Көл туралы түсінік. Қазақстан көлдеріне жалпы сипаттама

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Көл туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1. Көлдің пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Көл түрлеріне анықтама және олардың
кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3. Көлдердің қоректенуі және тіршілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

2. Қазақстан көлдеріне жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... 13
2.1. Қазақстанның ірі көлдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2. Балқаш . Алакөл көлдерінің экологиясы ... ... ... ... ... ... ...20
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Пайдаланылєан әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Қазақстанда көлдер өте көп, бірақ олар территориясы бойынша әркелкі орналасқан. Көлдердің пайда болуы үшін жер бедерінің қолайлы және климаттық ылєалды болатындыєынан мысалы: оңтүстік бөлікте аєын су алып келген барлық минералдық заттар қалып қоятын тўйық көлдер көп, ол Балқаш сондықтан олардың суы бірте - бірет тўзды немесе тўзы өте көп суєа айналады. Көлдер жер асты және жер беті аєынымен, атмосфералық жауын - шашын суымен қоректенеді дей отырып, көл суында газдар, суспензиялар, көл лиодтар, тўздар, йодтар болады.
Көлдер балық аулау, су транспорт, жер суару, электр станцияларды сумен қамтамасыз етуге, шипалыққа пайдаланылады. Кейде бўндай жаєдайлар экологиялық апатқа әкеледі.
Ўзамай - ақ, Балқаш көлінің маңайындаєы аудандардың экологиялықжаєдайлары себеп. Ең басты себеп Балқашқа қўятын Іле өзенінің аңєарларында суармалы егіс көлемінің жөнсіз ўлєайтылуы, су режимін дўрыс сақтамау.
Атмосфераєа зиянды заттардың шамадан тыс таралуы климатқада өз әсерін тигізуде, балалар өлімі мен ересектер арасында сырқаттану. Балқаш көлінің экологиялық жаєдайы єаламдық проблемаєа айналуда дейді. Балқашқа қўятын Іле өзенін Қапшаєай су қоймасына бўрыннан бері көл суының деңгейі 2 метрге төмендеген. Балқаш ластануда оєан Балқаш комбинатының өндірістік қалдықтары көп зиян келтіруде. Әрбір пайдаланылєан 59 миллион метр су тазартылмай қайта көлге аєызылуда. Көлдегі балық ауруєа ўшырап, жеуге жарамсыз болып отыр. Балқаш экоологиясы өзекті мәселе. Қазір де Арал - Балқаш қоры ашылды.
1. И. Өтемаєанбетов " Қазақстанның физикалық географиясы " А, 1967 ж.
2. Омаров Т.Р. " Қазақстан өзендері мен көлдері " А, 1987 ж.
3. Достайўлы Ж. " Жалпы гидрология " А, " Білім " 1996 ж.
4. Омаров Т.Р. " Күн және табиєи қўбылыстар " А, 1978 ж.
5. Достайўлы Ж. " Табиєат суларын ластанудан және сарқылудан қорєау " А, 1993 ж.
6. Жүнісов Д. " Өзен - көл атаулары " А, 1991 ж.
7. Сейітов Н. " Жўмыр жердің тынысы " А, 1991 ж.
8. Сейітов Н. " Геология терминдерінің сөздігі " А, 1996 ж.
9. Сейітов Н. " Қазақстан геологиясы " А, 2003 ж.
10. Жаппаров С, Бәкіров Н. " Көгілдір континент қўпиялары " А, 1988 ж.
11. Қўсайынов Н. " Геоморфология " А, 2001 ж.
12. Достаев Ж. " Трансформация стока рек северного склона Заилийского Алатау " А, 1990 ж.
        
        Мазмўны
Кіріспе............................................................................................3
1. Көл туралы түсінік..................................................................4
1.1. Көлдің пайда болуы................................................................6
.2. Көл түрлеріне анықтама және ... ... ... ... және ... ... көлдеріне жалпы сипаттама............................13
2.1. Қазақстанның ірі көлдері.....................................................16
2.2. Балқаш - Алакөл көлдерінің экологиясы...........................20
Қорытынды................................................................................29
Пайдаланылєан әдебиеттер...................................................30
Кіріспе
Қазақстанда көлдер өте көп, ... олар ... ... ... ... ... пайда болуы үшін жер бедерінің қолайлы және климаттық ылєалды болатындыєынан мысалы: оңтүстік бөлікте аєын су алып ... ... ... ... ... ... ... көлдер көп, ол Балқаш сондықтан олардың суы бірте - бірет тўзды немесе тўзы өте көп суєа ... ... жер асты және жер беті ... ... жауын - шашын суымен қоректенеді дей отырып, көл суында газдар, суспензиялар, көл лиодтар, ... ... ... ... ... ... су ... жер суару, электр станцияларды сумен қамтамасыз етуге, шипалыққа пайдаланылады. Кейде бўндай жаєдайлар экологиялық апатқа әкеледі.
Ўзамай - ақ, Балқаш көлінің маңайындаєы ... ... ... Ең ... ... Балқашқа қўятын Іле өзенінің аңєарларында суармалы егіс көлемінің жөнсіз ўлєайтылуы, су режимін дўрыс сақтамау.
Атмосфераєа ... ... ... тыс ... ... өз ... тигізуде, балалар өлімі мен ересектер арасында сырқаттану. ... ... ... ... ... проблемаєа айналуда дейді. Балқашқа қўятын Іле өзенін Қапшаєай су қоймасына бўрыннан бері көл суының ... 2 ... ... ... ластануда оєан Балқаш комбинатының өндірістік қалдықтары көп зиян келтіруде. Әрбір пайдаланылєан 59 миллион метр су тазартылмай қайта ... ... ... ... ... ... ... жарамсыз болып отыр. Балқаш экоологиясы өзекті мәселе. Қазір де Арал - Балқаш қоры ашылды.
1. Көл ... ... деп жер ... жан - жаєы ... үнемі немесе ауық - ауық суєа толы ойыстарды айтады. Көлдерді Жан - жақты зерттейтін єылым ... ... ( ... " ... " - көл ) дейді. Зерттеу обьектісі мен баєыты жаєынан ... ... ... ... Ол ... ... гидрофизикалық, геологиялық байланыстармен тыєыз байланысты. Қазіргі көлтануда электрометрлік, фотометрлік және аэрофото түсіру сияқты дәл ... ... ... қазақша атаулары: көл, сор, қақ, батпақ, бидайық, томар, тақыр, тўз. Көлдер көбінесе ылєалы мол кең ойпаттарда тарайды. ... ... ... аєынды судың үлкен роль атқаратындыєы туралмаман емес адам да бўл ... ... ... тўрып - ақ қорытындыєа келе алады. Мўндай әсер алу көбінекей судың " ... " ... ... яєни ... заттың даусыз қозєалысы барыєынан туады. Қозєалыс энергиясын түсіну бәріненде оңай келеді. Қозєалып тўратынын бәрі де , міндетті ... ... ... ... бір ... ықпал етпей қоймайды, - бўл қаєиданың акиома сыйпатын алєанына көп болады.
Қозєалммайтынн денеге келгенде немесе дўрысын айтқанда ... ... ... ... ... ... ... басқаша боладв. Сондықтан аєынсыз судың географиялық қыртыстың өміріндегі маңызына бірден көөңіл бөлу қажет болады. ... әуел ... - ақ мына ... ... ойєа ... ... былайша көңіл қоюдың эффектісі күшейе түседі, жаратылыста қандайда болса фактордың ролі тек қана оның жай ... бўл ... ... ... ... ... ... сөзді кең және жалпы маєынада алумен, яєни өзгеріспен анықталады. Бўл пікірдің дўрыстыєына үгітілудің мысалында біздің көзіміз анық жетті, ... ... ... ... ... әлде ... ... қўбылыс сияқты көрінеді, ал іс жүзінде бўл өте - мөте жоєары ... ... және ... ... белсенді өтуіне көмектесіп отыратын процесс.
Қазіргі кезде көл дүниежүзілік мўхиттың бірбөлігі ... ... одан ... өзен аєып ... ... оның Дүниежүзілік мўхитпен мүлдем байлланысы жоқ болуы да мүмкін немесе ... ... ... байланыс - біржақты келеді; су көлден теңізге барып қўйылады, бірақ теңізден көлге су келмейді. Дегенмен, ... ... және ... ... қалєан шыєанақ немесе өзеннің саєасы болып келетін көлдер бўл ережеге жатпайды. ... ... ... теңізбен байланысты болуы ақиқат бола бермейді, ақпа көлдің өзен арқылы басқа тўйық көлмен байланысуы мүмкін.
Әр көлдің өзінің тарихы болады: көл бір ... ... ... ... және ... ... ўқсамай оєан қарама - қарсы нәрсеге айналып, жоєалып кетеді, Оның бір элементті - су ... ... ... ... ... - ... орны ... қазан шўңқыры - жазыққа айналып кетеді, немесе тіпті рельефтің дөңес формасын алуы да мүмкін.
Көлдің шыққан ... сөз ... ... қайдан шыққандыєы мен көл қазан шўңқырының шыєу тегін бөлек алып қарастыру керек. Көл суының генезисі негізінен алєанда екі - ақ ... ... ... ал көл ... ... ... ... бірнеше жолмен жүзеге асады.
1.1. Көлдердің пайда болуы
Қазақстанда көл - Қостанай ... ... ... Осы ... ... ... жататын заттар, әсіресе шақпақ тастардан, кварциттерден, орговиктерден, халцедоннан және ... ... ... садақ оєының ўшы, әр қырєыштар, призмалы және ... ... өзек ... ... ... пышақтар, дән үккіштер, саз балшықтан күйдіріліп істелген әр түрлі ыдыстардың сынықтары табылды.
Қазақстан көлдерінің ... ... ... ... ... әр ... ... болуы ( әр жақтылыєы ) деңгейінің шўєыл ауытқып тўруы, типологиялық жаєынан сан алуан түрлі болуы және олардың көпшілігінің аєынсыз болып ... ... ... Каспий бойы Тўран және Батыс Сібір ойпаттарында, сондай - ақ ... ... ... ... және ... - ... биік таулы аймақттарда да көп.
Көлдердің тереңдігі әр ... - ... ... жүздеген метр болып келеді. Дүниедегі ең терең көл Байкал - 1620 метр. ... көлі ... ... жер ... тўщы ... ең мол ... атап ... қоры - 23000 км. Суының көлемі жаєынан Байкал ... ... тең. Айта ... бўл көл жер ... ... ең кәрісі - 25 миллион жылдан бері жасап келеді. Жайшылықта көлдер жүз мыңдаєан єана өмір сүреді.
Көлдер көбінесе аймақта ... ... ... " ... елі " аталєан Финляндия 60000 көл бар. ... ... Ўлы ... аталєан бес көлінің жалпы ауданы - 245000 км. ... ... " ... 80 көл " деп әнге ... єой. ... ... - 45 мың км 48262 көл бар. ... Көл деп жер бетіндегі суєа толєан, теңізбен тікелей байланысы жоқ, су алмасуы ... ... ... мен ... ... Бўл анықтамаєа сүйенсек, Каспий, Арал секілді ірі су көздері де, ... ... ... қар ... ... сәл - пәл ... да көлдер қатарына жатқызуєа болады. Жасанды түрде жасалєан көлді бөген ( суц ... ) деп ... ... ... және су өсімдіктері өсіп кеткен, саяз табиєи көлдерді тоєандар, әуеттер деп ... ... ... ... ... шўнқырєа келіп қўйылєан судың мөлшері одан шыєатын су жүзеге асады. Көл қазаншўңқырларының қалыптасу ... ... ... немесе тоєандалєан, қазаншўңқырлы және аралас сипатты көлдер ... ... ... Көл ... анықтама және олардың кезеңдері
Тектоникалық көлдер жер қыртысының опырынды ойыстарында зіл - зала және басқа да тектоникалық қўбылыстар кезінде пайда болады. ... бўл ... ... ... және ... үлкен болып келеді. Бўл топқа Каспий, Арал, Балқаш, Зайсан, Алакөл және таєы басқа да көлдер жатады.
Вулкандық көлдер өшкен вулкандардың ... су ... ... ... ... ... ... воронка тәрізді болып келеді.
Дефляциялық көлдер ( эолдық ) көлдер жер қыртысының ўсақ бөлшектерін желмен ... ... ... ... ... ... ... олардың көлемі кішігірім, саяз болып келеді.
Карстық көлдер әк тас тау жыныстары ... ... ... ... әк ... суда ... Бўл ... қазаншўңқырлары, кішігірім кейде сўлбасы дөңгелек, кейде терең болып келеді. Мәңгі тоң таралєан аудандарда термокарсттық ... ... Олар ... тоң ... ... ... мўздық еруінен пайда болєан шўңқыр, ойыстарда қалыптасады.
Суффозиялық - ... су ... ... ... ... ... ескі арна, қарасу, теңіздік - теңізден бөлініп қалєан шыєанақтар, лагуналар, көлтабандар эолдық - жел үрлеуден ... ... ... ... ... ... Аралас текті көлдер жер бетінде көптеген факторлардың әсерінен пайда болып ... ... ... ... ... ... ... әсерінен айтарлықтай өзгеріске ўшыраєан.
Көл қазаншўңқырларының бөліктерінің арасын бөлентін шекара әр кез айқын бола ... ... өтіп ... химиялық, биололгиялық процестер, толқындар, өзендер әкелетін қатты аєынды көлдің табанының бедерін, қазаншўңқырдыцң беткейлерін және сонымен ... оның ... ... ... ... ... Яєни, уақыт өткен сайын көл қазаншўңқырының алєашқы ... ... көп ... ал одан ... ... ... өледі. Геологиялық тўрєыдан алып қараєанда барлық көлдер ... ... ... олар ерте ме, ... ...
Көлдердің дамуы келесі кезеңдерден тўрады:1). Жастық кезеңі- қаншўңқырдың алєашқы ... ... ... 2). Есею ... ... айналасында жаєалық қайран пайда болады, ал өзен қўйєандардың атыраулар қалыптасады, бірақ қазаншўңқырдың табанының кейбір кедір-бўдырлықтары сақталады, су ... ... 3). ... ... көл атырау беткейлермен және жаєалық қайран шөгінділермен қоршалып жатады, көлдің барлық бөлігіңде аллювиалдық шөгінділер таралады, тереңдігі азаяды, ... ... ... ... ... шөгуі нәтижесінде ( жинақталу ) пайда болады. ... мен ... ... қосып жаєаєа жақын белдем немесе литораль деп аталады.
Көлдің терең ... ... ... ол көп ... ең терең, толқын әсері жетпейтін бөлігінде орналасқан. Литораль мен профундаль ... ... ... ... деп ... ... ... көл тәріздес бөген өзен, аєындысын реттеуші су сульфаттар (мирабилит- Na SO 10Н О гипс CaSO 2Н О, ... - СаSO ), ең ... ас ... ... ... ...
Осындай тўзды көлдерді, әсіресе Каспий маңынан ( Басқўншақ, Індер, Ельтон ) жақсы білеміз.
1.3. Көлдердің қоректенуі және тіршілігі
Көл жер асты және жер беті ... ... ... - ... ... ... ал оның суы жер беті және жер асты арқылы көлден аєып шыєатын аєынның әсерінен және ауєа ... ... ... және аєып ... ... мөлшеріне қарай көлдер аєынды, аєынсыз болады.
Көл деңгейінің өзгеруі қосылатын және аєын шыєатын ... ... ... ... да, көп ... ... өзгерістерге ўшырап отырады. Көл деңгейі судың шалқып- шегенуі, сейне таєы ... ... ... ... ... су ... ... қосылып, оның аєынын ретеп отырады. Көлдердің басым ... ... ... ... аєыс туып ... Жеке су қабаттарындаєы температтураның әр түрлілігіне және ішкі толқуєа байланысты. Көлде конвекциялық және динамикалық цикуляциялар байланысты.
Көл суының ... ... ... ... кейде қоңыр (органикалық қосындының мөлшеріне байланысты) болады. Көл негізінен күн радиациясының әсерінен жылынады. Жылуды ең алдымен көл суының беткі ... ... де, су ... жылу оның ... ... тарайды. Климаты суық не қоңыржай аймақтарда көл температурасы жазда судың бетінен түбіне қарай төмендейді ( тура стратификация), қыста керісінше ... ... ... ... Ал көктеммен күзде күн суының барлық қабаттарында тең келеді. Субтропиктік және тропиктік белдеулерде жыл бойы көл ... су ... ... ... ... отырады. Көл суында газдар, суспензиялар, коллоиттар, тўздар, иодтар болады. Климаты ылєалды ... ... ... 1 г /л -ге ... қуан ... ... тўздылау, минералды көл және ( түгелдей ерітінді ... ... ... ... ... ... ... ( баяу жүзетіндер), нектонєа ( әрекетті жүзетіндер) және бектосқа ( көл түбінде өмір сүретіндер) бөлінеді. Өсімдіктер фотосинтез ... ... ... ... ... ... басқа организмдер ( автотрофты бактериялардан басқалары) өмір сүреді. ... ... ... ... ... - ... ( организмдер мен өсімдікке бай), олиготрофтық ( кедей) және дистрофтық ( өсімдікке бай, ... ... ... ... ... көп) болып бөлінеді. Тўщы көлдер өзінің ... ... ... толып, өсімдік басым, ылєалды климат жаєдайында сорєа айналады.
Көл балық аулау, су транспорты, жер суару, өзен аєынын реттеу, электр станцияларды ... ... ету, тўз ( ас ... ... шипалық балшық) алу үшін пайдаланады.
Көлдердің атқаратын геологиялық қызметін теңіздермен салыстыруєа болады. Тек олардың көлемімен аумаєы кіші. Көлдерде ... ... ... және ... ... ... әр ... шөгіңді қабаттар түзіледі. Көлдік шөгінділер механикалық, химиялық және органикалық ... үшке ... ... ірі, ... ауыр ... ал ... алыстаєан сайын( көлдің ортасына қарай ) майда ўсақ бөлшектер ... ... Көл ... ... бай ... ... шөгінділермен бірге органикалық қалдықтар аралас лайлы- сазды (сапропель) шөгінділер түзіледі. Бўлармен бірге көл түбінде ас тўзы, гипс, бор ... және ... ... ... ... ... ... көлдерде шөгінді қабаттардың қўралуына әсерінн тигізетін жаєдайлар мына төмендегідей: 1. Климаттық ( төмен температуралы) ; 2. ... ; 3. Жер асты ... жер ... ... 4. Көп ... ...
Батпақты көлдер - көп жаєдайларда кішігірім көлдердің шөгінді жыныстарєа тез толып және өсімдіктердің қаулап өсуіне байланысты пайда болады. Өсімдіктердің ... ... ... ... келе торф ... ... ... шөгінділердің өнер кәсіпте маңызы зор. Олардан әр түрлі тўздар, ... ... ... ... ... сапропель, жанар тақта тастар, диатомиттер қазылып алынады. Батпақ шөгінділері арасында шымтезек пен көмір таралады. Көмір әдетте ... ... ... ... ... ... ... қысымымен көтеріңкі температура жаєдайында пайда болады. Сонда өсімдік клеткасында ( СНО) оттегімен көміртегі біртіндеп сыєылып, көміртегі көбейе ... ... " ... " ... ... ... ... көмір, сосын тас көмір түзіледі. Метаморфизмэ артқан сайын ... қызу ... арта ... Шөгінділер арасында көмір қалыңдыєы сантиметрден ондаєан метрге ... ... не ... ... қабаттасады. Таскөмір жер үстінде девон кезеңінен бері пайда бола ... ... зор ... ... пермь, юра, памоги жүйелерінде мол кездеседі. Көмір неєўрлым көне болса, соєўрлым метаморфизмі басым. Сонымен көл ... ... жер ... өзен аєынын реттеу, электр станцияларын сумен қамтамасыз ету, тўз ( ас тўзы, сода, ... ) және ... ... үшін ... Су табиєаттың қўны сыйы. Су өмірбўлаєы, өндірістің дамуы үшін қажетті жаєдайлардың бірі.
2. Қазақстанның көлдеріне жалпы ... кең ... жері ... өте бай. Мўнда ірілі - ўсақты 48262 көл бар. ... ... ... ... ірі ... басқалары, көбінесе ( 94% ) көлемібір шаршы километрден кем шаєын көлдер. Көлдердің барлыєы дерлік аєынсыз ... ... ... деңгейі шўєыл өзгеріп отырады. Көбінің суы тўзды, сондықтан тўнба тўзды болады, олардан тўз ... ... ... территория бойынша әркелкі таралєан. Олар бір - бірінен жүздеген км ... ... ... бір ... ... ... аудандар түзеді. Климат жаєдайына байланысты көлдердің саны солтүстіктен оңтүстікке қарай азая береді. Көлдер орманды дала және дала зонасының солтүстігінде көп ... ... - ақ ірі ... ... және ... ... ... тўйық өзендердің атыраптарында көлдер көп. Көлдердің басым көбі 100 м - ден 300 м - ге ... ... ... ... ... әр ... жолдармен пайда болєан. Балқаш, Алакөл тобына жататын ірі көлдер бўрыңєы ... ... ... ... ... Олар тектоникалық ойыстарда орналасқан. Өзен аңєарларындаєыкөлдер ескі арналардан пайда болєан. Қазақстанның жазық бөлігіндегі көлдер - ... ... ... ... су ... ойпаңдарда, таулардаєы көлдер бөгелуден, көбінесе мореналрдың бөгеуінен түзілген.
Көлдердің ішіндегі ең үлкені Балқаш ўзындыєы - 605, ені - 74 км, ... су ... 112 км куб. ... орында Алакөл ўзындыєы - 104, ені - 52 км, су ... 56,6 км куб. ... ... ірі ... ... ... Ўялы, Теңіз, Сілетті, Үлкен Қараой, Кіші Қараой, ... ... ... ... ... ... ... Аррыс, Жалаулы, Қарасор, Қызылқақ көлдері бар. Барлық көлдердің су ... 190 км, оның ... тўщы ( тўзы 1гр/л ) ... тек 20 км куб ... єана. Балқаш көлі - ол республиканың оңтүсттік - шшыєыс бөлігінде, теңіз деңгейінен 342 м ... ... ... 18200 ... км. Көл ўзынша формалы, оның ўзындыєы - 614 км, орташа ені - 30 кмге жуық. Ең терең жері - ... ... ... - 26 м-ге ...
Балқаш суының тўздылыєы біркелкі емес. Батыс бөлігінде, Іле өзенінің қўяр жерінде суы тўщы, ал шыєыс бөлігінде ащы. Көл ... ... оєан ... өзен суы аєңынының өзгеруіне байланысты жыл жоєары кезі сәуірден шілдеге дейін. Жазда судың температурасы 27 градусқа ... ... ... көл 120 - 140 күн бойы ... ... Балқаштың жаєасының формалары әр түрлі. Солтүстігі мен батыс жаєалаулары биік және тік. Бўлар уақытша ... су ... ... ... ... ... аңєарлармен тілімденген. Оңтүстігі мен шыєысы жазық болады.
Балқашта кәсіптік ... бар ... ... ... ... Онда ... ... сазан, көксерке ауланады. Бўлардан басқа салпы ерін балық, көкталма және сібір табаны бар. Совет өкіметі ... ... ... ... бекіре, қаяз, пілмай және басқа балықтар әкелініп өсірілді. ... ... ... ... ... Көлде көптеген үйрек, қаз және басқа суда жүзетін қўртас бар. Ну ... ... ... ... жылдары Балқаш ауданына терісі баєалы аң - ондатра жерруашылыєына айналды. Ондатрадан мемлекетімізге жыл ... ... сом ... ... ... кеме ... үзілмейді.
Кейінгі жылдарда Балқаш көлінің шаруашылыєындаєы маңыззы шўєыл артты. Көлдің солтүстік жаєасында мыс ... ... ... Бўл тек ... єана ... ... елімізде көрнекті кәсіпорын болып саналады. ... және ... ... ... көл бар. ... ең ... : ... - Сілетітеңіз көлі онша терең емес, суы ащы - теңіз суына жақын, мөлдір жасыл түсті, ал Теңіз көлінің суы ... ... ... ... ... және тўз өндіріледі. Кейбір көлдерде емдеуге пайдаланылатын шипалық балшықтар бар.
Табиєи су алабы жоқ көптеген аудандарда бөгендер мен түрлі су ... ... ... мен ... халықты сумен қамтамасыз етуге, ішінара егін суаруєа, сонымен қатар үйрек, қаз ... де ... ... ірі көлдер
Балқаш көлі - Қазақстанның оңтүстік - шыєысында орналасқан көл. ... ... - 18,2 мың км, ... - 605 км, ең тар ... ені - 8 км. Суының деңгейі жыл мезгіліне байланысты өзгеріп отырады. Ең терең жері - 27 км. Балқаш көліне Іле, ... ... ... ... ... ... Көлдің солтүстік жаєалауы тік сай - жыралар көп ... ал ... ... ... Ірі ... - Алакөл, Қарақамыс, Кеңтүбек, аралдары - Басарал, Тасарал. Көл әр ... ... ... ўсақ ... мен ... бай. ... 20 - дан аса түрі бар. ... кеме қатынастары үзілмейді.
Алакөл - Балқаштың шыєыс даєалауында жатқан көлдер тобының ең ірісі. Алакөлге 15 - тен астам шаєын өзендер ... ... ... ... - 384 ... Көл балыққа бай, онда балдырды - 58 түрі кездессді. ... ... ... пен ... ... ... аңдар қўстар мекендейді. Еліміздің солтүстік аймаєында ең ірі көлдер - ... ... ... ... орталық Қазақстандаєы Теңіз және Қорқал жыл көлдері. Сілетітеңіз көлі - теңіз деңгейінен 64,7 метр биікте жатыр. Көлдің ауданы 150 км, ... - 65 км, ені -22 км, ... ... - 2 ... ... ... шыєанақты және түбекті келеді. Солтүстік - шыєыс жаєасы тік жарлы, оңтүстік - батыс жаєалауы, аласа ... ... ... ... - ... 19 өзен ... ... көлі дүние жүзілік теңіз деңгейінен 304 метр биіктікте орналасқан.Көлдің ауданы - 1161,5 километр, ўзындыєы - 14 ... ені - 32 ... ... ... қалыптасқан. Жаєасы жайпаң. Нўра, Қўланөтпес өзендері қўяды. Суының деңгейі көктемде жоєары болады. Теңіз бен ... ... ... ... дәуірде қалыптасып суєа толєан. Көлдің аймаєында жауын - шашын мөлшері 250 - 350 миллиметр.
Қаракөл - Қызылорда обылысындаєы Арал ... көл, ең ... жері - 10 м. Көл ... 10,7 км кв, ... - 4,5 км, ені - 1,8 км. ... 32 ... куб су ... Биіктігі 1,5 - 2 метр жаєалауын қамыс басып кеткен. Жоєарєы жерінде түйе ... және қуаң ... ... ... көл ... ... шөптер кездеседі. Көл түбінде қоңыр түсті, қўмды және ... ... ... Су тўщы - 3,0 г/л. ... - ... алабындаєы тўйық көл. Ақтөбе облысының Шалқар ауданының жерімен аєады. Болєасын өзенінің саєасынан ... - ... 16 км ... ... Ауданы 10,0 км кв, ўзындыєы - 7 км, ені - 2 км - ге ... ... ... батысы батпақты. Көлде үлкенді - кішілі 6 арал бар. Суы тўзды. Көл деңгейі қар суымен көтеріледі. Төңірегі жайылым. ... - ... ... көл. ... ... ... ... жерінде орналасқан. Ауданы - 11,8 км кв, ўзындыєы - 10 км, ені - 1 - 2 км ... ... 98 м ... ... ... ... батыс бөлігінде бір арал бар. Суы тўзды. Деңгейі қар ... ... ... - мал ... ... - Есіл ... көл. ... Қазақстан облысының Жамбыл ауданында орналасқан. Аумаєы 10,1 км кв, теңіз деңгейінен 52,1 м биіктікте орналасқан. Жаєасы жатық. Көктемгі қар ... ... ... ... қосылады. Суы кермек татиды. Таяз сулы жаєалауында қоєа аралас қамыс өскен. Көл маңайы жайылым. ... - ... ... көл. ... облысының Меңдіқара ауданында орналасқан. Аумаєы - 12,7 км кв. Теңіз деңгейінен биіктігі 89 м. ... ... ... 0,5 км, ... қар ... екі көл суы бір - ... қосылып кетеді. Жаєасы түйетайлы. Жаєалауында қамыс өседі.
Қоєакөл - Қоєалы - Торєай алабындаєы көл, ... ... ... ... ... - 11,5 км кв. ... ... таяз сулы жерінде қоєа өседі. Будан Торєай өзені бастау алады.
Қаратай - қўланөтпес алабындаєы көл. ... ... нура ... ... ... көлінен шыєыста 1 км жерде орналасқан Ауданы - 10,0 км 2 су ... ... 145 км 2 суы ... ... ... ... қўяды.
Қарасор - шаєалалы алабындаєы көл. Солтүстік Қазақстан облысының Тайынша ауданында орналасқан. Ауданы 77,5 км кв, ... 27,3 км, ені 6 км. ... ... 73,2 км. ... ... ... Төңірегі ойдым- ойдым батпақты сор.
Қарасор - Павлодар облысындаєы көл. Екібастўз қалалық әкімшілігіне қарасты ... ... ... 17,2 км, ені 5 км, ... ... 44,3 км кв,. ... ... 78,7 км. Батыстан шыєысқа карай созылєан. Көлге Балатүндік өзені қўяды. Көл қар, жаңбыр суымен толыєады.
Қалмақкөл - Есіл ... көл. ... ... көл. ... ... батысында 5 км жерде орналасқан . Ауданы 52,6 км кв. Су жиналатын алабы 703 км кв. Ўзындыєы 10,7 км, ең енді жері 8,2 км , ... ... 32,5 км. ... ... 309 км ... ... тектес ойпатта жатыр.
Қалқамансор - Ертіс алабындаєы көл. Павлодар ... ... ... ... ... сол ... 50 км ... орналасқан. Қазаншўңқырының ауданы 250 км кв, онда қалқамансор ... 12 км кв және ... тўз ... 24 км кв ... екі көл ... Кішкене тўз суының деңгейі Қалқамансор деңгейінен жоєарылау. Қазаншўңқырының төңірегі палиоген - неоген кезенінің сўр, ... ... ... Ас тўз қабатының астына қара балшық жиналєан. Суының минералдылыєы 240-290 г/л , негізінен хлорлы- натрилі тўздық түрдегі ерітіндінің ... ... ас ... ... үшін ... зор. ... - ... алабындаєы көл. Павлодар облысының Ақсу ауданында, Ақсу қаласының батысында 24 км жерде орналасқан. Ўзындыєы 5 км, ені 3,6 км, ... ... 16,6 км, ... 12,62 км кв. Солтүстік Шыєыс және Оңтүстік жаєалаулары жарлы, биіктігі 5,6 м, ал батыс жаєалауы жазық. Ең ... жері 0,6 -0,8 м. ... Ақсу ... ... ... қўйылар тўсында орналасқан көл. Теңіз деңгейінен 349,4 м биіктікте, аумаєы 8,12 км кв, ўзындыєы 6,4 км, ені 1,7 км. ... жер асты және ... ... ... Көлге түсетін жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 250 мм. Жаєасында қўрақ, қамыс өседі. Жазєытўрым тасыєан судан қалєан ашық алаңєа осы ... ... ... ... тары ... ... ... қалєан деп атаєан.
2.2. Балқаш - ... ... ... көлі - ... ең ірі экожүйелердің бірі. Көл Балқаш - Алакөл ойысында орналасқан. Көлемі - 501 мың км 2, ... - 605 км, ені -9-74 ... Ал ең ... жері - 26 м. Бўл ... 1970 ... сипаты болса, қазір мүлдем басқаша Жетісу өзендерінің ішінде Іле, Қаратал, Ақсу және ... ... ... ...
Балқаш көлі шөлейт және шөл табиєат белдемдерінде орналасқандықтан, оның климаты шўєыл континентті болып келеді. Су айдынының булануы өте ... ... ... ... ... тез өзгеріп отырады.
Ўзақ жылдар тіршілігі тўрақты болып келген су айдынының ... ... ... ... ... ... эколиялық жаєдайының нашарлау себебі Қаратал, Лепіс, Ақсу өзендерінің мол суының Балқаш көліне жетпей суармалы егістерге жўмсалуынан. Оның үстіне ... ... ... ... ... және Басқан өзендері Балқашқа қўйып, оның табиєи су деңгейін ... ... Ал ... бўл ... ... ... ... антропогендік жаєдайлар Балқаш көлінің жаєдайын шиеленістіріп жіберді. Балқаш экожүйесінің одан әрі ... Іле ... ... ... Қапшаєай суқоймасы да әсер етеді. 1970 жылы Қапшаєай суқоймасындаєы Іле өзенінің суын бөгейтін Қапшаєай бөгеті салынды. Оєан қосымша Іле ... ... ... ... ... ... бөгетімен бөгеліп, онда көлемі 300 мың м 3 су жинақталды. Осылайша Үлкен Алматы каналы (БАҚ) ... ... ... байланысты Шелек өзені Ілеге қўюын тоқтатты.
Іле - Балқаш алабының ауыл шаруашылыєында барынша пайдалануымен 1965-1990 ... ... ... қўятын судың көлемі 25% -єа азайды. Іленің орта аєысы мен төменгі саєасында Шарын күріш, Шеңгелді көкөніс, Ақдала күріш алқаптар ... ... ... бәрі Іле - ... су ... ... жүйесінде қалпытасқан тепе-тендік заңын бўзды.
Балқаш экожүйесінің бўзылуының зардаптары. Іле - Балқаш экожүйесіндегі өзгерістер ( әсіресе Қапшаєайдан төменгі ... ) өте ... ... Іле ... өзен ... ... жайылымдар мен оның саєасындаєы қамыс - қоєаның жойылуына ... ... ... ... ... ... шаң жиі ... Ауа райы өзгеріп, қуаңшылық пен аңызақ желдер үдеді.
Балқаш көлі ... ... 2 ... жуық ... ... ... көл ... батпақтанып, сорланып, тақырлар мен шөлдерге айналуыда.
Іле - Балқаш экожүйесіннің ... мен ... ... шегуде. Балық аулау соңєы жылдаоы 5 есе төмендесе, уылдырық шашу ( Қапшаєай су ... ... ... ... қатар балықтардың Іле бойындаєы егіс, көкөніс алқаптарына пайдаланылєан пестицидтер, гербицидтер және минералды тынайтқыштар қалдықтарымен улануы жиі байқалуда.
Іле - Балқаш ... ит ... ... ... ... көлдер, аралдар, аңдар мен қўстар мекені болатын. Әсіресе 1960 ... ... 1,5 млн єа жуық ... ... ... ... ... бўл шаруашылыў жойылєан.
Іле бойында және көл жаєасындаєы тіршілік ететін қўстардың түрлері де азайып кеткен. " ... ... ... аққу, бірқазан, көкқўтаң т.б. қўстар қазір өте сирек кездеседі.
Іле - ... ... ... ... ... бай ... Бўл өнірде Шарын тау өзені мен оның ... ... ... ... ... мен тас ... және көне қорєандар жүйесі, Әнші қўм атты табиєат туындысы, Алтынемел ўлттық саябаєы, Кербўлақ сияқты ... бар. ... деп ... бўл аймақта 3 млн. астам халық тўрады. Ең ірі қалалары - Алматы, Талдықорєан, ... ... ... ... ірі ... ... ... көлі бойындаєы Балқашмыс комбинаты, Приозер, Ақсүйек кен рудаларын байыту кешендері, Сарышаєан ... және ... ... комбинаттары осы аймақта туратын тўрєындарєа өз зардабын тигізіп отыр 1999 ж. Балқаш ... ... оның ... мен ... атты ... ... ... форум өтті. Онда Балқаш көлін қўтқару мәселелері қаралып, нақты шешімдер қабылданды оның негізгілері.
) Іле өзені ... ... ... суды ... ... реттеу.
) Қапшаєай су қоймасынан Балқашқа жіберілетін судың үлесін турақтандыру.
) ... және ... ... ... ... азайту.
) Жер асты суларын пайдаланды жүзеге асыру.
) Суарманы жерлердің ... ... ... ... ... ... талабы. Арал мен Балқаш сияқты су экожүйелерінен айырылу Қазақстанды єана емес ... да ... - ... ... экологиялық апаттың алаєына айналдыруы мүмкін. Сондықтан әрбір табиєи экожүйені көздің қарашыєындай сақтау мен қорєау адамзат баласының парызы. ... ... ... негізгі себептері - тазартылмаєан аєын суларды көлдерге жіберу. Бўєын жол ...
- ... ... ...
- ауыл шаруашылыєын химияландыру;
- халық шаруашылыєының басқа да ... ... ... ... лас ... да бірнеше топқа бөлінеді. Оларды қоспалар ( ерімейтің, коллоидты, еритіндер ), лас сулар ( минералдық, органикалық, бактериалдық, биологиялық ) деп ... ... ... ... тўрмыстық сарқынды суларда органикалық заттар 58%, минералдық заттар 42%- тей ... ... ... ... мен ... жуатын заттармен судың ластануы өте қауіпті. Бўл заттар - химиялық ластану көздері. Соның ішінде сулы экожүйелердің пестицид, гербицид жәнә ... да ... улы ... ... ... кең етек ... Мәселен, мақта мен күріш, жеміс-жидек, бау-бақша, теплица ( жылы жай ) зиянкестеріне қарсы бўрынєы Кеңес өкіметі ... өте көп ... ... ... ... су ... оның сапасы мен микрофлорасы және микрофаунасы, ірі хайуанаттар, қўстар зардап шеккен. Өз кезегінде химиялық заттардың зиянды ... азық - ... адам ... кері ... тигізеді.
Қазіргі кезде ашық көл суларымен қатар жер асты ... да ... ... ... және ... ... ... ластанып отыр.
Негізгі ластаушы көздері мыналар:
- өнеркәсіп өнімдерін сақтайтын қоймалар;
- химиялық заттар және ... ... ... жер асты ... ... қўбырлар;
- ірі қўрылыс учаскелері;
- сүзгі алаңдар, бўрєы- скважиналар болып табылады.
Жер асты ... әр ... ... ауру тарататын микробтар, вирустар кездеседі.
Қазақстан жаєдайында көлдердің ластануы көбінесе өнеркәсіп шоєырланєан аймақтарда, полигондар мен мўнай - газ ... ... ... ... ...
Іле - Балқаш бассейіні суының сапасы да мәз емес. Мўндаєы ластаєыш заттар - ауыр металдар, мўнай өн ... ... ... " Балқаш мыс" өндірістік бірлестігі, " Балқаш балық өнеркәсібі", " Сарышаєан ракета полигондары" , т.б кең рудаларын байыту ... ... ... мыңдаєан тонна зиянды заттарды төгуде. Іле өзенінің ортаңєы аєысы, жалпы өзен экажүйесі, күріш алқаптары " Ақдала, шарын массивтері " және ... ... ... ... минералды тынайтқыштар мен химиялық препараттар өте көп қолдануына байланысты сапалық қўрамы төмен. Оның үстіне Іле өзені арқылы ... ... ... су қоймасы, Қытай жеріндегі судың ластануы ондаєы экологиялық жаєдайды ўшықтыра түсуде.
Қорєалжын, ... ... ... ... ... ... ... біршама тәуірлеу деп есептеледі. Десе де су ... ... ... ... ... ... ... полигондар есебінен ластануда.
Қараєанды металлургия комбинатының және Темір тау қаласындаєы " Карбид " өндірістік бірлестігінен шыққан ... Нўра ... ... ... ... ... заводының сарқынды лас суы Талас, Асы өзендері мен оның алқаптарын фтор және сары фосформен ластап отыр.
Оңтүстік ... ... ең көп ... ... Сайрам кен орындарында байқалуда. Әсіресе, Бадам өзені бойындаєы қорєасын, фосфор, химия өнеркәсіптерінен бөлінетін қорєасын, ... ... кең ... ... ... 50 есеге дейін асып кететіні тіркелген. Су ресурстарының биологиялық ластануы Арал аймаєы мен Батыс Қазақстанда жиірек ўшырасуда.
Қазақстанның су ... ... ... және ... ... ... ... баєытында мемлекет тарапынан көптеген игі істер жүргізілуде.
Қазіргі таңда жүргізіліп жатқан экономикалық ... ... ... ... ... ... іске ... Осыдан келіп, " Экономикадаєы экологиялық жендеттік синдромы " ... ... ... Қазақстан єалымдары таєы бір экологиялық апат қаупін болжайды олардың айтуы ... ... ... ... кету ... бар. ... деңгейінің төмендегеніне табиєи өзгерістер ықпал еткен де шыєар. Алайда, Балқашқа қауіп төңдіретін басты күш - ол ... іс- ... ... ... қайнар көзі Іле өзені болып табылады. Іле суының басым бөлігі Қапшаєай су қоймасын толтыру үшін және ... ... ... ... ... су ... табиєи деңгейден едәуір кем боп шыєады. Соның үстіне Іле Қытайдан келіп аєады. Қытай болса, Іле суын ... ... ... ... үшін елеулі көлемде қолданайын отыр. Көлдің деңгейін жіті қадаєалап жүретін єалымдар " Балқашты қорєаудың арнайы шаралары енгізілу керек" ... ... ... ... тўрмақ, көлдің қўрєап біту қаупі астында қалєаның ... жўрт біле де ... ... ... ... кету ... ... тўрєанын жўрттың бәрі біле бермейді. Балқаштың бір бөлігі қўрєап кетсе єой, сонда єана ел- жўрттың көзі ... ... не ... ... деп ... бастайтын шыєар. Ол заңды да. Өйткені, проблеманың бар екенін көпшілік әзірше білмейді, - деп шаєымданады қазақстандық табиєат қорєаушы Мэлс ... ... ... ... ... бар екенің білгенімен, єалымдар бўл проблемамен талай жыл ... ... ... ... - биолог єалым. Балқаштың шынымен - ақ аянышты халде қалєанын ол мойындап отыр. Балқаш көлі ... ... ... ... Аймақ шөлге айналып, экологиялық апат орын алады. Арал теңізі айналасында Балқашқа қараєанда адам аз тўрады. Балқаш қўрєап кетсе, жергілікті көпшілік көше ... ... ... ... - ... ... Аралдың зардабын тартса, зардап шегетін Қазақстан єана емес бүкіл Евразия аймаєы болмақ. Балқаш тек біздің єана ... ... емес - ... ... ... Сондықтан көлдің қўрєап кетуін болдырмау шаралары бүгіннен бастап енгізілмесе, Балқаштың суы, көлді мекендеген қўстар, ... ... ... он ... кем ... ... осы ... єайып болуы әбден мүмкін.
Жақында Балқаш көлімен шектесетін облыс әкімдіктерінің жауапты қызметкерлері мен эколог - ... ... ... көл мен сол өңір ... су ... ... хал - ахуалына қатысты сөз қозєап, ондаєы экологиялық жаєдайды жақсартуєа байланысты мәселелерді қозєады.
Олар Қытай мемлекеті ... жер ... ... деп ... ... ... бойынша, аспан - асты мемлекеті жыл сайын суєармалы жер көлемін 3,64 есеге өсіруі әбден мүмкін. Бўл өз кезегінде Іле - ... ... су ... кері ... тигызіп, Балқаш көлінің жаєдайын нашарлатып жібермек. Мўндай жаєдайда Балқаш Арал таєдырын қайталауы да мүмкін. Қазіргі кезде мамандар бўл ... ... алу үшін ... ... іске ... ... ... Мәселен, Балқаш көлінің экожүйесін анықтайтын єылыми - зерттеу жўыстары жүргізілуде сол сияқты, көлдің ауасы мен су сапасын анықтайтын арнайы жүйе іске ... ... бўл ... нақты нәтижесін көру үшін қытайлық мамандар осы мәселенің түпкілікті шешілуіне ат салысуы керек.
Балқаш көлі тек су көзі ... ол ... ... ... ... ... көл ... оның маңы тўзєа айналатын болса, онда біздің тауларєа тўз жауатын болады. Олай болєан жаєдайда біздің қорда тўєан суы да жоқ ... ... ... біз тек ... суымен єана отыратын боламыз. Біздің дабыл қаєып, мәселе көтеріп отыруымыздың себебі де осы. Қазіргі ... ... ... ... ... суда ... балықтар түрлі ауруларєа шалдыққан. Ал, бўл мәселені шешуге арналєан арнайы ... жоқ, ... ... өз ... ... істейді, бірақ нақты қаржылай қолдау болмаєандықтан оның нәтижесі болмай жатады.
- Балқаш мәселесін Қытай мен ... шешу ... ... сол ... ... ... ... реттелуі тиіс. Ал мўндай келісімге келу үшін екі мемлекет келісім шартқа отырып, тәртіп орнату қажет. Себебі, Іле мен Қара ... ... ... осы екі республика аумаєына аєады єой Ендеше, жыл сайын екі ел қанша су алатынын анықтап алуы тиіс. Сол сияқты, жіберілетін су қай ... сай ... ... да ... ... ... барып бўл мәселелер бойынша екі мемлекеттің Сыртқы істер министрліктері деңгейінде қўжаттар дайындалып, оларєа қол қойылуы керек. Ал, ... ... ... ... ... ... шаруашылық мәселелерін айтарлықтай деңгейде көтере білуі қажет деп ойлаймын. Министрлік мамандары жақсылап экологиялық проблемаларды саудаєа салып, оларєа да, бізге де ... ... ел ... ... ... ... ... Мәселен,Шардара су қоймасының мәселесін шешу үшін Өзбекстан мен қанша келіссөз ... ... жыл ... ... су ... ... ... сол мәселенің басын шеше алмай- ақ қойдық деген сөз. Себебі, Сыртқы істер министрлігінің мамандары экологиялық проблемаларєа жеткілікті көңіл ... ... ... ... ... асып отыр ма ... ... туындайды.
Кез- келген елдің экологиялық проблемалары көршілес мемлекеттердің экожүйесіне міндетті түрде әсер етпей ... ... ... ... ... көптеген елдердің мамандары әлемнің әр түкпіпінде туындаєан ... ... ... шешу қажеттігін түсініп отыр. Біз үшін көрші Қытай, Ресей және ... Азия ... ... ... ... ... рөл атқарады. Әлбетте, Қазақстанды аталєан мемлекеттер тек ... ... және ... ... ... єана байланыстырып тўрєан жоқ, сонымен қатар аймақтаєы ... ... ... да ... ... 10-15 ... ... кейбір су бассейіндері мен Балқаш көлі төңірегінде экологиялық жаєдай тым нашарлап кеткен. Атап айтқанда, ол ... ... ... судың қўрамында түрлі химиялық қалдықтар мөлшері бірнеше еселеп артып, ондаєы балықтар саны азайєан. Осы орайда біздің ел үкіметінің ... ... ... ... ... - ... көлінің тым болмаса бүгінгі көлемінде сақтап қалып, аймақтың экологияляқ жүйесін оңалту болып отыр. Сөз жоқ, бўл көлдің болашаєы тек Қазақстанның єана ... ... ... ... ... Халық Республикасының да тікелей қатысы бар. Мәселен, Қытай жерінен бастау алатын кейбір өзендер біздің ел аумаєына ... ... ... ... ондаєы су қўрамында сульфат, нитрит,пестицит пен ауыр металдар сияқты зиянды қалдықтар бары анықталуда. Бўл мәселе жиі ... ... ... ... ... ...
Қорытынды
Қорыта келіп, көл дегеніміз жер бетіндегі жан - жаєы тўйық үнемі және ауық - ауық суєа толы ... ... ... адам ... алатын маңызы өте зор. Әсіресе халық шаруашылыєында, суларды көптеп пайдаланылады. Көлдерде балық шаруашылыєы мен балық аулау өте ерте ... бері ... ... пйцдаланып, адам өмірінде елеулі орын алуда. Біз бўл ... өте ... мына ... тереңірек көңіл бөліп кеттік. Атам заманнан бері көлдерді транспорт ретінде көп пайдаланды. Көл ... ... және ... шикізат иолынан алынуда. Бўрынєы кезде көл суы қалалық және селолық елді - мекендерді тыєыз байланыстырєан. Денсаулыєы нашарлаєан ... ... ... ... курорт ашылєан. Көлдер мен курорт қўрылысына байланысты ( минералды тўздар ) Көлдің емдік ... өте зор. ... ... қалыптасуы, тіршілігі, соның ішінде экологиясы қоєамда алатын саяси өміріне көп тоқталдық. ... ... тең ...
Пайдаланылєан әдебиеттер тізімі.
1. И. Өтемаєанбетов " Қазақстанның физикалық географиясы " А, 1967 ... ... Т.Р. " ... ... мен ... " А, 1987 ж.
. ... Ж. " Жалпы гидрология " А, " Білім " 1996 ж.
. ... Т.Р. " Күн және ... ... " А, 1978 ж.
. ... Ж. " ... суларын ластанудан және сарқылудан қорєау " А, 1993 ж.
. Жүнісов Д. " Өзен - көл ... " А, 1991 ж.
. ... Н. " ... ... ... " А, 1991 ж.
. ... Н. " Геология терминдерінің сөздігі " А, 1996 ж.
. Сейітов Н. " ... ... " А, 2003 ж.
. ... С, ... Н. " Көгілдір континент қўпиялары " А, 1988 ж.
. Қўсайынов Н. " ... " А, 2001 ж.
. ... Ж. " ... ... рек северного склона Заилийского Алатау " А, 1990 ж.
Ф –ОБ –/035

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азияның көлдеріне физикалық – географиялық сипаттама21 бет
Қазақстанның су қоймалары9 бет
Қазақстанның су қорлары9 бет
Голография туралы түсінік және оны фармацияда қолдану8 бет
Спирограмма,спирография туралы түсінік және қолданылуы6 бет
Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау мен дамыту.жеке кәсіпкерлік туралы заң5 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Access бағдарламасын меңгеру82 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь