Қазақстан 2030 стратегиясы бағдарламасы бойынша саяси дамудың алғышарттары

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

І.бөлім. ПРЕЗИДЕНТ ЖОЛДАУЫНДАҒЫ БАСЫМ МАҚСАТТАР МЕН ОЛАРДЫ ІСКЕ АСЫРУ СТРАТЕГИЯЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ІІ .бөлім. ҚОҒАМДЫ ДЕМОКРАТИЯЛАНДЫРУ ПРОЦЕСІ. ҚОҒАМДЫ ДЕМОКРАТИЯЛАНДЫРУ . ҰЗАҚ ТА ЖАУАПТЫ ПРОЦЕСС ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ІІІ.бөлім. ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕГІ ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЯСАТТЫҢ ЕРЕКШЕЛІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КIРIСПЕ

Тақырыптың өзектiлiгi.
Бұл жұмыс қазақ елi өз тәуелсiздiгiн алып өркениеттi ел демократиялық құқықтық мемлекет құруға ұмтылып жатқан кезендегi Қазақстан Республикасының “Қазақстан-2030” бағдарламасы бойынша саяси дамуының алғышарттарын зерттеу мәселесiне арналған.
Қазақстанның қазiргi саяси өмiрiнде терең әрi тез өзгерiп жатқан қарама-қайшылығы мол, ескi стеротиптерден бас тарту мен жаңа даму түрiн iздеу, саяси-тарихи тәжiрибенi талқылау мен таяу және алыс болашақтағы мақсаттарға бағыт-бағдар жасау сияқты маңызды процестер жүрiп жатыр. Қазақстан Республикасы тәрiздi тоталитарлық жүйеден демократиялық қоғамға өтiп жатқан мемлекетте елдiң саяси дамуының алғышарттарын талқылап, зерттеу мәселесi өте маңызды. Қазақстан қоғамының түбегейлi модернизацияға ұшырауы бұрынғы қалыптасқан саяси жүйенiң, қарым-қатынастар мен саяси дамудың өзгеруiне әсер еттi. Жаңа демократиялық қондырғылар, түсiнiктер, саяси институттар қалыптасты.
Қазақстан Республикасындағы жалпы қоғамдық-саяси даму ерекшелiктерi негiзiнде саяси қатынастардың жаңа формалары мен даму үрдiстерiн, әрбiр ұлттың ерекшелiктерiн сақтай отырып, олардың ортақ мүдделерiн қарастыру-қоғамның саяси тұрақтылығын қамтамасыз етер негiзгi мүмкiндiк көздерi. Ал бұл мүмкiндiктерді іске асыруда қоғамдағы саяси және әлеуметтiк институттардың ықпалы мен рөлi айқын сезiлiп отыр. Тақырыптың маңызы Қазақстанның тәуелсiз мемлекеттiлiгiн нығайту кезеңiндегi жаңа мiндеттер мен үлкен өзгерiстер жағдайында арта түсуде.
Саяси даму – кез-келген қоғам өмiрiнiң барлық салаларымен тығыз байланыста дамитын және оның iшкi саяси тұрақтылығына тiкелей әсер ететiн аса маңызды саяси-әлеуметтiк фактор ретiнде қоғамдық ғылымдар, оның iшiнде саясаттану ғылымындағы өзектi мәселелердiң бiрi болып саналады. Республика Президентi Н,Ә. Назарбаев өзiнiң Қазақстан халқына Жолдауында.. “қоғамның бекем тұстарының бiрi оның саяси тұрақтылығы мен бiрлiгiнде жатыр ”, - деп атап көрсеттi.
Тақырыптың зерттелу деңгейi.
Президент Н.Ә. Назарбаевтың ”Қазақстан-2030” Жолдауы халқымыздың өсiп-өркендеуiн, қауiпсiздiгiн және әл-ауқатын арттыруды қамтамасыз етуге бағытталған, ел дамуының үлкен бiр кезеңiне арналған мемлекеттiк бағдарлама болып табылады.
Қазақстан Республикасының саяси дамуы мәселесiн қарастыру жолында ”Қазақстан-2030” даму стратегиясын басшылыққа алдық. Елбасы онда атқарылған iстерге баға берiп, алдағы жылдағы атқарылар iстiң нақты нысаналарын көрсетiп бердi.
Қоғамдағы демократияландыру – ұзақ та күрделi процесс. Демократияны дамыту – меншiк қатынастарын реформалау мен нарықтық экономикаға өту, яғни экономиканы тығырықтан алып шығудың, ұлттық мемлекеттiң қалыптасуына қолайлы жағдай туғызудың толассыз жолы. Саяси саладағы басты мақсат – жас егемен мемлекеттi қуатты президенттiк республика етiп қалыптастыру. Қазақстандық қоғамды демократияландыру үрдiсi, тәуелсіз мемлекетті қалыптастыру мәселелерi Ө.Байгелдiнiң, М.А. Биекеновтiң, Ж.Х .Жүнісованың, Т.Омарбектiң және Әбiш Кекiлбаевтің және т.б ғалымдардың еңбектерiнде жан-жақты қарастырылған.
Өтпелi кезендегi экономикалық саясаттың ерекшелiгiн, оның бүгiнгi деңгейiн, елiмiздiң нарықтық экономикалық жүйеге көшуiнiң проблемалары мен перспективасын, жалпы мемлекеттiк экономикалық саясаттың стратегиясын қарастыру мәселелерi Р.Ю.Қуатовтың, А.Е. Болғанбаевтың, К.А. Берденованың және т.б. еңбектерiнде барынша ауқымды зерттелген.
Қазақстан – 2030 стратегиясы бойынша иновациялық экономика құру бойынша ғылыми шикiзаттық емес факторды дамыту мәселелерiн талдауда, бiлiм беру, мәдени – рухани қызметтi ашып көрсетуде, олардың бүгiнгi проблемалық мәселелерiне арналған конференция материалдары, Конституция және т.б. елеулi рөл атқарады.
Қазақстан Республикасын демократияландыру, оның қоғамдық – саяси, әлеуметтiк – экономикалық және рухани дамуы мәселелерiн жан-жақты зерттеуде төмендегi газет – журналдардың материалдары қамтылды: «Ақиқат», «Саясат», «Азия», «Егемен Қазақстан» , «Казахстанская правда», «Полис», «Түркiстан» .
Диплом жұмысымның мақсаты мен мiндеттерi.
Жұмыстың негiзгi мақсаты – Қазақстан Республикасының саяси, әлеуметтiк және рухани дамуының алғышартьтарын ашып көрсету және елдегi ахуалды терең таразылау, дамуымыздың әлемдiк тәжiрибе тұрғысынан талдау және реформаларды іске асыру мен жаңа институттардың қалыптасу дәрежесін үздік әлемдік тәжірибемен салыстыру болып табылады.
Осы алдымызға қойған мақсаттан мынадай мiндеттер туындайды:
- Қазақстанда қалыптасқан қоғамдық саяси ахуалды анықтап,
оның даму үрдiстерiн айқындау;
- қазақстандық қоғамды демократияландыру процесiнiң ерекшелiктерiн саралау, оның басым бағыттары мен негiзгi принциптерiн зерттеу;
- қазіргі кезендегi экономикалық саясатты жүзеге асырудың
қазiргi жай – күйi мен оның ерекшелiктерiн талдап көрсету;
- республикадағы демократиялық өзгерiстердiң қоғамның бiлiм
және мәдениет мәселелерiне ықпалын ашып көрсету;
Дипломдық жұмыс құрылымы.
Дипломдық жұмыс кiрiспеден, төрт бөлiмнен, қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттер тiзiмiнен тұрады.
Кiрiспеде тақырыптың өзектiлiгi анықталып, оның зерттелу дәрежесi сипатталады. Сонымен бiрге жұмыстың мақсаты мен мiндеттерi көрсетiледi.
“Президент Жолдауындағы басым мақсаттар мен оларды iске асыру стратегиялары” атты бiрiншi бөлiмде Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан – 2030 Ел халқына Жолдауы туралы, ондағы елiмiздiң iшкi және сыртқы саясатына, саяси экономикалық және әлеуметтiк дамуына байланысты мақсат – мiндеттер айқындалады. Сонымен қатар Президенттiң ”ұзақ мерзiмдi басым мақсаттар мен оларды iске асыру стратегиялары”, 1998-2000 жылдарға арналған неғұрлым маңызды мiндеттерге талдау жасалынады.
”Қоғамды демократияландыру процесi” – деп аталатын екiншi бөлiмде Қазақстан қоғамын демократияландыру үрдiсiнiң қалыптасуы, оның жүзеге асырылу ерекшелiктерiне тоқтала келiп, мәселенiң саяси, экономикалық және әлеуметтiк салалардағы негiзгi принциптерi мен мiндет – мақсаттары анықталады.
”Өтпелi кезеңдегi экономикалық саясаттың ерекшелiгi” деген үшiншi бөлiмде елiмiздiң салауатты экономикалық өрлеу стратегиясының басты мiндеттерi көрсетiлiп, нарықтық экономиканың қалыптасу ерекшелiктерiне, меншiк институттары, кәсiпорындарды жекешелендiру, шетел инвестицияларын қорғау және алу және т.б. мәселелер талданған.
“2030 – стратегиясы : бiлiм және мемлекет мәдениет мәселелерi” атты төртiншi бөлімінде Қазақстан Республикасындағы бiлiм және мәдениет проблемаларының бүгiнгi таңдағы даму ерекшелiктерi, елiмiздегі жаңаша бiлiм беру жүйелерiнiң құрылып жатқандығы туралы, демократиялық саяси мәдениет және басқа да мәселелер қарастырылды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1) Назарбаев Н. Ә. "Қазақстан - 2030". Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. Алматы: Білім, 1998. — 96 бет.
2) Назарбаев Н. Ә. Ғасырлар тоғысында. Алматы. 1996
3) Назарбаев Н. Ә. Қазақстанның болашағы - қоғамның идеялық бірлігінде. Алматы, 1993.
4) Назарбаев Н. Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы. Алматы, 1992.
5) Назарбаев Н. Ә. Жадымызда жатталсын, татулық дәйім сақталсын // Ақиқат, 1998, №3.
6) Назарбаев Н. Ә. Қазақстан халқының азаматтық тандауы — тарихи зерде, ұлттық татулық және демократиялық реформалар: Қазақстан халықтары ассамблеясының IV сессиясындағы баяндама. Ақмола, 1997, 6 маусым. Алматы: Қазақстан, 1997.
7) Кекілбайүлы Ә. Жабыла іске жұмылсақ, жағдай тез жақсарады //Ақиқат, 1998, №2.
8) Байгелді Ө. Егемендік — ел бақыты (это священное слово свобода) Алматы, 1998.
9) Байгелді Ө. Ел ертеңі-бүгіннен // Егемен Қазақстан, 1997, 25 қазан.
10) Джунусова Ж. X. Республика Казахстан: Президент. Институты демократии. Алматы, 1996.
11) Қуатов Р. Ю., Болганбаев А. Е. Экономика и проблемы переходного периода. Алматы, 1997.
12) Қазақстанның - 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы: проблемалар және оларды шешудің жолдары. Алматы: Қазақстан, 1998. - 136-бет.

13) Бабақұмаров Е., Жансүгірова Ж. Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық және саяси дамуы // Саясат, 1995, № 2.
14) Ильин М. В., Мельвиль А. Ю., Федоров Ю. Е. Демократия и демократизация. (раздел учебного пособия). // Полис,1996, №5 -стр.146.
15) Шмиттер Ф. Размышление о гражданском обществе и консолидации демократии // Полис, 1996, - 19-27.
16) Озғанбаев Ө. Демократия бастауында // Ақиқат, 1996, №10, 11, 12.
17) Нысанбаев Ә. Мақсат айқын болмай , бағыт түзу болмайды // Ақиқат, 1993, № 8.
18) Есімов Ғ. Өтпелі кезең, ол не? // Ақиқат, 1995, № 8.
19) Әженов М. Қазақстан қазіргі кезеңцегі әлеуметтік қүрылымы // Ақиқат, 1996, №3.
20) Бижанов А. Қазақстандық патриотизм // Ақиқат, 1997, № 11.
21) Назыханов К. Дала демократиясы // Ақиқат, 1995, № 10.
22) Ержанов А., Юшібеков Д., Сыздықов Ү. Өтпес кезең: түйіндер мен түйткілдер // Ақиқат, 1995, № 4.
23) Бабақұлы А. Татулық! Тендік! Тұрақтылық! //Ақиқат, 1998,
№ 1.
24) Омарбеков Т. Бірлік жоқ жерде — тірлік жоқ. // Ақиқат, 1998, №2.
25) Қазақстан халқының тандауы - тарихи зерде, ұлттық татулық және демократиялық реформалар. // Егемен Қазақстан,1997, 17 маусым.
26) Қоғамдық келісім - Қазақстанның демократиялық дамуының негізі // Егемен Қазақстан, 1996, 30 сәуір.
27) Омарбеков Т. Президенттік Республика - Қазақстан тандаған жол // Егемен Қазақстан, 1996, 7 наурыз.
28) Ертісбаев Е. Бағдарлама кезең-кезеңімен жүзеге асырылуы тиіс // Егемен Қазақстан, 1997, 6 желтоқсан.
29) Смайылов Қ. Қазақстан XXI ғасыр: Әлеуметтік талдау және болжам // Егемен Қазақстан, 1996, 25 маусым.
30) Сағымбаев Ғ. Демократия туралы не білесіз? // Түркістан, 1998, №11-14.
31) Даму жолы даңғыл ма? // Азия, 1992, № 5.
32) Стратегическая мысль — основа экономического роста // Егемен Қазақстан, 1997, 8 ноябрь.
33) Сабденов О. Стратегия нуждается в практической подд ержке // Казахстанская правда, 1997, 8 ноябрь.
34) Ертысбаев Е. Программа действий для нас, ценностной ориентир — для грядущих поколений // Казахстанская правда, 1997, 30 ноябрь.
35) Берденова К. Т. Қазақстанның мемлекет ретінде қалыптасуы мен экономикалық даму негіздері. Алматы: Экономика, 1998.
36) Биекенов М. А. Халықтың өзін-өзі басқаруы. Алматы, 1992.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
Теориялық және қолданбалы
саясаттану кафедрасы
ДИПЛОМДЫҚ ... ... 2030 ... ... ... саяси
дамудың алғышарттары»
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..................................................................
........................................
І-бөлім. ПРЕЗИДЕНТ ЖОЛДАУЫНДАҒЫ БАСЫМ МАҚСАТТАР МЕН ОЛАРДЫ ІСКЕ АСЫРУ
СТРАТЕГИЯЛАРЫ....................................
ІІ –бөлім. ҚОҒАМДЫ ДЕМОКРАТИЯЛАНДЫРУ ... ... ... ҰЗАҚ ТА ЖАУАПТЫ
ПРОЦЕСС.....................................................................
.....................................
ІІІ-бөлім. ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕГІ ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЯСАТТЫҢ
ЕРЕКШЕЛІГІ..................................................................
.......................................
ҚОРЫТЫНДЫ................................................................
..............................
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:.......................................
КIРIСПЕ
Тақырыптың өзектiлiгi.
Бұл жұмыс қазақ елi өз ... алып ... ел ... ... ... ... жатқан кезендегi Қазақстан Республикасының
“Қазақстан-2030” бағдарламасы бойынша саяси дамуының алғышарттарын зерттеу
мәселесiне ... ... ... ... ... әрi тез өзгерiп жатқан қарама-
қайшылығы мол, ескi стеротиптерден бас тарту мен жаңа даму түрiн iздеу,
саяси-тарихи ... ... мен таяу және алыс ... ... ... ... ... процестер жүрiп жатыр. Қазақстан
Республикасы тәрiздi тоталитарлық жүйеден ... ... өтiп ... ... ... дамуының алғышарттарын талқылап, зерттеу мәселесi
өте маңызды. Қазақстан қоғамының ... ... ... ... ... ... ... мен саяси дамудың өзгеруiне
әсер еттi. Жаңа демократиялық қондырғылар, түсiнiктер, саяси институттар
қалыптасты.
Қазақстан Республикасындағы ... ... даму ... ... ... жаңа ... мен даму ... әрбiр
ұлттың ерекшелiктерiн сақтай отырып, олардың ... ... ... ... ... ... етер негiзгi мүмкiндiк көздерi. Ал
бұл мүмкiндiктерді іске асыруда ... ... және ... ықпалы мен рөлi айқын сезiлiп отыр. Тақырыптың маңызы
Қазақстанның тәуелсiз мемлекеттiлiгiн нығайту ... жаңа ... ... ... ... арта түсуде.
Саяси даму – кез-келген қоғам ... ... ... тығыз
байланыста дамитын және оның iшкi саяси тұрақтылығына тiкелей әсер ететiн
аса маңызды ... ... ... ... ... оның ... ... өзектi мәселелердiң бiрi болып саналады. Республика
Президентi Н,Ә. Назарбаев ... ... ... ... “қоғамның
бекем тұстарының бiрi оның саяси тұрақтылығы мен бiрлiгiнде жатыр ”, - деп
атап ... ... ... Н.Ә. ... ”Қазақстан-2030” Жолдауы халқымыздың өсiп-
өркендеуiн, қауiпсiздiгiн және әл-ауқатын ... ... ... ел ... ... бiр кезеңiне арналған мемлекеттiк бағдарлама
болып табылады.
Қазақстан Республикасының саяси дамуы мәселесiн ... ... даму ... ... ... ... онда ... баға берiп, алдағы жылдағы ... iстiң ... ... ... ... – ұзақ та ... процесс. Демократияны
дамыту – меншiк ... ... мен ... ... өту, ... тығырықтан алып шығудың, ұлттық мемлекеттiң қалыптасуына
қолайлы жағдай туғызудың толассыз жолы. Саяси ... ... ...... ... ... ... республика етiп ... ... ... ... ... ... мәселелерi Ө.Байгелдiнiң, М.А. Биекеновтiң, Ж.Х ... және Әбiш ... және т.б ... ... жан-
жақты қарастырылған.
Өтпелi кезендегi экономикалық саясаттың ерекшелiгiн, оның бүгiнгi
деңгейiн, елiмiздiң ... ... ... ... проблемалары мен
перспективасын, жалпы мемлекеттiк ... ... ... ... ... А.Е. ... К.А. Берденованың
және т.б. еңбектерiнде барынша ауқымды зерттелген.
Қазақстан – 2030 ... ... ... ... құру бойынша
ғылыми шикiзаттық емес факторды дамыту мәселелерiн талдауда, бiлiм беру,
мәдени – рухани ... ашып ... ... ... ... ... ... материалдары, Конституция және ... рөл ... ... ... оның ... – саяси,
әлеуметтiк – экономикалық және рухани дамуы мәселелерiн жан-жақты зерттеуде
төмендегi газет – журналдардың материалдары қамтылды: ... ... ... ... , «Казахстанская правда», «Полис», «Түркiстан» .
Диплом жұмысымның ... мен ... ... ...... ... ... әлеуметтiк
және рухани дамуының алғышартьтарын ашып көрсету және елдегi ахуалды терең
таразылау, дамуымыздың әлемдiк ... ... ... және ... ... мен жаңа ... қалыптасу дәрежесін үздік әлемдік
тәжірибемен салыстыру болып табылады.
Осы алдымызға қойған мақсаттан мынадай мiндеттер туындайды:
- ... ... ... ... ахуалды анықтап,
оның даму үрдiстерiн айқындау;
- қазақстандық қоғамды демократияландыру процесiнiң ерекшелiктерiн
саралау, оның басым бағыттары мен ... ... ... қазіргі кезендегi экономикалық саясатты жүзеге асырудың
қазiргi жай – күйi мен оның ерекшелiктерiн талдап көрсету;
- республикадағы демократиялық өзгерiстердiң қоғамның бiлiм
және ... ... ... ашып ... ... құрылымы.
Дипломдық жұмыс кiрiспеден, төрт бөлiмнен, қорытынды мен пайдаланылған
әдебиеттер ... ... ... ... анықталып, оның зерттелу дәрежесi
сипатталады. Сонымен бiрге жұмыстың мақсаты мен мiндеттерi ... ... ... ... мен ... iске асыру
стратегиялары” атты бiрiншi ... ... Н. Ә. ... ... ... Ел халқына Жолдауы туралы, ондағы елiмiздiң iшкi және ... ... ... және әлеуметтiк дамуына байланысты мақсат –
мiндеттер айқындалады. ... ... ... ”ұзақ мерзiмдi басым
мақсаттар мен оларды iске асыру стратегиялары”, 1998-2000 жылдарға арналған
неғұрлым ... ... ... ... ... процесi” – деп аталатын екiншi бөлiмде
Қазақстан ... ... ... ... оның ... ерекшелiктерiне тоқтала келiп, мәселенiң саяси, экономикалық және
әлеуметтiк салалардағы негiзгi ... мен ...... ... ... саясаттың ерекшелiгi” деген үшiншi
бөлiмде елiмiздiң салауатты экономикалық ... ... ... көрсетiлiп, нарықтық экономиканың қалыптасу ерекшелiктерiне,
меншiк институттары, кәсiпорындарды ... ... ... және алу және т.б. ... талданған.
“2030 – стратегиясы : бiлiм және мемлекет ... ... ... ... ... ... бiлiм және ... ... ... даму ... ... ... бiлiм
беру жүйелерiнiң құрылып жатқандығы туралы, демократиялық саяси мәдениет
және басқа да мәселелер қарастырылды.
I. бөлім. Президент жолдауындағы ... ... мен ... iске ... ... ... бойынша, Елбасымыз жылма – жыл
халықты iшкi және сыртқы саясатымыздың басты бағыттарынан хабардар ... ... 30 ... ... ... ... ”Қазақстан – 2030.
Барлық қазақстандықтардың өсiп-өркендеуi, қауiпсiздiгi және әл– ... атты ... ... дейiнгi дамуын байыптайтын ұзақ мерзiмдi
Стратегия ұсынды. Онда ... ... ... ... ... жылы ... ... баға берiп, алдағы жылдарда атқарылар
iстiң нақты нысаналарын көрсетiп бердi . Бұны өз ... ... ... ... ... ... Жолдауы алыс және таяу
шетелдердегi ... ... ... ... ... ... ... аударып отыр. ”Қазақстан-2030” бағдарламасы ... ... ... емес, ол – ең алдымен , нақты iс-қимылдың айқын
жоспары. Ал, ол ... ... ... ... ... тиiс. ... нақты iс-қимыл мен жұрттың бәрiне айдай айқын нәтиже керек.
Елбасы өзiнiң Жолдауының кiрiспесiн: ”Мен сiздерге, ... ... ... мен ... ... хақындағы өзiмнiң
пайымдауымды жолдап отырын. Мен сiздермен келер ғасырға жаңа мыңжылдыққа,
алыс перспективаға ... ... ... ... ... ... бөлiскiм келедi. Бiздiң өзiмiздiң болашағымызды және
балаларымыздың ... ... ... көргiмiз келедi, осыны айқындап
алатын уақыт жеттi ”,- деп басталды.
Алға ... ... та ... ... ... қол жеткiзiп, өз
мұратымызды iске асыруға жәрдемдесе алады-ау” деген сенiм ... ... бiздi күш – ... бен ... деген үмiтiмiзден айырмауға
тиiс. Сенiмдiлiктiң бiрден – бiр көзi – қазақстандықтардың төзiмдiлiгi мен
түсiнушiлiгi, бiздiң қоғамымыздың алға ... ... қол ... ... және ... ... ... мен топтарының ортақ
мiндеттерiн шешуге бағытталған стратегия айналасындағы топтасуы, саяси және
экономикалық ... ... ... ... тәжiрибе, әлемдiк даму
процесi туралы бiлiмдiлiгiмiздiң молая түскендiгi.
Жолдауда Қазақстанның тәуелсiздiк жағдайында ... ... ... ... . Алдыңғы кезеңнiң мәнi “Басталып кеткен ... ... ... ... ... мемлекет ретiнде табан тiреп
қалуға” келiп сайса,” қазiр бiз тұрақтану кезеңiне ... ... ... негiзгi тараулары: «Бiз бүгiн қай жерде тұрмыз?»
, «Қазақстан мұраты», «ұзақ мерзiмдi басым мақсаттар мен оларды iске ... «Күн ... ... ... Үкiметке 1998 жылға 8
нақты тапсырма деп аталуының өзi көп президент жәйдi аңғартса керек .
Президент өз ... ... ... 1998-2000 жылдар” деген
тарауында былай деп атап ... ... ... бiз ХХI ... дейiн келесi үш жылға арналған ... ... ... ... осы ... бәрi де құрғақ қиял, жел сөз ... ... ... ... ... дәл ... ... онша алаңдатып
отырмағаны аян, өйткенi қазiр проблемалар еңсе ... тұр. ... таяу ... ... болса да нақтылы нәтижелердi сезбейiнше,
олардың ұзақ ... ... мен ... ... ... ... ... анық. Шынында да ол ... ... ... ... ... ... толғандырады. Олардың бәрiне де өмiр
бiрақ рет берiлген. Сондықтан да тым ... ең ... ... ... ... ... белгiлi. Алайда, ең таяудағы уақыттың iшiнде
тұрмыс едәуiр жақсара бастаса, көз алдымызда ... ... ... онда әлгi ... болашақтың өзiне-өзi жақындап, адамдардың
көпшiлiгiне ... бола ... ... ... ... ... өте зор мүдделiкпен талқыланылуда.
Бұған мысал ретiнде елiмiздiң әртүрлi ... ... ... ... ... ... ... кезектегi басыңқы мiндеттердi басқаша
ретпен белгiлеудi ұсынғанын айтсақ та жеткiлiктi. Ал, бұл жылдарға ... ... ... ... ... ретпен түзелгенi мәлiм.
- iргелi елдермен белсендi қарым-қатынас жасау.
Қазақстанның энергетикалық секторына капитал тарту және ... ... ... ... ... қауiпсiздiктi нығайту;
- ауылдың неғұрлым өткiр проблемасын ... ... пен ... қарсы күрес;
- iшкi саяси тұрақтылық пен қоғамның бiрлiгiн ... ... ... ... ... ... – экономикалық реформаларды аяқтау, ең алдымен,
бюджет саласындағы реформаларды аяқтау, ... ... ... және ... ... толық
көлемiнде уақтылы төлеу;
- қолайлы инвестициялық ахуал туғызу;
- үкiмет пен мемлекеттiк қызмет реформаларын ... ... пен ... ... ... ... адамдар бiрінші кезектегi орынға үкiмет пен мемлекеттiк қызмет
реформаларын қоюды ұсынады. Өйткенi, үкiмет дегенiмiз ... ... ... ... ... алғанда мемлекеттi басқару. Мемлекеттiк басқару жүйесiн
реформалап, ... түсу ... ... реформа қажет. Жаңа
бағдарламаны жаңа адамдар жүзеге асыруы тиiс. Бағдарламаны жүзеге асырушы
практиктердiң командалары ... ... ... ғана ... ... ... ... әрбiр қалада, әрбiр облыста болуы керек. Әрбiр
кәсiпорынның, әрбiр ауданның, әрбiр ауыл мен ... ... ... ... да ... кез-келген әрбiр субъектiнiң
таяудағы үш жылға арналған даму ... ... ... Ол ... ... ... ... мiндеттер сөзсiз жүзеге асыруды қамтамасыз
етуге бағытталған болуы тиiс. Олардың ... да ... ... ... ... ... ... отырғаны жөн.
Шынында да, өкiмет билiгiн реформалап алмай тұрып, өкiмет билiгiнiң
өз менталитетiн, оның қалыптасып қалған ... ... ... ... ... түбiрiмен өзгертпей тұрып, ұлттық қауiпсiздiгiмiздi нығайту, ... ... ... тарту, ауылдың проблемасын ... ... ... ... жоқ. Олай ету ... жаңа ... билiгiнiң ғана қолынан келедi.
Стратегияның ”Бiз бүгiн қай жерде тұрмыз”, ”Қазақстанның ...... ... ... ... ... отырған мүдделерi мен
үмiттерiн, көздейтiн мақсаттарын саралап көрсетуге арналған. Егер ... ... ... саты-сатыға, кезек-кезекке бөлiнiп, тәртiпке
келтiрiлiп, егжей-тегжейлi жүйеленбесе, бұл құжат күллi ұлттың күш ... ... ... алатын стратегия мен тактика қызметiн атқара алмас
едi. Үшiншi негiзгi тарау, мiне, ... ... Онда ... ... жетi ұзақ ... ... жеке-жеке талданады. Сол арқылы ұзақ
бағдарламаны ...... ... iске ... ... әдiстемесi
жасалынған.
Ұзақ мерзiмдi басым мақсаттар мен оларды iске ... ... ... ... ... ... ... Iшкi саяси тұрақтылық пен қоғамның топтасуы;
3. Экономикалық өсу;
4. Қазақстан азаматарының денсаулығы, бiлiмi мен әл-аухаты;
5. Энергетика ресурстары;
6. ... ... ... және ... ... мемлекет.
Алғашқы кезекке ұлттық қауiпсiздiктi сақтауды жүзеге ... ... ... яғни бұл елiмiздiң аумақтық тұтастығын ... ... ... ... ... ... ретiнде дамуын қамтамасыз ету
болып саналады. Тәуелсiз жас мемлекетiмiздiң ұлттық қауiпсiздiгi ... ... мен ... ... ... ... басты кепiлi болып табылады. Оны ... ... ... ... мен iшкi ... ... Бұл оңай ... емес. Алайда
Жолдауда атап көрсетiлгендей Қазақстан: ”ең ... және ... ... арадағы сенiм мен тең құқылы қарым-қатынасымызды дамытып ... ... ... ... ... сенiммен тату көршiлiк
қатынастарымызды жалғастырады ”. Сонымен ... бiз ... ... Орта ... елдерiмен байланыстарымыз бен интеграциялық
процестердi күшейте беремiз. Бүгiнде Қазақстан Республикасы АҚШ және басты
демократияшыл индустриясы ... ... мен ... күшейтiп,
БҰҰ, Халықаралық волюта қоры, Дүниежүзiлiк, Азиялық, Еуропалық және ... ... ... ... ... мен ... көмегi мен
қолдауын барынша пайдалану жолындағы саясатты ұстануда. Мiне, ... ... ... пен қоғамдық тұрақтылыққа шешушi маңыз
берiлген.
Төле би бабамыздың ”Бiрлiк жоқ жерде – ... жоқ ... ... ... ... Н.Ә. ... Жолдауының ”Iшкi саяси
тұрақтылық пен қоғамның топтасуы” ... ... ұзақ ... ... етiп ... Мұның өзi Президенттiң 1998 ... ... жылы деп ... үндесiп жатыр.
Осылардың өзi-ақ Елбасымыздың халық бiрлiгi, оны ... ... ... ... ... жете мән беру ... аса
үлкен маңыз берiп отырғанын көрсетсе керек.
Солтүстiк Ирландия, Югаславия, Перу, Ауғаныстан, ... мен ... ... Президентiмiз мысалға алып отырған алауыздықтың орын
алуынан, ауызбiрлiктiң жоқтығынан қасiрет ... ... ... ... ... ... қандай мүдделердiң – саяси, идеологиялық, дiни,
этникалық немесе ... ... ... ... ... ... ... ” бетiн аулақ қылсын, сөз жоқ, орын алуы мүмкiн. Нақты
мысал өз тарихымызда да ... Ел ... ... ... ... ... ... ж.ж Қазақ - өлкелiк комитетiнiң бiрiншi
хатшысы болған ... ... ... ... ... ... ”Сәдуақасовшылдық” тәрiздi көптеген
қолдан жасалған жiктеулерге жол ... Ал ... ... ... ... ... көрсетiп отырған “бiрлiкке апаратын жолдағы
бұрынғы кедергiлердi жойып, жаңа ... ... ... ... ... ... мәселесі стратегияда мықты нарықтық
экономикаға, ... ... ... және ... ... ... және жергiлiктi жерлердегi өкiмет экономикаға араласудың
барлық түрiмен, дән себу, егiн жинау және ... ... ... ... ... ... ... рөл атқаратын нарықтың ... құра ... ... ... ... ... рөл ... Яғни, меншiк құқықтарын рәсiмдеуге, бәсекелес рынок пен монополияға
қарсы ... ... ... ... ... фискальды және
монетарлық саясатты ... ... ... ... ... ... бiлiм ... денсаулық сақтауды дамытуды қамтамасыз етуге
және мықты экономикалық саясат ... ... ... ... база ... ... көзделiп отыр.
“Шетел инвестицияларын тиiсiнше қорғауда және пайданы керi қайтарып алу
мүмкiндiктерi бұрынғысынша назарда бiрiншi кезектегi ... ... ... ... ... бар: ... ... игеру,
инфрақұрылым, коммуникациялар және ақпарат, ... үшiн ... ... ие .Осы ... ... ... өрлеуге ғана емес, әлеуметтiк
салаға да, сондай-ақ Қазақстанның халықаралық қауымдастыққа кiрiгуiне ықпал
етедi. Бұл ... ... ... салалар, оларды дамыту үшiн шетел
капиталымен қатар мемлекеттiң қатаң ... ... ... Бiрақ тiптi
Адам Смиттiң де мойындағанындай, жекеше секторды қызықтырмайтын кейбiр
қоғамдық ... да бар. ... ... және осы ... ... соңғы шара ретiнде мемлекет оны өз мойнына алады.”
Барлық қазақстандықтардың өмiр сүру жағдайларын, денсаулығын, бiлiм мен
мүмкiндiктерiн ... ... ... ... жақсарту маңызды
мәселелердің қатарында.
Мемлекеттiң, бiр жағынан, ауруды ... ... ... ... ... ... ... қадамдары халықтың денсаулығына әсер
ететiн маңызды фактор ... ... ... көрсетiп отыр. Аурулардың
алдын алу дегенiмiз таза су мен кенеулi асты ... ... ... қоршаған ортаны ластайтын және экологиялық зиян
келтiретiн объектiлердi қысқартуды, басқа да ... ... ... ... ... шараларды бiлдiредi.
Салауатты өмiр салтын ынталандыру әрқайсымыздың дене тәрбиесiмен
айналасуымызға, дұрыс ... ... ... мен ... ... тазалық пен санитария шараларын сақтауымызға және т.с.с.
бағытталған.
Экологиялық, санитарлық-эпидемиологиялық қызметтер мен стандарттау
органдары ... ... ... ... ... ... тиiс. Кез ... сапасыз тамақ өнiмдерiн өткiзушiлер мен жасап
шығарушыларға, табиғи ортаны ластаушылардың бәрiне ... және ... ... ... ... ресурстардың, әсiрiсе энергетика ресурстарының орасан
қорына ие. Қазақстан ... ... ... ... он ... ... ... мен газ кен орындары бар. Сонымен қатар Қазақстанда
көмiрдiң, уранның, ... және ... да ... ... мол қоры
бар .
Энергетикалық ресурстарды пайдалану стратегиясы мынадай элементтердi
қамтиды:
Бiрiншiден, Қазақстан елi өз қорларын жедел әрi тиiмдi ... ... ... технологиялар, ноу-хау, iрi капиталдар тарту мақсатымен
басты халықаралық ... ... ұзақ ... ... ... ... бөлiгi – мұнай мен газ экспорты ... ... ... Тәуелсiз экспорт арналары ... ғана ... ... ... болудан және келесi тұтынушыға
баға жөнiнен кiрiптар болудан құтылуын көздейді.
Үшiншiден, отын ресурстарын пайдалану ... ... ... ... ... Қазақстанға, оның әлемдiк отын өндiрушi ретiндегi
рөліне ... ... ... ... ... Қазақстан iшкi
энергетика инфрақұрылымын құру мен ... iшкi ... пен ... ... шешетiн болады.
Ақыр соңында, бесiншiден, бұл стратегия осы ресурстардан түсетiн
келешек ... ... ... ... ... бiр ... көлiк және байланыс саласы бiршама дамыған, ал
ұзақ мерзiмдiк келешекте жан-жақты өсу ... ... тиiс. ... ... жасау, туризм, қызмет жүйесi, жол және күрделi құрылыс
салаларынын ... ... ... ... және ... өнiмнiң өзiндiк
құнындағы көлiк шығасысын кемiтуге жәрдемдесетiн болады.
Телокоммуникациялар нарықтық тетiктер қызметiн ... ... ... ... ... ... асыру арқылы қуаттап отырады.
Телефондар, факстер мен электрондық ... – осы ... ... өмiрлiк маңызды әрi объективтi тұрғыдан қажеттi шарты.
Ақпараттық технологиялар, оның басқа түрлерiмен салыстырғанда, өз
мәнiсi ... ... ... әрi икемдi бола отырып, бизнестi,
экспорттық қызметтi дамытуға және экономиканы ... ... Олар ... ... ... және ... ... отырып, әлемдiк экономикалық байланыстарды нығайтады.
Бүгiнгi таңда Қазақстан Республикасының алдында, ең алдымен, болашақта
әлемнiң ... ... ... ... ... ... тәуелсiз және тиiмдi телокоммуникациялық қызмет ... құру ... ... нарықтық экономика үшiн оңтайлы болатын мемлекеттiк қызмет
басқару құрылымының осы заманғы, тиiмдi жүйесiн ... ... ... ... ... ... құру; ұлттық мүдделердiң сақшысы бола алатын
мемлекет қалыптастыру – халықтың алдында тұрған мiндет.
Үкiмет пен ... ... ... ... ... жетi ... стратегия принциптерi мынаған саяды:
1. Неғұрлым маңызды бiрнеше функцияларды ғана орындауға жұмылған ықшам
әрi кәсiпқой үкiмет.
2. Стратегиялар негiздегi iс-қимыл бағдарламалары ... ... ... ... қойылған мекеме аралық үйлестiру.
4. Министрлердiң өкiлеттiктерi мен жауапкершiлiктерiн, ... және ... ... стратегиялық бақылауды арттыру.
5. Министрлiктердiң iшiнде, орталықтан аймақтарға және мемлекеттен
жекеше секторға қарай ... ... ... Сыбайлас жемқорлыққа қарсы батыл да ымырасыз күрес.
7. Кадрларды жалдау, даярлату және жоғарылату жүйелерiн жақсарту.
Бiздiң басымдықтарымыз өзгерiссiз күйiнде қалады. Бұл – ХХI ... ... ... ... әрi ұзақ ... ұлттық мүдделердi
қамтамасыз етуге бағытталған, ... ... және ... ... ... АҚШ, Еуропалық Одақпен ынтымақтастықты дамыту басым
бағыттар болып қала ... Азия мен Таяу ... ... елдерiмен өзара
iс-қимылға зор маңыз берiледi.
Қазақстанның қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету және ел ... ... ... ... ... ... алдында осы мемлекеттермен
арадағы негiзгi шарттар және келiсiмдердi бұлжытпай ... ... ... бiр ай ... ... қол ... ... мен Ресей арасындағы
шекараны делимитациялау ... ... ... ... зор. ... рет бiз ... стратегиялық әрiптесiмiз Ресеймен заң жүзiнде
ресiмделген мемлекеттiк ... ие ... бiз ... ... ... бойы 14 мың шақырымнан асатын шекараны
толығымен межелеуге қол ... Бұл ... ... құрылыстағы
жоспарларымызды жүзеге асыруға қолайлы жағдай ... ... ... ... стратегиялық тұрғыдан Қазақстанның мүдделерi толығымен ескерiлген
жағдайда Бүкiләлемдiк Сауда ұйымына тезiрек ... ... ... маңызды кепiлi.
Бiз стратегиялық тұрғыдан Қазақстанның мүдделерi толығымен ескерiлген
жағдайда Бүкiләлемдiк Сауда ... ... ... ықыластымыз.
Қазақстан Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына, ТМД, ЕуроАзЭС-тi реформалауға,
БЭК –тi құру жөнiндегi жұмыстарға да ерекше мән ... ... үшiн ... бағыттар бойынша ЕҚЫҰ мен бұрынғысынша iс-
қимыл жасау маңызды болып қала бередi. 2009 жылы осы ... ... ... ... ... барынша жауапкершiлiкпен қараймыз.
Бүгiнгi бастамалар сонымен қатар осы мақсаттарға қол ... ... ... ... ... бар әрi ... ... берiк өңiрлiк держава ретiнде қабылданатынын да
естен шығармағанымыз абзал. Бұл ... ... және ... ... ... ... үшiн қосымша күш жiгер жұмсауымыз керек.
Бiз қаруланбау мен ядролық қарусыздану жолын таңдап ... ... ... ... қауiпсiздiктiк факторына айналдық. Қазақстан
Семей ядролық ... ... өз ... ... ... ... ... бас тартып, күллi дүниеге үлгi көрсеттi.
Қазақстан Еуразия кеңестiгiндегi интеграциялық процестердiң бастамашы
әрi белсендi қатысушысы болды.
Бiздiң елiмiздiң әлемдiк аренадағы есiмi ... ... ... ... ... жөнiндегi кеңестi шақыру туралы ұсынысымен тiкелей астасып
жатыр десек асыра айтқандық ... ... ... ... шараларының
катологын қабылдаған Сыртқы iстер министрлерiнiң Алматыдағы соңғы кездесуi
– мен 1992 жылдың өзiнде БҰҰ Бас Ассамблеясының 47 – ... ... ... iске ... ... ... 1991 жылы әлемдiк қоғамдастықтың iс жүзiнде Қазақстанға қандай ... ... ... келсе, бүгiнгi күнi Қазақстанды әбден танып, құрметтеп
отыр.
Таяуда белгiлi Ресей ғалымы,академик А. Агенбегян атап ... мен ... ... екi ел ... ... жоғары экономикалық даму
қарқынына жетiп отыр»..
II. бөлім. Қоғамдағы демократияландыру процесi.
Қоғамдағы демократияландыру – ұзақ та жауапты процесс
Әлемдiк тарихқа көз ... ... ... сан ... ... жүзеге асты да. Мәселен, ХVII ғасырдағы Американ
Конституциясы ... Ұлы ... ... ... ... ... ... Ал, Қазақстан қоғамындағы демократия ... ... ... бастаған жөн болар. Мәселен, Дала демократиясы,
хандардың сайланумен қатар Қасым ханның қасқа жолы, Есiм ... ескi ... ... ... ”Жетi жарғысы” қазақ даласындағы ... ... емес пе, ... ... ... ... тiрек
еткенiне билер институты да куә болып табылады .
Алайда ... ... ... ... ... жолы ... болды.
Сонау ХV ғасырдағы ұлан ғайыр кең далада көне феодалдық мемлекеттiң
мұрагерi ретiнде қазақ ... ... ... Түрлi тарихи жағдайлардың
пәрменiмен бірнеше ғасырлар ... ... ... ... ... ендi. ... кейiнгi кезеңде Қазақстанның саяси
тарихи ұзақ ... ... ... тарихының қосымшасы болып қана келдi
.Адамзаттық қоғам құру жөнiндегi идея Ресейде тек ... ... ... ... ал шет ... тым кеш ... Дегенмен,
Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов, М.Дулатов және т.б. либерал ... ... ... ұлттық мемлекет құрудың жолдарын, оның келешек
өзiндiк ... ... ... ... ... қатарлы зиялыларды
топтастырған ”Қазақ” газетi кезiнде бұл ... ... ... ... ... ... даму өркендей келе 1916 жылғы ... ... ... ол жаңа ... ... оятуға әкелдi. Оның соңы
патшалық ресейдегi революцияға ұласты.
Ресейде социалистiк революция жеңiп, 1922 ... КСРО ... ... ... ... ... ал 1936 жылдан бастап одақтық
республика ретiнде сол мемлекеттiк құрылымға ендi. Соның ... ... ... ... да халықтары сияқты қазақтар да жетпiс жылдан астам
социалистiк ... ... ұжым ... құру ... бастан
кешiрдi. Бұл тарихи эксперименттiң негiзiн буржуазиялық демократия деп
айдар тағылған, жеке ... ... ... ... ... құрады. Марксизм негiзiн салушылар мемлекетсiз коммунистiк
қоғам құруды ... ... ... да ... ... ... мен азаматтық қоғам қарым-қатынасы жөнiнде сөз ... ... ... ... ... ... ... та, құқықтың
институттардың да болмайтыны белгiлi, олай болса онда құқықтың өзi ... ... ... ... ... ғана ... өкiметсiз деп елестеттi. Үкiмет
жоқ ... ... да ... ... яғни ”халықты басқару”
демократия дегеннiң де мәнi ... да ... ескi ... ... ... ... айта
отырып, адамзаттық қоғам және құқықтық мемлекет ұйымдарын ауызға алмады.
Адамзатты азат ету ақыр ... ... ... ... одан ... ... мен мемлекеттiң бөлiнуiн жоюға, сондай-ақ жеке адам ... өмiр ... ... ... деп ... ... социализм жағдайында, жалпы мүдделердiң кепiлi мен тiлегiн бередi
деп есептелген мемлекет шын ... ... ... ... ... жұтып қояды.
Марксизм-ленинизмнiң утопиялық идеолгиясын жүзеге асыруға тырысу ХХ
ғасырдағы аса ... ... ... ... ... ... бөлiктерiнде
ондаған мемлекеттер социализмдi өзiнiң қоғамдық дамуындағы тарихи ... ... 1936 жылы ... ... ... КСРО
Конституциясында көптеген азаматтық құқық пен еркiндiк жария етiлсе де, iс
жүзiнде оның бәрi ... ... ғана ... КСРО ... жаппай қудалаудың,
қуғын-сүргiннiң бұрын болып көрмеген шарықтау шегiне жетудiң дәл осы
уақытқа ... де ... ... ол ... ... ... да қара ... төндi. Мысалы, қазақстанда әдейi қолдан жасалған 1932-1933 жылдардағы
аштық қазақ халқының тең жартысына жуығын қаусатып кеттi, ал үштен бiрi ... ... ... ... ... Бiртұтас қазақ ұлты бөлшектенiп,
Иран, Ауғаныстан, Тәжiкстан, ... ... ... ... Қытай мен Монғолия жерлерiне шашырап кеттi. Бүгiнде қазақ ... ... ... 44 елiнде тұрады. Олардың өкiлдерi 1992 жылғы
Алматыда өткiзiлген әлем Қазақтарының 1-құрылтайында ғана ... бас ... ... ... ... тәжiрибесi КСРО мен басқа да
социалистiк елдердiң қоғамдық дамудағы өз ... ... ... ... ... ... қоюы тарихи тығырыққа әкелiп
тiрейтiндiгiн айқын ... ... ... ... ... сорып,
отарлық езгiге салып, зорлық – зомбылыққа ұшыратқан, табиғи байлығын шексiз
талапайға салған алып елдегi 1917 жылғы ... ... ... жүйе ғасырымыздың 90-жылдарының ... ... ... ескi ... ... шығуы Шығыс Еуропа мен Балттық
Республикаларын басталып , Орта Азия мен ... ... ... ... ... ... халқының ұлттық өркендеуiндегi көкейкестi
мәселелердi шешудiң шынайы ... туып ... ... сәтте бiз тек
ғана ашық, демократиялық ... ... құра ... ғана, әлемдiк
өркениеттiң, жалпы адамзатың тәжiрибесiне қол арта алғанда ғана сәттi қадам
жасауға болатындығын түсiнiп ... ... аса ... көп ... ... ... қоғамдық өмiрдi демократияландыру қажеттiгiн түсiнуге
негiзделген, әлемдiк ... ... ... ... адам құқығы
ерекше орынға ие. Сөз жүзiнде адамдардың еркiндiгi мен ... ... де, ... ... өз табиғатында қоғамда ... ... ... ... ... да ... ... деп
жарияланбаған еңбекшiлер iс жүзiнде партиялық – мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ынта-ықыласты жойды. Адам
қоғамның идеологиялық диктат пен өмiр ... ... ... ... ... құқығынан мүлде айырылды. Бұл жағдай ең алдымен тұлғаның
демократиялық құқығы мен ... ... ... ... ... ... ... болды.
Құқықтық мемлекет құру мен қоғамды демократияландыру-қайшылықты, ұзақ
та күрдделi процесс. Бұл бiздiң жас ... ... қаз ... да ... ... ... ... демократиялық қоғам
өмiрiне өту қажеттiгiн айқын болған ... ... ... ... ең ... ... келе ... демократиялық
жетiстiктердi қорғаудың механизiмдерiн жасаудың мiндетi туындады. ... ... ... бiр ... –Қазақстан мемлекетiнің егемендiгi
мен тәуелсiздiгi.
Бұл ... ... ... ... реформалау мен
нарықтық экономикаға өту ... ... алып ... ... ... ... ... туғызудың толассыз жолы. Саяси
саладағы басты мақсат – жас егемен мемлекеттi қуатты президенттi республика
етiп қалыптастыру. ... ... ... азаматтардың теңдiгi
барлығының заң ... ... ... ... қай ... ... ... екендiгi әуелден-ақ нақты көрсетiлген,
әрине. Кейбiр ... ... ... ... ... ... ерекше ескерiледi. Мұндай жағдайларға ұлттық
мәдениеттi, тiлдi өркендету, қазақ диаспорасының ...... және ... ... қалпына келтiру, оларды өз ... ... ... ... ... ... орайда басқа елдер деңгейiмен салыстырмалы түрде алғандағы
экономикалық байлыққа қол жеткiзудiң ...... ... ... ... ... мемлекет құру екендiгiн түсiну шарт.
Бұрынғы социализм орнына ... ... ... ... аты ... қажетi шамалы, бұл – кәдiмгi көпті укладты нарықтық ... ... ... ... Мұндай қоғамда әрбiр адамның
алдында ... тең ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк, ұлттық және саяси мүдделерiн жүзеге
асыруға кең жол ашылатындығына сенемiз. Оның ... ... ... ең ... заң халықтың еркi мен салқын қанды ақылы үстемдiк етедi,
ал экономикалық ... ... ... ... ... ғана ... ... мемлекетке Конституцияның аса жоғары мемлекеттік
мәнге ие екендiгi белгiлi.
КСРО өзiнiң 70 жылдық тарихында ұлттардың ... ... ... теңдiгi мен құқығы жөнiнде жар салудан ... ... ... ... заң ережелерi орындалмады. Шынайы демократия
болмағандықтан да заң әрқашан ... ... ... ... оны ... ... кепiлдерi мен құқықтық механизмдерi ... Тек ... ... жағдайында ғана құқықтық мемлекет құрудың шынайы
мүмкiндiгi туып отыр.
Қоғамды демократияландыру оның ... ... ... ... аса ... ... Ол шара барлық азаматтарды ... ... және ... ... ... ... ... белсендi
атсалысуын қажет етедi. Қоғамды демократияландыру дегенiмiз ... оның сан ... ... ... ... жетiлдiре беру
барысындағы ұзаққа созылатын күрделi процесс. Бiздiң жас ... ... сүре ... ... ... ... ... саласында қыруар
жұмыс атқарды. Мұның жарқын дәлелi – бiздiң Ассамблеямыздың құрылуы, оның
жүргiзiп келе ... ... ... ... ... ... ... Конституциясында атап
көрсетiлгендей, Қазақстан Республикасының басты ... ... ... Ал мұндай мемлекеттiң «басты құндылықтары адам, оның өмiрi, еркi
және ... ... және ... Мiне, ... да ... бұл жолдар мемлекеттiк өмiрдiң мәселелерiн неғұрлым
демократиялық әдiстермен шешу болып табылатынын атап көрсетедi.
Саяси өмiрдi ... ...... ... ... ... үшiн, айтарлықтай қайшылықты әрi мүлде жаңа мемлекеттік
мәселе болып табылады. Оның ... ... ... қоғамды
әлдеқашан құрып үлгерген елдердiң тарихи тәжiрибесi бiздiң Республика
бастан ... ... ... кезеңде әрбiр елдiң өзiне тән ... ... ... көрiнiс беретiнiн көрсетiп бердi.
Тәуелсiздiк алғалы берi Қазақстанда да осындай күрделi процестер жүрiп
жатыр. Мұндағы ... 1 – ден, ... ... ... ... КСРО құрамындағы елден бiртiндеп егемен мемiлекетке, халықтың
саясат субъектiсiне ... ... ... ... ... ... ... жүгiнген Қазақстанның дербес нарықтық экономика жолына өтуi белең
алып келедi. Ақырында ... ... ... ... ... демократиялық құқықтық және әлеуметтiк мемлекеттерге
өту басталды.
Әрине, мұндай құбылыстар тек Қазақстанда ғана емес, ... ... ... ... басқа да одақтас республикаларда, сондай-ақ
Ресейдiң өзiнде де орын алуда.
Бiздiң ойымызша, Қазақстан үшiн көрнектi үлгi ... ... ... шын ... ... құқықтық, зайырлы ... ... ... ... ... ... көп партиялық саяси жүйе
шынайы әрекет ететiн, тәуелсiз бұқаралық ақпарат құралдары iс жүзiнде ... ... ... азаматтың құқықтық және саяси мемлекет мәдениет
деңгейi ... ... ... ... тиiс екендiгi еш күмән туғызбаса керек.
Кез келген өркениеттiң, ... ... ... ... және ... қоса
алғанда, демокраия механизмiнiң қалыптасуын салыстыра талдау, Қазақстанда
демократиялық ... ... ... ... ... бар ... ... тарихи тағылым бере алады. Десек те, бұл ... ... ... ... ... ... ... халықтың басым көпшiлiгiн азиялықтар
құрайтындығын ұмытпағанымыз жөн. Менталитетi, дәстүр – ... ... ... ... және ... көрi ... және ... демократияға бару тәжiрибесi әлде қайда ... және ... ... ... не? ... ... Жолдауда
экономикалық реформаларды одан әрi тереңдету, мемлекеттiк құрылымдар, оның
iшiнде алдымен Үкiметтiң жұмыс жүйесiн түбегейлi ... ... ... кең
мемлекеттік мәселелермен қатар саяси реформаларды тереңдете ... да ... ... ... ... өзгерiстерге
тiкелей жол ашатын саяси жүйенi реформалаудың маңызы орасан зор.
Бүгiнгi қазақстандық қоғамдағы ... ... ... болсақ, алдымен Қазақстанда Президенттiк билiк жүйесi орныққанын
атап өтуге тиiспiз. Бiздiң елiмiздiң Конституциясында да осылай делiнген.
Әлемде ... ... ... бар: ... ... ... бiздер үшiн қазiргi жағдайдағы ең ... ... ... ... ... ... ... үшiн таптырмайтын, бiрден –
бiр өзiн ақтай аларлықтай билiк болып табылады. ... ... мен оның сан ... ... ... мәнi бар ... араласуы көппрезидент жағдайларда түрлi тығырықтардан алып шығары
сөссiз.
Екiншiден, бiздiң қазақ қоғамында Батыстағы сияқты ... ... ... ... ... қасы. Жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... те тура
бүгiнгiдей батыстық либералдық құндылықтар жағы кемшiндеу соғып ... ... ... ... ... ... мен
қозғалыстардың өзi де көптеген объективтiк себептерге орай ... ... Бұл ... ... билiк үшiн күрес және күрестiң өркениеттi
формалары хақында болып отыр.
Республика Президентiнiң бастамасымен өз ... ... ... ... Қазақстан – 2030 стратегиялық бағдарламасы, Қазақстан
Президентi Н.Ә. Назарбаев “Елдегi ... iшкi және ... ... ... ... жаңа ... ... демократияландыру,
экономикалық және саяси реформа” атты ... ... ... ... ... турасында: ”Мен бүгiн сiздерге ... арқа ... ... ... ... ... ... де әдiл басқаруға негiзделген жаңаша құрылымдар мен жаңаша тәртiптi
таңдап алуды ұсынамын ” – деп атап көрсеттi . Ал ... ... ... ”Қазақстан- 2030”стратегиялық бағдарламасымен мейлiнше
үндестiк тауып отырғанына күмән жоқ.
Қоғамды ... ... ... ... ... ... ... әр алуандығын, түрлi саяси ... ... ... ... ... адамдардың дiни
нанымдарына жол ашып жандандыра түсудi көздейдi.
Менiң көзқарасым ... ... өмiр ... және ... ... өз ... елдiң Конституциясының талаптарына сай құра
бiлетiн, екiншiден, бүкiл қызметi ... ... ... көп ... ... ... ... азаматтардың тең
құқығы мен бостандығы, прогресс пен әдiлеттiк принциптерiнiң негiзiнде
одан әрi ... ... ... ... мен ... ... құқығы болуы тиiс. Алайда өмiрiмiзде кездесетiн уақытша ... тиек етiп, ... ... ... ... ... ... мен тәсiлдерiне баруға тырысатын ... мен ... ... да бар ... шындық.
Қоғамды демократияландыру ұлттық сана – сезiмдi ... ... ... қала ... тiлiмiздiң, дәстүрiмiздiң, әдет-
ғұрыпымыздың және басқа да салттарымыздың қайта өрлеп, ... iзгi ... ... жаңа ... ... болуы арқасында республикамызда
ұлттық-мәдени орталықтар құрылып, белсене жұмыс iстеп келедi. Этносаралық
қарым-қатынастардың жарасымды ... мен ... ... арта ... ... ... ортақтастығы негiзiнде
әртүрлi ұлт өкiлдерiнiң арасында жаңаша қарым-қатынас түрлерi қалыптасып
келдi.
Ұлы Махатма Ганди: ”Дүниенi өзгерту үшiн ... ... ... ... едi. ... сырт ... орнату қиын емес. Ешкiм де о бастан
демократ, патриот, реформатор, социалист, ... және ... да ... тумайды. Әркiм бiрте-бiрте солай қалыптасады. Олай болса, әрбiр
отбасында, ... ... оқу ... ... мен ... ... жас ... бейбiтшiлiк, жалпыұлттық келiсiм,
Қазақстандық патриотизм рухында тәрбие берудiң маңызы мен рөлiн арта ... деп ... ... ... ... ... өмiрдi демократияландыру,
ынтымақ Қазақстан Республикасының әлемдiк қауымдастықтың лайықты, толық
мүшесi болып енуiнiң басты ... ... ... ... ... ... ... экономикалық деңгейге көтерiлуi, өз өмiрiн
мазмұнды өткiзетiн еркiн адам ... ... ... ... Жалпыұлттық
келiсiм мен әлеуметтiк-саяси тұрақтылық елiмiздiң демократиялық дамуының
қажеттi бағыты.
Ресейдiң, Украинаның, Түркiменстаның Президенттерi жеке ... ... ... арқылы сөйлесу барысында құжаттың негiзгi
қағидаларына өздерiнiң қолдауларын бiлдiрiп, ... ... ... ... атап ... ... Жапониядан, сондай – ақ, ЕҚЫҰ, ДИАҚБ пен НАТО ... ... ... ... және ... ... ... түсiндiрмелерi келiп түстi.
”Елдегi ахуалға Сiз берген бағаны, әсiресе демократиялық реформалардың
кең ... ... ... асыру жөнiндегi сiздiң идеяларыңызды зор
қызығушылықпен оқып ... ... ... Қазақстанның Орталық Азияда
қауiпсiздiктi қамтамасыз етудегi және өңiрлiк ... ... ... елiн ... және ... ... ... қаруларын тарату, Ауғанстандағы ахуал секiлдi жалпы мемлекет
мәселелерiн шешу үшiн, ортақ мақсаттарға қол ... үшiн және ... ... жолында сiздiң елмен ынтымақтастықты күшейтуге әзiр, -
деп хабарлады. Мемлекетiмiздiң басшысына жолдаған ... ... ... Яап де Хооп ... Еуроатлантикалық әрiптестiк кеңеснiң және
бейбiтшiлiк ... ... ... ... НАТО ... ... ... асыру, атап айтқанда, қауiпсiздiк пен
қорғаныс саласында жүзеге асыру жөнiндегi күш-жiгерiне ... бiр ... ... ... маңызды бағдарламаларды ұсынады. ”Осы тұрғыда, деп
атап ... бас ... ... мүше ... НАТО – мен ... iс-қимыл жоспарын дамытуға Қазақстанның әзiрлiгiн құптайды, бұл
жоспарын дамытуға Қазақстанның әзiрлiгiн құптайды.
Мемлекет ... ... Азия ... ... құру ... ... саясатшылары мен сарапшылары арасында барынша үндестiк
туғызады. Ресейдiң ... ... бұл идея ... ... ... пен ... нығайтуға бағытталған деп санайды.
Жолдаудың саяси блогын талдай ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру ” атап ... ... ... ... ... ... стратегиясы
туралы жазуда.
Қытайда дипломатиялық,қоғамдық және ғылыми топтар арасында Мемлекет
басшысының Қазақстан ... ... ... үлкен қызығушылықпен
қабылданды. ”Синьхуа ” агентiгi және ... ... ... ... осы
тақырыпқа тиiстi ақпараттар жариялады.
Оларда ҚР-ның осы ... ... ... ... ... ... ... бiрi ҚХР–мен жан-жақты ынтымақтастықты
дамыту болып табылатыны атап көрсетiлген. ... ... ... ... ... ... ... белсендi, жан-жақты және
теңдестiрiлген сыртқы саяси стратегия жүргiзiп отырғаны атап ... ... ... ... экономиканың жедел дамуы және
қоғамдық тұрақтылықты сақтау елдiң ... және нық ... ... аса ... факторлары және кепiлдiктерi болып табылады дегенi
ақиқат екендiгi сөссiз” деп жазуда.
Қытайдың ... ... ... ... ... ... ... құру бастамасына, сондай-ақ Жолдаудың ... мен ... ... тереңдетуге қатысты
қағодаларын ... ... ... отыр.
Түркияның қоғамдық саяси топтарына Президенттiң Қазақстан халқына
Жолдауы айтарлықтай оң ... ... ... түрiк газеттерi ”Заман ”,
”Йени чаг”және ... ... ... ... ... ... ... Азия
мемлекеттерiнiң одағын құру бастамасы кең үндестiк туғызды. ... ”Н. ... ... ... саясатшы болып табылады ” деп
атап көрсетуде.
Түркия ¦жетекшiлерiнiң үн ... атап ... жөн, ол ... ... беттерiнде топтастырылып берiлдi. ... ... ... ... ... басшысының ОАМО құру жөнiндегi
бастамасына қызу ... ... ... одақтағы Түркияның мүмкiн
болатын рөлi туралы айта келiп, қоғамдық – саяси ... ... ... ... ... қате саясатынан әлдеқашан бас тартқанын” атап
өтуде. ”Одақты өзара мүдделерi ескере ... ... тең ... ... ... ... жөн ... корпорациясының вице-презиленттi М.Такашиманың пiкiрiнше,
Мемлекет басшысының жолдауы ”Қазақстанның ... ... ... елiн ... ... ... Жолдау қағидаларын iске асыру Қазақстанда саяси
реформаларды тереңдетуге ... етiп ... ... ... бүкiл
Орталық Азия өңiрiнде демократияны дамытуға серпiн бередi, деп санайды. Осы
тұрғыда ол ... ... ... Азия ... ... ... бастамасын құптау бiлдiрдi. ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... жетiлдiруде, алқа билер институтын енгiзуде, жазаны өтеу
орындарының мониторингiн одан әрi ... ... ... ... да
жәрдемдесетiнiн мәлiмдедi. Сонымен бiрге ынтымақтастықтың бiрқатар жаңа
салалары: дiни және ... ... ... ... ... ... ... қарағанда Қазақстаның бұл салаларда
жинақтаған үлкен оң тәжiрибесi ЕҚЫҰ - ның ... ... үлгi ... өңiрiмiз халықаралық геосаяси қатынастар жүйесiнде маңызды
орын алады деген сiздiң бағаңызбен келiсемiн, - деп ... ... ... ... ... Президентi Сапармұрат Ниязов.
Осы тұрғыда Орталық Азия мемлекеттерiнiң ... ... әрi ... ... өзектi сипат бар ... ... ... ... қырлары бойынша диалог ... ... бұл ... ... ... ... ... және басқа
салаларда тиiмдi ... ... ... ... Bank директорлар басқармасының мүшесi Тессен ... ... ... өз ... бөлiстi. “Өз ... ... ... ... ... ... ... атап көрсеттi. Deutsche Bank пен ... ... ... ... ... арқасында
бiз қаржы секторындағы ... ... мен ... ... - деп ... ол.
Одан әрi Тессен фон Хайдарбек “ Жолдауда белгiленген ... ... және ... ... ... ... ... Олардың кейбiреулерi бiз мүшесi ... және ... ... ... ... ... ... мемлекет мәжiлiстерiнде талқылаған болатын.”, деп атап ... ... ... ... ... ... ... маңызды деп
бiлемiн, ол қаржы секторы үшiн инвестициялық ... ... және ... ... ... ... арттыруға жеткiзедi.”, деп атап ... ... ... фон Хайдарбек Deutsche Bank Қазақстанның
одан әрi ... өз ... ... әзiр екенiн бiлдiрдi.
“Молодежь Эстонии” атты ... орыс тiлдi ... ... ... ... атты ... ... жариялады .
Президент Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауына келiп
түскен шетелдiк Үнқосулар халықаралық қауымдастықтың осы ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет
басшысының Орталық Азия мемлекет одағына кіру ... ... ... ... ... ... ... халықаралық және үкiметтiк емес ұйымдардың Жолдауға
баға беруiнiң негiзгi өзегi ... ... ... ... ... ... саладағы мәлiмделген кең ауқымды
қадамдарды қуаттау, сондай-ақ демократиямен азаматтық ... ... ... ... ... ... қозғаушы күшi -өнеркәсiп ,оған 30 млрд.доллар
сомасында ... шет ... ... жұмсалуда. Сыртқы сауда көлемi 33
млрд.долларды құрады . Оның негiзгi сауда әрiптестерi Еуропадалық одақ ,
Ресей , ... және ... ... ... Экономикалық саладан басқа
Президент Нұрсұлтан ... ... ... ... және ... ... бiлiм беру, тұрғын үймен
қамтамасыз ету саласындағы ... ... және ... тұрмыс
деңгеиiн орнықтырудың маңыздылығын атап көрсеттi.
“....Президент ... ... ... ... ... батыс демократиясының ... және ... ... және ... саналуандылығымен белгiлi Шығыс
Азия ... озық ... ... ... ... нық қолдау бiлдiрдi.Қазақстан ... , ... ... ... қол жеткiзген табыстар бұрын ... ... ... бұл ... бүгiнде барынша жоғары қарқынмен
ойдағыдай дамып ... ... ... деп атап ... ... ... атты қоғамдық-саяси газет.
“..Өзiнiң халыққа Жолдауында ... ... ... ... даму ... ... ... қарай экономиканы ... ету ... ... ... ... атап көрсеттi” - деп жазады ...... ... ... ”Бакинский рабочий” газетi Президенттiң Қазақстан
халқына ... ... ... ... ... ... онда
”Тәуелсiздiк жылдары елде табысты жұмыс iстеп тұрған ... ... ” деп атап ... . ... түбегейлi реформалауға арқа сүйеп
отырып, Қазақстан басшылығы қысқа мерзiмде нарық ... ... ... ... жасай бiлдi. Бұған қоса ... ... ... қаржы жүйесiнiң алдыңғы қатарлы ... де ... ... ТМД ... арасында бiрiншi болып тұрақты ... ... ... ... ету, қолайсыз сыртқы ... ... үшiн ... қор ... ... әрi газет былай деп ... ... ... дүние жүзiнде
халықаралық қауымдастыққа ... ... бар ... ... ... ... халқы бұл мемлекеттік мәртебенi құрмет тұтады және
осы ... ... өз ... ... ... үшiн қосымша күш жiгер
жұмсауда”.
Президент Жолдауы Грузияда кеңiнен талқылануда ”Вечерный ... ”2005 ... ... ... ... жылға талдау жасалған
Қазақстан басшысы Бүкiләлемдiк банктiң ... ... ел ... ... ... бар ... тобына қосылғанын атап көрсеткен ”
деп жазды.
Нұрсұлтан Назарбаевтың Орталық Азия мемлекеттерiнiң одағын құру туралы
бастамасы ресейлiктердiң ... ... ... ... ... ... ... атап өткендей , мұндай қадам әбден заңды. Қазақстан
посткеңестiк барлық интеграциялық ... ... ... ... ... ... табылады. Григорий Рапотаның пiкiрiне қарағанда
,азиялық мемлекеттердiң өңiрлiк одағы қазiргi бар ... ... ... ... оң әсер ... Азия және ... ... директоры Михаил Мейер Азия
елдерi халықтарының альянсын негiзiнде тiлдер мен ... ... ... ... ... ... да ... қауымдастық деп
санайды. Мұндай одақ Қазақстанның өңірдегі және ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге Шығыстың проблемаларын
шешуге көмектеседі ... ... ... ... ... деп ... жаңа ... іске асыру және нақты нәтижелері
тұрғысынан әлде қайда тиімді ... ... ... бұрынғы кезде
еуразиялық одақ қалай ... ... бұл да кең ... ... берер. Осы жылдары біз еліміздің ... ... ... ... деген айқын қағидатын ескере отырып, демократияландыру бағытында
алға жылжыдық. Бұл өзін өзі ... ... ... ... ... Тэтчердің «... мен мүмкіндігі әрі тәжірибесі жоқ кез ... ... ... ... немесе азиялық емес ел болсын ешбір проблемаларға ұшыраспай ... ... ... ... ... ... деген сөздерін еске
түсірген орынды. Басқа елдердің тәжірибесі көрсетіп отырғандай, демократия
дегеніміз қоғамның ... ... ... ... ... ұзақ ... ... ғасырлар бойы қалыптасқан либералдық дәстүрлері бар,
алайда олар ... ... әлі де жете ... жоқ. Біз ... жоқтан
бастаған едік қой және демократияның өзі – ... ... мен ... ... ... ... жөн. Осы пікірлер құрметтеуге лайық
деп санаймын. Біздің шығыс даналығы, сабырлылығы мен сақтығы ... ... ... Саяси реформалардың жалпыұлттық бағдарламасы.
Біздің ортақ жетістіктеріміз саяси жүйені одан әрі жаңарту ... ... ... ... және көп бағытты жұмысқа көшуімізге
мүмкіндік беріліп отыр. Мен ... ... ...... ... ... ұсынып отырмын. Бұл бағдарлама мемлекеттік, саяси
және қоғамдық институттарды реформалауға бірыңғай әрі біртұтас ... ... ... ... ... Қазақстанды батыс демократиясының
дәстүрлері мен қағидаттарына және ... ... ... ... ... ... ... және көпдінді халқымыздың
дәстүрлеріне сәйкес одан әрі ... ... ... ... бүкіл қоғамның үндесуі негізінде ғана жүзеге
асырылуға тиіс ... ... 2005 жыл ... ... реформаларды белсенді
түрде алға бастыру мен ... ... ... жылы ... ... Бұл ... Қазақстанның барлық азаматтары, көрнекті тұлғалар,
қоғамдық пікірдің көшбасшылары, ел дегдарлары ... тиіс деп ... өзі оған ... ашық әрі ... ... ... ... демократия елдері мен серпінді дамып келе жатқан ... ... ... ... ... және ... мемлекеттерінен
сыртқы сарапшы мамандар, сондай-ақ ... ... ... үшін ... ... жоққа шығара алмаймын. Саяси
реформалардың жалпыұлттық бағдарламасының ... ... және ... ... ... ... ... жүктеймін. Бұл комиссия осы Жолдауда өзім баяндаған ... ... ... ... ... және ... нәтижелері бойынша Жалпыұлттық ... ... ... ... реформалардың жалпыұлттық бағдарламасын жүзеге ... ... және ... ... ... ... реформалар пакетінің түпкілікті қабылдау және күшіне
енгізу жөніндегі ... ... ... ең ... ... ... ... барынша ... ... ... ... ... қоғамның негізгі міндеттеріне сәйкес
келетіні танылып отыр. Егер атына сын айтылып ... оның ... ... ... жүр. ... әлемде демократия мен заңды сақтау
ажырағысыз болып танылады. Халқымыз қабылдаған ел Конституциясы ... ... ... ... ... ... қос ... Парламент - еліміздің заң
шығарушы билігі. Конституция оған ел бюджетін бекіту мен оның ... ... ... Парламент көпшілік дауыспен Премьер-Министрдің,
Ұлттық банк ... ... ... береді, Үкіметке
сенімсіздік білдіруге, оны орнынан түсіру қажеттілігін ... ... кез ... министрді қызметінен босатуды талап ете алады.
Парламентте саяси партиялардың фракциялары ... ... ... ... өзгерістер енгізу құқығына ие. Үкімет мүшелері Парламент
палаталары алдында тұрақты есеп беріп отырады. Сенат Жоғары сот ... Бас ... мен ҰҚК ... ... ... береді.
Біздің елімізде Президент, Парламент депутаттары мен ... ... ... еркін және жасырын дауыс беру ... ... ... Есеп ... ... маңызды мемлекеттік органдар тең
негізде Президент, Мәжіліс және Сенат құрады. Орталық ... ... ... ... басшысының ұсынысы бойынша Мәжіліс ... ... әрі ... ... ... ... ... жағдайда әңгіме
Конституцияда берілген құқықтарды анық пайдалану жайында болуға тиіс.
Сондай-ақ заңдардың ... ... ... ... болуға тиіс.
Атқарушы билік реформасындағы. ... ... ... және ... алдағы
келешегін ескере келе,
- билікті одан әрі орталықсыздандыру;
- мемлекеттік басқару жүйесін ... мен оның ... ... атқарушы билікті реформалауды одан әрі ... ... ... ... ... ... орталықсыздандыру бағытында белгілі қадамдар
жасадық, әкімдердің сайланбалылығын енгізуге қажетті жағдай туғыздық. Біз
биылғы ... ... ... ... және ... ... ... тәжірибелік сайлауларын өткіземіз және кезең-кезеңімен ауылдық
округтер, ... елді ... ... ... қолға алып, 2007 жылы оны
аяқтаймыз. ... бір ... ... ... ... ... ... жүйесін айқындайтын, мемлекеттік басқару
деңгейлері арасындағы өкілеттіктерді шектеу ... ... ... ... Парламенттің қарауына енгізуі керек.
Сонымен қатар Үкімет Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқарудың дамуын
қолдау жөнінде Мемлекеттік бағдарлама әзірлеуге тиіс. ... ... ... ... ... ... ... енгізуге болады. Атқарушы
билік қызметінің ашықтығы ережеге айналуы керек. Қазір ... ... ... ... есеп беруде. Бұл дұрыс. Олар ... ... ... ... және ... ... ... пікір алмасулар мен ұсыныстар жасауға мүмкіндік туғызады. Бұл –
атқарушы органдардың халықтың ... ... мен ... қол ... ... мемлекеттік басқару процесіне кеңінен
тартудың бірден-бір жолы. Мұндай кездесулер қоғамдық-саяси өмірдің бұлжымас
ережесіне ... ... ... реформаларды одан әрі тереңдете беру
қажет. Бұрынғы көнерген және ырыққа ... ... ... ... ... сүйене отырып, азаматтарымыз мүддесі үшін осы заманғы
қоғамдық-саяси процестерді серпінді ... ... ... ... аяқтауымыз керек. Алқалы орган ретінде ... ... ... және ... ... мүшесі-министрдің дербес жауапкершілігін
арттыру қажет. Үкімет жеке өзі үшін және ... ... ... ... ... ... Оның еліміз Конституциясы өзіне берген құқықтар мен
өкілеттіктерді толығымен пайдалануы ... ... ... бір ... беру ... ... ... деңгейінің
қолындағы басы артық мемлекеттік функциялардың ... ... ... ... ... ... пәрменді әрі ең бастысы құрамы жағынан «аз
да болса саз» ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік органдар тарапынан азаматтар мен ұйымдарға көрсетілетін
қызметтердің сапасын жақсарту мен мерзімін ... үшін ... ... ... ... ... қызметті жетілдіру
жөніндегі шаралар кешенін іске асыру – атқарушы билікті реформалаудың кілті
болмақ. Бұл үшін:
- мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік аппараттың кәсіби деңгейін оңтайландыру қажет.
Оған негіз бар. Қазақстанда қазірдің өзінде «Мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... ... негізде
компьютерлік тестілеу арқылы жүзеге асырылады. Жылына мың жарымнан астам
адам білім алатын ... ... ... ... ... ... ... жалпы реттеушілік функциялар мен ... ... ... ... Оның құрылымы мемлекеттік саясат басымдықтарына сәйкес
түзілуге тиіс болса, министрліктер – ... ... ... ... функционалдық бөлініс негізінде жасақталуға тиіс. ... ... ... ... мен сапасын бағалаудың бірыңғай
жүйесін әзірлеуді ... ... ... ... ... ... ... шенеуніктің қызметін бағалаудың стандарты атқарылған
жұмысының тиімділігі болуға тиіс. Тұрғындарға қызмет ... ... ... ... ... ... тұрғындарға қызмет көрсету
орталықтарын құру, мемлекеттік қызметшілер үшін (ИСО) сапа ... ... ... қазіргідей жалақыға қосылып кететін үстемақыға
айналдырмай, таңдаулыларға ғана беру; ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз ету керек. Биліктің заңшығарушы тармағының
саяси ... ... ... ... ... саяси жаңару процесі, ең
әуелі, биліктің заңшығарушы тармағының саяси беделін күшейтуді талап етеді.
Мұны қолданылып жүрген Конституцияның шеңберінде ... жөн және ... ... ... ... әлі де толық пайдаланылып жүрген жоқ.
Орталық сайлау комиссиясын, Конституциялық кеңесті және Есеп ... ... қос ... рөлін арттырудың қажеттігін де
талқылау керек. Парламенттік көпшілік негізінде Үкімет құрамын жасақтаудың
тетіктері мен ... сала ... ... ... талқылау мәселелері де егжей-тегжейлі ... ... ... шешу ... ... атқарушы билік
органдарына деген ықпалы мен бақылауын жаңа ... ... ... ... ... ... де ... қажет. Бұл
мемлекеттік билік жүйесін орталықсыздандыру, жергілікті ... ... ... ... жолындағы маңызды қадам болады. Сот ... ... ... ... ... Біз демократиялық қоғамдастықтағы
жалпыға ортақ стандарттарға ... ... кең ... сот ... қарсаңында тұрмыз. Сот жүйесін жетілдіру жөніндегі ұсыныстар
әзірлеу үшін және қоғамның қажеттіліктеріне сай ... ... ... ... үшін Комиссия құрылып отыр. Біздің алдағы уақытта мынадай
мәселелермен:
- сот ... ... оның ... ... сот
актілерінің тұрақтылығы мен уақтылы орындалуын қамтамасыз ету;
- сот жүргізу ... және сот ... ... ... ... ... кепілдіктерді күшейту;
-сот корпусының тәуелсіздігін қамтамасыз ету заң шеңберіндегі әділетті
шешімнің кепіліне айналуға тиіс; ... ... ...... ... сот ... 21 ... шаруашылық, инвестициялық және
сауда проблемаларына сәйкес ... ... ... қылмыстық сот жүргізу мен сот шешімдері шеңберінде адвокаттардың рөлін
арттыруды қамтамасыз ... ... сот ... ... алқа ... соты институтын енгізу
қажет. Осы мақсатта 2005 жылы «Алқа билер туралы» заң ... ... мен ... ... ... ... ... және алқа билер
сотын енгізу мәселелері жөнінде ... да ... ... ... толықтырулар енгізуге тиіс;
- сот рәсімдерінің ашықтығы мен ... ... ... ... шұғылдануымыз қажет.
Соттардың тәуелсіздігі және әділеттілігі жөніндегі мәселеге арнайы назар
аударғым келеді. Біз соттардың жалақысын көтердік, сөйтіп олар ... ең ... ... қызметшілерге айналды. Біз ... ... ... қоса есептегенде, оларға берілетін барлық
әлеуметтік кепілдіктер пакеті жайында да ... жөн. ... ... және ... ... ... қажырлы да адал
еңбектерінің өтеуі деп қана емес, жемқорлықтан сақтандыратын өтімді ... ... ... жөн. ... арасындағы парақорлықты адамгершілік
тұрғыдан алғанда абыройсыздық деп бағалап ... мұны ... ... ... етуіміз керек. Судья өз қызмет орнын қадірлеуге тиіс және заңды
немесе кәсіби этиканы бұзған ... ... ... ... болу
құқығынан ғана емес, барлық әлеуметтік кепілдіктерден де айырылатынын білуі
керек. Мұның бәрі де ... ... ... ... ... ... бірақ
ол өзін ақтайды. «Арзан сот төрелігі тым қымбатқа ... ... ... ... ... ... ... туралы.Сайлау заңнамасын одан әрі
жетілдіру ... де ... ... ... ... комиссиясына сайлау
процесіндегі құқықтық қамтамасыз етудегі ... ... ... ... 2005 жыл ішінде Орталық сайлау комиссиясы халықаралық
стандарттар мен қоғамымыздың даму ... ... сай ... ... ... ... ... жөнінде тиісті ұсыныстар әзірлеп,
енгізуге тиіс. Мен тек осындай тұрғыда ғана барлық азаматтардың еркін ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыруға болады деп білемін. Азаматтық қоғам институттарын дамыту туралы.
Ең бастысы – Қазақстан азаматтарының ... мен ... ... ... мен ... ... ... одан әрі дамыта беру. Бізде қазірдің ... ... база бар. ... мен ... ... ... мен
бостандықтары жүйесін одан әрі жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ендігі жерде нақтылы іс-
қимыл қажет. Сөз бостандығы – Қазақстанның ... ... ... ... бірі. Тәуелсіз Қазақстанда саяси себептер бойынша
сотталған адамдар жоқ. Сөз бостандығын, ақпарат алу мен ... ... ... ... ... және ... да шарттар алдағы уақытта да
дәйекті түрде жасалады әрі қорғалатын болады. ... ... сөз ... ... шығушылыққа қатаң тосқауыл қойылуы шарт. ... пен ... ... ... ... Қазақстан кеңестен кейінгі
кеңістікте алғашқылардың бірі болып жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... Жазаланған шенеуніктер де аз емес. Көп
іс тындырылды. Соған қарамастан, біз осы ... ... ... ... ... сүйеніп біздің жұмысымызға баға беретін
халықаралық ұйымдармен тиісінше жұмыс ... ... ... Қазақстан біздің
өңірде ғана емес, басқа да жерлерде кейінгі кезекке ығысып кетпегенін толық
сеніммен айта аламын. Алайда өтпелі ... ... ... тән шығасысы
да болмай қалмайды. Уақыт өтті, ахуал өзгерді, ендігі жерде заңнама ізерлей
талдау мен жетілдіруді талап етіп ... ... ... ... ... немесе еріктен тыс тиісті жағдай туғызатын заңға ... ... ... ... тиіс. Бизнесті мемлекеттік қызметтен
түбегейлі бөліп тастау керек. Акционерлік қоғамдардың, олардың ... ... іш ... ... ... банк ... ... беруші органдардың көптігін, заңды айналып өту ... ... ... және тағы ... ... түбірімен
отап тастайтын уақыт келді. Бұл үшін не ... ... Бір ... ғана ... ... ... ... есептік нөмірі,
жүргізуші куәлігі және т.б. құжаттар ала алатын, «жалғыз ... ... ... ... ... ... құру. Тәжірибе ретінде
биыл Астана мен Алматыға осыны ... көру ... ... мен ... ... күрт ... «Қазақстан Республикасындағы акционерлік қоғамдар туралы» заңға
тиісті өзгертулерді қабылдау.
4. Мемлекеттік қызметші өз ... ... ... ... ... ... жария етуге тиіс.
5. Мемлекеттік қызметшінің жеке ... ... ... ... ... ... салатын Ар-ұждан кодексін әзірлеу
керек.
6. Тәртіптік кеңестерді ... ... ... ... ... ... ... бюджетке ауыстыру және оларды заңгер мамандармен
нығайту ... Оған ал ... ... жақындаған шенеуніктерді
орналастырумен шұғылдану әсте ... жоқ. ... ... ... және Ар-ұждан Кодексін орындауын қадағалауға тиіс.
7. Пара алушыларды ғана емес, пара берушілерді де жазалау керек.
Бизнестегі жалақы деңгейіне жақындата ... ... ... ... ... Мен ... ... құрылымдар мен лауазымды
тұлғалардың іс-қимылын реттеу туралы жиі айтып келемін. Экономикалық және
сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... ... ... әрі ... тиіс. Оны Президенттің тікелей бағынысына көшірген ... ... ... бойынша нақты ұсыныстар енгізу мен оның орындалуын ... ... ... ... ... қызметшілерді жемқор етіп
көрсетіп, жөн-жосықсыз айыптауларды тыйып тастайтын кез де жетті. Егер бұл
көпе-көрінеу жала ... онда мұны ... ... сот арқылы
дәлелдеуі керек. Егер олай болмаған жағдайда, дабыл тексерілуі тиіс. Мен
сіздерге ... ... ... ... ... бердім. Аталған
барлық мәселелерді қолданылып жүрген ... ... ... әбден болады. Менің бастаған реформалардың талқылануы, және оны
оппозицияның да ... ... ... бұдан былайғы саяси
құрылымының түрлі нұсқаларының да қарастырылып жатқанын біз білеміз. ... ел мен ... ... ... ... онда оппозицияның пікірін де
құрметтеу керек. Мен 2005-2007 ... алға ... ... аяқтауды
ұсынамын. Сол кезде әрі қарай қалай жылжуымыздың керектігі айқындалады. Мен
Конституцияның ...... ... ... кәміл сенемін.
Ойланбай жасалған өзгерістер ел ... ... ... қандай да бір ережелеріне түзетулер енгізуді ұсынбас бұрын,
қолымыздағы нұсқасын зейін қоя зерделегеніміз жөн. ... бас ... ... ... ... ... ... үлкен тобына
мен зор ризашылығымды білдіремін. Олар ... ... ... ... ... ету жайында өтініш жасады. Ата заңға ... ... Бұл ... басты мәселесі – халқымыз президенттік
басқарудың қазіргі жүйесін бұдан ... да ... ма әлде ... ... ... партиялардың билік жүргізуін қалай ма? Нақ сол себепті мен төл
Конституциямыздың мүмкіндіктері жайында мен тағы да қайталап ... ... ... ... халықтың өзінің еркі деп ойлаймын. Уақыты жеткенде,
біз азаматтарымызға бұл жөнінде сауал салатын боламыз. Сөйтіп, біз ... ... ... ... ... ... боламыз. Біздің сыртқы
саясаттағы басымдықтарымыз. Біздің ... ... ... ... ХХІ ... ... ... тұруға қабілетті әрі ұзақ мерзімді
ұлттық мүдделерді қамтамасыз етуге ... ... ... ... сыртқы саясат. Ресей, Қытай, АҚШ, Еуропалық ... ... ... ... ... қала береді. Азия мен Таяу
Шығыстың негізгі ... ... ... зор ... ... ... ... ету және ел ішіндегі реформаларға
қолайлы жағдай ... ... ... ... осы ... ... ... және келісімдерді бұлжытпай жүзеге асыру міндеті
тұр. Осыдан бір ай бұрын ... қол ... ... мен ... ... делимитациялау туралы шарттың тарихи ... ... ... рет біз ... ... ... ... заң
жүзінде ресімделген мемлекеттік шекараға ие болдық. Осылайша біз ... ... бойы 14 мың ... ... ... ... межелеуге
қол жеткіздік. Бұл біздің мемлекеттік құрылыстағы жоспарларымызды жүзеге
асыруға қолайлы жағдай ... ... ... ... ... ... тұрғыдан Қазақстанның мүдделері ... ... ... ... ... ... кіруге ықыластымыз.
Қазақстан Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына, ТМД, ЕурАзЭқ-ті реформалауға, БЭК-
ті құру ... ... да ... мән ... ... ... ... бағыттар бойынша ЕҚЫҰ-мен бұрынғысынша іс-қимыл жасау маңызды болып
қала береді. 2009 жылы осы ... ... ... ... ... ... жауапкершілікпен қараймыз. Бүгінгі бастамалар сонымен
қатар осы ... қол ... ... ... ... ... бар әрі халықаралық қоғамдастықтағы тұғыры берік өңірлік
держава ретінде қабылданатынын да естен шығармағанымыз ... Бұл ... және ... ... ... беделін нығайту үшін қосымша
күш-жігер жұмсауымыз керек. Бізді бүгін не алаңдатып отыр? Мен ... ... ... және ... ... ... ... кедергі
болуы ықтимал. ХХІ - ғасырдың ... ... ... жүрген объективті
қатерлеріне сіздердің назарларыңызды арнайы аударғым ... Бұл ... ... жатқан жоқ. Біздің еліміздің бейбіт ... мен ... және ... ... ... ... Біріншіден,
осы өңірде тұрақсыздық пен діни экстремизм етек жая бастады. Екіншіден,
географиялық орналасуы жағынан алғанда Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... да біз осы проблемаларды шешу
үшін барлық мүдделі мемлекеттермен және ... ... ... ... боламыз. ХХІ ғасыр қатерлерінің ішінде халықаралық
лаңкестік ерекше орын алып ... ... ... ... ... 40
халықаралық ұйымдар басшыларының қатысуымен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің
Лаңкестікке ... ... ... отырысы өтті. Осы халықаралық
зұлматқа қарсы күрес жүргізу үшін ... ... ... ... ... Біз ... лаңкестікке қарсы коалицияға және Ирактағы
жағдайды ... ... ... ... нақ осындай
ұстанымдар тұрғысынан пайымдаймыз. Осы тұрғыда еліміздің өз ... ... ... жасалып жатыр. Жоғарғы Сот төрт лаңкестік ұйымды заңсыз
деп жариялады. ... ... ... ... ... ... ... Лаңкестіктің ушығуы жағдайында біз өңірдегі барлық мемлекеттер
мен мүдделі елдердің іс-қимылы мен белсенділігін үйлестіруді ... ... ... ... қадамдар жасауға әзірміз. Өңірдегі жағдай туралы.
15 ғасырдың соңына дейін Орталық Азия әлемдік экономиканың маңызды ... ... ... ... Шығыс пен Батысты жалғастырып келді. Халықтар
аумақтар мен ұлттарға бөлінген жоқ. Жібек жолының ... ... ... ... шет аймаққа айналдырды. Тәуелсіздік алғанымыздан кейін соңғы
500 жылда алғаш рет ... ... ... ... үшін ... ... ие ... Біз өзіміздің транзиттік мүмкіндіктерімізді
нығайтып келеміз, әлемдік нарыққа бағалы тауарлар – ... газ, кен, ... ... ... ... ... ... Қазірдің өзінде көне
Жібек жолының бойымен өтетін ХХІ ғасырдың жаңа мұнай-газ ... ... ... ... ... бастады. Біз Азия «жолбарыстары»
мен Еуропалық Одақ табыстарының сырына қаныға бастадық. Келесі бір ... ... ... ... ... ... ... арасындағы
халықаралық жауығу мен қақтығыстар да тоқтаған емес. Жаһандық экономикада
ірі нарықтардың маңызы да үлкен. Біз, сонымен қатар, ұлы ... ... ... ... ие болу ... ... де ... Осы жаһандық геоэкономикалық проблемаларға қатысты ... ... ... ... ... ... ... тұр: бірі – әлемдік
экономиканың мәңгілік шикізаттық қоржыны болып қалу, екіншісі тағы ... ... күту ... ... Азияның барынша интеграциялануына
қарай қадам жасау. Мен осының соңғысын ... ... ... - біздің өңіріміздің тұрақтылығына, ... және ... ... ... жол. Тек ... ғана біздің өңірді әлем құрметтейтін болады. Тек ... ғана ... ... ... ... пен ... қарсы пәрменді
күрес жүргізетін боламыз. Мұндай ... ... ... ... ... сүріп жатқан қарапайым адамдардың мүдделеріне толық сай келеді. ... Азия ... ... ... ... Қазақстан, Өзбекстан,
Қырғызстан арасында жасалған мәңгілік достық туралы шарт ... ... ... негіз бола алады. Мен өңіріміздегі басқа да елдерді де ... ... жоқ. ... ... мүдделеріміз де, мәдени-тарихи
тамырымыз да, тіліміз, дініміз де, экологиялық проблемаларымыз да, ... ... ... де ... ... Одақтың сәулетшілерінің
өздері де осындай алғышарттарды армандаған да болар. Біз тығыз экономикалық
интеграцияға көшуіміз және ... ... пен ... ... қарай
ілгерлеуіміз керек. Біз осылай ... ғана ... ... ... аңсаған арғы ұлы бабаларымызға лайық бола аламыз. Алайда ... ... ... ... ... ... осы бірліктен қорқып,
өңірді әкімшілік-ұлттық аумақтарға ... ... еді. Ол ... ... да, билей бер» ... ... ... ... Қазір бізге келесі
ұрпақтарымыз үшін өңіріміздегі теңқұқылы халықтар жүруге тиіс жаңа ... сәт ... ... ... Қазақстанымыз ... ... ... сене ... ... көрінеді. Ал
оларға ілесе алмай, ... ... әзір қол ... ... аумақтагы кешегі кеңестік рес-публикалардан күдер
үзушіліктің жөні жоқ сёкілді. Т.Карл мен Ф.Шмиттер кейбір әріптестері ... ... ... ... және ... да... ... (бұл аталмыш
ға-лымдардың өз тіркесі), яғни бұрынғы кеңестік мүсылман республикаларын да
аттап өтпейді. Екі ... ... ... ... ... ... көгеріп-көркейіп жатыр", дейтін үзілді-кесілді
тұжырыммен де, ... ... ... ... ... отырған тартыстар
мен дәрменсіз саясаттың салдарынан ерте ме, кеш пе, ... ... ... дейтін үзілді-кесілді болжаммен де келісе қоймайды. Бүгінгі
транзитологияның аузынан түспей жүрген "будан режим-дер" мен "электорализм"
қисындары бір кезде ... ... ... ... да ... елдердің бәрібір демократияға өтпей қалмағанын тілге тиек етеді.
Карл мен Шмиттер авторитаризм мен ... кол үзу ... ... ... ... шыға ... ... шыға алмайды
дейтін бал ашушылық пен жоғарыдан басталған реформалардан гөрі ... ... ... ... ... ... да қайта қарайтын
түстары аз емес деп біледі. Олар авторитаризмге оралу қаупін тым ... бар ... ... ... ... автократияның
бүрынғы түріне оралуға Сербиядан басқа, демо-кратиялык ынтымактасуға
үмтылудан ... ... ... баска нақты кадам жасаған бір де
бір ел жоқ екендігіне назар аударды. Ал ... ... ... ... реформаны бас-тамас бұрын әрқайсысының өз ішінде
келісім-шартқа отырмағандығын этностық және ... ... ... ... ... олар бір емес,
бірнеше (тәуелсіздік, саяси-экономикалық, әлеуметтік) ... ... ... ... әзір ... ... ... қоймайды дейтін
түқыртпа түжырымға да мойын үсынбайды. Қаайта ондай "көп өлшемді" реформа
аталмыш ... ... ... ... ... деп ... да, тәуелсіздік алған үлттар өтпелі кезеңнің кейбір ... ... ... Демократия аңсағандар экономикалық
реформалардың акауларына ... ... ... ... ... мезі ... халық таптык жіктелістің сокпағымен кетуден
бас тартты. Саяси қуғын-сүргін зардаптарын көп тарткдн қоғам ... ... ... Қысқасы, демократияның жолы кешегі кеңес
кеңістігі үшін де, ... ... ... ... ... енді ... қалғандарға атымен үқсамайтындай, тым күрделі, тым киын, тіпті
кауіпті болып шыққан жоқ. ... ... ... ... да ... ... жолдан басқа жол жоқ болып ш ы қты.
Менталитет ұғымын абсолюттендіруге, әсіресе, еуроцентристік ... ... ... Әуелде үлттық дамудың экономикалық тетігі болып
отырған капитализм мен ... ... тек ... ... ғана
тән деп есептелінгенді. Кейін Бжыс христиандық қоғамына тән делінді.
Алайда, ол ... ... ... ... ... ... ... кеңіс-тігіне кеңінен қанат жайып отыр. Жан басына
табысты екі ... үшін ... ... ... ... мен АҚШ-қа
қырық жеті-қырық сегіз жыл керек болса, оларға жатпайтын Жапонияға отыз ... ... он жеті жыл, ... ... он бір жыл, ... ... он жыл ... болды. 2020 жылы дүние жүзіндегі ең ірі экономикаға
ие 5 мемлекеттің төртеуі, аса ірі экономикаға ие 10 ... ... ... деп ... ... Ендеше, өндірістік капитализм де бір
кездегі терімшілік, малшылық, балықшылық, егіншілік сияқты тіл, дін, ... ... ... сөз. ... ... мен демократияға
өткеннен ұлттық сипатымыз жойылып, не ... ... ... ... та шикі
болып шықгы. Бүрындары ... ... ... итальян, испандар
капитализмге өткеннен өз ұлттық мерейлерін биіктетпесе, аласартып ... анық ... ... ... жапон, корей, малайзиялықтардың да
капитализмге өткеннен ұлттық ... ... ... азая ... көзге
ұрып түрған шындық.
Жалпы, капитализм мен демократияны тек бір өркениетке ғана теліп, қалған
дүниеге атымен жат қүбылыс ... ... ... дәйегі жоқ.
Терімшіліктен егіншілікке, аңшылықтан малшылыққа көшу қандай ... ... ... экономикадан өнеркәсіптік экономикаға, дәстүрлі
қоғамнан осы заманғы қоғамға өту де ... ... жол. Егер ... ... тайпалардан капи-талистер мен ... ... ... ... де ... немесе демократ болмас еді.
Тіпті, ... мен ... ... де ... еді. ... ... ... теңізі маңайын ежелден мекендеп отырған байырғы
саудагер және отырықшы халықгар емес, ... ... ... ... асып ... бақташы-жауынгер грек тайпалары шығарды. Көшпелі
жауынгер ортада бес қаруы беліндегі еркектердің бар ... төрт ... ... ... ... ... жаңа орта мен жаңа жағдайға
бейімделіп, жаңа ... ... ... еді. ... ... ... солтүстік-тегі жазиралар мен ормандардан қоныс ... ... Рим ... ... ... бүрынғы малшы тайпа латындар
жаңа мекендерінде базар ашып, малдарын қалған ... ... ... ... ... төлем түріне айналдырғандықтан, "капы"—"бас" деген
сезден шығарып, "капитал", "капитализм" терминдерін дүниеге әкеліп еді.
Бағзы заман тарихшылары ... бүл ... ... ... ... ... ... шығарып, ежелдеи бері табиғат пен адамзат, ... ... ... ... ... АҚШ-тагы демократия болып табылады. Мұндай
демократияда азаматтардың саяси ... мен ... ... ... ... ... мен. кағидаларға сенімі
төмендемейді Партияларды, ... ... ... өзін ... Ал ... ... демократиясында
демократиялық сенімдерден гөрі демократиялық рәсімдер басым түсіп ... ... ... ... ... орын ... ... қоғамдағы азаматтардың біраз бөлігінің
демократиядан гөрі авторитаризмге көбірек іш ... ... Ал енді ... ... ... өзі ... ... әлі екі деңгейдің екеуіне де
жете қоймаған, авторитаризм ықпалы әлі көбірек ... ... ... ... Қиыр ... үш ... ... талдай келіп, олардың
болашағынан күдер үзбейді. Өйткені, демократиялану — процесс. Ол бір күнде
немесе бір ... ... ... ... кезеңге көшіп ұзаққа
созылады. Мәселе, соны сылтауратып, арқаны кеңге сала бермей, ... ... де ... ... ... ... бірінші
кезекте жеделдетуде болып түр. Әлемдік ауқымда өрістеп жатқан түбегейлі
процестің жай-жапсарына жан-жақты және байыппен қарауымыз ... Енді ... де, ... ... де ... үрдістер ауқ.ымында өмір
сүре алмайды. Талай нәрседен бастартып, талай нәрсені үйренуге тура келеді.
Біз бұған тәуелсіздік алған бойда ақ бет ... осы ... ... ... керекті талай нәрсеге иеміз.Осы
заманғы қоғам индустриялануды, ... ... ... ... ... ... қамқорлықты, күрделі де
жан-жақты жаңа кәсіби қүрылымдарға ңғайлылықты талап етеді. Жаман болсын,
жақсы ... ... ... ... ... ... ... шүкір. Көшпенді тұрмыс
құлақ кесті құлдықты, діни фанатизмді, әлеуметтік көнтерілікті, билікке бас
ұрушылықты мойындаған ... ... ... да, тіл ... ... еиілгенге иіл: ол - әкеңнің құлы емес, өзіңе ... ... ұлы ... ... ... әлге дейін ұмытпай келген
теңдікшіл, бостандықшыл халықтың жігерін тоталитаризм біржолата жер
жастандырып кете ... ... ... етіп ... ... тоталитаризмге
алдымен қол көтерген қауымбыз.
Демократиямызда әліге дейін балаңдық байкалып ... ... ... ... ... ... патологиядан емес, жылдар бойы өз
билігі өзінде болмай келгендіктен өрбіп жатқан тәжірибенің аздығынан, бір
кездегі Роберт Дальдің ... жаңа ... ... ... ... қанығып болмағандығымыздан болып отыр деп білеміз. ... осы ... ... ... ... да ... қалып
жатады.
Ол мемлекеттің саяси құрылымын "кім билеп отырғанына","кімнің мүддесін
көздеп отарғанына ... ... ... бір ... де, бір ... ... халықтың да қолында болуы мүмкін. Бірақ, олар тек өз мүддесін көздеп
отырма, жоқ бүкіл қоғамның мүддесін көздеп отыр ма? ... ... ... ... ... көздеп отырған билікшіні монарх, билікшіл ... ... ... ... деп атап, бұл санатты жақсы билік
деп ... Ал өз ... ... ... ... жеке ... тиран,
билікші топты олигархия, көпшілік билігін демократия деп атап, ол ... ... деп ... ... ... жыл ... ... V ғасырдағы 158 грек
қалаларындағы билік үрдістерін салыстыра отырып жасалған жүйелеу еді. Одан
бері ... ... ... ... де ... ... Оның бәр-бәрі
бұрынғы грек қалаларының үрдісіне келе бермейді. Соған байланысты мемлекет
теориясы да өзгерді. XVI ... ... ... пен Жан Боден де билік иесі
(егемен) қағидасын ... ... ... бүл ... ... бір ... және мызғымас билік. Бүл қисынды ежіктей
келіп, Боден ... ең ... түрі ... деп тапты. Билікші заңды
қалай өзгертуге де ... ... өзі ... ... бағынбайды. Сонда ол
ешкімге, ешқандай күшке қолжаулық болып кетпейді. Тек тәңірдің заңы ... ... ... ғана құлақ асады. Гоббс те егемендікті өз
айтқанымен ... ... ... деп ... ... атты кітабында
бұзықтық атаулыға жол бермей, айбарымен ықтырып ... ... ... жасады.
Өзіңіз байқап отырғандай, бұл баяғы жаппай аңшы ... ... ... ... жолы ... ... ... қасиет иесі санап, көсем тұтқан
заманға ... ... ... ... ... түту, билікшіні әуелден
Жаратқанның айрықша шарапаты түскен ... ... ... ... ... ... қагида. Оны бұзса, пенделердің ықпалы ... деп, ... ... ... ... Келе-келе ол түбегейлі өзгеріске
ұшырады.
II. бөлім. Қазiргi кезеңдегi ... ... ... ... ел ... ... реформаны жүзеге асыра
бастағанына жетi жылдан асты. Егемен ел болған соң ... ... ... ... ата ... қабылдап, әлемнiң елдерiмен
жүргiзетiн сыртқы саясатын айқындап, шаруашылықтың бұрынғы ... бiр ... ... ... ... оның орнына нарықтық
экономикалық жүйеге көшу үстiнде. Бiр жүйеден ... ... ... ... ... ... айтсақ капитализмге өту үшiн өтпелi кезеңнiң бiрнеше түрi бар.
Ондай кезеңдi Жапония да, Германияда да, Шығыс Еуропа ... де ... әр ... ... ... ... өз ерекшелiктерiмен өттi.
Қазақстандағы өзгерту процесi экономиканың бiр баспалдағынан екiншiсiне
көшуге байланысты ... бiр ... ... түбегейлi өзге екiншi
жүйемен алмасуына байланысты. Бұл ... ... тек қана ... тән және де ... ... түрi ... Ол тарихта бұрын болған
өтпелi кезеңнiң ешқайсысына да ұқсамайды.
Адамдардың санасына жетпiс жыл бойы шаруашылықтың нарықтық тәсiлiн ... ... бәрi ... ... ... КСРО ... ... идеологиялық ықпал жасауды ... ... ... жоқ. ... халқы нарықтық экономикадан бейхабар болатын, өйткенi
феодализмнен социализмге ... ... ... оны және бiз ... ... да ... ... нарықтық экономиканы жаңартудың
мiндетi тұрған жоқ. Оны нөлден бастау қажет ... ... ... ... алмайтын әдiстерi мен тәсiлдерiн ұзақ уақыт бойы өзгертуге
тиiспiз.Нарықтық ... ... ... әрi ұзақ уақыт қалыптасып
бекитiн болады.
Сондықтан да халықтын көпшiлiгi нарыққа ... ... оның ... кемуi. инфляцияның өсуi, жұмыссыздықтың көбеюi,
түрғындардың нақты өмiр ... ... ... қашып құтылмайтын
салдарларын саналы түрде қабылдауға дайын емес-тi. Ал халықтың ... ... оның ... ... түбегейлi жүйелi реформаны
жүзеге асыру аса ... Мiне, ... ... бiрiншi брегейлiгi
осы.
Социализмнен капитализмге көшудiң. кеңестерден кейiнгi өтпелi ... ... жоқ. ... да ... ... ... және экономиканы
тұрақтандырудың бағдарламасы бұрыннан қалыптасқан нарықтық экономиканы
дәстүрлi ... ... ... ... ... сызбаға
немесе басшылардын ”ақылға ...... ... ... ... ... брегейлiгi едi.
Қазақстан бұрынғы кеңестiк жүйеден терең дағдарысқа. ... ... және ... өткiр мәселелерге ие болып
қалды. Мұның бірi өзгеру дағдарысының мәселелерiне барып қосылып. реформаны
одан әрi ... оған ... ... ... Бұл ... үшiншi бiрегейлiгi болатын.
Қазақстандағы реформа мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... тұрып жатқан кезде. Бұрынғы бiртұтас
экономикалық кеңестiк ажырап. Көп жылдар бойы ... ... ... ... түгелiмен үзiлген жағдайда жасауға тиiс болды.
Мұның өзi ... ... одан әрi ... көптеген жаңа
мәселелер туындатты.
Өтпелi кезең ең кемi 15-17 ... ... ... бiр ... ... құрайды деп санауымыз керек. Капитализмнен социализмге көшу 20 жыл
бойы жүргiзiлгенi белгiлi.
Халықаралық сарапшылардың дерегi бойынша. Батыс елдерде ... ... ... мен әдiстерiн қалпына келтiру үшiн 15-20 жыл қажет еткен.
Мәселен Чилиде ... ... 12-14 ... ... ... ... ... көпке
созылмайды деп айтуға негiз жоқ.
Қазақстандағы макроэкономикаалық саясаттың дамуына үңiле қарасақ, онда
реформаның бес жылы ... ... ... ... ... ... деген
қорытындыға келемiз. Ол схемалар тұрақтандырудың макроэкономикалық
бағдарламасы, ... ... ... ... рынокқа
көшудiң бағдарламасы, тағы басқа түрлерде жүргiзiледi.
Үкiметтiң айтуынша, бiздер iс жүзiнде дағдарыстың ең төменгi құлдырау
шегiне ... одан шыға ... және ... ... ... ... ел экономикасында, халықтың тұрмысында елеулi өзгерiстер
орын алды. Елiмiздiң барлық жерiнде өндiрiс көлемi қысқарды.
Жалпы алғанда дамудың күретамыры әрдайым бәсекелестiк ... ... да ... ... ... ... ... тиiс сияқты.
Сонымен бiрге қазiргi кезеңде кейбiр салаларда қзiрге монополия да ... ... ... үй ... ... ... ... темiржол және басқа кейбiр салаларда мемлекеттiк
монополия ... Сол ... ... ... ... ... ... бiр деңгейде ұстап тұруға мүмкiндiк туады.
Қазiр жүрттың бiз қай бағытта, қайда бара ... ... ... абдырап қалатыны рас. Сондықтан да болашақ ұрпақтың тағдыры ... ... ... ... ... ... ... саралай келiп, стратегиялық жоспарларымыз бен бағдарламаларымызды
нақты, ғылыми тұрғыдан негiздi өте ... ... ... ... ... және дамыған мемлекеттiң басты белгiсi- ғылым мен ... озық ... мен ... Мұнсыз ешбiр қоғамның қазiргi
кезде алға iлгерiлеуi, өрлеуi мүмкiн емес.
Осы тұрғыдан ғылым мәртебесi жоғары ... ... ... ... және қоғам дамуының деңгейi жоғары болуы. Неге десеңiз, ғылымның
нәтижелерi тек дамыған өндiрiсте, дамыған қоғамда ғана өз ... ... ... ... ... барлық iрi-iрi компаниялары мен фирмаларында
ғылыми және ... ... ... ... де сондықтан. Олар өзара
бәсекелестiкте артта қалмау үшiн де осындай топтарды ... ... ... ... ... және ... деген үш мәселе бар
деп санаймын. Республикамыздың стратегиялық мүдделерi, ... ... ... ... келе ... моделiнiң анықталуы
және дамуы.
Екiншiден, қазақ ұлтының жағдайы- Қазақстан ... ... жүйе ... ... бiрi ... ... мақсаттар: бiрiншi Қазақстанның экономикалық дамуының
моделiн анықтау. Екiншi- қазақ ... ... ... ету ... республикадағы басқа ұлттардың мүддесiмен келiстiру. ... ... ... ... ... анықтау. Ол ең алдымен
бейбiтшiлiк сүйгiш саясат, сонымен ... тең ... ... ... Ресеймен де, Орта Азия елдерiмен де, басқа елдермен
де.
Стратегиялық мiндеттер: ...... ... саясатты анықтау және жүргiзу. Қазiр жекешелендiруде үлкен
реформалар жасалуда. Ол кезде меншiктегi ... ... ... ... өз ... басқа ешқашан сатылмайтын не қалды, бiздiң
ұрпақтарымызға қалуға тиiс. Сондай-ақ ... ... ... ... тиiс. ... ... ... – меншiк жайын дұрыс ... ... ... ... оның ... ... қойылып, механизiмi
жасалмай, бiздiң экономикамыздың мәселесi де шешiлмейдi, әлеуметтiк, саяси,
ұлттық проблемалар да ... аса ... ... ... ... ... ... үш кезеңiн құрайды:
- 1996-1998 жылдары - өндiрiстiң құлдырауын тоқтату және
экономикалық тұрақтандыру:
- 1999-2000 жылдары- экономикалық өсудi қалпына ... ... ...... ... ... мерзiмдi болашаққа елiмiздiң экономикасының дамуына ... мен ... ... және ... ... ... тенденциялар, сонымен бiрге ауыр өнеркәсiптiң
құрамы, экспорттық өнiмдердiң номенклатурасының ... ... ... ... жұмыссыздыққа байланысты жәрдемақы төлеуге
жұмсалуы, ... ... ... яғни өмiр ... ... сияқты iшкi факторлар да өз әсерiн тигiзедi.
Қазiргi заманда елдiң өз ұлттық ... ... қалу ... ... ... ... қайта экономикалық мүмкiндiктерiнiң қаншалықты мол
екендiгiне, ол экономиканы шаруашылық қызметтiң iшкi және ... ... ... ... ете бiлуге байланысты. Мұның
бүгiнгi Ресейге де, бүгiнгi Қазақстанға да тiкелей қатынасы бар. Өйткенi,
мұның өзi ... ең ... ... ... ... ... тиiмдi
жүргiзу, сөйтiп, оны барынша бай және еркiн ете түсу болып табылады. Біздің
өмірімізді түбегейлі өзгертіп, Қазақстан ... ие ... ... ... ... ... ... да көп уақыт өте ... Сана мен ... ... мен ... жағынан бұл ерекше ... Бұл ... ... ... ... ... ... аса
маңызды шешімдер қабылданған жылдар болды, сол кезде ... бір ... ... еліміздің жүрер жолының бағыт-бағдарын ... ... ... ... еді. Осы ... ішінде халық менің елімізге
басшылық етуіме өзінің шынайы ... ... Мен ... ... ... ... ... стратегиялық бағытымыздың негізгі
бағдарларын әр жыл сайын өздеріңізбен бірге саралап келемін. ... ... он бес ... ... ... мен ... біздің бірлесе атқарған
жұмысымыздың қорытындысын шығаруға шақырып отырмын. Біздің мақтан тұтарлық
істеріміз жеткілікті. Біз неден бастадық, жол ... ... не ... ... біздің нақты мүмкіндіктеріміз қандай еді? ... және ... ... шын ... сын ... ... ... экономикалық және саяси мүмкіндіктері сырттан ... ... ... ... бос, ... ... балаң, Кеңестер
Одағы заманының Конституциясы бойынша өмір ... ... одан бар ... бір ... әлеует қана еншілеген ел саналдық. Былайғы дүние бізді
көзге де ілген жоқ, әлемдік ... ... ... ... ... Енді 20 – 25 ... ... мемлекеттік басқарушылардың жаңа
ұрпағы «Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму Стратегиясының» қорытындысын
шығарып, біздің әуел ... ... және ... ... ... ... ... солай болды ма екен», деп ... ... ... ... ... ... қарарына көзім әбден жетеді. Біздің
батылдығымызға, жігерімізге, ... ... ... ... қалары анық. Өйткені бүгінгі күні біз жасаған дүниені рухы күшті
жандар ғана ... ... еді. Біз ... анық та ... ... ... ... өмір сүргіміз келді, біз еркіндікке ұмтылдық, біз ... ... ... бен немерелеріміздің лайықты өмір сүруін қаладық. ... мен ... өз ... ... ... ... ... еш
кеткен жоқ, біз бүгінгідей биікке көтерілдік. ... төл ... ... экономикалық тәуелсіздігіміз аныққа шыққан 10 жыл ... Бұл 10 жыл - ... ... ... ... ... ... да мүшелді мерекесі. Біз ойдағыдай жұмыс істеп жатқан
нарық экономикасын ... ... ... ... бағыт ұстап,
біз қысқа мерзімнің ішінде нарықтық реформаларды жүргізе ... ... ... қол ... Бүгінгі таңда Қазақстанда нақтылы жұмыс
істеп тұрған нарықтық экономика бар. Егер ... он жыл ... жан ... ... ішкі ... жеті жүз ... сәл ғана асса, 2004
жылдың соңында ол екі мың жеті жүз долларға жетті, ... ... ... жан басына шаққандағы жалпы ішкі өніміміз енді үш мың ... ... ... бар. Мен 2010 жылы жан ... ... жалпы ішкі
өнімді 5800 АҚШ долларынан асатын мөлшерге, яғни Чехия, Венгрия, Польша,
Малайзия сияқты елдердің ... ... ал 2015 жылы ... 9000 ... ... жеткізуге күшіміз жетеді деп санаймын. ... ... ... ... ... бұл ... біз ... өзінде жақынбыз. Біз
еліміздің жалпы ішкі өнімін 2000 жылмен салыстырғанда, 2010 жылы екі ... ... та, бұл ... 2008 жылы-ақ жететінімізге
сеніміміз мол. Бүгін экономикалық өсудің негізгі көзі ... ... ... ... ... ... шикізатын өндіру көлемін ... ... біз 225 ... ... қол ... ал былайғы
дүниеде ол небәрі 1,3 есе шамасында ғана өсті. Экономикаға 30 ... ... ... ... ... ... Бұл өте жоғары көрсеткіш.
Бүгінгі Қазақстанның тұрақты, тиімді әрі ... ... ... ... ... аян ақиқат. Қазақстанның қаржы ... ... ... ... ал мұны ... ... сарапшылардың
өздері мойындап отыр. Қазақстан ТМД елдерінің ішінде бірінші болып, тұрақты
әлеуметтік-экономикалық дамуды қамтамасыз ету, сыртқы қолайсыз факторларға
тәуелді ... үшін ... қор ... ... күні ... қорда 5,3
миллиард доллар жинақталып отыр. Ұлттық қорды қоса есептегенде, еліміздің
алтын-валюта резервтері, тұтас алғанда, 14 ... АҚШ ... асып ... 10 жыл ... бұл ... ... өзі қиын еді. Біз ашық сыртқы
сауда ... ... ... ... ... 2004 жылы ... сауда
айналымы көлемінің оң сальдосы 7 миллиард доллардан асатын 33 ... ... ... Бұл 1994 ... ... 3 ... астам өсті деген
сөз.
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында негізінен Тәуелсіз Мемлекеттер
Достастығының ауқымымен ... ... ... ... ... ... ... түсті. Қазақстан тауар айналымының құрылымында 2004 жылы
Еуропалық одаққа мүше елдер, Ресей, Швейцария мен Қытай алғашқы ... ... біз ... ... ... бөлінбес бөлігіне
айналып, жаһандық бәсекелестік ... ... ... анық ... ... ... банктің сыныптамасы бойынша қазіргі уақытта
Қазақстан кірісі орта деңгейдегі елдердің ... ... Егер ... негізгі көрсеткіштерін салыстыратын болсақ, онда соңғы 10 жылда
қазақстандықтардың орташа ақшалай ... 5 есе; ал орта ... ... ... жуық; ең төменгі табыс мөлшері 25 есе; зейнетақылардың орташа ... 4,6 есе; жеке ... ... ... мен бір ... ... ... тиісінше 35 және 37 есе өскенін көреміз. Биылғы
жылы кепілді тегін медициналық көмек көлеміне жұмсалатын мемлекеттің ... ... ... 1,7 есе ... ... ... өсуі
мемлекеттік шығыстардың әлеуметтік бағдарлануын едәуір кеңейтуге ... ... өзі ... ... ... деңгейіне жеткенін
айғақтайды.
Біз айрықша қысқа мерзімнің ішінде еліміздің дәл орталығында ... ... ... ... бәрі Астана көркіне тәнті болып ... ... ... айналды. Қазақстан өз азаматтары үшін
өмір сүрудің жоғары стандарттарын жасай ... ... ... ... ... елдерінің қатарына қосылуға тиіс. Біз мұны ұлтымыз бен экономикамыз
бәсекеге қабілетті болған ... ғана ... ... .Инновациялық
экономика құру және шикізаттық емес секторды ... Біз ... ... ... – инновациялық стратегияны
іске асыра бастадық. Бұл болашақтың бағдарламасы. Біз бәсекеге ... ... ... отырып, бәсекелестікке қарымы мол басым
салаларды дамытуға кірістік, сол арқылы ... ... ... жол ... ... ... ... қарай біздің қолымызда нарықтың
туризм, мұнай-газ машиналарын жасау, тамақ және тоқыма ... ... ... ... ... және ... ... сияқты
салаларда, кемінде 5 -7 кластерін жасау мен дамытудың жоспары болуы керек
деп санаймын. Ел экономикасының шикізаттық емес ... ұзақ ... ... ... ... ... Біз ... жаңа
технологиялар мен жаңа экономика әлеміне енгізетін ... ... ... жаңа ... – Ұлттық инновациялық жүйе жасауды қолға
алдық.
Индустриялық-инновациялық дамудың инфрақұрылымы ... ... ... даму ... ... жыл басында 730
млн. АҚШ долларын құраса, инвестициялық жобалар портфелі 1 млрд. 200 млн.
АҚШ долларынан асып ... 2004 жылы 204 ... жоба іске ... тең ... даму ... ... ... асты. Біздің
стратегиялық міндетіміз – бәсекеге қабілетті елдердің қатарынан лайықты
орын алу. ... да ... пен жеке ... сектор өзара сенім мен
тиімділікке негізделген әріптестік қатынастарын жолға қоюы ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес олардың
барлық кәсіпорындары санының 90 пайыздан астамын құрайды, ... ... олар ... ішкі өнімнің 50 пайыздан астамын ... ... ... ... және орта ... ... түбірінен жаңа идеологиясын
түзуіміз қажет. Біз ... ... ... іске ... ... ... туғызуымыз керек. Әрбір іскер қазақстандық осы ... ... ... өз ... табуға тиіс.
Қазақстандықтардың бастамашылығына кең өріс ашу үшін ... ... ... ... осы ... ... ... игі! Мен
өңірлерді экономикада өршіл болуға шақырамын. Ендігі жерде жаңа ... ... ... ... жақсарту міндет. Қысқасы, сөзден іске
көшетін, мемлекеттік кәсіпорындар мен ... ең ... ... ... мен ... ... үйлеспейтін
міндеттерін шағын және орта бизнеске беру жөніндегі жұмысты тындыратын сәт
туды. Сол ... біз ... тың ... ... Бұл ... бірқатар
стратегиялық маңызды мемлекеттік компаниялар акцияларының пакеттерін
басқаруды арнайы құрылатын ... ... ... беру ... бұл ... ... да, сөз ... салу да болмай қоймайды.
Бірақ ... ... ... бұл іске мықтап кірісетін кезі келді.
Келесі бір мәселе туралы. Даму ... мен ... ... ... қолы жете ... ... ... дамыту қоры» өзіндік бір «үлкен қаржылық
маркетке» ... ... Біз ... ... жылы ... ... 10 ... теңге бөлеміз, сонда шағын бизнес субъектілерін кредиттеу
мүмкіндігі 25 млрд. теңгеге дейін өседі. ... ... банк ... беру мен сақтандыруды жүзеге асыруды қолға алу керек. Мұның өзі
қомақты мемлекеттік ... ... Биыл үш ... аграрлық азық-түлік
бағдарламасын іске асыру аяқталады. Біз ... ... ... ... мен ... ... негізінен қалыптастырдық. Үстіміздегі
жылы ғана ауыл шаруашылығы өндірісін дамытуға ... ... ... ... аса қаржы бөлінеді. Бұл рекордтық сома. Агроөнеркәсіп кешені
мен ауылдық аумақтарды ... ... ... ... Заң ... ... уақытта Бүкіл дүниежүзілік сауда ұйымына кіруіміз, біз бұл
мәселені талай мәрте талқылаған ... ... ауыл ... ... қабілеттілігіне айрықша талаптар қоятын болады. Ендігі
жерде ауыл шаруашылығы шикізатын өндіру мен ... ... ... іске ... арқылы аграрлық өндірісті индустрияландыруға
айрықша назар ... ... деп ... Жеке меншік сектордың назарын нақ
осыған аудару керек, ... ... де, атап ... ... ... ... ... керек. Қаржы секторын одан
әрі дамыту үшін қазір құнды қағаздар нарығын дамыту мен 2005 – 2007 ... ... ... ... ... ... Енді тек ... керек. Банктердің қызметі ашықтықтың айтулы өнегесі болуға тиіс.
Ең алдымен, мұның меншік құрылымы мен ... ... ... ... бар. Банк ... шешімдерге елеулі ықпалы бар
барлық тұлғалар уәкілетті органның ... ала ... ... ... түсулері керек. Банктердің инвестициялық қызметіне
қойылатын талаптарды топтасу негізінде ретке ... ... ... ... ... банктерді тәуекелге барғызбауы шарт.
Қаржылық қадағалау агенттігінің бұл жұмысты батыл жүргізуі міндет.
III. Қазіргі ... ... ... ... егеменді ел болып, экономикалық реформаны жүзеге асыра
бастағанына жеті жылдан асты. ... ел ... соң ... ... ... ... ата ... қабылдап, әлемнің елдерімен
жүргізетін ... ... ... ... ... ... бір ... басқарылатын жүйесін жойып, оның орнына нарықтық
экономикалық жүйеге көшу үстінде. Бір ... ... ... ... ... ... белгілі.
Нақтырақ айтсақ капитализмге өту үшін өтпелі кезеңнің бірнеше түрі бар.
Ондай кезеңді Жапонияда, Германияда да, Шығыс ... ... де ... ... әр ... ... ... өзінше, өз ерекшеліктерімен өтті.
Қазақстандағы өзгерту процесі экономиканың бір баспалдағынан екіншісіне
көшуге байланысты емес, бір экономикалық ... ... өзге ... ... байланысты. Бүл кезеңнің экономикасы тек қана өтпелі
кезеңге тән және де ... ... ... түрі ... ... ... болған өтпелі кезеңнің ешқайсына да ұқсамайды.
Адамдардың санасына жетпіс жыл бойы шаруашылықтың нарықтық ... ... ... бәрі ... тасталды, бүрынғы КСРО халықтары ... ... ... жасауды басқа халықтар көрген жоқ. ... ... ... ... ... ... өйткені
феодализмнен социализмге капитализмнен аттап өткенді, оны және біз ... ... да ... ... ... ... ... тұрған жоқ. Оны нөлден бастау қажет болды. Жоспарлы экономиканың
жарлықпен алып тастай алмайтын әдістері мен ... үзақ ... ... ... ... ... ... баяу, әрі үзақ уақыт
қалыптасып бекитін болады.
Сондықтан да халықтың көпшілігі нарыққа бағдарланған ... ... ... ... инфляцияның өсуі, ... ... ... өмір ... ... ... қашып қүтылмайтын
салдарларын саналы түрде қабылдауға дайын емес-ті. Ал халықтың ... ... оның ... ... ... ... ... асыру аса қиын. Міне, Қазақстанның реформасының бірінші бірегейлігі
осы.
Социализмнен капитализмге көшудің, кеңестерден кейінгі өтпелі кезеңнің
ешбір теориясы жоқ. ... да ... ... ... және ... ...... қалыптасқан нарықтық экономиканы
дәстүрлі қайталанбалы ... ... ... ... ... ... ... сүйенуіне" негізделген болатын. Бүл Қазақстанның
реформасының екінші бірегейлігі еді.
Қазақстан бүрынғы кеңестік жүйеден терең дағдарысқа, ... ... және ... ... ... ие болып
қалды. Мұның бәрі өзгеру дағдарысының мәселелеріне ... ... ... әрі ... оған ... ... берді. Бүл Қазақстан
реформасының үшінші бірегейлігі (уникальность) ... ... ... ... бүрынғысын шүғыл түрде
күйретіп, жаңасы туындап, аяғынан ... ... ... ... ... кеңестік ажырап, көп жылдар бойы қалыптасқан шаруашылық және
технологиялық байланыстар түгелімен үзілген жағдайда жасауға тиіс ... өзі ... ... одан әрі ... ... ... ... кезең ең кемі 15-17 жылға созылатын тұтас, бір түбірлі өзгеріс
дәуірін қүрайды деп санауымыз керек. Капитализмнен ... көшу 20 ... ... белгілі.
Халықаралық сарапшылардың дерегі бойынша, Батыс елдерде үзіліп қалған
нарықтың ... мен ... ... ... үшін 15-20 жыл ... ... Чилиде мүндай кезең 12-14 жылға созылды. Бізде өтпелі кезең көпке
созылмайды деп ... ... ... ... ... ... үңіле
қарасақ, онда реформаның бес жылы ішінде еліміз бірнеше
схеманы бастан кешірді деген ... ... Ол ... ... ... ... ... бағдарламасы, рынокқа көшудің
бағдарламасы, тағы басқа түрлерде жүргізіледі.
Үкіметтің айтуынша, біздер іс жүзінде дағдарыстың ең ... ... ... одан шыға ... және ... ... ... кезенде ел экономикасында, халықтың түрмысында елеулі өзгерістер
орын алды. Еліміздің барлық жерінде өндіріс көлемі қысқарды.
Жалпы алғанда ... ... ... ... ... ... да ... экономика жағдайында монополия болмауға тиіс сияқты.
Сонымен бірге қазіргі кезеңде ... ... ... ... да ... ... тұрғын үй коммуналдық шаруашылық, телекоммуникация,
электрмен жабдықтау, ... және ... ... ... ... ... Сол монополия арқылы ... ... ... ... бір ... ... түруға мүмкіндік туады.
Қазір жүрттың біз қай бағытта, қайда бара ... ... ... ... ... рас. ... да болашақ үрпақтың тағдыры үшін
біздің бағытымызға, алдағы перспективаларымызға айқындық керек. Бүгінімізді
талдап, ... ... ... ... бен бағдарламаларымызды
нақты, ғылыми түрғыдан негізді ете отырып белгілеуге тиіспіз. XXI ғасырдағы
өркениетті және дамыған мемлекеттің басты белгісі -ғылым мен жаңа ... ... мен ... Мүнсыз ешбір қоғамның қазіргі кезде алға
ілгерілеуі, өрлеуі мүмкін ... ... ... ... ... ... ... негізі - ол
өндірістің және қоғам дамуының деңгейі жоғары болуы. Неге десеңіз, ғылымның
нәтижелері тек дамыған өндірісте, ... ... ғана өз ... ... алды. Дамыған елдердің барлық ірі-ірі компаниялары мен фирмаларында
ғылыми және ... ... ... істеуі де совдықтан. Олар ... ... ... үшін де осындай топтарды үйымдастыруға мәжбүр.
Мен стратегиялық мүдделер, міндеттер және мақсаттар деген үш мәселе бар
деп ... ... ... ... ... ол
Қазақстанның мемлекеттігінің қалыптасып келе жатқан ... ... ... ... ... ... - Қазақстан Республикасы
мемлекеттігінің ... жүйе ... ... бірі ... ... мақсаттар: бірінші Қазақстанның экономикалық дамуының
моделін анықтау. Екінші - қазақ ұлтының мүдделерін ... ету ... ... ... ... ... ... Үшінші -
Қазақстанның дүниежүзілік жан-жақты сыртқы саясатын анықтау. Ол ең алдымен
бейбітшілік сүйгіш саясат, сонымен ... тең ... ... ... ... де, Орта Азия ... де, басқа елдермен
де.
Стратегиялық мівдеттер: Бірінші жекешелендіру саясатындағы мемлекеттік
саясатты анықтау және жүргізу. ... ... ... реформалар
жасалуда. Ол кезде меншіктегі мемлекет үлесін анықттау керек, Қазақстанның
өз меншігінде басқа ешқашан ... не ... ... ... ... ... басым бағыттар, инвестициялық саясат анықталуға
тиіс. Мұндағы бірінші ... ... ... ... алу. Екінші өндіріс
аяқтанбай, оның технологиясы жолға қойылып, ... ... ... ... де ... ... саяси, ұлттық
проблемалар да жүзеге аса алмайды.
Мемлекеттік экономикалық саясаттың ... ... ... үш ... ... ... ... - өндірістің қүлдырауын тоқтату және
экономикалық түрақтандыру;
* ... ...... ... ... келтіру;
- 2006-2010 жылдары — түрақты экономикалық өсу.
Ұзақ мерзімді болашаққа еліміздің ... ... ... мен ... ... және ... сияқты жалпы әлемдік ... ... ... ... ... экспорттық өнімдердің номенклатурасының шектелмелігі
қаржының едәуір бөлігінен зейнетақыға, жүмыссыздыққа байланысты жәрдемақы
төлеуге жүмсалуы, тұрғындардың ... ... яғни өмір ... ... ... ішкі факторлар да өз әсерін тигізеді.
Қазіргі заманда ... өз ... ... ... қалу ... оның
әскери күш-қуатына емес, қайта экономикалық мүмкіндіктерінің қаншалықты мол
екендігіне, ол экономиканы шаруашылық ... ішкі және ... ... ... ... ете білуге байланысты. Мұның
бүгінгі Ресейге де, бүгінгі Қазақстанға да тікелей қатынасы бар. ... өзі ... ең ... ... ... ... неғүрлым тиімді
жүгізу, сөйтіп, оны барынша бай және еркін ете түсу болып табылады.
Егер Қазақстандағы және Ресейдегі нарықтық ... ... ... адамдар ол реформалардың жемісті нәтижелерін ... ... ... онда ... атап ... мейлінше көп проблемалар
солғүрлым тез екінші кезектегі мәселелерге айналады ... ... ... — бәрін де айқындайтын ең басты нәрсе. Аса ... мен ... ... ... және Люксембург сияқты өте шағын
мемлекеттермен біртүтас Еуропалық қауымдастыққа тең ... ... ... ... ... ... Мүның өзі бүкіл батысеуропалық
кеңестіктегі тиімді экономикалық даму өзгерістердің орын алуы ... ... ... Осы тұрғыдан алып қарағанда "Қазақстан - 2030" атты
Президент бағдарламасының ... ... ... зор ... бар.
Соңғы төрт-бес жыл көлемінде Қазақстанның саяси, экономикалық өмірінде
өте күрделі ... ... ... ... ең бастысы — ... ... ... жаңа ... ... ... ... сөзбен айтқанда, ел нарықтық экономикаға бет бүрды. Нарықтық
экономикаға көшу дегеніміз - ... жаңа ... ... ... ... ... тығыз байланысты.
Қазақстан қоғамы қазіргі кезде ең басты шындықты - өтпелі экономикадағы
барлық басқа ... ... ... ... ... күші тек ... иесі ғана болып табылатынын үға бастады. Осы
орайда ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікке
байланысты түрақты зандық негіз жасау, жекеменшік секторының мемлекеттік
қарыз беру ... ... ... көздеріне рүхсат алу, нарықтық
инфрақүрылымның ... ... ... және ... сыртқы
экономикалық қызметтің қолдауын қамтамасыз ету, кәсіпкерлер кадрларын
дайындау және қайта дайындау ... ... ... - ... ... бір түрі. Ол
реформалардың мақсаты - ... ... сай ... экономикаға көшу.
Тарих нарықтық экономикаға көшудің толып жатқан мысалдарын біледі. ... өзі ... ... ... ... байланысты әртүрлі
қүралдармен және тәсілдермен жүзеге асырып келді. ... ... ... ... озық ... ... ... және Жапония сияқты елдерде мүның қиындықтарын ... үшін ... ... қажет болды. Алайда, сонымен қатар олардың бәріне
бірдей ортақ нәрселер де бар еді. Олар нарықтық экономикаға ... ... жеке ... ... ... ... асырды.
Ал, Қазақстандағы тарихи жағдайлар ... ... Біз ... ... социалисттік меншікке негізделген қоғамның
жағдайында көше бастадық. Сондықтан да біз өз ... ... көше ... кезінде душар болған қиындықтары себебінің түп-
тамыры тап қазіргі ... ... ... жатқанын айқын көре біліуіміз
тиіс. Біз экономикадағы еркін бастаушылықтың қоғам ... ... ... ... ... ... ... шығармауымыз керек. Нарық
адамдары олардың ... ... ... емес, қайта ... ... ... әрі ... ... ... ... бағалай
бастайды. Яғни, сайып келгенде, келеңсіз этикалық ескі әдеттер мен теріс
түсініктерден арылуына ықпалын тигізеді.
Дайын өнім өндіруді, шикізатты ... ... ... және ... ... ... ... дамытудың жаңа бағыты елге импортты
қысқартуға, ... ... ... ... ... ресурстарын
экспорттау тәуелсіздігін әлсіретуге мүмкіндік берді. Сондай-ақэ алғаш
дамытуға қолдау көрсету міндеті алға қойылып ... ... - 2030" ... ... ... Аса
маңызды бүл мемлекеттік қүжат экономиканың барлық секторларын дамытудың
қысқа мерзімді, орта мерзімді және ұзақ ... ... ... ... ... ... экономикалық әлеуметтік жағдайын орнықтырып, ... ... Н.Ә. ... ... бағдарламасы еліміздегі әрбір
адамның жеке мүддесін қорғауға ... Бұл ... - ... өркениетті қоғамға - нарық саясатын барынша дамыта отырып, ... ... ... ... жете алатынымызды дәйекті түрде
түсіндіреді. Жолдауда ... сана ... ... ... ... қоғамға қарай бағдарлау қажеттігі айрықша атап көрсетілген
Жолдауда бостандыққа толық жеткізетін азаматтардың экономикалық ... аса ... әрі ... ... ... ... ... мейлінше айқын бейнеленген. Жолдауда ел өмірін одан әрі
демократияландыру, Парламент рөлін арттыру, билік арақатынасының өзгеріп,
қоғамға ... ... ... ... ... ... — жаңалықтар бар.
"Қандай тандау жасауымызға тура келетінін біз анық білеміз" дей келіп,
Президент ... ... ... ... Осы орайдағы ең басты мақсат -
бейнесі жаңа ... сай ... ... ісін одан әрі ... үшін ... ... ерен ел болу ... етеді, - деп атап
көрсетті Н.Ә. Назарбаев - Қазақстан демократия мен адам ... әрі ... ... ... ... Бұл ... ... тілек
қана емес, бұл - бүгінгі күннің көкейтесті міндеті". Азаматтардың білім
алуға, өнер мен техникалық ... ... ... ... ... ... ... және т. б. жатады.
Адамның саяси санасы мен мінез-құлқына күшті әсер ... ... бірі — ... ... ... ... сауатсыз адамдар саясаттан
алыста деген ой тумауы керек. Керісінше, өздерінің сауатсыздығынан олар
саяси алдап-арбаушылықтың ... ... ... ... ... ... кетуі мүмкін. Сонымен, сауатсыз адам саналы саясаттан ... олар ... ... емес, объектісіне айналады.
"Қазақстан - 2030" стратегиясында "өскелең үрпақты ... беру ... ... — ең ... және ... міндеті"2 деп атап көрсетілген. Бүгінгі
күні білім беру жүйесінде жинақталып ... ... ... ... ... компьютерлендіру ісінен тыс қарастыру еш мүмкін емес. Сондықтан
да, ... ... ... ... ... ... орта ... мекемелерін, өсіресе ауылдың мектептерді компьютерлендіру ... ... ... беру ... ... ... сандық көрсеткіштер арқылы ғана өлшенбек емес. Мәселе, жас ... ... ... сай ... қамтамасыз ету жолындағы кеңінен
ақпараттандыру процесі жайында болып отыр. Бүл ... Азия даму ... ... ... білім беру жүйесіндегі мемлекеттік саясаттың түпкі мақсаты —
институттар мен ... ... ... жол ... беру ... ... үлттық білім беру ... ... ... ... аса ... мәселесі болып саналады. Өйткені,
қандай да бір ... ... ... ... мәні мен ... ... ... мен тәрбиеден тыс білім жүйесі ... ... да. ... ... беру ... тек ... ... жоғары
білімді маман даярлап қана қоймай, сонымен бірге ақыл-парасаты, кісілігі
мол, зиялы ... ... ... ... ... Яғни, кезек
күттірмейтін мәселе — білім беру процесі мен ... ... ... оқу ... ... ... негіздеп, осыған сәйкес қүру.
Адамның білім деңгейі жоғары болса, онда ол саяси бағыты анықталған, ең
басты демократиялық бағыт-бағдарға икемдірек.
Батыс саясаттануында кең ... ... ... ... ... Г. ... пен С. Верба бес елде жүргізілген салыстырмалы
зерттеулерге сүйене отырып білімнің саяси сана мен адамның ... бар ... ... Егер ... ... ... ... онда оның көптеген қоғамдық — саяси, әлеуметтік — экономикалық және
рухани мәселелер бойынша өзіндік пікірі болады. Сонымен ... Г. ... ... Верба білімді адамның саяси ... ... ... ... да атап ... ... ... білім беру жүйелерінің ... ... ... қоғам мен адамдардың еркін ... ... ... ... жайт. Бүл туралы Республика
Президентінің ... ... ... ... ... ... білім
беру саласындағы мемлекеттік саясат тұжырымын ... ... ... ... ... жалпы адамзаттық құндылықтардың ... ... ... ... ... ... Бүл ... қоғамының
өзгеруіне, демократиялық саяси мәдениеттің қалыптасуына үлесін қосады.
Қазақстан Республикасы егемен ел болып, дамудың жаңа ... ... ... ... ... отыр. Халықтың санасында, іс-әрекетінде
өткен дәуірдің де, бүгіннің де, болашақғында ... ... ... ... басым. Халықтың біраз бөлігі болашақтан жақсы ... күн ... ... ... ... ... бастау алатыны
түсінікті. Сондықтан әркімнің қазіргі саяси өмірге ... ... ... өз ... қосуы абзал. Әрине, ол үшін саяси
білім, саяси белсенділік сияқты т. б. құндылықтар жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... тікелей әсер етеді. Тарих,
құқық, экономика және т. б. ... өмір ... ... ... ... ... ... алатын орны, құқықтық әлеуметтік ерекшелігі
т. б. арқылы жеке тұлғаның мәдениетінің ... әсер ... ... ... ... мәселелері сөз болмағандай көрінеді.
Ал шындығында, ... ... ... бірінің түп-төркіні айналып
келгенде қоғамның мәдени деңгейін көтеруге тіреледі. Егер ... өнер ... ... да ... ... ... жағдайы да жақсартатыны өзінен-өзі түсінікті емес пе?
Стратегияда ... ... ... үғым әлде-неше рет айтылған. Ол үғымға
мәдениеттің ... ... ... Республикасы үшін саяси жүйедегі өзгерістерге сай өзін
еркін сезінетін, қоғамдық қатынастардың көрінісін өзінде ... ... ... ... ... ... бұрын соңды дәл
бүгінгі мағынасындағы демократиялық институттар болмағандықтан, бүл үрдісті
тақыр жерден бастауға тура келді. ... да біз ... ... ... ... бүл ... бел-белесімен жүріп өттік.
Сондықтан да біздің жолымыз үзақ әрі ауыр болды"1, - деп атап ... ... ... ... жеке адамның әлеуметтік-саяси
мәселелермен айналысуы үшін жоғары білім мен моралдық дайындықты ... Айта ... жайт ... ... ... конституциялық
қүқықтық зандылықтың нәтижесі, яғни Конституция мемлекеттік қүқықтық
тәртіптің ең жоғары заңцылығының ... ... ... мәдениет
қалыптасуы өте қиын, тіпті мүмкін емес десек те болғандай. ... ... ... ... мен ... таластарды шешуші бірден-бір қүрал.
Қазақстан Республикасының Конституциясы жеке адамның ... - ... ... ... және ... ... ... мен
саясатқа белсене араласуына мүмкіндік беріп, қамтамасыз ... ... ... ... ... ... бар болуы, әлеуметтік топтар
мен жеке адамдардың арасындағы сенімнің өсуі, әсіресе ... ... ... ... санасының жаңаша бағытта өзгеріп, демократиялық
қүндылықтарды түсініп, сезінуіне әсер етеді. Қазақстандық саяси мәдениет
дамып, алдыға жылжыған ... ... ... яғни ... ... ... ... түрақты қызмет етіп түрған елдердің саяси
мәдениетінің ... ... үлгі ... ... Сонымен қатар
Қазақстан қоғамы "басқа ... ... ... ... негізінен өзіміздің ... ... ... және даму ... ... еске ала ... сүйеніп өзіміздің жеке даму ... яғни ... ... керек.
Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін алғалы ... ... ... ... ... тіл, ... ұлттық атрибуттар
төңірегіндегі мәселелер қызу талқыланып, шешілуде. Көп саясаттанушылар ... ... ... ... Мұны ... ... ... құқықтық, мәдениет, дәстүр, әр адамның мүмкіндігін есепке алу
негізінде жүргізу керек.
Қазір біз ... ... ... ... ... ... саяси мәдениет пен қоғамның саяси ... ... ... етіп ... ... да ... саяси сауаттылығына зор мән ... ... жаңа ... ... ... жаңа ... ... керек. Ол
ұлттық дәстүрді, жалпы адамзаттық құндылықтарды басшылықтарды алуға тиіс.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүгінде ... ... ... ... ... мен қоғамды
демократияландыру алдыңғы орынға шықты. ... ... ... ... мен ... өмірдің жанданып, жаңа бір сапалы қалыпқа түсуіне
қоғамдағы белең алған демократиялық бет бұрыстың ... ... ... Бұл, ... ... ... жеткен соңғы жеті жылдан
астам уақытта қоғамды демократияландыру барысында ештеңе тындыра қойған
жоқпыз" ... сөз ... Әр ... өз ... бар, Қазақстандық қоғамның да
өз эволюциясы мен өз тар жол, тайғақ кешулері бар екендігін ұмытпаған жөн.
Қалай болған күнде де ... ... ... соны ... бой көрсете
бастағаны ақиқат. Мұның өзін саяси жүйенің ... ... бір бет ... те бағалауға хақымыз бар сияқты.
Қазақстан Президенті Н.Ә. ... ... ... көздеген 1998ж. 30 қыркүйектегі Жолдауы мен ... ... ... өзгерістерден соң Қазақстандық қоғамның дамуында
да сапалы үрдістердің белең ала баетағанына күмән жоқ.
Республика Президентінің бастамасынан өз ... ... ... ... ... кезекті демократиялық бетбүрыстарға алғышарт болды.
Мәселен, Конституцияға енгізілген
өзгерістерге келер болсақ, ... ... ... ... да ... сай ... ... түруы әбден мүмкін.
Мәселен, Американ Конституциясына 100-ден аса қомақты үсыныс ... ... ... ... ... Н. Ә. Назарбаевтың "Қазақстан — 2030.
Барлық ... ... ... және әл-ауқатының
артуы" атты Қазақстан халқына Жолдауы экономикалық қүжат ғана ... бүл ... ... халқының мүдцелерін үштастырып, үйлестіру жолы. ... ... ... оның іске ... ... ... Жолдауда баяндалған Қазақстанның үзақ мерзімді ... ... ... жүргізілген сан салалы жүмыстың шын мәніндегі
нәтижесі болды.
Президент Жолдауындағы басым ... мен ... ... шаралары іске
асырылуда. Олар біздіңше мыналар:
* Біріккен ... ... ... ... ... ... мен ... түсуі;
* Еліміздің үлттық егемендігі мен аумақтық ... ... бола ... ... ресурстарымыздың
игеріле бастауы;
* ғылыми-техникалық прогресс ... ... ... құралдары мен
телекоммуникациялық ... ... ... ... жол ... ... ... басқа тәуелсіз мемлекеттермен
салыстырғанда ... ... ... ... де, саяси
түрақтылығы нәтижесівде әлемге танылып отыр.
Біздің бүгінгі күндегі мұратымыз "Қазақстан - 2030" ... ... - ... ... ... Алдын ала бәрін болжау мүмкін емес, бүл
жолда қандай ... ... ... беймәлім. Алайда осынау
міндеттерді орындау ... ... ... тиіп ... Оның нақтылығы мен
дұрысын бағамдау — келешек ұрпақтың еншісі. Қандай іске де ... ... ... ... ... тізімі:
1) Назарбаев Н. Ә. "Қазақстан - 2030". Ел ... ... ... ... ... 1998. — 96 бет.
Назарбаев Н. Ә. Ғасырлар тоғысында. ... ... ... Н. Ә. ... болашағы - қоғамның идеялық ... ... ... Н. Ә. Қазақстанның ... ... ... мен ... ... ... ... Назарбаев Н. Ә. ... ... ... дәйім
сақталсын // Ақиқат, 1998, №3.
6) Назарбаев Н. Ә. Қазақстан ... ... ...... ... татулық және демократиялық реформалар: Қазақстан ... IV ... ... ... 1997, 6 маусым.
Алматы: Қазақстан, 1997.
7) Кекілбайүлы Ә. Жабыла іске ... ... тез ... ... ... Байгелді Ө. Егемендік — ел бақыты (это священное слово ... ... ... Ө. Ел ... // Егемен Қазақстан, 1997, 25 қазан.
10) Джунусова Ж. X. Республика Казахстан: ... ... ... ... Қуатов Р. Ю., Болганбаев А. Е. ... и ... ... ... ... ... - 2030 жылға ... даму ... және ... ... ... Алматы:
Қазақстан, 1998. - 136-бет.
1) Бабақұмаров Е., Жансүгірова Ж. ... ... және ... ... // ... 1995, № ... Ильин М. В., Мельвиль А. Ю., Федоров Ю. Е. ... и ... ... ... // ... №5 -стр.146.
3) Шмиттер Ф. Размышление о ... ... ... ... // ... 1996, - ... Озғанбаев Ө. Демократия бастауында // Ақиқат, 1996, №10, 11, 12.
5) Нысанбаев Ә. Мақсат айқын болмай , бағыт түзу болмайды // ... ... ... ... Ғ. Өтпелі кезең, ол не? // Ақиқат, 1995, № 8.
6) Әженов М. Қазақстан қазіргі кезеңцегі әлеуметтік қүрылымы // ... ... ... А. ... ... // ... 1997, № 11.
3) Назыханов К. Дала демократиясы // ... 1995, № ... ... А., ... Д., ... Ү. ... кезең: түйіндер мен
түйткілдер // Ақиқат, 1995, № 4.
5) Бабақұлы А. ... ... ... ... ... 1.
24) Омарбеков Т. Бірлік жоқ жерде — ... жоқ. // ... 1998, ... ... ... ... - ... зерде, ұлттық татулық және
демократиялық ... // ... ... 17 ... ... келісім - Қазақстанның демократиялық дамуының негізі // Егемен
Қазақстан, 1996, 30 сәуір.
27) Омарбеков Т. Президенттік Республика - ... ... жол // ... 1996, 7 ... ... Е. ... ... жүзеге асырылуы тиіс // Егемен
Қазақстан, 1997, 6 желтоқсан.
29) Смайылов Қ. Қазақстан XXI ғасыр: ... ... және ... ... ... 1996, 25 маусым.
27) Сағымбаев Ғ. Демократия туралы не білесіз? // Түркістан, 1998, №11-14.
Даму жолы даңғыл ма? // Азия, 1992, № ... ... ...... ... ... //
Егемен Қазақстан, 1997, 8 ноябрь.
30) ... О. ... ... в ... подд ержке //
Казахстанская правда, 1997, 8 ноябрь.
31) Ертысбаев Е. ... ... для нас, ... — для ... поколений // Казахстанская правда, 1997, 30
ноябрь.
32) ... К. Т. ... ... ... ... мен
экономикалық даму негіздері. Алматы: Экономика, ... М. А. ... ... ... Алматы, 1992.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының әлеуметтік саясаты: саяси талдау48 бет
Мемлекеттік басқарудың мәні мен ерекшеліктері6 бет
XXI ғасырдағы Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы19 бет
«Локомотив-2030» ЖШС-дегі локомотивтік бригадалардың локомотив машинисттер мен нұсқаушы-машинисттердің беделін көтеру іс шаралары9 бет
«Қазақстан-2030» даму стратегиясы7 бет
«Қазақстан-2030» стратегиялық бағдарламасының орындалуы51 бет
Даму стратегиясы32 бет
Мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатындағы Н. Назарбаевтің ролі12 бет
Стратегиялық жоспарлау: жалпы сипаттама және оның маңызы 17 бет
Экономикалық даму стратегиясы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь