжырымдайды
және жасайды, алайда оны жүзеге асыруға ... ... ... ... ... Стратегиялық жоспар жеке бір ұйымға ғана емес, бүкіл
корпорацияның болашағы үшін жасалады.
3. Стратегиялық жоспар көлемді ... және ... ... ... ... ... бизнесмен тиімді бәсекелесу үшін, фирма
сапа, рынок, бәсеке және басқадай факторлар туралы толып ... ... ... әрі ... ... ... ... фирманың айқындылығын, дербестілігін
білдіреді, мұның өзі олардың белгілі бір жұмыскерлерді тартуына ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... қажет болған жағдайда жетілдіруді және қайта бағыттауды
жүзеге асыратындай ... ... тиіс ... ... ... бір мәселе, ол ағымдағы жағдайдың
диагностикасы. ... ... ... ... немесе
жамандығын тексеру үшін, салыстырмалы бағаны SWOT-талдау формасында ... Оны ... ашып ... ... ... жақтары, W - әлсіз
жақтары, O – мүмкіндіктері және T – қауіп-қатерлері. ... ... бұл ... 2*2 ... ... бейнеленеді.
Сонымен қатар, ұйым үшін мықты және әлсіз жақтарын, ... ... ... қосатын баланстандырылған матрицаны әзірлеу маңызды
болып табылады. Компанияның SWOT-талдауы алғаш рет ... ... ... ... ... ... болып шығады.
Кесте 3. SWOT-талдау.
|Ішкі | | ... ... ... | ... ... | ... ... |ері ... | | ... және ... ... ... түрде бәсекелестермен және
де нарық беталысымен ... ішкі ... ... ... ішкі ... және ... ... деген сөз.
Сонымен қатар, бұл талдау ұйым мақсатында негізге алынуы тиіс, себебі ... ... және ... ... болашақта қандай роль ... Бұл ... ұзақ ... мақсаттар мен нақты және тәжірибелік
бірлескен ... ... ... ... болады және бұл
мақсаттардың кейбіреулері SWOT-талдаулық түзетулерге мұқтаж болады.
| ... 10. ... орта ... ... ... деген қажеттілік сыртқы ортаны
талдаудың нәтижесінде пайда ... ... және оның ...... ішкі
қауіп-қатерлері мен мүмкіндіктерін анықтау болып табылады. Мұнда талдау
кезінде бұрын қойылған ... қол ... ... ... ... бұл ... факторлар қызметіне қатысты мүмкіндіктер, қауіп-
қатерлер, олардың арасындағы байланыстардың есептелінуі маңызды.
Жоғарыдағы 10-суреттен көріп отырғанымыздай мұндай сыртқы факторлардың ... бар ... ... ... талдауы стратегиялық пайдалы болуы үшін, матрицаға
тек ... ... ... барлық факторлар маңыздылығына байланысты
саралануы керек.
Сурет 11. Портер бойынша ағымдағы бәсекеге әсер ететін 5 ... ... ... ... тағы бір басқа тәсілі бар. Майкл
Портер 5 топтық факторға бөлінетін ағымдағы бәсекелестік ұстаным үлгісін
қолданады. Бұл үлгі болашақта компанияның ... мен ... ... ... ... ... ... көмектеседі. Мұндай үлгінің
элементтері 11 - суретте көрсетілген.
2.3 Кәсіпорынның ұйымдастырушылық құрылымының стратегиялық
түрлері
Басшының міндеті – ұйымның қызметіне толық сай келетін, әрі оның ... ... ... ... ... құрылымды таңдап алу. Ең ... – бұл ... ... ... ... ... етуіне барынша
мүмкіндік беретін, өз ... ... ... әрі ... ... сол арқылы клиенттердің қажетін қанағаттандырып,
жоғары тиімділікте өз мақсатына ... ... ... ... ... ... ... қолданылып
келе жатқан көптеген стратегиялық түрлері бар. Бұл ұйымды құрылымдаудың
дұрыс ... қате ... ... және табыстың көпшілік
дәрежеде таңдап алынған құрылымға ... оның ... ... және басқарылатындығына байланысты болып келетіндігін
дәлелдейді. Сонымен ... ... ... ... түрлері
қандай да болсын бір нақтылы бизнеске ... оның ... ... ... ... ... екендігі де айдан анық. Өзінің жаратылысы бойынша
бизнес ... ... және ... өте келе ... ... оның ... ... да жаңа міндеттерге
сәйкес өзгеріп отыруға тиіс. Сөз жоқ, осының бәрі ... ... ... ақпаратына деген қажеттілігін қанағаттандырып ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық құрылымдардың өзін де әртүрлі категорияларға
бөлуге болады. Аталған зерттеудің мақсаттары үшін ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан
қарастырылады. Жоғарыда дәстүрлі құрылымдардың – ... ... ... ... ... беріліп кеткен болатын. Осы және
бұдан кейінгі тарауларда бизнестің әртүрлі стратегиялары үшін ... ... ... ... ... ... ... ең қарапайым тәсілін ... ... ... оны бір ... ... ... ... басқаруға
болатындай етіп, жай ғана тым жайылып кеткен бір профильді бизнес ретінде
тану. Олардың Ұйымдастырушылық құрылымдары топтың ... ... ... байланысты әр алуан болуы мүмкін. Осындай көптеген ... ... ... ... ... ... ... немесе өнімдердің өте шектеулі ассортиментімен жұмыс ... ... Тым ... ... ... ... ... түрде шектеулі
болып қалып отырғанда, бірыңғай, анық айқындалып белгіленген бәсекелестік
стратегиясын қолдана ... ... ... ... ... жалғастыра беруге (яғни, функционалдық құрылымды пайдалануға)
болады. ... ... ... ... ... топ ... жаңа
нарықтарға шығу туралы ... ... ... өнім ... ... ... ... тудырады және әртүрлі нарықтар
үшін алуан түрлі бәсекелестік стратегияларды жасап шығаруды талап ... бұл ... даму ... ... өзінің бастапқы ішкі нарығында
компания әбден көшбасшы ретінде нығайып, бекіне алады. Көбінесе дәл ... ... ... өсу ... ... ... нарықтарға
шығу жолдарын іздестіруге мәжбүрлеп отырады. Ұйым үшін ең қисынды ... ... және ... қасиеті бойынша компанияға ішкі нарықта табыс
әкелген өнімдерге ұқсас өнімдерге толтырылмаған потенциалды жаңа ... ... ... ... ... қазірде бар нарықтарға
маманданатындығын көңілге ала ... ... ... ... ... ... ... тартымды нарықтық мүмкіндіктерді іздестіруден
тұрады. Табысты операциялық қызмет өнімнің дамып келе жатқан ... және алға ... үшін ... қаражаттарды бере алғанымен, бұл
компанияның алдында операциялық қызметте болмай отырған, ... ... ашып ... Осының нәтижесінде, компанияның өнімдердің
шектеулі жинағымен істес болып ... ... ... бүкіл бизнестің табыстылығын арттыру мақсатында, нарықтардың
тұтас портфелін басқару стратегиясына ... ... Бұл ... осындай
портфельдің әрбір элементі осылар жиынтық портфель шеңберіндегі позицияға
байланысты болып келетін нақтылы міндеттермен және ... ... ... сипатталады [9].
Сонымен бірге, бір өнімнің және бір нарықтың ... ... ... ... күші ... бар ... ... сенімділігінен
тұруы мүмкін. Алайда, тіптен ... бар ... үшін ... ... түсу ... болғанның өзінде де, мұндай нарықтық
стратегия бәрібір портфель типті баршаны қамтитын басқару құрылымына мұқтаж
болады. Бұл ... бар ... ... қосымша
басымдылықтарға ие болып отырған, тартымды жаңа ... ... ... ету үшін ... Олай болмаған жағдайда, жаңа өнімдерге көшу
бизнестің тұтынушылардың ниеті түзулігіне, жылы ... ... ... ... ... ... ... мүлдем жоқ
қылуы мүмкін. Ұйымдастырушылық құрылымдарды ... ... ... үйлестірілуін және интеграциялануын қамтамасыз ... ... да ... ... шығару талап етіледі. Көптеген
жағдайларда бұған, дәл сол кезде өнімдер іс жүзінде ... ... ... ... ... ... жатқанда, клиенттермен қатынас жасау
үшін ... ... да бір ... ... ... ... Сату мен маркетинг функцияларын операциялық өндірістік
міндеттерден бөлу осы дербес қызметтерге ... ... ... ... екендігі туралы мәселені міндетті түрде көтеріп отырады. Мысалы, егер
өндірістік ... өз ... өнім ... мен ... ... болады деп жоспарланса, ішкі трансферттік құн түзу ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелердің дербес
бәсекелестік стратегияларына бірыңғай бағытталып, ... ... ... ... ... пішудің қалайша жүзеге ... ... ... ... ... ... туралы мәселе
контекстінде ... ... ... ... ... тиісті бәсекелестік
стратегиялары шеңберінде субоптималды нәтижелерге қол жеткізуді ... ... ... егер осы ... ... ... ... қаржылық
көрсеткіштерін жақсарта түссе, онда ... ... ... ... үшін жеткілікті негіз пайда болады [4].
Корпоративтік және бәсекелестік стратегиялар арасындағы күрделі өзара
байланыстылығы бар ... ... ... ... ... унитарлық ұйымның
өзге бір типі – бұл Стратегиялық вертикаль интеграциясы бар бизнес. Мысалы,
толығырақ ... ... және ... ... ... және салыстырмалы түрде шектеулі ассортиментімен істес
болып келеді, алайда олардың ... ... ... ... ... ... өнім ... және маркетингтің әртүрлі
сатыларында өзінің сипаты бойынша ... ... ... ... ... ... талаптар да анық көрініс тапқан нарықта
айтарлықтай ерекшеленуі тиіс – ... ірі ... кен ... ... ... ... ... және бөлшек операциялармен (мысалы,
ақырғы тұтынушыларға бензин сатумен) айналысатын менеджерлерде. ... ... ұйым ... ... ... және ... ... деңгейлерінде бизнес-бірліктердің жекелеген бәсекелестік
стратегияларын басқаруда негізгі стратегиялық роль ойнауға ... ... ... ... қабылдау үшін қажетті болып отырған
ақпараттың айтарлықтай ... ... ... өзге ... ... негізінен алғанда өндіріс қызметімен айналысатын
бөлімшелері автоматты түрде бере қоймайтындығын тағы да атай ... ... өнім ... ... ... ... ... ірі мұнай компаниясы мұнай айдайтын қуаттылықтар немесе шикі
мұнайдың кейбір түрлерін ... ... ... ... топ ... дәрежесін қайта қарастыруы мүмкін. Басқа аймақтан (мысалы, Таяу
Шығыстан) географиялық ... ... ... ... ... ... ... енгізуі мүмкін. Ортақ мәселелер әрқашан да топ деңгейінде
шешілуі керек және осы шешімдер бойынша барлық ... ... ... ... ... есеп жүйелері арқылы келіп түскеннің өзінде де,
шешімнің бөлімшелердің ... ... ... ... ... ... болмайды.
Сірә, мұнда корпоративтік стратегия маңызды роль ойнауға тиіс болатын,
ұйымдастырушылық ... ең кең ... типі ... ... ... конгломерат болып табылады. Мұндай
конголомераттар ... ... ... ... ... Бірақ
тіптен осындай айдан анық жағдайда да мәселелер туындап отыруы ... ... ... ... ... ... аса
маңызды ролі біріктірудің өзін негіздеуден, яғни топтың қосылған құнын
көрсетуден ... Бұл ... ... ... іскерлік
белсенділіктің диверсификациясының арқасында ... ... ... тұстардың алуан түрлілілгінен өрбитіндігі кей кездері естен шығып
кетеді. Топтың стратегиялық басқару орталығының жүйесі ... ... ... ... оны ... және ... ... тиіс.
Конгломератқа әртүрлі кәсіпорындардың балансталған портфелі ретіндегі
көзқарас, сірә, өзінің өзектілігін жоғалта ... жоқ ... ... ... өзі осындай көптеген топтарда әртүрлі
қабылданылады. Портфель дамып келе ... ... ... ... ... тапқан қаражаттан қаржыландырылатын, бизнес-
бірліктерден ... ақша ... ... ... ... ... жағдайда орталықтың басты қаржылық ролі топтың ... ... және ... қолда болған көздерін (ішкі де, сыртқы
да) ... ... ... ақша ... әкелетін бизнес-бірліктердің
жалпы өсім қарқындарын реттеп отырудан тұрады. Тіптен бизнестің бағыттары
бір ... ... ... ... де синергизм беретін бірқатар
басымдықтарды алуға болады. Әрине, капиталдың тиімді нарығына ... ... ... кез ... ... үшін ... ... қызмет етуі есебінен
жасалатын қосылған құн ... роль ... ... ... ... ... ... жалпы тәуекел осы
бөлімшелердің қызметі циклділігі ... ... ... ие ... ... ... топқа кіретін әртүрлі бизнес-бірліктер арасындағы
кері корреляциядан тұрады. Жоғарыда тәуекел мен табыс арасындағы позитивтік
корреляция концепциясы егжей-тегжейлі қарастырылған болатын. ... ... ... қосылған құнды құру тұрғысынан ... роль ... Кез ... ... ... ... байланысты болып келетін тәуекел өте жоғары болуы мүмкін,
бірақ ... ... та ... ... деп ... Егер де ... ... өтелген тәуекелдері бар бизнес-бірліктердің бірлестігін құратын
болсақ, бүкіл ұйымның жиынтық ... ... ... ... ... ... инвесторлар күтетін табыстар да азаятын болады ... ... ... ... оның ... жекелеген нәтижелерінің
сомасынан жоғары болып шығады. Бұл ретте, ... ... ... ... тек қана ... сатып алуға болатын
компаниялардың дәл осындай балансталған іріктеп алынуы есебінен кез ... бар ... қол ... ... ... тәуекелді азайту
үшін инвесторларға қандай да бір нақтылы ұйымды диверсификациялау қажет ... және оның ... ... ... құн ... да ... осындай стратегияны жүргізу және ірі диверсификацияланған
конгломератты басқару ... ... ... ұйымның шығындарын арттырады
және оның инвесторлардың ... ... ... ... ... ... және ... жылдардың басында ... ... ... ... болған сарындардың бірі бизнестің
жалпы тәуекелін төмендету ниеті болған ... аса кең ... ... ... бұл ... акционерлерден емес, көбінесе жоғарғы менеджерлерден
туындап отырды. Әрине, жан-жақты ... бар ... ... жоғарғы басқарулары салыстырмалы түрде жақсы балансталған
портфельді, мысалы, лауазымды ... ... ... ... ... қарастырылған агенттік теориясына қарама-қайшы ... ... ... ... ... ... ... келтіре
әрекет жасауға мүмкіндік бермейді. Алайда, агенттік теориядан осындай кез
келген ерекшелік уақытша болады және жақында ... ... ... шағындауға деген тенденция акционерлердің қателігі бар
корпоративтік стратегиялармен туындаған, құнның ... ... ... деп ... да болады.
Конгломераттардың қалыптасуының анағұрлым ұтымды себебі олардың
акционерлер мен өзге де ... ... ... тек ... ... есебінен ғана емес, басқа да әдістермен
арттыратындығынан ... ... ... ... мен ... ... тиесілі болуы мүмкін, бірақ бұл ретте олардың бір үлкен
ұйымға ... ... ... құн ... ... бірқатар ортақ
элементтерге ие болуы мүмкін. Нақтылы ... ... ... әртүрлі
бағыттарына қызмет көрсету саласында қол жеткізілуі ... ... ... ... ... ішінде, егер бизнестің әртүрлі түрлері бірдей ... ... ... ... зерттеулер мен жасап ... ... ... ... ... ... жағдай, мысалы,
бизнестің алуан түрлері ақырғы өнімдердің кең ассортиментіне ие ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіпте
кездеседі. Ауқымды үнемдеу әсерінің мәні енді толығырақ қарастырылатын
болады, алайда осы басымдылықтың ірі ... үшін ... ... мүмкін, бірақ сол кезде сырт жақтан азырақ көзге түсер тағы ... ... ... ... ... ... ... қажет болатын алуан
түрлі басқару дағдылар туралы айтылып кеткен ... Бұл ... ... ... ... бірі ... ... спецификалы басқарулық басымдылықтарына ие болып ... ... ... ... ... бір ... шоғырландырудан
тұратындығын айта кетелік. ... ... ... ... жекелеген бәсекелік стратегиялары дәл жасап шығарылып, тиімді
жүзеге асырылуға тиіс.
Ірі ... осы бір ... ... кей кездері қателікпен оның
өлшемдерінен ғана көреді, яғни ірірек топ кәсіптік өсу үшін ... ... және ... да ... ... ... тұруға
қабілетті деп есептейді. Алайда мақсатты топ ... ... ... да, ұстап тұруға да ... ... онда ... ... ... үшін жарамды перспектива әрқашан да табылады
деп айтқанымыз ... ... ... |
| ... тәжірибелі ... |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| |
| |
| |
| |
|0 ... ... ең көп ... ... ... |
| ... ... 12. Салыстырмалы тәуекелділік пен табысты қабылдау [8].
Қандай да бір жекелеген топ осының ... ... ... ... ... ... түрлеріне назарын шоғырландыруы ... дәл ... ... бір ... топ үшін жалпы белгі болып өндіріс технологиясы
қызмет ... ... Осы екі ... біріктіріп, топты одан бетер
мамандандырылған етуге болады. Мысалы, Mars Inc. секілді топ ... ... ... ... ... және үздіксіз өндірістік процесс
негізінде шығарылатын тұтынушылық брэндтермен ғана ... ... ... ... ... тұр. Бұл ... ... администрациядағы
және негізгі бөлімшелердегі менеджерлерде корпоративтік миссия ... ... анық та дәл ... бар. Демек, ортақ корпоративтік
стратегияны бөлімдердің егжей-тегжейлі бәсекелестік стратегияларына іске
асыру барысында түсінбестікке тап болу ... ... ... ... ... ... ... та тек қана топ стратегиясының басты
элементіне қатысы бар және оның нәтижелерінің негізінде қол ... ... ... Мысалы, егер топ брэндтерді сатуға маманданған
болса, қаржылық ақпаратқа нарықтың салыстырмалы үлесі туралы және ... ... ... басқа да басты мәселелері туралы,
оның ішінде олар ... ... болу ... ... мәліметтер және
нарықтағы салыстырмалы бәсекелестік белсенділігі туралы ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір нақтылы
фазасына баса көңіл ... ... ... дәл осы ... басқару
дағдылары максималды бәсекелестік басымдылық әкелуі мүмкін. Осы ... ... көп ... ... ... ... бизнесінің
құрылымында жасап шығарылған, қаржылық бақылаудың спецификалы жүйесінің
болуымен таңылады. Істің ... ... егер ... ... ... ұзақ ... ... істеу тәжірибесіне ие болса, олар нақтылы қаржылық
көрсеткіштер «жіберген» сигналдарды алуға және ... ... ... ... ... ... ... жүріс-тұрыс, мінез-құлық
реакцияларының ... жаңа ... да ... ... ... таң ... Егер ... мүлдем таныс емес болса, осы
бір ... ... ... ... шығуы және тіптен қарама-қарсы
реакцияны талап етуі ... ... ... ... ... тәжірибесі құнсызданып кетеді. Сөзсіз беделді ұйымдарда жұмыс
істеген менеджерлердің өздерінің ... ... ... ... ... ... ... жасауының сан көптеген мысалдары бар. Алайда
олардың нәтижелері, өкінішке орай, апатты ... ... ... орай қарапайым мысал болып өзі үшін басты ... ... ... ... ... және болашағы зорырақ, өсіп келе жатқан
салаға инвестиция салуға ... ... ... сатып алуға ниет еткен топ
қызмет ете алады. Кемеліне ... ... ... ... ... қандай
да бір түрінде инвестицияланған капиталдың рентабельділік критерийін (ROI)
пайдалана отырып жүзеге асыруға ... бұл ... ... басшылық ROI
пайызы жыл өткен сайын арта түседі деп күтіледі. ... ... ... ... ... ұсыныстар топта әлде қайтарылымдықты есептеу
арқылы, әлде жоба басталғаннан кейінгі үшінші жылы болады деп күтілетін ROI
шамасын ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай бөлігі жабдықты алмастыруға немесе ... ... ... ... ... ... шаралар,
өзінің қарапайымдылығына қарамастан, салыстырмалы түрде ... ... ... ... егер осы ... бақылау шараларын жылдам өсу
жағдайларына ойсыз көшіре ... ... ... зардаптар бизнес үшін ... ... ... ... еді. ... емес ... ... қалмайтын нәтижесі қажетті ұзақ мерзімді инвестициялардың
айтарлықтай жетіспеушілігі болады.
Егер де топ оның қаржылық бақылау жүйесі ... ... ... ... ... отыр деп ... ... осы жүйе кем
еместей дәрежеде жарамды болатын, бизнестің жаңа түрлеріне ... ... Олай ... ... топтың басшылығы алуан ... ... үшін ... ... ... ... жүйелерін
қолданумен байланысты болып келетін қосымша қиындықтарға даяр болу керек.
Осылайша, егер топ оның қаржылық бақылау шаралары идеалды ... ... ... ... бағыттарына назарын шоғырландырса, ол табысқа
жетеді. Шынында да, егер бизнестің ие болып отырған ... ... ... ... ... ... ... қалған жүйелері
қолданылып келген ... осы ... ... ... ... алуы айтарлықтай қосылған құн әкелуге ... ... ... ... ... ... үшін ... стратегиялық
ролінің осындай айғақтары (иеленулер арқылы) корпоративтік бақылаудың ... ... ... атап ... ... ... ... мен түрлерінің үлкен топтардағы мәнінің қандай екенін
көрсетеді ... ... ... ... ... және ... ... Стратегиялық басқару есебі жүйелерін зерттеу және оны
қолдану
Стратегиялық ... есеп ... – бұл ... ... үшін ... ... шешімдер қабылдау процесін жеңілдететін ... ... ... ... ... мен ... контекстінде
қабылданады. Демек, міндеттер неғұрлым нақтырақ болса, шешімдер де соғұрлым
дәлірек ... Және де ... дәл де анық ... ... ... де ... ... көрсетіп беруге
мүмкіндік жоғары. Бұл, өз кезегінде, ... ... ... жүйелерін
жасап шығарумен байланысты болып келетін негізгі ... ... ... стратегиялық шешімдер біржолғы, қайталанбас сипатқа ие.
Тиісінше, ... ... де тең ... бірегей болып табылады.
Ақпараттық жүйені жасап шығарған кезде бухгалтерлік қызметкерлер мен
сандарға азырақ бағыт-бағдар алған, ... ... ... ... ... жөнідегі жоғарғы менеджерлер) арасындағы
потенциалды ... ... жөн. ... жүйе ... ... ... ... берудің тәсілі болуға тиіс. Егер сөз
стратегиялық шешімдер ... ... ... ... ... ... ... уақытында» сөз тіркесі әсіресе орынды болып келеді.
Сондықтан ... алу ... ... үшін тиісті қаржылық ақпарат ... ... ... ... потенциалды мәселелерді анықтауға тиіс.
Егер салаға ену ... ... ... бар бизнесті кеңейтуді қарастырса,
шешімдердің екі типі де – өсімді шығындар мен табыстарды талдауды болжайды.
Саладан шығу ... ... ... ... ... да, оларды
толығымен тоқтатуды да қарастыра алады. Мұндай жағдайларда бөлінетін
(жиыстырылатын) шығындар ... ... ... ... қажет деген сөз. Дәл сол уақытта, осындай түрдегі шешімдерді
қабылдау үшін, өткен кезеңдердегі ... ... ... мәліметтермен
асыра толтырылған басқару есеп жүйелері жиі беретін ... тыс ... ... қажет болмайды.
Стратегиялық шешімдерге демеу беруден өзге, стратегиялық басқару
есебінің жақсы жүйесі компания ... ... ... ... көрсететін тиісті көрсеткіштермен қамтамасыз етіп отыруға тиіс.
Бұл көрсеткіштер бизнес алдында ... ... ... ... ... ... ... қоймай, экономикалық және басқарулық
тиімділікті бағалаудың әртүрлі көрсеткіштері қажет. Ұйымның экономикалық
тиімділігі, ол менеджерлердің ... ... тұр ма, ... жоқ ... ... бүкіл релевантты қаржылық ақпараттың негізінде
бағалануға тиіс. Кез келген компанияның осындай салыстырмалы жалпы ... ... ... профилі бар әрекеттің альтернативалы
шығындарымен салыстыру ... ... ... ... ... ортаның жағдайына байланысты өзгеріп отыратын болады, осының
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... экономикалық бағалау обьективтірек және онымен байланысты
басқарулық қызметінен тәуелсіз болады. Басқаша айтар болсақ, терең құлдырап
кету болған жағдайда әлемдегі ең ... ... ... қол ... өзінде де, нашар менеджерлерге қарағанда азырақ ақша жоғалтады.
Басшылардың жақсы командасының болуы ... ... ... тартымсыз саласында қала беру керек дегенді білдірмейтіндігін атай
кеткеніміз ... ... ... ... ... кадрларды
топ операциясының болашағы зорырақ секторларына ауыстыру қажет.[7]
Басқарудың тиімділігін бағалаған кезде менеджерлер ... ... ... ... ... ғана ... алып отыру керек. Бұл
бағалау алдын ала алға қойылған міндеттерге қол жеткізумен байланыстырылуға
тиіс. Алайда ... ... ... ... әсер ете ... іскерлік ортаның өзгерістерін көрсететін ... бір ... жөн ... ... ... ... ... таза
қаржылық болмауға тиіс, ал қаржылық элементтердің өзін ... ... ... ... ... жөн
болады.
Басқару есебінің жүйесін, белгілі бір шешім үшін тек қана ... ... ... шешімдер қабылдайтын адамдардың мүдделерінде жасап
шығарған жөн. Бұл сөз топтың бөлімшелері туралы болып отырған жағдайларда
әсіресе ... ... ... басқару есебінің көптеген жүйелері, мысалы,
өнімдер мен ... ... ... ... дәлме-дәл бөлінетін кезде
сегменттің ... ... ... ... міндетті емес
бухгалтерлік тиянақтылық, ұқыптылық есебінен түсінбестік жасауға қабілетті
болып келеді. Жүйені дұрыс жасап ... үшін ... ... ... ... қабылдануы үшін жауап беретін ... ... ... ... ... жасап шығару барысында жойылмайтын және ... ... ... ... жүргізіп отырған жөн. Тіптен іс
жүзінде шығындар болмағанда да, жойылмайтын ... ... аясы ... яғни ... ... ... өз ... бойынша немесе таңдауы
бойынша жүзеге асыру мүмкін ... ... ... алуы тиіс.
Жиыстырылатын немесе дискрециялық ... да ... ... ... бөлуге болады. Бұдан өзге, жинастырылатын немесе дискрециялық
шығындар мен техникалық-экономикалық ... ... ... ... ... шығындар үшін шығындар мен шығару
арасындағы физикалық тәуелділік анық көрінеді. Әдетте осы бір ара ... ... ... бірліктерде көрсетіледі және салыстырмалы
өнімділіктің ... ... ... ... ... ... ... әсте тек бизнестің өндірістік және ... ... ... Бұл ... ... қатар маркетингке,
зерттеулерге және жасап шығарулар мен ... ... ... ... керегінің өзі – шығындар мен өнім ... ... ... Табыстың бірінші залалсыздық факторы — стратегиялық шешімдерді
қабылдау құралы. Бір ... ... ... мақсаттары мен міндеттері
арасында және ... ... ... қол жеткізу үшін ... ... ... анық ... ... болуға тиіс. Соңғылары
ортақ корпоративтік стратегиялар және ... ... ... іс ... сатумен айналысатын бөлімшелері үшін арнайы арналған
стратегиялар болып бөлінеді. Стратегиялық ... ... ... ... көрсетуге және белгіленген стратегиялардың (егер олар табысты
болып шыққан жағдайда) ... ниет ... ... қол ... етуге тиіс. Бұл жүйелер сонымен қатар әртүрлі бәсекелестік және
функционалдық ... ... ... ... ... тексеруге де тиіс.
2) Табыстың екінші залалсыздық факторы — түсінбеушілікті жою.
Егер басқару есеп ... ... ... ... ... ету үшін ... ... онда ол арқылы стратегиялық шешімдер үшін жауап беретін
адамдарға қажетті ақпараттың келіп түсіп отыруы ... ... ... барып есепке алу жүйесі қосымша өңдеуді қажет ... шикі ... ... ... ... ... ... келіп шығады. Осындай өңдеу
шешім қабылдаудың ақталмаған кідіріс табуын ... ... Ал ... өңдеуді құзыретті емес адамдар ... ... бұл ... шешімдерге қатысты қате тұжырымдарға және потенциалды апаттық
зардаптарға алып келуі де мүмкін.
3) Табыстың үшінші залалсыздық факторы – ... ... ... ... ... ... құрылған процесі қарапайым, бірақ
та аса маңызды, «қажетті ақпаратты қажетті менеджерге қажетті уақытында»
ұсыну қисынына негізделеді. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... ... ақпаратты дер кезінде алып, оны мақсаты
бойынша қолдана алуы қажет. Айтылып ... ... ... сипатқа ие болатындықтан, егер есепке алу бөлімі қандай шешімнің,
демек, қандай қаржылық ақпарат қажет бола ... ... ... бұл қиын іс болып шығуы мүмкін.
Қаржылық шешімнің қалған екі типі ... ... ... да
бір саласынан шығу ... ... ... ... келеді. Егер
іскерлік орта компанияның қандай да бір операцияларына ... ... ... ... осы бір ... қалу керек пе, оны
жинастыру керек пе немесе шет ... сату ... пе ... шешу ... Қаржылық талдау атап көрсетілген варианттармен байланысты болып
келетін шығындарды немесе пайдаларды салыстыру ... ... Егер ... жиыстыру туралы болып отырса, онда ең жақсы альтернативалық ... ... ... ... бизнесті жұмыс істеп тұрған кәсіпорын ретінде
сату, әлде оны ... ... ... Екі жағдайда да табыстың ... ... ... ... ең аз ... бар ... ... керектігін есте ұстаған жөн. Осындай жағдай жабылуы шығындарды
(мысалға, шахтаны) талап ... және ... ... ... ... ақшаның одан да зор сомасын жаратқанша, салада қалған
арзанырақ ... ... ... ... тән ... ... Жабылудың
пайдалылығы, сөз жоқ, сатылатын активтердің сатылу құнынан, сонымен қатар
белгілі бір ... ... ... ... осы бір ... жинастырылатын, осыларды бизнестен шығу туралы шешім ... ... ... ... деп ... ... ... варианттарының өзіне сонымен қатар ағымдағы ... ... ... кез ... ... ... ... жөн).
4) Табыстың төртінші залалсыздық факторы – оптималды қаржы
көрсеткіштерін таңдап алу. ... ... өз ... бизнестің
нақтылы стратегияларының талаптарына жауап ... ... ... ... бизнесті дамыту барысындағы бәсекелестік стратегиясының ... ... ... ... қажет. Бұл, сөз жоқ, көрсеткіштерді
мезгіл-мезгіл өзгертіп отыруды талап етеді және стратегиялық есебінің ... ... ... ... ... ... болуға тиіс сәтті
анықтау болып табылады. Осындай өзгерістер ... ... ... ... ... түзетуге мұқтаж болып отырғандығы туралы ерте
ескертудің аса маңызды сигналдары болып шығуы ... ... да ... ... ... өте ... ... мүмкін және мұның ... ... ... ... ... ішкі ... ... айтарлықтай
анық сигналдардың болмауы қызмет атқарады.
5) Табыстың ... ... ...... ... ... жеке ... Осы бір арнайы іріктеп алынған
қаржы көрсеткіштері әртүрлі болуға тиіс: біреулері компанияның ... ... үшін ... ...... жұмысының
қаржылық нәтижелерін бағалау үшін қолданылады. Осылардың барлығы қызмет
нәтижелерінің салыстырмалы бағалануы болып ... ... ... ... олар ... отырмаған элементтер бойынша тон пішу өрескел
қателік ... еді. ... осы ... ... ... ... қызметінің жалпы қаржылық нәтижелеріне өте үлкен әсерін тигізуі
мүмкін және ... да ... ... ... ... талқылаған
кезде көңілге алып отыру қажет [4].
Осылайша, экономикалық қызметті бағалау өзіне, осылардың ... ... ... бақыланатындығына тәуелсіз, ... әсер ... ... ... ... шешімдер, осы ең
жақсы таңдау басқа альтернативалармен салыстырғанда тек ... ... ... ... де, ... ... экономикалық пайда
әкелетін вариантты таңдап алудан тұрады. Максималды ... ... ... тек қана ... ... мақсаттары мен міндеттері
контекстінде және ағымдағы іскерлік ортаға қатысты жасауға болады [10].
6)Табыстың алтыншы залалсыздық факторы – тек ... ... ... Егер ... ... ... ... болса, жоғарғы
менеджерлер стратегиялық бизнес-жоспарды жүзеге ... үшін ... ... ... олар стратегиялық шешімдерді ұйымның мүддесіне
қарай қабылдауға ұмтылатын болады және мұны стратегиялық басқару есебінің
жүйесін жасап ... ... ... ... ... ... шешім қабылдай
бастайтындарда қажетсіз қаржы мәліметтерін қопарып отыруға уақыт жетпейді.
Біріншіден, айтылып кеткеніндей, қаржылық ақпараттың (жай ғана ... ... ... үшін ... түрде берілуі маңызды болып келеді.
Екіншіден, стратегиялық шешімдер ... ... тек қана ... ... болады, бұл айтылған сөз жекелеген шешімдердің ... ... ... есеп ... даярлау дегенді білдіреді. Бұл
үшін мәліметтерді өте жылдам өңдеу ... ... ... ... Айтарлықтай дәрежеде мұндай мүмкіндік жақсы ... ... және ... ... ... ... мүмкіндік беретін,
стратегиялық шешімдердің потенциалды түрлерін алдыңғы талдаудың үйлесімі
негізінде ... ... ... басқарулық есеп жүйесі өңделмеген
мәліметтердің жиналуын қамтамасыз ете алады және ... ... ... ... ... ... үшін даярлау мақсатында осындай алдын ала
талдауды жүзеге асыра алады [1].
Есеп берушіліктің осындай ... тек қана ... алып ... ... ... әкелмейді. Шешім шығаратын адамдар ... да ... ... ... ... ... компанияның экономикалық
көрсеткіштері қалай өзгеретіндігін көрсететін ... ... ... зәру ... Айтылып кеткеніндей, өткен кездегі шығындардың
бөлінуі туралы ... ... ... ... ... ... ... шығындар туралы ақпарат қажет.
7) Табыстың жетінші залалсыздық факторы – ... және ... ... ... ... ... ... қабылдау
қажеттілігіне жылдам жауап беруге қабілетті, стратегиялық басқару ... ... ... оған ... шешімдерді қабылдайтын басшылардың
өздерінің белсенді қатысуын талап етеді. Осы ... ... ... ... қатысуы стратегияның таңдауы жасалатын тиісті
деңгейді және оны ... ... ... ... ... сегізінші залалсыздық факторы – жинастырылатын және
техникалық-экономикалық шығындарды бөлу. Жинастырылатын шығындарды нақтылы
элементтерге одан әрі бөлу ... ... ... ... әбден нақтылы жүзеге асыруға ... ... ... мүмкіндік береді. Жинастырылатын шығындарды техникалық-
экономикалық шығындардан бөліп алса, ... ... ... ... ... атауының өзінен көрініп тұрғанымыздай, техникалық-экономикалық
шығындар ресурстарды шығындау мен өнім ... ... ... ... ... ... байланыстың болуын қарастырады.
«Шығындар/шығару» тәуелділігін қолдана отырып, өнім шығарудың жоспарлы
көрсеткіштерін белсенділіктің нақтылы деңгейіне сәйкес түзетіп, өзгерген
жағдайда ... ... ... қарауға болады. Бұл ретте ... ... тек қана ... ... тиімділігін көрсететіндігін
және осы операциялардың салыстырмалы ... ... ... ... ... егер ... үшін ... шығындарды есепке алу
үлгісі жасап шығарылған болса, оны осы ... ... ... ... ... ... ... есептеп шығару үшін қолдануға
болады. ... ... ... жоспарлы деңгейін, өнім өткізу
функциясының салыстырмалы тиімділігін анықтау ... ... ... ... ... ... ... салыстыру аталған
функцияның компанияның стратегиялық мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... тәуелділіктері ұйымдардың
әрекет жасау еркіндігін шектейді және бұл ... ... ... ... ... бұл ... өнімділікті бақылау
есепке алу жүйесін корпоративтік міндеттер мен стратегияларға орайластыруға
тығыз байланысты болады [9].
9) ... ... ... ...... стратегиялық есебі. «Шығындар/шығару» физикалық тәуелділіктері,
тіптен іскерлік белсенділік деңгейі ... ... ... ... де, ... тиімді қолданылуына тұрақты қатаң
бақылауды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Егер нормативтік бағаларды өнім
бірлігіне ... ... онда ... ... ... шығындар түрінде көрсетуге болады, бұл ... ... ... ... ... Нормативтік шығындарды
стратегиялық басқару есебі жүйесінің басты элементі ... ... ... ... ... ...... өзгерістерге
бейімделу. Физикалық тәуелділіктерді стратегиялық басқару есебі ... ... ... ... ... стратегиялық мақсаттардың да,
тәуелділіктің де уақыт өте келе ... ... ... керек. Әсіресе,
«шығындар/шығару» тәуелділігі шындығында ... ... және оған ... ... ... ... ... әсер
етуге қабілетсіз болатын жағдайларға ... ... ... Стратегиялық
шешімдер ұзақ мерзімді сипатқа ие ... ... және ... ұйымның
тіршілігіне байыпты түрде әсерін тигізуі мүмкін (мысалы, ... ... бір ... ... ... ... оларға қазір де, болашақта да
бизнестің сипатына жауап беруі үшін, физикалық нормативтердің мониторингі
қажет.
Есептің жақсылап жасап ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, осы ... ... ... ... ала айқындауға мүмкіндік беруге де ... ... жүйе ... ... ... ... қолғабыс бола алады.
Осыған қол жеткізуге сезімталдықты талдаудың стратегиялық жоспарлау мен
қаржылық бақылау жүйесіне енгізілуі, ... ... ... ... кезде компьютерлік үлгілеудің қолданылуы көмектесетін болады [4].
Көптеген компанияларда басқарушы есеп корпоративтік және бәсекелестік
стратегияларының ... ... ... алмай келеді. Практикалық
басқарудың басқа салалары, ... ... пен ... технологиялар,
өздерінің алдына бәсекелестікті іскерлік орта қойып отырған міндеттерге
анағұрлым сезімталдау ... ... ... ... ... ... ... және жетілдірілуі ықпал етіп отырған,
ақпараттық технологиялардағы прогресс компанияларға жоспарлау мен ... ... ... ... зор ... ... бұл таңданыс тудырады. Өкінішке орай, көптеген компаниялар
дәстүрлі рәсімдерді жәй ғана ... ... ғана ... қалып отыр.
Егер қаржыландырудың ертерек мерзімдерінде келіп түсіп жатқан қаржылық
ақпарат ұйымның нақтылы мұқтаждықтарына бейімделмеген болса, өздігінен ... ... ... ... қауқарсыз болады. Бизнестегі басты
стратегиялық бағыттар одан бетер мамандандырылған ... ие бола ... ... ... жаңа ... ... ... өзгере алады. Осы
бағыттардың шеңберінде уақыт секілді, табыстың алуан түрлі залалсыздық
факторлары анықтала ... олар ... ... есеп ... ... ... бұл ... 40 жыл бұрын, мүлдем өзге
бәсекелестік ортасында орайлы болып келген басқарушы есеп ... ... ... отырып анықтау мүмкін емес.
Сондықтан талаушы-қаржыгерлерге пайда бола қалған мүмкіндіктерді
қолдан ... ... ... ... ... ... ... істеліп отырғанындай, стратегиялық мақсаттарда қолдана
бастаған жөн. Мұнда көптеген компаниялар үшін негізгі жолдаушы нүкте болып
қаржылық ... ... ... шығару табылады. Алайда осындай
мәліметтер базасының құндылығы ... ... ... ... және оны кодтау әдістеріне байланысты болып келеді.
Егер де ... ... ... ... олардың құрамында қажетті
ерсілі-қарсылы сілтемелер болмаса, аталған түрде берілген ақпаратты жылдам
талдап шығу ... ... ... ... осы ... ... мақсаттарында пайдаланумен байланысты бірқатар мәселелер туындауы
мүмкін. Саладан шығу туралы ... ... ... ... ... толығымен тоқтатуды да қарастыра алады. Мұндай жағдайларда
бөлінетін (жиыстырылатын) ... ... ... ... бағалау қажет. Дәл сол уақытта, осындай түрдегі шешімдерді
қабылдау үшін, ... ... ... шығындар туралы мәліметтермен
асыра толтырылған басқару есеп жүйелері жиі беретін ... тыс ... ... ... ... шешімдер, әдетте, біржолғы сипатқа ие болып келеді, бұл
спецификалы бастапқы қаржылық ақпаратты талап ... ... ... ... ... қабылдайды және кез келген менеджер
тек қана осы корпоративтік мақсаттар мен міндеттерді ... ... ... ... болар еді. Корпоративтік стратегия тиісінше табыстың жоғары
деңгейін күтетін акционерлер үшін қолайлы, салыстырмалы жоғары тәуекелге ие
болуы ... Осы ... ... ... ... туралы кәдімгі есеп
берушіліктен ала қою екіталай, ал дәл осы ... ... ... ... ... жағдайларда мәліметтерді автоматты жинау ... ... осы ... ... тек бір рет және ... ... тұрғысынан мүмкіндігінше тезірек ... ету өте ... ... ... Көп ... бұл ... айтарлықтай үлесінің мәліметтерді кәдімгі кеңселік тіркеудің
нәтижесінде келіп түсетіндігін ойластырады. Одан кейін, ... ... ... үшін ... ... ақпарат қолға түсіріледі. Егер бұл
кезде, ... ... ... ... ... бір ... ал өңдеуі мен пайдалануын басқа бір бөлім жүргізген кезде, сөзбе
сөз ... ... ... сол ... ... ... ... қоқыс» дегенді
білдіретін ағылшын сөз саптауының іске ұласып кету қатері туындайды.
Егер мәліметтерді ... ... ... ақырғы нәтижесі және осы
мәліметтерді пайдаланудың мақсаттары ... ... ... ... үшін ... күш салу ... ... болса, мұндай тәуекел
әсіресе жоғары болып келеді. Мұндай қызметкерлерде өз ... ... ... сыбана және дер кезінде, көріктің қызып тұрған сәтінде
орындаудың қаншалықты ... ... ... үшін оңды ... ... отыруда
сараңдық танытпау қажет. Бұл іс мүмкін болатын жерлерде ... ... ... ... ... есеп жүйесіне автоматты түрде
қосылып тұруы керек.
Осыларды ... ... ... шын мәніндегі тиімді
қолғабыс жасау үшін, компанияларға ... есеп ... ... керек болатын өзгерістер осындай. Алдағы жылдарда бұл шешімін табуды
талап ететін негізгі мәселелердің бірі ... ... ... жүйелері осы байланыстарды көрсетуге және ... ... олар ... ... шыққан жағдайда) көмегімен ниет
етілген мақсаттарға қол жеткізуді қамтамасыз етуге ... Бұл ... ... ... ... және ... ... жалпы корпоративтік стратегиясымен үйлесімділігін тексеруге де
тиіс.
Басқару есеп жүйесінде стратегиялардың табысты жүзеге ... ... ... беруге қабілетті басты стратегиялық шешімдердің
анықталуы ... ... ... Алайда осы өзгерістерді даярлау және іске
асыру барысында есеп саласындағы негізгі ... ... ... Компаниялар есеп жүйесіндегі өзгерістер үшін оңды климат құруға
мұқтаж ... ... ... ... бұл істе эволюция қажет. Осыған
ең көп тиімділікпен басқа менеджерлерге, әсіресе стратегиялық шешімдер
қабылдайтын ... ... ... ... ... ... ... есебінен қол жеткізуге ... ... ... ... ... ... ... олар, бизнеске
басқарушылық есеп тарапынан жақсырақ қолғабыс болуы үшін одан ... ... ... қажырлы түрде, өз мүмкіндіктеріне деген
көбірек сеніммен жүргізе ... ... ... ... ... ... жасалып жатқан стратегиялар, бағдарламалар
туралы ... ... ... ... отырған ұйым агроөнеркәсібі
болғандықтан мемлекет тарапынан ... ... ... іске ... ... ... ... Назарбаев «Нұр-Отан» Халықтық
демократиялық партиясының (ХДП) кезектен тыс 12-ші ... ... ... үшін агроөнеркәсіптік кешенді және
ауылшаруашылық өнімдерін өңдеуді ... ... ... ретінде
белгіледі. Еліміздің агроөнеркәсіптік кешенін индустрияландыру мақсатында
мемлекеттің іс-қимылы бүгінде Қазақстанның алдында өткір күйінде ... ... ... ... ... ... Оның біріншісі - азық-түлік
қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Бұл міндетті жүзеге ... ... ... ... ... ... тиімді жұмыс істейтін
жүйе құрылды. Бұл бір жағынан осы ... ... ... оның ... ... және ... ... екінші жағынан ауыл
шаруашылығын және қайта өңдейтін өндірісті ... ... ... ... ... егін шаруашылығында саланы
әртараптандыруға, ылғалды ресурстарды сақтайтын технологияларды қолдана
отырып ... ... ... ... салынуда. Бұл ретте
субсидиялаудың ... ... бұл ... ауыл ... ... жаңа технологияға көшуге ынталандыруға ... және ... ... ... ... ... ... аударылуда. Мұндағы мақсат - осы өнім түрлері бойынша ... ... Ал, мал ... орта және ірі ... ... құру ... ... кең ауқымды селекциялық бағдарламаны іске асыру
есебінен ауыл ... ... ... ... ... ... ... басымдық болып табылады. Мал шаруашылығын ... ... ... құрама жемнің құнын субсидиялау бағдарламасы да
жалғастырылып ... ... ... ... ... ... саланы техникалық
және технологиялық тұрғыдан жаңарту, өндіріске ... ... ... және ... негізінде ішкі азық-түлік ... ... әрі ... ... ... ... отандық тауарларды
сыртқы нарыққа шығару басты бағдар ретінде қалып отыр.
Екінші міндет – экспортқа бағдарланған өндірісті ... және ... Бұл ... шешу ... ... ... ... іске асыруға жұмылдырылған. Бұл бағытта мал бордақылайтын
инфрақұрылымы дамыған ... мал ... ... ... ... ... қой шаруашылығын дамытуға, сояны және жүгеріні өндіру мен ... ... ... ... балық шаруашылығын дамытуға, балық және
жеміс-көкөніс өнімдерін қайта өңдейтін саланы өркендетуге ... ... ... ... ауыл ... өндірісінің елдің сұранысын әлі де
қанағаттандырмай отырған салалары қаржыландырылуда. Бұл - ... ... ... көкөніс сақтау қоймаларын салу ... ... ... ... ... ... ... жеміс-көкөніс
өнімдерін өндіруді ұйымдастыру, ірі ... ... ... ... бағытталған құс фабрикаларының ... салу ... ... жаңарту. Осы және басқа да инвестициялық жобаларды
ұйымдастыруға және іске асыруға ... ... ... ... Ұлттық
қордан 120 млрд. теңге бөлінді.
Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу өнеркәсібі экономиканың
негізгі бір ... ғана ... ... ... ол ... азық-түлік
қауіпсіздігінің кепілі де болып табылады. Бұл саланың дамуы елдің қоғамдық-
саяси тұрақтылығына да тікелей ... ... ... ... азық-
түлік дағдарысы мен оның салдары қайта өңдеу өнеркәсібінің ... да ... ... Ал ... ... мәселесі
дүниежүзілік экономикалық саясаттың күнделікті талқысына айналды. Азық-
түлік тапшылығын сезіне бастағаннан-ақ ... ... ... бұл ... ... ... ... күшейтіп, саяси маңызы зор өзгерістер
жасады. Әсіресе, өндіріс көлемін ... ішкі ... ... ... ... ерекше мән беріп отыр.  Осыған орай, біз де
әлемдік азық-түлік нарығындағы жағдайға байланысты қайта өңдеу ... ... ... ... ... ... талабына сай
стратегиялық бағыттарына жаңа қырынан келіп, өзгерістер енгізілуі ... ... ішкі ... ... ... ... ... әлі де егін шаруашылығының ең осал тұсы болып ... ... ... ... ... тұтастай алғанда еліміздің ... ... ... ... ... ... Бірақ, маусымаралық кезеңде
аталған өнімдердің тапшылығы туындап, бұл өз кезегінде бағаның ... ... ... ... ... себеп болады. Біз бұл мәселені шешуді
өнім сақтайтын қоймаларды салу, бақша дақылдарын өсіретін ... ... ... ... деп жоспарлап отырмыз. Қазір республика
бойынша барлық жылыжайлар қажеттіліктің 4,3 %-ын ғана ... ... ... сақтайтын қоймалардың тапшылығы да білініп отыр.
Сондықтан мемлекеттік реттеу және ... ... дәл осы ... ... ... Атап айтқанда, «ҚазАгро» Ұлттық Холдингі» ... ... мен ... ... ... салу мен бұрынғыларын қайта жөндеуге арналған және
оларды арнайы құрал-жабдықтармен ... ... ... шарттармен қаржыландыруда.
3.2 Ұйымның қаржылық нәтижелерінің есебі
Қаржы ағындарын табыстар мен шығындар туралы есеп бойынша ... ... да, ... емес те ... ... ... өзіндік қаржы
ағындары ретінде қарастырыла алатын ... ... ... ... ... ... ... пайданы, операциялық қаржылық нәтижені,
сатылымнан тыс ... ... және таза ... ... бағытталған.
Табыстар мен шығыстар есебі есепті кезеңдегі ұйымның қаржылық
нәтижелерін сипаттайды және келесі көрсеткіштерді ... ... ... ... ... ... ... дайын өнімнің өзіндік құны;
3) жалпы табыс;
4) негізгі қызметтен түскен табыс (залал);
5) кезең ... ... емес ... ... ... ...... есепті кезеңдегі әдеттегі қызметінен
алынған, оның капиталының өсімін білдіретін экономикалық ... ... ... ... - ... ... iшiнде активтердiң қолдан кетуi, азаюы
немесе мiндеттемелердiң пайда болуы нысанында экономикалық пайданың ... ... ... ... ... ... ... өзгеше
капиталдың төмендеуіне әкеп соғады.
Қаржы – шаруашылық қызметiнiң ... ... ... ... ашып ... ... 4. Қаржылық нәтижелердің есебі [12].
|№ | ... ... |
| ... ... | |
| | ... |Кредит |
|1 |Есепті кезеңнің басында 1340 ... | | |
| ... ... 8110 ... ... шотына|8110 |1340 |
| ... | | |
|2 ... ... ... өнімнің өзіндік | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... өндіріске босатылған материалдар |8111 |1300-1330, 1350|
| |ескерілген | | |
| ... ... ... ... |8110 |3350 |
| ... көрсетілген | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | |
| |- ... ... |3350 |3120 |
| |- МЗҚ –на ... ... |3350 |3390 |
| |- ... ... |3350 |3390 |
| | ... ... ... ... |8110 |3430 |
| ... ... | | |
|3 ... ... ... ... |8110 |8111, 8114 |
|4 ... ... ... құны ... |7010 |1320 |
| ... | | |
|5 ... шығындар негізгі өндіріс шығындарына| | |
| ... |8110 |8410 |
|6 ... ... ... ... | | |
| ... ... 1340 ... ... |1340 |8110 |
| ... ... | | ... өнiмдi өткiзуден түскен табыс. Оларға: тауарлы – материалдық
құндылықтарды сатудан түсiмдер, жасалған жұмыстар, көрсетiлген қызметтер,
сыйақы, пайыздар, ... есеп ... ... ... құны, сату және баға жеңiлдiктерi жатады.
Сатып - өткiзiлген дайын өнiмнiң /жұмыс, ... ... ... ... өзiндiк құнына кiретiн нақты шығындар.
Жиынтық табыс – негiзгi қызмет нәтижелерi ... ... ... ... ... өнiмнiң өзiндiк құнының айырмашылығы.
Кезең шығындары – кәсiпорынның жалпы басшылығымен ... ... ... шығындар. Оның iшiнде:
- жалпы және әкімшiлiк шығындар;
- сату ... ... ... құндылықтарды сатудағы
шығындар, типтік ... ... 81 ... көрсеткiштерiнде
есептеледi.
- пайыз түрiндегi шығыстар: алынған несиеге пайыз түрiндегi шығыстар,
мүлiктi ... ... үшiн және ... да ... ... Бұл ... жоспарының 83 бөлiмшесiндегi көрсеткiштермен есептеледi.
Негiзгi қызметтен түскен табыс ... - ... ... кезеңдiк
шығын айырмашылықтары бойынша табылады.
Негiзгi емес қызметтен ... ... ... - ... ... ... ... роялити, дивидент, бағалы қағаздарды қайта
бағалау және т.б. негiзiнде түскен табыстары. Олар типтік шот ... ... 8 ... ... ... салынғанға дейiнгi жай қызмет табыстары – негiзгi және ... ... ... ... ... ... ... шығындар – салық заңдылықтарына сәйкес және
бухгалтерлiк есепте көрсету тәртiбi мен заңды тұлғаларға ... ... ... ... жай ... ... /зиян/ - салық
салынғанға дейiнгi табыс және ... ... ... ... ... ... /зиян/ - төтенше ... ... ... ... ... /зиян нәтежелерi, өрт, су тасқыны,
жер сiлкiнiсi және т.б./, бұл типтік шоттар ... 86 ... ... ... - ... ... ... табыстарын қосқандағы
салынғаннан кейiнгi таза табыс.
Жөнелтілген (босатылған) ... ... 1330 ... ... ... және ... ... борыштары», 1220 «Еншілес
ұйымдардың қысқа мерзімді дебиторлық ... және 6010 ... мен ... ... ... табыс» бөлімшелерінің шоттарының
кредитіндегі операцияларының есебіне арналған № 11 ... ... ... ... шоттар» шотында сатып алушылармен және тапсырыс
берушілер мен есеп айырысу есебінің ведомостарында жүргізіледі.
Дайын ... ... ... ... ... ... ... құнының жабылуына және өндiрушiнiң таза табысының алуына арналған.
Таза табыс - бұл өткізуден және жүзеге ... ... ... ... табыстың аралығындағы айырмашылық.
Есеп беру жылының соңында келесi жазулар көрініс табады: дебет ... ... және ... ... ... ... шоты, кредит 5510
«есептік жылдың бөлінбеген пайдасы (залалы)» шоты - дайын ... ... ... ... ... 5510 «есептік жылдың ... ... ... ... ... ... және көрсетілген қызметтің ... ... - ... ... ... ... ... құндары сомасына.
Өнімді жіберу (тиеу), жұмысты атқару және қызмет көрсету ... ұйым ... ... ... берушіге) есеп-айырысу-төлем
құжаттарымен қоса салықтық шот-фактураны береді. Өнімді жіберу (тиеу)
кезінде ... ... ... жасалынады:
Өнімнің келісілген құнына:
Дт 1210 «Сатып алушылар мен тапсырысшылардың қысқа ... ... 2110 ... алушылар мен тапсырысшылардың ұзақ мерзімді
дебиторлық берешегі»
Кт 6010 «Өнімдерді сатудан және ... ... ... ... ... ... ҚҚС сомасына:
Дт 1420 «ҚҚС» Кт 3130 «ҚҚС»
1420 шоты бойынша есептелген ҚҚС сомасы осы шоттың кредитінен
3130 ... ... ... ... ҚҚС ... сома есептелінеді.
Айдың аяғында есеп беру калькуляциясын жасағаннан кейін, барлық
өнімнің нақты ... құны және ... ... құны мен ... өзіндік
құнының арасындағы, немесе нақты өзіндік құны мен кәсіпорынның ... ... ... ... ... арасындағы айырмашылықтары
анықталады. Дайын өнімді ... ... ... ... ... ... шотының дебетінде жинақталып, 8100 «негізгі өндіріс», 8300
«қосалқы өндіріс» ... ... ... табады. Есепті кезең
күнтізбелік жыл болып табылады. Жедел ақпарат үшін қаржы-шаруашылық қызмет
ай сайын және тоқсан ... ... ... және сатылған өнімге жататын нақты өндірістік өзіндік ... ... ... сомасы, 1320 «Дайын өнім» шотының кредиті және 6010
«Сатылған тауарлардың (жұмыс, қызмет) өзіндік құны» ... ... ... өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік құны» шотының дебетіне,
артық жұмсалғандығына және ... ... ... жазумен
көрсетіледі.
Бухгалтерлік есепте 6020 шоты бойынша ... ... ... ал
6030 шоты бойынша сату көлемі мен баға жеңілдіктері есепке алынады. ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар
қызметтерді сатудан алынған табыс сомасы 6010 – ... ... ... Осы ... ... ... сомасы 6020 және 6030 шоттарында
көрсетілген сома мөлшерінде кемтіледі.
Мысал: “Агрофирма Жаңа Ақ дала” томат ... ... ... ... мың тг шот – ... ұсынғаннан кейінгі 10 күн ішінде төлесе сатып
алушы 2% жеңілдікке ие болады. Шот – фактура 10 сәуірде ... 1210 Кт 6010 = 300 мың ... ... 20 ... күні төлеген жағдайда:
Дт 1030 Кт 1210 = 294 мың ... ... 6 мың ... баға ... ... 6030 Кт 1210 = 6 мың тг. ... өткiзуден түскен пайда үш факторға бөлiнедi:
- Тауарлы материалды құндылықтарын сатудан пайда;
- Қосалқы шаруашылық өнiмiн сатудан түскен пайда;
- ... ... және ... емес ... өткiзуден пайда.
Өткiзуден тыс қаржы нәтижелерi бiрiккен кәсiпорындарда, үлестiк қатыстар
пайдасынан құралады:
1. негiзгi құралдарды және ... ... ... ... алынған және төленетiн өсiм айыбы мен жазалар;
3. дебиторлық берешектердi есептен шығарғандағы шығындар;
4. табиғи апаттан шығындар;
5. акция, облигация, депозиттерден табыстар;
6. ... ... ... ... мен ... ... – бұл ... салықтардан, экономикалық жазалау шараларынан
және қайырымдылық қорларына аударымдардан ... ... ... пайда.
Негiзгi қызметтен түскен табыс есебi
Негізгі қызметтерден түскен табыстардын есебі ... ... ... ... ұйымдастырылады. Бұл топқа мына төмендегі
синтетикалық, әрі ... ... ... - "Дайын өнімді сатудан түскен табыс" ... Бұл ... ... ... ... және ... көрсетілген қызметтерден
түсетін табыстар көрсетіледі. Аталған шотты өнімді, ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар
пайдаланады.
Есепті кезең бойы 6010-шоттың кредитінде дайын өнімді, жұмыстарды
және қызметтерді сатудан түскен табыс ... ... ... ... ... ... төменде
келтірілген.
Кесте 5. Өнімді сатудан түскен түсім шоты бойынша операциялар [12].
|№ |Шаруашылық операцияларының мазнұны ... ... |
| | ... ... |
| | | ... |кредит |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... және | | | |
| ... негізінде келісімді бағасы|500000 |1320 |6010 |
| ... ... өнім ... | | | |
| |ҚҚС ... 12% |60000 |1320 |3130 ... |Жұмыстары қабылдау актлерінің | | | |
| ... ... және ... |200000 |1210 |6010 |
| ... цехтарында орындалған | | | |
| ... мен ... | | | |
| |ҚҚС ... |24000 |1210 |3130 ... ... ... ... шоты бойынша | | | |
| ... ... ... ... ... ... |1030 |1210 |
Дайын өнімді, жұмыстарды және қызметтерді ... ... ... ... кезеңнің аяғында 5610 "Жиытық ... ... ... ... Бұл ... ... дебеттеледі де, 5610-шоты кредитгеледі.
Мүлікті жалға бергені үшін алынатын жал ... ... ... емес қызметтерден түсетін табыс" шоты ... де, ... ...... ... ... "Тәуелді
серіктестіктердің берешегі", 1280, 2180 - "Басқадай ... ... ... ... ... ... есептелген жал төлемінің сомаларына;
3520 - "Болашақ кезендердің табыстары" — ... ... ... ... ала ... ... т.б. шоттардың дебеті, 3520-
шоттың кредиті) жал төлемінің сомаларына дебеттеледі.
Алынған табыстардық сомаларының ... ... ... және ... ... ... ... (жұмыстарды, қызметтерді) сатудан түскен
табыстардың көрініс беруімен бірдей болып келеді.
Сақтандыру төлемдері ... ... ... ... ... ... бойынша реттеледі, сақтандыру төлеміне жататын сома 2210
шотының дебетінде және 6160, 6280 шотының кредитінде көрініс ... ... ... ... түскен сақтандыру төлемі ақша қаражаттарын
есептейтін шоттардың дебетіне, 2210 шотының ... ... ... ... 6280 шоттар жабылады (5410-шоттың кредиті).
Мұндай табыстарға кәсіпорын қызметінің басқа түрлері бойынша жасалған
өнімді, ... және ... ... ... ... мал
шаруашылығы, балық шаруашылығы, құс шаруашылығы т.б. өнімін сатудан) түскен
табыстар жатады.
Негізгі емес ... ... ... ... табыстың есебі.
Негізгі емес қызметтен түскен табыстың есебін ... ... ... ... ... емес ... түскен табыстың есебі"
деп аталатын бөлімшесі арналған және оған ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп берген кезде түсіндірме ... ... ... ... ... ... ... жолдары:
дивиденттер, роялити, пайыздан алынатын табыс, көрсетілетін ... ... ... ... ... ... қоса есептік кезең үшін
танылатын, табыс ... ... ... ... ашылуы тиіс.
Материалдық емес активтерді сатқан кезде ... ... ... 6. ... емес ... ... кездегі шоттардың
корреспонденциясы [12].
|№ |Шаруашылық операцияларының мазмұны |Сомасы, |Шотар корреспонденциясы |
| | ... | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... емес ... ... | | | |
| |- ... құнына |170000 |7410 |2730 |
| |- ... ... ... |30000 |2740 |2700, ... |- ... ... құнына |211000 |2310 |6210 |
|2 ... ... емес ... |25320 |1210 |3130 |
| ... есептелген ҚҚС сомасына | | | |
| |(12%) | | | |
|3 |Жыл ... 7410 және 7410 | | | |
| ... ... сомасы, | | | |
| ... ... ... ... шотына | | | |
| ... ... | | | |
| ... |211000 |6210 |5610 |
| ... |170000 |5610 |7410 ... ... немесе қызмет көрсету нәтижесіңде пайда ... ... ... ашып ... ... ... ... қызметiндегi бiрдей оқиғалар
нәтижесiнде туындаған табыстар мен ... бiр ... ... ... сатқанда мынадай шоттардың корреспонденциясы
жасалады (қысқартылып алынған).
Кесте 7. Негізгі ... ... ... ... ... | ... ... |
| ... ... ... | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... | | | |
| ... ... |300000 |7410 ... |
| ... ... тозу ... |50000 ... ... |
| |- ... кұнына |390000 ... |6210 |
|2 ... ... ... ... |58500 |1210 |3130 |
| ... ҚҚС сомасына (12%) | | | |
|3 |Жыл ... 5410 және 7410 | | | |
| ... | | | |
| ... ... жиынтық жылдық | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... |390000 |6210 |5610 |
| ... |300000 |5610 |7410 ... тауарлардың (қызметтердің және жұмыстардың) өзіндік
құнынының және негізгі емес қызметтердің шығыстарының есебі.
Сатылған ... ... және ... ... ... ... "Өткізілген өнім мен көрсетілген қызметтердің өзіндік ... ... бір топ шот ... оған ... ... шоттар (7010)
жатады:
7010 - "Өткізілген өнім мен көрсетілген ... ... ... Бұл шот өнім ... ... істейтін және қызметтер көрсететін
материалдық өндіріс салаларында қолданылады және босатылған ... ... ... ... ... нақты өзіңдік
құнын есепке алуға арналған.
Табыс мынадай жағдайда танылады:
а) табыс сомасы барынша ... ... ... ... ... ... экономикалық пайдаларды
алу ықтималдығы болған жағдайда;
Ұқсас тауарлар мен қызметтердi айырбастау кезiнде келісім-шарт бойынша
табыс танылмайды. Ұқсас емес ... мен ... ... ... ... ... мен ... өткiзу құны бойынша танылады және
бағаланады.
Қаржы есептемелерiн ұсыну кезiнде субъект түсiнiктеме ... ... ... ... тану үшiн ... есеп ... саясатын, соның iшiнде
қызметтер көрсету жөнiндегi келісім-шарттына аяқталу кезеңiн айқындау
тәсiлдерiн;
ә) есептi кезең үшiн танылған ... ... ... ... ... ... тауарлар өткiзу; қызметтер көрсету; проценттер;
рояльти; дивиденттер нәтижесiнде ... ... ... ... ... есептеу үшiн:
“Негiзгi қызметтен түскен табыс”,
Негiзгi қызметтен түскен табыстар есебi/негiзгi қызметтiң табыстары/
шоттарында есепке алынады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мен қызметтер көрстеуден түскен табыс”;
6010 “Өнімдерді өткізу мен қызметтер көрстеуден түскен табыс шотында:
өнiмдердi сатудан, ... ... ... ... ... ... Бұл ... материалдық өндiрiс өрiсiндегi өнiм өндiретiн, жұмыс
және қызмет көрсететiн кәсiпорындар қолданады”.
3.3 Ұйымның қаржылық ағындарын ... ... ... ... ... ... ... ұйым өзінің қызметін,
әрекетін ... ... ... бизнес-ортаны ... ... ... ... ... ... талдауы арқылы жүзеге асырылады. Осының барысында ұйымның
нарықтағы ... ... оның ... ... сонымен бірге аталған ұйымның құндылықтарының толық тізбегі
құрылуға тиіс.
Ұйымның шаруашылық әрекетіне әсерін ... ... ... – стратегиялық басқару есебін дәстүрлі есептен ерекшелейтін
негізгі элемент .
Стратегиялық басқару ... ... ... ішкі ... мен ... ... ... сыртқы факторлар мен процестерді талдауды жүзеге асыру;
- қаржылық емес факторларды талдауды жүргізу;
- өндірілген өнім көлемі шығындардың жасалуын түсіндіретін
айтарлықтай фактор болып ... ... ... ... ... үшін ... өз ... бар болуы;
- шығындардың барлық анықтаушы факторлары уақыттың кез келген
сәтінде бірдей маңызды бола бермейтіндігі, бірақ кейбірінің ... ... ... екендігі туралы тұжырым;
- ұйымның нақтылы іскерлік қажеттіліктеріне бейімделгендік, осының
арқасында оның ұйым ... ... ... бірін атқаратындығы
бөлініп көрсетіледі.
Сурет 13. Сыртқы процесстер мен факторлар.
Стратегиялық басқару есебінің процесі өзіне есепке ... ғана ... ... ... үш элементті:
- стратегиялық талдауды;
- стратегиялық жоспарлауды;
- стратегиялық бақылауды да ... ... ... ... ... ... бір ... ажыратып алу айтарлықтай қиынға соғады.
Стратегиялық талдау ұйымның уақыттың ... ... ... ... ... ... ... Осыдан өзге,
стратегиялық талдауды орындау ... оның ... ... және ... баға ... стратегиясы, әдетте, ұйым өзінің шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан,
экономикалық басқару талдауының дәстүрлі міндеттері дегендерге ерекше көңіл
қоймай-ақ, стратегиялық талдау ең ... ... ұзақ ... ... ... ... ... жағдайларды зерттеуге
міндетті болып келеді.
Стратегиялық басқару есебінің екінші бір ... ... ... ... Оны ... ... барысында ұзақ мерзімді сипаттағы
жоспарлар жасап шығарылады, олар, өз кезегінде, ұйымның ұзақ ... ... қол ... арналған. Стратегиялық жоспарлау,
сондай-ақ, корпоративтік жоспарлау немесе ұзақ мерзімді ... ... ... нәтижесі ұйымды дамыту стратегиясы (бизнес-
стратегия, корпоративті стратегия) – ұйымның бизнес саласындағы ... ... ұзақ ... ... ... ... ол ... бөліктерге бөлінеді:
1) шағын стратегиялар (өндірістік, маркетингтік, ... ... ... (нақтылы) стратегиялар (кәсіпорынның әртүрлі нарықтарда
бәсекелестікке түсе алатын және өнімнің алуан ... ... ... ... ... ... ... үшінші аса маңызды элементі – бұл
стратегиялық бақылау. Оның ролі алға қойылған ... ... ... қадағалаудан және бақылаудан, сонымен қатар шешім қабылдау
сатысына қайтып келуді ... ... ... ... ... оралулар
шешімдерді түзету және мақсаттарға қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... ... болған жағдайларда (оның ішінде, егер ұйымның
шаруашылық ... ... және ішкі ... ... ... ... ... түзету) үшін қажет болады.
Жалпы алғанда стратегиялық басқару ... ... ... ... ... соң, оның ... қаржы ағындарын басқару секілді
айтарлықтай маңызды мәселедегі ролін қарастыруға бет бұрайық.
Ұйымның стратегиялық басқару есебі шеңберінде ұйымның қаржы ... ... ... ... ... жасап шығарудың
қажеттігі, өндірісті модернизациялау болсын, кадрларды қайта ... ... ... ... шығару болсын, кез келген дерлік басқарушы шешімнің тиісті
құралдармен, тәсілдермен, қаражатпен қамтамасыз етілген кезінде ғана жүзеге
асырылуының ... ... ... ... Дәл ... ... қандай да бір нұсқасын таңдап алуда қаржылық аспект, қаржыны
басқаруды ... ... ... ... ... ... аса маңызды
құрамдас бөлігі ете отырып, шешуші роль ойнайды. Онымен қоймай, ұйымды
басқару ... ... ... ... қаржы менеджментінің маңыздылығы
қаржының ұйымның шаруашылық әрекеттеріндегі үйлестіруші ролімен анықталады
[13].
Практикада ... ... ... ... ақыр аяғында оның қаржы
ағындарын басқаруға келіп саяды. Бұл ретте ұйымның қаржы ағындары деп ... ... ғана ... ... ... ... бар ... да
активтерінің ағынын, ұйымның қаражат (пассив) көздерінің ағындарын, сонымен
қатар ұйымның қызметінің ... ... және оны ... ... ... ... төлемдері) түсінген жөн.
Басқаша айтар болсақ, «қаржы ағындары» түсінігі, автордың пікірінше,
«ақша ағындары» түсінігіне қарағанда, жалпырақ болып ... ал ... ... ... және ... емес болып табылады. Ал енді ұйымның
барлық қаржы ... ... оның ... ... бар ... ... ... кез келген дерлік ұйымның (шаруашылық субъектінің,
кәсіпорынның) қаржы ағындарын оптималды басқаруды қамтамасыз ету ... оның ... ... ... ... қалпына байланысты
ерекше маңызға ие бола бастады. Осындай оптималды басқару тек оперативтік-
тактикалық деңгейде ғана ... ... ... де ... ... ... басқару есебінсіз мүмкін болмайды.
Сауатты ұйымдастырылған, қаржы ағындарын стратегиялық ... ... ... менеджментінің негізгі мақсатына – ұйымның қаржысын басқару
бойынша оның иелерінің жағдайын, берекесін максималдандыруға, қол жеткізуге
жол бастар ең ... ... ... көп ... етіп отырады.
Егер де ұйым ауырлықтың қандай да бір ... ... ... ... ... болса, онда қаржы ағындарын
стратегиялық басқару есебі оны қаржылық ... ... ... құралы болып шығады.
Қаржы ағындарын стратегиялық басқару есебі осының ... ... ... (5 және одан да көп ... ... қаржы ағындарын
басқару бойынша шешім қабылдауды ақпараттық қамтамасыз ету қалыптасатын
стратегиялық басқару есебінің құрамдас бөлігі ... ... ... сөздермен жеткізер болсақ, қаржы ағындарының стратегиялық басқару
есебі – бұл ұйымның қаржылық стратегиясын негіздеу ... ... ... ... ... шеңберінде қаржы ағындарына
және осының салдары ретінде, ұйымның қаржылық жағдайына әсерін ... ғана ... ... да ... мұқият зерттеу орындалып ... ... ... ... ... ... мәнісін ашып
көрсетіп барып, оның құралдарын, ... ... ... ... ... ... бұл ... тәсілдер мыналар:
1) ұйымның қаржылық жағдайын бағалаудың салыстырмалы
көрсеткіштер (коэффициенттер) жүйесі;
2) ұйымның қаржы ағындарының жіктемесі;
3) ұйымның қаржы ағындарының ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер
(коэффициенттер) жүйесі – бұл ... ... ... ... ... ... ... қаржы
ағындарының стратегиялық басқару есебінің құралы. Басқаша айтар болсақ, ... ... ... ... ... ... мен көрсеткіштерге
көшіруге мүмкіндік береді.
Ұйымның қаржылық жағдайын бағалаудың салыстырмалы көрсеткіштерінің
(коэффициенттер) жүйесі ... ... ... ... ... тұрақтылығын, төлемге қабілеттілігін және өтімділігін, іскерлік
белсенділігін қамтуға тиіс. Оның ақырғы мақсаты – ұйымның қаржылық ... ... және ... ... ... ... ету болып табылады.
Ұйымның мүліктік жағдайын бағалау көрсеткіштері оның активтерінің
құрамын, құрылымын және ... ... ... ... ... ... пассивтерінің
құрамын, құрылымын және динамикасын көрсетеді және оны ... ... ... ... қабілеттілік және өтімділік көрсеткіштері ... ... ... ... есеп ... қабілеттілігін (төлемге
қабілеттілігін) және оның ... ... ... өтеу ... ... ... ... (өтімділік) жөніндегі қабілеттерін,
мүмкіндіктерін сипаттайды.
Іскерлік белсенділікті ... ... ұйым ... ... ... коэффициенттерін), қызметі мен ұйым
ресурстарын пайдалану тиімділігін ... ... ... ... акционерлік қоғамның) құнды қағаздар нарығындағы жағдайын
(нарықтық белсенділік коэффициенттері) көрсетеді.
Бұл ретте ... ... ... ... ... бағалаудың бөліп
көрсетілген аспекттерінің ... ... және ... ... ... элементтердің қимасында мақсаттарды, міндеттерді, жекелеген
көрсеткіштерді және әрекеттерді қарастырған ... ... ... ... ... ... өзара
әрекеттесетіндігін, осының салдарынан бір аспектті бағалау үшін ... ... ... басқа аспектті де бағалау үшін қолданыла
алатындығын ескеру керек [2].
Онымен қоймай, бұл оның және ... да ... ... алып ... мүмкін болғандықтан, қаржылық жағдайдың бір
аспектісіне шамадан тыс шоғырланбаған да жөн. ... ... ... кешенді болуға тиіс, яғни ... ... ... ... ... ... оны кешенді бағалауға бағыт
алған үлгілермен (мысалы, рентабельділіктің аса ... ... ... ... ... ұшыраудың ықтималдығын болжаудың
экономикалық-статистикалық факторлық үлгілерімен) байланыстырған ақылға
сыйымды, көкейге қонымды, мақсатқа ... ... ... ... стратегиялық басқару есебінің екінші құралы –
осылардың ең ... ... ... және ... ... ... үлгісін құрудың негізінде жатқан белгілердің
айтарлықтай көп саны бойынша ... ... ... қаржы ағындарын
жіктеу.
Қаржы ағындарының стратегиялық басқару есебінің үшінші құралы –
ұйымның ... ... ... және ... ... ... ... ағындарының математикалық үлгісі.
Кесте 8. Ұйымның қаржылық ағындарының сыныпталуы [10].
|№ |Сыныпталған белгі ... ... ... ... |
|1 ... ... ... |Қаржылық ақшалай ағымдар |
| | ... ... емес ... |
|2 ... ... |- ... ... |
| | |- ... ... |
|3 ... шама ... |- Оң ... ағым |
| | |- ... ... ағым |
|4 ... ... ... |- ... немесе жиынтық қаржылық |
| |есептеу әдісі ... |
| | |- Таза ... ағым |
|5 ... ... |- ... қызметтен қаржылық ағым |
| |түрлері ... ... ... |
| | ... |
| | |- ... ... ... ағым |
|6 ... ... |- ... ... ағым |
| | |- Ішкі ... ағым |
|7 ... қызмет |- Ұйымның тұтас қаржылық ағымы |
| ... ... ... |- Жеке ... ... |
| | ... ... ағымдары |
| | |- Жеке ... ... |
| | ... ағым |
|8 ... |- ... ... ... ағым |
| | |- Орта ... ... ағым |
| | |- Ұзақ ... ... ағым |
| | | |
|9 ... |- ... ... ағым |
| | |- ... емес қаржылық ағым |
|10 ... |- ... ... ағым |
| | |- ... ... ағым |
|11 |Тәуекелділік |- ... ... ағым |
| | |- ... емес ... ағым ... үлгі ... қаржы ағындарын және ... ... ... ... ... ... ... ол қаржы
ағындарын оптималдандыру, ... ... ... ... ... ... анықтайды. Бұл ретте қаржы ағындарын
стратегиялық ... ... бір ... ... ... ... ... соғады. Олардың әрқайсысын қысқаша қарастыруға ... ... ... алу – бұл іс ... ... ... ұйымның
бухгалтерлік есебі. Ұйымның ақшалай көрсетілімдегі мүлкі, міндеттемелері
және олардың барлық шаруашылық операцияларын жаппай, ... және ... алу ... ... ... ақпаратты жинаудың, тіркеудің және
жалпылаудың ретке келтірілген жүйесі ... ... ... ... ... қаржы-шаруашылық әрекетін қаржы ағындарының
жиынтығы ретінде түсіну жатыр.
Қаржы ағындарын стратегиялық талдау ұйымның соңғы бес және одан да ... ... ... ... ... ... және өзіне екі негізгі
бағытты қосады:
1) қаржылық ақша ағындарын талдау, яғни ... түрі бар ... ... қаржылық ақшалай емес ағындарын талдау, яғни ақшалай түрі жоқ қаржы
ағындарын талдау.
Ұйымның қаржы ағындарын ... ... ... ... талдаудың келесідей арнайы тәсілдері мен амалдарды құрайды:
абсолюттік шамалар тәсілі; салыстырмалы ... ... ... ... тәсіл, баланстық тәсіл, тізбекті қойылымдар тәсілі.
Қаржылық ақша ағындарын талдау үш кезеңмен орындалады:
1. Нәтижелі таза ақшалай ағынды ... ... мен ... таза ... ... ... Ұйым ... әр түрінен таза ақша ағындарын (таза ақшалай
қаражаттарды) талдау.
3. Жекелеген ақша ағындарын ... таза ... ... ... ... ... ... инвестициялық және қаржылық) қимасында жүргізіледі, ... ... ... ... ... ... түскен таза ақшалай
ағынды, инвестициялық қызметтен таза ақшалай ағынды және ... ... ... ... ... ... қарастырады және нәтижелі таза ақшалай
ағынның трендтік және вертикаль талдануын, оның негізгі құрамдас ... ... ... ... факторлардың (яғни құрамдас бөліктердің)
оның ауытқуына әсерін анықтауды қосады.
Ұйымның қаржы ағындарын стратегиялық басқару есебі ... ... ... ... ... алудың өзін ғана емес, сонымен келесі үш элементті:
- қаржы ағындарын стратегиялық талдауды (ҚАСТ);
- қаржы ағындарын стратегиялық ... ... ... ағындарын стратегиялық бақылауды да қосады (ҚАСБ);.
Сыртқы факторлар
Сурет 13. Ұйымның қаржылық ағымдарының стратегиялық басқару есебінің
үдерісі [13].
Ұйым ... әр ... ... инвестициялық және
қаржылық) таза ақша ағындарын талдау қызметтің осы түрлерімен ... ... ... ақша ... мен кері ... қимасында
жүргізіледі. Талдау барысында қызметтің әр түрінен келетін ақша келуі мен
кері қайтуы оларды құрайтын жекелеген ... ... ақша ... ... ... әр ... ... таза ақша ағындарын
талдау өзіне таза ақша ... ... және ... ... сондай-
ақ қосынды ақша келулері мен кері қайтуларының трендтік және вертикаль
талдануын ... Бұл ... оның ... ... ... ... ... қосынды ақшалай кері қайтулардың құрылымдарының жеке-жеке талдану факті
болып табылады.
Жекелеген ақша ағындарын, яғни ... ... әр ... ... ... және ... ақша ... мен кері қайтуларын
қалыптастыратын ақшалай келулер мен кері қайтуларды талдау олардың ... ... ... ... ... тәуекелін және жылдамдығын зерттеуге бағытталған.
Қаржылық ақшалай ағындарды талдауды аяқтаған соң өзіне талдаудың әр
кезеңінде жасалған ... ... ... ... ... ... ... қажет болған жағдайда, талдаудың нақтылы
нәтижелерімен анықталатын, ұйымның ... ... ... мақсатында
қаржылық ақшалай ағындарды оптималдандыруға бағытталған ұсыныстар кешені
жасап шығарылады.
Ұйымның ақшалай түрі жоқ ... ... яғни ... емес ... талдау, әдетте, қаржы ағындарын бухгалтерлік баланс баптары
(ақшалай қаражаттарды қоспағанда) бойынша, сонымен қатар ... ... мен ... ... ... ... ... болып келеді және
өзіне келесідей кезеңдерді қосады:
1. ... ... ... ... таза ... ... талдау.
2.Бухгалтерлік баланс баптары бойынша таза қаржы ағындарының
матрицасын ... ... ... бойынша таза қаржы ағындарын
салыстырмалы талдау.
4. Кіріс пен шығыс туралы есеп бойынша қаржы ағындарын талдау.
Бухгалтерлік баланс бойынша ... таза ... ... яғни
бухгалтерлік баланс валютасының абсолютті ауытқуын талдау осы қосынды таза
қаржы ағынын вертикаль және ... ... оны ... таза қаржы
ағындарын (яғни, абсолютті ауытқуларды) бухгалтерлік баланс баптары бойынша
трендтік талдауды, сонымен қатар ... ... ... баланс баптары
бойынша таза қаржы ағындары ... ... оның ... ... ... Бұл кезде бухгалтерлік баланс бойынша қосынды таза
қаржы ағынын талдау екі ... ... ... қорытындысының абсолютті
өзгеруі (активтердің таза ағыны) және баланс пассивінің ... ... ... таза ... ... ... ... ағындарының матрицасын бухгалтерлік баланс баптары бойынша
құру ... ... ... ... таза ... ағындарын және баланс
пассивінің баптары бойынша таза қаржы ағындарын ... ... ... және ... ұйым ... ... тәсілін
анықтауға, сонымен қатар қаржыландыру көздерінің ұйым ... ... әсер ... және ... ... әсер ... ... береді. Онымен қоймай, талдау ... ... ... ... ... ... активінің баптары
бойынша таза қаржы ағындары және активтегі ... ... ... ... ... ... ... таза қаржы ағындары бөліп
көрсетіледі [10].
Таза қаржы ... ... ... ... ... ... әртүрлі таза қаржы ағындарын баланс баптары бойынша ... ... ... ... өзі ... қаржылық жағдайының кейбір
аспекттеріне: ... ... ... тұрақтылығына, төлемге
қабілеттілігіне және өтімділігіне баға беруге мүмкіндік бере алады.
Талдау барысында әрбір қаржылық нәтижеден ақшалай және ... ... ... ... алып, оларды жоғарыда келтірілген алгоритмдерге
сәйкес жеке-жеке талдап шығу керек. Бұл ... ... ... ... ... ... (мысалға, сатылымдардан түсім) қаржы ағындары
ретінде, ал қаржы нәтижелерінің төмендеуіне ықпал ететін ... ...... кері ... ... қарастырыла алады.
Қаржылық ақшалай емес ағындарды талдау аяқталған соң, ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
жағдайын жақсарту мақсатында оларды оптималдандыру бойынша ұсыныстар жасап
шығарылады.
Осыдан барып ... ... ... ... ... мен ... ... емес ағындарды оптималдандыру жөніндегі
ұсыныстар, ұйымның ... ... ... ... ұйымның қаржы
ағындарын оптималдандыру жөніндегі ұсыныстардың бірыңғай кешеніне
біріктіріледі.
Қаржы ... ... ... ұзақ ... ... ... жасап шығаруға бағытталған, осылардың орындалуы, өз кезегінде,
ұйымның ... ... ұзақ ... яғни ... ... ... алып ... ағындарының стратегиялық жоспарлаудың нәтижесі ұйымның қаржылық
стратегиясы – ұйымның қаржы саласындағы әрекетінің ұзақ мерзімді (5 ... да көп ... ... болып табылады. Қаржылық стратегия ұйымды
дамыту ... ... ... ... ... ... бірі ... қарастырылады.
Қаржылық стратегияның, қаржы ағындарын стратегиялық басқару есебі
тарапынан және ең алдымен келесі аспекттерде түпкілікті ... ... ... ... ... стратегия жалпы алғандағы ұйымның нарықтық құнын
арттыруға бағытталуы тиіс;
- қаржылық стратегия өндіріс көлемінің тұрақты өсуін қамтамасыз етуге
тиіс;
- қаржылық стратегия инвестициялық белсенділіктің ... ... алып ... ... ... ... ... белсенділіктің тұрақтылығына
ықпал етуге тиіс;
- қаржылық стратегия келісілген болуға және тиісінше, басқа шағын
стратегияларға (өндірістік, маркетингтік, кадрлық) қарама-қарсы ... ... ... ұйымның шаруашылық қызметіне мүдделі болып
отырған тұлғалардың топтарының мүдделерін ескеруге тиіс.
Қаржы ағындарын стратегиялық басқару есебі ... ... ... ететін, ұйымның қаржылық стратегиясының барлық жоғарыда
тізіп көрсетілген аспекттері, ақыр нәтижесінде оның ... ... ... ... ... тиісінше, қаржылай тартымдылығын
қамтамасыз етумен, сонымен ... ұзақ ... ... ... ... байланысты болып келеді.
Сондықтан қаржы ағындарын стратегиялық жоспарлау ұзақ мерзімді
болашақта ... ... ... ... ең айтарлықтай
көрсеткіштерінің тым ... ... ... ... ... ... ағындарын стратегиялық басқару есебінің ролі аталған жағдайда,
іс жүзінде ұйымның қаржы ... ... ... ... ... ... ... отырған осы көрсеткіштерді егжей-
тегжейлі іріктеп алудан, негіздеуден және жасап шығарудан ... ... ... [13].
Қаржылық жағдайды бағалаудың талдамалық көрсеткіштерін (қаржы
коэффициенттерін) іріктеп алу принциптері болып:
1) оның ... ... ... ... ... ету мақсатында ұйымның қаржылық жағдайын жан-жақты бағалау үшін
маңыздылығы;
2) қаржы коэффициенттерінің минимумы кезіндегі мазмұндылығы;
3) баланстық теңдіктерді ескере отырып, теңдеулер жүйесіне
қойылғыштығы.
Қаржы коэффициенттерінің төрт ... ... ... ... ... ... ... ұйымның қаржылық жағдайын бағалау;
3) ұйымның төлемге қабілеттілігін және өтімділігін бағалау;
4) ұйымның іскерлік белсенділігін бағалау.
Қаржы ағындарын ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын 5 және одан көп жыл ішінде, ұзақ ... ... ... ... ... ... ... жатыр.
Ұйымның қаржы ағындарын мақсатты болжау ... ... Әлде ... әлде ұйымның қаржылық жағдайын кешенді бағалау
көрсеткіші арқылы (мысалы, қаржылық жағдай ... ... ... ... ... талап етілетін мәндері белгіленеді.
2. Қаржы коэффициенттерінің белгіленген мәндерінің және бастапқы
шарттың – баланстың ... ... ... ... әлде оның ... ала ... табыстар мен шығындар туралы есептің көрсеткішінің
негізінде, қаржы коэффициенттері мен баланстық теңдіктердің ... ... ... шешу ... ... ... пен ... табыстар мен шығындар туралы ... ... ... ... ... ... бойынша болжамдық таза қаржы
ағындары есептеп шығарылады.
4. Осылар ең болжанатын қаржы ағындары болуы мүмкін бастапқы
шарттарды ескере ... ... ... ... ... ... теңдеулер жүйесін шешу арқылы болжамдық қаржы ағындары
(келулер мен кетулер) есептеп шығарылады.
5. Оның қаржы ағындарын ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар жасап шығарылады.
Қаржы ағындарын мақсатты болжау барысында ұйымның қаржы ағындарын,
тиісінше, ... ... ұзақ ... ... ... ... ... мүмкін, осыларды бағалаудың нәтижелері бойынша ұйымның басшылыққа
алуы үшін бір, ең ... ... ... ... ... ... бақылау қаржы саласындағы алға қойылған
мақсаттарға қол ... ... мен ... және ... ... ... қамтамасыз етуден тұрады. Мұндай қайтып оралулар
шешімдерді түзету және ... қол ... үшін ... ... ... ... ... қажет болған жағдайларда (оның ішінде, егер ұйымның
шаруашылық әрекетінің сыртқы және ішкі жағдайларын ... ... ... ... ... үшін ... болады.
Сондықтан қаржы ағындарын стратегиялық бақылауды, қаржы ағындарын
стратегиялық жоспарлауды жүзеге асыру ... алға ... ... ... ... ... құралы ретінде қарастырған жөн. Оның
нәтижелері – ұйымның ... ... ... ... ... ... үшін жазаға тартылу немесе қол жеткізілген табыстар үшін сыйлық алу
[13].
Ұйымның қаржы ағындарын стратегиялық бақылаудың негізгі құралы ретінде
оның қаржылық ... ... ... ... қарастырған
жөн, осының барысында ұйымның қаржы ағындарын стратегиялық жоспарлауды
жүзеге асырған кезде ... ... ... ... ... ... және бағалау ісі жүргізіледі.
Қаржы коэффициенттерінің нақтылы мәндерін жоспарланған ... осы ... ... ... ... ... ... ағындарын одан кейінгі стратегиялық талдау барысында ... ... ... және ... қаржы ағындарының, ... ... ... ұзақ ... жоспарын түзету арқылы
анықталған ауытқуларды жою жөніндегі ұсыныстарды жасап шығаруды қарастырады
[2].
Қорытынды
Дипломдық жұмысымды ... ... айта ... ... стратегиялық басқару есебі енді ғана дүниеге келіп, дамып келуде.
Стратегиялық шешім ... ... ... ... ... шешім
шығаратын басқару топтарының, серіктес топтардың, ... ... ... ... табылады.
Дипломдық жұмысымның бірінші бөлімінде, кәсіпорындағы басқару ... оның мәні және ... ... ... екінші бөлімде
стратегиялық басқару есебінің ұйымдағы маңызы мен ... ... ... ... ... ... және ұйымның қаржылық нәтижелеріне
тоқталып кеттім.
Қандай да бір компанияны құрған кезде, оның ... ... дәл сол ... ... ... ... ұзақ ... басшылыққа алады. Бұл болжау-талдау жұмысында ... ... ... ... ... ... қазіргі таңда айтарлықтай
көңіл салыстырмалы түрде жуырда пайда болған, бірақ ғылыми және ... ... ... ... ... та үлгерген стратегиялық
басқару есебіне бөлініп отырады.
Жалпы алғанда стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... шешімдерін қабылдауды ақпараттық қамтамасыз
етіп, қалыптасатын бағыты ретінде сипаттала алады. Ұйымның ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық
басқару есебінің дербес концепциясын жасап шығарудың қажеттігі, өндірісті
модернизациялау болсын, ... ... ... немесе жаңа тауар жасап
шығару болсын, кез келген дерлік басқарушы шешімнің ... ... ... ... ... кезінде ғана жүзеге асырылуының
талас тудырмайтын факторымен түсіндіріледі.
Стратегиялық басқару есебі - ... ... ... ... қаржы ағындарын басқару бойынша ... ұзақ ... ... ... қамтамасыз ету үшін қалыптасатын стратегиялық басқару
есебінің құрамдас бөлігі ретінде сипатталады. Стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... жағдайын тұрақты деңгейде
ұстап тұру мен дамыту ... ... ... ... табылады.
Осылайша бөлу материалдық ... ... ... ... ... ... ... жасалады, алайда ол маркетингке
кететін шығындарға қатысты да қажет болады. Даму ... ... ... ... ... ... ... бойынша және нақтылы компания
алып отырған оның ... ... ... шығындарға бөлінеді. Қаржы
ағындарын табыстар мен шығындар туралы есеп бойынша талдау өзіне ... ... емес те ... бөліктерді енгізетін өзіндік қаржы ағындары
ретінде қарастырыла ... ... ... (салық салынғанға дейінгі
табысты, сатылымнан түскен пайданы, операциялық қаржылық ... тыс ... ... және таза ... зерттеуге бағытталған.
Стратегиялық басқару есебінің негізгі жүйесі – ... ... ... ... ... ... тиісті көрсеткіштермен
қамтамасыз етіп отыруға тиіс. Бұл көрсеткіштер бизнес алдында тұрған басым
стратегиялық ... ... ... ... ... ... ұйымның қаржылық нәтижелерін реттеудегі
ролін қарастыруды тұжырымдай келе, стратегиялық басқару есебінің маңызы зор
құрамдас ... бола ... дәл осы ... ... ... ... ... ұйымның қаржы ағындарын басқарудың нарықтық экономиканың
қазіргі жағдайларына адекватты және ең ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға мүмкіндік
беретіндігін атап өтуіміз қажет. Яғни, әрбір компания болашақта қызметін
тиімді жүргізіп, алға ... ... ... ... алу ... ... есебінің дұрыс деңгейде жүзеге асып отыруын қадағалауы
тиіс.
Диплом жұмысымды қорытындылай келе ... ... ... барысында қаржылық нәтижелерін реттеп, қадағалап отыруға ... ... ... ... ... ... ... есебінің
жүйесін пайдалануы тиіс. Сондай-ақ, жоғарыда атап ... ... ... ... ... ... ... болжауға және бақылаудың ұйымдастырылуына негізделген.
Ұйымның қызметін жеңілдету мақсатында ... мен ... ... тура ... ... үшін ... бағалау есептілігін қолдануы қажет. Біріншіден, бұл ... ... өз ... сәйкес көшбасшы болуға тырысу қажеттілігін
және бизнесін өркейту үшін рентабелділік деңгейін ... ... Ол ... ... стратегиялық басқару жүйесін құру ... ... ... ... ... өнім ... ... жоғарғы
нәтижелер көрсетуге мүмкіндік туғызады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Скоун Т. Управленческий учет. М.: ... ... ... ... В.В. ... в финансовый менеджмент. – М.: Финансы и
статистика, 2000. - 768 с.
3. Баймұханова С.Б. Қаржылық ... ... ... 2007. – 296 ... Кит ... Стратегический управленческий учет/перевод с англ. –
М.: ЗАО «Олимп-Бизнес», 2002. – 448 с.
5. Назарова В.Л., Жапбарханова М.С., ... Д.А., ... ... ... ...... Экономика, 2005. – 298 б.
6. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... 28 ... 2007 жылғы № 234-III (өзгертулерімен
және толықтыруларымен).
7. Тренев Н.Н. Управление финансами. М.: издательское объединение
«ЮНИТИ», 2003
8. Фадеева Ю.В., ... ... ... ... в ... ... предприятия» // Управленческий
учет №3, 2005. – 8 бет.
9. Управленческий ... ред. В. ... и Р. ... ... ... Николаева О.Е., Алексеева О.В. Стратегический управленческий
учет. –М.: Едиториал УРСС, 2003. – 304 ... ... В.В. ... О.И. ... ... ... - Алматы, 2002
12. Сборник бухгалтерских проводок / Алматы: ТОО «Издательство LEM»,
2009.-160с.
13. Крылов С.И., «Стратегический управленческий учет и его роль ... ... ... ... // Управленческий
учет №3, 2005. – 7 бет.
14. Экономикалық орысша-қазақша сөздік/ Жалпы редакциясын ... ...... ... 2008.
15. Орысша-қазақша электрондық сөздік «www.sozkomek.kz».
16. Управленческий учет для эффективного ... В. В. ... К. Хан, ... ... - М 2007, - ... ... Т.В. Основы управленческого учета. Учебник. – М.: ЮНИТИ,
2001.
18. Шеремет А.Д., ... Н.П., ... С.М. ... учет.
– М.: ИД ФБК - Пресс, 2004.
19. Мескон М., Альберт М., Хедоури Ф. Основы менеджмента. - М.: ... ... есеп ... ... жоспары. – Алматы: Орталық
бухгалтерлер үйі, 2009-80б.
ҚОСЫМША А
Бухгалтерлік баланс (1-нысан)
Ұйымның атауы ... Жаңа Ақ дала ... ... түрі Ауыл ... ... егу, ... құқықтық нысаны Жауапкершілігі шектеулі серіктестік
Ұйымның заңды мекен-жайы Арыс қ., Ақ дала ауыл мекені
Мың теңге
|Активтер |Жол ... ... |
| ... ... ... |
| | ... ... |
|I ... ... ... | | | ... қаражаты және олардың |010 |150 437 |1 050 134 ... | | | ... ... ... ... |011 |  |  ... ... дебиторлық берешек |012 |127 149 |27 038 ... |013 |651 304 |354 210 ... ... ... |014 |1 944 |69 ... арналған ұзақ мерзімді активтер|015 |  |  ... де ... ... ... |016 |749 458 |116 549 ... мерзімді активтердің жиыны |100 |1 680 292 |1 548 000 ... Ұзақ ... ... | | | ... ... қаржылық инвестициялар |020 | | ... ... ... ... |021 | | ... қосу ... есептелінетін |022 |  |  ... | | | ... ... ... |023 |  |  ... ... |024 |2 479 972 |1 598 497 ... активтер |025 |45 627 |22 243 ... және ... ... |026 |  |  ... емес ... |027 |268 |98 ... қалдырылған салықтық активтер |028 |  |  ... де ұзақ ... ... |029 |131 630 |404 698 ... ... ... жиыны |200 |2 657 497 |2 025 536 ... (100 жол + 200 жол) | |4 337 789 |3 573 536 ... |Жол | | |
| ... | | ... ... ... ... | | | ... ... ... міндеттемелер |030 |238 840 |371 345 |
|Салықтар бойынша міндеттемелер |031 |50 746 |50 746 ... да ... және ... ... |5 771 |44 450 ... ... | | | ... ... ... ... |033 |539 |1 089 ... мерзімді бағалау міндеттемелері |034 |253 |2 843 ... де ... ... ... |035 |36 075 |37 236 ... ... міндеттемелер жиыны |300 |332 224 |507 709 ... Ұзақ ... ... | | | ... ... ... ... |040 |310 869 |238 454 |
|Ұзақ ... ... ... |041 |248 539 |299 285 ... мерзімді бағалау міндеттемелері |042 | | ... ... ... |043 |29 187 |26 433 ... | | | ... де ұзақ ... ... |044 |  |  ... ... міндеттемелер жиыны |400 |588 595 |564 172 |
|V ... | |  |  ... ... |050 |3 317 271 |2 515 263 ... кіріс |051 |  |  ... ... жеке ... ... |052 |  |  ... | | | ... |053 |  |  ... ... ... ... |054 |99 699 |-13 608 ... үлесі |055 | | ... ... |500 |3 416 970 |2 501 655 ... (300 жол + 400 жол) | |4 337 789 |3 573 536 ... ... ... ... 2010 жылдың жай-күйі бойынша кірістер мен ... ... ... ... Қазагро Жаңа Ақ дала ЖШС
Ұйым қызметінің түрі Ауыл ... ... егу, ... ... ... шектеулі серіктестік
Ұйымның заңды мекен-жайы Арыс қ., Ақ дала ауыл ... ... ... |Жол коды ... кезең |Өткен кезең |
|Өнімдерді сату мен |010 |485 774 |157 893 ... ... | | | ... ... | | | ... өнім мен |020 |303 947 |85 907 ... ... | | | ... құны | | | ... ... (010 |030 |181 827 |71 986 ... | | | ... ... |040 |5 489 |4 500 ... | | | ... де ... |050 |56 757 |44 737 ... сату мен |060 |22 899 |9 084 ... ... | | | ... шығындар | | | ... ... |070 |55 734 |46 290 ... ... |080 |153 270 |57 381 ... | | | ... де шығындар |090 |6 681 |3 968 ... қосу ... |100 | | ... ... | | | ... ... | | ... ... |110 | | ... ... ... | | | ... | | ... | | | ... ... |120 | | ... ... | | | ... ... ... |130 |116 060 |28 082 ... | | | ... ... |140 |2 753 |26 433 ... шығындар | | | ... ... ... | | ... ... жиынтық| | | ... ... ... | | | ... ... |160 | | ... ... ... |170 |113 307 |1 649 ... | | | ... ... ... |180 | | |
| | | | ... ... ... ... ... ... иеленуші директор
Бөлім басшысы
Бөлім басшысы
Бөлім басшысы
Бөлім басшысы
Бөлім басшысы
Бөлім басшысы
Зерттеу және әзірлеу бөлімінің менеджері
Маркетинг және сату ... ... ... бойынша менеджер
Қаржы бөлімінің менеджері
Кадрлар бөлімінің менеджері
Жүйелік басқару бөлімінің менеджері
Сыртқы орта
Ішкі орта
Қолданыстағы стратегиялық позиция
Мақсаттар мен міндеттер
Бизнес стратегиясын жоспарлау
Жаңа ... ... ... ... және бағалау
Бизнес стратегия
Сыртқы серіктестік топтар
Басқару шоттары
Стратегияның сұрақтары
Қаржылық басқару
Бухгалтерлік шоттар
Компания ... ... ... жоспарлау
Ішкі процесстер мен факторлар
ҚАСБ
ҚАСТ
ҚАСЖ
Ішкі факторлар мен қаржылық көрсеткіштер

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Norton Сommander сипаттамасы8 бет
Бисызықты жүйені басқаруға зерттеу5 бет
Микропроцессорлер туралы жалпы түсінік16 бет
Пісіру роботтарының технологиялық процесінің жазбасы79 бет
Қазақстанның салық жүйесі35 бет
Құрылыс өндірісі тиімділігін бағалауда ықтималдық желілік модельдерді5 бет
Жетібай кен орны жайлы34 бет
XIX-XX ғасырлардағы егіншілік жүйесінің дамуы5 бет
Автоматты бақылау принциптері мен қызметері8 бет
Егіншілік жүйелері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь