Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі. Оны реформалау және даму жағдайлары, басымды бағыттары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі: оның тарихи даму кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1 Сақтандырудың ұғымы және оның бүкіләлемдік сақтандыру кеңістігінде атқаратын рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Сақтандыру қызметінің түрлеріне жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... .15
1.3 Міндетті және ерікті сақтандыру ісі

2 Қазақстан Республикасындағы міндетті және ерікті сақтандыру қызметін құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
2.1 Сақтандыру шартының түсінігі: міндетті және ерікті сақтандыру шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
2.2 Әлеуметтік сақтандыру міндетті сақтандыру түрі ретінде

3. Сақтандыру қызметің реформалау және даму жағдайлары, басымды бағыттары
3.1 Сақтандыру қызметін ұйымдастыру мен құқықтық негіздері
3.2.Қазақстан Республикасының сақтандыру зандары мен сақтандыру құқығы: кешенді заңдар және құқық саласы ретінде дамуы

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65
Зерттеу тақырыбының өзектілігі: Сақтандыру ежелгі заманнан бері жүзеге асырылып келе жатқан, өзінше бағдар-бағыты бар, айырықша мүддесі – тұлғалардың мүліктеріне, жеке бастарына байланысты кездесетін жағдайлардан қорғау, шығынды жабу, зардап-зиянды қалпына келтіру сипатындағы іс-қимыл болып табылады. Мемлекет тұрғысынан алғанда сақтандыру мемлекеттің қаржы жүйесінің элементі болып есептелінеді.
Сақтандыру мемлекеттің, заңды тұлғалардың, азаматтардың мүліктік мүдделерін қорғау жүйесін құрады. Сонымен қатар, ол күтпеген табиғи, техногендік және өзге де құбылыстарға байланысты мүліктік, материалдық нұқсандарды қалпына келтіруге кепілдік бере отырып қаржы жүйесін нығайтуға оң әсерін тигізеді.
Сақтандыру - сақтандыру жағдайлары туындаған кезде зиянның орнын толтыруға кеткен шығындарды қаржыландыруға мүмкіндік береді, сондай-ақ ұзақ мерзімге инвестициялаудың бір көзі болып табылады.
Қазіргі кезде Қазақстан аумағында өте қарқынды түрде жүзеге асырылып жатқан процестердің бірегей сақтандыру рыногын түпкілікті қалыптастыру және оның тиісті инфрақұрылымдарын құру болып отыр. Қазақстандағы сақтандыру рыногының даму жағдайының көрсеткіштері еліміздің ұлттық сақтандыруының негізі құрылғанын мәлімдеп, дәлелдеуде, сондай-ақ Қазақстандағы сақтандыру құқықтық қатынастарының бастамасы болып табылатын сақтандыру, сақтандыру қызметі әлі де зерделеу, зерттеуін асыға күтіп жатқан аяға, оның ішінде экономикалық және құқықтық тұрғыдан қарастыруды қажет ететін өзекті бағытқа айналып отыр.
Сондықтан, бірінші кезектегі мақсат белгілі бір мөлшерде сақтандырудың экономикалық табиғаты мен мән-маңызын, сақтандыру экономикалық тұйықталған қатынастарының ерекшеліктерін қарастыру және жете танысып білу болып табылады. Осыған орай, сақтандыруға айрықша назар аударып отырмыз. Біздің ойымызша қазіргі кезеңдегі басым бағыт сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының жарғылық капиталдарының ең аз мөлшерін жоғарылату және оны тек ақша қаражаттары есебінен ғана қалыптастыру.
Сонымен бірге, сақтандыру ісін дамытудың ұзақ мерзімді мақсаттарына жету үшін мына келесідей іс-әрекеттерді жүзеге асыру қажет: сақтандыру қызметін мемлекеттік реттеудің тиімділігін арттыру; сақтандыру қызметінің нормативтік - құқықтық базасын жетілдіру; сақтандыру жүйесінің қаржылық орнықтылығын және беріктілігін қамтамасыз ету; Қазақстандық және халықаралық сақтандыру рыноктарының өзара қарым – қатынастарын дамыту; сақтандыру қызметін көрсету рыногындағы құрылымдық саясатын жүргізу.
Осы сақтандыру рыногындағы құрылымдық саясаттың басты көрінісі сақтандырудың ерікті және міндетті түрлерінің арақатынастарының ұтымдылығын арттыру. Сақтандыру аясындағы ақпараттық-талдау жұмыстарының да жеткілікті деңгейде жүргізілмей отырғанын байқауға болады. Сақтандыру ұйымдарының өздеріне қабылдаған міндеттерін бұлжытпай орындауларын бақылау жөніндегі тиімді мемлекеттік бақылау механизмін құру проблемасы да күн тәртібіндегі өткір мәселе болып табылады. Сондықтан, біздің ойымызша сақтандыру қызметін мемлекеттік реттеу саласында сақтандыру рыногының қызмет атқаруының нормативтік – құқықтық және әдістемелік базасын жетілдіру жөніндегі шараларды жүзеге асыру қажет.
1. Қазақ ұлттық энциклопедиясы 10 том 660-661 б
2. Сман Б.У. Вестник КазНУ 2008 г. «Понятие и система страхового дела»
3. Қазақстан Республикасының Президентінің жарлығы. «Қазақстан
аумағында құрылыс саласын сақтандыру» 2009 ж. -20 ақпан
4. Егемен Қазақстан 2000ж 22- желтоқсан, «Қазақстан республикасының сақтандыру қызметі туралы» заң.
5. ҚР Ұлттық Банкінің Директорлар кеңесінің Қаулысымен 4 желтоқсан 1998 жылы бекітілген. “ ҚР Ұлттық банкінің сақтандыруды қадағалау департаменті туралы” Ережесі.
6. Қазақстан Республикасының Президентінің жарлығы. 2008 жыл 12
сәуір «Ана мен баланың өмірін сақтандыру»
7. Шахов "Страхование" учебник для вузов М. Юнити 1997жыл
8. Егемен Қазақстан 21 қараша 2008жыл
9. Заң газеті 2007ж.- 19 Сәуір 3 бет
10. Қазақстанда іс қағаздарын жүргізу № 10 2009ж
11. Айқын 2009ж. 12-тамыз №147
12. 1995жылы 30 тамызда қабылданған, Қазақстан Республикасының Конститутциясы 1-бап, 4-бап, 24-бап 2-тармағы, 28-бап
13. «Cтрахование». Гвозденко.А.А 56-57 бет. Москва 2004г.
14. Жук И.Н «Автомобилыные страхование» 33-34 бет Москва 2001г.
15. Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі 293-бап
16. Қазақстан Республикасының «Әлеуметтік сақтандыру туралы» заңының 5-бабы
17. «Өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру туралы» заңына соңғы өзгерістер 2006 жыл 31 қаңтардағы Қ.Р заңына сәйкес енгзілді
18. «Туроператордың және тур агенттің азаматтық -құққықтық жакапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» 2004 10-наурыздағы заңына 2006ж. 31- қаңтарындағы толықтырулар
19. «Жекеше нотариустардың азаматтық құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы», ҚР 2003 жылғы 11 маусымдағы заңы
20. «Қызметкер, еңбек міндеттерін атқарған кезде, оның өмірімен денсаулығына зиян келтіргені үшін, жұмыс берушінің азаматтық құққықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» заң ҚР 2005 жылдың 7 ақпанындағы заңы
21. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі 805-бап
22. Тагиев Г.М. «Развитие государственного сртахования в СССР». Москва 1978г. С. 6 –8.
23. Сман Б.Ө. "ҚР Сақтандыру құқық қатынастардың мемлекеттік реттеудің тиімділігін арттыру" - Алматы, 2002ж
24. «Страховое дело». Учебник : под редакцией Л.И. Рейтмана. М.1992г. с.91-92
25. Жуйриков К., Назарчук В., Жуйриков Р. «Страхование: теория, практика, зарубежный опыт». - Алматы, 2000г. с. 313-318.
26. Арзакова Т. «Услуги по страхованию при перевозках (внешняя торговля)»
1992 с. 11-12.
27. Брюзгалов М. «Страхование грузов». \Закон 1994г. с.5.
28. «Сақтандыру құқығы» О.Қағазов Тараз 2003 жыл 6-бет
29. С.М Найманбаев «Сақтандыру құқығы» 256 бет
30. Жүйріков К.Қ «Нарыққа өту жағдайында сақтандыру» Алматы 2003ж. 15-бет
31. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2001 жылғы 31 қаңтардағы 15 қаулысымен бекітілген «сақтандыру ұйымдарының филиалдары мен өкілдіктерін ашуға келісім беру және келісім беруден бас тарту ережесіне өзгерістер мен толықтыруларды бекіту туралы» қаулысы.
32. Худяков. А.И «Страховое право» Алматы, «Жеті жарғы» 1997ж. 275-301 бет
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................3
1 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі: оның ... ... ... ... және оның ... ... ... ... ... ... ... ... Міндетті және ерікті сақтандыру ісі
2 Қазақстан Республикасындағы міндетті және ерікті сақтандыру ... ... ... ... ... және ерікті сақтандыру
шарты.......................................................................
................................................26
2.2 Әлеуметтік сақтандыру міндетті сақтандыру түрі ретінде
3. ... ... ... және даму жағдайлары, басымды бағыттары
3.1 Сақтандыру қызметін ұйымдастыру мен құқықтық негіздері
3.2.Қазақстан Республикасының сақтандыру зандары мен ... ... ... және құқық саласы ретінде дамуы
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
......................................63
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... Сақтандыру ежелгі заманнан ... ... келе ... ... ... бар, айырықша мүддесі –
тұлғалардың мүліктеріне, жеке ... ... ... ... ... ... зардап-зиянды қалпына келтіру сипатындағы іс-қимыл
болып табылады. Мемлекет тұрғысынан ... ... ... ... элементі болып есептелінеді.
Сақтандыру мемлекеттің, заңды тұлғалардың, азаматтардың ... ... ... ... ... ... ол ... табиғи,
техногендік және өзге де ... ... ... материалдық
нұқсандарды қалпына келтіруге кепілдік бере отырып қаржы жүйесін нығайтуға
оң әсерін тигізеді.
Сақтандыру - сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыруға мүмкіндік береді, сондай-ақ ұзақ
мерзімге инвестициялаудың бір көзі болып табылады.
Қазіргі кезде Қазақстан аумағында өте қарқынды түрде ... ... ... бірегей сақтандыру рыногын түпкілікті қалыптастыру және
оның тиісті инфрақұрылымдарын құру болып отыр. ... ... даму ... ... еліміздің ұлттық сақтандыруының
негізі құрылғанын ... ... ... ... ... қатынастарының бастамасы болып табылатын сақтандыру, сақтандыру
қызметі әлі де зерделеу, зерттеуін асыға күтіп ... ... оның ... және ... ... ... қажет ететін өзекті бағытқа
айналып отыр.
Сондықтан, бірінші кезектегі мақсат белгілі бір ... ... ... мен ... ... экономикалық тұйықталған
қатынастарының ерекшеліктерін қарастыру және жете ... білу ... ... ... сақтандыруға айрықша назар аударып отырмыз. Біздің
ойымызша қазіргі кезеңдегі басым бағыт сақтандыру және қайта ... ... ... ең аз ... ... және ... ақша қаражаттары есебінен ғана қалыптастыру.
Сонымен бірге, сақтандыру ісін дамытудың ұзақ мерзімді мақсаттарына
жету үшін мына ... ... ... ... ... сақтандыру
қызметін мемлекеттік реттеудің тиімділігін арттыру; сақтандыру қызметінің
нормативтік - ... ... ... ... ... ... және беріктілігін қамтамасыз ету; ... ... ... ... ... қарым – қатынастарын дамыту;
сақтандыру қызметін ... ... ... ... жүргізу.
Осы сақтандыру рыногындағы құрылымдық саясаттың басты көрінісі
сақтандырудың ерікті және міндетті ... ... ... ... ... ... жұмыстарының да жеткілікті
деңгейде жүргізілмей отырғанын байқауға ... ... ... ... ... ... орындауларын бақылау жөніндегі
тиімді мемлекеттік бақылау механизмін құру ... да ... ... ... болып табылады. Сондықтан, біздің ойымызша
сақтандыру қызметін ... ... ... ... ... атқаруының нормативтік – ... және ... ... ... ... жүзеге асыру қажет.
«Қазақстанның банк және сақтандыру жүйесі тарапынан экономиканың
келешегі зор секторларына, ... ... ... қолдау көрсетуі үшін
жағдай жасалуын және өңірлік экономикалық ... ... ... – жеке ... ... шеңберінде қатысуын күшейту қажет» деп
тұжырымдайды Елбасы өз жолдауында.[1]
Сонымен ... ... ... ... ... ... бөлу, қайта бөлу қатынастары ретінде көрініс ... ... ... реттейтін құқықтық реттеу механизмдерін құру ... ... ... ... ... ... заңдарын, заңға
сәйкес нормативтік құқықтық актілерді, сақтандыру шарттарын зерделеу, ... және ... тек осы сала ... үйлесіндегі іс болып ғана
қоймай, сонымен бірге барлық шараушылық субъектілерінің, ... ... де ... ... ... ... отыр.
Қазақстандағы сақтандыру ісінің әлі де жетілдіріуі көзделінген
ізденістер ... ... оның ... даму ... мен ... ... ісі мен ... қызметінің және сақтандыру құқығымен
сақтандыру заңдарының мәселелері жөніндегі зерттеулер Қазақстан
Республикасындағы ... ... ... әлі де өз ... ... ... өте өзекті проблемалар қатарына жатады.
А.И.Худяков, К.К.Жүйріков, С.М.Найманбаев, И.М.Назарчук, Г.В.Ким,
С.С.Сатубалдин, ... және т.б. ... ... ... ... ... оның ... Ресей Федерациясының –
А.Л.Алякринский, В.В.Шахов, В.Р.Идельсон, Н.Я.Шиминова, Л.И.Рейтман және
т.б. ... ... ... зерттелінген мән-жайлар, талданып,
талқыланған проблемалар осы жұмыстың тақырыбының мәселелерін ашу кезінде
себебін ... атап ... ... Ал ... құқығы, сақтандыру
қатынастары жөніндегі ақпараттар А.И.Худяковтың және С.М.Найманбаевтың оқу
құралдарында біршама дәрежеде зерделенген болатын.
Аталмыш авторлардың еңбектерінде осы ... ... ... ... ... ... ... саласы мен заңдарының
үзбей, жиі реформаланылуына, сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға орай, қазіргі кезде
сақтандыру қызметіне мемлекеттік басшылық ету, ... ... ... ... ... ... ... көптеген жаңа аспектілері пайда болып отыр.
1. Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі: мемлекеттердің тарихи
даму кезеңдеріндегі көрінісі
1. Сақтандырудың ... және оның ... ... ... ... ... ... аса қажетті элементі болып
табылады және ол әрқашанда өндіріс ... ... ... ... ... толтыруға, калпына келтіруге ... ... ... ... ... екі ... құбылыстар ұштастырылады.
Біреуіне, адамдардың табиғи ... ... және ... да ... ... күресіне байланысты адам мен табиғаттың арасындағы
қарама-қайшылық жатса, ал екіншісіне ... ... ... ... басқа да мүдделерге қатысты, қоғам ішінде туындайтын адамдардың
арасындағы өндірістік байланыстарды қиындататын ... ... ... қарама-кайшылыктар келеңсіз нәтижелерге әкеп соғатын төтенше
жағдайлар мен күтпеген қатерлі оқиғалардың туындауының объектілі негізін
құрайды.[2]
Егер қалыпты ... ... ... ... ... ... ... қызметтерінен тыс ғаламат төтенше жағдайлардың туындауына
байланысты бұзылатын болса, онда сол қатерлі жағдайлар сақтандыру оқиғалары
деп айтылады. ... ... ... ... ... өндірістің
қатерлі сипатта болуы адамдар арасында стихиялық және ... ... ... - ... ... ... ... болдырмау,
алдын-алу, әрі қарай тарауына жол бермеу, сондай-ақ келтірілген зиянның
орнын талассыз толтыру жөніндегі ... ... ... Бұл
қатынастар - арнайы сипатта болатындықтан жиынтығында қоғамдық өндірісті
қорғауды сақтандырудың экономикалық категориясын құрады. Осы ... ... ... ... ... ... туындауы;
ақшалай және натуралды сипаттағы өлшемдермен сипатталынып келтірілген
зиянның төтеншелігі; аталмыш жағдайдың зардаптарының алдын алу, ... ... ... өзге де ... ... ... объектілі түрдегі
қажеттілігі сияқты негізгі белгілер арқылы көрініс табады.
Ал көрсетілген белгілер адамдардың ... ... ... ... болатынын және сақтандыру ... ... ... ... мен ... ... экономикалық категория ретіндегі маңызын білдіреді.
Сақтаңдыру талабына сәйкес қорғау, алдын-алу, қалпына келтіру және
т.б. ... ... ... ... сақтандыру қорын қалыптастыру,
қоғамдық өндіріс ... ... ... ... осы қор ... ... нысанын көрсетеді. Аса кажетті
осы сақтандыру қоры негізінде өндіріс аясында ... бір ... ... ... ... қайта бөлінуі есебінен
қалыптастырылады.[3]
Сақтандыру қорының есепті жыл ішінде жұмсалынбай қалған бөлігі ... ... Ал ... ... ... және т.б. ... ... тұтыну корын толықтырып қана қоймай, сонымен бірге өндіріске кеткен
қаражаттардың қалпына ... ... ... бір айта ... ... міндетті мемлекеттік сақтандыру ақша қоры
мемлекеттің қаржы жүйесінің бюджет, банктердің ... ... ... ... Алдында айтқанымыздай сақтандыру экономикалық категория
ретінде қаржылармен байланыста болады және қаржылар сияқты ақша ... ... ... ... бөлу және ... бөлу ... ... Осыған орай, сактандыруды басқа ... ... білу үшін оның ... тән ... ... ... ретінде сақтандыру мына келесідей белгілермен
сипатталады:
- сақтандыру кезінде ақшалай қайта бөлу қатынастары пайда болады. ... бөлу ... ... ... ... болуы
және сақтандыру оқиғасының туындау мүмкіндігі жатады;
- сақтандыру ... тек ... ... қатысушылар ғана
қатысатын тұйықталған қайта бөлу ... ... Бұл ... ... қоры тек ... ... ... жарналары есебінен қалыптастырылады;
- сақтандыру қорына жұмылдырылған сақтандыру төлемдері аумақтар
көлемінде қайтарылады;
- ... ... ... ... ... және ... бір ... көлемінде қайта ... ... ... ... аумақтық құрылымдар мен
сақтандырылған ... ... ... және ... ... бойы ... төтенше жағдай орын алмаған болса, сақтандыру төлемдерін
алдағы уақытта туындауы мүмкін ... ... ... ... қор ... ... экономикалык манызы оның функциялары аркылы да көрініс
табады. Олар ... ... ... ... ... ерекшеліктерінің
қаржылардың функцияларына сәйкес келетінін көрсетеді. ... ... ... ... ... тән болады: жұмылдыру функциясы;
бөлу, қайта бөлу функциясы ... ... ... алу ... ... ... функциясы. Осы функциялар өздігінен емес, тек
сақтандыру қызметін жүргізу кезінде ғана іс ... ... ... функциясының көмегімен мақсатты сақтандыру қорының қаражаттарын
сақтаңдыру жарналары ... ... ... ... ... ... бөлу) функциясы өз алдына үш функциядан тұрады: олар
тәуекелдік (немесе қалпына ... ... ... алу ... ... Бұл ... ең ... тәуекелдік және алдын-алу
функциялары болып табылады. Тәуекелдік ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтіруді,
апаттарға байланысты сақтандыру қаражаттарын кайта бөлуді жүзеге асырады.
Алдын-алу қатерлі жәйттерді ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге
қажетті функция болып саналады. Бақылау функциясы сақтандыру қорларының
мақсатқа сәйкес қатаң ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық өндірістің үзілмеуін, баланысты ... ... ... көздеп атқарылатын рөлінің ... мына ... ... табуы керек: сақтандыруды колдану аяларын
ұтымдыландыру; сақтаңдыру ... ... ... ... ... және дер ... қалпына келтіру; уақытша ... ... ... ... ... қызметтерінде
пайдалану.
Сонымен, сақтандыру катысушыларының ақшалай жарналары есебінен ... мен ... ... ... ... зиян шеккен заңды
тұлғалар мен ... ... ... ... келтіруге және орнын
толтыруға арналған мақсатты сақтандыру қорын құру жөніндегі ... ... бөлу ... ... болып табылады.
Демек осы жәйтті былайынша толық ... ... ... ... қаржылық, азаматтық және т.б. құқық нормаларымен
реттелген, сактандырылған тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... орай сақтандыру қорғанысы мен
сақтандыру өтемін жүзеге асыруға байланысты кешенді, базистік ... ... ... көрініс табады.
Осы қысқаша сипаттамадан кейін сақтандырудың тарихи ... және ... ... даму ... мен ... аспектілерін
қарастыру кажет. Негізінде, сақтандыру көне дәуірден бері адамдар өркениеті
арасындағы қоғамдық-экономикалық қатынастардан ... бір ... ... немесе пайдалы, көбінесе объектілі, кейбір кездерде
субъектілі жағдайлардың туындауына ... орын ... өте ... әрі сол өндірістік катынастардың мызғымас бөлігі болып ... ... ... ... ... ... деген сөздермен
байланысты болса, кейіннен көмектесу, жақтасу, кепілдендіру, қорғау, ұстап
тұру, тауда, теңізде сақтандыру және т.б. мағынада да ... ... ... өте көне дәуірде, құл иеленуші
қоғамдарда ... ... ... ... ... деректер бойынша кұл
иеленушілер, өздерінін мүліктері мен ... ... ... ... ... ... тонаудан және басқа да қатерлі ... ... ... ... ... Осы қоғамдағы кезіңде мал-мүлікті
және бәсеке басты ... орай ... ... сактандыру шарты
ретінде көрініс берген еді. Көне ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілетін
ұжымдық өзара көмекті жатқызуға болады. Сол кездерде қалыптасқан негізгі
қағидат бойынша ... ... ... ... ... ... ол ... қорғау тәсілі болып табылған. Демек, ... ... ... ... тек сол ... баламалы мүлікпен, затпен, өніммен
және.т.б. толықтырып отырған.
Сонымен, ғасырлар белесінде ... ... ... ... ісі ... өте келе ... бағытта жүзеге асырылған. Мәселен,
қалалар мен елді мекендердің өсуіне карай ғимараттар мен ... және ... ... ... ... мен өрттерден жойылуы немесе бүлінуі
қауіпінің күшеюіне байланысты адамдар ... ... ... ... ... ... ... қауіптің алдын алуға немесе
болдырмауға бірлесіп ... ... ... 1310 жылы ... ... көпестер мен қолөнер гильдияларының мүліктік мүдделерін
корғау жөніндегі операцияларды жүзеге асыратын ... ... ... ... айғағы болса керек.
Мүлікті кәсіпкерлік қызметтің объектісі ретінде сақтаңдырудан ... ... да дами ... еді. ... ... ... ... мүліктері бүлінген немесе өртеніп кеткен адамдарға
көмектесу үшін жиналатын арнаулы алым түрінде ... ... бүл ... ... ... деп айта алмайтынымыз белгілі. 1866 жылғы Лондон
қаласының орталығын жойып жіберген жойқын ... ... ... ... ... да ғимараттарды сақтандыру мақсатында "өрт ... деп ... ... ... 1667 жылы ... Христиания (кейіннен
Осло деп ... ... ... ... ... ... бәрі және ... өзара сақтандыру негізінде қызмет атқаратын,
яғни тек келтірілуі мүмкін зардап-зиянның орнын толтыруды ғана көздеген.
Осы ... ... ... ... күні бүгінге дейін қолданылады.
Зымырап өтіп жатқан заман ағымында экономиканың ... ... ... ... ... ... ... компанияларының саны
мен айналымдық капиталдары өсе бастаған еді. Мәселен, он сегізінші ... ... ... ... және жеке ... ... ... түрі болды. Осыған қарап сақтандырудың дамып жатқан ... сай ... ... Тек бір ... ... осы ... ... аяларына тез таралған сақтандырудың уақыт, заман
талаптарына орай әдістері мен ... ... ... ... 1706 жылы жер ... бірінші рет өмірді сақтандыру жөніндегі қоғам
құрылса, 1800 жылдары жануарларды, қаржылық ... ... ... ... ... жасайтын ұрлыктан сақтандыру түрлері
пайда болған. Көне Қазақстан аумағында дамыған ... ... ... мен ... ... ... отырықшы мекендер мен
ірі қалалардың аясында қандай да болмасын нысандардағы ... ... ... ... Ресей империясының құрамындағы Казақстанда жүзеге асырылған
сақтандыру деңгейінің дамуы туралы мәліметтер де ... тән. ... ... ... шектес орналасқан Орынбор, Орал, Гурьев қалаларында және
Жетісу өңіріндегі қалаларда, сондай-ақ жер ... ... ... кейбір түрлерінің жүргені мәлім. Сондықтан, біздің ойымызша
бірінші кезекге ... ... ... ... ... оның
әралуан нысандары мен түрлеріне қысқаша шолу-сипаттама жасап өту қажет.
Ресей мемлекетіндегі сақтандыру XVIII ... ... ... Петербург
пен Мәскеуде ағылшын ... ... ... орай ... ... Ал ... ... сақтандыру ұйымы
1765 жылы Ригада ... еді. ... ... ... ... 1781 жылы ... сақтандыруы бірінші рет жүзеге асырыла бастады.
1786 жылы сақтаңдыру ісін мемлекеттік монополияға айналдыру мақсатында мына
екі ... ... ... банк пен ... ... ... болатын. Осы банктер құрылыстар мен ... ... ... және т.б. ... ... жүргізген.
Бірақ, кейіннен он тоғызыншы ғасырдың басында мемлекеттік сақтандыру
жойылып, оның ... ... ... және ... ... үш ... ... жүйесі біртіндеп қалыптасқан. 1827 жылы өрттен
сақтандыру жөніндегі ... ... ... ... ... ... 1835
жылы өрттен сақтандыру жөніндегі ... ... ... ал 1846 ... ... ... Осыған орай Ресей өрттен сақтандырудың отаны
деп есептелінген.
Шамалы уақыт өткеннен кейін, сақтандыру қоғамдары жауыннан соң ... ... ... дами бастаған. Мәселен, 1844 ... ... ... ... ... ... 1847 ... сақтандыратын Санкт-Петербургтің «Надежда» компаниясы, 1867 жылы
"Русское", 1870 жылы ... ... ... Ллойд", 1872
жылы "Северное", "Якорь'', "Волга" сияқты жаңа сақтандыру ұйымдары пайда
болған.[7]
1877 жылдан бастап ... ... ... ... ... ... "Московское" атты өзара қоғамы жұмыс істей ... жылы ... ... "Церера" қоғамы құрылған). 1881 жылы ашылған
"Россия" атты өте ірі ... ... ... ... ұжымдық және
жекелей сақтандыруды жүзеге асырған. 1885 жылдан бастап мынадай шетелдік
сақтандыру қоғамдарына Ресей ... ... ... асыруға рұқсат
берілген: "Нью-Йорк" (АҚШ), "Урбен" (Франция) және "Эквитебл" (АКДІ). 1888
жылы ... атты ... ... бірнеше бағыттағы өз жұмысын
жүргізген. 1895 жылы ... рет ... ... ... ... арнаулы қайта сақгандыру қоғамы құрылған. 1903 жылы Мәскеуде
көптеген ... ... ... және ... мүліктерді
өрттен сақтандыратын "Российский взаимный страховой союз" дүниеге келген
болатын. 1905 ... ... өз ... ... ... ... ... жүзеге асырған. 1913 жылы "Взаимное страхование
промышленников", "Взаимное морское и речное страхование", "Российский
союз ... ... ... от огая ... ірі ... қызмет аткарған. Ресейдегі жеке басты сактандыру ісі ... ... ... ... болатын. Осы аяда қызмет атқарған жиырма
ұйымның ... ... ... ... арнаулы үш мекеме болған
"Жизнь", "Заботливость", "Генеральное". Кезіндегі ... ... ... ... ... жалпы сомасы 204,5 млн. сомды құраған. Оның
ішінде акционерлік сақтандыру ... ... — 63,1 ... ... үлесіне — 19,8 процент, өзара сақтандыру үлесіне —
6,7 процент келген. Ресей бойынша ... ... ... ... сом ... ... өз ... сақтандыруға байланысты жасалған алғашқы қадамдар мен
сақтандырудың одан әрі даму ... ... сәт ... ... ... келуіне басты себеп болған Қазан революциясы деп
айтсақ қателеспегеніміз. Екінші ... 1921 жылы ... ... ... ... ... жүргізілуіне байланысты болды. ... КСР) ... осы 1921 ... ... ... ... қызу колға
алынып, оны ұйымдастырудың ұтымды нысандары, сақтандыру аппараттары мен
бөлімдерін және ... ... ... ... ... және
азық-түлік, киімдермен қамтамасыз ету мәселелері қарастырылып тұжырымдар
мен ұсыныстар жасалған болатын. ... ... КСР) ... және ... ... ескерілген, талданған осы
ұсыныстар кейіннен нормативтік актілер қабылдау кезінде негізге ... ... ... ... 1921 ... қазанның
6-сындағы Х декретіне, орай Қазақстан аумағында 1921 ... ... ... КСР ... ... ... ... Ережені"
бекітті.
Сонымен қатар, республикалық ... ... ... ... бас ... ... Осы аталмыш басқарма
кезінде барлық ... ... ... ... ... және
өзіне тиесілі сақтандыру тарифтерін әзірлеу, ... ... ... ... мен ... ... сақтандыру нысандарының ғылыми
негіздемелерін әзірлеу, алдын-алу ... ... ... ... ... ... ету, ... мен басқа да
мемлекеттік мекемелерде өздерін сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... табиғи апаттардан, т.б. көптеген төтенше, қатерлі
жағдайлардан мүлікті және жеке ... ... ... ... Орда,
Орал, Қостанай, Петропавловск және Семей губернияларында (сол ... ... ... ... 1921 ... ... 6-сындағы
"Мемлекеттік мүліктік сақтандыру туралы" декрет бойынша сақтандыру тек
ауылдық ... мен елді ... және ... жеке ... ... еді. Демек, мемлекеттік сақтандыру оларға өрттердің,
бұршақ соғудың, малдардың қырылуының, суда және ... ... ... ... ... ... залалдың орнын толтыруға
міндетті болған.
1922 жылдың шілдесінде Х қабылдаған қаулысында Мемлекеттік ... ... жағы ... ... ... ... шаруашылық есеп негізінде ұйымдастырылады; ... ... және ... жағдайлардан ерікті сақтандыруға рұқсат
етіледі.
Осы ерікті ... ... ... алғашқы кездерде
мемлекеттік меншікке қатысты да жүзеге асырылған еді. Мәселен, ... ... және ... ... ... ... ... өрттен сақтандыру кезінде меншік нысандары мен пайдаланылу
бағыттарына қарамастан барлық құрылыстар ... ... ... ... ... мына келесідей көрініс тапқан еді:
күрылыстарды, малдар мен егістіктерді міндетті және ... ... ... өмірді және т.б. қатерлі жағдайлардан ерікті сақтандыру,
сондай-ақ кепілдендірілген сақтандыру. Кепілдендірілген сақтандыру ... ... ... ... ... ... және су жолы ... қамтыған және ерікті сақтандыру түрінде
жүргізілген.
1928 жылы мемлекетімізде сақтаңдыру ... ... ... ... ... жүзеге асырылды.
Жаңадан, республиканың әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... басқару Аймақтық (краевой) мемлекеттік
сақтандыру кеңсесіне жүктелді, сондай-ақ оған жергілікті халықтың ... ... ... түрлерін, оның ішінде егістіктерді үсіктен және т.б.
жағдайлардан, кешенді мал ... ... ... ... енгізу жөніндегі мәселені қарастырып, шешуге ұсыныс жасалды.
1929 — 1930 ... ... ... ... ... орай ... сақтандыру аясы айтарлықтай ... 1930 жылы ... ... Қазақ КСР Х ... ... ... ... ... мен ... (тұтыну кооперативтен басқасы)
мүліктері енді ... ... ... ... ... ... қарамастан құрылыстар мен қора-
қопсылар, ал қалалар мен қала санатындағы поселкелердегі құрылыстар оған
қоса - жер ... ... ... кұйыннан және т.б. таулы аймактарда
болатын табиғи ... ... ... - ... ... - ... ... ал мақталар жауыннан езіліп
кетуден және суық шалудан; соя, кенеп және ... ... ... ... ... ... Оған қоса ... қор, механизациялар,
ауылшаруашылығы құрал — саймандары, ... ... ... ... ... құрылым облыстарда қаржылық басқармаларға бағынышты мемлекеттік
сақтандыру басқармалары, аудандарда аудандық, қалалық қаржылық ... ... ... инспекциялары, ал республика ... ... ... сақтандыру басқармасы сипатында коммунистер
партиясы орталық комитетінің қаулысына сай ... ... ... жаңа белестеріне бағдарланған тиісті қызметтердің
жарқын көріністері 60 жылдардың екінші жартысында айтарлыктай ... қол ... ... ... еді. Басты назар
аударылған ... ... ... ... ... болды.
"Колхоздардың мүліктерін мемлекеттік міндетті сақтандыру туралы" 1967 ... ... КСРО ... Кеңесінің Жарлығы мен КСРО ... ... ... ... мен ... ... мен мүдделерін сақтауды ойластырып қабылданған құқықтық құжаттар
болып саналады. Осы және ... да ... ... сақтандыру оқиғаларының
тізбесі кеңейтілген болатын. Мәселен, қуаңшылық, шамадан тыс ылғалдылық,
жылудың жетіспеуі, өсімдіктер зиянкестері, қолайсыз ауа райы жәие өзге ... ... ... ... 30-ында қабылдаған "Жұмысшылар мен қызметкерлердің
жеке басты сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру жарналарын ақшасыз есеп
айырысу жолымен ... ... КСРО ... ... қаулысына орай
сақтандыру қоғамдық қатынастарына өте қажетті әрі ... ... ... атап ... ... 1969, 1971, 1973, 1975, 1976, ... 1984 ... қоғамның әр түрлі аялары мен жан-жақгы нысанда ... ... және ... ... ... үлкен жетістіктерге
жеткен болатын. 1981 жылғы қазанның 2-сінде КСРО ... ... ... ... ... міндетті мемлекеттік
сақтандыру туралы" Жарлығында жаңа тарифтер мен бағалар, нормалар ... ... ... сақтандыру аумағы мен объектілері,
сақтаңдыру құнын анықтау ... ... ... мен ... ... еді. Сақтандыруды жетілдіруге ... ... ... ... ... сай ... отырған: 1977 жылғы
ақпанның 8-індегі КСРО Министрлер Советінің "Мемлекеттік сақтандыруды ... ... ... ... ... ... 1978 жылғы маусымның 1-індегі
"Совхоздар мен ... да ... ... ... ... мен өзге де қолайсыз жағдайлардан келтірілген залалдардың
орнын толтыру тәртібін жетілдіру туралы» КОКП ОК мен КСРО ... ... 1984 ... ... ... ... сақтандыруды
одан әрі дамыту және ... ... ... ... ... шаралар туралы" КСРО Министрлер ... ... 1986 ... ... ... ... ... колхоздарды,
совхоздарды және басқа да ... ... ... сақтандыру мәселелері бойынша кейбір шешімдерінің өзгергенін және
күшін ... тану ... КСРО ... ... ... ... ... мен Казақстанның егемендік алуына аздаған уақыт көлемі
қалған кезде еліміздің сақтандыру жүйесінің ... ... шағы ... ... аламыз. Мәселен, осы жөнінде ... ... ... ірге ... ... практик маман және танымал ғалым К.К.
Жүйріков 1990 жылдың басында Қазақ КСР-сында сақтандырудың мына ... түрі ... деп ... ... ... ... жеке басының мүлігін сақтандыру; өмірді сақтандыру; ара ұялары
мен олардың өнімдерін сақтандыру; ... ... ... ... ... ... ... мен
ауылшаруашылығы культураларының ... ... ... ... ... ... ... колхоздардағы,
совхоздардағы және кооперативтердегі қатерлі жағдайлардан ... ... ... және ... ... ... мен ... жер сілкінісінен сақтандыру; шаруа
қожалығының мүлкін сақтандыру; азаматтардың қолындағы жануарларын ұрлап
кетуден ... ... ... ұсақ ... ... ... ... және т.б.
Аталмыш сақтандыру түрлері осымен шектеліп қалмай өзге де ... ... ... ... ... ... сақтандыру; құрылыс-монтаж тәуекелдерін ... ... ... ... ... ... т.б.
1.2. Сақтандыру қызметінің түрлеріне жалпы сипаттама
Сақтандырудың өзі бірнеше түрге бөлінеді. Қазақстан ... ... ... ... ... және белгілері, оларға:
1) міндетті түрде сақтандыру.
2) ерікті түрде сақтандыру.
Сақтандыру объектілері бойынша:
1) жеке ... ... ... ... ... заң ... ... асырылады, яғни заңмен
міндеттелген. Міндетті сақтандыру, ол заң актісімен бекітіледі. Міндетті
сақтандырудың ... ... ... ... ... ... өз өмірін міндетті түрде сақтандыру, ол жерде азаматтардың
денсаулығы барлығы заңмен ... ... ... сақтандыру ол,
жолаушыларды тасмалдаушы болуы және жеке ... ... ... елдерде
міндетті сақтандыру шартты түрде жүзеге аспайды, ... ... ... ... осы ... көрсетілген жағдайды орындаған
адамдар тараптары болып табылады. ... ... ... ... бұл ... ... сақтандыру, қандайда бір шарт
нысанында ерікті түрде жүзеге асуы ... ... ... ... қарастырылған және шарттада көрсетілуі керек, сақтандырушы
келесі жағдайда, сақтанушымен міндетті шарт ... ... ол ... арқылы алдын-ала реттеліп отыруы керек. Сақтандырушы ұсыныс ... яғни ... да, ... ... ... ... Осындай
міндеттерде заңшығарушылық міндетті сақтандыруда, екі тарапқа тең ... ... ... ... сақтандырудың белгілеріне
байланысты келесі негіздерге бөлуге ... заң ... ... және ... ... ... асады.
б) міндетті сақтандыру жағдайы заң шығарушылықпен бекітіледі және
сақтандыруды реттейді. Заңшығарушы ... ... ... ... ... ... және Үкімет қаулысында, осының негізінде ұйымның ... ... ... ... ... ... осы шартта
тараптарды тікелей белгілейді. Одан басқа тараптардың құқығы, ... ... ... ... ... ... ... сақтандырудан жалтарса, онда оларға
әкімшілік не қылмыстық жауапкершіліктері жүктетіледі, яғни ... ... ... ... ... кез ... сақтандыру ұйымына шексіз құқық бере
алмайды. Ол онда сақтандыру ісін монапализімге алып ... ... ... ... ... да ... ... сақтандыру
қарастырылған-сақтанушылар кез келген ... ... ... [16, ... ... ... ұйымы кейбір сақтандыру түрлерін
жүзеге асырмаса, сақтанушы ... ... яғни ... тиімді
болмаса да, бірақ сақтандырушыда сол сақтандыру түріне арнайы ... ... ол онда ... ... ... да сақтандыру
ұйымдары, міндетті сақтандыруда жалғыз құқылы болып ... ... ... ... ... туралы заң және Қазақстан Республикасының азаматтық
кодекістің (ерекше ... ... де ... Сақтандырудың түрлері,
түсініг және белгілерін бекітпейді, бұны тек қана заң ... ... ... сақтандырудың ең көп тараған түрі: әуе
жайындағы, темір жолындағылар, су ... ішкі ... және ... ... ... халықаралық көлік құралдары.
Осы міндетті сақтандыру түрлерін көп тараған деп ... ... ... түрдегі сақтандыру түрлерін орындау мақсатымен
байланысты, заң шығарушылар бірнеше шара түрлерін ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, сақтандырушы
сот тәртібімен міндетті сақтандыру шартын орындауын талап етуге құқығы
бар. Бұны жүзеге ... ... ... яғни сол ... ... ... ... рұқсат қағазының болуы қажет, ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін, міндетті сақтандыруды жүзеге асыру
процесінде туындайтын қоғамдық ... ... ... ... ... – құқықтық жауапкершілігін, ... ... ... ... ... ... кодексі,
«Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңы, осы заң ... ... ... да ... ... ... ... алдындағы азаматтық – құқықтық
жауапкершілігін міндетті ... ... әрі – ... ... және ... заң актілерін қолдану аясына қатысты қатынастар
қарастырылады.
Осы заңда тікелей реттелген ... ... осы ... Осы заң ... ... ... ... қосымша сақтандыруды ерікті тәртіппен жүзеге асыру
құқығын шектемейді.
Міндетті сақтандыру ... ... ... ... заңдарында көзделген міндетіне байланысты
тасымалдау ... ... ... денсаулығына және мүлкіне
келтірілген зиянды өтеуге мүліктік мүддесі міндетті ... ... ... ... ... және ... қағидалары. Міндетті
сақтандыру тасымалдау кезінде жолаушының өміріне, денсаулығына және мүлкіне
зиян ... ... ... ... төлемдерін жүзеге асыру,
арқасында ... ... ... асырылады. Міндетті сақтандырудың
негізгі принціптеріне мыналар жатады:
- зардап ... ... ... ... осы ... ... ... және көлемде қорғауды қамтамасыз етуі.
- тасымалдаудың міндетті ... ... ... ... , ... және олардың мүлкін тасымалдау.
- тараптардың міндетті сақтандыру шарты бойынша, өз ... ... ... ... шарты және оны жасау тәртібі. Міндетті сақтандыру
шарты өміріне, және денсаулығына, мүлкіне тасымалдау кезінде зиян ... ... ... ... ... ... ... арасында жасалған келісім болып ... ... ... ерікті. Сақтандырушы сақтанушының міндетті
сақтандыру шартын жасауына қарсы болмауы ... ... ... ... ... ... сыйлықақысын
төлеуге міндеттенеді, ал сақтанушы сақтандыру жағдайы басталған кезде,
пайда алушыға заңда көзделген ... және ... ... ... ... ... сақтандыру шарты сақтанушының ... ... ... Сақтандырушы сақтанушыдан, заң ... ... ... шартына қажетті мәліметтер беруін талап етуге
құқылы. ... ... ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес рәсімделген сақтандыру полюсін
беруі мен куәландырады.[17]
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... оның жазбаша өтініші негізінде сақтандыру полюсінің
көшірмесін беруге міндетті. Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... ... және ... рәсімдеуге
жұмсаған шығыстың өтелуін талап ... ... 0,1 ... ... ... ... Сақтандыру полюсінің нысаны мен мазмұны бойынша
қойылатын талаптары сақтандыру қызметін реттеуі мен ... ... ... ... белгілейді.
Міндетті сақтандыру шартының күшіне енуі, қолдану мерзімі және аумағы.
Егер міндетті сақтандыру шартында ... ... ... ... ... ... тійіс сақтандыру сыйлықақысын , ал оны ... ... ... ... ... сәттен бастап күшіне енеді және
тараптар үшін міндетті болады және ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген сәттен бастап, яғни
күшіне енген ... ... 12 ай ... ... ... ... сақтандырудың барлық мерзімі ішінде қолданылады және бірінші
басталған сақтандыру ... ... өз ... ... ... және олардың мүлкін тасымалдауды жүзеге асыру құқығы 12 ... ... ... ... онда міндетті сақтандыру шартының қолдануы
Қазақстан Республикасының аумағымен шектеледі.
Міндетті ... ... ... ... ... ... Осы
шартты оны тоқтатудың Қазақстан Республикасының азаматтық кодекісінде
көзделген жалпы негіздерден ... ... ... ... ... ... немесе сақтандырушының қызметі тоқтатылғанда.
- соттың шартты жарамсыз деп тану туралы шешімі қабылданғанда.
- сақтанушының талап етуі бойынша.
Конституция көрсетілген жағдайда ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардың пайда болғанынан бастап
міндетті сақтандыру шарты тоқтатылған болып ... бұл ... ... ... ... тез ... хабардар етуі тиіс. Міндетті сақтандыру
шартын мерзімінен бұрын тоқтату үшін ... (ол ... ... болған
жағдайда-оның мұрагері) сақтанушыға жазбаша өтініш береді. Өтінішке сақтану
полюсі, не оның көшірмесі қоса беріледі. ... ... ... ... тоқтатылған кезде сақтанушы сақтандыру сыйлық ақысының ... ... ... ... ... үшін іс ... ... енгізіледі.
Сақтандыру сыйлықақысының мөлшері және оны төлеу тәртібі. Теміржол
тасымалдаушылары жүзеге асыратын ... ... ... сыйлықақысының мөлшері тасымалдаушының ... ... ... ... Республикасының аумағында
жолаушыларды және олардың мүлкін тасымалдаудан алынған (алынуға ... ... 0,2 ... болады және бір айдан алынған (алынуға тиісті)
кірістен ай сайынғы жарналары түрінде төйленеді. ... ... ... ... ... ... ... қайта есеп айырысу
арқылы тасмалдаудан түскенді жоспарлап отырған айлық кіріске ... ... жол ... ... ... ... ... шартың жасаған кезде сақтандыру сыйлық ақысының мөлшері
сақтандырушы өзі жүргізген сақтандыру тәуекелің ... ... ... сақтандыру шартының қолданылуы негізінде
Қазақстан ... ... ... және ... мүлкін
тасымалдаудан алынған кіріс сомасының 0,5 процентінен ... ... ... ... түрдегі сақтандырудың жүзеге асуы,тараптары өз еркімен келіп,
шартқа отырады. Яғни заң жүйесіне күштеу көрсетілмейді. Ерікті ... және ... ... ... жүзеге асады.
Сондықтан да ерікті сақтандыру шартының ен негізгі қайнар көзі ретінде, екі
тарап келісімге ... ... ... ... ... деп сақтандыу қорғауына жататын объекті, яғни
ол объекті неге бағытталған және сақтандырылған объекті. Бұл ... пәні ... не ... сол ... ... ... мүлікті сақтандырған кезде объектінің ішіндегі мүлік шартқа
түседі. Осыған сәйкес азаматтық кодексте мүліктік деп ... ... ... ... және ... Яғни сол ... қайда қатысуына байланысты,
(ақша, құнды қағаздар, және тағы ... ... өзі ... ... және ... ... болып, оның ішінде: бөлінетін ... ... ... ... деп - жер учаскелері мен тығыз байланыста тұрған
заттар, оларға: ғимараттар, кәсіпорындар басқада ... ... ... ... ... ... бір шығынға келеді.[18]
Қозғалатын мүлік деп – ол мүліктің орнын ауыстырғанда, ... ... аз ... ... ... деп – оны бөлген кезде, ол мүлік жоғалтпауы керек. ... ... ... ... ... деп – оны бөлген кезде, ол мүлік өз ... Яғни өз ... ... мәжбүр болады.
Азаматтық құқықтық жауапкершілігін сақтандырғанда, міндеттілігі бойынша
сақтандыру жауапкершілігі тәуекелде болады, ... ... ... ... шығындар өмірге, денсаулыққа ... ... ... ... да міндеттілігі бойынша жауапкершілігі, ол шарт ... ... ... ... ... болуыда мүмкін, осы міндетті
сақтандырудың екі түріене шығады:
а) өзінің орындауына жатпайтын міндеттіліктері.
б) үшінші адамға себепті шығындар келуі.
Бірінші түріне ... ... өз ... ... ... орындамау немесе тійісті дәрежеде ... ... ... ... ... ... ... орындамау,
оның бұзылуы деп түсіндіріледі. Тиісті дәрежеде ... ... ... ... бұл ... несие берушіге дереу арада хабардар
етуге ... ... ... үшін борышқорды жауапқа тарту, несие
берушінің талап етуі ... ... ... ... ... ... шығынды толық түрде өтеуге міндетті. Сондықтанда
сақтандыру объектісі ... ... ... өз міндетіне қатысты тәуекел етеді.Яғни басқа тарап шеккен шығынды
өтейді, тексеруші агентіне ... ... оның ... ... Басқа сөзбен айтқанда келген шығынлар, сақтандырушы ... ... ... ... ... ... ... қайтару, өзінің
міндетіне жатпайтын міндеттерді орындаған кезде, сақтандырушы оның алдында
жауапты болады.
Сақтандыру шарты азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... тұлғаның алдында ерікті түрде
немесе міндетті ... алып ... ... ... өмір ... ... клиентіне мүлкіне келтірген ... ... ... ... ... бір түрі ... ... құқықтық сақтандыру жауапкершілігі
сақтандыруға түскенде, шарт негізінде болмайды. Осыған сәйкес бір ... бір ... ... ... ... шығынын толық төлеуге міндетті.
Осыдан келе, зиян келтірген тұлға, зиян ... ... ... ... ... Яғни бұл жерде зиянды өтеген кезде, үшінші тұлғаға зиянды
өтеген кезде шарт негізінде ... ... ... ... ... ... бұзушылық) немесе қорғаушылық міндеттемелері. Бұндай
міндеттемелердің жауапкершілігіне байланысты, ... ... ... ... түседі.
Бұндай жауапкершіліктің жалпы жағдайы азаматтық ... ... зиян ... зиян ... құқыққа қайшы әрекеті.
в) арақатынасындағы байланс құқыққа қайшы болғандықтан
келген зиян келуі.
г) зиян келтірушінің кінәсі.
Заңды тұлғаның зиян шегуі, мүліктік негізде болады. Жеке ... ... ... сипатта болуы да мүмкін және зиян шегушінің жеке жүйесіне де
зиян келтіруі мүмкін. Бұл ... зиян ... ... ... ... ... зиян ... автокөлігіне ғана емес сонымен қоса
денсаулығынада келуі. Бұл көлік құралдарында көп ... ... ... ... ... ... зиян келтіруші
түсуі мүмкін. Жалпы тәртіппен зиян келтірушінің жауапкершілікте болуы, ол
кінәлігіне байланысты. Азаматтық ... ... жеке ... ... ... аса қәуіпті дәрежеде болса немесе келтірсе,
онда шектірген шығынды өтеуге міндетті, қауіптілік дәрежесі қайнар ... ... Бұл ... зиян келу ... ... бір ... күштің
әсерінен болғанын дәлелдей алмаса.
Жоғары деңгейдегі қауіптілік қайнар көзі деп, көп несе қызметі ... ол ... ... ... ... деңгейдегі қауіптілік
дәрежесі пайда болуы мүмкін, оны толық ... ... ... ... ... ... зиян келгенде оған жауапкершілік, зиян келтіруіне
себеп болған осындай ... оны ... ... ... да өзінің өндіруіне байланысты пацда болған, ерекше қасиеті,
мысалы:автокөлікті ... ... ... ... ... ... қарамай.
Субъектінің жауапкерілігі зиян келтіргені үшін, қайнар ... ... ... ... оның иегері болып табылуы. Оны түсіну
жолы, заңды тұлға ... жеке ... осы ... ... ... ... ... бұндай күш оның меншік құқығына шаруашылық құқығын
жүргізу, жедел басқару құқығы ... ... ... ...... ... шарты, көлік құралдарын сенімгерлік арқылы басқару. Егерде
зиян шегуші тұлғаның алдында жауап бермесе, ол иегері ... ... ... ... ... ... ол осының қайнаркөзінің
иегері болып табылады.
Жоғары дәрежедегі қауіптілік қайнар көзінің қауіптілік себебінің болуы,
кенеттен келген зиянның болуы, ... ... ... ... ... осы
қайнар көздің иесі жауаптылық міндетіне ие ... Бұл ... ... объектісі болып міндеттіліктікті де жатқызуға болады.
Бұл сақтандыру түрінде сақтандырушы болып, көлік ... ... ... ... ... болып - көлік құралының ... яғни ... ... зиян ... үшін ... Бұл
сақтандырушының жауапкершілік мөлшерін алдын ала анықтау мүмкін емес, сол
сияқты келген шығынды да анықтау мүмкін болмайды. ... ... ... ... ... ... сақтандыру құнын белгілеу, өз
тәртібімен және өз ... ... ... зиян ... ... төлеу кезінде, ұзақ мерзімде де төлеуі мүмкін, яғни ол
шеккен зиянына байланысты.
Келесі сақтандыру түрі болып, жеке сақтандыруда жатады. Жеке ... ... ... ... қабілеттілігі және т.б. азаматтың жеке
өзімен ... ... ... болып, сақтандыру кезінде өмірі,
денсаулығы, ... ... ... ... жеке сақтандыру түріне,
кәсіпқойлық еңбек қабілеттілігін сақтандырады: әншілер даусын, ... ... Бұл ... ... ... ... кеңейе түсті. Мысалы:
ішімдіктерден, жұқпалы аурулардан сақтандыру.
Жеке сақтандыру міндетті ... ... және ... ... жатады. Жеке міндетті сақтандыру, Қазақстан ... ... ... ... сақтандыру, өзінің өмірін немесе денсаулығын
сақтандыру. Демек міндетті сақтандыру өмірін және денсаулығын, бұл ... ... ... өзі ... онда ... ... ... түріне кәсіпкер (жұмыс беруші) өз ... ... ... өз ... ... ... ... сақтандыру (бұл кейбір елдерде міндетті сақтандыру
түріне жатады). Жеке сақтандыру ... ... жеке ... нені
сақтандыруына байланысты, сол сақтандырғаны объекті болып табылады. Бұл
жерде тек қана ... ... ... ... яғни оны ... ... ... оның заңдылық күші болмайды. Осы шектеулер, жеке
сақтандырудың ... ... және ... сақтандыруында да шектеулер
қойылуыда мүмкін. Мысалы, осы шартың пәні ... ... ... тапқан
мүлік болмайды және контрабандалық жолмен келген заттарды және заңға ... ... және ... 122-123 ... ... ... ... ол тараптардың келсімімен арқылы
жүзеге асады. Яғни ... ... нені ... ... ... ... объектісінің айырмашылығы, міндеттіде ... ... ... ... ... сақтандыру құқықтық
қатынастарын зерделеу — зерттеу ... ... ... мен
нысандарын, сақтандырылатын тұлғалардың санаттарын, сақтандыруды топтастыру
негіздерін, сондай-ақ тағы басқа да осы аяға байланысты ... ... жете ... ... ... ... осы ... сақтандырудың бүкіл әлемдік практикасында қалыптасқан тұрғыдан
сипаттама ... ... ... ... біртектес тәуекелдер
қағидаттарына негізделетін әртүрлі салаларға бөлінеді. Осы ... ... орай ... ... ... ... ... өтемдерінің түрлеріне ... ... ... ... жеке ... ... мүлікті сақтандыру және
жауапкершілікті сақтандыру жатады. Ал сақтандыру өтемдерінің түрлеріне
байланысты мынадай құрылымды көрсетуге ... ... ... зиянды қалпына келтіру (өтеу) өзінше үшке ... жеке ... ... сақтандыру; материалдық залалдарды сақтандыру;
ақшалай залалдарды сақтандыру; ... ... ... ... өмірді сақтандыру; қатерлі жағдайлардан ... ... ... ... орай ... және ... ... Зиянды сақтандыру кезінде залалдың нақты дәлелденген сомасын
қалпына ... ... ... ... мүддесі мен төлем қабілеттілігіне байланысты жүзеге асырылатын
болғандықтан нақты қалпына келтіру мүмкіндігі бұл ... ... ... ... тек өмірді сақтандыру, қатерлі жағдайлардан және кейде
медициналық сақтандыру барысында орын алады.
Баланстық құрылымына ... ... ... ... ... сақтандыру; пассивтерді сақтандыру; табыстарды сақтандыру.
Активерді сақтандыруға ... ... ... ... ... қаражаттарды, өндірістік қорларды, аяқталмаған өндірісті,
дайын өнімдер мен тауарларды, борыш міндеттемелері бойынша ... ... ... ... Ал ... сақтандыру кезінде көбінесе
өтелмейтін пассивтік борыштардан ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру, кредитті
сақтандыру, қажетті ... ... және т.б. ... ... ... ... ... қалуы мүмкін болған жағдайда, мәселен
өртке және т.б. жағдайларға байланысты кәсіпорының жұмысын ... ... ... ... орнын толтыру мақсатында жүргізіледі.
Сақтандыруды топтастыру кезінде алға қойылатын мақсат барлық
сақтандыру ... ... ... буындарға бөлу болып табылады.
Осы буындардың әрбір кейінгі буындары алдыңғы буындардың ... ... ... ... топтастырудың негізінде жатады. ... ... ... сақтандырудың үш саласы мен сақтандыру
қызметінің 16 түрі көзделген.
Сақтандыру түрлері мына келесідей ... ... Жеке ... ... сақтаңдыру; қатерлі жағдайлар мен аурулардан
сақтандыру; ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру; әуе жолдары
көлік құралдарын сақтандыру; су жолы ... ... ... ... ... ... да ... сақтандыру; қаржы
тәуекелдерін сақтандыру.
Жауапкершілікті сақтандыру; ... ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілікті сақтандыру;
қайта сақтандыру; ... ... үшін ... ... қауіп көзі ... ... ... ... жауапкершіліктің басқа да түрлерін
сақтандыру. Еуропа сақтандыру компаниялары туралы заңдар мен ... ... ... ... ұзақ ... ... ... және жай сақтандырудың 17- түрі белгіленген.
Ұзақ ... ... ... ... және аннуитеттерді
сақтандыру; үйленуге және баланың тууын сақтандыру; аралас сақтандыру;
денсаулықты ... ... ... ... сақтандыру;
зейнетақыны сақтандыру сияқты сақтандыру түрлері орын алған.
Жалпы сақтандыру түрлеріне мыналар жатқызылған: ... ... ... ... ... ... сақтандыру;
теміржол көліктерін сақтандыру; ұшақтарды сақтандыру; кемелерді сақтандыру
(каско); жүктерді көліктік сақтандыру (карго); өрттерден және ... ... ... ... ... ... азаматтық
жауапкершіліктерін сақтандыру; авиакомпаниялардың ... ... кеме ... ... ... ... ... сақтандыру;
кредиттерді сақтандыру; қаржылық шығындардан сақтандыру; ... ... ... ... ... ... қиянаттарға байланысты, қаржылық шығындардан сақтандыру.
Мәселен, мүліктік ... ... ... сақтандыру
бөлімдеріне мыналарды ... ... ... ... ... ... ... ғарыштық және өндірістік
тәуекелдерді сақтандыру, электрондық-есептеу техникаларын, "ноу-хау" ларды
сақтандыру, мемлекеттік мүліктер мен ... ... ... және үй ... ара ... құстарды және т.б.
сақтандыру, қаржы тәуекелдерін сақтандыру.
Сақтандыру қатынастарына қатысу үшін сақтандыру салаларының ... ... ... ... ... ... Осыған орай сақтандыру
қатынастарында экологиялық, әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру түрлерін ... ... деп ... ... бөлу кезіңде сақтандыру затын айқындау,
жауапкершілік көлемін, тиісті тарифтік ставкаларды және ... ... ... ... ... ... ... мақсатында халықаралық
сақтандыруда, Еуропа елдерінде бұрыннан және кеңінен қолданылып келе ... ... және су ... жер үсті және әуе ... көліктерін
сақтандыру жөнінде ақпараттар бере кеткеніміз жөн ... деп ... ... ... халықаралық сауда келісім-шарттарының
аса қажетті элементі болып табылады. Жүктерді сақтандыру ... ... иесі мен ... ... ... ... реттейтін сауда келісім-
шарты мен тасымалдау шарты толықтырады. Ал жүктерді тасымалдау жүктің ... ... ... ... ... шегін айқындау кезінде
бастапқы құжат болып табылатын келісім-шарт — коносамент негізінде жүзеге
асырылады. Бүл ... ... ... ... халықаралық сауда
тасымалдауы болып табылады. Халықаралық сауда практикасында ... ... ... мен келісім-іпарттардың қағидаларының жиынтығы
ретінде көрініс табатын инкотермдер негізінде реттелінеді.
Жүктерді ... ... ... ... иелеріне мына
келесідей мүмкіндік береді:
1. жүктерді теңіз жолымен тасымалдау ... ... ... ... ... ... жағдайда ... ... ... ... ... ... барынша ерікті
тәуекелдерге бару;
3. өзінің операцияларының ауқымын барынша ұлғайту. ... ... ... тек оның қозғалысы кезінде ғана жүзеге ... Осы ... ... объектілеріне мыналар жатады:
жүктің өзі, құнның, пайданың өсімі, делдалдарға берілетін комиссиондар
(қаражаттар), кедендік баж, ... ... ... ... ... алу кезінде шығындарды жабу көлемі ... ... ... тигізетін барлық тәуекелдер есепке алынады.
Мәселен, андеррайтерлер ставканы есептеу кезінде мынадай факторлерге көңіл
аударулары қажет:
1. ... типі — ... зиян ... ... бейімділігі, тауардың кұны
және сақтандыру сомасы.
2. Тасымалдау ... ... ... ... да ... ... немесе палубада тасымалдау, ... ... ... үйіліп немесе ... ... ... ... ... ... Мөлшері, салмағы, құны. өте көп мөлшердегі және салмағы ауыр жүктер
оларды ... арту ... ... кезінде қосымша
қиыншылықтар туындатуы мүмкін. Ал жүктің құндылығы оларды ... ... ... ... ... ... ... байланысты көліктер мен тасымалдау
курстары (бағыты): көліктің түрі - ... ... ... ... немесе аралас тасымалдау кезіндегі қауіп-қатерлер,
порттардағы не ... ... ... ... ... ... ұзақтылығы. Жүктердің жолда ... ... ... сайын
тәуекелдер де ... ... Жыл ... немесе мерзімі. Атмосфералық құбылыстар ... ... ... бір ... орын алуы ... ... болмауы мүмкін. ... ... ... торнадолар, құйындар, ... ... ... ... ... табады.
7. Пайдаланылатын ... ... ... ... типі және осы ... ... жарамдылығы, туы және тобы.
Осы аталмыш факторларға қоса ... ... ... ... ... жай-күйі де есепке алынады, сондай-ақ сақтандыру өтемінің
мөлшері мен сақтандыру франшизасы есептелінеді.
Сақтандыру жарғысының ... ... ... ... ... ... ... негізінде белгіленеді, анықталады.
Сақтандырылатын соманы белгілеу шот-фактурада ... ... ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылады.
Сақтандыру каргосының негізгі қағидаттарына мыналар жатады: зияндарды
сақтандыру полисі, жүктің толығымен ... ... ... ... ... ... Бұл ... шектеу қойылатын жағдайлар жүктерді
палубада тасымалдау ... ... ... ... ... ... ... жоғалуы кезіндегі
зияндар. Сақтандыру каргосы Лондон сақтандырушылары ... ... ... ала ... ... ... ... жүргізіледі.
Мынадай жәйттер сақтандыру шарттарына міндетті, қалыптасқан түрде
енгізіледі: жүктің өзінің бүлінгендігі, қоғамға қауіпті ... ... ... ... атмосфералық, температуралық
құбылыстардың жүктерге тигізетін әсері, атом жарылыстарының әсері.
Халықаралық практикада ... ... (ІСС) өте ... ... ... көбінесе осы ескертпелер мен айырымда
сипаттағы тасымалдауға байланысты жүзеге ... ... ... үш ... ... арқылы көрініс табады. ... ... ... ... ... түрінде айқындалады. Осы
ескертпе залалдардың барлық түрінен қорғауды кепілдендіреді. Олардың ішінде
тіптен теңіз ... ... ... ... да ... ... айта кететін тағы бір ... ... ... ... ... ... Оларды тек сақтандыру сыйақысына
қосымша қаражаттар шартымен қосуға рұқсат берілуі мүмкін. "В" ... мына ... ... ... ... ... ... құрғақшылықта отырып қалу, су толып кетуі, басып алу, ... ... ... кетуі, аударылуы, соқтығысып қалу (бұл жерде
судағы емес), апат болған жерде жүктерді түсіруге ... ... ... ... ... келуі, жай соғу, су ... ... ... ... ... арту кезінде олардың
орауыштарының, қораптарының толығымен ... "С" ... ... ... ... ... өрт немесе жарылыс, су толып кетуі,
құрғақшылықта ... ... ... алу, аударылуы немесе рельстен шығып
кетуі, соқтығысулар, апат ... ... ... түсіру. Теңіз
сақтандыруының келісім-шарты тек оның жайлары теңіз сақтандыруы ... ғана ... ... ... ... теңіз тәуекелдері "слип"
тарда тұжырымдалады. Сондықтан, практикада көбінесе ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру түрі бойынша сақтанушылар сауда, балық ... және т.б. ... ... және ... ... ... болып есептелінеді.
Аталмыш сақтандыру түрінің мақсаты кемелерді жүргізуге және кемелерді
пайдалануға байланысты тәуекелдерден кепілдендіруді ... ... ... ... ... мына ... халықаралық
бірыңғай қағидаттарды басшылыққа алады: ... ... бір ... жағдайлар туындаған болса ... ... ... ... ... ... үшін ... шегінде жауап береді; тек қаржылық ... ... ... ... ... ... жоқ.
Теңізбен тасымалдаудың халықаралық практикасында мына келесідей
конвенциялардың шарттары ... ... ... 1924 ... ... қағидалары, 1966 жылы қол қойылған ... ... 1978 жылы ... қабылданған Гамбург қағидалары.
Брюссельде 1924 жылы қабылданған Гаагалық ... ... ... ... ... ... келтірілген зияндар үшін
жауапкершілікті регламенттейді. Осы қағидалар "Коносаменттерге қатысты
қағидаларды біріктіру туралы ... ... ... ... Гаагалық қағидаттардың мына жайларды көздейтіні байқалады:
палубадағы ... ... ... жүктерді, жеке
бастың мүліктері мен жүктерді есепке алмағанда жүктерді тасымалдау шартын
жасау; ... ... ... ... ... жүзу барысындағы
жүктерге жауап береді; Ұлыбританияда осы жауапкершілік бір орын үшін ... ... ал АҚШ - бес жүз ... ... ... деп аталынатын Гаагалық Висби қағидалары
жоғарыдағы қағидаларға қосымша ... ... ... Бұл ... ... ... салмақ пен орын үшін ақшалай өлшеуішпен
белгілеуді көздеуден тұрады. ... ... ... ... ... деп аталған ақша өлшемінің бірлігі қазір ЗБК. болып
белгіленген және курсы әлемдік ... ... ... ... ... лимиті бір орын үшін 666, 67 8БК.-ды кұрайды. Висби
қағидасы бойынша жүктерді артатын порт пен ... ... беру ... түрде осы кағиданы өзінде бекіткен мемлекеттің аумағында ... және ... ... жеке тұлғалардың жеке басына
байланысты зардаптар үшін жауапкершіліктерді ... ... ... дене ... ... ... ... реттейді. Бүл
конвенция алғашқы рет әуе ... ... ... 1929 жылы қабылданған болатын. ... ... мен ... үшін ... бір ... 700 мың ... франк мөлшерінде
қаржылық жауапкершілік шартын орыңдайды. 1974 жылғы Лондон конвенциясында
жүктер мен адамдарға байланысты тасымалдаушының жауапкершілігінің ... ... ... тиіс деп ... ... бұл ... ... және жүктерге қатысты жауапкершіліктерге шектеу көзделінген.
Осы Лондон конвенциясы адамдардың, бұл жерде жолаушыларды ... ... дене ... ... жауапкершілік
лимитін белгілеуді былайынша көздейді: сыйымдылығы 500 т. ... - 333 000 8ЭК. ... 500 т. ... ... әрбір
тоннасы үшін (501тоннадан 3000 тоннаға дейін) - 500 ... ... ... жауапкершілікті сақтандырудың әралуан
типтерін ұсынатынан байқадық. Сонда да болса бұл жерде ескеретін бір ... ... ... 70 ... ... клубтарының орын алуы.
Олардың ішіндегі белді клубтар Ұлыбритания, Швеция, Норвегия және ... Осы ... және ... ... ... айналысатын
клубтар мына келесідей негізгі сақтандыру тәуекелдерін ұсынады: жүк, дене
жарақаттары, қақтығысу, кеменің қираған- корпусын сүйреу, ... ... ... ... ... ... қалқып жүрген
объектілерге зақым келтіру, ... ... ... өтемдердің болмауы,
сүйреуге, сотқа, карантиндерге және т.б. кеткен шығындар. Өзара сақтандыру
клубтарының ... ең ... Ұлы ... ... ... мен
Солтүстік Ирландияның кеме иелерінің Бермуд өзара сақтандыру ... ... ... Қазакстанда жүзеге асырылатын сақтандыру нысандары мен
түрлерін қарастырамыз.
Қазақстан аумағындағы сақтандыру "Сақтандыру қызметі туралы" Қазақстан
Республикасы заңының 6-бабының ... ... ... ... ... ... және ... сақтандыру нысанында
жүзеге асырылатын негізделген.[11] Ал "Қазақстан ... ... ... сақтандыру ісі мен сақтандыру қызметі мәселелері бойынша
өзгерістер мен ... ... ... Қазақстан Республикасының заңына
сәйкес Қазақстан ... ... ... ... ... ... Сақтандыру нысандары:
1). міндеттілік дәрежесі бойынша — ерікті және міндетті; 2). сақтандыру
объектісі бойынша — жеке және ... 3). ... ... жүзеге асыру
негіздері бойынша — жинақтаушы және жинақтаушы емес болып табылады.
Кезінде сақтандыру міндетті және ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің заң ... ... ... ... ... ... ... дәрежесі бойынша — ерікті және міндетті, ал объектілері бойынша
— жеке және мүліктік ... ... деп ... еді. ... сақтандыру тиісті заңның талаптарына сай ... ... ... ... саналады. Оның осы заң күші бар ... ... ... өзге де ... актілермен белгіленеді деп көрсетілген.
Егер міндетті ... ... ... тәртібі мен шарттары
мемлекетіміздің заңи актілерінде ... ... ... Қазақстан
Республикасының Үкіметі белгілей алады.
Осы Жарлықтың алғашқы редакциясында (5-бап, оның тармақтары) міндетті
сақтандыру түрлері нақты көрсетілмегенімен, 1996 жылы ... ... ... Республикасының Занына сәйкес 5-баптың 2-тармағына
мынадай: "қолайсыз табиғи-климаттық ... ... ... ... ... ... көпжылдық екпелерді, ауылшаруашылық
жануарларын, жылжитын және жылжымайтын мүлікті, ... ... ... ... ... ... ... толықгырулар
енгізілген болатын.
Тағы бір ескеретін маңызды жәйт, міндетті сақтандыру кезінде сақтанушы
сақтандырудың осы түрін ... заң ... ... ... шарт ... міндетті (5-баптың 4-тармағы) және ... ... ... ... осы түрін жүзеге асыруға лицензиясы
бар сақтандырушымен ғана ... ... ... ... ... ... жасау аталмыш сақтандырушы үшін міндетті болып табылады.
Міндетті сақтандырудың тағы бір елеулі ... егер заң ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуға
тиісті тұлғаға өзінің сақтандырылмағаны белгілі болса, онда ол осы міндет
жүктелген ... ... ... сот ... ... ... хақылы.
Сонымен қатар, егер міндетті сақтандырушы сақтандыру шартын жасамаса, не
болмаса сол шарт ... ... ... салыстырғанда
сақтандырылушының жағдайын нашарлататын сипатта жасалған болса, онда ол
(сақтандырушы) сақтандыру ... ... ... сақтандыру өтемін
тиісінше сақтандыру кезінде төленуге тиісті сақтандыру өтемінің мөлшерінде
төлеуге сақтандырылушының алдында ... ... ... ... бір принциптерді басшылыққа, негізге ала
отырып жүзеге асырылады. Олардың көбі заң талаптарының негізінде, ал дені
ұзақ ... ... ... сынақтан өтіп кәсіби дәрежеге жеткен
сақтандыру ісінің дәстүрлі кағидалары ... ... ... авторлардың көзқарастары бойынша міндетті сақтандыру аясында мына
принциптер пайдаланылады: 1) заңда көзделуі және шарт ... ... ... және ... 3) ұзақ ... және ... 4) объектілердің толығымен қамтылуы және үзілмей сақтандырылуы; ... ... және ... жарнасын төлеу міндеттілігі.
Осыларды аздап ашып көрсетсек, олар мынадай көрініс табады: заңмен
белгіленуі; заңда ... ... ... қамтылуы; занда
көзделген объектілерге ... ... ... ... ... сақтандырудың сақтандыру сыйлықақысының енгізілгеніне қарамастан
жүруі; міндетті ... ... ... ... қамсыздандыру
нормаларының жан-жақты белгіленуі және т.б.
Міндетті сақтандыру занда көзделген тиісті объектілер мен тәуекелдерді
сақтандыру міндеттілігі сақтанушыға ... ... ... ... принциптер де осыған сай болып ... ... ... ... ... тікелей көзделген бір түрі
(қазіргі жаңа құжаттарда да ... ... ауыл ... ... сақтандыруды жүргізудің тәртіптері мен ... ... ... ... ... асыратын мемлекеттік сақтандыру
ұйымының негізгі мақсаты егінді, ... ... ауыл ... ... және ... ... ауыл шаруашылығы
өндірісінің өнімдері мен тауарларын қолайсыз табиғи — ... ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету болып табылады. Демек, бұл жерден түсінгеніміз ... ... ... ... індеттердің, өсімдік ауруларының
(зиянкестерінің), өрттердің (бұл жерде адамдардың абайсыздығынан ... ... ... ... болатын өрттер деп түсіну қажет)
нәтижесінде қиын жағдайда қалған ауыл ... ... ... ... ... ... ... өтеуді кепілдендірудің шынайы
көрініс табуына, орын алуына атсалысу болып ... ... ... ... ... міндетті сақтандыруға мыналар
жатады: ауыл шаруашылығы дақылдары мен көпжылдық екпелердің өнімі (табиғи
пішендіктер мен ... ... ... ... ... ... мен бұталары; 6 айлық және одан ірі ... қой, ... 1 ... және одан да ірі қара мал, ... түйелер; құс
фермаларындағы үй құстары, аң фермаларындағы 6 ... және одан ... ... ... бал ... ... ... аяқталмаған күрделі
құрылыс объектілері, ауыл шаруашылығы техникасы, көлік құралдары, өткізгіш
құрылғылар, күш және ... ... ... ... ... ... ауыл ... өндірісінің жабдықтары, материалдары мен
өнімдері.
Жоғарыда аталған ауыл ... ... ... ... ... ... мына ... мөлшерлерде:
- ауыл шаруашылығы дақылдары мен көпжылдық ... ... ... мен жайылымдардан басқасы) — ... ... ... оның ... 50 процентінен кем емес. Ауыл
шаруашылығы ... мен ... ... ... ... ... соңғы бес жыл ішінде 1 га жерден ... ... ... ... бағаларды (бағаның ... ... ... себу ... ... ... ... сүйеніп
белгіленеді;
- ауыл шаруашылығы малы, үй құстары, ... ... ... бал ... — шартта белгіленген мөлшерде, бірақ олардың
баланстық құнының 60 ... кем емес ... ... ... ... ... құралдары, өткізгіш
құрылғылар, күш және жұмыс машиналары, балық аулау ... мен ... ... ... ... шартта белгіленген мөлшерде, бірақ
тозуын шегергендегі ... ... 60 ... кем емес ... және ... ... ауыл ... өнімдері, ауыл шаруашылығы
өндірісінің тауарлары мен . ауыл ... ... ... ... ... ... ... олардың құнының 60 процентінен кем емес
мөлшерде;
- аяқталмаған ... ... ... ... ... ... ... шартта белгіленген мөлшерде, бірақ сақтандыру шартын жасау ... ... ... мен ... ... 60 ... кем емес
мөлшерде қабылданады.
Осыған байланысты тағы бір ... ... ... өнім ... ... ... құны осы дақылдар алып жатқан алаңға шакқандағы
1 ... ... ... ... ала отырып әр дақыл түрі бойынша жекелеп
анықталады.
Міндетті ауыл шаруашылығы өндірісін сақтандыру шарттарында туындауы
мүмкін мына ... ... ... ... ауыл шаруашылығы дақылдары мен ... ... су өтіп ... ... үсіп ... бұршақ, нөсер, боран, дауыл, су
басу тағы басқа да метеорологиялық және ... ... ... ... ... жануарлардьщ құртуы нәтижесінде ... ... ... ... ... электр энергиясын беруді тоқтату
нәтижесінде қорғалған топырақта ... ауыл ... ... ... ... зақымдануы;
3. белгілі бір жерлерге тән емес аяздар мен жауын — ... су ... ... ... кұлау, шөгу, жер сілкіністері, өрттер және
аурулар нәтижесінде ... ... ... толығымен
немесе ішінара жойылуы. Бұл ... ... ... ... ... жер ... ... жер бетіндегі бөліктерінің, діңінің
(сабағының) қурап қалуы немесе олардың тамыр жүйесінің шауып тастауға ... ... ... ... жатады.
4. індеттердің, өрттердің, борандар мен дауыл, ... ... ... ... нөсерлі жауын-шашып, су басу (қаптау), ... ... ... үсу (сол ... тән емес ... байланысты организмнің
тоңазуы) нәтижесінде сақтандырылған малдардың өлуі (қырылуы), сондай-ақ
олардың белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... ветеринарлық қызмет маманының өкімі бойынша еріксіз
жою;
5. үй - ... ... ... ... құрылыс
объектілерінің, ауыл ... ... ... ... құрылғылардың, күш беретін механизмдер мен
жұмыс ... ... ауыл ... ... мен ... өрттердің, жай түсудің, ... су ... жер ... ... ... ... құйынның, жер ... ... ... ... және ... ... ... жойылуы немесе бүлінуі;
6. борандардың, дауылдың, теңіз ... ... су ... жай ... ... ... ... пайдаланылып жүрген
балық аулау кемелері мен ... ... ... ... ... ... жатады. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымның және шоғырландырылғн
негізде қадағалау жүзеге ... ... ... ... ... ... ... уәкілетті орган белгілеген пруденциялық
нормативтердің және сақталуға міндетті өзге де нормалар мен ... ... ... ... арқылы жүргізіледі.
1. Пруденциялық нормативтерді: 1)жарғылық капиталдың ең аз мөлшері;
2) кенілдік қорының ең аз мөлшері; 3) ... ... ең аз ... 4) ... ... ... және
кепілдік қорының жеткілікті нормативі; 5) жоғары өтімді
активтердің жеткілікті ... 6) ... ... ... ... орган қосымша пруденциалық
нормативтер белгілеуге құқылы.
2. Төлем ... ... ... мен өтімділігі бойынша
сыныптамасы ескеріліп есептелген активтердің сақтандыру (қайта
сақтандыру) ұйымының ... асуы ... ... ... қоры ... (қайта сақтандыру) ұйымының қаржылық
тұрақтылығын және төлем қабілеттігін қамтамасыз ету мақсатында
төлем ... ... ... ең аз мөлшерден төмендету
нәтижесінде құрылады.
4. Жекелеген сақтандыру немесе ... ... ... ... ... ... ұйымының өздігінен ұстап қалуының
ең көп мөлшері актуариймен есептеледі және төлем қабілеттілігі
маржасының ... ... ... ... Бұл ... сақтандыру
ұйымы осы тармақта көрсетілген нормативтен асатын ... осы ... ... ... ... сақтандыру
тәуекелінің тек қана бір ... ... ... ... өздігінен ұстап қалудың ең көп мөлшері есептік күнге,
сақтандыру немесе қайта сақтандыру шартын жасасу күнінің ... ай ... ... және осы ... және ... ... ... актілерінің талаптарын ескере отырып,
сақтандыру немесе ... ... ... ... ... кезең ішінде әрбір келесі есептік күнге сақталіға тиіс.
5. ... ... ... осы ... ... ... ... сақтандырылушыға жеке есептеледі.
6. Ортақ сақтандыру кезінде осы баптың 5-тармағында аталған норма
әрбір ортақ сақтандырушының сақтандыру сомасынан ... ... ... Уәкілетті орган төлем қабілеттігі маржасының ең аз деңгейіне
және ипотекалық сақтандыру жөніндегі ... ... ... ... үшін сақтандыру резервтерін есептеу тәртібіне
қосымша талаптар белгілеуге құқылы.
8. Қазақстан Республикасының ... емес ... ... ... алуы үшін ... ... олардан цеденттің алуына есептелген комиссиялық
алымдар шегерілгендегі жиынтық ... ...... ... кейін сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты бойынша
алуға есептелген сақтандыру сыйлықақыларының жиынтық мөлшерінің
сексен бес процентінен аспауға ... ... ... ... ... ... есеп ... туынды қаржылық құралдардың болуы және оларды
пайдалануды шектеу туралы мәліметтерді ... ... ... нормативтерді есептеудің нормативтік мәндері ... ... ... нормативтерді және сақталуға міндетті
өзге де нормалар мен лимиттерді есептеу үшін ... және ... ... ... ... ... ... құнын есептеу
әдістемесіне қойылатын талаптар уәкілетті органның ... ... ... ... яғни ... ... ... Банк
сақтандыруды қадағалау департаментінің лицензиялау жөніндегі басқармасы
беретін ... жоқ ... өз ... сақтандыру, қайта сақтандыру
жөніндегі қызметті жүзеге асыруға, негізгі ... ... ... түрінде
сақтандыру брокерінің, уәкілетті аудитордың, актуарийдің қызметін атқаруға
құқығы жоқ тұлға болып есептелінеді. Осы аталған ... ... ... ... Республикасы заңының тиісті бабында белгіленген
тәртіп негізінде берілетінін естен ... ... ... ... сақтандыру ұйымына сақтандыру қызметін жүзеге асыру құқығына лицензия
беруден мынадай жағдайларда бас тартуы әбден ықтимал:
егер сақтандыру, қайта ... ... ... ... өткен күннен
бастап алты ай ішінде лицензия алу үшін уәкілетті мемлекеттік органға
өтініш ... ... ... ... қызметін жүзеге асыру құқығына
сақтандырудың қосымша сыныбын ... ... ... ... күнге дейінгі соңгы алты ай ішінде сақтандыру ісі және
сақтандыру ... ... ... ... ... б).сақтандыру
қызметін жүзеге асыру ... ... ... ... ... сақтандыру қызметін жүзеге асыру ... ... ... ... сыныптарын енгізу уәкілетті мемлекеттік органның
нормативтік құқықтық ... ... ... ... асырылмаса.
Қазіргі уақытта сақтандыру қызметін ... және ... одан ... міндеттері ретінде: сақтандыру қызметін реттеудің ұлттық режимі
мен халықаралық ... әрі ... ... ... ... Ұйымына интеграциялануы қажеттілігін, оның ішінде
сақтандыруға ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету; сақтандыру ұйымдары мен ... ... ... ... ... қадағалауды Қазақстан
Республикасының резиденті емес ... ... ... ... ... ... талап етуді белгілеу жолымен күшейту;
сақтандыру рыногы қатысушылары ... ... ... ... ... және ... ... негізін нақтылау, сондай-ақ сақтандыру брокерлері мен
сақтандыру агенттерінің қызметін шектеу және ... ... ... ... ... ... және ... қабілеттілігіне
қойылатын талаптарды одан әрі дамыту; ... ішкі және ... ... ... ... ... сондай-ақ
сақтандыру ұйымының делдалдар мен сақтандыру агенттерінің өзара қарым-
қатынасын ... ішкі ... ... талаптарды әзірлеу;
корпоративтік басқару және тәуекелдерді басқару ... оның ... ... ... ... операцияларына қойылатын талаптарды
әзірлеу; сақтандыру ... ... ... алу ... және ... ... ... арттыру; сақтандыру
тарифтерінің есептелу тәртібіне қойылатын талаптарды ... ... ... ... құру, лицензиялау әрі келісімдеу ... ... ... ... ... қойылатын тәуекелдерді
бағалау жүйесіне негізделген алдын ала ескерту тестерін ... ... ... және ... ... автоматтындыру тәрізді талаптармен
салыстыра отырып бірегейлендіру әрі стандарттау жоспарлануда.
Сақтандыру салалары және түрлері,Өмірді сақтандыру ... ... ... ... ... ... осы сыныптардың жалпы сипаттамасын бергеніміз жөн ... бұл ... ... екі нормативтік-құқықтық актіге сүйене
отырып жүргіземіз. Олар Қазақстан Республикасы «Сақтандыру қызметі туралы»
Заңы мен ... ... ... ... ... ... ... және аурудан сақтандыру, сақтандырылушы жазатайым
жағдайдың немесе ... ... ... ... еңбек ету қабілетін
жалпы немесе кәсіптік жағынан толығымен не болмаса ішінара жоғалтқан немесе
оның денсаулығына өзге де зиян ... ... оның ... ... ... ... немесе толық өтемі мөлшерінде
сақтандыру төлемін жүзеге ... ... жеке ... түрлеріне
жатады. Бұл жерде айта кететін жәйт, сақтандыру түрі деп, сақтандыру
ұйымының ... ... ... ... арқылы сақтандырудың бір
немесе бірнеше сыныбы шегінде әзірлейтін және беретін сақтандыру ... ... ... ... ... ... бағдарламасына енгізілген
медициналық қызмет көрсетулерді ... ... ... ішінара немесе толығымен өтеу мөлшерінде сақтандыру төлемдерін
жүзеге асыру көзделетін жеке ... ... ... ... ... мыналар болады: азаматтар, сақтандырушы,
медициналық ... ... ... ... сақтандырудың осы түрлері бойынша Еңбек және халықты әлеуметтік
қорғау ... ... ... Денсаулық сақтау ісі министрлігі, Қаржы
министрлігі қызмет атқаруда.
Көлік құралдарын сақтандыру, көлік құралын иелеуге, пайдалануға, ... ... ... ... ... мүдделеріне, оның зақымдануы
немесе жойылуы, ... ... ... немесе ұрлап әкетілуі салдарынан
келтірілген зиянды ішінара немесе толық өтеу ... ... ... асыру көзделетін жеке сақтандыру түрлерінің ... ... Бұл ... ... ... мемлекеттік тіркеуден
өтетін, өздігімен жүретін қандай да болмасын көлік ... ... ... ... жүк автокөліктері, автобустар,
мотоциклдер, мотороллерлер тракторлар және т.б. жатады. Сонымен ... ... ... қайықтар, яхталар, катерлер, ... және ... ... ... ... ... мына ... сақтандыру каскосы (көлік құралының корпусын сақтандыру
мағынасында) және жүргізушінің өмірі мен ... ... ... мен ... ... қоса ... сақтандыру компаниялары сол
көліктегі белгілі бір жүктерді қосымша сақтандыруы мүмкін
Жүктерді сақтандыру, ... ... ... оған ... ... адамдардың мүліктік мүдделеріне, оның зақымдануы немесе жойылуы,
соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... зиянды ішінара немесе толық өту мөлшерінде
сақтандыру төлемдерін ... ... ... сақтандыру түрлерін
көрсетеді.
Халықаралық практикада жүктерді сақтандыру, яғни карго сақтандыруы тек
оларды тасымалдау ... ғана ... ... Бұл ... сақтандыру
каргосының объектісіне мыналар жатады: жүктің өзі; өскен құны ... ... баж; ... байланысты, күтпеген жағдайлар;
делдалдарға ... ... ... ... назар аударатын
факторлерге-жүктердің кейбір зақымдану түрлеріне бейімділігі; тауардың құны
мен сақтандыру сомасы; жүктің ... ... ... ... жай ... ... жүктер; төгілетін немесе құйылатын ... ... яғни ... ... жол, теңіз, әуе көліктері; тасымалдау
кезіндегі қауіп-қатерлер; муссондар, тайфундар, торнадолар, дауылдар;
кеменің және т.б. ... ... ... ... сақтандыру өтемі мен
сақтандыру франшизасы; шот-фактурада көрсетілген тауардың ... ... ... ... көлік
құралдарын тасымалдаушы ретінде өзінің пайдалануына байланысты ... ... ... ... ... немесе толығымен өтеу
мөлшерінде сақтандыру төлемдерін ... ... ... сақтандыру түрлері
ретінде көрініс табады.
Тасымалдаушының жауапкершілігін ... ... ... аса ... ... ... жатады. Мәселен, теңізде
тасымалдау бойынша ... ... ... ... жылы ... қаласында қабылданған Гаагалық ережелер; 1966 жылы
қол қойылған ... ... ... 1978 жылы ... ... Гамбург ережелері.
Аталмыш конвенциялар тасымалдаушының жүкке келтірілген материалдық
зиянға орай жауапкершілігін қарастырған. Жүктің дұрыс сақталуына ... ... ... ... мен ... ... келтірілгеніне немесе олардың ажалына жауап береді. Осы
конвенцияларға байланысты айта кететін бір жәйт, Ұлы ... ... ... АКД және т.б. ... ... ... ережелерін
бекітпеген. Афина және Лондон конвенциялары жолаушылар мен қызметкерлерге
бойынша тәуекелдердің жауапкершілігіне шектеу ... ... ... ... сақтандыру кезінде
сақтанушының өзінің тәуекелі бойынша ... ... ... ... сәйкес келмейтін сақтандыру шарты жарамсыз ... ... ... ... ... ... ... төлемдерін жүзеге асыру көзделетін сақтандыру түрлері болып
табылады. Кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру ... ... ... ... ... ... жасаушы агенттерінің өз
міндеттемелерін бұзуынан болған кәсіпкерлік ... ... ... ... байланысті емес жағдайлармен осы қызмет ... ... ... ... соның ішінде күтілген табысты ала
алмай қалу ... ... ... ... сақтандыру
шарты бойынша тек сол сақтанушының кәсіпкерлік тәуекелі және тек ... ... ғана ... ... сақтандыру 2.Ануитеттік сақтандыру
Өмірді сақтандыру,сақтандырушы қайтыс болған немесе ол ... ... ... өмір ... ... ... төлемін жүзеге
асыруды көздейтін жеке сақтандыру жиынтығы болып табылады.
Аннуитетік сақтандыру,сақтандырылушы ... бір ... ... ... ... ... байланысты, мүгедектігіне байланысты,науқастығына
байланысты жоғалтқан, асыраушысы қайтыс ... ... ... ... ... жеке ... ... немесе одан айырылуына
әкеліп соққан өзгеде жағдайларда зейнет ақы немесе рента ... ... ... ... ... асыру көзделетін жеке сақтандырудың
жиынтығы болып табылады
Жалпы сақтандыру саласы ерікті сақтандыру нысанында жүзеге асады.
Тәуекелді сақтандыру Тәуекелді ... – бұл ... ... ... азайту жолында жасалатын мақсатты түрдегі әрекет, тәуекелді тапсыру
кезінде жасалатын тәуекелді қаржыландыру тәсілі, осындай ... ... және ... ... сәйкес кері салдар жүгін субъектің өзі
емес, сақтандыру ұйымы көтереді.
Мүлікті сақтандыру дегеніміз Заңды және жеке ... ... ... ... ... ... шартына келісім жасай алады, олардың
қатарына мекемелер, ғимараттар, өткізу құрылғылары, ауыр ... ... өзге де ... ... ... ... ... және өзге де
құралдар, аяқталмаған өндіріс пен күрделі құрылыс нысандары, ... ... ... ... ... ... және өзге де мүліктер
жатады.
От тәуекелдері және табиғи апат ... ... ... мынадай стандартты тәуекелдер жатады: өрт, ... ... су ... жер сілкінісі, топырақтың шөгуі, боран, дауыл, сел,
бұршақ, көшкін, жылжыма, топырақ асты суының ... ... ... ... ... жат ... аяздар мен қардың қалың жаууы, табиғи апат нәтижесінде
электр қуатын беруді тоқтату, көлік құралының апаты, жылу беру, су ... және ... да ... ... көрші жайдан судың енуі,
бұзып кіру ... ... ... ... ... ... ... мүліктің бүлінуі немесе жойылуынан болған шығын.
Бизнестегі үзілісті сақтандыру Мүлікті сақтандыру ... ... ... болып есептелетін оқиғаның орын алу ... ... ... ... сақтандыру. Сақтанушының өнімді
өндіру, жұмыс, қызмет және ... ... ... ... ... қысқарту нәтижесінде толық алынбаған табыстан жиналған
қызметтегі үзіліс шығыны өтеледі.
Құрылыс-монтаждық тәуекелдерді сақтандыру ... ... ... ... ... мен ... ... құрал-
саймандарды, құрылыс машиналарын, аймақты тазалау, қоқысты ... ... ... ... ... ... ... құрылыс және монтаждық жұмыстарды сақтандыру.
КАСКО сақтандыру Көлік құралын және оған орнатылған қосымша құралдарды
иелену, пайдалану және ... ... ... ... ... Заң ... ... тәуекелдеріне ЖКО, айдап әкету, ұрлау,
үшінші тұлғалардың бүлдіруі, өрт, көлік ... ... ... ... ... ... су тасқыны, жер сілкінісі, топырақтың ... ... сел, ... ... ... шабуылы, КҚ-ның үстіне
заттардың құлауы енеді.
Көлік құралдары иелерінің азаматтық ... ... ... ... ... ... ... үшінші тұлғалардың өміріне, денсаулығына немесе
мүлігіне келтірген зиянды өтеуімен байланысты ... ... ... ... ... үшінші тұлғаға өзі көлік құралдарын пайдалануға
байланысты келтірілген зиянын өтеу ... ... ... ... ... зиянды ішінара немесе толық өтемі
мөлшерінде ... ... ... ... ... сақтандыру
түрлерінің жиынтығы болып табылады.
Үшінші тұлғалардың алдындағы жалпы ... ... ... Сақтандырылушының үшінші тұлғалардың мүлігіне, өмірі ... ... ... үшін ... ... үшінші
тұлғалардың алдындағы жалпы азаматтық жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру Тауар
өндірушінің/қызмет ұсынушының өзінің өндірген тауарын/ұсынған қызметін
пайдалану нәтижесінде жеке тұлғаға ... ... ... ... зиян үшін
көтеретін жауапкершілігі оның азаматтық жауапкершілігін ... ... ... мен ... қызметкерлерінің жауапкершілігін сақтандыру Өз
әрекеттері нәтижесінде компания ... ... ... ... ... ... көтеретін жауапкершілігі директорлар мен ... ... ... ... ... табылады.
Кәсіптік жауапкершілікті сақтандыру. Кәсіби мамандардың нәтижесі
залалға әкеп соқтыруы мүмкін қате ... ... ... нысаны болып табылады.
Жұмыс берушінің жауапкершілігін ... Өз ... ... мен ... келтірілуі мүмкін зиян үшін көтеретін
жауапкершілігі жұмыс берушінің ... ... ... ... зиян ... ... сақтандыру Сақтанушы
сақтандырылушы әрекетінің ... ... ... аяқ асты ... ... ... зиян үшін тартылатын жауапкершілік экологияға
зиян келтіру жауапкершілігін сақтандыру нысаны болып табылады..
Жеке сақтандыру Жеке ... ... ... ... оқиғаларға
байланысты сақтандырудың барлық түрі жеке сақтандыруға жатады. Жеке
сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... және зейнетақы ... ... ... ... нысаны болып табылатын сақтандырудың
түрлері жатады.
Өмірді жинақтық ... ... ... ... ... ... ретінде адамның өмірі алынатын сақтандырудың
барлық түрі жатады. Бірақ адам ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдары тұтынушының ... ... ... ... нысаны ретінде адам өмірінен гөрі оның табыс
мөлшері ... Орта ... ... ... сомасы тұтынушы
табысының 3-тен 10-ға дейінгі жылдық табысының ... ... ... ... кем дегенде бір жылға жасалады. Өмірді
сақтандыруды тәуекелдік және ... деп ... ... ... ... ... ... ақшасы тәуекелді жабуға жұмсалады
да, сақтандыру мерзімі аяқталғаннан кейін кері қайтарылмайды. ... ... ... және ... қызметтер үйлесім табады.
Мысалы, өлім мен шарт мерзімінің аяғына дейін тірі жүру ... ... ... ... ... түрі болып табылады. Бұндай сақтандыру
инвестициялық қор мен ... ... ... ... Тұтынушы
ақшасының бір бөлігі сақтандыру тәуекелдерін жапса, ендігі бөлігі жоғары
сенімді, бірақ ... ... ... ... ... да, ... ... Тірі жүрсе, сақтандыру мерзімі аяқталғаннан кейін тұтынушы
өзінің ... ... ... ... өзіне қайтарып алады.
Өмірді сақтандыруға түрлі тәуекелдердің қосылуы мүмкін. Ол ... ... ... ... (онкологиялық және т.б.)
сақтандыру болуы мүмкін. Сөйтіп, ... ... ... ... мынадай жағдайларда сақтандыру сомасының төлемін ... ... ... соңына дейін тірі жүруі кезінде;
денсаулықтан айырылуы кезінде; сақтандырылушының қайтыс болуында.
Зейнеткерлік сақтандыруды жеке бөліп ... ... Бұл ... ... сақтандыру, бірақ бағдарлама мерзімінің ... ... ... ... Ресейде әйелдер зейнетке 50, 55 немесе ... ал ... – 55, 60 ... 65 ... ... ... тірі болуы жағдайында сақтандыру төлемі оның өмірінің
соңына дейін зейнетақы ... ... ... ... ... 20 жылға
дейінгі мерзімге мұрагерлік сипат алуы мүмкін.
Шетелге шығушыларды ... ... ... ... ... шығу кезінде оның мүлігіне, өмірі мен денсаулығына зиян
келуден ... ... ... ... ... ... жағдай пакетін жабу, медициналық шығыстар, ... ... ... ... ... ... ... сүйекті көшіру, төтенше қонақ күту шығындары, шұғыл жағдайда
іскер - әріптестердің жол жүруі/ауысуы, отбасы ... ... ... шақырту,
жол жүруді кейінге қалдыру немесе тоқтату, түрмеден босау кепілдігі, кешігу
және багажды ... ... ... ұшақты басып алу, ... ... ... ... және ... ... ... міндеттемелерді
орындамауды сақтандыру Контрагенттің міндеттерін орындамауы нәтижесінде
келтірілген залалды сақтандыру.
Лауазымды сақтандыру ... ... ... бойынша соттың
бірінші сатыдағы заңды күшіне енген ... ... ... ... ... ... жоғалту.
Саяси тәуекелдерді сақтандыру Үкімет өкілдерінің әрекеттері нәтижесінде
келтірілген зиянды (ТМД ... аса кең ... ... ... жүйесі міндетті сақтандыру саласын
жүзеге асырады.
Міндетті. Экологиялық сақтандыру - өзіндік белсенді дамуды талап ... ... ... жіті ... ... ... ... келтірілген
шығынның мөлшерін немесе тазалау жұмыстарының ... тең ... ... ... тиюі мүмкін зиянын есепке алады. Мұндай жағдайда, қоршаған
ортадағы шығынды экологиялық сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... олардың жүзеге асырып
жатқан ... ... ... ... ластау немесе апат тудыруға
аз қауіп келтіретін болса, кәсіпорындар аз мөлшердегі сақтандыру төлемдерін
төлейді.
1 Міндетті ... ... ... ... ... ... ... және (немесе) үшінші тұлғалардың өміріне,
денсаулығына, мүлкіне ... ... ... толтыру болып
табылады. Қазақстан Республикасының «Міндетті экологиялық сақтандару
туралы» Заңына  сәйкес шаруашылықтың немесе ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар 
міндетті түрде экологиялық ... ... Заң ... шаруашылық түрімен айналысатын және өзге де қоршаған ортаға
зияны бар қызметті жүзеге асырушы жеке және ... ... ... ... ... ... және ұйымдастырушылық негіздерін анықтайды.
2 Аталмыш Заңды іске асыру ... ... ... Үкіметінің
2006 жылғы 18 мамырдағы №423 «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004
жылғы 8 ... №19 ... ... мен ... ... қаулы қабылданды.
Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі қоршаған ортаны қорғау
саласындағы лицензияланатын қызмет түрлерін қысқартуды, соның ішінде
экологиялық қауіпті шаруашылық қызметті лицензиялауды алып ... ... ... ... ... 95 ... ... (ары қарай
– Экологиялық кодекс) экологиялық ... ... ... мен ... ... экономикалық реттеу механизмдерінің
бір түріне жатады.
4 Экологиялық зиян келтірген үшін жауапкершілікке ... ... ... ... ... түрде қарайды. Реттеу
мақсаттарына келсек, мұндай жүйелер орнаған жағдайға ... ... құру ... ... бірге бюджеттік кіріс
алу мақсатында пайдаланылады. Экологиялық зиян келтіргеніне ... ... ... ... ... зияны үшін қаржылай
жауапкершілікке тартылған кезде, мұндай зиян тигізгені үшін ... ... ... ... ... стимул
қалыптастырады.Келтірілген зиян үшін салынатын өтемақының ... ... ... ... ал ... ... толтыру
үшін төленетін сомаға қатысты туындаған даулар сот тәртібімен
шешілетін болады.      
5 Экологиялық ... ... ... ... кәсіпорындар үшін
Экологиялық кодекс пен іске асыру шеңберіндегі шығыс нормативтік
құқықтық актілермен І, ІІ, ІІІ ... ... ... ... рұқсат алу үшін, сонымен қатар Қазақстан Республикасының
территориясына қалдықтар әкелу үшін экологиялық сақтандыру полисінің
көшірмесін ... ... ... ... ... ... ... ауыстыру Қазақстан Республикасының міндетті
сақтандыру туралы заңнамалық актісіне сәйкес бекітілген сақтандыру
келісім-шартымен жабылады.
6 Сонымен бірге Экологиялық, ... ... иесі ... ... ... ... әрекетті жүзеге асыратын жеке және
(немесе) заңды тұлғаларға қауіпті ... ... ... олар ... ... ... сәйкес міндетті
экологиялық сақтандыруға жатады. Міндетті экологиялық сақтандыру
нысаны шаруашылық қызметтерінің экологиялық қауіпті түрлерін ... ... ... ... ... табылады. Экологиялық
қауіпті шаруашылық және басқа да ... ... ... 2007 ... 27 маусымдағы №543 «Экологиялық
қауіпті шаруашылық және өзге де қызметтер түрлерінің ... ... ... сақтандыру  сақтандырушы
мен сақтанушы арасындағы келісім-шарт негізінде ... ... зиян ... ... ... тұлғаның және
(немесе) қоршаған ортаның пайдасына жүзеге ... ... да ... ... ... ... айналысатын
жеке және заңды тұлғалар міндетті экологиялық сақтандыру  келісім-
шартынсыз өз қызметтерін жүзеге асыруға құқықтары жоқ.[15]
Міндетті ... ... ... ... №11-ІІІ және 20 желтоқсанындағы заңдарына
сәйкес өзгерістермен толықтырулар енгізілген , халықты ... ... ... ... ... қорғаудыңмемлекет жүзеге асыратын
нысандарының бірі болып ... ... ... ... ... ... ... 1. Қазақстан Республикасының міндетті әлеуметтік сақтандыру
туралы ... ... ... ... 2. Әлеуметтік төлемдер
ді қамтамассыз ету үшін ... ... ... ... 3. Міндетті әлеуметтік жүйесіне қатысудың міндеттілігі. 4. ... ... ... тек ... ... ... 5.
әлеуметтік төлемдердің осы заңда көзделген мән ... ... ... ... ... ... саралау. 7. Міндетті әлеуметтік сақтандыру
қамтамассыз ететін әлеуметті ... ... ... принциптері
жатады.[16]
Әлеуметтік қатерлі жағдайлар басталған кезінде мемлекет азаматтарға
осы ... ... ... ... ... әлеуметтік
сақтандыру түрлерә бойынша әлеуметтік төлемдерді алуға ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы заңдары Қазақстан
Республикасының конститтуциясына ... және ... ... ... ... ... Заңы мен ... өзге де нормативтік құкықтық актілерінен тұрады. Сонымен
бірге егер ... ... ... ... ... осы
Зандағыдан өзгеше ережелер белгіленсе, онда халықаралық ... ... Осы ... 4-бабында міндетті әлеуметтік сақтандыру түрлері
ретінде: 1) еңбек ету ... ... ... 2) ... ... 3) ... ... жағдайы көрсетілген. Оның 8-бабына сәйкес:
«Жұмыс істейтін зейнеткерлерді ... ... ... ... табыс келтіретін қызметті жүзеге ... мен ... жоқ ... қоса ... ... ... адамдар міндетті әлеуметтік сақтандырылуға тиіс».
Осы «Міндетті әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... қорғау жүйесінің ... ... ... ... ... ... азаматтарды, олардың ... және ... ... өзге де ... ... қатерлі
жағдайлардан сақтандыру қорғауымен қамысыздандыруға аса қажетті Мемлекетік
сақтандыру қорын құрудың құқықтық негізін ... ... ... ... ... ... төлемдерге және тиісті
субъектілердің мүліктік ... ... ... ... ... қатынастарды мұқият реттейтін нормативтік құқықтық акті
болып табылады.
2006 жылғы 10 ... ... және 31 ... ... ... сәйкс өзгерістер мен толықтырулар енгізілген ... ... ... ... ... Респубикасының Заңы,
бүгінде, өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндірумен ... ... ... ... ... сақтандырудың құқықтық, қаржылық
және ұйымдастыру негіздерін белгілеуге, сондай-ақ өсімдік шаруашылығындағы
міндетті сақтандыруі саласында туындайтын қоғамдық қатынастарды реттеуге ... ... ... ... ... ... сақтандыру туралы зандары ... ... ... әрі Қазақстан Республикасының Азаматтық
кодексінен, «Сақтандыру ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Заңдарынан және
Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
Сонымен бірге егер ... ... ... ... шартта
осы Зандағыдан өзгеше ережелер белгіленсе, халықаралық шарттың ережелері де
қолданылады. өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандырудың ... ... ... ... сақтанушының өсімдік шаруашылығы
өнімдерін өндіру процесінде шеккен ақшалай шығындарын ішінара немесе толық
өтеуге байланысты ... ... ... жатады. Өсімдік
шаруашылығындағы ... ... ... өсімдік шаруашылығы
өнімдерін өндірушінің мүліктік ... ... ... сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының Заңында көзделген
жағдайларда, айқындалған мөлшерде және ... ... ... ... ... ... ... ішінара немесе толық жойылуына әкеп
соққан қолайсыз табиғи құбылыстардың зардаптарынан қорғауды ... ... ... ... ... ... егіс аяқталғаннан
кейін он бес күннен кешіктірілмей өсімдік шаруашылығы өнімдерінің ... ... ... шаруашылығы өнімдерін өндірушілер ... ... он екі ... ... ... міндетті
сақтандыру шартының негізінде жүзеге ... ... ... сақтандыруды мемлекеттік ... ... ... ... ... сақтандыру жағдайлары бойынша сақтандырушыларға (олар
сақтанушыға төлеген не ... ... ... төлемдерінің елу процентін
өтеу үшін өсімдік шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет туралы заңда ... ... бөлу ... ... ... Заңы табиғи құбылыс ерекшеліктеріне орай
тиісті аумақтың өсімдік шаруашылықтарында жылма-жыл немесе кенеттен ... ... ... жағдайларының қолайсыз салдарына ұшырайтын
сақтанушылардың мүліктік мүдделерінің сақтандыру ... ... ... ... осы ... ... шаруашылығы өнімдерін
өндірушілерге міндетті сақтандыру арқылы мемлекеттік қолдау көрсету
шараларын ... ... ... осы ... сақтандырудың
сақтандыру ұйымдары үшін мәжбүрлі әрі тиімсіз көрініс табуына байланысты
сақтандырушының сақтанушыға төлеген сақтандыру төлемдерінің елу ... ... ... ... әрі ... мен ... сақтандырушы мен мемлекеттің агенті арасында туындайтын ... ... ... ... ... және ... жауапкершілігін міндетті сақтандыру-
«Туроператордың және турагенттің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
міндетті ... ... ... ... Заңы туроператордың
және турагенттің туристік қызметтер көрсетуі кезінде туристерге келтірілген
зиянды өтеу жөніндегі ... ... ... ... ... былайша айтқанда осы туроператордың және ... ... ... ... ... экономикалық-қаржылық әрі ұйымдастыру негіздерін ... ... ... ... осы түрі ... шарт ... оны ... барысында туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейді. 2006
жылғы 10 қаңтардағы №116-III және 31 ... ... ҚР ... ... мен ... ... Заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес туристік қызметтер көрсету
жөніндегі қызметін жүзеге ... ... және ... ... ... ... Осы ... 7-бабына сәйкес
туроператордың және турагенттің өз жауапкершіліктерін міндетті сақтандыру
шартын жасаспай тұрып туристік қызметтер ... ... ... жүзеге
асыруына жол берілмейді. Туроператордың және турагенттің жауапкершілігін
міндетті сақтандыру шарты сақтандырудың осындай түрі ... ... ... мен ... ... муристік қызметтер көрсету кезінде
мүліктік немесе өзге де мүдделеріне зиян келтірілеуі ықтимал пайда алушының
пайдасына осы Заңның ... ... ... ... ... табылады.
Демек, туроператордың және турагенттің азаматтық-құқықтық ... ... ... мен ... ... ... сақтандыру шартының негізінде жүзеге асырылады. Осы Заңның 17-
бабының 1-тармағына ... ... ... ... ... кезінде оның мүліктік немесе өзге де мүдделеріне келтірілген
зиянды өтеу ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру шарты бойынша сақтандыру жағдайы ... ... ... ... ... және ... ... сақтандыру объектісіне туроператордың және
турагенттің туристік өнімді сату ... ... ... ... ... ... олардың Қазақстан Республикасының азаматтық
заңнамасында белгіленген туристің мүліктік ... өзге де ... ... өтеу ... байланысты мүліктік мүддесі жатады. Осы
Заңның 3- бабының 1-тармағына сәйкес туроператордың және ... ... ... ... ... ... туристердің мүліктік
немессе өзге де мүдделерін сақтандыру төлемдерін төлеу арқылы ... ету ... және ... ... ... мақсаты ретінде көрініс табады. Осы Заңнын 5-быбының ... ... ... мен ... осы ... ... ... жауапкершілігін ... ... ... жасасу
міндеттілігіне қатысты бөлігіндегі талаптарын орындауын ... ... ... ... ... ... мен ... тиісті
шаралар қолдану Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген құзыреті
шегінде ... ... ... ... ... ... ... Осы баптың 3-тармағына орай туроператордың және
турагенттің азаматтық-құқықтық ... ... ... ... бақылауды туроператордың немесе турагенттің өз
азаматтық-құқықтық ... ... ... саласындағы
мемлекеттік бақылауды туроператордың немесе турагенттің қөз азаматтық-
құқықтық ... ... ... ... ... ... сұрату жолымен облыстық (республикалық маңызы бар қала, астана)
атқарушы орган жүзеге асырады. ... ... ... сұратылған
құжаттарды отыз күн ішінде бермеуі оның ... ... ... негіз болып табылады және Қазақстан Республикасының заңдарында
белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.
Сонымен, ... және ... ... ... ... ... ... Республикасының Заңы
туроператордың немесе турагенттің белгі бір тұлғаға (туристке) ... ... ... оның ... ... өзге де ... зиян
келтіруіне орай осы зиянның салдарын материалдык өтеуді туроператордың не
турагенттің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін ... ... ... ... ... әрі осы ... туындайтын қоғамдық
қатынастарды реттеуге ат салысатын ... акті ... ... ... азаматтық құқықтық жауапкершілігін міндетті
сақтандыру заңы Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 11 маусымдағы ... ... ... асырылады.Жекеше нотариустың нотариаттық іс-
әрекеттер жасауының нәтижесінде ... ... ... ... ... былайша айтқанда жекеше нотариустың азаматтық ... ... ... құқықтық жауапкершілігін міндетті
міндетті сақтандырудың ... ... ... ... негіздерін айқындауға әрі белгілеуге ат салысатын, сондай-ақ
міндетті сақтандырудың осы ... ... осы ... және ... ... ... ... жасасылған міндетті сақтандыру
шартының орындалуына байланысты туындайтын ... ... ... ... азаматтық-құқықтық міндетті сақтандыру
туралы заңы бес ... ... ... ... қамтиды.Қазақстан
Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен жүзеге ... ... ... ... ... ... нотариаттық қызметтерді жүргізуге лицензия алғанына
қарамастан жекеше нотариустариусқа осы ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі
міндетті сақтандыруға жатады, бұл жерде ... ... ... қызметтер жүргізуге лицензия алғанына қарамастан ... осы ... ... ... сәйкес жекеше
нотариустрдың жауапкершілігін міндетті ... ... ... іс-әрекеттер жасауына тыйым салынады.Осы заңның 3-бабы
бойынша ... ... ... ... ... ... тұлғаларға келтірілген зиянды өтеу ... ... ... ... ... ...... міндетті сақтандыру обьектісі болып табылады әрі ... ... үшін ... нотариус Қазақстан Республикасының нотариат
туралы заңдарына сәйкес жекеше ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін атқаруы кезде оның өмірі мен
десаулығына зиян ... үшін ... ... ... ... сақтандыру туралы заңының обьектісі объектісі
жұмыс берушінің өз қызметкері еңбек ... ... ... ... мен ... зиян ... үшін ... өтеу міндетіне
байланысты мүліктік мүддесі ... ... Осы ... ... ... кезінде қызметкердің өмірі денсаулығына келтірілген зиянды өтеу
жұмыс берушінің сақтандыру шарты ... ... ... ... табылады,
осы заңның 6- бабының 1-тармағына сәйкес еңбек ... ... ... мен ... зиян ... ... ... сақтандыру төлемдерін ... ... ... ... Міндетті және ерікті сақтандыру ісі
Міндетті әлеуметтік ... ... ... ету ... және ... айырылуына, сондай-ақ асыраушысынан айырылуына
байланысты кірістің бір бөлігін өтеу үшін ... ... және ... ... ... ... ... қорғаудың мемлекет жүзеге асыратын нысандырының бірі. Алайда бұл
екі жүйенің ... ... ... ... ... ... жэне
еңбекке жарамсыздар үшін қорларды қалыптастыру әдістерімен қаланған.
Әлеуметтік қамсыздандыру жэне әлеуметтік сақтандыру категорияларының іс-
әрекетінің объективті ... ... ... ... ... атап
айтқанда, оның құрамдастарының бірінің - жұмыс ... ... ... ... ... өндірістің бүл түрі үшін
қаражаттардың негізгі ...... ... ... ... ... ... қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру қорлары жүмыс
істейді.
Әлеуметтік арналым қорларын қалыптастыруды екі қағидаты бар:
1) ... ... ... жүмыс істейтін ұрпақ жұмыс
істемейтіндерді қамтамасыз етеді, ал, өз кезегінде, еңбекке ... ... ... ... қызметіне кірген жаңа ұрпақ ауыстырады. Бүл
қағидатқа негізделген жүйе ... 1998 ... ... ... әлеуметтік қорларға, көбінесе әлеуметтік қорға азаматтардың дербес
аударымдарының негізінде; бұл қағидаттың іс-әрекеті ... ... ... ... ... ... ... салған сомасына байланысты болады. Бүл қағидаттың іс-
әрекетіне негізделген жүйе ... ... ... негізіне
қойылған.
Бірінше қағидатқа негізделген жіне Қазақстанда 1998 жылға ... жүйе ... ... сипатталады:
1) зейнетақымен қамсыздандыруға мемлекеттік монополия;
2) ... ... ... ... міндетті зейнетақы
жарналарының топтастырылуы;
3) жүйе ... ... ... бөлу.
Мұндай жүйе жоспарлы директивалық экономика, еңбекке қабілетті халықтың
жұмыспен толық ... ... ... ... ... ... істейтін халықтың жоғары ара қатынасы жағдайында
тиімді болды.Өмір сүрген жүйе азаматтардың ... ... және ... ... ... ... түрлерінің болуымен
сипатталады.
90-жылдардың басы мен ... ... ... ... ... де ... қозғау салды, бүл жарналарды төлеудің
базалық көрсеткіштерінің күлдырауынан да, сондай-ақ ... ... ... және ... ... отыруга төлеушілердің мүдделігінің
болмауынан да әлеуметтік сақтандыруға төленетін ... ... ... ... еді; бүл ... мен жәрдемақылар алатындар
алдында ... ... ... ... ... ... инфляңиялық құнсыздануы зейнеткерлердің күнкөріс минимумдағы
кажеттіліктерін қамтамасыз ... және ... ... аса
шектеулілігі жагдайында әлеуметтік төлемақыларды өңбойы индексаңиялап отыру
кажеттігін тудырды.
Қазақстанда ... ... ... ... ... қойылған
екінші қағидаттың іс-әрекетіне негізделген жүйе мыналармен сипатталады.
1) зейнетақымен қамтамасыз етуді мемлекеттік реттеу;
2) ... ... ... ... 30 ... ... емес
азаматтар үшін ең аз ... ... ... ... ... кепілдіктері;
3) зейнетақы жинақ ақшасын және әлеуметтік ... ... ... ... ... қалыптастыруға еңбек етуге қабілетті жастағы
барлық азаматтардың ... ... ... ... ... ... қартайғанда өзін зейнетақымен
қамсыздандыру үшін жеке жауапкершілігі;
6) инвестициялаудың тиімділігін және ... ... ... қамтамасыз ету;
7) жинақтаушы зейнетақы қорларындағы қорланымдарға азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... құқық беру;
9) зейнетақы жинақ ақшасын экономикаға инвестициялау, бұл оның дамуына
жәрдемдеседі.
Міндетті элеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... жоғалтқан жағдай; асыраушысынан айрылган жағдай; жұмысынан
айрылған жағдай;
Мыналар міндетті ... ... ... ... ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы
заңнамасын сақтау мен орындаудың жалпыға бірдейлігі;
... ... ... ету үшін ... шараларға
мемлекеттің кепілдік беруі;
• міндетті элеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысудың міндеттілігі;
... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік төлемнің көзделген шарттар бойынша міндеттілігі;
... ... ... ... ... ... сақтандыруды қамтамасыз ететін мемлекеттік
органдардың қызметіндегі жариялылық.
Жүмыс істейтін ... ... ... ... ... ... түратын және табыс келтіретін қызметті
жүзеге асыратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса ... ... ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандырылуға тиіс.
Міндетті әлеуметтік ... ... ... үшін ... мемлекеттік қорына төленуге тиісті әлеуметтік аударымдар
мынадай мөлшерде белгіленеді:
2005 жылдың 1-ші ... ...... ... ... 1,5 пайыз;
2006 жылдың 1- ші қаңтарынан бастап — әлеуметтік ... ... 2 ... ... 1 - ші қаңтарынан бастап — әлеуметтік аударымдарды есептеу
объектісінен 3 пайыз.
Қазақстан Республикасының салық ... ... ... ... режімі
қолданылатын өзін-өзі жүмыспен қамтыған адамдар үшін олардың өз пайдасына
төлейтін ... ... ... ... (2005, 2006 жэне 2007
ж.ж. 1- ші қаңтарынан бастап ҚР-ның заңнамалық актісімен белгіленетін ең
төменгі жалақының тиісінше 1,5; 2 жэне 3 ... ету ... ... ... элеуметтік төлем өзі үшін
әлеуметтік аударымдар жүргізілген міндетті ... ... ... элеуметтік төлем алуға өтініш берген уақытта жүмысы
тоқтатқанына ... ... ... ... ... ету ... ... жағдайда ай сайынғы әлеуметтік төлемдердің
мөлшері әлеуметтік аударымдар объектісі ретінде ескерілген соңғы жиырма
төрт ай ... ... ... ... ... ең ... сексен пайызын шегергендегі орташа айлық ... ... ... ету ... ... мен қатысу өтілінің тиісті
коэффициенттеріне көбейту ... ... ... табысты алмастыру коэффиңиенті — 0,6 болады. Еңбек ету
қабілетінен ... ... ... ... ету ... айрылу
дэрежесі сексеннен 100 пайызға дейін болатын еңбек ету ... ... үшін — 0,7; ... ... ету ... ... дәрежесі алпыстан
сексен пайызға дейін болатын еңбек ету қабілетінен айрылған адамдар үшін —
0,5; жалпы еңбек ету ... ... ... ... ... ... болатын еңбек ету қабілетінен айрылған адамдар үшін — 0,3.
Қатысу өтілінің коэффициенті міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің өзі
үшін элеуметтік аударымдар жүргізілген ... ... алты ... ... — 0,1; алты айдан он екі айға дейін — 0,7; он екі ... ... айға ... — 0,75; ... төрт ... отыз алты айға ... — 0,85; ... айдан қырық сегіз айға дейін — 0,9; қырық сегіз ... ... айға ... 0,95; ... және одан да көп ... — 1,0 ... ... қарай зейнетақы төлемдерін алуға қүқық беретін жасқа ... ... ету ... ... ... берілетін әлеуметтік төлемдер
тоқтатылады.
Қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетті деп танылған немесе кайтыс болды
деп жариялаған) асыраушының — өзі үшін ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушысының мына отбасы ... ... ... ... ... тағайындалуға және
алуға құқылы :
1) он сегіз жасқа толмаған болса, олар он ... ... ... ... болып қалса, осы жастан асқан балалары, аға-інілері, апа-сіңлілері
мен немерелері. Бұл ретте аға-інілерінің, апа-сіңлілері мен ... ... ... ата-аналары болмаған немесе олар ата-аналарынан
алимент ... ... Егер ... аталған адамдар жалпы орта ,
бастауыш кәсіби ... ... оқу ... орта ... жэне ... ... ... күндізгі нысанында оқыған жағдайда, әлеуметтік төлем
оқу орнын бітіргенге дейін беріледі;
2) жасына жэне ... ... ... ... ... немесе
жүбайы, не атасы, әжесі, аға-інісі немесе апа-сіңлісі, егер ол ... ... бір ... ... толмаған балаларын, аға-інілерін, апа-
сіңлілерін немесе немерелерін күтіп-бағумен айналысатын болса.
Өздері үшін міндетті ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне қатысушының қамқорлығынсыз қалған
балаларға тағайындалған әлеуметтік төлемдер ... ... ... қалған әрбір ата-ана үшін асырап алушыға, ... ... ... I ... II топтағы мүгедектер деп танылған адамдарға
әлеуметтік төлемдер мүгедектік белгіленген ... ... ... ... ... болған, асыраушысынан айрылған
жағдайда әлеуметтік төлем тағайындалуына және ... ... бар ... ... бір ... ... ... сақтандыру жэне өмірді сақтандыруға тэн экономикалық қатынастар
қоғамдық өндіріс ... ... ... егер бұл ... дүлей апат
пен басқа төтенше немесе күтпеген оқиғалардың нәтижесінде ... ... ... орнын ынтымақтастық негізде сақтық
қатынастарына ... ... ... ... ... бүл ... жиынтығы, жоғарыда ... ... ... жэне ... ... ... азаматтық- қүқықтық
жауаптылықты қоса алғанда, оларға байланысты мүдделерді ... ... ... ... ... ... ... мүліктің жоғалу
(жойылу) қаупі (тәуекелі), жетіспеуі немесе бүлінуі жэне өзге де ... мен ... ... ... ... ... сақтандыруға мүдделі
болмаған жағдайда жасалған мүліктік сақтандыру шарты жарамсыз болады.
Жазатайым жағдайдан және ... ... ... ... ... ... ... қайтыс болған, еңбек ету (жалпы немесе
кәсіби жағынан) кабілетті (толық немесе ішінара) жоғалтқан ... ... өзге де зиян ... ... оның қосымша шығыстарын
тіркелген сомада не ішінара немесе толық ... ... ... ... ... ... жеке басты сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып
табылады.
Медициналық сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетулердің
сұраган жолдамаларынан туындаған ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру көзделетін жеке басты сақтандыру
түрлерінің жиынтығы.
Көлік қүралдарын сацтандыру көлік күралын иеленуге, ... ... ... ... ... мүліктік мүдделеріне оның зақымдануы
немесе жойылуы, соның ішінде айдап немесе ... ... ... ... ішінара немесе толық өтемі мөлшерінде сақтық төлемдерін
жүзеге асыру көзделетін сақтандыру ... ... ... ... ... жүктерді иеленуге, пайдалануға, оған ... ... ... ... мүдделеріне оның зақымдануы немесе жойылуы,
соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... зиянды ішінара немесе толық өтемі молшерінде сақтық
төлемдерін жүзеге асыру көзделетін сақтандыру түрлерінің ... ... ... мүлікті иеленуге, пайдалануға, оған билік етуге
байланысты адамдардың мүліктік мүдделерне ... ... жол, ... су ... ... ... оның зақымдануы немесе жойылуы
салдарынан келтірілген ... ... ... ... ... мөлшерінде сақтық
төлемдерін жүзеге асыру көзделетін ... ... ... ... ... ... ... үшінші бір
адамдардың үмітіне, денсаулығына немесе мүлігіне зиян келтірудің салдарынан
туындайтын міндеттемелер бойынша ... болу ... ... үшін
жауаптылықты сақтантдыру), сондай-ақ шарттардан туындайтын міндеттемелер
бойынша жауапты болу (шарт бойынша ... ... ... ... Республикасындағы міндетті және ерікті ... ... ... ... шартының түсінігі: міндетті және ерікті сақтандыру шарты
Сақтандыру белгілі бір ... ... ... ... және жеке ... ... ... қорғау үшін
сақтандыру жарналары мен сыйлықақылары ... ... ... ... және ... ... ... экономикалық категория
және бір жағынан алғанда мемлекеттің қаржы ... ... ... Ал басқа жағынан қарастырсақ сақтандыру сол қаржы жүйесінің
мына келесідей әрбір элементімен ... ... ... мемлекеттік
қаржылар; жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... және тағы ... ... ... Сақтандыру
саласындағы қатынастар негізінде, сақтандыру ұйымдары мен азаматтардың,
кәсіпорындардың, мекемелердің, ұйымдардың, басқа да сақтандыру ... ... ... ... болады.
Сақтандыру екі нысанда жүзеге асырылады-ерікті және міндетті. Ерікті
сақтандыру екі ... ... ... ... және ... бір
мүдделері көзделініп, сақтандырушы мен сақтанушының арасындағы ... орай ... ... Ерікті сақтандыруға байланысты айта кететін
жайт, егер екі тарапдың-бұл жерде сақтандырушы мен сақтанушының өздеріне
тән көзделген мүдделерін ескерсек, онда осы сақтандыру түрі ... ... ... және туындайтын қатынастар объектілі ... ... ... ... ... ... Алайда, осы
баламалы қатынастар азаматтық құқықтық нормаларымен ... ... ... ... ... дәл ... ... жатқыза
алмаймыз. Себебі, бұлар қоғамдық қатынастардың аса айырықшаланған түрі
болады. Ал ... ... ... Республикасының;
Конституциясымен немесе тиісті заңдарымен кепілдендірілген құқықтарға
сәйкес жүзеге асырылады. Мәселен, өте маңызды міндетті ... ... ... ... ... міндетті
сақтандыру;
2.тасмалдаушының жолаушылар алдындағы ... ... ... ... ... ... ... міндетті мемлекеттік сақтандыру;
5. мемлекеттік мүлікті міндетті мемлекеттік сақтандыру;
6. ауылшаруашылығы өнімдерін міндетті сақтандыру;
7.қызметтерді, ... ... ... жұмыс
берушілердің жекелеген санаттарының ... ... ... ... бір санаттарының өмірін,
денсаулығын және ... ... ... пен ... ... мүдделерін қамтамасыз ету
мақсатында тиісті заңдармен белгіленеді.[1]
Сол міндет сақтандыру сақтанушы ретінде сақтандыру ... ... ... атқарушы билік органы бюджеттен бөлінетін ... ... ... Осы ... ... ... актілер немесе болмаса сол нормативтік құқықтық актілерге сәйкес
сақтандырушы мен сақтанушының арасында жасалынған сақтандыру шарттары
жатады. ... ... ... мына ... ... мүдделер
көрініс табады:
• сақтанушының немесе сақтандырылушының өміріне, ... ... және ... қамтамасыз етілуіне байланысты
жеке сақтандыру;
• мүлікке ие болуға, пайдалануға және ... ... ... ... яғни ... жеке ... немесе жеке тұлғаның
мүлкіне келтірілген зиянның орнын толтыруға байланысты, сондай-ақ заңды
тұлға шеккен зиянның ... ... ... ... ... ... сақтанушылар ме
сақтандырушылар болып табылады. Сақтанушылар дегеніміз, сақтандырушымен
сақтандыру ... ... не ... мемлекеттің тиісті заңына сәйкес
сақтанушы болып есептелетін заңды және жеке ... ... ... тұлғаның пайдасына сатандыру шартын жасай
алады. Сонымен ... олар ... ... ... ... пайданы
алушыны-бенефициарды тағайындай алады немесе сақтандыру жағдайы туындамай
тұрғанда оларды өз ұйғарымы бойынша ауыстырып жібереді.
Сақтандырушылар-белгілі бір мемлекет аумағында ... ... ... ... ... ... алған, қажетті деңгейдегі арнаулы
(кэсіби) мамандықтары бар сақтандыру ... ... ... ... тек ... ... бағытта ғана атқара алады. Басқа
қызмет түрлерімен тікелей айналысуға рүқсат етілмейді. Мысалы, ... ... және ... ... қызметтерін сақтандыру
агенттері мен брокерлері арқылы да жүзеге ... ... ... ... ... ... ... сол
сақтандырушының атынан және оның ... ... ... асырылатын
заңды немесе жеке тұлғалар жатады.
Сақтандыру брокерлері кәсіпкерлер ретінде тіркелген заңды немесе жеке
тұлғалар болып табылады. Осы ... ... не ... тапсырмасы негізінде сақтандыру бойынша делдалдық
қызметті ... ... ... ... ... тәуекелінің туындау жағдайына орай жүргізіледі.
Сақтандыру тәуекелі дегеніміз, туындауы әбден мүмкін және ... ... ... ... ... ... саналады. Ал
сақтандыру оқиғасы (жағдайы деп те атауға болады) деп, ... ... ... ... ... ... сондай-ақ туындауы орын
алған жағдайды айтамыз. Сақтандыру оқиғасының ... ... ... ... және пайданыалушыға сақтандыру
өтемін төлеуге міндетті болады. ... ... ... туындауы кезінде сақтанушыға сақтандыру өтемі төленеді. Ал
сақтанушының немесе үшінші тұлғаның жеке басына орай төлемдер ... ... ... ... ... ... ... аясындағы сақтандыру қызметі
екі бағытта жүзеге асады: ... ... бір түрі ... ... (бұл ... мемлекеттің қызметі) қызметтің бір түрі ... ... ... қызметі деп, лицензия негізінде жүзеге ... ... ... ... қажетті сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру
ұйымдарының іс-қимылдарын айтамыз. Сақтандыру қызметі мынадай ... ... ... ... жауапкершілікті
сақтандыру, қайта сақтандыру.
Әдетте, сақтандыру саласында мемлекет тарапынан жүзеге асатын қызмет
қаржылық-сақтандыру қызметі деп аталады және ол мына ... ... ... ... ... және жеке меншік сақтандыру түрлерін реттеу;
2. мемлекет аумағындағы сақтандыру ұйымдарының түрлерін айқындау;
3. ... ... ... ... жағдайлары мен құқықтық
мәртебелерін белгілеу;
4. сақтандыру ұйымдарын тіркеуді жүргізу тәртібін ... ... ... ... ... ... ... орнықтылығын қамтамасыз ету
(сақтандыру капиталы мен жекеше қаражаттарының ең аз мөлшерін ... ... ... ... ... арқылы);
7. тыйым салу, шектеу және тағы басқа ... ... ... ... және ... ... қалыптастыру процестерін
басқаруды жүзеге асыру;
8. мемлекеттік сақтандыру қадағалауын ... және ... ... ... ... күрделі құрылымдығы, белгілі бір талаптар
мен бағыттарды ... ... жеке ... және мемлекеттік қаржы-
қаражаттарға негізделіп, қаржылық, ... және тағы ... ... ... ... сүйене отырып мемлекеттің қаржылық
қызметтің бір түрі ... және ... ... ... сақтандыру
ісін жүзеге асыруға байланысты сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының іс-
қымылдары мен әрекеттері болып табылады. «Сақтандыру қызметі ... ... ... ... 2- ... заң ... ... (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандыру
(қайта сақтандыру) шарттарын жасау мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
органдарының лицензиясы негізінде жүзеге асатын қызметі деп көрсеткен.
Әрине, осы берілген ұғымның ... ... ... ... басты мақсаты мен атқаратын ... ... ... жағдайлардың туындауына орай орын алған алатын
зардаптар мен зиянның орнын толтыру, қалпына келтіру т.б. Сонымен бірге,
алдын алу шаралары да ... ... осы ... ... ... ... мен жеке меншік ... ... ... ... ... ... ақша
қорларын құру болып саналады.
Сондықтан, сақтандыру қызметінің мына ... ... ... ... қызметі деп, сақтанушылармен жасалған шарттардың
негізінде, олар төлейтін сақтандыру сыйлықақыларының және ... ... ... ... ... ... құру ... сол
шарттарда көзделген сақтандыру оқиғаларының болуы салларынан ... ... ... ... ... орын ... және ... қалпына
келтіру шараларын жүргізу жөніндегі өкілеттіліктері бар сақтандыру (қайта
сақтандыру) ұйымдарының іс-әрекеттерін айтамыз».
Коммерциялық тұрпаттағы, жеке ... ... ... ... жүзеге асыратын сақтандыру (қайта ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің негізгі түрі болып табылады. Сақтандыру
ұйымы сақтандыру қызметінен ... мына ... ... ... алады:
1.сақтандыру қызметіне байланысты мәселелер бойынша консультациялық
қызмет көрсету;
2. ... ... ... ... ... ... атқару;
3. уәкілетіті мемлекеттік органының нормативтік құқықтық актілерінде
көзделген тәртіппен инвестициялық қызметті жүргізу;
4.жинақтаушы сақтандыру шартында ... ... алу ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымдарының қызметін автоматтандыру
үшін пайдаланылатын арнаулы бағдарламалық қамтамасыз ету құралдарын сату;
6.сақтандыру ұйымдарының ... үшін ... ... ... олардың қарамағына сақтандыру шарттарын жасауға байланысты келіп
түскен мүлікті сату немесе жалға беру;
7.сақтандыру саласындағы мамандардың біліктілігін ... ... ... ... және ... ... емес жай серіктестік құруға қатысу.
Бұлардан басқа ескеретін бір жайт, егер сақтандыру (қайта сақтандыру)
ұйымдары таратылған жағдайларда ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге кепілдік беретін
ақша қорларын құруға хақылары бар.
Мемлекеттік ... ... яғни ... ... ... ... ... департаментінің лицензиялау жөніндегі басқармасы
беретін лицензиясы жоқ тұлға өз ... ... ... ... ... жүзеге асыруға, негізгі немесе қосымша қызмет ... ... ... ... ... ... ... жоқ тұлға болып есептеледі. Осы аталған лицензияның
«Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының тиісі ... ... ... ... естен шығаруға болмайды.
Мемлекеттік уәкілетті орган сақтандыру ұйымына сақтандыру қызметін жүзеге
асатын ... ... ... ... ... бас тартуы эбден
ықтимал:
1.егер сақтандыру, қайта сақтандыру ұйымы мемлекеттік тіркеуден өткен
күннен бастап алты ай ішінде ... алу үшін ... ... өтініш жасамаса;
2. егер сақтандыру ұйымы сақтандыру қызметін жүзеге асатын құқығына
сақтандырудың ... ... ... ... ... ... күнге дейінгі соңғы алты ай ішінде сақтандыру ісі
және сақтандыру қызметі туралы заңдардың талаптарвн сақтамаса;
... ... ... ... ... лицензияның қолданылуы
тоқтатыла тұрған болса;
• сақтандыру қызметін жүзеге асатын қүқығына берілген ... ... ... ... уәкілетіті мемлекеттік органының
нормативтік құқықтық актілерінде көзделген тәртіппен жүзеге асырылмаса.
Сақтандыру шарты бойынша бір тарап ... ... ... ... ... ал ... ... (сақтандырушы) сақтандыру
жағдайы басталған кезде сақтанушыға немесе шартта белгіленген сома
(сақтандыру сомасы) шегінде ... ... шарт ... өзге ... алушыға) сақтандыру төлемін төлеуге міндеттенеді.
Сақтандыру шарттық қатынастарының ерекшелігі: сақтандырушы шығаратын
ережелерде көрсетілген жағдайларда сақтанушы қосылу ... Өз ... ... ... ... және оның ... ... сақтау бойынша міндетін атқарады. Егер сақтанушының қызметін
бақылайтын өкілетті мемлекеттік ... ... ... ... көрсе,
онда ол сол немесе басқа сақтандыру қызметін жүргізуге лицензия (рұқсат)
бермеудің негізі болып есептеледі.
Сақтандыру ережелері сақтандырушымен сақтандырушымен сақтандырудың әр
түрі үшін ... ... және ... ... ... жүргізуі үшін
лицензияны (рұқсатты) беру құқығы өкілеті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... пайда
болса, онда басшылыққа сақтандыру ережелеріндегі жағдайлар ... ... ... ... ... ме ... табылады. Сақтанушылар дегеніміз, сақтандырушымен сақтандыру шартын
жасаскан не болмаса мемлекеттің тиісті заңына ... ... ... ... және жеке тұлғалар. Сақтанушылар сақтандырушылармен
үшінші түлғаның пайдасына сатандыру шартын жасай алады. Сонымен бірге, ... ... ... ... пайданы алушыны-бенефициарды тагайыидан
алады немесе сақтандыру жағдайы ... ... ... өз ... ... ... ... бір мемлекет аумағында сақтандыру қызметін
жүзеге асыруға қүқық ... ... ... ... ... ... ... бар сақтандыру үйымдары болып ... ... тек ... белгіленген бағытта ғана атқара ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, банктік,
өндірістік қызметпен жэне саудамен сақтанушылар қызметтерін сактандыру
агенттері мен брокерлері ... да ... ... Сақтандыру агенттеріне
өзіне сақтандырушы берген өкілеттіліктерге сәйкес сол ... және оның ... ... жүзеге асырылатын заңды немесе жеке
тұлғалар жатады.
Сақтандыру брокерлері кәсіпкерлер ретінде ... ... ... ... болып табылады. Осы брокерлер сактандырушының ме болмаса
сақтандырушының ... ... ... ... делдалдық қызметті
озінің атынан жүзеге асырылады.
Сақтандыру сақтандыру тәуекелінің туындау жағдайына орай ... ... ... ... ... мүмкін жэне кездейсок,
күтпеген, зардапты жағдайлармен ... ... ... саналады. Ал
сақтандыру оқиғасы (жағдайы деп те атауға болады) деп, заңдарда тура коз
дел ген немесе ... ... ... ... орын ... ... айтамыз. Сақтандыру окиғасының туындауына орай
сактандырушы сатанушыға, сақтандырылушыға және пайданыалушыга сақтандыру
өтемін төлеуге ... ... ... ... ... ... кезінде сактанушыға сақтандыру өтемі төленеді. Ал
сақтанушының ... ... ... жеке ... орай төлемдер сақтандыру
қамсыздандыруы түрінде ... ... ... ... ... ... қызметі
екі бағытта жүзеге асады: кэсіпкерлік қызметтің бір түрі ретінде және
қаржылық (бұл жерде ... ... ... бір түрі ... ... ... ... деп, лицензия негізінде жүзеге асатын келешекте
сақтандыру өтемдерін ... ... ... ақшалай қорларын-сақтандыру
резервтерін қалыптастыруга байланысты сақтандыру үйымдарының іс-қимылдарын
айтамыз. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... жауапкершілікті сақтандыру, қайта сақтандыру.
Әдетте, сақтандыру саласында мемлекет тарапынан жүзеге асатын ... ... деп ... жәие ол мына ... ... атқарудан түрады:
1. мемлекеттік және жеке ... ... ... ... мемлекет аумағындагы сақтандыру ... ... ... ... ұйымдарының қызмет атқару жағдайлары мен құқыктык
мәртебелерін белгілеу;
4. ( ... ... ... ... ... ... ... қызметін лицензиялау;
6. сақтандыру үйымдарының қаржылык орнықтылығын қамтамасыз ету (сақтандыру
капиталы мен жекеше қаражаттарының ең аз ... ... және ... ... ... арқылы);
7. тыйым салу, шектеу және тағы басқа тәсілдерді қолдану арқылы сақтандыру
жүйесін жэне сақтандыру рыногын қалыптастыру процестерін басқаруды ... ... ... ... ... және ... ... кызметі күрделі қүрылымдығы, белгілі бір талаптар
мен бағыттарды ұстана отырып жеке меншік жэне ... ... ... ... азаматтық және тағы басқа құқық
салаларының құқықтық нормаларына ... ... ... қаржылық
қызметтің бір түрі ретінде және кәсіпкерлік қызмет ... ... ... асыруға байланысты сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ... мен ... ... ... ... ... ... Республикасы Заңының 4-бапының 2- тармағында заң ... ... ... ... ... ... ... шарттарын жасау мен орындауға ... ... ... ... ... уәкілетті мемлекеттік
органдарының лицензиясы негізінде жүзеге асатьга қызметі деп көрсеткен.
Әрине, осы ... ... ... ... ... ... басты мақсаты мен атқаратын негізгі функциясы
төтенше қатерлі жағдайлардың туындауына орай орын алған алатын зардаптар
мен зиянның ... ... ... келтіру т.б. Сонымен бірге, алдын алу
шаралары да қарастырылады. ... осы ... ... ... ... мен жеке ... сактандыру компанияларының бірінші
кезектегі міндеттері арнаулы мақсаттағы ақша қорларын қүру болып ... ... ... мына ... ... ... ... қызметі деп, сақтанушылармен жасалған ... олар ... ... ... және ... тартылатын
қаражаттар есебінен мақсатты сақтандыру корын қүру арқылы сол шарттарда
көзделген сақтандыру оқиғаларының болуы ... ... және жеке ... ... орын толтыру жэне алдын-алу, қалпына келтіру шараларын
жүргізу жөніндегі ... бар ... ... ... ... ... ... жеке меншік қаражаттары негізінде сақтандыру
қызметін жүзеге асыратын сақтандыру (қайта ... ... ... ... ... ... түрі ... табылады. Сақтандыру
ұйымы сақтандыру қызметінен басқа мына келесідей іс-қимылдарды ... ... ... ... байланысты ... ... ... ... сақтандыру агенті ретінде сақтандыру делдалы қызметін атқару;
3. уәкілетіті мемлекеттік органының нормативтік құқыктық ... ... ... ... ... сақтандыру шартында көзделген сатып алу саласы шегінде өз
сақтанушыларына қарыз беру;
5.сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының ... ... ... ... ... ... ету құралдарын сату;
б.сақтандыру үйымдарының мұқтаждықтары үшін кезінде сатып алған немесе
олардың қарамағына сақтандыру шарттарын жасауға байланысты ... ... сату ... ... ... ... ... біліктілігін арттыру мақсатында
оларды оқытуды ұйымдастыру жэне жүргізу;
8. ... емес жай ... ... қатысу.
Бүлардан басқа ескеретін бір жайт, егер сақтандыру (қайта сақтандыру)
үйымдары таратылған ... ... ... ... ... дық ... қамтамасыз
етуге кепілдік беретін ақша қорларын қүруға хакылары ... ... ... яғни ... ... ¥лттық Банк
сақтандыруды қадағалау департаментінің лицензиялау жөніндегі басқармасы
беретін лицензиясы жоқ тұлға өз ... ... ... ... қызметті жүзеге асыруға, негізгі немесе қосымша қызмет түрінде
сақтандыру ... ... ... ... ... ... жоқ ... болып есептеледі. Осы ... ... ... ... ... Республикасы Заңының
тиісі бабында белгіленген ... ... ... ... ... ... ... орган сақтандыру үйымына сақтандыру
қызметін жүзеге асатын құқығына лицензия ... ... ... ... эбден ықтимал:
І.егер сақтандыру, қайта сақтандыру ұйымы мемлекеттік тіркеуден өткен
күннен бастап алты ай ... ... алу үшін ... ... ... ... егер сақтандыру ұйымы сақтандыру қызметін жүзеге асатын құқығына
сақтандырудың қосымша сыныбын енгізу барысында:
• өтініш берген күнге дейінгі ... алты ай ... ... ісі ... ... туралы заңдардың талаптарвн сақтамаса;
сақтандыру қызметін жүзеге ... ... ... ... ... ... сактандыру қызметін жүзеге асатын қүқығына берілген лицензияға
сақтандыру қосымша сыныптарына енгізу уэкілетіті мемлекеттік ... ... ... көзделген тәртіппен жүзеге асырылмаса.
Сақтандыру шарты бойынша бір тарап (сақтанушы) сақтандыру сыйлық ақысын
төлеуге міндеттенеді, ал екінші тарап ... ... ... кезде сақтанушыға немесе шартта ... сома ... ... ... ... шарт ... өзге тұлғаға (пайда алушыға)
сақтандыру төлемін төлеуге міндеттенеді.
Сақтандыру шарттық қатынастарының ерекшелігі: сақтандырушы шығаратын
ережелерде көрсетілген жағдайларда сақтанушы қосылу ... Өз ... ... ... ... және оның ... ... сақтау бойынша міндетін атқарады. Егер сақтанушының ... ... ... ... ... ... ... көрсе,
онда ол сол немесе басқа сактандыру кызметін
жүргізуге лицензия (рүқсат) бермеудің негізі болып есептеледі.
Сақтандыру ережелері сақтандырушымен ... ... ... үшін ... ... жэне сақтандырудың тиісті түрін жүргізуі ... ... беру ... өкілеті мемлекеттік органымен келісуге
жатқызылады. Шартта қарастырылмаған ... ... ... ... онда басшылыққа сақтандыру ережелеріндегі жағдайлар алынуы тиіс.
Сақтандыру ережелері мыналарды қарастыруы керек:
1. сактандыру объектілерінің тізімін;
2. сақтандыру ... ... ... ... тәуекелдерді;
4. сақтандыру жагдайларының қатарынан алып тастаулар жэне
сақтандыруға шек қоюлар;
5.сақтандыру шарты қолданылуының мерзімі мен орнын; ... ... ... ... қүқықтары мен міндеттері;
8.сақтандыру жағдайы орын алғандағы сақтанушы жасауы тиіс әрекеттерді;
9. сақтандыру ... орын ... ... ... тізімін;
10. еақтандыру төлемдерін жасаудың жағдайлары мен тәртібін;
11. сақтандыру төлемі немесе сақтандыру төлемінен бас тарту жөнінде шешім
қабылдау ... ... ... ... ... дауларды шешудің тэртібін;
14. сақтандыру тарифтерін жэне оларды экономикалық негіздеу;
15. ерекше жағдайлар.
Заңнамадағы анықтамасына сәйкес сактандыру шарты ... ... ... ... ... ... кодексінің 827-бабына
сәйкес, сақтандыру шарты сақтанушы сақтандыру сыйлық ақысын төлегеи ... ал оны ... ... қарастырылса, бірінші сақтандыру жарнасы
төленген кезден бастап күшіне енеді жэне тараптар үшін ... ... ... іс ... ... тәртіп бойынша сақтандыру шарты реалды
болып келетіні түсінікті. Сақтандыру ... ... ... ... немесе жеке заң актілерімен берілуі мүмкін. [4]
Сақтаыдыру шарты - ақылы шарт, тараптардың эрқайсысы берілгеннің орнына
мүліктік қанағат алады. ... ... ... ... ... ... қанағат алады, ал сақтанушы тарабы ... ... ... ... ... ... ретте мүліктік қанағаттандыруға қол
жеткізеді. Сактандыру шартының ақылыға сактандыру төлемі барлық жагдайларда
жасалмайтыньша ... ... ... Оның ... мен ... шартын жасау кезінде тараптардың ниетімен қамтылады.
Сақтандыру шарты жағдайларына қарамастан жазбаша нысанда жасалуы ... ... ... ... сақтамау оның сактандыру шартын
рэсімдейтін қүжаттар арасында таңдауға мүмкіншілік береді. Тараптар ... ... ... бір құжатты жасап оған қолдарын қоя алады.
Мүндай шартты жасау жеке келісілген жағдайларға, ... сай ... ... ... ... ... болып келеді.
Міндетті сақтандыру аясы мынадай қағидалар пайдаланады:
1. заңда көзделуі, болмаса шарт ... ... ... жэне ... үзақ ... жэне жалғаса беруі;
4. объектісінің толық қамтылуы және ... ... ... ... сақтандыру жарнасын төлеу міндеттілігі.
Сақтандыру шартының тараптары сақтандырушы мен сақтанушы болып
табылады. Сактандырушы ... ... ... яғни ... ... болған кезде сақтанушыға немесе пайдасына шарт жасалған өзге
түлғаға (пайда алушыға) шартта айқындалған сомапың (сақтандыру ... ... ... ... міндетті тұлға.
Сақтандыру ұйымы ретінде ... лоне ... ... ... ... лицензиясы бар заңды тұлға ғана сақтандырушы бола алады.
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... қоғам болып табылады. ... ... ... ... ... ... нысаны жабық акционерлік қоғам болуға
тиіс.
Жабық акционерлік қоғамның үйымдық-қүқықтық ... ... ... ... ұйымына соңғы толық қаржы жылы ішінде үнемі
залалсыз жүмыс істеген лоне осы кезеңде ... ... ... ... ... жэне өзге де сақталуға міндетті
нормалар мен лимиттерді сақтаған жағдайда ... ... ... ... ... бір жыл ... ... ашық акционерлік қоғам болып
'қапта құрылуына жол беріледі.
Шетелдік қатысушылар мен заңды ... ... ... ... ... (қайта сақтаыдыру) ұйымдарының қатысушылары бола
алады. Резидент емес сақтандыру үйымдарының кызметі шектеледі. ... ... ... ... ... ... ... немесе оның л

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 130 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы әлеуметтік-экономикалық мәселелерді мемлекеттік реттеу жолдары79 бет
Қазақстан сақтандыру нарығының рөлі7 бет
Әлеуметтік сақтандыру – мемлекеттің әлеуметтік саясатын іске асырудың маңызды құралы86 бет
Қазақстандағы жоғары мектептің жағдайы және дамуы15 бет
Қазақстанның білім мәселесі кеше, бүгін, болашақта9 бет
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
1998-2006 жылдардағы мұрағат ісін дамыту проблемалары47 бет
Swot талдау4 бет
SWOT талдау жүйесі3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь