Қазіргі заманғы қала жағдайындағы жастардың құндылықты бағдарлануы

КІРІСПЕ 5
1 ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫ ЗЕРТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... .. 10

1.1 Құндылықты бағдарлар: түсінігі, мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.2 Жастардың құндылықты бағдарларын зерттеу аспектілері ... ... ... ... ... . 15

2 ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ ҚАЛАНЫ ЗЕРТТЕУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 18

2.1 Ірі қалалар жаһанданудың айнасы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.2 Құндылықты бағдарлардың қала бейнесіндегі көрініс табуы ... ... ... ... . 21

3 ЖАСТАРДЫҢ ҚҰНДЫЛЫҚТЫ БАҒДАРЛАРЫН ШЕТЕЛДЕ
ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАНДА ЗЕРТТЕУ (САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ)... 32

3.1 Германиядағы жастар зерттеулерінің ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 32
3.2 Ресей мен Қазақстан жастарының мәселелерін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... 39

4 ҚАЗАҚСТАН ЖАСТАРЫНЫҢ ҚАЛА ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ
ҚҰНДЫЛЫҚТЫ БАҒДАРЛАРЫНЫҢ ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ ... ... 55

4.1 Негізгі құндылықты бағдарлардың өзгеруіне талдау жасау
(әлеуметтанулық зерттеу нәтижелері негізінде) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 55


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 59
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 62
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 64
Зерттеудің өзектілігі: Қазіргі кездегі әлемдегі глобализация, модернизация урбанизациялық үрдістерді күшейте түсті, әсері өсуде. Бұл жағдайлар, әсіресе, жастарға әсерін тигізді. Қалаға жастар көптеп ағылады, ал урбанизациялық үрдістер құндылықты бағдарларына өзгеріс енгізбей қоймайды
Осы тұста, қала жағдайындағы үрдістердің қала тұрғындарына, әсіресе, жастарға әсер етуіне әлеуметтік талдау жасап, кемшілігі мен артықшылығын анықтап ұсыныстар жасаудың маңызы зор.
Мақсаты: Қазақстан жастарының құндылықты бағдарларына урбанизация үрдістерінің әсер етуін, қазiргi Қазақстанның ірі қаласының жастарының құндылық әлемiнiң ерекшелiктерiнiң анықтауы болып табылады.
Магистрлік диссертацияның негізгі міндеттері:
1. Құндылық бағыттардың даму тенденциясын айқындау Урбанизациялық үрдістердің әлемдік теорияларын сараптау;
2. Құндылықтардың, құндылықты бағдарлардың мәнін, негізгі түсініктерін талдау;
3. Қазіргі заманғы урбанизациялық үрдістердің жастарға әсерін, Қазақстандағы көрінісін анықтау;
4. Мегаполистың дамуының ерекшелiктері жастардың құндылық бағыттарының құрастыруының факторы ретінде талқылау;
5. Қала жағдайында өтетін процестердің тиімді, тиімсіз тұстарын анықтау, сараптамалық ұсыныстар дайындау. Ірі қала жастарының құндылықтарының басқа да ерекшелiгiн айқындау. Алдыма қойған міндетке қол жеткізу үшін мен келесідей әдістерді қолданамын: баяндау, салыстыру, талдау және сауалнама.
Зерттеу обьектісі: Ірі қала жастары (Алматы, Астана қаласы)
Зертеу пәні: Мегаполистың қазiргi даму кезеңiндегi жастардың құндылық бағыттары.
Зерттеудің теоретико-методологиялық негізі. Жұмыстың теориялық негiзі пәнаралық және жүйелiк келу, салыстырмалы социологиялық талдаудың қағидалары болып табылады. Қойылған міндеттердің шешiмі үшiн нақты-тарихи, салыстырмалы, таным әдiстерi қолданылды.
Құндылықтар және қазiргi жастардың құндылық бағыттарының зерттеулерi үшiн аксиологияның мәселелерді қарастыратын еңбектердің мәнi бар. Құндылық бағыттардың мәнiн түсiну, құндылықтардың шығуы, олардың болуының формалары және тәсілдері мәселелеріне О.Н.Астафьева, А.Г.Здравомыслов, М.С. Каган, В.А. Ядов, М.С.Яницкий секілді авторлардың жұмысы арналған.
Құндылықтарды зерттеуде жастар әлеуметтануының маңызы зор. Әлеуметтік құрылымның трансформациясы, жастардың құндылықты бағыттының өзгеруіне ресейлік ғалымдырдың – Т.И. Заславская, Г.В. Осипов, З.Т. Голенков еңбектері арналған. Отандық жастар әлеуметтануында өзекті мәселелер - жастардың құндылықты бағдарлануы, әлеуметтік шарттары, қалыптастыру тетіктері, типологиялық ерекшелігі. Отандық зерттеушілердің тақырыбы - жастар мәселелерінің әдістемелік және қолданбалы аспектілері (М.С. Аженов, К.У. Биекенов, К.Ғ. Ғабдуллин, М.Ф. Пузиков, Л.Н. Қасымов т.б.), жастардың саяси әлеуметтенуі (Ш. Омаров Л.Ю. Зайниев), Қазақстан жастарының трансформациясының әлеуметтік, саяси, құндылықтық және этникалық аспектілері (З.Ж. Жаназарова, Г.С Абдирайымова, Г.О. Абдикерова, А.С Сарсенбаев). Жалпы, жастардың құндылықты бағдарларын зерттеу обьектісі пәнаралық болып табылады.
1. Семенова В. Социология молодежи /Социология в России. М.: Институт социологии РАН, 1998. – с 131.
2. Абдирайымова Г. С. Социология молодежи : учеб. Пособие – Алматы : Жібек жолы, 2008. – с. 280
3. Ольшанский В.Б. Личность и социальные ценности. Социология в СССР. Т.1. М., 1966. С.471
4. Лисовский В.Т. Социология молодежи: история и современность. Социология и общество. Тезисы докладов Первого Социологического Конгресса. СПб., 2000. - c. 166
5. Тасмаганбетов А.Б. Тұтынушылардың мінез – құлқы қысқаша дәрістер курсы. Ақтөбе, 2005. - 64 б.
6. Радаев В. В. Экономическая социология: учеб. пособие для вузов. М.: Изд. дом ГУ ВШЭ, 2005.
7. Зборовский Г.Е., Орлов Г.П. Введение в социологию. Учебное пособие. Екатеринбург, 1992. – с.187
8. Э.Гидденс «Социология». М.: Эдиториал УРСС, 1999. - с 703
9. Антонов А.И., Бестужев-Лада И.В., Рыбаковский Л.Л. «Почему вымирают русские» М.: «ЭКСМО», 2004
10. М.К. Горшков Молодежь России: социологический портрет. М.: ЦСПиМ, 2010. – с 592
11. Уровень удовлетворенности потребностей казахстанской молодежи. Социологическое исследование. Корпоративный фонд «Центр анализа и прогнозирования молодежной политики», Астана, 2009
12. Аналитическая записка Социально-демаграфическое положение молодежи в Республике Казахстан (Подготовлено по заказу Агентства РК по статистике Центром Исследований «САНДЖ») 2008, с. 75
13. Косиченко А.Г. Курганская В.Д., Нысанбаев А.Н., Бегалиев Н.К. Взаимодействие религий в Республике Казахстан.- Алматы: Центр гуманитарных исследований, Издательство «Искандер», 2006, - с. 250
14. Телебаев Г.Т. Ценностные ориентации казахстанцев в религиозной сфере// Глобализация и диалог конфессий в странах Центральной Азии: Материалы международной научно-практической конференции - Алматы: Институт Философии и Политологии МОН РК, 2002.
15. «Бюллетень МИСП», Ценностные ориентации современной казахстанской молодежи (по результатам социологического исследования), №1-2 (21-22) 2008.
16. О тенденциях развития социологии в современном мире автор: ж. т. тощенко, н. в. романовский, Социологические исследования, № 6, Июнь 2007.
17. Сидоренко Г.И., Новиков С.М. Экология человека и гигиена окружающей среды на пороге XXI века // Гигиена и санитария. 1999. 5.
18. Г.Зиммель «Большие города и духовная жизнь». «Логос» 2002, №3-4
19. Исследования Шелл «Европа-Экспресс» 16 Октября 2006, №42 (450)
20. Кебина Н.А. Молодое поколение Казахстана сегодня и завтра // Социологические исследования. 2004.- №3.- С.109
21. Ценностные ориентации cовременной молодежи. В. Е. Семёнов. Социологические исследования, № 4, Апрель 2007, C.
22. Д.Д. Ешпанова, К.О. Айтбай, З.С. Айдарбеков / Молодежь cовременного Казахстана – Проблемы cоциального развития Социологические исследования, 2008 г.
23. ҚР Статистика агенттігі www.stat.kz
24. Жастардың әлеуметтену мәселелері www.kazsocium.kz
25. Ален де Бенуа: Лицом к лицу с мондиализмом www.cn.ru
26. Саския Сассен. Глобальные города www.demoscope.ru
27. «Человечество в XXI веке имеет все шансы уничтожить себя» www.vz.ru
28. «Современные городские казахи: сознание, ценности, установки». www.zakon.kz
29. Федеральное статистическое ведомство www.destatis.de
30. Исследования молодежи www.mosintour.ru
31. www.goethe.de
32. Немецкая социология о проблемах молодежи объединенной Германии www. dialogs.org.ua
33. Ценности молодежи «эпохи перемен»: взгляд из России www.majesticarticles.ru
34. Студенчество стран ШОС: социокультурное измерение» www.ssa-rss.ru
35. Алматы қаласы жастар саясаты жөніндегі басқармасы қызметінің Тұжырымдамасы www.alzhastar.kz
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ САЯСАТТАНУ ФАКУЛЬТЕТІ
МАГИСТРАТУРА
Әлеуметтану және әлеуметтік жұмыс кафедрасы
МАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯ
Қазіргі ... қала ... ... ... ... ... Г.К. ... ж.
2 курс магистранты /қолы/
Ғылыми жетекші____________________ Абдирайымова Г.С. ... ... ғ. д., ... ... ... және ... ... меңгерушісі,
соц. ғ. д., профессор ____________________Абдирайымова Г.С.
"______"_________2012 ж.
/қолы/
Алматы 2012
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
5
|1 ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫ ЗЕРТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ...... |10 |
| | ... ... ... ... |10 ... | ... ... құндылықты бағдарларын зерттеу |15 ... | |
| | |
|2 ... ... ... |18 ... | |
| | ... Ірі қалалар жаһанданудың айнасы |18 ... | ... ... бағдарлардың қала бейнесіндегі көрініс |21 ... | |
| | |
|3 ... ... БАҒДАРЛАРЫН ШЕТЕЛДЕ | ... ... ... ... ТАЛДАУ)... |32 |
| | ... ... ... ... |32 ... | ... ... мен ... ... ... |39 ... | |
| | |
|4 ... ... ҚАЛА ... | ... ... ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ........ |55 |
| | ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ... |55 ... | |
| | |
| | ... ... | ... |62 ... ... | ... ... тақырыбы: Қазіргі заманғы қала жағдайындағы ... ... ... ... ... ... ... урбанизациялық үрдістерді күшейте түсті, әсері өсуде. ... ... ... әсерін тигізді. Қалаға жастар көптеп ағылады,
ал ... ... ... бағдарларына өзгеріс енгізбей
қоймайды.
Осы тұста, қала жағдайындағы үрдістердің қала тұрғындарына, ... әсер ... ... ... ... ... мен ... ұсыныстар жасаудың маңызы зор.
Зерттеу жұмысының жаңалығы: Урбанизациялық үрдістердің қазақстандық
қоғам шынайылығындағы артықшылықтары мен ... ... ... ... ... тән ... ... анықтау.
Мақсаты: Қазақстан жастарының құндылықты бағдарларына ... әсер ... ... Қазақстанның ірі қаласының жастарының
құндылық әлемiнiң ерекшелiктерiнiң анықтауы болып табылады.
Магистрлік диссертацияның негізгі ... ... ... даму ... ... ... әлемдік теорияларын сараптау;
2. Құндылықтардың, құндылықты бағдарлардың мәнін, ... ... ... ... ... үрдістердің жастарға әсерін,
Қазақстандағы көрінісін анықтау;
4. Мегаполистың ... ... ... ... ... ... ... талқылау;
5. Қала жағдайында өтетін процестердің тиімді, тиімсіз тұстарын анықтау,
сараптамалық ұсыныстар дайындау. Ірі қала жастарының құндылықтарының басқа
да ... ... ... ... міндетке қол жеткізу үшін мен
келесідей әдістерді ... ... ... ... ... обьектісі: Ірі қала жастары (Алматы, Астана қаласы)
Зертеу пәні: Мегаполистың қазiргi даму кезеңiндегi жастардың құндылық
бағыттары.
Зерттеу жұмысының әдістемелік негіздері: ... ... ... Ресей ғалымдарының, қазақстандық ғалымдар еңбектерінің
зерттеулеріне, ... ... ... және ... ... ақпараттарға сүйендім. Жастар мәселелері бойынша
әлеуметтік зерттеулердің эмпирикалық негізін ресейлік, ... ... ... зерттеулердің нәтижелері, статистикалық
мәліметтер, талдау ... ... ... ... ... ... ... негіздерін жазу барысында ақпарат көздері болып
ресей, қазақстан, шетел ғалымдарының еңбектері ... ... ... ... ... заманауи теориялары пайдаланылды. Үшінші тарауды
жазу барысында ресейлік және неміс интернет сайттарында жарияланған ... мен ... ... Төртінші тарауды жазу барысында
қазақстандық журналдар мен ... ... 2012 жылы ... ... қолдандым.
Бітіру жұмысының құрылымы: кіріспеден, төрт бөлімнен және қорытынды мен
пайдаланған ... ... ... Жалпы бітіру жұмысы 74 ... ... - әр ... ... ... ... тән, әлеуметік есею қалыптасуын, ересектер әлеміне
бейімделуін өтетін әлеуметтік-демографиялық топ
2. Жастар - әлеуметтену кезеңін өтетін, ... ... алу, ... және
мәдени фунцкцияларды меңгеретін және ... ... ... ... ... ... ... Құндылықтар - бұл адамдардың өмірге деген және осыған сәйкес қолайлы
мінез–құлқына көзқарасы болып табылады.
4. ... - ... ... – адам қажеттіліктері
мен мүдделерін қанағаттандыратын қоршаған ортадағы ... ... ... мен жеке мәнін бейнелейді.
5. Құндылықтық бағдарлау - адам ... ... ... ... мінез-
құлықтың мақсатты бағытта реттелуі
6. Іскерлік, креативтілік - мақсатты түрде қалыптасқан және ... тыс жаңа ... ... жаны ... ... ... Қазіргі глобализация – ... ... ... ... ... жетістіктерді және
нарықтық механизмдерді максималды қолдану (ұлттық мүддені ескермеу).
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі: Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... әсері өсуде. Бұл
жағдайлар, әсіресе, жастарға әсерін тигізді. Қалаға жастар көптеп ағылады,
ал урбанизациялық ... ... ... ... енгізбей
қоймайды
Осы тұста, қала жағдайындағы үрдістердің қала ... ... әсер ... ... талдау жасап, кемшілігі мен артықшылығын
анықтап ұсыныстар жасаудың маңызы зор.
Мақсаты: Қазақстан жастарының ... ... ... әсер ... ... ... ірі қаласының жастарының
құндылық әлемiнiң ... ... ... ... ... негізгі міндеттері:
1. Құндылық бағыттардың даму тенденциясын ... ... ... теорияларын сараптау;
2. Құндылықтардың, құндылықты бағдарлардың мәнін, негізгі түсініктерін
талдау;
3. Қазіргі заманғы ... ... ... әсерін,
Қазақстандағы көрінісін анықтау;
4. Мегаполистың дамуының ерекшелiктері ... ... ... факторы ретінде талқылау;
5. Қала жағдайында өтетін процестердің тиімді, тиімсіз тұстарын анықтау,
сараптамалық ұсыныстар ... Ірі қала ... ... ... ... ... Алдыма қойған міндетке қол жеткізу үшін мен
келесідей әдістерді қолданамын: ... ... ... ... ... қала ... (Алматы, Астана қаласы)
Зертеу пәні: Мегаполистың қазiргi даму кезеңiндегi жастардың құндылық
бағыттары.
Зерттеудің теоретико-методологиялық негізі. ... ... ... және ... ... ... ... талдаудың
қағидалары болып табылады. Қойылған міндеттердің шешiмі үшiн нақты-тарихи,
салыстырмалы, таным әдiстерi қолданылды.
Құндылықтар және ... ... ... бағыттарының зерттеулерi
үшiн аксиологияның мәселелерді қарастыратын еңбектердің мәнi бар. ... ... ... ... ... ... болуының формалары
және тәсілдері мәселелеріне О.Н.Астафьева, ... М.С. ... ... ... ... авторлардың жұмысы арналған.
Құндылықтарды зерттеуде жастар әлеуметтануының маңызы зор. Әлеуметтік
құрылымның трансформациясы, жастардың құндылықты ... ... ... – Т.И. Заславская, Г.В. Осипов, З.Т. Голенков
еңбектері ... ... ... ... ... ... -
жастардың құндылықты бағдарлануы, әлеуметтік ... ... ... ... ... зерттеушілердің тақырыбы -
жастар мәселелерінің әдістемелік және қолданбалы аспектілері (М.С. Аженов,
К.У. Биекенов, К.Ғ. Ғабдуллин, М.Ф. ... Л.Н. ... т.б.), ... ... (Ш. ... Л.Ю. ... ... жастарының
трансформациясының әлеуметтік, саяси, құндылықтық және ... (З.Ж. ... Г.С ... Г.О. ... ... ... ... құндылықты бағдарларын зерттеу обьектісі
пәнаралық болып табылады.
Сонымен қатар, осы жұмыстың тақырыбы қала ... ... ... ... ... тарихи дамудың экономикалық құрылыс,
мәдениет, пен саяси ... ... ... ... ... Г. ... еңбектерінде индивидтің ірі қаладағы өмірінің
негізгі ерекшеліктерін көрсетті (жоғары мазасыздық, ... ... ... ... Оның ... ... аспектілермен
ұштасады.
Чикаго социологиялық мектебiнiң негiздеушiлердiң бiрі Эрнст Берджесс
Робертом Паркпен бірігіп, қаланы ... үшiн ... - ... ... нұсқасын жасады және қалалық кеңiстiктiң ... ... ... ... ... ... теориялық-әдiстемелiк үлес
М. Кастельс еңбектері қосты, оның еңбегінде қала әр ... ... ... ... ... кеңiстiктiкте iске
асырылуы ретінде суреттелген. ... ... қала ... ... ... М.Н. Межевич, Л.Б. Коган, Э.В. Соколов зерттеді.
Осы уақытқа дейін ... ... ... ... формаларына,
құндылықтар және қазiргi әлеуметтiк-мәдени процестердің аксиологиялық
негiздерiн зерттеуге ... ... ... жеке ... ... ... жиынтығын зерттеуді қолға алу болып жатқан
құбылыстардың толық бейнесін жасауға ... ... Оған ... көлемді
модернизация жағдайындағы ірі қалалардың ерекше ... ... ... ... ... ... өзекті болып
табылады.
Жастар мәселелері бойынша әлеуметтік зерттеулердің эмпирикалық негізін
ресейлік, неміс және қазақстандық социологиялық зерттеулердің ... ... ... ... ... болып жатқан әлеуметтiк-экономикалық реформалар, қоғамдық
қатынастардың ... ... ... еніп бара жатқан
глобализация терiс те, оң да ... ... ... жаңа ... бекітілуi, жаңа стиль және өмiр салтының ... ... ... де ... революцияға дейінгі және кеңестік
кезеңнің дәстүрлері, идеалдарынан, тәжірибе мен құндылықтарынан ... ... ... ... ... мәдениеттің
стандарттарынан тұратын қазiргi құндылықты туғызды, ол қоғамның мағыналық
жүйесін құрайды. Субмәдениеттер, ... ... ... жеке
деңгейде елдiң мәдени, экономикалық, саяси потенциалының ... ... ... ... орын ... ... әлеуметтік-мәдени ортасы адамдардың арасындағы өмiрдiң
стильлерi, мінез-құлық формалары, ... ... ... ... ... ... Қаланың өмiрiнiң
сипаты мен қасиеттері жалпы ... ... - ... ... қарқындылығы, алуантүрлiгі, дәрежесіне тікелей
байланысты. Батыс елдерiмен еркiн ... ... үшін ... ... ... мен ... ақпараттық
технологиялардың белсендi дамуы және енуiмен байланысты ... 1990-шi жыл ... ... ең ... ірі ... ... кең әсер ... мәдениетiнiң құндылықтарының масштабы өнерлерді, ғылым
дамытумен, ... ... ... ... шұғылданатын әлеуметтiк-
мәдениеттi институттарының көп болуы мәдени потенциалдың жеткiлiктi ... ... ... болады. Мегаполистың мәдени потенциалының
элементтері ретінде ... ... ... институттарының жұмыс
жасауымен қатар, өзіне бос ... ... ... даму сипатына әсер
ететін бұқаралық сана үшін ... ... ... ... теледидар,
интернет) қосатын ақпараттық сала маңызды мәнге ие болуда.
Қала жастары ішкі біртекті емес, ... ... ... ... және инновацияларының iске асырылу кеңiстiгі ретiнде
белгілі бір құндылықтық сана иесі ... ... жас ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Ірі қалалар жастары санасында отбасылық, достық, денсаулық, ... әлі де ... ... табылады. Бірақ сонымен бірге,
экономикалық, техникалық прогресс жағдайында ... ... ... ... ... да - ... ... ақша,
мансаптың өсуі – маңызы жоғары. Мұндай қарама-қайшылық ... алып ...... бар, ... ... ... ... ЗЕРТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 ҚҰНДЫЛЫҚТЫ БАҒДАРЛАР: ТҮСІНІГІ, МӘНІ
Өтпелі кезеңмен байланысты болған әлеуметтік-экономикалық және рухани-
мәдени трансформация жағдайында ... ... ... ... ... ... ... қиындықтар туғызды. Сонымен қатар,
бүгінде әлемдегі орын ... ... мен ... ... ... ... ... рөлі өсті. Бұл
процестер адам ... ... ... ... мен ... сүру ... өзгеріс, әрине, адамның құндылықтар жүйесіндегі
өзгерістерге әсер етеді. Бұл ... ... ... ... ... жастар өзгерістерді тез қабылдағыш қоғам контингенті болып
табылады. Осы ... ... ... ... ... маңызды.
Қазір Қазақстандағы жас ұрпақ әлеуметтік-психологиялық кризисті басынан
өткеріп жатыр деуге болады; көне мінез-құлық стереотиптері, нормативті және
құндылықты ... ... жаңа ... ... ... ... ... болып жатқан жағдайлардың мәнін жоғалтып, ... ... ... жоқ күй ... анықтамасына келер болсақ, жастық шақ – 15-29 жас ... жас шегі – ... есею және ... шағы - ... әлде ... шегі – ... ... кәсібилік және жеке тұрақтылыққа
жететін кез - ... ... ... жастардың құрылымын көрсететін
анықтама: «Жастар - ... ... ... ... ... алу, мамандық
және мәдени фунцкцияларды меңгеретін және қоғаммен әлеуметтік рөлдерді
үйренуге, орындауға дайындалатын ... ... ... тарихи жағдайларға
байланысты жастардың жас категориялары 16 дан 30 ... ... ... ... шегінде адамдар өз өмірінде маңызды қадамдар жасайды.
Жастық шақтың ... ... ... ... ... тарихи жағдайларымен және мәдени дәстүрлерімен анықталады. Әр түрлі
елдерде және мәдениеттерде әлеуметтену процесі бірдей жүрмейді. ... шақ ел ... әр ... ... ... және белгілі бір
әлеуметтік-экономикалық жағдайларында әркелкі анықталады. Мысалы, XX ғасыр
басында бұл жас ... 20-ға ... ... ал ... кезде 17-ден 28-30
жасқа дейінгі аралықты қамтиды [1; 22б.] .
Жастар - әр түрлі ... ... ... тән, ... есею ... ... ... өтетін әлеуметтік-демографиялық топ (ресми статистикаға
сүйенсек, ... ... ... халықтың 30% құрайды) [2; 12б.].
Қазіргі таңда әлеуметтанушылар ... ... ... жас ... ... ... ... түрлерінің негізінде пайда болатын топтасқан
көпшіліктің жалпылама жиынтығы ретінде айқындайды. Қысқа мағынада, жастар ... ... ... ... ... ... ... құрылымындағы орны мен қызметі, ерекше құндылықтары мен
мүдделері негізінде бөлінетін ... топ. ... ... бойынша, 15-пен 24 жас аралығындағы жас азаматтар 1,3 миллиард
шамасында. ҚР «Мемлекеттік жастар саясаты туралы» ... ... 14 ... ... дейінгі адамдарды жастар деп атау қабылданған. Бұл ... ... 2009 ... ... ... ... ... еліміздегі тұрғындар
санының 27,4% (4 510 435 адам) құрайды және өте маңызды ... ... ... ... ең ... түйіні деп айтуға болады. 1999 жылғы санақ
қорытындысы бойынша, ... саны 3 872 566 ... ... ... саны ... - 2 256 228, ... - 2 254 207) әйелдердiң
санынан аздап қана асады. Тұрғылықты мекен-жайы ... ... ... -
55,1%, ауыл жастары - 44, 8% құрайды. Оңтүстік ... ... ... мен ... ... ... санының көп шоғырланған өңірлер болып
табылады [23].
Жастардың пiкiрлерiн зерттеу, жастар саясатының ... ... ... ... және қазiргi жай-күйiне уақытылы мониторинг
жүргізу мемлекет үшiн өте маңызды. Бұл мақсатта ... ... ... iске ... ... ... бірқатар социологиялық
және талдамалы зерттеулер жүргiзiлуі аса маңызды.
Жастар саясатын жүйелі ... ... ... ... жас ... кезігіп отыратын өмір қиыншылықтарымен айқындалады.
Әсіресе, әлеуметтік-экономикалық проблемалардың шешілмей отырғандығын атап
өтуге болады. ... ... ... және ... даярлығы деңгейінің
төмендігіне байланысты халықтың аз қорғалған бөлігі болып табылады. Осы
ретте, жастардың құндылықтарын зерттеу ... ... ... ... - ... ... – адам қажеттіліктері мен
мүдделерін қанағаттандыратын қоршаған ортадағы феномендердің ол ... мен жеке ... ... Олар адамның бағдарлау ... оның ... ... ... мен ... В.Б. Ольшанский өз уақытында құндылықтарды -мәліметтер ағынында
адам өмір әрекеті үшін ең маңыздысын байқауға көмек беретін ... ... ... Бұл - ... өзінің анықтылығын, мінез-құлығының ішкі
кезектілігін сақтауға көмектесетін белгілі бір бағдарларды ұстану [3;
29б.].
Адам ... ... ... болмаса, олардың орнын ешқандай терең
білім толтыра алмайды. ... ... ... үшін құндылықтық
бағдарлардың маңызы зор.
Құндылықтар сезім арқылы қабылданады, ал сана арқылы оны ... ... ... ... құндылықты игереді, іс-әрекет етеді.
Құндылықтар әлеуметтік тип үшін ... ... бар, ... қалып ретінде болады. Бұл бағытқа М. Вебер еңбек ... ... ілім ... ... үлес ... ... генеологиясы» атты шығармасында адамдарды «жақсы және ... пен ... ... ... ... ... ... болмыс пен құндылықты қатар қарастырып салыстыру философтардың үлесі
деген ойды білдіреді. ... ... ... ... ... емес, тек
бағалау немесе субъектінің әлемді таңдауындағы ішкі тәжірибесі ... ... ... жаңа ... ... оқиғалар,
құбылыстар, мәтіндер мағынасын өткен және қазіргі біртұтас ... ... ... жалғасын тауып отырады. Х.Гадамердің ... ... ... үшін жеке ... ... ... түсіну
жеткіліксіз, олардың даму, қалыптасу, өзгерулер себептері, жалпы тарихына
терең зер салу қажеттілігін айтып, «ақиқат» деп ... айта ... ... жолын, әдісін табамыз [4; 54б.].
Қоғамда дәстүрлі құндылықтармен ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қауымдастық үшін маңызды құндылықтар өмір сүреді.
Этникалық қауымдастықтар өзіндік ұлттық ... ... ... ... ... ... ... біріктіреді. Қоғамда даму,
жылдардың өтуі, ... ... ... ... ... ... жағынан өзгеріп, орын ауыстыруы тарихтан белгілі. ... даму ... ... ... ... ... мәнін
жоғалтуы мүмкін емес, тек мән берілмеуі ықтимал.
Сайып келгенде, адам үшін ең басты құндылық, ең бағалы мәселе - ...... ... және өмір ... ... ... ... ертеңін ойлап еңбек етеді, білім алады, тәжірибе жинақтауды, ... де ... ... ізбасары, көмекшісі болуында, қуаныш пен қайғы,
бақыт пен бақытсыздық, тыныштық пен ... бар мен жоқ ... ... ... ... болжам жасап, шыдамдылық көрсетеді.
Құндылықтарды жүйе ретінде қарастырсақ, 2-ге бөлуге болады. ... ... оған ... ... әлем ... ... ... жатады. Бұл құндылықтар адамды өлім туралы ойландырып, оған ... ... ... ... ... ... құрайды, қоғамды біріктіреді, адамның тіршілігіне әсері бар.
Әлеуметтік – мәдени ... ... ... ... мәдениеті,
мемлекет тарихы, мемлекеттік шегара, дәстүрлер, аймақ, т.б. қасиеттер.
Сонымен, құндылық дегеніміз – ... және ... ... ... арасындағы қатынастарда жүзеге асырылып, көрініс
табады. Құндылық болса субъектілер арасындағы жеке тұлға немесе тұтас ... ... ... ... білдіреді.
Айтылған пікірлерге, қазіргі кезеңдегі басты тұлға, басты капитал
жасампаздықтың иесі, гуманистік бағыттағы жан, ең маңызды ... иесі ... ... ... Жер ... барлық заттар, бүкіл адамзаттық мәдени
мұралардың ең ізгілері – ... адам ... ... жасалған.
Құндылықтар дегеніміз – ұнатқан игіліктер мен ... қол ... ... ... ... ... ... ойлар, үлгі
аларлық объектінің озық тәжірибелері, сыннан өткен ... ... ... ... ... ... ... адамның өзін-өзі
айқындау құндылығы арқылы жүзеге асады. А.И.Титоренконың айтуы ... ... – адам ... ... ... ... мінез-
құлықтың мақсатты бағытта реттелуі» [24].
Тағы бір анықтама ... ... – бұл ... өмірге деген
және осыған сәйкес қолайлы мінез–құлқына ... ... ... ... ... ... мен осы ... жету
үшін жолдарын білдіреді. Құндылықтар жеке және әлеуметтік болып бөлінеді.
Әлеуметтік құндылықтар дегеніміз - ... бір ... тән ... ... ... ... ... үшін тән. Американдық құндылықтар:
индивидуализм, прогресс, жастық, ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік құндылықтар қоғам немесе
топтар үшін дұрыс іс-әрекетті, ал жеке құндылықтар ... үшін ... ... анықтайтын құндылықтар. Жеке құндылықтар жүйесінен
индивидуализмның ... ... ... мінез–құлықты сараптау
үшін жеке құндылықтарды пайдалану оларды баяндау, өлшеу, ... ... ... шкаласы терминалды және инструменталды
құндылықтарды спектрін ... ... ... ... (ақырға, терминалды жағдайлар) немесе осы мақсаттарға ... де ... ... ... Терминалды
құндылықтар: комфортты ... ... ... жетістік сезімі,
бейбітшілік, теңдік, ... ... ... ... ішкі ... ... ұлттың жағдайы, қанағаттанарлық қауіпсіздік, өзін -
өзі құрметтеу, қоғамның таңдауы, шынайы достық. Инструменталды ... ой ... кең, ... сергек, қайратты, қайтымды, пайдалы,
шыңайы, фантазияның кеңдігі, тәуелсіз, интеллектуалды, логикалық, жақсы
көру, ... ... ... жауапкершілік [5; 15-16б.].
Э.Фромм әр адамда «әлем картасының құндылықты ... ... ... Сол арқылы ол әрекет етеді.
М. Вебер айтуынша, әлеуметтанудың ... ... бірі – ... ... ... өмірдің маңызды мәндік құрылымдарды
талдау. Тұлға адамгершілігі оның ... бір ... ... ... ... тек ... нормалар мен талаптар ғана емес (жалпы
әлеуметтік, ... ... ... қатар жастың өзінің меңгеруі де жатыр.
Бұл жағынан құндылықтар «әлеуметтік айна» ... оған ... адам ... ... ... [5; ... бір ... құндылықты бағдарлары әрбір мәдениеттің
қалыптасу процесі механизмінің ... ... ... ... зер ... ... ... әртүрлі құндылықтар жүйелері
арасында ауытқуды байқаймыз. Соның нәтижесі - оларда нақты ... ... ... ... тиын секілді оларда өзінділік, өзіне-өзі барабарлығы
жоқ.
Қазіргі заман жастарының құндылық бағдарлануы ... оның ... ... ... ... тікелей байланысты. Құндылықтар жүйесінің
өзгеруіне дағдарыстың үш сатысы әсер етеді.
Бірінші сатысында ... ... ... ... ... болды, тоталды-идеологиялықтан плюралды-адами жүйге ауысты, бұл
дегеніміз жастардың жаппай десоциализациясы және ресоциализациясы. Адам ... ... ... құндылықтарды қабылдайды (не қабылдамайды) немесе
таңдау жасай ... ... ... құбылып жүреді. Екінші сатыда
жастардың өздеріне ... ... ... ... ... сатыда
қоғамның даму жүйесіне және оның дамуының нәтижесіне байланысты.
Құндылықтардың өзгеру процесі оларды өмірде, істерде қолдану ... ... Ескі ... ... ... құндылықтар адамның өзінде
ішкі жанжал туғызып нәтижесіне әсерін тигізіп отырады. Өз құндылық жүйесін
қалыптастырған адам өмір бойы сол ... ... өмір ... ... ... жасы ... ... адамдарға тән. Егер бұрынғының
жастары ... ... ақыл ... ... айтқан жолдарымен жүріп
жатқан болса, қазіргі заманда жастар өз құндылықтар жүйесін қалыптастырып
жаңа социалды жүйе ... Олар тек ... ғана ... өз әрекеттерін
ерсі көрмейді. Көптеген студенттер үшін құндылықтар келесі болып ... өз ... ... ... ... ... адам болып қалу,
материалдық жетістіктерге жету т.б.
Сонымен қазіргі заман жастары тек ... қана ... ... құндылықтар туралы да ойланады. Сонымен қатар адамға жеке ... өз ... ... ... ... бере ... қоғамға қарама-қайшы
келетін құндылықтар жүйесін қалыптастырып алады.
Қазіргі жастардың ... ... ... ... олардың
2 жүйе арасындағы жағдайы – дәстүрлі (қабылдауға үлгермеген) және ... ... ... белгілі бір шешімді таңдайды, баламаларды салыстырады, бағалау
талаптары мен таңдау ... ... ... ... ... ... тұлғаның психологиялық ахуалы,
әлеуметтік көңіл-күйі, оның ... ... шақ пен ... эмоционалды
бағалауы бейнеленеді. Оның бұл мүдделер мен бағдарлар арасында басым
бағдарды бөліп алуы, ... ... ... ... құруынан оның
болашақ әрі қарай өмірлік жолының жетістігі тәуелді.
Нақты әлеуметтік-психологиялық және әлеуметтік зерттеулерде ... ... ... бөлінеді. Екі модификациясын айтуға болады.
Бірінші типке жатады: ... ... ... ... т.б. ... тип өзін-өзі дамытумен байланысты: профессоналды-еңбек
іс-әрекеті, отбасы, жұмыс, бос уақытты өткізу т.б. Онымен қатар ... ... ... Бұл ... ... санасының негізін
құрап, өмірдің әртүрлі саласындағы әрекеттеріне әсер ... ... ... салыстырмалы түрде тұрақты болып қалады.
1.2 ЖАСТАРДЫҢ ҚҰНДЫЛЫҚТЫ ... ... ... ... ... алған Қазақстанда туып өскен ұрпақ пайда
болды. Олар глобализацияның, коммуникацияның және компьютеризацияның ... ... ... ... Мұнда құнды процесстер орын алады, оларға
қарап елдің, ұлттың, ұлттық құндылықтардың қалай дамып, қалыптасып ... ... ... ... ... ... бағдары туралы келесі мәлімет
алуға болады:
1. Материалдық жетістіктерге қатысты жастар үшін қазіргі күнде ... ... және жеке ... ... ... болып келеді.
Мансап құмарлық, іскерлік табыс ... ... үшін өте ... ... ... ... ... қазіргі жастардың тек жеке бастың
құндылықтары үшін жұмыс жасайтынын мәлімдеп отыр, әсіресе: ... ... ... ... ... ... жету, тәуекелге
бару.
2. Жанұяға қатысты: материалдық құндылықтар мен жанұя бақытын көптеген
жастар ... ... 52 ... ... ойы ... ... ... болу және
олар үшін бұл өмірдің мәні болып есептеледі. «Жанұя – ол ... ең ... ... үшін және балаларың үшін өмір сүру ... - ... ... ... ... Жастары ұлғайған сайын әр кім үшін отбасы
өмірінде маңызды орын ала бастайды. ... ... ... өте ... ... ... ... қабілеттерінің жоғарлағанын байқадық. Өйткені әлемнің
өзінде білім беру және ... ... ... өте ... дамып кеткен.
Бірақ осылардың қатарында жақсылықты, үлкенді сыйлауды, ... ... ... ... ... ... мәдени және интеллектуалдық даму жолында
маңызды рөл атқаратыны ол жастардың бос уақыты. Бос уақытты ... ... ... ... ... әсерін тигізеді.
Қазіргі жастар үшін отандық кино орнын батыс елдерінен келген кинолар
орын басты. Қызықты, дамытатын кинолардың ... ... ... ... ... ... ... болды. Осындай тәрізді кинолар,
электронды ақпараттар қазіргі жастардың ішкі ... ... ... ... әсерін тигізіп отыр.
Жоғары білім алу туралы да қазіргі жастардың өз ... мен ... ... ... материалды қамтамасыз етілген өмір сүргің келсе, жоғары
білім алу өте маңызды деп ... ... ... Жастардың саясатқа
қызығушылығы төмен, өйткені еліміздің ... ... ... мен
әлеуметтік саясаттың дұрыс жүргізіліп жатқандығының арқасында жастардың
көбін саясат толғандыра бермейтін ... ... ... өз ... ... ... 91,2 ... қазақтар (ауылдық жерде тұратындар) өз тілі ... ... ... ... ... білетіндерін айтады. Бұл
қазақтардың өз салт-дәстүрлеріне бей-жай қарамайтындықтарын көрсетеді [15].
«Қоршаған орта – субъект» деген ұғым ... ... ... ... ... құндылықтарды қалыптастыру жоғарыдан берілген бағдар
бойынша ... ... ... ... әр ұлт өз құндылықтарын
қалыптастырып, өз мәдениетін, салт-дәстүрін өз ... ... ... жаңа ... ... ... процесі жүріп жатыр, осының
барлығы қоршаған ортаға, қоғамға ... ... ... ... ... жастар қиын және динамикалық уақытта өз
бетінше өмір сүруге аяқ ... ... ... ол ... ... ... ... бірінші ұрпақ. Сондықтан қазіргі жастар үшін өз
бетінше өмір сүру қиынға ... ... олар ... ... ... ішінде жеңу мүмкін емес. Сондықтан қазіргі жастар ...... ... отырып, барлығын басынан бастағылары келеді. Олар
осылайша өз қоғамдарын құруда. ... ... ... қатысты жүргізіліп
жатқан саясат денсаулық, білім және тәрбиеге зор мән беру ... ... ... ... құру ... ... ... жастар саясатын бір жүйеге
келтіре отырып қана біз Қазақстанның жарқын ... өз ... ... ойлайтын ұрпақ тәрбиелей аламыз.
ХХІ ғасырда Жер шарының бір мүшесі ретінде ... ... ... тыс қала алмайды. Қазіргі заманауи құндылықтар
бәсекеге қабілетті болумен байланысты. ... ...... ... ... меңгере отырып, Қазақстан азаматы ретінде дүниежүзілік
аренада бәсекеге ... ... ... ... –«жастардың және
еліміздің басты капиталы». Елімізде ... ... ... ие ... ... ... 99,5 ... сауатты, осы
көрсеткіш бойынша Қазақстан 177 елдің ішінен 14-орынды алады. Ал білімді
сипаттайтын ... ... ... ... 11 ... тек бір ғана “Жоғары оқу орындарына қабылданған студенттер
саны” индикаторы бойынша еліміз елу ... ел ... ... отыр. Салыстыру
үшін, Түркияда сауаттылық көлемі 0,1 пайызға ... ... өнім бір ... ... Түркияда халықтың 76 пайызы ғана сауатты. Ал Қазақстанда
жоғары ... ... көп ... әлі ... ... ... ... айтпағанның өзінде, барлық салаларда кәсіби, білікті
мамандар тапшылығы айқын білінеді. Мәселен еңбек нарығында, нақтырақ айтар
болсақ, құрылыста – 9,9 мың ... ауыл ... – 9,6 мың ... және ... ... – 7,6 мың ... ... көрсету
саласында – 6,8 мың адам жетпейді. Іскерлік, креативтілік – ... ... creative - ... ... ... ... және ... тыс жаңа идеяларды жаратуға жаны жақын индивидтің шығармашылық
қабілеті. Демек, креативті жас тәрбиелеу, шығармашыл, сыншыл ... ... ... ... деңгейін көрсетеді. Соңғы кезде жастардың нигилист,
көп құбылыстарға ... ... аса ... қарау
тенденциясы басым болып отыр. Бәсекеге қабілеттілік, ... ... ... ... ... секілді маңызды дүниелерді ұстаным еткен
жастар өздерінің өмірін дұрыс ұйымдастырумен қатар, мемлекет ... ... ... анық ... ... ... ҚАЛАНЫ ЗЕРТТЕУ
2.1 ІРІ ҚАЛАЛАР ЖАҺАНДАНУДЫҢ АЙНАСЫ РЕТІНДЕ
Жалпы, адамзаттың бүкіл даму тарихында ... ... ... жай жүрді. Қазірде біз радикалды трансформациялар
әлемінде өмір сүрудеміз. Әлемдік ... ... ... ... бұл процесс – глобализация деген атаумен белгілі (бұл
процесс 2-3 ғасыр бұрын ... ... ... ... ... кезбен
байланыстырылады).
XX ғ. соңында Қазақстан ... ... енді – ... яғни ... ... ... қайта қарау, жаңа өмір
талаптарына сай қайта ... ... ... ...... ... Ф. ... бойынша, модернизация –
қоғамдастықтан (қауым) қоғамға өту; Дюркгейм – механикалықтан ... өту; М. ...... рационалды мақсаттыға өту.
«Модернизация» туралы «классикалық» түсінік қалыптасқан – қоғамдық жүйенің
Батыс үлгісіне сай ... ... (тар ... ... ... ... Көптеген авторлар оны
адамзаттың «ортақ тағдырына» келтіреді. Барлық салалардағы глобализация –
экономикалық, ... ... ... модерн, постмодерн теориясына сын және осыдан шығатын
мысалы, «тәуекелділік қоғамына» көңіл қою ... ... ... осы ... оған ... ... жетекші ғылыми сипаттаушы ретінде
эвристикалық мән ... ... ... ... ... ... болып
жатқан өзгерістерді позитивті бағалау ауысуда. Мысалы, ... ... ... ... ... ... салдарға
әкелетінін айтты. Заманауи әлемге ... ... ... ... ... жасауға қарсы американ әлеуметтанушы Д. Ритцер
айтқандай, бұқаралық түрде ... ... Ол өз ... «ештене»
туралы кітабында жаңа термин ұсынады - Grobalization: ортақ формалар мен
тәжірибелердің ... ... ... біртектілікті жасау:
капитализм, макдональдизация, американизация және т.б.
А. Турен ... ... ... ғалымдар
глобализация дамыған елдер қысымымен жүргізілуде ... ой ... ... ... арқылы жүруде (тікелей үкіметтер әсері және
халықаралық қаржылық-сауда ұйымдары ... Бұл ... ... ... ... ойын ережелері айналысында жинау үшін қолданылады.
Антиглобалды жағдай да қалыптасқан.
Қазіргі глобализация – ... ... ... ... ... ... және нарықтық
механизмдерді максималды қолдану (ұлттық мүддені ескермеу). Н. Назарбаев –
«глобалды модернизация» орнына (посткеңестік елге ... ... ... ... ... ... МСА экс-вице-президенттерінің бірі:
профессор С. Сассеннің (Чикаго университеті) жұмыстарынан ... ... ... ... ... ... (1992 г.) ... зерттеуден ол
глобализация кезеңіндегі ұлттық мемлекеттер егемендігі, глобализацияға
көңілі томағандар тобын ... ... ... Глобалды қалалар –
халықаралық институттардың (банктер, юрид. фирмалар) желісінің және адамдар
(халықаралық эксперттер) шоғырланған жері. ... ... ... ... өз ... алға шығады, шегаралар жойылады.
Әлеуметтанушылыр қауымдастығы заманауи кезді глобализация терминінде
көрсету идеологиялық боялған ... ... ... ... ... көрсеткіші ретінде глобализация идеясы ... ... ... қатары пайда болды: мондиализация,
интернационализация, Сообщество ... ... ... ... ... ... ... современной эпохи ... ... ... ... ... глобализация антиглобалистердің әлеуметтік қозғалыстарын,
әсіресе қазіргі планета ... көп ... ... ... ... ... Шынайы өмірде әлеуметтанушылардың көбісі глобализация ... ... мен ... ... Арнайы ізденістердің
объектісі ретінде кедейшілік, аштық, ... ... ... ... ... ... З. Бауманның кітабында
заманауи әлемнің «отверженные» туралы айтылады. Глобализациямен шақырылған
деп терроризм де ... Т. ... ... ... ... «модерн» қоғамы идеясы «глобализация» тағдырына
аналогияны еске түсіреді. И. ... ... бұл ... ... ... ... [16].
Зиммель өз еңбектерінде үлкен қалалардағы өмірге ... ... оның ... ... ... ... Г.
Зиммелдің әлеуметтік философиясының басты тақырыбы – тарихи даму ... мен ... ... ... Ол ... процесі, адами
еркіндіктің өсуін ... ... ... және ... ... ... ... Зиммель бойынша, қоғам тарихы бұл
– ұлғайып бара жатқан ... ... ... тарихы және ақша шаруашылық қағидаларының ... ... ... ... ... ақша шаруашылығы интеллектуалды
қағиданың басшылығын көрсетеді: барлық субьективті сезімдерді жою, ... үшін ... ... Ақша мен ... ... ... мен эгоизмді тудырады. Қазір бұл рационалды
мінез-құлық ретінде қабылданады [6; 180 ... де ... өз ... ... басқаша атау береді, бірақ
одан мәні алшақтап кетпейді. Оның ойынша, ... ... ... ... ... көрініс табады. XIX ғ ... Карл ... ... ... нарықтың жасалу тенденциясы капитал концепциясының
өзіне кіреді». Мондиализмді шегаралар мен мемлекеттер, ... ... ... ... ... мен ... ... айырбас құндылығы, тек материалды пайда алу құндылығы ретінде
бейнелейді. Ақпараттық ... ... ... таралуы, трансұлттық
компаниялардың (негізгі ... ... ... капиталдың
детерриториализациясы, McWorld (униформизация) т.б.
Оны былай бейнелеуге болады: көру-жарнамалық тұтыну – бір өмір ... ... ... ... мен ... ... – дәстүрлі
мәдениеттің жоғалуы. ... ... ... ... ... дұрыс үйлестірілмеуі, мәдени және психологиялық блокада),
орташа өмір деңгейінің әрдайым төмендеуі, кедейшілік, ... ... ... ... ... ... ... Шын мәнінде
мондиализация нарықтың монополиясына әкеледі, теңсіздік пен әлеуметтік
алшақтықтың (отчуждение) өсуіне септігін тигізеді. Бұл ... ... ... ... және әлеуметтік жағдай арасындағы алшақтық
орта таптың прогрессивті мәнін жояды. Капиталдың көп ... ... ... ... көп массасы далада қалуы мүмкін.
Ұлттық мемлекеттердің әсерінің әлсіздігі күшееді.
Бұл процесте ... да мәні ... ... ... моменттердің
кезектілігі және созылмалы уақыттың өтуі кезінде өмір сүрдік. ... ... ... ... ... және ... емес
ағымдардың қозғалысын жеделдетеді, үзіліс пен перспективалар ... ... ... пен ... ... біз ... әр жағындағы
елдермен бірдей ойлаймыз, бірдей жазамыз. Бұл құбылыс «зеро уақыты» деген
атауға ие болды. Универсалды ... ... ... ғана ... ... болса, керісінше эффект туғызады: адамдар өзін
тамырынан ... ... және ... процестерді қадағалай
алмайды. Бұл процестердің шапшандылығының әсерінен, масштабиы стратегиялар
мен ... ... ... процестерді адекватты қабылдау деңгейіне
жетуге, тіпті оған әсер ... ... ... Бұл ... ... ұшырауы, өз-өзіне ұсынылған кезінде болуы жағдайды одан ... Адам үшін ... өмір ... құру маңызды. Мондиализация
мәні болса, ... ... ... әлеммен өзара әрекеттесуінде
құрылады. Бұл біздің мәннің ... ... ... ... күшейтеді [25].
Европалық философия мен социология барысында қала қоғамның ең ... ... ... ... Адам Смит (1776) қала тек ... ... ... мен өндіріс бөлшегі екнін айтты. Екі ғасырдан кейін
Макс Вебер ... ... емес ... ... ... ... Қала ... процестің үлкен бір бөлшегі, мұнда қоғам өзіне қажетті институттарды
құрып, саяси және экономикалық тұрғыдан ... ... Бұл ... ... ... ал оның ... бюрократиялық
администрация деп атады [7].
Алматы секілді үлкен қалалар, яғни ... Дәл ... ... ... ... мәдени функциялары дамып, ... ... ... ... ... қалыптасады.
Диссертант тарихтағы қалалардың пайда болуына және олардың жастар
құндылығына, өмір салтына ... ... ... ... ... саяси жағын алсақ та қала ең тез дамыған және ... өмір ... орта ... оның ... ... әлде ... ... бар.
Қалада өмір сүру барысын дамыта ... ... ... ... ... Қала деген ұғымға ... мен ... әр ... ... ... ... (Ж.-Ж ... О. Шпенглер, Х. Ортега-и-Гассет,
Л. Мамфорд, Ф.Л. Райт) қалалық жүйеге қарсы пікір айтып, адамға оның ... ... көп ... ... ... үлкендігіне қарай сипаттап, мінездеме береді.
Біріншіден қала ішіндегі шуға үйреншікті қарау, ... сол ... ... ... өз ... ... ... өмір сүруі.
Л.Б.Коганның айтуы бойынша қалада қалыптасқан көзқарастар сыртқа ағылып
ауылдық ... ... ... ... ... ... кейін ол
тікелей қоғамға әсер ете бастайды.
Үнемі дамып ... ... ... ... процесінде маңызды рөл
атқарады. Қаланың көлемі үлкен болған сайын ол ... ... ... ... ... ... жерде тұратын адам әр қашанда өз ... ... ... ... ... білім жүйесі, мәдени объектілердің
дамуы жақсы қалыптасады, бірақ ұлттық ... ... ... ... саяси, мәдени тұрғыдан үлкен жауапкершілік жүктелген. Олар ... ... ... елді ... ... бейімделген адамдар болып
келеді. Үлкен қалалардың ... ... ... ұғым ... ... төрт ... кірістіреді: әйгілілік, адамның көптігі, қызмет
көрсету орталықтарының маңыздылығы, ... ... ... ... ... ... тигізе отырып, ондағы өз
дәрежесін көтеруге мүмкіндік ... ... орай қала ... бола ... ... ... бір саты жоғары болу үшін дамып, жаңартулар ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Олар өздері жеткен жетістіктерді ауылдық жерлерге тарата ... ... ... ... жетуді мақсат етеді. Қаланың ... ... ... ... әр ... маңызы болған. Қала адамның эстетикалық, мәдени
дамуына тікелей әсер ететінін білдік.
Қалалық ... ... ... емес, іштей дамыған социалды-
демографиялық топ. Олардың өзі көптеген ... ... ... бөлінеді. Жастар, жалпы алғанда сол ... бір ... ... іште олар әр ... ... ... ... бөлініп жатады. Әр
топ өзі үшін бір ... ... ... ... ... ... ... белсенділігі үлкен қалаларда айқын көрінеді. Сондықтан ... ... ... ... топ болып есептеледі. Үлкен
қалалар жастарға өз өмір ... әр ... ... ... ... ұсынады. Қалада қалыптасқан субмәдениет жастарға қоғамға
бейімделуге ... және ... ... үлкен проблема туғызады, мұндай жағдайда
жастар оны қабылдамас бұрын өздері сараптамадан ... өз ... ... ... Батыстың сәні мен стилі ең бірінші болып қала
жастарын ... ... ... ... ... реперлер мен
байкерлер деген ұғымдар дәл осы ... ... ... ... сондай-
ақ, студенттік қоғам деген ұғым бар. Бірақ студенттік субмәдениет бар деген
пікір – ... әлі ... ... ... ... интеллигенция мен
мамандарға жақын топ ретінде ... ... өмір сүру ... мәдени нормаларына қарай бөлек топқа бөліп студенттер үшін бұл
тым аз масштабтық феномен болып ... ... ... дамыған дәрежесін айқындау үшін ... ... ... дәрежесін айқындау қажет. Жастардың өздерінің
ішіндегі әртүрлілік олардың ... және ... ... мәдениетте жаңа процестер айқындала бастады, ол нарықтық қарым-
қатынастар. Бір шетінен ... ... ... ... ... ... бүкіләлемдік мәдениеттің жаңаруына әкеліп соғады.
Мәдени индустрияның ... мен ... ... ... ... ... ... Басқа шетінен «коммерциялану» отандық
мәдениетті өнімге айналдырады, ол кезде сен тек ... өмір ... бұл ... ... ... ... жалпы қоғам үшін
мәдениеттің бір бөлшегі болып қалыптасады. Бұл ... ... ... алу ... ... ... қалады.
Қазіргі заманда Қазақстан үшін және бүкіл әлем үшін видео және теле
мәдениет жалпы әлемдік мәдениетті қыспаққа ала ... ... ... ... ... ... ақпаратты жеткізу процестері өзгеріп жатыр,
қызығушылықтар мен ... ... де ... ... ... ... мен ... жарысуы қазіргі заманда мүмкін
емес құбылыс. Әдебиет әлде қайда ... ... ... ... кісілер үшін
телекөрсетілімдер тек бүкіл әлемдегі болып жатқан ... ... ... ... айқылдалды, ал ток-шоулар мен сенсациялық бағдарламалар
өте төмен ... ... ойы ... тез ... ... сөйлеу мәдениеті мен тәртіп ... ... ... жат ... ... әбден мүмкін. Сөйтіп,
жастардың мәдени ... кері ... ... ... ... жастардың мәдени дамуына тікелей әсер етеді деуге ... ... ... және бүкіл әлемде мәдени формалар үнемі
өзгеріп отыратынын көрсетеді. Осының барлығы ... әлем және ... ... ... қалыптасады деген ұғым пайда болады
Ғылыми-техникалық прогрестің дамуы және урбанизация – ... бұл ... кері ... ... ... әлемде бар жоғы 0,3 пайыз орын ... ... онда ... адамдар тұрады. Үлкен қалалар жаңа ... ...... ... ... ... ... шаруашылық дамиды.
Кішкентай жерде мыңдаған ... ... ... ... қала ... ... ... өзгеше етеді. 250 мыңнан
астам адам тұратын ... ... орта ... ... қалалар
жылына халық санын 10 пайызға өсіріп отырады [17; 3-6 ... жүйе ... ... және адам ... ... әсер ... өзгерістер нақты бір ауылдарға әсерін тигізбейді, ол жалпы
аудан және ... ... әсер ... ... ... мен адамның
психикалық жағдайы тікелей байланысты. Қалалық жерде невроз және психикалық
аурулар көп орын алады.
Адамның ... ... ... әсер ... ... ... ортаның физикалық және химиялық факторлары;
- тұрғын үй мәселесінің қиындығы, адамның көптігі;
- жылдам әрі тез өмір ағымы;
- кері әсер ... ... ... тұрмыстық техника және аппаратура;
- қалада адасып қалу қорқынышы;
- өз әліміңнің ... бір ... ... ... ... орта адам ... ... тигізеді;
- көптеген заттарға қиындықпен жету.
Тұрғын үй көлемінің азаюы мен ... ерсі ... ... тығыз
байланыс бар екені дәлелденді. Қалалық жердің ең жағымсыз ...... ... адам ... ... Сынақтар нәтижесінде қала шуы адамның
ұйқысына, сөйлеуіне, баланың дамуына, мектептегі ... ... ... тікелей әсер ететінін көрсетті.
Тұқыммен берілген аурулардан басқа ... ... ... ... ... ... тигізеді. Көптеген аурулар қаланың отырып жұмыс істейтін
адамдарында болады. Сондықтан, саябақтарды, ойын алаңдардыжүзу басейіндерді
тұрғызу қалалық өмірде өте ... ... ... ... ... ... ... тек
қоршаған ортаны ғана өзгертуге мүмкіндік бермей, өз өміріне де кері әсерін
тигізіп ... ... ... ... ... ... ... шу, лас ауа, бос уақыт өткізетін жерлердің аздығы болып отыр.
Үлкен қаладағы өмір ... тек ... ... ... ... ... де кері әсерін тигізіп отыр. Дегенмен үлкен қалаларда ... осы ... ... қабылдауға дайын болып, өздерінің
психологиялық ... және ... бір ... ... Қала өмірі жаман деуге де болмайды, өз проблемалары бар ... ... және жаңа ... ... ... ... да мүмкін
емес. Сондайақ мәдениеттің дамуына тікелей әсер ... осы ... ... ... ... жұмыс атқара жүріп адам табиғатпен байланысы тым
азая ... ол ... ... ... ... денсаулығына әсерін
тигізбей қоймайды.
2.2 ҚҰНДЫЛЫҚТЫ БАҒДАРЛАРДЫҢ ҚАЛА БЕЙНЕСІНДЕГІ КӨРІНІС ... ... ... тек ... ... өмір ... қана ... орай адамдардың құндылықтарға деген көзқарасы да өзгере бастайды.
Бір нәрсенің өзгеруі бүкіл сфералардың өзгеруіне әкеліп ... ... адам ... жаңа құндылықтар жүйесін құра отырып, ескі құндылықтар
жүйесін жоя бастайды. Айқын мысалды қала ... ... ... Қала ... нәрселердің барлығын өзіне тез сіңіріп отырады.
Қалалық өмір тек қала тұрғындарына әсер етіп ... онда ... ... да ... ... Неге ... ... тұруға құштар?
Қала – бұл социалды өзгерістер мекені. Бұл мекенде жанұя деген құндылықты
жоғалтпасақ та, оған деген ... ... ... ... ... өз ... өзі көруі қажет. Сондықтан жанұя құрып топтасып өмір ... ... ... ... өмір сүру үшін ... топтарға шоғырланып
азығын тауып отырған. Келе қалалар пайда ... ... ... Рим
қаласында 10 пайыз адам ғана өмір сүрген қалған 90 пайызы сол ... үшін азық – ... ... ... ... Қазіргі заманда
керісінше 90 пайыз адам қалаларда тұрады тек 2-3 ... ғана ... «20 ... ...... ... бұл процеске
3-ші әлем елдері де қосылуда, әлемдегі халық санының өсуіне қарағанда Қала
халқының жалпы саны күрт өсуде». Бұл ... әлі де ... [8; ... қалалардың өсуі тұрғындар санының өсуіне байланысты, сондай ақ
кіші қалалардан, ауылдардан адамдардың ... ... де ... біліне бастады.
Кіші қалалардан келе ... ... ... ... байлық, таңдау
мүмкіндігі мол деп сееніп келіп жатыр.одан ары қарай ... ... және ... державаның мекеніне айнала бастады. ... ... тек ... ғана ... ... ақ оның ... ... мәдениетіне де әсерін тигізді. Үлкен қалада өмір ... ... ... ... ... құндылықтарға қарағанда, материалды
құндылықтар бірінші орын алады. Осыда ... ... адам ... ... ... ... ... ғасырда қалалар туралы, олардың өмірге әсері
туралы екі ... ой ... ... Сол ... әлі ... ... сақталып
келеді. Бірі қалаларда адамның, мәдениеттің, ... ... көп деп ... ал енді бірі ... қала ... сатқындық көп орын алған жер деп айтады.
Әлеуметтанушы Саския Сассеннің ойы бойынша, мемлекеттің дамуынан бұрын,
қаланың дамуына көп көңіл ... ... ... ... ... өсіруге ұмтылады. Бірақ тек бір қаланы дамыту бүкіл ел ішінде
ереуілдер туғызу әбден мүмкін, өйткені олар назардан тыс ... ... ... ... ... ... ... отыр: қала
тұрғындарының санының көбеюі, ауылдық адамдар үшін қала ... ... және ... ... түрі.
Урбанизация процесі барысында жақсы және теріс қасиеттер де ... ... ... ... ... ... өзгерту, таңдау
мүмкіндігінің көптігі және еркіндігі, кез келген іспен айналысу бостандығы.
Теріс ... ... ... ... ... ең ... ұлттық мәдениеттен алыстауы.
Үлкен қала кішкене жерге орналасып өз институттарын құрып миллиондаған
адамдар өмірін бақылап, ... өмір сүру ... ... ... өмір сүру ... қиын болса да адамдар осында келе соған
бейімділі бастады. Қаланың ... ... бірі ... ... техника, ғылымның дамуына мүмкіншілік өте көп.
Қала өміріне үйренген адам үшін ақша, жұмыс, ... ... ... ... бастайды. Мансап қуып жүріп адамдар бір бірінен алыстай бастағандарын
да байқамайды. әр адам өз ... ... ғана ... ... ... бізге Батыстан келген десек қателеспейміз.
Үлкен қалалардағы адамдар бір біріне өте жақын тұрса да көп жылдар бойы
бір ... ... ... Бір ... ... ... де адамдар тығыз
байланыспайды. Мақсатқа жету үшін де ... ... ... қала ол
«бөтендер әлемі» бірақ мұнда бір бірін пайдаланып жатқандар да ... ... қала ... туған-туыс, жанұя деген сияқты ұғымдар көрші,
коллега деген сияқты ұғымдармен шатаспауы қажет.
Зиммель ... ... ... немесе психологиялық деп бөлген
жоқ. Зиммель өзінің ... ... ... ... ісі жоқ адам – ... ... Ол жүйкесі зақымданған ішкі және сыртқы факторлардың әсерімен
өмір сүретін адам». ... жаңа ... ... ... ... ісі жоқ» ... ... адамдар үшін мәдени құрал, бір
бірін күнделікті көріп жүрседе бірін бірі ... ... ... Қала ... эмоционалды жағдайлары мүлдем мүшкіл болар ... олар ... ... там ... қабылдаса. Сондықтан олар
проблемаларды назардан тыс қалдырып, бір біріне елктемей, біреуге бағынышты
болмай өмір ... ... ... ... ... ... ортаның проблемаларына бей жай қарау
деген қалыптаса бастайды. Үлкен қалада өзін өзі ... үшін ... ... бей-жай қарай отырып өздеріне қызығушылық ортасын
тауып ... ... ... ... Қала ... ... адам
сол өмірдің заңдарын қабылдай отырып, өз бетінше өмір сүре бастайды.
Адамды аңға ... ... ... ... ... Өйткені, жарысып,
күресіп өмір сүру оларға бастапқыда табиғатта жеңуге ... ... ... ... ... өмір сүру үшін ... жатқан жайы бар.
Сондықтан Печчеи өз кітабын ... ... деп ... Ол «адам
табиғатының» өзгеруі болмаса, қоғамда да еш өзгерістер ... ... адам ... ... ... ... ең маңызды құндылық
болып қалған. Заманға қарай бұл құндылықта өзгеріп ... ... ... ... алға ... ... ... Егер біз осы ұндылықтан айырылсақ
қоғамның дамуы туралы сөз қозғау ... ... ... ... біз ... ... мен ... қаладағы өмір бір бірімен тіпті байланыспайтын ұғым
деп білеміз. Бала ... ... ... мүлдем бала таппау қазіргі қалалардың
бастапқы тенденциясы. Осы тенденциялар өзім үшін өмір сүру, мансап, ... ... ... әсер ... ... өз ... жазғандай: «ХХ ғасырда адамдардың ауылдық
өмірден қалалық ... ... ... ... Ал әр адам үшін ол ... ... Жалғасы болмаса адам ... ... ... ... көшу ... және дамымаған мемлекеттерде де байқалады. Адам
ұрпағын жалғастыру ... ... ... де ... соқтығысады.
Ауылдық жерде бала, ол көмекші, ал жеткіншек тек көмекші емес, ол жұмыскер,
жаңадан үйленген адам – болашақтың кепілі. Сондықтан ... ... бала ... ... қана емес, болашақтың кепілі деп
қарастырылады.
Қалалық жерде бала көмекші емес ... ... ... ... ... жұмысшы емес пәтер жалдаушы, ол көп қиындық туғызады, туған-
туысқан көмек көрсетпей сенен алып отырады. Сондықтан қалада ... ... ... ... қартайғанда жалғыздықты бастан кешеді. Қалада
тұратын жастар жанұя құру туралы тіпті ойланбайдыда, олар үшін ... ... ... ... ... ... ... жанұя құрмай, 20 – 30 ... тек ... ... ... ... көп адамдармен қарым-
қатынас құра бастайды [9].
Мұндай іс-әрекетке бару жастарды көбінесе ... ... ... өмірлік тәжірибесі итермелейді. Сонымен қатар
жастардың рухани дамуында тежейді. Баспа құралдары арқылы ... ... ... ерсі қылықтар жастардың дамуына кедергі жасайды. ... ол ... ... бір ... ... Социалды модельдеу
жағынан алып қарасақ бұндай жарнама және батыс ... ... ... ... әсер ... Қазақстандық жастар дінге жақын деп
айтсақта, олардың арасында бұндай жарнама жүрмейді деуге болмайды.
Қала өмірі адамды үнемі бір жаққа ... ... тез ... сондықтан қала адамдары үнемі қозғалыста тынымсыз өмір ... ... ... ... болып жатқан глобальді мәселелер
толғандырмайды, ол өзінше өмір сүріп ... Адам ... ... ... ... оны ... уақыт жоқ. Адамдар өзін және жанұясын
қамтамасыз етумен өмір ... ... ... күнінен бастап адам өмір сүру
үшін күресіп келеді. Техника мен ғылымның дамуы ... алға ... ... да, әлемнің 90 пайыз тұрғындары жартылай аштықта немесе
айлықтан ... ... өмір ... ... ... неге ... жүрмін
деген сұрақтар мазаламайды, ол үмір сүру үшін күресіп келеді. Адамдарға ... ... ... ... қолы бос адам ... өзін керексіз деп те
санайды. Барлығы жетіп тұрсада адамдар ақша ... ... ... ... ... ... ... адамға бір мезет тоқтап ойлануға да керек,
әйтпесе бар өмірі асығыстықпен өтіп ... өмір сүру ... ... ... 60 ... ... ... Орталық Азиядағы ең
дамыған мемлекеттердің біріміз. Алматы қаласының ... 1,5 млн ... ... ірі ... ... Астана (500000), Қарағанды
(436000), Шымкент(360000), Тараз (330000), Өскемен ... ... ... Алматы қаласының іргелі дамуы оның халық санының өсуі,
осында экономикалық, мәдени ошақтарының ... ... ... ... ... ... сай ... орталықтардың және білім ордаларының
бары дәлел [28].
Үлкен қалаларда еліміздің тілінің, мәдениетінің жойылу ... ... ... ... қала тұрғындары екіге бөлініп бірі орыстанып
кеткен қазақтар болса, екіншісі өз ... ... ... кеткен қазақтардың құндылықтар туралы түсініктері тіпті басқа
болып келеді. Қалалық орыстанып кеткен қазақтар көбінесе өзін ғана ... ... ... Олар өмір ... тек ... үшін жұмыс істеп,
білім алып, мансап қуып жүреді, сөйте тұра маңызды ... ... ... Ол өз ... ... ... ... жайыттардың барлығы да адамның рухани азуына әкеліп соқтырады, ... ... ... ... етеді. Өз тілінде сөйлеу, ол мәдениетті, салт-
дәстүрді толығымен білу болып ... ... ... ... ... ... болған.
Қалалық қазақтардың санасына сіңген қасиеттер: өзі үшін өмір ... ... сай ... ... алып мансап қуу, ... ... ... көзқарас. Қаладағы қазақтар қайта өздері салт-дәстүрді, мәдениетті
жаңғыртуды өз қолдарына алу қажет, ... ... ... өткеніміздей,
қаланың өзгеріп, дамуы тікелей ауылдық жерлерге әсер ... ... ... ... біз ... ... ыдырауына мүмкіндік
бермейміз. Қалалық қазақтар өздерінің білімділігін, дамығандығын ауылдық
тұрғындарға көрсетіп, тілді, мәдениетті, ... ... ... ... ... керек. Тек мемлекетке ғана сеніп отыруға болмайды. Әр
қалалық қазақ бірінші болып өз ... ... алға ... оны ... ... ... осы жағдайлар іске асқанда ғана қазақша орысша сөйлейтін қазақ
болып бөлінбей бір ... ел, ... бола ... Және тек осы ... ... дамуына, әлемде ерекше орын алуына әсерін тигізеді.
Біз глобализацияға ұшырап жатқан әлемде тұрамыз, және даму ... ... өтіп ... жоқ. Біз ... мемлекет деген сияқты
құндылықтарымызды сақтап отырғанымызбен сырттан келген кері ... ... ... әсер ... қоймайды. Олар әсіресе біздің жастардың санасын
жаулап алады.
Бүгінгі ... ... ... жаһанды глобализация бізді айналып
өтпесі анық. Ерте ме, кеш пе олар бізге де ... ХХІ ... адам өзін ... ... ... бар екендігін айтамыз. Бұл өзін өзі жою ХХІ ғасырдың
басында қалыптасқан тенденцияларға ... ... ... ... он ... ... ең iрi ... iшкi мигранттарының ағын кез
келген өлшегiштерi бойынша болып көрмеген төмендемейдi - Алматы. ... ... ауыл ... басым болатын барлық елден iшкi ... ... ... түрi. ... ... iшкi көшi-қон болып ... ... кем ... ... - кеңес елдермен. 1991-2008 4
жылдардағы iздестiру кезiнде жақсы ... 7 ... ... ел
шектерiндегi қоныс аударушы болды.
Бұл (иммиграцияның ... ... ... ... ... ... ... Те. көлем iшкi кеңестен кейiн мерзiмге
сыртқы миграциясының көлемiн асады.
Урбанизация - қазiргi ... ... ... тренд. Әлемнiң
тұрғынының жартылары ... ... көп ... ... сүредi, қала
тұрғындарының санын 2050 жылға әлемнiң 70% дерлiк тұрғынына жетедi қара
Тарихта қала ... ... Е.В 2008 ... Щербаковолар тұңғыш рет
ауылшаруашылық тұрғындардың санын асып түседi, 2050 жылға әлемнiң ... ... ... ... ... бойынша қала халғының еншiсi Қазақстанда - 2009
54, 1% ... ауыл ... - 45, 9%.0 2006 ... ... қала ... ... 72, 9% құрады, Украинада және Армения белоруста соншама
дерлiк және бiршама 70%тен кемдер.
Қазақстандық отырдыдан қалаға ары ... ... ... ... ... ... Мүмкiн, қалалық және Қазақстандағы ауыл
тұрғынының бүгiнгi байланысы қалалық және ауыл ... 65/35 ... ... ... Бұл ненi ... ... үш ... осы
жағдайда жұмыс iстейді - климаттық, экономикалық және әлеуметтiк.
Әлемдегi 9-шы елдiң аумағы бойынша ... ... ... ... 70% ... ауа ... - шөл, жартылай шөл, ... ... ... Тек қана тау ... ... ауа райы ... -
Алматы, Алматы шығыс - Қазақстандық облыстарымен шығыс Қазақстан шекарасына
және елдiң оңтүстiкте тұстасқан - оңтүстiк қазақстан және орта Азия ... ... ... Қазақстанда елдi мекеннен шығуға болады -
боранды суықтан қыстыгүнi оңай қаза ... және ... ... ... ... биiк ... адам үшiн мекендеудi
қолайлы орта жасалатын қалалар оның жөнi басқа өз ... және ... ... ... ... Алматы, көп басқа қалалар өз микроклимат
барып тұр.
Ауыл тұрғынының саны ... ... ... ... ... бос емес
аграрлық секторлардағы еншiнiң технологияларының дамытуымен ... және ... бос емес ... ... ... жоғарғы
технологиялардағы саны көп өседi. Ауыл ... ... ... ... үшiн ... ... ... деңгейлердiң
елдерiндегi экономика сала барлық аз бос емес бұл ... ... ... ... ... тұрғындарды 2010 ... ... ауыл ... ... Қала халғының еншiсiн 2010 жылда Аргентинада - 92%,
Ұлыбритания - 90%, Австралия - 89%, ... - 86% ... ... ... ... экономикалық фактор қалалық және ауыл
тұрғыны табыстардағысы қалалардағысы сыйымдырақ және ... ... ... ... ... ... шартталған. «қала – ауыл» әр түрлi және
жұмыс орындарының көптеп болмауына байланысты , ... ... ... ... ... ... ... ағындарының өсуіне
себепшi болады. Алматы қаласында жоғары білім ... жас ... ... ... . ... ... ... оқу орнына түсудің бірден бір
себебі ауылға дипломын алып, ... ... өмір сүру ... ... ... ... олар жылдар бойы жұмысқа тұра
алмайды. 10-15 жылдардан кейiн, көбi мүлдем үмiттерін және дипломдарының
бiлiктiлiгін ... ... ... ... жұмыс iстейді. Жастарға,орта
буынға және iшкi ... ... ... шарттары болуы өте маңызды
[26].
Алматы ... ... ... ... ... ... ... еліміздің қазіргі жастары жаңа жағдайда –
тәуелсіздік алып, өсіп ... ... ... мен нарықтық
түрленуден соң тәрбиеленіп, есейді.
Сонымен қатар, отбасы, оқу ... ... ... ... емес сектор – Қазақстанымызды гүлдендірудің кепілі ... жас ... ... ... ... жауапкершілік сынды
қасиеттердің болуы жолында ұштасуы қажет.
Алматы – әлеуметтік-демографиялық жағынан көбінесе ... ... ... ... ... 14-29 жас ... жастар мегаполис
тұрғындарының 30% немесе үштен бір бөлігін құрайды. Қалада орта, арнайы
орта және ... оқу ... ... ... ірі ... және жеке сауда
нысандары, өндірістік және көлік мекемелері, ... ... ... алып-сату орталықтары, ірі медициналық орталықтар ... ... ... ... аймақтарынан ... ... ... ... осы ірі ... кеткілері
келмейді, осында біржола тұрақтап қалуға тырысады.
Осыған байланысты, Алматы қаласындағы жастардың үлес салмағы үнемі
артып ... ... ... ... ... ... жағдайларға
қарамастан, бір қалыпты болып табылады. Бұл мәселе жастар ортасында ... ... орын ... ... ... ... шыққан әлеуметтік тұрғын-үйлердің
қарқынды салынуы, жол магистральдарының жақсаруы, қалалық және ... ... ... ... ... қарсы
мемлекеттік бағдарламаны жүзеге асыру және тағы басқа сынды қала тұрмыс-
тіршілігінде ... ... оң ... ... ... жас
алматылықтардың әлеуметтік әл-ауқатына әсер ететін кейбір кемшіліктер орын
алады. Факторлық талдау жас азаматтардың материалдық ... ... ... ... ... ... қатарында: жалақы мен ең
қажетті тауарлар бағасының арасындағы сәйкессіздік, жастардың ойы ... және орта ... оқу ... оқу ... ... ... мекемелер жұмыскерлерінің жалақысы мен мемлекеттік төлемдердің
төмен болуы; мектептер мен мектепке дейінгі ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздығы, қылмыстық
оқиғаларының өсуі.
Тұрғын үй мәселесі. Урбанизация мен ... ... ... ... әр ... ... ... салдарынан бұл жағдай
аса қиындық туғызады. ... ... ... ... үй ... жеке қарастырылмаған.
Бүгінгі таңда жас отбасылырының 40% ... ... үй ... ... ... ... қатар, олардың 35% мемлекеттің көмегінсіз өз
күштерімен оған қол жеткізе алмайтындығын мойындады. ... ... ... 21-29 жас ... ... ... жас ... да 85%-ы тұрғылықты жер қажет ететіні анықталды.
Мемлекеттік және бюджеттік мекемелердің көпшілігі ... үй ... ... ... жүргізбейді. Бұл жұмыс аясында жастардың,
солардың ішінде неке қиған ... ... үй ... ... ... төмен пайыздық мөлшерлемелі ипотекалық несие мен ... ... үй ... ... ... үй ... шешуші жолы ретінде
қарастырады. Екінші дәрежелі банктер беретін ипотекалық ... ... ... ... жас отбасылардың көбін қанағаттандырмайды.
«Студенттерді несиелеу» мемлекеттік бағдарламасын ... ... ... ... және жастардың ойы бойынша, 9%-
дық ... ... ... ... Алматы қаласы бойынша тек 80-ге
тарта білім беру несиесі берілді.
Жастардың әлеуметтік әл-ауқатына әсер ететін тағы бір ... ... ... ... ... ... 2009 ... 4 тоқсанында жастардың
жұмыссыздық деңгейі 7,9% ... ... ... ... ... ... жұмыссыздығы алады. Қазіргі таңда бала-бақшамен қамтамасыз
етілу 35,6% ғана ... бұл ... ... ... бірдей
жұмысқа тұруына бөгет жасайды.
Жастар арасында жұмысшы мамандықтарды әлсіз насихаттау мен ... ... ... ... ... ... байқалады. Онымен
қоса, осы жағдайда кәсіптік ... да ... ... ... Еңбек
нарығындағы сұраныс пен ұсыныс туралы жалпы ... база ... ... ... бөлігі олардың инновациялық талпынысын
жүзеге асыру және анықтау болып ... ... ... жас ... саны 21,4 құрайды. Жастардың тек 20% ... ... ... одан ары ... ... ... бойында оқуға
ниеттеніп отыр.
ЖОО түлектерін жұмысқа тұрғызу да көңіл аударатын басты мәселелердің
бірі. Жастар ... ... ... бірі, сарапшылардың
талдаулары бойынша ЖОО өз ... ... ... ... ... таңқаларлықтай жағдайды айтады.
Осы мәселелерді шешу мақсатында «Жастар практикасы» мемлекеттік
бағдарламасын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізілген кең ауқымды
ақпараттық жұмыстардан кейін, 2009 жылы 3044 жас ... ... ... ... ... ... кері әсер ететін
факторлар ... оның ... бір ... ... ... заман талаптарына сәйкес емес түлектердің
төлемақысы, БАҚ-та ... ... ... ... жағынан
шектелуін жатқызуға болады.
Білім алу жастар үшін ... ... ... болып табылады.
Осыған байланысты, жыл ... оқу ... ... ... ... ... ... қабылданады. Жастар ортасындағы процесстердің
ерекшеліктеріне қайта оралатын болсақ, қазіргі жастардың даму ... ... ... ... ... ... мәдени сұраныстары мен
білім беру ... ... ... ... ЖОО бітірген
мамандардың дайындық деңгейі төмен болып табылады. Мұраттар дағдарысы мен
рухани ... ... ... ... ... ... беру
мекемелеріндегі, сонымен қатар, жоғары білім беру жүйесіндегі ... ... ... ... ... құндылық бағыттары мен
жалпы қабылданған нормалардың өзгеруіне әкелуі мүмкін.
ЖОО ортасында білім беру мен тәрбиелеудің қиын ... ... ... ... ... ... принциптерінде ЖОО бюрократиялық тәсілдер
қолданады. Бұрынғы кездердегі жоғары ... ... оң ... ... ... ... оқыту сағаттары қатты
қысқартылды. Оқытушылар дайындықтарының күрт ... ... ... ... беру ... ... ... 51%
құрайды). Нәтижесінде ... ... ... ... жоқ болуы мен рухани құндылықтардың төмендеуі пайда ... ... ... императивтеріне әсер ететін ... ... ... ... ... және жоғары оқу
орындары әкімшіліктері ... ... ... және ойын-
сауық демалысын дұрыс ұйымдастырмау мәселелерін жатқызуға болады.
Бұл жұмыста ... ... ... мен этникалық қауымдастықтардың
қызықтарын, бағыттарын және ұстанымдарын ескеретін ... жүйе ... ... ... танымдық бағыттар мен студенттерде қажетті
білім көлемін құрастыруға ғана емес, ... ... ... ... мен ... ... ұстанымдарды жасауға да бағытталу керектігі
анық.
Патриотизм мен азаматтық ... ... ... бірқатар
мәселелердің шешімін табу жоғары патриоттық сананы, өз елі үшін ... ... өз ... ... қорғаудағы азаматтық борышын
ақтауға дайындықты тәрбиелеуге бағытталған жүйенің ... асуы ... ... ... табылады.
Қазіргі кездегі патриоттық және азаматтық тәрбие беру жүйесі одан ары
дамыту мен жаңғыртуды талап етеді. Қосымша білім беру ... ... ... және аула ... ... мен ... ... ұйымдастыра алатын мамандар жетіспеушілігі
байқалады, азаматтық жауапкершілік пен ... ... ... ... ақпараттық-әдістемелік құралдар жетпейді.
Білім беру, қорғаныс, ішкі істер, туризм және ... ... ... ... ... ... ... құндылықтарының
өзгеруіне, қоғамда мақұлданбаған мінез-құлық формаларының дамуына әкеледі.
Соның салдарынан, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... және ... мәдениетінің дамуы,
функционалдық сауаттылықты және алынатын біліктілік пен дағдыларды ... ... ... ... ... ... саяси қоғам мен мемлекетпен бірдей
болуына әлі де кетпеген ... ... мен ... ... әсер ... мәселе, басқа қалалардан келген жастар арасында байқалып, өз алдына,
рушылдық айқындылық пен ... ... Бұл ... саяси ұйымдар мен тоталитарлық секталар өкілдері және көп
жағдайда, криминалдық элементтер де ... ... ... ... ... және ... болып кететін
бірқатар тұрмыстық қайшылықтарды ескере отырып, жоғары оқу ... ... ... ... ... ... ... келтірмей)
жастарды адамдық, құлықты, рухани ... ... ... орнықты дамуы үшін негізгі болып ... ... ... ... өскелең ұрпаққа тәрбиелеуге ауыстыру қажет.
Студент жастардың әлеуметтік әл-ауқатына сонымен қатар кейбір ЖОО
кәсіподақтардың ... да әсер ... ... көптеген білім беру
мекемелерінде олардың қызметін әкімшілік дұрыс бағалай білмейді.
Жеке және топтық ... ... ... үшін ... ... ... ... мойындай келе, тәрбиелік жұмыс
үдерісін азаматтық ... және оның ... мен ... мен ... және ... ішкі саясатының басты бағыты
болып табылатын құлықтылықты, патриотизмді және басқа да ... ... ... қажет.
Денсаулық сақтау және салауатты өмір салты. Жарақаттанудың жоғары
пайызы, дұрыс ... дене ... ... аз ... ... ... ... және психикалық денсаулықтың
сақталуы жастардың денсаулығын сақтаудың негізгі проблемалары ... 14 пен 29 жас ... ... мен ... ... ... ... көрсеткіштерінің мониторингі
жүргізілмейді.
Жарақаттар мен кездейсоқ жағдайлардан ... ... ... ... өлім ... ... екінші орын алады.
Қазақстандағы балалар және жасөспірімдер жарақаттануы 100 мың адамға ... ... 2007 ... ... ... ... 5 жылда 5% өсті.
Жарақаттар құрылымындағы 49% ... 27% ... ... 4 % – ... ... алынған жарақаттар, 6,2 % – мектеп жарақаттануы, 5,2 ... ... ... 9% – басқалары.
Қазіргі таңда халқымыздың 15% ғана дене ... ... ... ... нәтижелеріне орай, жастардың ... ... ... Балалар-жасөспірімдер спорт мектептерінің
желісі қазіргі таңда жастардың бұл ... ... ... ... ... ... әлсіз жүруде, жасөспірімдер
клубтарының желісі дамытылмаған, жалпылама демалыс ... ... мен ... ... Орта ... ... ... залдарымен
қамтамасыз етілуі – 71%, техникалық және кәсіби білім жүйесінде – 95 ... ... ... – 75% ... ... ... спорт құралдары
30 жылдан астам уақыт бойы жаңартылмаған. Мектептердің спорт залдарының
12,4% ғана сабақ өту үшін ... Жеке ... ... ... ... ... байланысты жастарға қол жетпейтіндей болып табылады.
Студент жастардың тұрмыстық жағдайы. Алматы қаласында орта-арнайы және
жоғары білім беру ... ... ... бар. ... 52 жоғары оқу
орны, 69 колледж және 11 техникалық және ... ... ... ... ... ... мегаполиске республикамыздың жан-жағынан
жастарды тартып, ары қарай олардың тұрақты мекен етіп ... өз ... ... қаламызда орналасқан ЖОО, арнайы лицейлер ... 260 ... жуық ... білім алуда. ЖОО-ның күндізгі оқу
бөлімдерінде 117 мыңға жуық, колледждерде 61 ... ... ... ... ... қаласындағы жастардың саны күннен-күнге өсуде.
Тәжірибе көрсеткендей, студент жастардың басты проблемалары олардың
тұрмыстық жағдайымен байланысты. ... ... ... үй ... бөлме беру мәселелері.
Сырттан келген студенттер көлеміне сай ... ... ... ... әлі де ... ... мәселелердің
бірі болып қала береді. Қазіргі таңда, ... 83 ... 28 ... адам ... ... және ... оқу ... жатақханаларында
1400-ден астам студент тұрақтанған, бұл жалпы қалада ... алып ... 17%-ын ... ... ... ... сырттан
келген мемлекеттік ЖОО-да ... ... 36%-ы, жеке ... оқу
орныдарында оқитындардың 8%-ы, техникалық және кәсіби оқу ... ... 2,5 %-ы ... ... ... етілген. Осы 10
мың орынның жетіспеушілігін есепке ала отырып, қала аумағында 25 ... салу ... ... ... ... ... заманғы тенденциялар мен жағдаяттардың
дамуын уақытылы анықтау мақсатында және ... ... іске ... үшін кең ... ... ... қажет.
Бірқатар жылдар бойы мемлекеттік жастар саясатын іске асыруды ... ... ету ... ... ... ... өзекті
мәселелері бойынша соңғы жылдары ешқандай танымал да қолданбалы ғылыми
зерттеулер өткізілмеді. ... ... мен ... ... ... ... жоғары оқу орындарында қазіргі заманғы ... ... ... ... бойынша ешқандай кешенді ғылыми зерттеулер
жүргізілмеді, сәйкес ғылыми-зерттеушілік мекемелер жоқ, ... ... сай ... ... ... ... ... тапшылығы
байқалады [28].
3 ЖАСТАРДЫҢ ҚҰНДЫЛЫҚТЫ БАҒДАРЛАРЫН ШЕТЕЛДЕ ЖӘНЕ ... ... ... ... ЖАСТАР ЗЕРТТЕУЛЕРІНІҢ ЕРЕКШЕЛІГІ
Жастар зертеулерінің жақсы үлгісі ретінде Германиядағы зерттеулер
қызығушылық туғызады. 2005 ... ... ... 30 ... кіші ... адам өмір ... (халық саны – 82 258 000, шетел азаматтар - ... ... ... ... ... ... ... ұзаруы, туылымның азаюы жәнее қоғамның қартаюы. Туылым
деңгейі (қазіргі кезде бір ... 1,4 ... ... ... ... ... ... туылым мемлекетте төмен, үш және одан көп балалары ... ... ... ... жұбайлардың бір балалары бар немесе
тіпті ... ... ... ... өмір сүру ... ... жылға
ұлғаюда. Ғалымдардың пікірі бойынша, әйелдердің орта жасы – 81, ... ... ... өмір сүру ... – 76 жас. Зейнетақыдағы бір
адамға екі ... ... ... ... ... Отбасы және әлеуметтік
саясаттың негізгі мәселелерінің бірі осы болып ... ... ... ... ... талап етеді. Мемлекетке зейнеткерлерді
қаржыландыру ... ... қиын ... келе ... ... қарттықты
қамтамасыз етудің қосымша іс-шаралары енгізілген.
2040 жылға таман аталмыш үдеріс халықтың ... ... ... ... ... азаматтар халықтың 15% - дан 30%-ға дейін жетеді.
2050 жылы ... ... ... ... бойынша,
неміс халқының жартысы 48 жастан үлкен болады, ал үштен бір ... ... ... ... ... есепке алғанның өзінде Германияның
халқының саны ... ... ... ... ... ... ... себептерінің бірі соңғы 30
жылда туылымнан гөрі өлім ... ... Осы ... ... да
өзгермейді. Туылым деңгейінің төмендігі жас адамдардың саны ... қарт ... ... аз ... ... ... тек 10% жоғары білімді алмайды.
Білім алу мәселесімен аз ... ... ... мен ... ... [30].
Неміс халқын әлеуметтанулық зерттеу барысында ерекше ... ... ... ие. ... ... ... ... дейін Германия жастары туралы шынайы ... ... ... ... ... ... ... енген өзге мемлекетерге де тән. Дегенмен, жүргізілген
зерттеулер ... ... ... ... ... ғана жаңа ... ... алады.
Германия жастары туралы 1991 жылы (бірінші толқын) жүргізілген
зерттеулердің қорытындылары 1997-99 жж ... ... ... ... Егер ... ... ... жаңа
және ескі федеративті ... ... ... ... ... ... толқын зерттеулерінде елеулі өзгерістер
айқындалған жоқ. Дегенмен неміс халқының біртұтастығы ... айту ... ескі және жаңа ... ... ... ... әлі де жоғары. Негізінен олардың өмір ... ... бар. ... ... Германия жастарының құндылықтық
бағыттарының біртұтастығы біріңғай неміс ... ... ... жастардың жағдайы қандай? Немістердің үлкен жастағы
адамдарына жастар ... бір ... жоқ және ... ... ... ... мінез-құлықтың жоқтығымен сипатталады.
Дегенмен, неміс халқының ... ... ... ретінде де
қарастыруға болмайды. Жастар қазіргі ... ... ... ... аянбай еңбек етуге және тұлғалық жетілуге ... Олар ... ... ... пен ... деген жоспардың арасындағы қатынастар
айқындалған.
Осы байланыста халықтың жеке топтарында ... бір ... ... бір ... бар ... ата-ана қолдауы,
болашаққа деген нақты жоспарлар, ... ... және т.б.) ... орын үшін күресте өздеріне сенімді. Ал қалған ... ... ... ... ... тән. ... ... шығыс
немістерін, шетелдіктерді, әсіресе, ... ... ... ... ... бірігу барасында ... ... ... ... ... көшу тән. Осы ... ... жас ... тән. Ал ... ... ... ... жүйесінде белгілі бір өзгерістер тіркелмеген.
Кейбір неміс зерттеулері Дюркгеймнің аномия ... ... ... адам ... ... және ... қадағалау өзінің
міндеттемелерін жоғалтқан кездегі жағдайды сипаттайды. Дюркгейм ... ... ... ... бірі – индивидуумның нақты
бағыттылығының болмауы (аномия).
Шығыс Германияның ... ... ... және ... бір ... ... Олар үшін өмір тұрақсыз қозғалыс
және құбылыстарға тәуелді ... ... ... ... ... ... шығысындағы жастардың қиыншылықтары
олардың еңбекке деген ынталығының болмауымен немесе өзіндік ... ... ... ... ГДМ ... федеративті жерлермен
салыстырғанда ... ... ... ... ... олар ... әр ... өмірлік шарттарда өмір сүрді.
Педагогика профессоры Вильгельм Хайтмайер ... ... ... Осы ... ... топта адамдардың
бірлікте өмір сүруге ... ... ... ... ... әлеуметтік мойындалуы мен біртұастығын кепіл
бермеген ... ... ... қатар, Германия жас өспірімдерінің өміріндегі сапалық
өзгерістерді атап өту ... Осы ... ... емес
отбасыларды да қамтыды. Осы тезис зерттеудің атауын дәлелдейді. ... ... ... ... емес, «Германия жасөспірімдері»
деп аталады [32].
Шелл зерттеулері. Германияның жас ... ... ... ... кез келген адам – зерттеушілер, жарнама ... ... ... бар ... ... мәліметтерді Шелл зерттеулерінде таба
алады. 1953 ... ... Шелл ... ... ... 4 жыл сайын тәуелсіз
зерттеушілерге ... ... ... ... мен өмірге
көзқарастарын айқындауға арналған зерттеулерді жүргізуді тапсырады.
Компания - мұнай өнімдерін сатумен ... ірі ... ... ... ... осы сауда орынға жоғары ... ... ... ... ... және ... зерттеулерге қатысады,
табиғатты қорғаумен байланысті ... ... ... ... бір рет ... ... ... – әлеуметтік белсенділіктің
маңызды көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... арасында туындады. Ол 1952 жылы педагогтердің, ... ... мен ... ... ... отырыста социологиялық үзіндінің көрсеткіштері мен ... ... және ... ... ... ... заңды
қосымша сұрағы «Мұны кім қаржыландырады?» ... ... ... іздеу сәтті аяқталды деп айтуға ... Шелл ... ... нарықта жарты ғасыр ... ... ... ... ... Ең алғашқысы 1953 жылы болған. Кейін бұл ... ... ... ... мен ... ... ең ... социологиялық зерттеу деп есептейді [30].
Шеллдің жастарды ... ... ... үшін ... ... ... ... Эксперттер одан тек қоғамдық
және саяси ... ... жаңа ... ... ... қатар,
көкейкесті сауалдарға жауап күтеді: қазіргі ... ... ... Олар кім, ... ... ма? Және Қоғам қандайда бағытта
өзгеріп ... ... ... ... ... ... 2010ж) 12-25 жас аралығындаға 2.500 жастарды ... ...... ... әлеуметтану пофессоры, жастар
мәселесімен айналысатын Германиядағы беделді ғалымдардың бірі) [30].
Оларға қазіргі ... ... ... мен ... ... ... ... байланысты 100 сұрақ ... ... ... «.... ... ... көптеген өмір мүмкіншіліктері бар. Бұл қызық. ... болу ... ... де ... Біз ... бар ашық ... өмі сүреміз. Мүмкіншіліктер – бұл әрине
жақсы, егер дұрыс таңдау жасай алсаң. Қате таңдау ... ... ... ауыр да ... емес ... қатынасы. Германияда жастардың 20% эммигрантар.
Әр түрлі мәдени орта жастарының арасындағы қысым ... ... ... ... ... ... тұрғындармен салыстырғанда,
белгілі бір ұстанымдар жоқ, дегенмен, ондай да кездеседі.
Көптеген зерттеулердің ... ... ... ... ... жау ... қатынасы тұлғалық қатынастың нәтижесі емес.
Тұрғылықты емес халыққа жағымсыз көзқарас тұрғылықты ... ... ... ... жақсы жұмыс орны мен болашақтағы
потенциалды ... ... ... ... ... жылы ... жүргізілген зерттеулер бойынша, Германияда ... ... ... саны көбеюде. ... ... бірі - ... беру және ... ... ... тұрғылықты емес халықтың мәдени және мінез-құлықтық
ерекшеліктері елеулі рөлге ие ... жылы ... рет ... дін мен ... ... ... жасалынды. Жастар үшін дін аса маңыз емес, олардың тек ... ... ал ... 65% ... қызықтыратын сауалдарға жауап
бермейді деп ойлайды. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... батыстаға қатарластары ... ... ... бар. Сонымен қатар, олар ... ... ... light» ... ... Жас ... ... өзгеше. Олардың діни деңгейі салыстырмалы жоғары - 52% құдайға
сенеді. Мигранттардың ... ... ... жастардың арасында
қарсылық көзқарас басымдылыққа ие болып отыр. 2002 жылмен салыстырғанда
олардың үлесі ... 58%-ға ... ... ... салыстырмалы түрде
өткенмен салыстырғанда көшіп келгендерді аз қабылдады. ... ... ... қатынас немістердің барлық топтарына тән болып отыр.
Шетел ... ... екі ... яғни 63% 2002 ... 58% ... өздерін өзге ұлт ... ... ... ... атап ... ... беру. Жұмыссыздық пен кедейшілік – негізгі мәселелер. Сонымен
қатар, қыздар мен ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуына ықпал етеді. Ал ұлдар керісінше
қорқынышқа ... ... ... ... атты жылы ұяны тастауға деген
ынтаның болмауы мен жоғары деңгейдегі инфантилизм.
Қыздар, бойжеткендер, жас ... ... ... ... ... қазіргі элитаның негізін қалайды. Осылайша, жоғары
мектепте бойжеткен ... ... ... ... жатыр.
Нәтижесінде, олар жоғары мансапқа белгілі бір мүмкіншіліктер береді.
Осылайша, ер ... ... ... тағы ... ... «Алыс емес болашақта – әйел мен ер ... ... ... ... де ... ... - деп ... айтып кеткен.
Жұмыс. Шелл 2006 жылы жүргізген зерттеулерінде жастардың ... ... ... деп атайды.
Шелл зерттеулерінің қорытындылары бойынша, жас немістердің ... ... ... ... таппаудан қорқады. Жастар 4
жылмен бұрын салыстырғанда пессимисті болып отыр.
Жұмыс нарығында жағдай нашарлады. ... ... ... бар. ... көбі ... кезеңде өмірінің өзіндік жолын
таңдауға тра келетінін ... ... ... фактор болып табылады.
Гимназияда оқитындардың 57% мен ... ... тек ... ... қарайды. Білімді жастар прогматистік бағытты
ұстанады. олар үшін ... ... және ... ... ... ... сүйгіштік пен өзімшілдікке ерекше мәнге ие болып отыр.
Жастар қоғамды ... ... ... тек ... ... ... шешуге талпынады. Өкінішке орай, күрестен алдын
ала бас тартып күреске күш салмайтындар да бар. ... ... орта ... ... жоқ жастарды жатқызуға болады. Олардың пікірі бойынша,
қоғамда оларға орын жоқ.
Жастар ... ... ... ... бағалауы бойынша
жастардың 10-15% ауыр қысымды сезінеді. Күйзеліске шығу керек. Мәселелерін
шеше ... ... ... тап болады, нашаға құмарланады
немесе ... ... ... ... ... 57%
демократияның қызмет етуіне ... ... ... ... белгісі. Саясаттың мақсаты - жастардың сенімділігіне ие ... ... ... мен ұсыныстарын айта алатын ортаны
қалыптастыру.
Дегенмен, ... ... ... ... ... жас ... ... баспанадан қатты шеттетілмеген. Жастар жұмыссыздығының статистикасы
бойынша, ... ... ... ... мемлекеттердің үштігіне
енеді. Сондықтан оқушылар мен ... ... ... ... ... пен ... ... – неміс жастарының қазіогі әмбебеп
рухани қысымы.
Қазір жұмыс іздеп жүрген ... ... ... ... ... ... яғни олардан ресми квалификацияның щеңберіне
шығатын дағдылар талап етіледі. Мысалы, топта, ... ... ... ... ... және диалогқа ... ... ... Шелл секілді ірі консерннің
осындай мәселелердә талдауда әлеуметтік белсенділігіне таң ... ... ... ... тудыруына қарамастан, ... ... ... ... одақ осы ... қабылдап стандартты «Curriculum Vivae»
резюмені енгізді. Болашақта арнайы ... ... ... ... ... Сонымен қатар, олар олардың өзіндік
бағалауына қолдай көрсетеді және ... ... ... ... ... «жұмсақ қабілеттіліктер» белгідһлі бір мәнге ие болса,
жұмыста жиі ... ... ... ... ... Бірақ егер
жас азамат аталмыш «артықшылықтарға» ие болмаса, бұл ... ... және ... пен ... интеграциялауда белгілі бір
нәтижелерге ие болады. Ал бұл жеке тқлғаның емес, жалпы ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, саяси «немқұрайлар» болады.
Жас немістер парламенттен алыс ... ... ... ... құрылымды қолдағанмен, оларға қатысқысы келмейді. ... ... ... ... ... ... ... ашық назарылыққа шығады. Жастардың 90% ата-анасымен ... 18-21 жас ... ... үш ... үйде ... 71%
балаларын өздерін ата-анасы тәрбиеленгендей тәрбиелегісі келеді. Жалпы
тұрақсыздық жағдайында отбасы ерекше ... ие. ... ... ... ... ... Мұның өзі оң көрсеткіш. ... ... ... айырылмай жеке тәуелсіз өмір сүруден бас тартқан кезде
жағда ... ... ... ... ... ... қарамастан олар өз
мүдделері саласында белсенділікке ие. Олардың 33% қоғамдық өмірде өздерін
белсенді деп есептейді, 42% ... ... ... ... ... ... ... жоғары болған сайын және қоғамда жақсы мәртебеге ие
болғанда ... ... ... ... ... Ерекше
қызығушылықты иделогогиялық концепциялар емес, прагмтикалық талпыныстар мен
жеке мүдделер тудырады.
Отбасы «қартаюдың қаупі ме?» Германияның ... ... үшін ... ... бұл ... ... институттардың бірі. Жылдан жылға
оның маңыздылығы жоғарылауда.
Респонденттердің 72% отбасы ... ... өмір ... үшін ... деп
есептейді. Дегенмен экононмикалық қысым мен болашақ үшін ... ... ... ... тежейді. Сонымен қатар қыздар білім саласында ұл
балаларды артта қалдырғаны ... ... ... ... жас ... ... ... отбасымен кәсіби жетістіктерді бірге алу ... ... ... ... ... ... ... сәйкес әріптес
жоқ. Дегенмен отбасы құрылуы туралы тұрғындардың түсініктері ... ... ... ... түсінік болған: ер адам асыраушы
рөлін атқарған, ал әйел шаңырақ ... және ... ... ... ... тұру ... көбейді. Ең алдымен, бұл әйелдердің үйде
отырудан бас ... ... ... ... санының азаына
әкелді. Бір балалы отбасыларды жиі ... ... ал үш ... саны аз. ... екі ... ... ... жағдай. Көптеген
адамдар мұрагерлердің болмауы тыныш өмір ... ... ... ... ... ... ... нормалар да әлсіреді. Жұбайлардың адалдығы әлі
де көкейкесті, бірақ барлық ... ... ... неке ... ... неке кең етек жайып, некесіз туылған балалардың саны ... ... бір ... ... ... ... кездеседі, дегенмен ата-ана мен
бала тығыз ... ... ... ... 12 ... ... ... демографиялық мәселелеріне ерекше мән берілген пресс
–релизді ұсынды. Ал қарттар санының өсуі ... ... және ... бірі ... ... ... ... бойынша, аталмыш
мәселе тез арада шешілуді қажет ететін демографиялық жағдай.
Келесі ұрпақ осы жағдайды шешудің ... ... ... технологиялармен және биотехнологиялармен байланысты болуына
қарамастан, жастар - әлеуметтік Европаның әлеуметтік капиталы.
Шелл зерттеуі ... 12-25 жас ... ... ... ... ... ... екі бөлігінде де жастардың
жартысынан көбі жақындағы болашағына оптимизіммен қарайды, тек 10% ... ... ... ... ... ... үшін бос уақыт маңызды фактор болып табылады.
Бос уақыт идеясы жастарды қазіргі кезде аз қызықтырады. 90-жылдары ... ... ... оған ... ... берді. Жастар бос
уақытында өздерін әртүрлі өмір ... ... ... ... ... ... ... уақытта айналысатын іс-әрекетттердің 20 саласын бөлуге болады.
Олардың көшбасында келесілер:
• Әуен тыңдау -63%
• Телебағдарламаларды қарау-58%
• Достармен ... ... ... мен ... ... ... ... отбасындағы іс-әрекет, шопинг, көшелерді
«кезу» тек жастардың 6% әлеуметтік жобалармен жастар орталықтарында жұмыс
істейді ... ... де ... қыздар мен жас әйелдер жоғары білім
үшін күреседі. Жас әйелдер отбасымен жұмысты сәйкестендірудің ... ... ... ... мынадай. Жастар мақсатты және
конструктивті өзгерістерге ... ... ... ... - ... ... және қоғамға пайда ... ... ... ... ... үшін мәнсап пен даму маңызды болып
сақталып ... ... ... ... ... және ... ие. ... достық және жеке жауапкершілік оң бағаланады, сонымен
қатар, жеке тәуелсіздік те маңызды. Олар ... ... ... ... ... ... пен қауіпсіздігі үшін
маңызды деп есептейді.
Жастар дәстүрлі және ... ... ... қамтиды деп айтуға
болады. Дегенмен, соңғы социологиялық көрсеткендей, жастар ... ... ... Олар ... қартаюы, еңбек нарығының
мәселелері және өздерінің жеке перспективалары туралы біледі.
Шелл ... ... ... ... ерекше мән береді:
жасөспірімдердің маңызды әлеуметтік мәселелерді ... ... ... ... жеңуге талпынады және мойынсұнбайды. Қазіргі
жастардың үлкендерге деген ізеті жоғары. ... ... ... 4 жыл ... ... төмен. Осындай жағдайда отбасы
ерекше мәнге ие. Жасөспірімдердің 72%-ының пікірі ... ... ... өмір суру үшін ... ... зерттеу жастардың ... ... бар ... ... РЕСЕЙ МЕН ҚАЗАҚСТАН ЖАСТАРЫНЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІН ЗЕРТТЕУ
Эберт атындағы социология институты Ресей Федерациясында 2007 ... ... ... ... ... Бұл ... «Жаңа
Ресей жастары: олардың өмір сүру бағыттары және өмірлік құндылықтары» деп
аталды. Сынақ ... ... ... жазылып көрсетілген. Сынақ
барысында екі топтағы ... ... ... ... ... берді:
бірінші топ – жалпылама топ, бұлардың жас мөлшері 17 – 26 жас ... топ – ... топ, ... жас ... 40 – 60 жас ... ... ... ресейлік азаматтар үшін басты ... ... ... көрсетілді. Тек 4 пайыз сыналған ... ... ... ... де бала ... шектейміз деп жауап берген. Екі топта да осындай
адамдар бар екені көрсетілді. Жас мөлшеріне қарай, жасы ... ... ... ал одан жас ... ... ... осы ... жүргендіктерін айтады.
Бүгінгі күні де жастар үшін сапалы білі алу ең ... ... ... ... үштен бір бөлігі білімін алып қойған ол 17 – 26 жас
аралығындағы жастар, бірақ 51 ... ... енді ғана аяқ ... 11 ... ... ... алу ... үшін мүмкін емес дүние екндігін айтады.
Қазіргі заман жастары өзіне қызықты болатын жұмысты ... ... 90 ... ... қызық жұмысты тапқандарын немесе оны табу
мүмкіндігі бар ... ... ... жалақысы бар жұмысты табуды 20 пайыз
жастар мақсат ... 65 ... оны табу ... деп ... ... ... ... мүмкін дегенді ең аз сыналғандар белгілеген [10, 122б.].
Жұмыста жетістікке ... ... өте көп, өз ... ... ... мүлдем аз. Сондада 10 пайыз ... өз ... ... ... ... ... ... келетінін, десекте жақсы табысы
бар жұмыс пен мансап оларды әлдеқайда қызықтырады екен. ... ... ... тұру деген көзқарасы өзгерген, жақсы табысы бар жұмысты
да, бизнесті де ... ... ... ... мен одан ... адамдарды салыстырғанда жастар сапалы білім алуға, ... ... ... мансап қууға, өз бизнесін ... ... ... ... бар ... алда және олар өз ... қойған
мақсаттарына жетуі әбден мүмкін, ал үлкен адамдар білім, жұмыс, ... ... ... көп айта ... Бірақ мақса жету барысында екі ... ... ... ... жастардың үлкендерге қарағанда алдына мақсат қойып, оған ... ... ... ... Басты құндылық қазіргі жастар
үшін – сүйкті іспен айналысу болып қала береді. Мақсатқа жетуді 98 ... ... ... 11 пайызы оған жету қиындық туғызатынын ... ... ... өзі ... болғылары келеді (92%), әлемнің әртүрлі
мемлекеттерінде болуды мақсат етеді (93%), бос ... ... ... өткізгілері келеді (83%). Бірақ көптеген ... ... ... ... ... ... асуы екіталай деп ойлайды [10, 123б.].
1997 жылмен салыстырғанда жастар еркінірек және өз қалаулары бойынша
өмір ... ... ... ... ... ... әртүрлі мақсат
қойып соларға жетуді көздейді. Олар оны армандап қана ... ... жету үшін ... ... ... ... көрсетті.
Өмірге деген көзқарастары мен мақсатқа жету жолдары бойынша жастардың
өзін бірнеше топқа бөлуге болады. Бірақ ... еш бір ... ... ... ... ... ... жиынтық алып құралған топтар да
кездесті.
Бірінші топ ... ... (13%). Бұл ... ... ... ... бала тәрбиесіне көп көңіл бөлетін жастар.отбасын құру ... ... ... бұл ... тек осы ойды мақсат еткендер ғана алынды. Отбасын құру
және тағы ... ... ... ... бұл топқа жатқызылмады. Екінші
топ «жұмысшылар» (17%). Бұл топтағы жастар тек сапалы ... ... ... ... ... ... айналысуды көздейді. Сондайақ бұл топқа да тек
жұмысты мақсат еткен жастар енгізілді. Үшінші топ ... (20%), ... – 26 жас ... ... Өз ... ... бүкіл әлемді
шарлаймын, байлыққа, материалды жетістікке жетемін деп өздерін сендіретін
топ. ... топ ... (10%), олар бос ... көбірек
болғандығын және сол уақыты өздерінің рахаты үшін өткізгенді қалайды [10,
125б.].
Ең көп жастар ... (19%) ... ... айқындалды. Бұл
топтағы адамдар тым жас деп айтуға болмайды.
6% жастар мансап құмар болып келетіндігін ... Бұл ... ... өз ... ... ... жетеді, бірақ бұлар өзуақыттарын қалауынша
өткізбейді және өздеріне өздері қожайын емес. «Өмірден ... ... ... ... ... де оған ... ... жоқ екендігін
көрсетті. Және «атаққұмарлар» - сегізінші топ, олар ... ... ... ... [10, ... ... мақсат қоюларына олардың тұрып жатқан орталары ... ... ... ... жұмысшылар мен тапқырлар топтары үлкен
қалаларды тұрады, гедонистер ауылдық жерді мекен ... жөн ... ... ... ... ... мол, ... мұнда бизнесті
жүргізу, қызықты, табысы мол жұмысқа орналасу мүмкіндігі де зор. Ауылдық
жастар үлкен ... қол ... тым қиын ... ... ... ... ... бастайды.
Жастардың мақсатқа жетуі олардың ата-анасының жеткен ... ... 56% ... ... ... олардың ата-аналары
өмірде, жұмыста табысқа жеткен. ... ... ... ... ... ... ... оларға жетуді армандайды. Отбасы
адамдары үшін үлкен жетістіктер маңызды емес, сондықтан ... ... ... ... ... ... дегенді білдіреді.
Жастардың 51% тәукелге бару керек деп есептейді, ал олардан сәл ... ... ... бару ... ... асықпай өз жұмыс
бапалдағымен көтерілу керектігін ... ... 60 ... өз ... ... жүруді жөн көреді, олар үшін барлығы ұқсап өмір сүру ... ... 10 ... ... ... ... қою ... жоғарылап,
оларға жету жолдары айқындалып, нығая түсуде.
Жастар мен үлкен кісілердің бостандық жайында ойлары ... дәл ... Екі ... ... өмір сүру ... жоқ деп ... Бірақ
жастар арасында бостандыққа ұмтылу төмендей бастаған. 1997 жылы 71 пайыз
көрсетсе, қазір ол көрсеткіш 60 пайызды ... ... ... көбі өзіне ғана сеніп мақсатқа жетуді
көздейді. Бірақ, оларды неге ... ... ... ... жұмыстан және жақындарынан айрылып қалудан
қорқады екен.
Қорытынды. Сынақ барысында 17-26 жас ... ... ... ... өмірлік құндылықтары айқындалды. Барлық жастар үшін
отбасы құндылықтары маңызды болып қала ... ... ... ... ... Оның өзі екі ... ... көрсетіледі: жұмыстан ляззат алу және
жұмыстан жақсы табыс табу. ... ... ... қарай бейімделіп,
мақсаттарына жетулеріне әсерін тигізеді.
Ресейлік жастар тек ... ғана ... ... материалдық жетістігі
тек өзіне ғана байланысты дейді 17 – 26 жас аралығындағы жастар, қалғаны
материалдық жетістік мемлекеттегі ... ... ... ... ... ... көп ... жете бермейді немесе олар бақуатты
адамдар ... ... жөн ... ... ойынша жетістікке жеткендер
сол жетістікке қол жеткізе алмай жүргендерге ... ... ... ... ... ... өз болашағыңды өзің қамтамасыз етуің керек ... ... ... мақсаттарға жету жолында жастарды біз бірнеше ... ... ... Әр ... пайда болуына оны қоршаған орта,
айналасындағы ... әсер ... ... ... жастар өздеріне сенімді,
тек өз күшіне ғана сенетін немесе ата-аналары жетістікке жеткен ... ... ... ... болмағаннан кейін, мұндағы жастар өздеріне
және болашақтарына ... ... Бұл ... пайда болуына ішкі
ғана емес сырты факторлар да әсерін тигізеді. Сапалы білім алу, жақсы жұмыс
табу, ... ... жету әр жас ... ... 10 жылдың ішінде жастар арасында мемлекеттік нысандарда жұмыс
істейтіндер азайып, қайта жастардың көбі жеке ... ... ... ұмтылады. Бірақ жасы үлкейе келе жастар ... ... ... ... Жеке ... секторларда жұмыс істейтін
жастардың жағдайы әлде қайда жақсы. ... ... өз ... ... ... ... жасап жатқан жоқ.
Сынақ кезінде жартысынан аз жастар өз ... ... ... ... Қазір жастар мамандықтарын қайта ауыстыруға мәжбүр болып жататын
жағдайларда кездеседі, бірақ өз мамандығы бойынша жұмыс істейтін ... ... ... мемлекеттік органдарда жұмыс атқарғысы келмейді. Бірақ қазір
жастар мемлекеттік орындарға ұмтылда, әсіресе жұмыссыз ... ... ... оңай ... барып жатады.
Үлкен қалаларды жоғары білімді мамандар өте көп, ал ... ... тым аз. ... үлкен қалалардыға жастар өз мамандықтары
бойынша жұмыс атқаруға үлкен мүмкіндік алады. ... ... ... ... жастар барып жатады. өмірдегі ... дәл осы ... ... ... ... ... Сынақ нәтижелері барысында Ресей жастарына ... ... ... ... ... ... жастар әр қашанда білім алуға
мүмкіндіктері мол болады және таңдаулары ... ... ... ... ... барысында олар еш қиындық көрмейді. Көп жастар адам ... жөн ... яғни ... ... жетістікке жеткен адам арқылы
өзі де жетістікке жету. ... адам ... ... үшін ... ... ... да ... алуы қажет. Үлкен қалаларда білім алған жастар
жылдам жұмысқа орналасып кетеді, ал облыс орталықтарында білім ... ... ... ... ... атқармайды немесе мүлдем жұмыссыз. ... ... ... өзін үш ... ... ... пара берушілер,
жиі емес, бірақ сондай қадамға баратындар және ... ... ... ұстайтындар.
4. жастардың саясатқа араласуы сол баяғыдай 1 – 2 пайызды құрап отыр.
Ал саясатқа ... ... ... 14 ... ... 10 жылдың
ішінде жастардың саясатқа немқұрайлы қарауы ... ... ... ... ... ... жастар саны әлі күнге дейін ұлғаймай ... таң қалу ... пе? Жоқ деп ... ... ... саясаттан
басқада қызығатын нәрселері бар(спорт, білім, уақытты тиімді өткізу т.с.с).
Сондай-ақ ... ... ... ол 10 – 15 жыл ... ... ... болатын, сондықтан елдер саясатқа еріксізкөңіл бөліп
саясаткерлердің арасынан өздеріне пір ... ... ... ... ... шетте қалып қойғандай, сондықтан жастар ... ... ... ... Жастарды саясаттан алыстату - десаясаттану деп аталады. 70 ... ... бір ... ... қалайды. өйткені қазіргі мемлекет
жастардың өздерінің дамуына жақсы ықпал етіп отыр, осы мемлекет олар ... ... даму ... ... ... ... ... ұмтылмайды, олар
керісінше өз беттерінше дамып, автономды түрде әрекет еткенді қалайды. Бұл
жастардың бей ... ... ... ... ... естімейді.
Сондықтан олар маңызды шешім қабылдап өз ойларын айта ... ... ... ... орындайды дегенді де жоққа шығару керек. Қазіргі жастра
біреудің айдауымен ... ... ... ... саясат өздеріне және
қоршаған ортаға, қоғамға пайдасын тигізбесе, олар саясатқа мүлде жоламайды
да. ... ... ... ... таңдау мүмкіндігін беру.
Қалай өмір ... де, ... ... да, ... ... да жастар тек өздеріне
сенімді болуы керек. Егер жастарға таңдау мүмкіндігі шексіз болса ғана олар
өздерінің белсенділігін айқын, ашық ... ... ... ... ... ... ... бөле болып келеді, үлкен
кісілер өздерінеғана ... ... ... ... ... ... 17 – 26 жас ... жастар өздеріне үлкен мақсаттар қойып
қана қоймай оған жетуге мүмкіндіктері бар ... нық ... ... өз ... өзі жауап береді дей отырып жастар алдары қлжетпес ... ... ... ... ... ... ... бір нәрсе
бар. 10 жыл бұрынғыдай үлкен кісілер де жастар да нық ... ... ... ... ... ... ... жастар жақсы табысы бар жұмысты,
материалдық жеткіліктерді де армандайды. Көптеген жастар жұмыс таба ... ... ... ... ... жоқтығынан да қорқады. Қазіргі
жастар 10 жылғы бұрынғы мен салыстырғанда өмірге қызыға қарай бастады.
Үлкен ... ... жету ... алда келе ... ... ... ... көп жеткен ұрпақ деуге де болады. Және ең қызық факт ... ... ... болсын, облыс орталықтарындағы жастар болсын,
ауылдық жастар болсын, ... ... ... да бір ... ... да ... ... көрсетілген.. Бұл дегеніміз
жастар өмірді шынайы қабылдап, сол өмірде өз орындарын ... ... Және ... ... бойынша, Ресей жастары қазіргі
өмірдің принциптерін қабылдап, нарықтық экономика заманында өмір ... ... ... зерттеулердің нәтижесіне сүйенер болсақ,
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... емес. Білім
алуға мұқтаж және қайта даярлаудан өтуді қажетсінетін респонденттердің 70,6
% мемлекеттік органдарға ... ... тек 21,3% ғана ... 8,2% ... ... қиналатындығын көрсеткен.
Жастардың негізгі ішкі саяси және халықаралық ... ... ... ... ... қоғамдық саяси өміріне қатысу деңгейін
бағалауы әлеуметтік сауалнамалар нәтижесінде түзілген ... ... ... ... 2010 ... ... ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуін
Сiз қалай бағалайсыз?» деген сауал бойынша жастардың көбі ... ... ... ... ... оң ... Жауапқа негіздемелер
ретінде еліміздің саяси имиджіне оң ықпал мен демократиялық жаңарулардың
болуына, ... ... ішкі ... стандартына әсері ететіндігі
көрсетілген. Бірақ, бұл туралы хабардар еместер де ... олар ... ... мектеп оқушылары), ЕҚЫҰ-ға төрағалық ... ... (2%) ... ... алға ... «бұл өте көп ақшалай
қаражатты шығындады»; «бұның ешкімге қажеті жоқ»; «бұл еліміздің имиджін
жасау үшін ғана ... ... ... ... ... Ресей, Қазақстан
және Белоруссияның бiрыңғай экономикалық және кеден ... ... ... ... Тек 2% ... бұған теріс баға берген [11]. Келтірілген
көрсеткіштер жастардың маңызды халықаралық қоғамдық ... оның ... ... ... ... ... оң көзқараста
екендігін көрсетті. Бұл аталған іс-шараларды өткізудің басымдығын түсіндіру
және қажетті шешімдерді ... ... ... ... ... Сонымен қатар, жас азаматтардың, жас
ерекшеліктеріне қарай Отанында болып ... ... ... оқиғаларды
дұрыс сезінуі қуантады. Бұдан әрі жастардың ... ... ... бағалау жүргізетін болсақ, негізінен жастар еліміздің
қоғамдық-саяси ... ... ... ... ... ... Қазіргі Саясаттану ғылымында жастардың саяси белсенділігі «саяси
қатысу» категориясы арқылы ... ... ... ... О.Г. ... бойынша, саяси қатысуды индивидтің немесе әлеуметтік топтардың саяси
сферадағы ... ... ... ... болады. Жастардың саяси
қатысуын жас азаматтарың индивидуалды ... ... ... ... әр ... ... ... жастар
қозғалысы, ұйымдар, топтар арқылы конвенционалды немесе конвенционалды
емес ... ... ... өз ... сақтай отырып саяси
жүйенің қызметіне, трансформациялануы мен ... ... ... ... ... ... [12].
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің мәліметтері бойынша жастар
ұйымдарының саны екі есеге дейін ... және ... бұл ... 743 ... ... бар ... емес ұйымдар әлі де жастардың мүддесін толық
дәрежеде білдірмейді. Өйткені олар тек ... ... ... ... орта оқу ... студенттері секілді жастардың тек белгілі бір
санаттарымен ғана ... ... ал ... ... ... жұмыссыз жүрген
және басқа да санаттардағы жастар қамтылмай қалып отыр. Кейінгі кезеңде
саясаттың «жасарғанына» ... ... ... ... бірде-біреуін
жақтамайды, олар саясаттан аулақ екендерін және ... ... ... емес ... ... тиек етеді.
Сауалнаманы талдау бойынша жастардың қоғамдық-саяси ... ... ... 51,5% қатыспайтындықтары, 40% жуығы қатысатындықтары
(16,2% ғана белсенді), 7,4% –жауап беруге қиналғандығы анықталған. Табысты
жастар ұйымдарының қатарына «Жас ... ЖҚ (40,6%) және ... ел» ... Бұл ... ... ... ... қаржылану көлемімен, олардың
жұмысының форматымен және қызметтерінің БАҚ-та кеңінен насихатталуымен
байланысты ... ...... ... ... ... ... белгісі ретінде жиі қолданылатын апаттық құралдарының бірі. ... ... күні өз ... жасауға келмейді, өйткені олар
«мұнымен ештеңе де шешілмейтіндігіне» сенімді. ... ... ... ... ... ... бұл ... ұнайды және құқықтары мен
бостандықтары бұзылған жағдайда өз ... ... ... көрсетуге
бейімділігін зерттеу жұмысының осы бөлігінде аталған мәселелерді
зерделеуге ... ... ... Д. ... Р. ... ... ... әлеуметтік құрылымдарға қатысты көңіл-күй мен қарсылықты
немесе қолдаушылық ... ... оң ... ... ... ... ... түсіндіреді.
Сауалнамалар нәтижесіне қарар болсақ, жастардың ... өте ... ... ... мен ... ... арту деңгейі
тұрақты жоғары. Бұл туралы ... ... ... ... ... ... куә. Сауалнамада респонденттерден «Сіздердің құқықтарыңыз бен
бостандықтарыңыз бұзылған жағдайда ... өз ... ... ... ... ... ... жас ұрпақ билік заңдылығының
жоғары деңгейін растады – 30,5%-ы өз ... ... ... хат жаза отырып, тағы бір13,2%-ы орталық мемлекеттік органдарға
хат жаза отырып, шеше алатындықтарын мәлімдеген. ... ... бір ... ... мен ... ... (11,8%) ... құқық қорғау ұйымдарына хат жазу мен өтініш білдіру ... ... ... көрсеткен [12].
ҚР қазіргі таңда жастардың көп бөлігі ауылшаруашылық (16,7%), сауда
(14,3%), ... беру және ... ... ... (12,3%) ... ... ... жұмысыздық - 5,2% деңгейінде. Дегенмен жастар
арасында жұмыспен ... ... ... ету мен ... ... көзі
бар жұмыс көзіне тәуелділіктерін ескеруіміз қажет. Қазақстандық жастардың
жеке кірісінің деңгейiне келер ... ... ... ... жоқ ... ... табысы 15 мың теңге -16,4%, табысы 15-30 мың
теңге-16,2%, табысы 30-60 мың ... - 21,4%, ... 60-100 мың ... -6,2%,
100 мың теңгеден жоғары тұрақты кірісі бар ... - 2,5 % [13; ... ... ... ... ... астам жастардың
дербес кірісі 30 000 теңгеден төмен. Ауылдық жерлерде бұл ... ... Бұл ... қажетті тәжірибесінің болмауы салдарынан тұрақты жұмыс
пен жалақысы жоғары жұмыс табуының қиындығымен байланысты. ... ... бір ... орта және ... оқу орындарында оқып жүргендіктен,
тұрақты кірістері жоқ [13; 31б.].
ҚР жастары арасында некеге тұрудың орта жасы ЕО ... ... ... яғни 1999 жылы 25,9 жас болса, 2009 жылы 26,8 жасты құраған.
Бұл мәселені біріншіден, жастар арасындағы құндылықтардың батыстық ... ... ... ... ... ... ... жастардың еңбекпен қамтамасыз етілуі 93% жуықтап (60%
жуығы өзін-өзі жұмыспен қамтушылар), жұмыссыздық деңгейі 5,2% құрағанымен
кедей халықтың 26,9% 15-29 жас ... ... ... ... ... ҚР ... үшін ... әлеуметтік-экономикалық проблемалар-
тұрғын үй мен жұмыс табу [11].
Зерттеу жұмысының келесі аспектісі ретінде ҚР жастарының ... ... ... ... ... ... ... алғанда статистика
бойынша Қазақстан халқы жастарының үштен екі бөлігінен астамын қазақтар,
шамамен бестен бір бөлігін – ... ... ... ... ... ... аспайды. Келісім мен тұрақтылық – бұл өркениетті қоғам мойындаған аса
маңызды құндылықтар. Осы ... ... ... 89,7% ... ... ... және «келісетін сияқтымын») келісіп отыр.
Бұл пікірмен келіспейтіндер 6,3% (жауап нұсқалары ... ... ... ... ... әлемнің құндылығы – бұл бүгінгі
күні ... ... ... ... компоненті деуге болады.
Этносаралық қарым-қатынастардың жай-күйі сұрау салуға ... (77,9%) ... ... және ... ... ... ... Оларды бейтарап ... – 15,7%. ... 4% ... (2,5%) және ... ... ... баға берді. «Этносаралық қарым-қатынастар соңғы 3-5 жыл
ішінде қалай өзгерді?» деген сауал бойынша көпшілік бөлігі осы ... ... ... ... ... 25,7% ... ... анағұрлым жақсарған, 18% - жақсарған жоқ деп есептейді. ... ...... ... ... ... пікірді - сұрау
салынғандардың 38,2% белгілеген. Сұрау салуға қатысқандардың 8% ... ... ... өгерістер бар екенін айтқан. Этносаралық
қарым-қатынастар ... оң ... ... ... қатарына
респонденттер мыналарды: халықтың әл-ауқатын арттыру (35,1%), мемлекеттік
саясатты (22,1%), ... ... ... ... ... қарым-қатынастардың нашарлауын белгілеген
респонденттер атап айтқан теріс факторлар ... ... ... ... (25% ), қоғамдағы ұлттық көңіл-күйлердің өсуіне
(22,7%), ауыл ... ... ... (18,2%), ... ... топтардың байланысының өзгеруіне (18,2%) қатысты ... ...... ... ... оның ... және оның ... ... ... ... жиынтығын топтық этностық таныммен көрсету ... ... ... ... ... ... арасындағы қарым-
қатынастарда жасырын беткі шиеленістен ... ... пен ... ... ... ... ... [14].
Қазақстандағы діни сенушілердің 95% мұсылмандар мен православтықтардан
құралған. Республикада барлығы 4362 діни бірлестіктер, оның ішінде ... 296 ... 85 ... 1264 ... ... 44 дәстүрлі емес, 5 буддистік, тіркелген [29]. ... ... ... ... саясаты дінаралық сұхбатты
дамытуға, толеранттылықты нығайтуға және дін ... заң ... ... ... ... дінаралық келісім мен
тұрақтылықты әрі қарай нығайту үшін барлық ... бар. ... ... ... ... ... қатынастың тұрақтылығын
қолдау Қазақстанның 2010-2020 жылғы дағдарыстан ... ... ... ... ... бірі ... ... Жастардың шамамен 68%-ы –
исламды ұстанушылар. Шамамен әрбір үшінші адам – христиан. Шамамен ... ... ... ... ... ... ... «Мен
дінге сенушімін, бірақ діни өмірге қатыспаймын» деген жеке басының ... саны (43,9% ... ... де басым болған. Екінші «Мен
дінге сенушімін қауымға кіремін және діни ... ... ... жеке
пікірдегілер саны бойынша (18,5%) едәуір аз мөлшерді құрайды. Үшінші орында
«дінге сенбеймін, бірақ ... ... діни ... ... ... тұр. Дінге сенбейтіндер мен дінге қарсылардың –
«дінсіздер» ең азы, ... 2,3%. Саны ... ... көп ... - дін мәселелеріне бей-жай қараушылар, мұндай респонденттер
сауалнама нәтижесі бойынша ... ... ... ... ... ... ... (67,3%) мен провославие (20,7%) ұстанушылары ... үшін ... діни ... құрайды. Діни таным проблемалары
бойынша зерттеулер тәжірибесінде діндарлық сияқты ұғымға өте көп ... ... ... ... мойындау оның өлшемдерінің
бірі ретінде ғана көрінеді. Осы сауалнамада дінге ... ... ... ... ... адамдар етіп (57,3%) айқындайды. ... ... ... – 26,3%. ... ... жауап берушілердің
16,4%-ы жауап беруге қиналды. ... ... ... діни
ұйымдарға кей кездері (41%), не болмаса ерекше жағдайларда (27,1%) баратыны
анықталды. Респонденттердің 15,4% ғибадатханаларға ... ... ... ... ... ... ... зайырлы билік пен діни билік
арасындағы, мемлекет пен дін ... ... ... ... ... сауалда берілген мынадай үш ұстанымдар бойынша бөлінген:
сауалға жауап берушілердің үлкен бөлігі мемлекет барлық конфессияларға ... ... ... ... тиіс деп ... (39,9%); сұраққа
жауап берушілердің 22,8% ... ... ... ... қолдауы және дәстүрлі емес қызметке шектеу қоюы тиіс ... тағы бір ...... ... ... ұстанатын дінді
қолдауға міндетті деген ойды – респонденттердің арасында 20,9% ... ... емес діни ... ... ... тәуелсіздігі
жылдары кеңінен етек жая бастады және Қазақстандағы діни ... ... ... ... ... ... емес діндердің бой
көрсетуі және қызметінің қауіпті тенденцияны ... ... ... ... талап етеді. Еліміздегі жаңа ... ... ... жол ашылуына, «дәстүрлі емес» діни
ұйымдар санының көбеюіне барша мүмкіндіктерді ... ... ... ... ... ... ... мәселесі
туындайды. Қалыптасқан діни плюрализм жағдайына күмәндана қарамастан бұрын,
алдымен «ҚР идеялық және ... ... үшін ... ... және
оның салдарының айқындалмағандығын...» ... жөн. ... ... ... ... емес діндер жас ұрпақтың өзгермелі
талғамын ескеретін ... ... ... [14]. Гуманитарлық зерттеу
орталығының мәліметі бойынша 4% ... ... ... ... ... ... қарамастан аса белсенді болып келеді [14].
Жастар ортасында дінге ... ... ... ... Дін
ұстаушылық дәрежесі орташа деп анықталды. Жастар ... ... ... жайларда ғана, дұғалардың мәтінін біледі, діни ... ... Олар үшін дін жеке және ... ... ... қамтитын үстемдік жүйесі болып табылатын адамдармен қатар,
дін ... ... не ... ұлттық немесе қауымдық біріздендіру
белгісі, не ... ... ... ... ... көп. ... ... пікірлері бойынша дін мен мемлекеттің арасындағы қарым-
қатынас орнықты болуы ... Жас ... ... ... ... мен дін ... сөзсіз жиі мойындайды. ... ... ... ... ... ... ... бөлігінің теріс пиғылын көрсетті.
Жастар ортасында ислам дініне деген көңіл-күйдің артуы ... ... дін ... ... ... әлеуметтік қайшықтықтардың ұлғаюы
байқалады. Жастардың пікірі бойынша конфессияаралық проблемалар жыл ... ... ... ... ... арасында конфессияаралық татулықты, оның
ішінде БАҚ мен интернет тәсілімен қалыптастыру жөніндегі жұмысты күшейту
қажет.
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік ... ... ... ... ... іске ... деген қорытындыға келуге болады. Жастар
саясаты аясында жүргізіліп отырған ... ... ... ... ... ... қолдау мәселелеріне жеткілікті
түрде мән берілмейді. Жастар ортасында жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... жастар саясаты туралы» Заңның барлық нормалары
толығымен іске аспай, жастарды кешенді қолдау жөніндегі ... ... ... ... Қылмыстың, нашақорлықтың өсуі тіркеліп өзекті
проблемалардың бірі жастар ортасында суицидтердің өсуі ... ... ... ... блогтар, форумдар, мессенджерлер, әлеуметтік
желілер әлі де үлкен рөл атқарады. Интернет жастар санасына әсер ... ... ... бірі ... маңызы артуда. Мемлекет жастарға
әр түрлі сипаттағы құрылымдық ұйымдардың әсер етуіне жол ... ... ... ... жастармен жұмыс істеуге белсенді
кірісуі қажет. ... ... ... дамытудың қазіргі заманғы
үрдістерін қанағаттандыратын жаңа нормативтік құқықтық құжатты ... ... ... ... іске ... нормативтік құқықтық
негізін күшейту керек.
Ұзақ жылдар бойы жастар талап бойынша тәрбиеленіп келген. Еш уақытта
тәрбие барысында олардың ... мен ... ... ... Қазіргі заманда жастардың қажіттіліктерін, қызығушылықтарын, өмірге
деген көзқарастарын ескере ... ... ... мен ... ... біле аламыз. Берілген мақалада Екібастұз қаласында және
Екібастұз ... 2002 ... ... ... ... сынақтың нәтижелері берілген.
Жастардың өздігінен дамуына меншік нысаны әсер етеді.
«Құндылық» ұғымын экономикалық «баға» ұғымымен байланыстыруға болмайды,
бірақ экономиканың жастардың дамуына, рухани ... ... ... де ... ... идеалдар басты құндылықтар» ... ... де ... ... ... ... ... бастапқы және жалпылама жүйесі ... ... ... жастар нарықтық заманды жеке меншік мүлікті өмір сүру үшін қажетті
деп ... ... ... ... бар ма, жоқ па деп айтуға
болмайды, тек олар құнды ма әлде құнсыз ба деп айтуға болады». Жеке ... ... ... ... ... біткен ой, жастардың барлығы ... ... ... ... ... ... ... қалайтындарын айтады.
Өз балалары туралы ата-аналар не дейді екен? Ресейлік «Қоғамдық пікір»
фондының нәтижелеріне ... ... 35 ... ... өз ... әл-ауқаттары туралы ойлайтынын айтады, 16 пайызы жастар үшін
маңыздысы – білім дейді, 7 пайызы ... ... және ... ... 4 ... өз ... ... ойлайды, 3 пайызы – бостандықты және ... өмір ... ... ... ... өз ... қандай қасиеттерді тәрбиелегісі
келеді екен? Алдыңғы «бестікте»: ... (58,8%), ... ... (44,3%), тілектестік (43,3%), батылдық (37,9%). Өз
бетінше шешім қабылдау, жақынға ... ... ... ... ең ... ... жинады. Қасиеттер тізімін балалардың өздері
белгілегендіктен, олар өздеріне жетіспей жатқан қасиеттерді ... ... ... өз ... ... қабылдау батылдық таныту олардың бойында
мөлшерден тыс болса, моральды-этикалық қасиеттердің ... ... ... ... ... ... ... атқаратын жастармен
салыстырғанда қасиеттер жағынан төмен орын алып тұр. ... бұл ... ... ... ... ... шағына жеткенде оларда ... ... ... ... 40 ... адамдар «Сізге өмір сүру қызық
па? Өміріңіз жалықтырған жоқ па?» деген ... ... ... ... ... ... бір ... жетіспей тұрғанын айтады, ал 17 пайызы
өмірінде ... көбі ... ... ... жоқ дейді [21].
Дәл қазір дағдарыс жағдайында өмір сүру туралы айтылып жатқандай. Бұл
жағдайда адам шынайы өмірден қашып ... ... өз ... қабылдап
көргісі келеді. Мысалы, адам жұмыспен айналысып, қорқынышты ... ... ... өзін ... да ... ... тырысады.
Өмірдің қиыншылықтарын ұмыту, біреудің ... ... ... ... ... ... шешу болып табылмайды. Ол адамның ішкі дамуына,
өзін өзі тәрбиелеуде, адам ретінде қалыптасуына кедергі жасайды.
Болашақ ... ... ... ... бөлінген. Бірінші топ ... ... ... ... ... жоқ. Олар ... ... жақсы жұмысқа тұра алмаймын, оқуымды аяқтай алмаймын, бір
қалыптылық жоқ, ата-анама бағыныштымын, ... ... ... ғана
болашақ бар, болашағына ақымақтар ғана сенеді» деп ойлайды. Екінші топ ... олар өз ... ... ... ... ... ... істесем денсаулығым да, ақшам да, ... да ... ... ... ... ... тек қалталы ата-ана ештеңені шешпейді» деген
пікірді ұстанады.
Қорыта келе, қоғамдағы болып жатқан ... ... ... да ... ... ... ... болады. Олардың қызығушылығы да, алға қойған
мақсаттары да, құндылық жүйелері де ... ... 90-шы ... ... ... ... тыс ... да оған көңіл аз бөлінгені анық, ... ... ... ... үшін ең маңызды бір сала ... ... ... ... туралы заңында жастар үшін ең маңызды не
болып келеді деген ... ... ... ... ... ... ... білім, мамандық алуға мүмкіндік ... өмір ... ... ... бостандық болса және т.с.с мүмкіншіліктер болса деген
ой-пікірлерін айтады. ... күні ... тек жаңа ... ... етіп қоймай, 90-шы жылдары іске аспаған реформаларды іске
асыруға мүмкіндік беру ... ... ... ... көбі ... ... өз өмірлерін
өздері қалыптастырғылары келетінін айқындады. өзіне деген сенімділік,
бірбеткейлік, жастардың моральды-этикалық проблемаларға ... ... ... ... ... толық сеніммен қарауға болатынына сендіреді.
Ресейлік зерттеушілердің мәліметтері бойынша, жастарды 3-ке ... ... ...... түрде қоғам, коллектив, ... ... ... - 25%, ...... ... ... қоғам нормалары мен дәстүрлеріне бағынушы –20%, «эгоист» –
саналы түрде өзінің ынтасы, амбицияларын қанағаттандыруға, жеке ...... ... ... ... ... «денсаулық» – 72%,
«қауіпсіздік» - 60%, «молшылық» - 50%, ... - 34%, ... қою» - 31%, ... - ... Астрахань облысында жасалған зерттеуде индивидуалды
құндылықтарға ... ... ... ... жан ... байлық – алғашқы маңыздылықтардың қатарында тұр.
Жастар үшін ең маңыздылары: «білім алу» (20,2%), ... ... ... (19%), ... (7%). Солай жастар дағдарыс жағдайында
өз тұрақтылығын сақтауға тырысады. Онымен қатар өнегелілік ... ... пен ... орын ... ... ... ... Әр түрлі салаларда орын алған күйзелістік ... ... ... ... Сонымен қатар, қазіргі кезге оң сипаттар да тән, ең алдымен – ... ... ... Бүгінде ол қазіргі адамның ажырамас атрибуты
ретінде ... Өз ... ғана ... басқаның құндылығын мойындамау. Өзін-өзі
дамыту ... ... өмір ... ... ... орын алатын - «космополитизм» - ... ... ... жаңа әсер ... ... Бұл ... ... жаһандану процестерімен байланысты [30].
Тағы бір зерттеу нәтижелеріне ... ... (НИИ ... ... ... жастардың негізгі өмірлік құндылықтары отбасы
(70%), достар (49%) және денсаулық (48%), ... ... ғана ... жұмыс
(43%), ақша (35%) және әділеттілік (19%), діни ... (9). ... әлі де орын ... [31].
Қазақстанда мынадай ортақ тенденциялар байқалады. Жастар ... ... ... ... ... ... ... ету,
іскерлік, икемділік, тәуекелге бару қабілеті). Бірінші орынға мынадай
құндылықтар шықты: ... ... ... ... ... ... ... карьера (23,1%); білім алу (21,9%) және материалды әл-ауқат
[22].
Қазақстанның әрбір 4-ші тұрғыны 16 мен 29 арасындағы ... ... ... ... ... ... экономикалық реформалар қарқыны, әлеуметтік-экономикалық даму
мен императивті жаһандануға бейімделу ... ... ... атап ... ... ... ... ерекшелігі келесідей: виталды,
материалды, гедонистикалық ... ... ... ... ... ... эстетикалық статустың төмендеуі. Басқаның өмір
құндылығының ешқандай маңыздылығы жоқ, дегуманизация. Қазіргі зерттеулер
мұны дәлелдейді.
2009 жылы РОС ... ... ... ШОС: ... ... ... ... құндылықтарды қарастыруы
қызықты қорытындылар жасаған. Зерттеу төрт мемлекетте ... ... ... мен ... ... ... ... өмірге деген қатынасыңды көбірек бейнелейді?»
деген сұраққа – «Біз бір рет қана өмір сүреміз, ... ... ... ... - РФ (53%), ҚР(40%); «...сондықтан жақсылық пен зұлымдықтың
бар екенин ұмытпай, өзінің іс-ірекеттеріне үлкен жауапкершілікпен ...... ... ... босқа құртпай, жоғары рухани
құндылықтарға ... ...... ... РФ ... үшін ... екінші
адам) жетістікке бағытталған өмірлік стратегия тән. ҚР ... 5-ші) РФ ... ... ... «жоғарғы
құндылылықтарға» жақын. Зерттеушілер бұл ... ... ... діл ... байланыстырады (тарихи қалыптасқан
«код»). Бірақ діл ... ... ... Ресейліктердің ділі өзгергенін
айтады: прагматикалық ... ... ... ... ... «Сен үшін бұл өмірде не маңызды?» деген сұрақта ... мен ... алға ... бұл ... үшін ... ... бойынша РФ – бірінші орында - ... ... ... ... ... – «жұмыс», төртінші орында –«өз-өзіне сенімділік»; ҚР бұл
құндылықтар ... ... ... ... ... «өз-өзіне
сенімділік», «отбасы».
Әсіресе, Ресейде отбасы ... ... ... ... ... ... ... орын алады. Яғни, некеге дейінгі қатынастарға,
азаматық некеге еркін қарайды. Бұл - ... ... ... ... процестерінің әсері.
Бірақ отбасының тәрбиелік мәнін ескермеу ... ... ... ... (2004 ж.) ... ... елімізде қалыптасқан
дәстүрлі құндылықтардың басым екенін көрсетті. Отбасы игілігі - (56%),
жұмыс - (36%), жеке ... - (35%). ... ... - ... ... ... сияқты құндылықтар маңызды екен. Сонымен қатар, «өз-өзіне
сенімділік» құндылығының да ... ... ... ... ... жету үшін не маңызды?» сұрағына «жақсы байланыстар
мен таныстар» деп жауап бергендер басым болды.
1970-жылдары бұл көрсеткіш 10-15% ... тән еді, ал ... - 60-70%. Бұл ... бағдарлардың күшеюі және ... ... еді. Көп ... үшін «жетістік», ең алдымен
«материалдық амандықтың карьера ... ... ... ... ие ... ... Ал ... 60% респондент жетістікке адал ... ... ... Бұл социумның даму болашағының тұрақсыздығы мен
белгісіздігінен еді. ... ұзақ ... ... ... яғни ... ... ... [22].
Қазіргі ұрпаққа тән оң қасиеттер ретінде респонденттер – «еркіндік пен
ашылуды», «үйрену», «әйгілі ... ... ... ... ... - ... пен ... «индивидуализм мен эгоизм»,
«басқаның қайғысына енжарлық», «бәріне бірден қол жеткізгісі келу», ... ... ... ... «рухсыздық» құндылықтарын санайды.
Қорытындылай келсек, зерттеудің нәтижесінде ең бастысы ... ... ... санасында батысқа тән нарықтық қоғам мен
шығыстық дәстүрлі тарихи-мәдени құндылықтар үйлесім тауып отыр.
4 ҚАЗАҚСТАН ... ҚАЛА ... ... ... ... ... ... ӨЗГЕРУІНЕ ТАЛДАУ ЖАСАУ (ӘЛЕУМЕТТАНУЛЫҚ
ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ НЕГІЗІНДЕ)
2012 жылы мамырда «Астана қаласының жас ... ... ... ... ... ... жастар кез келген заманауи мелекеттің
стратегиялық ... ... ... Оның қажеттіліктері,
қызығушылықтары, мүдделері, құндылықтары, мүмкіндіктері және оны іске асыру
ел болашағын айқындайды. ... ... ... ... болып, ғалымдар мен
қоғамдық қайраткерлердің ден қоюының өзекті объектісіне айналды. Бұл
қызығушылық ... ... топ ... ... ... ... ... байланысты. Жас азаматтар мемлекеттің
стратегиялық маңызды ресурсы, ... ... ... негізі болып
табылады. Жастар, басқа ... ... ... және ... ашық, сондықтан жастардың қоғамдағы рөлінен жалпы
мемлекеттің дамуы байланысты. Зерртеу мақсаты: жастар ... өтіп ... ... ... ... жас ... ... даму
тенденцияларын анықтау. Бұл зерттеуде сандық әдіс қолданылды. Сандық
зерттеу ... ... ... ... ... ... Объект – 14-29 жас арасындағы Астана қ. жастары. 750 респонттер
сұралды, квоталық іріктеу, ... ... ... ... құралы – анкета.
Жастардың қоғамдық-саяси өмірі. Алдымен жастар арасындағы ... ... ... ... бойынша, респонденттердің көп бөлігі
Қазақстанның азаматы болғанын мақтан тұтады. Бірақ айта ... ... жасы ... ... бұл ... өте ... тұтамын
дейтіннен жай мақтан тұтамынға көшеді (таблица 1).
Қоғамдық-саяси ұйымдарда жастардың ... ... ... ... ... бір партия, ұйым, бірлестіктерге мүшесіз бе?» .
Респонденттердің 80%-ы ешқандай бірлестіктерге мүше ... ... ... ... қарсылық сипатындағы митингілер, демонстрациялар секілді
шараларға қатысу тән емес. 10%-ы ғана митингіге қатысуға ... ... ... ... достары, таныстары арасында саяси тақырыптарға
дискуссияға қатысуды жөн көреді. Сайлауға жартысынан көбі қатысты.
Отбасы. Сұралғандардың ... ... ... балалар, ерлі-
зайыптылардың болуымен теңдестіреді («кімді ... ... ... ... ... респондент 3,29 адамды ... Бұл ... орта ... ... - 3,67 адам ... ... даму барысындағы еңбектің отбасыдан бөлінуі, ... ... ... (лат. «нуклеус» — ядро) пайда
болуына әкелді. Мұндай отбасыға тек ... ... ...... ... ... ... да, балалар кіреді. Бірақ заманауи қоғамда бала санының
азюы таралған фактіге айналды. ... ... ... ...... - ... басқа туысқандардан бөлек үйге ие, және отбасы,
көбіне экономикалық тәуелсіз өмір сүреді
Респонденттердің маңызды бөлігі (38%) ... ... ... ... біреуімен, ал респонденттердің көбісі (58%) ... ... ... ... идеалды отбасы қандай болуы керек?» деген сұраққа
респонденттердің абсолютты көпшілігі (78%) идеалды ... бұл – 1-2 ... ... ... ... ... деп ... берген. 22%-дайы идеалды
отбасыны 1-2 баласы бар көпұрпақты ... деп ... 3 ... ... ... отбасы материалды мүмкіндіктерге байлаынсты екенңн
айтады. «Қазақстандық отбасы қазіргі өмір жағдайын ескеру жағдайында ... ... ... ... ... идеалды семья жа\уаптарына сәйкес келеді
(Сурет 2).
Респонденттердің ... ... ... ... деп ... ... нуклеарлы отбасы болып тұруды қалайды.
Құндылықтық бағдарлар. Заманауи қоғамда ... ... ... ... ... КСРО ... ... басты идеологиялық
құраушы жоқ. Сырттан келетін ақпаратқа ... ... ... және ... ... өскен отбасы қалыптастырады. ... ... ... отбасы бейнесін ең бастысымен, не
қалыптастырған көрсетілген: ... ... ең ... ... ... ... ... кіреді:
балалар, ата-ата, денсаулық, ... ... ... ... игіліктерге, карьера немесе діни құндылықтарға қарағанда
маңыздырақ болып табылады (Кесте 2 ).
Жасы ... ... ... ... ... ең ... ... ретінде
атайды.
Зерттеу нәтижесінде респондент түсінігіндегі отбасы – сенімді және
қорғаушы, адам ... ... ... пен ... қолдау табатын
сипатқа ие, оны арқасында адам өзі ... ... жете ... ... ... жеке жетістіктер мен мансапты тежейді
деген ой жоқ (Кесте 3).
Бірақ жастар отбасы құндылығын ... ... оған жету ... ие ... Мәселен, ҚР жастары арасында некеге тұрудың орта жасы ЕО
мемлекетерімен (27,3 жас) шамалас, яғни 1999 жылы 25,9 жас ... 2009 ... ... құраған. Бұл мәселені біріншіден, жастар ... ... ... ... түсіндіруге болады, бірақ тек
қазіргі мансап құру ... ғана ... ... ... себептермен түсіндіруге болады. Бүгінгі ... ... ... ... 93% ... (60% жуығы өзін-өзі жұмыспен
қамтушылар), жұмыссыздық деңгейі 5,2% құрағанымен кедей халықтың 26,9% ... жас ... ... құрайды.
Жастардың діни көзқарастарына келер болсақ, мысалы, ... ... тұру ... діни салт ... ... Бірақ, сонымен
қатар респонденттердің көбі белгілі бір деңгейде өзін діншіл санайды. Тек
13% ғана өзін ... ... ... ... ... деп санайды.
Діншілдік дәрежесі әрбір этникалық мәдениетке тән белгілі бір салттарды
сақтауға әсерін тигізбейді. Белгілі бір дінді ... мен ... ... тән ... сақтау ниеті арасында статистикалық маңызды байланыс
бар. Мәселен, өзін ... ... ... ... ... мен ... бағыттағы респонденттерге қарағанда, көбіне өзінің
дәстүрлі діни салттарын ұстануға тырысады.
Зерттеуші Г.Т.Телебаев көрсеткендей, «ислам мен православиеге ... емес ... жас ... ... ... ескеретін жаңашылдыққа
неғұрлым ашық» [14].Гуманитарлық зерттеу орталығының (ГЗО) мәліметі бойынша
4% құрайтын ... ... ... ... санының аздығына
қарамастан аса белсенді болып келеді. ҚР ӘМ ... ісі ... ... ... ... деноминациялар мен харизмалық
ағымдар, сонымен қатар, респуликадағы Бахаи қауымы, ... ... ... ... ... және т.б. ... емес» діни
ұйымдар жаңа құрылымдар ретінде есепке алынған. Қазақстан ... ... діни ... ... ... ... көрсетуге
болады.
Жастар ортасында дінге сенетіндер «дінсіздерге» қарағанда ... ... ... ... деп ... Жастар ғибадатханаларға барады,
бірақ ерекше жайларда ғана, дұғалардың мәтінін біледі, діни ... ... Олар үшін дін жеке және ... ... мен
түсіндірулерді қамтитын үстемдік жүйесі болып табылатын ... ... ... ... не ... ... немесе қауымдық біріздендіру
белгісі, не болмаса әсемдік сезімдерінің көзіне айналғандар көп. ... ... ... бойынша дін мен мемлекеттің арасындағы қарым-
қатынас орнықты болуы тиіс. Жас ... ... ... ... мен дін ... ... жиі ... арасындағы қарым-қатынас. Жалпы алғанда статистика бойынша
Қазақстан халқы жастарының ... екі ... ... ... ... бір бөлігін – орыстар құрайды, қалған этностардың ... ... ... мен ... – бұл өркениетті қоғам мойындаған ... ... Осы ... ... ... 89,7% ... «толығымен келісемін» және «келісетін сияқтымын») келісіп отыр.
Бұл пікірмен ... 6,3% ... ... ... ... «келіспеймін»). Осылайша, этносаралық әлемнің құндылығы – бұл бүгінгі
күні республикада қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... сұрау салуға ... (77,9%) ... ... және ... ... пікірлер
арқылы айқындалды. Оларды бейтарап сипаттағандар – 15,7%. ... 4% ... (2,5%) және ... ... ... баға берді. «Этносаралық қарым-қатынастар соңғы 3-5 жыл
ішінде қалай өзгерді?» деген сауал бойынша көпшілік бөлігі осы ... ... ... сұрау салынғандардың 25,7% этносаралық қарым-
қатынастар анағұрлым жақсарған, 18% - жақсарған жоқ деп ... ... ...... ... қалды» деген пікірді - сұрау
салынғандардың 38,2% белгілеген. Сұрау салуға қатысқандардың 8% ... ... ... ... бар ... ... ... жүйесіне оң әсерін ... ... ... ... ... ... арттыру (35,1%), мемлекеттік
саясатты (22,1%), сондай-ақ өңірлердегі экономиканы ... ... ... ... ... атап ... ... факторлар жалпы мәдениеттің төмендеуіне,
салт-дәстүрдің құлдырауына (25% ), ... ... ... ... ауыл халқының қалаға ағылуына (18,2%), сондай-ақ көрсетілген
этностық топтардың ... ... (18,2%) ... ... ... – этностың мүддесін кемсітетін, оның жай-күйін
тұрақсыздандыратын және оның ... ... ... ... ... ... ... таныммен көрсету процесінде
туындайтын ерекше психикалық жай-күй. ... ... ... ... ... ... шиеленістен бастап басқыншылық пен зорлық-
зоблыққа дейінгі ауқымда ... ... және ... ... ... ... ... Халықтары Ассамблеясының (ҚХА), Қазақстан Республикасы
Президентінің жанындағы консультативтік-кеңес ... ... ... ... ... туралы қаншалықты хабардар және
олар осы жұмысқа қандай бағалар береді? Респонденттердің 74,2%-ы Қазақстан
Халықтары ... бар ... ... ... оның ... ... ... оң баға беріп, ал 11,6%-ы ... ... ... ... ... ... ... патриархалды моделіне жақынырақ. Әйелдер
ерлі-зайыптылардың теңдігі идеясын ер ... ... ... Ұлттық деңгейде қазақ және басқа ұлттар ер ... ... орыс ... ... ... көбірек ұстанады. Діни
сенімде, атеистер де, мұсылмандар да ... ... ... ... ... айтады.
Қорытынды
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей ересек өмірге аяқ ... жас ... ... ... ... ... тұрақсыздандырудың күшті
факторына айналдырады.
Мемлекетіміздің тұрақты даму үдерісіндегі шарттардың бірі – ... ... ... және азаматтық қалыптасуы ... ... және ... ... ... оларды нығайту.
Елбасы Н.Назарбаевтың «ҚР-ның болашағы - қоғамның идеялық бірлігінде»
еңбегінде «Біз құрып ... ... ең ... құндылығы- адам,бүкіл
өзгерістердің бәрі сол үшін, соның ... үшін ... ... ... Ендеше, оқушының өз өмір жолын таңдай білу қабілетін дамытуда-
оқушылардың ... ... , адам ... ең ... ... ... ... құндылық-тәрбиенің маңызы зор.
Егемендіктің және мемлекеттердің тәуелсіздігінің құрылуы жағдайында,
жаһандану, бұқаралық коммуникациялар мен ... тез ... ... өскен жастар ұрпағы қалыптасты. Бұл ретте жас адамдардың
құндылықттық санасын жаулап алған ... ... ... ... сол
құндылықтар халықтың, ұлттың мәдени идентификация процесі, ... ... ... ... ... өтіп ... ... өзіндік
бір мәдени код ретінде шығады.
Елде болып жатқан әлеуметтiк-экономикалық реформалар, ... ... ... ... еніп бара жатқан жаһандану
терiс те, оң да ... ... ... жаңа ... ... жаңа стиль және өмiр салтының қалыптасуы (бұл экономикалық
өзгерістерге де байланысты) революцияға ... және ... ... ... тәжірибе мен құндылықтарынан және «Батыс»
құндылықтары, ... ... ... ... ... ... құндылық - мағыналық жүйенi құрайды. Субмәдениеттер, мәдени
формалардың алуантүрлiгi жеке ... ... ... ... және ... ... кеңеюі туралы айтады.
Урбанизациялық процестердің салдары ретіндегі дәстүрлі құндылықтардың
жоғалуы мен жаңа құндылықтардың пайда болуы ... ... ... ... ... өз ... мынадай құндылықтардың бар болуын анықтады: ... ... және ... ... ... таралмауы, мәдени ашықтық, жастардың көбінің саяси және діни
экстремизді, жау антиглобализмді қабылдамауы. Болашақта жаһанданудың ... ... ... сол ... ... ... ... бойынша қорытынды. Отбасы институты ... ... ... ... ... даму ... жұмыс пен отбасылық өмірді бірге
ұстап жүру қиынға ... ... ... ... ... ... секілді, бірқатар жағымсыз ... ... ... қысқаруы, ажырасу санының, бір ата-анасы және некесіз баласы бар
отбасылардың көбеюі. Сондай-ақ отбасы ... ... ... жеке
отбасының амандығынан жалпы қоғамның аман-саулығы мен дамуымен байланысты.
Қазақстанда отбасы, оның ... ... ... ... ... ... ... қаласының тұрғындары арасында өткізілген
әлеуметтанулық ... ... ... ... мен ... ... маңызды құндылықтар екенін дәлелдеді. Яғни, неке және отбасы институты
өз мәнін әлі де ... ... ... ... ... ... ... құндылықтарын зерттеу көрсеткендей, олардың
отбасылық ... ең ... ... ... өзара құрметі
мен өзара түсіністігі маңызды. Мұның барлығы астаналықтардың ... ... ... ... ... ... что ... 7%
респонденттер өздері тұратынын айтты. Жалпы респонденттердің көбісінің
үйшаруашылығында 2-4 адам ... 20%-ы 5-7 ... 2%-ы 8-15 ... ... ... орыс ... ... отбасының орташа
өлшемі 3,15 адамды құрайды, қазақ ұлтты респонденттерде - 3,77 адам, басқа
ұлттарда - 3,97 ... ... ... заманауи отбасы байланысты қобалжулары үшін негіздер
жеткілікті, мұны Қазақстандағы ... саны ... ... ... ... ... Қазақстандағы бірқатар эксперттердің
барлық посткеңестік елдерде ... ... ... ... ... ... ойын ... ТМД елдерінің тұрғындарында өз халқының
тарихына, өзінің ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік-саяси трансформациялар
жағдайындағы қазақстандық социумда өмірлік мінез-құлықтың индивидуалды өмір
стилін таңдау еркіндігі өсумен қатар, ұлттық ... мен ... ... ... ... ... ... халықтарының ұлттық-
мәдени дәстүрлері мен салттары ... ... неке және ... ... әсер ... ... ... қоғамның қазақстандық отбасының дамуына ... ... ие ... ... ... ... көп ... өзінің ұлттық
дәстүрлері мен салттарын сақтайды. Астана халқы үшін отбасыны, отбасылық
құндылықтарды құрметтеу, этномәдени және діни ... ... ... оларды отбасылық өмір процесінде сақтау тән.
Кейбір азиаттық халықтардың отбасылық қарым-қатынастарына негізделетін
кейбір құбылыстар бойынша – ... ... ... ... ... ... және қызды алып қашу – мұнымен келісетіндер
ішінде орыс ... ... ... ... ... ... Және
керісінше, заманауи өмірдің келесі құбылыстары бойынша – некеге дейінгі
жыныстық қарым-қатынастар, өз ниетімен ... үзу және т.б. – ... ... ... деп ... ... қазақ респонденттерге
қарағанда, орыс ұлтты респонденттер пайызы көп.
Қоғамдық өмірде құрылымды тудырушы жүйе ... ... ... ... күрт өзгерістерін көрсетеді. Жалпы
заманауи қоғамның әсері қазақстандық отбасының дамуына деструктивті сипатқа
ие ... ... ... ... ... үшін отбасы психологиялық және
өнегелік қолдау шоғырланған, жылулық пен түсініспешілік ... ... ... ... қоғамның отбасының ... ... ... дамуындағы маңызды рөлін түсіну өте қажет.
Зерттеу көрсеткендей, қоғамдық-саяси ... ... және ... ... көрінісін жоя алмағанын көруге
болады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Семенова В. Социология молодежи /Социология в ... М.: ... РАН, 1998. – с ... ... Г. С. ... ... : ... Пособие – Алматы : Жібек
жолы, 2008. – с. 280
3. ... В.Б. ... и ... ценности. Социология в СССР. Т.1.
М., 1966. С.471
4. Лисовский В.Т. ... ... ... и ... Социология
и общество. Тезисы докладов Первого ... ... ... - c. ... ... А.Б. ... ... – құлқы қысқаша дәрістер курсы.
Ақтөбе, 2005. - 64 б.
6. Радаев В. В. Экономическая социология: учеб. пособие для ... М.: ... ГУ ВШЭ, ... ... Г.Е., ... Г.П. ... в социологию. Учебное пособие.
Екатеринбург, 1992. – ... ... ... М.: Эдиториал УРСС, 1999. - с 703
9. Антонов А.И., Бестужев-Лада И.В., Рыбаковский Л.Л. «Почему ... М.: ... ... М.К. ... ... ... социологический портрет. М.: ЦСПиМ,
2010. – с 592
11. Уровень удовлетворенности ... ... ... ... ... фонд ... ... и
прогнозирования молодежной политики», Астана, 2009
12. Аналитическая записка Социально-демаграфическое положение ... ... ... ... по ... ... РК по ... Исследований «САНДЖ») 2008, с. 75
13. ... А.Г. ... В.Д., ... А.Н., ... ... ... в ... Казахстан.- Алматы: Центр гуманитарных
исследований, Издательство «Искандер», 2006, - с. 250
14. Телебаев Г.Т. Ценностные ориентации казахстанцев в религиозной ... и ... ... в ... ... ... Материалы
международной научно-практической конференции - Алматы: Институт Философии
и Политологии МОН РК, ... ... ... ... ... ... казахстанской
молодежи (по результатам социологического исследования), №1-2 (21-22)
2008.
16. О тенденциях развития ... в ... мире ... ж. ... н. в. ... Социологические исследования, № 6, Июнь 2007.
17. Сидоренко Г.И., Новиков С.М. Экология ... и ... ... на пороге XXI века // Гигиена и ... 1999. ... ... ... ... и ... ... «Логос» 2002, №3-4
19. Исследования Шелл «Европа-Экспресс» 16 Октября 2006, №42 (450)
20. Кебина Н.А. ... ... ... ... и завтра //
Социологические исследования. 2004.- №3.- С.109
21. Ценностные ... ... ... В. Е. ... ... № 4, ... 2007, ... Д.Д. Ешпанова, К.О. Айтбай, З.С. Айдарбеков / Молодежь cовременного
Казахстана – Проблемы cоциального ... ... ... ... ҚР ... агенттігі www.stat.kz
24. Жастардың әлеуметтену мәселелері www.kazsocium.kz
25. Ален де ... ... к лицу с ... ... ... Сассен. Глобальные города www.demoscope.ru
27. «Человечество в XXI веке ... все ... ... себя» www.vz.ru
28. «Современные городские казахи: сознание, ценности, ... ... ... ... ... Исследования молодежи www.mosintour.ru
31. www.goethe.de
32. Немецкая социология о проблемах ... ... ... www.
dialogs.org.ua
33. Ценности молодежи «эпохи ... ... из ... ... ... ШОС: социокультурное измерение» www.ssa-rss.ru
35. Алматы қаласы ... ... ... ... ... ... B
Кесте 1-Уровень гордости респондентов быть гражданином Казахстана, в
разрезе возрастных категорий (N=750)
|  |14-18 ... 18 до |от 24 до |Все |
| | |24 |29 ... ... этим |82% |70% |66% |70,7% ... ... |13% |22% |28% |22,5% ... не ... |0% |2,4% |1,5% |1,6% ... не ... |0% |0,6% |0,4% |0,4% ... это безразлично |5% |2% |2% |2,7% ... не ... |0% |1% |1% |0,9% ... | | | | ... ответить |0% |0,6% |0,7% |0,5% ... |0% |0,9% |0,7% |0,7% ... |100% |100% |100% |100% ... ... ... ... в жизни респондентов (N=500)
| ... ... ... ... ... |
| |(Mean) ... |
| | ... | |
| | |(Mode) | ... |2,4 |1 |2,3 ... |2,7 |2 |2,2 ... |4,2 |3 |2,2 ... |4,9 |3 |3,3 ... |5,5 |3 |2,8 ... ... |6,1 |6 |2,4 ... ... |6,7 |5 |2,4 ... |7,6 |11 |2,9 ... |8,1 |9 |2,6 ... ... |9,1 |11 |2,8 ... рост |9,4 |11 |2,7 ... |9,7 |13 |3,3 ... к ... |11,9 |13 |1,8 ... жузу | | | ... 3 - В какой мере Вы согласны со следующими утверждениями о
...... |
| |не ... ... | |
| ... |н |н и не | | | |
| | | ... | | |
| | | |н | | | ... – это то, что |0,2% |1,2% |7,8% |41,6% |49,2% |100% ... ... | | | | | | ... ... в| | | | | | ... | | | | | | ... – это то, ... |0% |1,6% |22% |32,8% |43,6% |100% ... ... ... ... | | | | | | ... к чему он стремиться| | | | | | ... – это ... где |0% |3,6% |16,6% |37,4% |42,4% |100% ... ... быть ... | | | | | | ... | | | | | | ... – это теплота, |0,4% |1% |9,6% |42,8% |46,2% |100% ... и | | | | | | ... ... | | | | | | ... – это дети и их |0,8% |1,6% |10% |35,6% |52% |100% ... | | | | | | ... – это ... от |11,8% |9,4% |28,2% |27,4% |23,2% |100% ... | | | | | | ... – это ... |24,2% |20,8% |22% |18,4% |14,6% |100% ... ... в ... | | | | | | ... человека | | | | | | ... – это ... для |41,6% |32,8% |16,8% |6% |2,8% |100% ... успехов человека, | | | | | | ... ... | | | | | | ... – это ... и |41,4% |37,8% |14,6% |5,4% |0,8% |100% ... ... труд | | | | | | ... – это то, с чем |47,6% |35,6% |12% |3,4% |1,4% |100% ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... в ... все |4% |5,2% |13,6% |38,0% |39,2% |100% ... то и на | | | | | | ... человек чувствует | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... С
Сурет 1 - Определение семьи (N=500)
Сурет 2 - Сравнительные данные о представлении идеальной семьи и ... ... ... условий (N=500)
Сурет 3 - Распределение ответов респондентов на ... «Что в ... ... Ваш образ семьи и отношение к ней?» (N=500)
Қосымша D
Анкета
|Раздел 1. Демографическая информация |
1. Пол ... ... ... Ваш возраст? (полных лет) !______!
Интервьюер: Респондент должен быть в ... от 18 до 64 ... от 18 до 25 лет 4. от 45 до 55 ... от 25 до 35 лет 5. от 55 до 64 ... от 35 до 45 лет
3. Ваша национальность?
1. Казах (шка)
2. Русский (ая)
3. Другая национальность ... Ваше ... ... ... ...... Женат / замужем
2. Холост / не замужем
3. Разведен (а)
4. ... / ... ... ... без ... ... ... брак)
6. Какой у Вас уровень образования? Покажите карточку № ... Без ... ... ... (3-4 класса)
3. Неполное среднее (8-9 классов)
4. Среднее общеобразовательное
5. Среднее специальное (ПТШ, колледж)
6. Незаконченное высшее
7. Высшее
8. Имею ученую степень
6. ... ... Ваш ... ... ...... ... Служащий с высшим образованием
3. Служащий со средним образованием
4. Рабочий (ая)
5. Не работающий пенсионер, в т.ч. по инвалидности
6. Безработный (ая)
7. ... ... ... ... Бизнесмен (крупный бизнес)
10. Фермер
11. Сельскохозяйственный рабочий
12. Другое (запишите) _________________________
9. Исповедуете ли Вы какую-либо религию? И если да, то какую?
Покажите карточку ... Нет, не ... ... ... Католицизм
5. Иудаизм
6. Буддизм
7. Другое (запишите)__________________________
9.1. Насколько религиозным Вы себя считаете? Оцените по пятибалльной ... 1 – ... не ... 5 – ... ... |2 |3 |4 |5 |98 ... не ... нет |И да, |Скорее да |Строго … |З.О. |
| | |и нет | | | ... ... ... ... включая Вас, проживают вместе с Вами?!_______!
11. Сколько из них имеют ... ... ... (оплачиваемая работа,
пенсии, стипендии, доходы от подсобного ... ... от ... в ... и ... ... ... до 16 лет проживают вместе с Вами?
!_____! 0. Нет ... до 16 ... Кого Вы ... членами Вашей семьи?
Покажите карточку №37. Возможно несколько ответов
1. Отец 9. ... Мать 10. ... Муж 11. ... Жена 12. ... ... 13. ... Сестра 14. Свекор
7. Брат 15. Тесть
8. Племянник 16. ... В ... ... Вы ... ... карточку №37А.
1. Нуклеарная (родители, дети)
2. Расширенная (родители, дети, родственники)
3. Составная (имеются не родственники)
4. С ... из ... ... на Ваш ... ... быть идеальная семья?
Покажите карточку №37В.
1. Нуклеарная, только супруги с 1 или 2 ... ... с 3-мя и ... ... ... с 1 или 2 ... ... с 3-мя и более детьми
5. Другое (запишите) __________________________________________
|Раздел 2. ... и ... ... ... ... по пятибалльной шкале, в какой ... ... ... ... ... и обычаев?
|1 |2 |3 |4 |5 |98 ... не ... нет |И да, ... да ... |З.О. ... | |и нет | ... | ... ... пожалуйста, наиболее значимые ценности в Вашей жизни ... ... от ... ... к ... ... ... впишите
цифры от 1 до … по степени важности!
|Дети | ... | ... | ... | ... ... | ... ... | ... | ... ... | ... рост | ... | ... | ... к ... роду, жузу | ... | ... ... | ... ... | ... (запишите)___________________________ | ... В ... мере Вы ... со ... ... касающимися
семьи… Интервьюер покажите карточку №11, один ответ по каждой строке
| | ...... | ... ... ... | |не |сен |ен и | |о |
| | ... |не | |согл|
| | |ен | ... ... | | | |ен | | |
|1 ... – это то, что ... ... |1 |2 |3 |4 |5 |
| ... удовлетворение в жизни | | | | | |
|2 ... – это то, ... чему ... |1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... ... к чему он ... | | | | |
|3 ... – это ... где ... ... быть|1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... | | | | | |
|4 ... – это ... ... и |1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... | | | | | |
|5 ... – это дети и их ... |1 |2 |3 |4 |5 |
|6 ... – это ... от ... |1 |2 |3 |4 |5 |
|7 ... – это ... уязвимое место в |1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... ... | | | | | |
|8 ... – это ... для ... успехов |1 |2 |3 |4 |5 |
| ... его ... | | | | | |
|9 ... – это ... и неинтересный |1 |2 |3 |4 |5 |
| ... труд | | | | | ... – это то, с чем ... самые |1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... | | | | | ... в ... все ... то и на |1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... чувствует себя хорошо | | | | | ... ... как Вы ... ... к ... ниже явлениям
современной жизни… Интервьюер покажите ... №12, ... ... ... один ... по ... ... | ... ... |
| | ... |недопустимым |
|1 |Сексуальные отношения среди подростков |1 |2 |
|2 ... ... до ... |1 |2 |
|3 ... ... без ... брака |1 |2 |
| ... ... | | |
|4 ... ... ... |1 |2 |
|5 ... ... с ... того же пола |1 |2 |
|6 ... численности детей и сроки |1 |2 |
| ... ... на свет | | |
|7 ... ... ... по |1 |2 |
| ... желанию | | |
|8 ... ... |1 |2 |
|9 ... ... ... ... |1 |2 |
| ... и ... по ... | | |
| ... не ... во внимание желание | | |
| ... | | ... ... ... ... традиции |1 |2 |
| ... ... | | ... ... ... ... |1 |2 |
| ... ... ... ... | | ... 3. ... ... ... Что, по ... ... ... ... для ... брака?
Покажите карточку №22. Возможно три варианта ответа.
1. Любовь
2. Общие интересы, взгляды
3. Дружба, уважение
4. ... ... ... иметь свой очаг и стать самостоятельным
6. Боязнь остаться одиноким человеком
7. Ожидаемый ребенок
8. Желание получить ... ... ... или жительства
9. ……
10. Другое (запишите)_________________________________________
25. Кто, по вашему мнению, ... ... ... ... ... ... Муж
2. Жена
3. В одних вопросах - муж, в других – жена
4. Тот, кто ... ... Тот, у кого выше ... Тот, у кого больше авторитета в семье
7. Оба супруга должны быть равны
8. ... ... ... ... ... для ... в ... брак?
Покажите карточку №24. Один ответ.
1. Взаимная любовь
2. ... ... ... ... ... Желание родителей, родственников
5. Желание иметь свой очаг и стать самостоятельным
6. ... ... ... ... ... ... получить лучшее место работы или жительства
9. Другое (запишите)___________________________________________
17. ... ли бы Вы ... ... религиозный обряд при заключении
Вашего брака?
Покажите карточку №17.
1. Нет, никаких религиозных обрядов не ... Нике в ... ... в ... Иной ... ... (укажите)______________________________
30. Насколько Вы удовлетворены своей семейной ... ... ... ... где 10 ... что Вы полностью удовлетворены, а 1
– совершенно не удовлетворены. Покажите карточку №30
|1 |2 ... Как Вы ... что ... ... ... (основным) в семейной жизни?
Покажите карточку №33. Возможно несколько вариантов ответа
1. Дети
2. Супруг/супруга
3. Взаимопомощь, ... ... ... ... ... Взаимопонимание, доверие
5. Уважение, любовь
6. Совместно ... ... ... к ... ... ... ... (запишите) _____________________________________________
35. Какие причины могут стать для Вас основными причинами развода? ... №35. ... три ... ... ... ... ... Супружеская неверность
3. Недостаток заботы мужа или жены о семье
4. Сексуальная неудовлетворенность
5. ... ... ... ... Рукоприкладство со стороны супруга/супруги
9. Низкий уровень материального положения/бедность
10. Новый брак
11. Другое (запишите)______________________________________
59. Какой, на Ваш ... ... быть ... ... с учетом
современных условий жизни? Покажите карточку ... ... ... ... с 1 или 2 ... Нуклеарная, с 3-мя и более детьми
3. Многопоколенной, с 1 или 2 ... ... с 3-мя и ... ... ... ... __________________________________________
61. Что в первую очередь сформировало Ваш образ семьи и отношение к ней?
Покажите карточку №61. Возможно только 3 ... ... ... литература
2. Телевидение, радио
3. Газеты, журналы
4. ... ... ... ... в ... ... Школа
8. Друзья
9. Общественные лекции
10. ... ... ... ли Вы, что ваши ... служат (служили) Вам примером
супружеской ... ... ... ... Оба ... ... примером
2. Родители не всегда являются примером
3. Примером является только мать
4. Примером является только ... ... ... Я вырос не в семье
|Раздел 7. Уровень жизни семьи |
8. Как бы Вы ... ... ... ... ... семьи в настоящее
время? Интервьюер, покажите карточку №8. Один ответ.
1. ... не ... даже на ... На ... ... хватает, но покупка одежды вызывает серьезные
проблемы.
3. Купить сейчас телевизор, холодильник или стиральную машину было бы
трудно.
4. Денег вполне ... на ... ... ... но мы не могли бы
купить новую машину
5. Наших заработков хватает на все, кроме ... ... ... как
квартира.
6. Материальных затруднений не испытываем. При необходимости могли ... ... ... ... нет ... В какой степени Вы удовлетворены материальным положением Вашей семьи?
Оцените по десятибалльной ... где 10 ... что Вы ... а 1 – ... не удовлетворены. Покажите карточку №86
|1 |2 ... Как ... ... ... ... из ... источников.
Оцените, пожалуйста, какую роль в материальном благополучии Вашей ... ... ... и ... получения доходов. Где 1 – Совершенно
не влияет, а 5 – Влияет в ... ... ... ... ... №95 и
получите один ответ по каждой строке.
|ИСТОЧНИКИ ДОХОДОВ ... ... ПО ... НА ... ... |1 |2 |3 |4 |5 |
|И УЧРЕЖДЕНИЯХ | | | | | ... ПО ... НА ... ... И |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ... |1 |2 |3 |4 |5 ... ... В НАЕМ |1 |2 |3 |4 |5 ... С ... БУМАГАМИ |1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... |1 |2 |3 |4 |5 ... |1 |2 |3 |4 |5 ... УЧАСТОК, ОГОРОД, ДАЧА |1 |2 |3 |4 |5 ... И ... |1 |2 |3 |4 |5 ... |1 |2 |3 |4 |5 ... ... |1 |2 |3 |4 |5 ... ... |1 |2 |3 |4 |5 ... ПО ... |1 |2 |3 |4 |5 ... ... |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... | | | | | ... Если ... ... ... доход Вашей семьи за 100%, то какая
часть его идет на… ... ... ... №98, в ... ... ... | |% |
|1 ... продукты питания | |
|2 ... ... ... | |
|3 ... обувь | |
|4 ... ... ... | |
|5 ... ... | |
|6 ... транспорта и связи | |
|7 ... | |
|8 ... | |
|9 ... ... домашнего обихода и бытовая | |
| ... | ... ... ... | ... ... ... | ... ... ли Ваша ... в ... ... ... №100. Один ответ по каждой строке.
| | |Да |Нет |
|1 ... дом |1 |2 |
|2 ... |1 |2 |
|3 ... |1 |2 |
|4 ... ... до 2005 |1 |2 |
| ... | | |
|5 ... ... после 2005 |1 |2 |
| ... | | |
|6 ... ... ... |1 |2 |
|7 ... |1 |2 |
|8 ... ... |1 |2 |
|9 ... ... и ... ... |1 |2 |

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлдар мен қыздар4 бет
Картоп өндірісі21 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытының бу генераторының автоматтандырылуын жобалау14 бет
Ақтөбе қаласы темір-бетон дайындау зауытындағы шикізатты мөлшерлеу процесінің автоматтандырылуын жобалау14 бет
Марков құбылысы16 бет
1916 ж. Ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы13 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
Алматы қаласының жағдайындағы Drosophila мelanogaster популяциясындағы особьтарға морфологиялық анализ жасай отырып қоршаған ортадағы ластаушы заттардың әсерін бағалау20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь