Turbo Pascal 7.0 интегралдық программалау ортасын пайдалану

Паскаль программалау тілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1
Turbo Pascal 7.0 интегралдық программалау ортасын пайдалану ... ... ... ... ... ..3
Паскаль тіліндегі программаны теру және оны редакциалау ... ... ... ... ... ... ... .6
Турбо Паскаль программалау тілінің негізгі элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... .12
Паскаль тілінің алфавиті және сөздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
Тұрақтылар мен айнымалылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
Символдық (char) және логикалық (boolean) типті мәліметтерді өңдеу ... ... .18
Паскаль тілінің негізгі операторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
Циклдік өңдеу операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
Массив типінің сипатталуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
Жол типі процедуралар мен функциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Мәліметтердің жиын типін сипаттау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
Мәліметтердің жазба типін сипаттау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Файлдар мен сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
Graph модулі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34
Бағдарламаның баяндалуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43
Программалау тілі – ол электрондық есептеуіш машинасына программалық жабдықтауды өңдеуге арналған құрал болып табылатын ерекше тіл. Программалауда қолданылатын тіл программист ойы қалыптасуына ісер етуі керек және де программалау заңдылығын, программалау шығармашылығының көркемділігін ұғынуға себеп болуы қажет.
Паскаль тіліне тән болатын программалау стилінің негізгі ретінде мәліметтер типінің философиясы алынған. Программалау әдістеріне дағдылану үшін тілдегі мәліметтердің ұйымдастырылу концепциясын түсініп, білу керек. Программаны түсініп ұғынуда және оның орындалу барысында пайда болатын қателерге автоматты түрде диагностика беруде мәліметтер типтері маңызды роль атқарады деп айтуға да болады.
Паскаль тілінің дәл осы қасиеті оның құндылығы болып саналады да, бұл тіл программалау мәдениетін тиянақты үйретуде үлгі бола алады.
Соңғы жылдары программисттер арасында Turbo Pascal тілі кеңінен тарай бастады. Бірақ бұл тілді оқу процесінде кеңінен енгізуге қазақ тіліндегі оқу құралдарының тапшылығы үлкен кедергі жасауда. Сондықтан бұл кітап осы қиыншылықтарды шешуде аз да болса көмегін тигізер деп ойлаймыз.
Бұл құралда қарастырылатын материалдар Турбо Паскаль тілінің бастапқы курсы бола тұрып бұл тілдің тақырыптарын қамтиды.
1. Фаронов В.В. “TurboPascal 7.0”. Москва, “Knowledge”, 2001
2. Абрамов С.А. және басқалар “Задачи по программированию”. Москва, “Наука”, 1994
3. Ынтымақов Т.Ж., Муртазина Ә.Ө. “Паскаль тiлiнiң негiздерi. Оқу-қҰралы”. Алматы, 1998
Гусева А.И. “Учимся программировать: Pascal 7.0”. Москва, “Диалог-Мифи”, 1999
        
        КІРІСПЕ
Программалау тілі – ол электрондық есептеуіш машинасына программалық
жабдықтауды ... ... ... ... табылатын ерекше тіл.
Программалауда қолданылатын тіл ... ойы ... ісер ... және де ... заңдылығын, программалау ... ... ... ... ... ... тән болатын программалау стилінің негізгі ретінде
мәліметтер типінің философиясы алынған. Программалау ... ... ... мәліметтердің ұйымдастырылу концепциясын түсініп, білу керек.
Программаны түсініп ұғынуда және оның ... ... ... болатын
қателерге автоматты түрде диагностика беруде мәліметтер типтері маңызды
роль ... деп ... да ... ... дәл осы ... оның ... болып саналады да, бұл
тіл программалау мәдениетін тиянақты ... үлгі бола ... ... программисттер арасында Turbo Pascal тілі кеңінен ... ... бұл ... оқу процесінде кеңінен енгізуге қазақ тіліндегі
оқу құралдарының тапшылығы ... ... ... ... бұл кітап осы
қиыншылықтарды шешуде аз да болса көмегін тигізер деп ойлаймыз.
Бұл құралда қарастырылатын материалдар Турбо ... ... ... бола ... бұл ... тақырыптарын қамтиды.
Паскаль программалау тілі.
Программалау дегенді біз бүгінгі күннің, ғылым мен ... ... деп ... ... ол ... ... XIX ғасырда алғашқы
есептеу құрылғылары ... ... ... сол ... ... ... ... қажеттілігі туындады. Бірінші болып осы ... Ада ... ... ... ол ... Беббидждің есептеу машинасында
жұмыс істейтін программаны құрған. Ал бірақ нағыз программалау тілдері
әрине электрондық ... ... (ЭЕМ) ... ... ... бірінші программалау тілі болып Short Code (1949) ... 50-ші ... ... ... ... ... программалау
тілдері болып ФОРТРАН, КОБОЛ және АЛГОЛ саналады. ... мен ... ... ... ... ал ... болса бірталай тілдердің ... ... тілі де бар) ... ... ... ... уақытта
программалау тілдерінің саны бірнеше жүз құрайды. Осы тілдердің ішінде
паскаль тілінің ... ... ... көруге болады.
1-сурет. Паскаль тілінің құрылуының қысқаша тарихы.
1970ж. программалау ... ... екі ... ... ... ... ... жүйесінің және Паскаль атты жаңа программалау тілінің
пайда болуы. Бұл тілді ... ... ... ... ... ... ... политехникалық мектебінің Инфрматика
институтының ... ... ... Вирт ... ... тіліне француз математигі, физигі және философы, көрнекті
ғалым Блез ... ... ... ... осы ... ... ... және толықтамалары пайда болды.
Олардың ішінен кеңінен ... BORLAND ... Turbo Pascal ... ... ... сапасымен жылдамдығын арттыру үшін 80-ші
жылдардың ортасында Турбо Паскаль атты ... ... ... келді.
Турбо деген сөз Borland International.Inc. (АҚШ) фирмасының сату таңбасының
бейнеленуі.
Сонымен қатар Turbo Pascal тілі компьютерлік ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктер береді.
Бүл тілдің программистер арасында кеңінен таралуына келесі себептер
болды:
• Паскаль тілі өзінің ... ... ... оқушылардың
игеруіне өте оңай және жылдам.
• Алгоритмдердегі концепцияныпрограмма түрінде бейнелеуге түрлі
программалық құралдар мен мүмкіншіліктерін ұсынады.
• Программада ... ... ... ала ... ... ... компиляция кезеңінде ... ... ... ...... ... ... “сенімділікті” арттырады.
• Паскальда қарапайым және икемді ... ... ... тармақталу, қайталану.
Паскаль тілінің құрушысы Н. Вирттің айтуы бойынша: “...Паскаль тілінің
тәжірибелік пайдалануы оның құндылығын әйгі етіп ... - бұл ... ... өте оңай ... ... ... жөнге салудағы
икемділігін; көптеген тәжірибелік мәселелердің шешімін тиімді жолдармен
табу үшін ұсынылатын ... ... ... ... Бұл ... Вирт ... ... жүйелік бапты енгізіп, автоматты түрде
программа мен мәліметтердің бірлігін тексеру ... ... ... ... ... игерудегі оқу құралы ретінде.
Паскаль тілінің маңызды ерекшелігі болып бұл ... ... ... бір- ... ... яғни кез келген оператор тек белгілі бір
операндтар тобына тән ... Бұл ... ... деп ... ... өңдеуге түсетін бастапқы мәліметтерді атаймыз. Осының жалғасы ... ... ... ... ... ... Типтеліну коцепциясының мағынасы ... ... ... операторлардың әрекеттеріне байланысты ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Сондықтан тілдің барлық
операторлары да өздеріне тән ... ... ... ... алатын
болады. Сонымен операторлар тобы мен операндтар тобы бір- ... ... ... тіл ... ... ... тілінде жазылған программа компьютерге
түсініксіз болғандықтан, оны машина ... ... ... ... тілінен машина ... ... ... ...... деп аталады, ал аудару арнайы трансляторлар ... ... ... орындалады.
Трансляторлар үш түрлі болады, олар: интерпретаторлар, компиляторлар
және ассемблерлер.
Интерпретатор деп берілген программаның әр ... ... ... атайды.
Компилятор – берілген программаны толығымен машина тіліндегі модульге
айналдырып, оны компьютердің жадына жазып барып орындайды.
Ассемблерлер автокодтар ... ... ... ... ... түрлендіреді.
Кез- келген транслятор келесі мәселелерді қарастырады:
• Трансляция жасылып жатқан программаның синтаксистік қателерін
тексереді, талдайды;
• Объекттік ... ... деп ... ... ... программаны жасайды;
• Компьютерлік жадының тиімді пайдалануын қадағалап байқайды
(программаның әр үзіндісіне, ... ... жіне де ... ... ... тән ... ... белгілейді).
Turbo Pascal 7.0 интегралдық программалау
ортасын пайдалану
Паскаль тілінде программа құрастыру келесі ... ... ... ... және оны ... ... ... ... кемшілігін түзету.
Әр кезеңде орындалатын әрекеттерге сай арнайы құралдар қолданылады,
мысалға программаның ... ... және оны ...... ... ... – компилятор, компьютер орындайтын
программалық модульді құрастыратын –үйлестіруші ... ... ... салуда – түзетуші (debugger).
Турбо Паскаль программалау жүйесі интегралды (integration- бөлек ... ... ... ... орта деп ... ... ол
бұрын әр қайсысы өз бетінше бөлек жұмыс ... ... ... ... үйлестіруші т.с.с.) мүмкіншіліктерін біріктіріп,
програмистерге тамаша сервистік мүмкіншіліктерді ұсынады.
Турбо ... 6.0 және 7.0 ... ... ... ... ерекше мүмкіндіктері бар:
• экранға бірінің үстіне бірі қабатталып ашылатын ... ... ... ... терезелерді, компьютерлік тышқанды
қолдануы;
• көпфайлды редактор (көлемі 1 байтқа дейін болатын файлдарды
редакциялауға ... ... ... ... ... ... ... кеңейтілген
мүмкіншіліктер береді.
Турбо Паскаль пакетінің негізгі файлдары. Егер де Турбо Паскаль
программалау жүйесі С: ... ... ... онда ... Турбо Паскаль программалау ортасының келесі негізгі файлдары
орналасқан болады:
TURBO.EXE – интегралдық программалау орта;
TURBO.HLP – жедел ... ... ... ...... ... ... файл;
TURBO.TPL – Турбо Паскальдің стандарттық модульдерінің кітапханасы.
Ал C:\BORLAND\BP\BGI ... ... ... ... ... ... GRAPH.TPU графикалық процедуралар мен функциялардан
тұратын модуль орналасуы тиіс.
Турбо Паскаль интегралдық программалау ортасын іске ... ... ... ... іске қосу үшін ағымдық каталог
Турбо Паскаль болуы керек немесе Turbo.exe ... ... ... ... ... соң экранға бірнеше бөлімнен тұратын Turbo
Pascal терезесі шығады (2-сурет).
2.-сурет. ... ... 7.0 ... программалау ортасының негізгі үш компаненті бейнеленеді,
олар: меню жолы-экранның жоғарғы жағы; ... ...... ортасы;
статусжолы (программаның атқарып жатқан жұмысын көрсететін жол – статус деп
аталады) – экранның төменгі жағы.
Меню жолы – ... ... ... ... ... береді.
Негізгі жүйелік меню жолын F10 ... ... ... іске ... Осы ... ... ... нұсқаулары:
File - фаил ... - ... ... - ... ... - ... іске қосу
Compiler - Копиляция
Debug - ... ... ... - ... - ... - ... - ... жүйесі
Экранның төменгі жағында функционалдық клавишалар арқылы орындалатын
іс- әрекеттерді көрсететін ескерту жолы орналасқан.
Негізгі менюдің керекті ... ... үшін ... ... ( ←, ↑, →, ↓) немесе тышқан ... ... ал ... үшін Enter ... басу ... де меню ... жазылуы (...) символдарымен аяқталса, онда
бұл нұсқаудың таңдалуы диалогтық терезенің шақыруына ... Егер ... ... (► ) ... ... онда ... ... келесі
меню ашылады. Ал нұсқаудың жазылуында (...) немесе (► ) ... онда осы ... ... бір ... орындалады.
Ал орындалып жатқан әрекетті тоқтату үшін Ctrl+Break клавишаларын бір
мезгілде басу керек.
Турбо Паскаль программалау ортасында көрініп, орындап ... де ... ... ... ... те ... Терезе деп –
жылжытуға, мөлшерін өзгертуге, жабуға, ашуға болатын экранның жұмыс атқару
аумағын атайды. Бұл орта ... ... ашып ... ... ... ... әр ... тек қана бір тереземен жұмыс істеуге болады – оны
ағымдық деп ... ... ... ... ... да ... келесі элементтерден тұрады:
• жабу батырмасы;
• скролинг жолы;
• масштаб батырмасы;
• терезе нөмірі;
• терезенің мөлшерін өзгертетін бұрыш.
Бұл элементтердің ... ... ... ... болады.
Ағымдық терезенің нышандары: қас ... ... ... ... масштаб батырмасы және терезенің мөлшерін өзгертетін бұрышы бар
болады.
1-кесте ... ... ... |Меню элементі ... ... |Help ... ... ... ... |
|F2 ... ... ... ... ... сақтау|
|F3 |File/Open ... ашу ... ... ... ... |Run/Go to Cursor ... ... тұрған жолға дейін |
| | ... ... ... ... ... ... масштабтау |
|F6 ... ... ашық ... көшу ... ... Into ... орындалуын түзеу режиміне |
| | ... ... ... |
| | ... ... |Run/Step Over ... ... ... |
| | |ақ ... түзеу режиміне қосу |
|F9 ... ... ... ... |
| | ... ... |(none) ... ... ... ... ... ... негізгі қисындасуы көрсетіледі және де
статус долы келесі функцияларды орындайды:
• әрекеттің ең ... ... ... ... қандай функция орындалып жатқаны туралы мәліметтерді көрсетеді,
мысалы, егер де ... ... ... сақтау орындалып жатса
статусжолында келесі ... ... ... ... ... ... ... немесе диалогтық терезе элементтері бойынша қысқаша
нұқаулар береді;
• ағымдық терезеде, осы мезгілде ... ... ... клавишалар
туралы мәліметтер беріледі.
Паскаль тіліндегі программаны теру және оны редакциалау.
Программаны теріп оны ... ... ... ... текстік редактор атты құрал арқылы орындауға болады.
Жаңа программаны жазу үшін File New командаларын орындау ... соң осы ... жазу үшін жаңа ... ... ... ... файлдың аты жазылуы тиіс, бірақта сіз ... ... ... оның аты – ... - деп аталады (қазақшаға аударғанда -
ауыстырыңыз).
2-кесте. Меню ... ... ... қисындасуы
|Клавишалар ... ... K және W ... ... ... жазу ... K және R |Дискідегі ... ... ... |
| ... ... ... K және кез ... цифр ... ... ... ... ... |
| ... ... K және Т ... ... ... K және В ... ... ... өту ... K және К ... блоктың соңына өту ... Q және кез ... сан ... ... ... жерге өту |
|Ctrl+ Q және А ... және ... ... Q және Р ... ... көшу ... Q және L ... қайта құру ... Q және Ү ... ... соңын жою |
|Ctrl+ Q және W ... ... ... ... |
| ... қайталау ... Q және [ ... ... қос ... табу ... Q және ] ... бағытталған қос жақшаны табу ... Y ... жою ... N ... ... ... Home ... Ctrl+ End) |Экранның басына (соңына) өту ... PgUp ... ... өту ... PgDn ... соңына өту ... ... ... ... ... ... | ... текстін терген кезде әр 10-20 минуттан кейін ... ... ... ... ... жөн, ... әртүрлі ыңғайсыз
жағдайлар тууы мүмкін.
Енді осы текстік редактордың жүйелі менюінің негізгі нұсқауларының
орындалуын қарастырайық.
Егер Edit ... ... ашып ... онда ... ... тізімін көруге болады.
3-сурет Edit командасының менюі
Edit менюінің нұсқауларын ... ... ... арналған
текст таңдалып, ол текст көзге түсерлік болып белгіленуі тиіс ... ... ... тізімде көрсетілген нұсқаулар аса көп те емес және ... ... ... ... ... жою ... aлдыңғы орындалған әрекетті қайта тұрғызу (Redo),
– жойылған информацияны буферге орналастыру ... ... ... ... буферге сақтау (Copy),
– буфердегі информацияны экранда ... ... ... ... ... ... жою (Clear).
Функциялдың оң жағында осы функциялармен байланысты клавишалар немесе
олардың қисындасуы көрсетіледі.
Егер программаныредакциялау кезінде алдыңғы ... ... ... ... онда F10 клавишын, содан соң E (Edit) клавишын, содан
соң U (Undo) клавишын басу (немесе Alt+ ... ... Show ... функциясы буферде қандай информация бар екнін
қарап шығуға мүмкіншілік береді.
Турбо Паскальдағы текстік редакторының ... ... және ... клавишалардың қисындасуын пайдаланумен
байланысты, сондықтан қисындасулардың ... ... ... ... ... ... ... нұсқаулары |Функциялары ... + Del |Edit► Clear ... ... жою ... + Ins |Edit► Copy ... ... буферге |
| | ... ... + Del |Edit► Cut ... ... ... ... |
|Shift + Ins |Edit ►Paste | ... ... ... |
| | ... ... + L |Search► Search Again | ... Find ... Replace |
| | ... ... ... |File► Save ... ... еске сақтау |
|F3 |File► Open ... ашу ... ... болатын негізгі жүйелі Менюдің келесі
пункті – ол Search (іздеу) нұсқауы.
4-сурет
Search нұсқауының менюі
Search нұсқауы ... ... іс- ... - ... - ... again - ... ... to line number - ... ... ... last compiler - ... компиляцияның қателерін
көрсету
error
Find error - ... ... ... - ... іздеу
Іздеу процедурасын орындау үшін алдымен ізделінетін текстің үзіндісін
белгілеп алу керек (оны іздеу “үлгісі” дейді). Содан кейін ... ... ... ... ... ... ... жай: Tab және Tab+ Shift ... ... ... ... ... (ілгері қарай – ... ... ... ... ... егер де Replace ... ... ашық болса,
алдыменен іздеу үлгісін енгізіңіз, сонан соң Enter ... ... ... Tab клавишасын басып отырып іздеуді орындауға болады.
Run (іске қосу) менюі. Бұл меню нұсқаулары программаны іске ... және ... ... ... ... ... немесе бұл
режимнен шығуға пайдаланады.
Run нұсқауы (немесе Ctrl+ F2) программаны іске қосу үшін ... reset (Ctrl+ F2) ... ... ... ... ... ... жадын сіздің программаңыздан босатып, барлық ашылған
файлдарды жабады.
Go to cursor ... F4) ... ... терезедегі программаның
курсормен белгіленген позициясына дейін орындалуында пайдаланады.
Trace into ... F7) ... ... әр ... ... ... ... отыруға пайдаланады. Егер де программаның
орындалуы процедура шақырылуына ... ... онда ... да ... ...... орындалуын көруге болады.
Step over (немесе F8) нұсқау программаңыздың әр қадамының орындалуын
көрсетеді, бірақ процедураларға ... яғни ... бір ... ... ... және компиляция қателерін іздеу, оларды
жою.
Программаны теріп болғаннан кейін оны ... жазу ... ... ... кірісуге болады. Компиляцияны орындау үшін: File→ Compile
немесе Alt+ F9 ... басу ... ... ... кезінде программадағы қателер туралы
хабарламалар ... ... ... ... жағында қызыл түспен
белгіленіп, қатенің коды ... ал ... ... ... ... ... жерді көрсетіп отырады. Ал егер программа дұрыс терілген болса,
экранға копиляция ... ... ... ... ... (5-сурет).
Хабарламада аталған қателерді жою үшін олардың ... ... ... ... ... ... Компиляция нәтижесі туралы хабарлама
Турбо Паскаль программалау ортасының ... ... ... ... ... ... не ... бұл жүйенің толық түрін File→ Help
нұсқаулар арқылы шақыруға болады.
“Compile successful” деген ... ...... - келген
клавишаны” – басуды білдіреді.
Егер де ... ... файл ... .exe болса) ретінде
магниттік дискіге жазу керек болса, онда Негізгі менюде Compile нұсқауының
Destination (тағайындалған жер) ... ... Және де, ... ... оң жағында 6 – суретте көрсетілгендей Memory (жады)
сөзі көрініп тұрса (ол ... ... ... сақталатындығының
белгісі), онда Enter клавишасын басыңыз (сонымен тағайындалған жер озгеріп,
Disk – болады).
6-сурет. Compile менюінің ... ... ... Memory ... соң Compile ... менюінде Make (жинақтау) опциясын
таңдап, немесе F9 клавишын басу керек. Бүл әрекеттер ... .exe ... ... де Destination опциясы Disk көрсетіп тұрса (ол орындалатын
программаның ... .exe – файл ... ... ... ... осы ... Make (жинақтау) опциясына өтіңіз.
Терілген программаны іске қосу және ... ... ... жойып болғаннан кейін компиляция ... ... ... аяқталғанын қосымша терезеден коруге болады (5-сурет).
Енді программаны іске қосуға да болады, ол үшін Ctrl+ F9 ... ... басу ... ... File→Run нұсқауларын орындаңыз).
Нәтижелер терезесін Alt+ F5 клавишалар арқылы көруге болады. ... ... ... ... ... үшін кез – ... клавишаны басыңыз.
Осы кезге дейін программаныңтексті әлә атаусыз (NONAME00.PAS) болып
келе ... ... ... ... үшін ... Менюде: File→ Save as…
(жаңа атпен жазылуы) орындаңыз.
Содан соң 7- ... ... ... ... ... ... сурет.
Save as… Диалог
терезесі.
Файл атын енгізетін өріске жаңа атаужазу ... Tab ... ... ... терезенің келесі Files элементіне өтіп, ағымдық директорияны
(программаның текстін құрайтын файл жазылатын ... ... ... ... және ... ... соң Tab клавишы арқылы жылжи
отырып, OK батырмасын басу керек. Егер де басқа бір жағдайларға байланысты
файлды ... ... ... қалсаңыз, онда Cacel (кейінге ... ... басу ... ... айтып кететін жағдай – ол ... ... ... дұрыс шығу, жұмысты әдепті аяқтау; ол үшін Alt+ X
немесе негізгі менюде File→ Exit ... ... ... ... ... материалды игеру барысында оқушылдардың
алдына келесі мақсаттар қойлған болатын:
• Турбо Паскаль программасын іске қосу және ... ... ... Паскаль тіліндегі программаны теру және редакциялау.
• Турбо Паскаль тіліндегі программаны копиляциялау, ... ... және ... ... ... программаны іске қосу және нәтижелерді қарап шығу.
• Программаның ... ... ... ... ... ... ... тапсырмаларын толық игеру үшін келесі жаттығуларды
орындаңыздар:
1. С: дискісінде Мысалдар атты ... ... үшін Windows ... ... Проводник терезесін ашып:
1. С:дискісін белгілеңіз;
2. Файл→ Создать→ Папку; бұл әрекет ... ... ... сол жақ ... Жаңа Папка пайда болады;
3. Жаңа Папкаға Мысалдар деген атау беріңіз, ол үшін курсорды
Папканың ... ... ... ... Папканың
атына – Мысалдар деген текстін енгізіңіздер.
2. Турбо Паскаль ... ... іске ... ... ... ... негізгі элементтері.
Кез келген математикалық есептің шартын тұжырымдау қатаң анықталған
математикалық ұғымдар ... ... ... ... мен ... сипаттаудан басталады. Содан соң есепті ЭЕМ пайдаланып, шешу үшін
программа ... ... ... шығару барысында керекті
мәліметтер ... ... ... ... анықталып, есеп нәтижелерін қай
түрде алу керектігі белгіленуі тиіс. Сондықтан ... ... ... ... ... Бастапқы мәліметтер қай түрінде жадыға енгізіледі (енгізу);
• Мәліметтерді жадыда қалай сақтау керек (мәліметтер);
• Мәліметтерді өңдеуге арналған қолайлы ... ... ... керек
(операциялар);
• Мәліметтер программадан пайдаланушыға қай түрінде белгіленуі ... ... ... командалар пайдаланылады. Олардың
ішінде ... ... тек ... бір шартқа байланысты болады
(шартты орындалу), біразы ... ... рет ... ... ... ... жеке ... құрап керекті жағдайларды негізгі
программаның шақыруы бойынша орындалады (қосалқы программа).
Кез келген ... ... ... ... ... концепциясын
құрайтын оның грамматикасы болып табылады. Грамматика болса – ол ... ... ... Ал ... негізін құрайтын тіл сөздігінен
тұратын тіл лексикасы. Программалау тілдерінде лексикалық бірлігі ... - ... ... және ... да символдардан
құрастырылатын тізбек;
Сандар – бүтін және нақты сандар;
Текстер – символдар тізбегі (белгілі бір ... ... ... және бөлгіштер – арнаулы ... ... ... ... бір ... де тіл алфавиті, қызметші сөздерден құрылатын сөздігі және де
сөйлемдер құрастыру ережелері мен сөз тіркестер синтаксисі анықталса, ... тіл ... ... ... деп ... ... ... алфавиті және сөздігі.
Тіл деп пайдаланушы мен ЭЕМ-ң ... ... ... пайдаланатын
символдар, келісімдер және ережелер ... ... ... ... ... ... жазғанда, осы тілдің ережелерін жақсы біліп,
тіл элементтерін пайдалануға қойылған талаптарға сәйкес етіп жазу ... ... ... ... ...... – программаны жазудағы пайдаланылатын ... ... ... және ... ... ... – осы ... пайдаланатын арнайы ережелер бойынша құрылған
қызметші сөздер (Паскаль ... ... ... ... ... ... ... – машинаның іс - әрекетін анықтайтын нұсқаулар құру
ережелері. Бұлар ... ... ... ... ... ... қысқаша
жазылған нұсқаулардың үлгілерінен тұрады. Программалау тілдерінің негізі –
алгоритмдік тілдің ережелері.
Әдетте ... ... бір ... ... ... өрнектер т.б.) әрекет етеді. Осы объектерден аты идентификатор
деп аталады. Бұл сөз Identifity (теңестіру) деген латын ... ... ... алфавитіне кіретін символдарды үш топқа бөлуге
болады: әріптер, цифрлар және арнайы символдар.
• Әріптер ретінде ... ... бас, кіші ... және ... ... (төменгі сызықша ( _ ) белгісі):
A,B,C,D,E,F,G,H,I,J,K,L,M,N,O,P,Q,R,S,T,U,V,W,X,Y,Z,a,b,c,d,e,f,g,h,i,j,k,
l,m,n,o,p,q,r,s,t,u,v,w,x,y,z, және ‘_’
Төменгі сызықша белгісі ‘_’ әріп болып ... ... ... ... ... ... жазуға қолданылады.
• Циырлар – белгілі 10 араб цифрлары: 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9
Цифрлар сандарды, идентификаторларды жазу үшін пайдаланады.
16 – разрядты цифрлар: олардың мәндері 0 – ден 15 – ке ... ... ... оны араб ... ал ... ...... латын
әріптерімен белгіленеді.
• Арнайы символдар:
|+ |Қосу, |> ... |
|- ... |< ... |
|* ... |[ ] ... ... |
|/ ... |( ) |Жәй ... |
|= ... |{ } ... ... |
|, ... |$ ... ... ... ... |Дәйекше |@ ... ... |
| ... | ... |
|. ... |^ ... |
|; ... үтір |# | ... ... |
|: |Қос ... ... жоқ ... ... символы (пробел)|
Алфавит символдары Паскаль – программасының негізгі элементтері болып
саналатын лексемаларды құрастыруға пайдаланады.
Тілдің минималдық бірлігі ... деп ... ... ... ... ... бар: резервтелінген қызметші сөздер,
стандарттық идентификаторлар және пайдаланушының идентификаторлары.
1. Қызметші (резервтелінген) сөздер. ... ... ... ... ... ... ... жиыны.
Паскаль тіліндегі резервтелінген сөздер
|Abslute ... |Label ... ... ... және |Library ... ... ... |Mod ... ... ... ... |Nil ... ... ... басы |Not ... жоқ ... ... |Or ... яки ... ... |Of ... ... ... |object ... |
|Div ... бөлу |Packed ... ... ... to |өту, көшу ... |Процедура ... ... |Program ... ... |... ... |Record ... |
| ... | | ... ... бұзу |Repeat ... ... |әйтпесе |Set ... ... ... соңы |Shl ... байт жалжыту |
|Exports ... |Shr ... байт ... ... ... |String |Жол ... ... |Then ... ... ... |To ... бере ... |Озу, ... шығу |Type |Түр ... ... |Unit ... ... ... |Until ... ... |Іске асыру |Uses ... ... ... |Var ... ... ... |While ... ... |Тоқтату |With |- мен ... ... |Xor |OR ... ... ... | | |
2. ... ... Алгоритмге қойылатын талаптардың бірі.
Идентификатор әріптер мен цифрлардан құралған атау. ... ... бір ... тек қана бір ... немесе тұрақты шаманы
белгілеуге қолданылуы тиіс. Турбо Паскальдің компиляторы бұл ... ... ... ... егер де бұл шарт бұзылса, онда ... ... ... “Error 4: ... ... және
идентификаторлардың дубликаты көрсетіледі.
Программа жазу барысында идентификаторларды ... ... ... ... ... әрқашанда әріп немесе ‘_’ символынан басталуы ... Оның ... ... цифрлар және ‘_’ символы болуы мүмкін (A, b,
X1, Y1, ... ... ... 255 символдан тұруы мүмкін, бірақ ... ... 63 ... ... ... ... ... символын немесе арнайы символдарды
пайдалануға болмайды.
Идентификатор құрылымы ... ... 8 – ... ... ... ... ... бұл құрылымы сандарды, символдық тізбектерді және тағы
біраз басқа шамаларды белгілейді.
4. Операциялар белгілері. Бір немесе бірнеше ... ... ... ... есептеу іс - әрекеттерін білдіреді.
5. Бөлгіштер арнайы символдардан құралады да, ... ... олар : ; = ( ... мен айнымалылар
Басқа да программалау тілдеріндегідей Паскаль тілінде мәліметтер
тұрақтылар мен айнымалылар деп ... ... ... ... ... ... де ... программа жазылу
барысында осы берілген атау бойынша қолданылады.
Программа орындалу барысында көрсетілген ... ... ... деп ... ... ... тұрақтылар қарастырылады, олар: бүтін, нақты,
16 – разрядты, логикалық, ... ... ... жиын ... ... нүктесіз, нақты түрақтылар ... ... ... жадына (-2147483648 ; +2147483647) аралығында берілген
бүтін сандарды жазу мүмкін.
Нақты ... ... ... ... деп ... ... ... және нақты сандардың мәндерінің оң немесе теріс екендігін көрсету
үшін кескіндердің алдына “+” ... “-” ... ... ... ... ... (экспоненциалдық) түрінде берілуі мүмкін,
мысалы:
Математикалық жазылуы ... ...... ... 16 символдан тұрады және алдында $ символы
жазылуы тиіс.
Логикалық тұрақтылар - бұл не FALSE ... неTRUE ... ... ... – бұл екі ... ... (‘ ’) ... кез – келген символ.
Мысалы: ‘z’~ z не болмаса #90~z
Символдық тізбек – бұл екі ... ... (‘ ’) ... ... ... ‘My Book’ не ... #83#121#109#98#11#108~Sumbol
Жиын құрылысшы – екі жағынан квадрат жақшалармен шектелген жиын
элементтерінің тізімі.
Мысалы: [1,2,3,4,…15,16]
[blue, red] [ ] ... ... ... const ... ... сөзінен
басталатын арнайы бөлімінде сипатталануы қажет.
Программа орындалу барысында мәндер өзгеретін шамалар ... ... ... да, ... ... программаның var деген қызметші
сөзінен басталатын арнайы бөлімінде сипатталынуы тиіс.
Айнымалылар сипаттамасының жалпы түрі:
Var
: ;
мысалы:
var
X,Y,Z: ... min: ... ... ... негізгі элементтерін құрайтын тұрақтылар,
айнымалылар және функциялар болып саналады. Осы элементтерден операциялар
таңбаларымен жақшаларды пайдалана ... ... ... болады.
Өрнектің мәнінің типі осы өрнекті құрайтын операндтардың типтерімен және
оларға қолданған ... ... ... ... ... операциялар белгіленген:
• унарлық операциялар: not, @;
• мультипликативтік операциялар:
• *, /,div, mod,and,shl,shr
• аддитивтік операциялар: +, -, or, xor;
... =, , , =, ... ... мен ... Стандартты функциялар мен
процедуралар программалау тілінің құрамына кіреді. Turbo Pascal ... ... ... ... ... ... топқа бөлуге болады.
5 – кесте ... ... ... ... |Нәтиженің типтері|
| | ... | |
|+ ... |Real, integer ... егер ... ... |Real, integer ... та |
|- |Алу |Real, integer |integer ал кері |
| | | ... Real |
|/ ... |Real, integer |Real ... ... бөлу | Integer |Integer ... ... бөлу | | ... және ... ... ... | | |
| | |Boolean |Boolean ... ... | | ... |Және | | |
|= |Тең ... | |
| | ... ... |
| | ... типі | |
|< > |Тең емес | | |
|> ... |Кез ... | |
|< ... ... тип |Boolean ... | | | |
| ... ... бұрынырақ сипатталған таңба, айнымалы, тұрақты, функция,
процедуралар көмегімен орындалатын әрекеттердің бәрі іске ... ... begin ... ... ... ... соң ... тізбегі
келтіріледі. Операторлар тізбегі міндетті ... end ... ... бұл ... ... программа текстінің соңын белгілейтін “.”
(нүкте) символы ... ... ... ... ... негізінен атқаратын қызметі программа құрушыға,
программаны пайдаланушыға программаның құрылу барысы ... ... ... ... еске түсіруге көмектесу. Түсініктемелерді программаның
мақсатын түсіндіру үшін әр программаның ... ... оның ... де ... ... ... ... кез келген
қажетті жерінде жазылады да, екі жағынан { } ... ... ... ... ... ... ... белгілерінің арасына
латын, орыс тілі әріптері, цифрлар және де ... ... ... ... болады.
ПАСКАЛЬ ТІЛІНІҢ НЕГІЗГІ ОПЕРАТОРЛАРЫ.
Меншіктеу операторы. Кез келген ... ... ... бірі ... ... ... саналады. Меншіктеу белгісі
(:=). Бұл оператор бойынша берілген өрнектің нәтижесі ... оның ... бір ... ... ... ... := ;
Енгізу – шығару ... ең ... ... ... да мәліметтерді енгізу –
шығару операцияларынсыз тынбайды. Кез – келген программа қандай да ... ... ... ... ... ... мәліметтер сыртқы
құрылымдардан шығып, компьютер жадына ... ал ... ... ... ... ... Жалпы, файлдардан
мәліметтерді оқу және ... жазу ... read, write, ... ... Оқу ... Read – программада ... ... ... ... ... көрсетілген айнымалыларға
меншіктейді.
Жазылуы: Read ();
Readln операторы Read операторындай, бірақ Readln операторлары қатар
жазылса, әрбір ... ... ... ... мәндер міндетті түрде жаңа
жолдан терілуі керек.
Жазу операторы Write программадағы ... ... ... ... ... ... ... Write ();
Writeln операторы Write операторы тәрізді, тек ... ... ... жазылғаннан соң, курсор келесі жолдың басына орналасады.
Егер де ... ... ... ... қандай да бір шарттың
орындалуына байланысты болса, онда бұл ... ... ... ... Ал бұл ... процесінің алгоритмі тармақталу құрылымды және де
әрекеттердің бағыты олардың тармақтары деп ... ... ... ... ... ... кіретін
операторлардың орындалу/орындалмауын қамтамасыз етеді.
Жазылуы: if then else ... - 1 ... 2 ... – жай ... ... операторлар болуы
мүмкін.
- шарт – кез келген қатынас операциясы немесе логикалық өрнек.
Бұл ... ... ... суретте көрсетілген.
12-сурет. Шартты тармақталу
Циклдік өңдеу операциялары.
Математикада, экономикада көптеген есептерді ... ... ... немесе формуланы пайдаланып, ... ... ... ... рет ... есептеуге тура келетін сәттер жиі
кездеседі. Осындай қайталанып орындалатын ... ... ... ... цикл деп ... тілінде цикл ұйымдастыру операторларының үш түрі бар:
While (әзір),
Repeat (дейін),
For (параметрлі цикл).
While, Repeat операторлары ... саны ... ... циклге кіру
немесе циклден шығу шарттары белгілі жағдайда қолданылады. Егер ... саны ... ... ... For – пайдаланған жөн.
While – Do операторы, Паскаль тілініңWhile және Do ... ... ... ... ... және цикл ... While do ... – Until. Бұл оператор цикл басынан (Repeat), цикл денесінен
және ... шығу (Until), ... ... Repeat Until ... пен Until қызметші сөздернің арасында жазылған операторлар
цикл денесін құрайды да, бір ... ... ... ... ... – Do, For – Downto. For – Do ... ... қайталану саны
алдын ала белгілі болған жағдайларда қолданадылады. Бұл оператор екі ... 1. For := to ... For := downto ... типінің сипатталуы.
Паскальтілінде жеке - дара мәліметтермен қатар, қандай да бір жүйеде
жиналыстырылған ... ... да ... ... ... ... – құрылымдық типі ARRAY (массив) мәліметтері.
Массив дегеніміз – бі типті шамалардың реттелген белгілі бір тобы.
Масивке ... ... ... элементтері дейді, олардың саны
сипаттама бөлімінде жарияланып ... да, ... ... ... ... элементтерінің типі файлдан басқа кез келген
(бүтін, ... ... ... ... т.б.) типі бола ... тұтасымен бір атпен аталады, ал элементтерінің реті индекс
арқылы көрсетіледі. Индекс ... ... соң тік ... ... ... a[1], a[2], a[3], … ,a[i], …, a[n]. ... ... үшін Array …of (...тұратын ... ... ... ... ... ала ... ... Type тарауында
жарияланады немесе ... ... ... ... ... ... ;
мұндағы: индекстер типі – 1-индекс, 2-индекс, ...
элементтер типі – массивті құрайтын ... ... ... ... ... ... array[]: of;
Массивке мысал:
Program Fatima;
Const n=20;
Var
k,i,j : integer;
A,B: array [1..n] of ... I:=1 to n ... ... {В массивіндегі санаушының бастапқы мәні}
for I:=1 to n ... ... типі ... мен ... String типі ... ... ... процедуралар мен функциялар қолданылады.
Функциялар.
COPY (tz, m, n) – tz жолынан m позициясынан бастап n ... ... Егер m – нің мәні ... ... ... ... онда функцияның
нәтижесі бос символ болады, егер m>255 ... ... ... қателік
туады.
tz:= ‘ABCDEFG’ Copy (tz, 2, ... ... Copy (tz, 4, ... (tz1, tz2, … , tzN) – tz1, tz2, … , tzN ... көрсетілген
ретпен біріктіреді. Біріктірілген жолдың ұзындығы 255 – тен аспауы ... ... ... ‘2’)→ АЛЬТАРАЗИ2
Concat (‘IBM’, ‘ PC’)→ IBM PC
LENGTH (tz) – tz ... ... ... - ... сан.
tz:= ‘123456789’ Length (tz)→ ... ‘IBM PC’ Length ... tz2) – ... tz2 ... ... қай позициядан
басталатынын көрсетеді. Нәтиже ... ... tz2 ... tz1 ... онда нәтиже нөлге тең.
tz:= ‘abcdef’ Pos ... ... Pos ... tz2) – F ... ... ... tz символдық жолға айналдыру.
F –тен кейін оның форматы көрсетілуі мүмкін, мысалы:
F=1250 SRT(F:7, tz)→ ... (tz, m, n) – tz ... m ... бастап n символы
өшіріледі.
Егер m>255 болса, онда қателік туады.
Tz:= ‘1-топ’ ... 3, ... ... ... 1, ... ‘1-топ’ ... 2, ... (tz1, tz2, m) – tz1 ... tz2 ... m ... ... қосу. Мысалы:
Var …
Begin
T1:= ‘АБДХ’;
T2:= ‘ВГЕ’;
T3:= Insert(t2,t1,t3);
Соңғы функциялардың нәтижесінде t3 жолы ... ... тең ... F, Code) – tz ... ... ... ... нақты типке
айналдырып нәтижені F – ке сақтайды. tz –нің басында немесе соңында мәнсіз
бос орын ... ... ... Code –бүтін типті айнымалы. Егер
айналдыру операциясы дұрыс аяқталса Code – нің мәні 0- ге тең, ал ... бұл ... ... ... ... ... сақталады.
Мысалы:
Program Tima;
Var
tz: string[30];
i,n: integer; x: char;
begin
read (tz); ... ... ... ... ... анықтау}
For I:=1 to n do
Begin
x:=copy(tz, i, 1); ... ... і-ші ... табу}
if x= ‘,’ then
begin
delete (tz, i, 1); ... ... ... tz, i); {леп белгісін қосу}
end;
end;
Write (tz);
End.
Мәліметтердің жиын типін сипаттау.
Жиын – ... бір ... сай ... ... ... типті мәліметтер тобы. Жиын мәліметтердің құрылымды типі. Жиындағы
әр мәлімет жиынның элементтері деп аталады. Жиын ... типі ... тип ... ... ... керек. Жиын элементтерінің типі жиынның
базалық типі деп ... ... тип ... ... ... ... тілінде өрнектерде жиынның элементтері тік жақшаға алынып
жазылады: [‘a’, ‘b’, ‘c’], [1, 2, 3, 4], ... ... Егер ... ... болмаса, ондай жиын бос жиын болады да, былай [ ] ... ... ... үшін set of ... сөздері қолданылады.
Жазылу жалпы түрі:
Type
=set of ;
var
: ;
Немесе алдын ала Type тарауында ... ... ақ ... ... ... ... да ... : set of ;
Мысалы:
Type
Day=(Sun, Mon, Tue, Wed, Thu, Fri, ... of ... set of ... =set of 1..31;
Var
Max: Turakti;
K: Holidays;
Letter: set of (‘a’, ‘e’, ‘i’, ... {Letter ... ... ... ... ... ... жиынды құрайтын барлық элементтері түрлі болып бір бірін қайталанбауы
тиіс. Мысалы, жиын ... ... жазу ... ... ... екі бірдей элементі бар.
2. жиында элементтердің ... ... де ... (алдын ала
белгіленбейді).
3. егер де жиын мына түрде [i..j] берілсе және i>j ... онда [i..j] ... деп ... ... ... Паскаль тілінде жиындарға нәтижесі True
немесе False болатын ... (=,,=) және ... – (in) ... ... қатар жиынжарға біріктіру (+), қию (*), ... ... да ... (=) ... Егер екі ... элементтері бірдей болса, онда
ол жиындар тең деп саналады. Салыстыратын жиындарда элементтерінің ... әр ... ... ... = ... →True
[5,6,7,8] = [8,5,7,6] →True
[‘a’, ‘b’, ‘c’] = [‘c’, ‘b’] →False
[‘a’.. ‘s’] = [‘s’.. ‘a’] →True
“Тең емес” () амалы. Егер екі ... ең ... бі ... болса, ондай жиындар тең емес деп саналады.
[1,2,3] < > [3,1,2,4] →True
[‘a’.. ‘z’] = [‘z’.. ‘a’] →False
[‘a’.. ‘s’] < > ... ‘a’] ... ... тең” (>=) амалы. A>=B амалының нәтижесі ақиқат, егер В
жиынның элементтері түгелдей А жиынында ... кері ... ... >= [2,3,4] ... ‘z’] >= ... ‘b’, ‘z’] →False
[‘a’.. ‘s’] >= [‘b’.. ‘t’] →True
“Кіші немесе ... ( : ^ < ... integer; ... array[1..10,1..10]of ^ real;
Графиканы қолдану (GRAPH)
Турбо Паскаль тiлiнде графикалық бейнелердi салуға ... GRAPH ... ... Ол ... ... ... режимдерiмен басқаруды толығымен қамтамасыз ететiн ... ... ... ... GRAPH ... 80-ге ... процедура мен функциялар, сонымен қатар ондаған стандартты
константалар мен айнымалылар типтерiнiң баяндамалары бар.
GRAPH ... қосу ұшiн ... USES сөзi ... ... грапфикалық процедуралар мен функциялар экрандық ағымдағы
бағыттаушыны қолданады, ол ... ... ... ... БҰл ... орны ... экрандағы кез-келген координата
секiлдi сол жақ жоғарғы бҰрыштың координаталарын, яғни 0,0 болады. Осылай
горизонталь координата солдан-оңға (0-640), ...... ... (0-480) ауысады. GRAPH-тағы өлшемдер ... ... ... де графикалық режимде мәтiндердi шығару стандартты Write ... ... ... ол ұшiн ... ... мен өлшем өзгертулерi,
мәтiндi горизонталь немесе ... ... ... ... БАЯНДАЛУЫ
Есептің берілгені:
Екі берілген жол тақтасын біріктіретін аттың шахмат тақтасындағы жүрісінің
қысқа жолын табу.
1.1. Жалпы мағлұматтар.
Пайдаланған ... ... (r) Celeron (tm) ... МБ ... Turbo Pascal ... ... қолдануы.
N=8
Аттың координатасы x=1 y=6
Аттың жетуі үшін берілген нүктенің координатасы x=2 y=3
|0 |1 |0 |0 |1 |К |0 |1 |
|0 |0 |J |0 |1 |0 |1 |0 |
|0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |0 |
|1 |1 |1 |0 |0 |1 |1 |1 |
|1 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |0 |
|0 |0 |1 |0 |0 |1 |0 |0 |
|0 |1 |0 |0 |1 |0 |1 |0 |
|1 |0 |0 |1 |1 |0 |0 |1 ... ... ... ... Алгоритм.
FUNCTION KONTROL
Басы
(Kx>0)and ... (ky0)and ... ... BERILGEN ... JETE ... A[XH,YH]0;
for i:=1 to n do
begin
for j:=1 to n do
begin
if (i=xh) and(j=yh)then
begin textcolor(14);write('J '); end
else
if (i=xs) and (j=ys) then
begin ... '); ... a[i,j]=1 ... ... write('D '); ... a[i,j]0 then ... ')
else write(a[i,j],' ');
end;
end;
writeln;
end;
writeln;
textcolor(3);
write('KOROL BERILGEN KOORDINATAGA ',a[xh,yh]-2,' ADYMDA JETE ALADY.');
readkey;
END.
1.4. Техникалық жабдықтарды қолдану.
Компьютер: ... (r) Celeron (tm) ... МБ ... HP LaserJet 1000 series
1.5. Программаның шақырылуы және жиiлуi.
Компьютердi қостым. Сосын жҰмыс ... TURBO PASCAL ... ... сол ... ... екi рет тез ... ... Ол
ашылғаннан кейiн алдымнан таза көк ... ... ... ... программаны жаздым.
Жазып болғаннан кейiн CTRL+F9 клавишаларын басып, компьютерден ... ... ... оған ... ... ... ... программа жазылған терезеге шығып, ALT+F5 клавишаларының көмегiмен
өрнегiмнiң iзделiндi жауабын көрiп тексердiм. Кейiн осы операцияны басқа да
сандармен iздеп көрдiм. ... ... ... соң ... ... ... "Файлға" кiрдiм. Онда "Сохранить как…" деген командаға кiрдiм де
жҰмысыма берген атымды ... ... ... ... сол ... "Выход" командасын қолданып, TURBO PASCAL-дан шықтым.
Компьютер мониторының сол жақ төменгi ... ... ... атты ... ... ... компьютер" бҰйрығын бердiм де
компьютердi өшiрдiм.
1.6. Енгiзiлетiн және шақырылатын мәлiметтер.
8
6 5
2 3
|0 |1 |0 |0 |1 |0 |0 |1 |
|0 |0 |0 |0 |1 |0 |1 |0 |
|0 |0 |0 |0 |1 |1 |0 |0 |
|1 |1 |1 |0 |0 |1 |1 |1 |
|1 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |0 |
|0 |0 |1 |0 |0 |1 |0 |0 |
|0 |1 |0 |0 |1 |0 |1 |0 |
|1 |0 |0 |1 |1 |0 |0 |1 |
| | | | | | | | |
|6 |D |4 |4 |D |К |1 |D |
|5 |5 |J |3 |D |1 |D |2 |
|5 |5 |4 |3 |2 |D |2 |3 |
|D |D |D |3 |3 |D |D |D |
|D |5 |4 |4 |4 |D |8 |8 |
|6 |5 |D |5 |5 |D |7 |0 |
|6 |D |6 |6 |D |6 |D |8 |
|D |7 |0 |D |D |7 |7 |D |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... ... ... 2 ... ... ... Фаронов В.В. “TurboPascal 7.0”. Москва, “Knowledge”, 2001
2. Абрамов С.А. және басқалар ... по ... ... ... ... Т.Ж., ... Ә.Ө. ... тiлiнiң негiздерi. Оқу-қҰралы”.
Алматы, 1998
Гусева А.И. “Учимся программировать: Pascal 7.0”. ... ... ... тілі ... ... Pascal 7.0 ... программалау ортасын ... ... ... ... теру және оны ... ... ... ... ... негізгі ... ... ... ... және ... мен ... ... (char) және ... ... типті мәліметтерді ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... типі ... мен ... |
|Мәліметтердің жиын типін ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... ... ... батырмасы
Скроллинг жолдары
Жол
номері
Позиция
номері
Статус жолы
Терезе молшерін
озгертетін бурыш
File Edit Search Run Compile Debug ... Window ... Help [F2] Save [F3] Open Alt+F9 Compile [F9] ... Local ... ... сипаттамасы
Типтер сипаттамасы
Айнымалылар сипаттамасы
процедуралар сипаттамасы
функциялар сипаттамасы
begin
оператор
end
;
If шарт
THEN
операторлары
ELSE
операторлары
Соңы
True
ақиқат
False
жалған

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Turbo Pascal - дағы енгізу және шығару операторлары26 бет
Turbo Pascal жүйесінде массивтерді ұйымдастыру технологиясы39 бет
Turbo Pascal программалау тілі10 бет
Turbo Pascal программалау тілі туралы жалпы түсінік28 бет
Turbo pascal тілі туралы негізгі түсініктер28 бет
Turbo Pascal тілінің сипаттамасы4 бет
Turbo Pascal тіліндегі мәліметтердің күрделі типтері50 бет
Turbo Pascal-дағы графика y=f(x) функциясының графигін салу27 бет
Айнымалылар, файлдар атауларын таңдау және оларға берілетін түсініктеме. Программалау стилі, деректерді енгізу және шығару18 бет
Көмекші бағдарламалар24 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь