Инвестициялық жобалаудың теориялық және ғылыми-практикалық проблемаларын және оның Қазақстан экономикасының экономикалық өсуі жағдайындағы ролін зерттеп, соның негізінде инвестициялық жобалаудың басқару тиімділігін жетілдіруге байланысты ұсыныстар жасау

КІРІСПЕ


1 ЖОБА ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБАНЫ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 «Жоба» терминінің мәні, жобалардың типтері, өмірлік циклі, қоршаған ортасы
1.2 Жобаны басқарудың мәні, жобаларды басқару жүйесі
1.3 Жобаның басқару тиімділігін анықтау көрсеткіштері

2. ҚР.ДАҒЫ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБАЛАУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫНЫҢ АНАЛИЗІ
2.1 Қазақстанда жоба менеджментінің дамуындағы мемлекеттің инвестициялық саясаты
2.2 Инвестициялық жобаларды қарастыру және қаржыландыру тәртібі
2.3 Жоба тиімділігін анықтау (Алматы Құс АҚ.ның мысалы ретінде)

3. ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБАЛАРДЫҢ БАСҚАРУ ТИІМДІЛІГІН ЖЕТІЛДІРУДІҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ
3.1 Инвестициялық жобалардың тәуекелін басқару және бағалау қажеттілігі
3.2 Сапа . жоба тиімділігін анықтайтын маңызды фактор
3.3 Инвестициялық жобалардың мониторингін дамытудың маңыздылығы

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ДЕРЕК КӨЗДЕРІ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Елімізде нарықтық өзгерістердің тереңдеуіне байланысты Қазақстан Республикасының алдында көптеген стратегиялық міндеттер тұр. Солардың бірі – экономиканың өндіруші өнеркәсібінен жоғары технологиялы секторға көшуге мүмкіндік беретін еліміздің тиімді инвестициялық потенциалын қалыптастыру. Жоғары технологиялы өндіріске бағытталған инвестициялық саясатты қалыптастыру индустриалды-инновациялық даму принциптеріне негізделуі керек. Осындай мақсатты бағдарламаларды жүзеге асыру үшін ҚР-ның Үкіметі индустриалды-инновациялық стратегияны қабылдап, іске асыруға кірісті. Мұндай өзекті мәселелерді шешу, ең алдымен, сәйкес қаржылық даму институттарының қалыптасуы мен олардың сәтті жүзеге асуын талап етеді. Ол үшін жағымды инвестициялық климаттың қалыптасуы өте маңызды, себебі инвестициялық жобаның тиімді жүзеге асуы инвестициялық климатқа тікелей байланысты. Мемлекеттің индустриалды-инновациялық дамуындағы инвестициялық жобалардың негізінде оның тиімді жүзеге асуы жатуы қажет, ал жоба тиімді жүзеге асуы үшін, әрине, ол тиімді басқарылуы қажет.
Инвестициялық жобалау мәселелерінің зерттелгендік деңгейі. Қазіргі кездегі инвестициялық жобалау тарихы ХХ ғасырдағы АҚШ пен Батыс Европадан бастау алады. Нарықтық экономика жағдайында инвестициялық жобалаудың методикалық базасы қалыптастырылды.
Инвестициялау процесінің теориялық және методикалық аспектілерінің құрылуына өз үлесін қосқан ресей ғалымдарын атап өтуге болады: П.Р. Бунич, М.Х. Газеев, Л.П. Гончаренко, В.И; Дуженков, Ю.П. Желтов, В.Г. Золотогоров, Е.А. Олейников, М.М. Саттаров, В.К. Сенчагов, Ю.С. Кудинов, К.А. Киреев, Н.Н. Колосовский, И.В; Липсиц, Н:Я. Петраков, Б.А. Райзберг, М.Х. Салихов, С.С. Шаталин, В. Шеремет және т.б.
Инвестициялардың өзекті проблемалары мен олардың қазіргі экономикадағы ролін жоғарылату мәселелері отандық ғалымдардың жұмыстарында көрініс тапты: Аубакиров Я.А., Кошанов А.К., Баймуратов У.Б., Кенжегузин У.Б., Нурланов Н.К., Карагусова Г., Есентугелов А., Утебаев М.С., Кучукова Н.К., Сагадиев К.А., Сейткасымов Г.А. және т.б.
Сонымен қатар Уильям Ф. Шарп, Нобель сыйлығының лауреаты Гордон Дж. Александр, Дж. Бейли, К.Р. Макконелл, С.Л.Брю, Л. Гитман, М. Джонк, Дж. Кейнс, Г. Лоренс, Ф. Маклупа; К. Маркс, М. Месхон; Н. Мэнкью, Дж. Робинсон, Д: Сакс, П. Самуэльсон, Г. Стейн, В. Хеллер, Р.Дж. Хикс, Р.И. Холт, СВ. Баренс, П. Фишера М: Фридман сынды
шетелдік ғалымдар да инвестициялық жобалаудың проблемаларын шешуге көп үлестерін қосты.
1) Шапиро В. Д. и др. Управление проектами. СПб.: ДваТрИ, 1996.
2) Золотогоров В. Г. Инвестиционное проектирование: Учеб. пособие.― Мн.: ИП «Экоперспектива», 1998.― 463с.
3) Гунин В.Н. и др. Управление инвестициями: 17-модульная программа для менеджеров «Управление развитием организации». Модуль 7.― М.: «Инфра-М», 1999.―328с.
4) Сагадиев К., Канатчинова А. Развитие инвестиционного процесса в РК как фактор преодоления экономического кризиса. – Алматы, Азия – Экономика и жизнь, 1996, №14.
5) Иванов И., Рогов С. Воспроизводства основных фондов и его инвестиционные источники // «Экономист»,2000 г., № 7. – С 20-30
6) Инвестиции в реальной сектор экономики развития: Монография. – Алматы «Экономика», 2000. С 148.
7) Мамыров Н.К. Макроэканомические аспекты стабилизации и развития экономики Республики Казахстан // проблемы стабилизации и развития экономики. – Алматы: Ғылым, 1999. – С 245
8) Мухамбеталиева С.К Учет ценового фактора при принятии инвестиционных решений в нефтеном секторе РК. – ҚазМУ хабаршысы. Экономика сериясы, № 4. – С 90-94
9) Указ Президента РК «Об утверждении перечня приоритетных секторов экономики Республики Казахстан для привлечения прямых отечественных и иностранных инвестиций» от 5 апреля 1997 года.
10) Ирнязов Б. Финансовая оценка инвестиций на расширения производства и замены оборудования в условиях рынка. М., «Бизнес и банки», 2000., №6. – С 25-27
11) Указ Президента РК № 2035 «О мерах по повышению эффективности государственного управления и регулиравания процессов привлечения иностранного капитала в экономику РК» от 19 января 1995 года.
12) Бочаров В.Б. Финансово-кредитные методы регулирования рынка инвестиций. – М.: «Финансы и статистика»,.1999.- С 144
13) Смирнов А.Л. Организация финансирования инвестиционных проектов. АО «Консалтбанкир». – М. – 1999. – С 103
14) Камшыбаев Р., Марчевский В. Иностранные инвестиции и интересы Республики // Мысль, 1998, №3.
15) Бабак В.Ф., Новгородов А.А. Финансирование и кредитование инвестиций коммерческими банками // ЭКО,1999, № 4. – С 42-50.
16) Герчикова И.Н. Финансовый менеджмент: Учебное пособие. Мн.: АО «Консалтбанкир», 1997.
17) Липсиц И.В., Коссов В.В. Инвестиционный проект: Методы подготовки и анализа: Учебно-справочное пособие. М.: БЕК, 1996.
18) Четыркин Е.М. Методы финансовых и коммерческих расчетов.― М.: «Дело», 1992.
19) Экспертные системы в проектировании и управлении строительством (Гусаков А.А., ИльинН.И., Х.Эдем и др.).― М. Стройиздат, 1994.
20) Арабкин В.В., Удовенко Н.И. Бизнес-план: Практические рекомендации. ― Алматы: ИД «БИКО», 2001.
21) Идрисов А.Б. Планирование и анализ эффективности инвестиций. ―М.: 1994.
22) Арсланова Р., Лившиц В. Принципы оценки инвестиционных процессов в разных системах хозяйстования // Инвестиции в России, 1995, № 1-2.
23) Кочович Е. Финансовая математика: Теория и практика финансово-банковских расчетов. ― М.: Финансы и статистика, 1994.
24) Золотогоров В.Г. Энцикл. словарь по экономике. Мн.: Полымя, 1997.
25) Вернер Б., Питер М. Хавранек. Руководство по оцнеке эффективности инвестиций. – Москва, 1995. – 110 с.
26) Нурланова Н.К. Формирование и использование инвестиций в экономике Казахстана: стратегия и механизм. – Алматы: Ғылым, 1998.
27) Назарбаев Н.А. «Казахстан-2030». Процветание, безопасность и улучение благасостаяния всех казахстанцев. Послание Президента страны народу Казахстана // Казахстанская правда, 1997, 21октября.
28) Назарбаев Н.А. Послание президента РК Нурсултана Назарбаева народу Казахстана, 2005.
29) Сагандыков С. Иностранные инвестиции в Казахстане: анализ и прогноз инвестиционных процессов в экономике. – Атматы, Ғылым, 1994.-382 стр.
30) Ашимбаев.Т.А. экономика Казахстана на пути к рынку. – Алматы: Казахстан, 1999. – С 102.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ЖОБА ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБАНЫ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 «Жоба» ... ... ... ... өмірлік циклі, қоршаған
ортасы
1.2 Жобаны басқарудың мәні, жобаларды басқару жүйесі
1.3 ... ... ... ... ... ҚР-ДАҒЫ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБАЛАУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫНЫҢ АНАЛИЗІ
2.1 Қазақстанда жоба менеджментінің ... ... ... Инвестициялық жобаларды қарастыру және қаржыландыру тәртібі
2.3 Жоба тиімділігін анықтау (Алматы Құс АҚ-ның мысалы ретінде)
3. ... ... ... ... ... НЕГІЗГІ
БАҒЫТТАРЫ
3.1 Инвестициялық жобалардың тәуекелін басқару және бағалау қажеттілігі
2. Сапа – жоба тиімділігін ... ... ... ... жобалардың мониторингін дамытудың маңыздылығы
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ДЕРЕК КӨЗДЕРІ
КІРІСПЕ
Зерттеу ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... тұр. ... бірі – ... ... жоғары технологиялы секторға көшуге мүмкіндік беретін
еліміздің ... ... ... ... ... өндіріске бағытталған инвестициялық саясатты қалыптастыру
индустриалды-инновациялық даму принциптеріне негізделуі ... ... ... ... ... үшін ҚР-ның Үкіметі индустриалды-
инновациялық стратегияны қабылдап, іске ... ... ... ... ... ең алдымен, сәйкес қаржылық даму институттарының
қалыптасуы мен олардың сәтті ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... өте маңызды, себебі инвестициялық
жобаның тиімді жүзеге асуы инвестициялық климатқа ... ... ... дамуындағы инвестициялық жобалардың
негізінде оның тиімді жүзеге асуы ... ... ал жоба ... ... ... ... ол тиімді басқарылуы қажет.
Инвестициялық жобалау мәселелерінің зерттелгендік деңгейі. Қазіргі
кездегі инвестициялық жобалау тарихы ХХ ғасырдағы АҚШ пен ... ... ... ... экономика жағдайында инвестициялық жобалаудың
методикалық базасы ... ... ... және ... ... өз үлесін қосқан ресей ғалымдарын атап өтуге болады: П.Р. Бунич,
М.Х. Газеев, Л.П. ... В.И; ... Ю.П. ... В.Г. ... ... М.М. ... В.К. Сенчагов, Ю.С. Кудинов, К.А. ... ... И.В; ... Н:Я. ... Б.А. ... М.Х. ... Шаталин, В. Шеремет және т.б.
Инвестициялардың өзекті проблемалары мен олардың қазіргі экономикадағы
ролін жоғарылату мәселелері отандық ... ... ... ... Я.А., ... А.К., ... У.Б., ... У.Б., Нурланов
Н.К., Карагусова Г., Есентугелов А., Утебаев М.С., Кучукова Н.К., Сагадиев
К.А., Сейткасымов Г.А. және ... ... ... Ф. ... ... сыйлығының лауреаты Гордон Дж.
Александр, Дж. Бейли, К.Р. Макконелл, С.Л.Брю, Л. ... М. ... ... Г. ... Ф. Маклупа; К. Маркс, М. Месхон; Н. Мэнкью, Дж. Робинсон,
Д: Сакс, П. Самуэльсон, Г. ... В. ... Р.Дж. ... Р.И. Холт, СВ.
Баренс, П. Фишера М: Фридман сынды
шетелдік ғалымдар да инвестициялық ... ... ... ... ... ... жағдайлары инвестициялық жобалаудың жаңа тәсілдерін
қарастыруды талап етеді. Елімізде бар ғылыми еңбектер ... ... ... ... ... шеше ... ... жетілдірумен байланысты мәселелердің отандық
ғылымда толық зерттелмеуі осы ... ... және ... ... ... ... ... мақсаты. Диссертациялық зерттеу жұмысымның мақсаты -
инвестициялық жобалаудың теориялық және ... ... оның ... ... ... өсуі жағдайындағы ролін
зерттеп, соның негізінде инвестициялық жобалаудың ... ... ... ... ... ... ... шешу үшін
келесідей міндеттер қойылды:
1) инвестициялық жобалаудың теориялық және ... ... ... қазіргі кезде пайдаланылатын ... ... ... оған баға ... ... ... ... ерекшеліктерін ескере отырып
инвестициялық ... ... құру ... ... негіздеу;
4) инвестициялық жобаның тиімділігін зерттеп, оған баға беру;
5) Қазақстан Республикасындағы инвестициялық ... ... ... байланысты практикалық ұсыныстарды жасау.
Зерттеу нысаны. Зерттеу нысаны болып инвестициялық жобалауды басқару
механизмі, оның формалары мен әдістері ... ... ... пәні ... Қазақстан экономикасының өрлеуі
жағдайындағы инвестициялық жобалау сферасындағы қаржылық және экономикалық
қатынастар табылады.
Методикалық ... мен ... ... основа и методика
исследования. Берілген диссертациялық жұмыстың теориялық және методикалық
негізі ... ...... ... нормативті-құқықтық
актілері, отандық және шетелдік экономист-ғалымдардың ... ... ... ... ... ... ... сай периодты басылымдардағы аналитикалық және ... ... ... ... ... ... ... және
болжамдық бағам беру әдістері қолданылды. Зерттеу методикасы елімізде
қалыптасқан тәжірибені ... және ... ... ... ... ... ... нақты материалды жалпылау,
статистикалық өңдеу сияқты әдістер қолданылды.
Қорғалатын қағидалардың ... ... ... ... даму ... ескере отырып, инвестициялық жобалардың
басқару тиімділігін жетілдіру ... ... ... жүргізу және
инвестициялық жобалаудың ... ... ... осы зерттеу
жұмысының ғылыми жаңашылдығы болып табылады. ... ... ... ... ... бар ... ... нарықтық экономика жағдайындағы инвестициялық жобалау дамуының
спецификалық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ролі анықталды, «инвестиция», «инвестициялық
жоба», «инвестициялық жобалау» түсініктерінің ерекшеліктері нақтыланды;
- жобаны жүзеге асыру барысында ... ... ... ... және
олардың тиімді құрылуын қамтамасыз ететін мониторингті қалыптастыруға
байланысты ұсыныстар жасалынды;
- ... ... ... ... ... мен оны бағалау
бойынша нақты ... ... ... ... ... келесіден тұрады:
- инвестициялық жобалаудың басқару тиімділігін жетілдіруге байланысты нақты
ұсынымдар ... ... ... ... жетілдірудің маңызды бір факторы – жобаның
сапасына міндетті түрде көңіл бөліну қажеттілігінің маңыздылығы айқындалды;
- жобалау ... ... ... байланысты нақты ұсыныстар
жасалынды;
- инвестициялық жобалардың тәуекелін басқару мен бағалау бойынша ... ... ЖОБА ... ... ... ЖӘНЕ ... ЖОБАНЫ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1. «Жоба» терминінің мәні, жобалардың типтері, өмірлік циклі, ... ... ... анықтамалары бар. Олардың ... жоба ... - project) ... ... ... белгілі бір нәрсе, мысалы, үлкен кәсіпорын ... ...... бір соңғы нәтижелері бар және талап етілетін мақсаттары
бар жоспар («Жобаларды басқару туралы білім кодексі»; Жобаларды ... АҚШ ... ... ... ... ... жоба – бұл біздің өмірімізді
өзгертетін нәрсе: тұрғын үй ... ... ... ... ... ... программасы, кәсіпорын реконструкциясы, жаңа ұйымның
құрылуы, жаңа техника мен ... ... кеме ... ... ... ...... барлығы жоба болып табылады.
Осы уақытқа дейін біз жобаны басқаша түсіндіріп келдік: жоба – ... ... ... ... ... толтырылған жоспары. Айта
кететін бір жайт, бұл ... ... тар ... ... ... ... «design».
Сонымен қатар, «жоба» терминінің қысқаша түсінігін беруге болады: жоба
өзінің негізгі идеясын (проблемасын), оның ... ... ... шешілуі) және жүзеге асу процесі негізінде ... 1-ші ... ... ... ... 1 ― ... ... асыру нәтижелері
Жобалардың әртүрлі типтері болады. Мысалы, масштабына байланысты:
• Шағын жоба
• Мегажоба
Орындалу мерзіміне байланысты:
• Қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... байланысты:
• Мультижобалар болып бөлінеді.
Сонымен қатар жобалардың келесі түрлері бар:
• Модульді ... ... ... ) ... ... ... ... жеке тоқталып өтейік. «Инвестициялық жоба» түсінігі
екі мағынада қолданылады:
1. ... бір ... ... қамтамасыз ететін іс-әрекеттердің
жиынтығы;
2. белгілі бір іс-әрекеттерді жасау үшін қажет ұйымдық-құқықтық және
есептік-қаржылық құжаттардың ... ... ... табылады:
• салынып жатқан, қайта жөнделіп жатқан немесе кеңейтіліп салынып жатқан
кәсіпорындар, ғимараттар (негізгі қорлар);
• федералды, ... ... ... да ... ... өндіріс орындарында жаңа өнім өндіру.
Инвестициялар өнім өндірудің толық ғылыми-техникалық және өндірістік
циклін ғана қамтып қоймай, ... ... оның ... де ... зерттеулер, жобалық құрастырушылық жұмыстар, өндірісті кеңейту
немесе қайта ... жаңа ... ... және жаңа өнім ... ... және т. б.
Шағын жобалар масштабы бойынша кішірек болады. ... ... ... ... 10-15 млн. ... ... ... 40-50 мың
адам-сағат.
Шағын жобаларда жоспарлау, оны жүзеге асыру, сонымен қатар жоба
командасын құру процедураларында ... ... ... ... Бұндай
жобаларға келесідей жеңілдіктер жасалуы мүмкін:
• жалғыз басқарушыны тағайындау
• жоба командасы мүшелерінің бірін-бірі оңай алмастыра алатындай етіп
команданың тиімді ... жоба ... ... ... жай ... болуы
• команданың әрбір мүшесінің өзінің міндеттерін және жұмыс көлемін
жақсы білуі
• жобаның объектісін іске ... ... ... ... ... ... тиіс.
Мегажобалар – ортақ мақсатқа, бөлінген ресурстарға және ... ... ... ... бірімен-бірі байланысты
жобалардан ... ... ... ... ... ... ... аймақтық, салааралық (экономиканың
бірнеше ... ... ... және аралас.
Мегажобалардың ерекше белгілері:
• құны өте жоғары (1 млрд. доллардан жоғары)
... ... ... – 2 млн. ... жоспарлауға, 15-20 млн.
адам-сағат құрылысқа кетеді
• жобаның жүзеге асу мерзімі 5-7 жыл немесе одан да ... ... да ... ... мүмкін
• жобаның жүзеге асыру аймақтарының бір-бірінен алыс ... ... ... ... ... ... экономикалық немесе әлеуметтік ортасына әсерін тигізуі
Қысқа мерзімді жобалар әдетте кәсіпорындарда жаңа өнім түрін шығаруға
байланысты жүргізіледі. Бұндай жобаларға мынадай ... ... ... матрицалық құрылымын енгізу;
• жобаның іске асырылуына толық жауапкершілікті бір бөлімшеге аудару;
• жобаны жасауды бастаған мамандардың оны аяқтауын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... әкелу;
• жобаның қатысушыларын, сыртқы серіктестерді ынталандыру ... ... ... минималды болуы.
Ақаусыз жобаларда ең негізгі фактор ретінде ... сапа ... ... ақаусыз жобалардың құны өте жоғары ... ... және ... ... ... ... доллармен есептеледі. Оған мысал
ретінде атом электр станциясын ... ... ... ... ... ... ... орындалуын талап етеді:
• жобалық-сметалық және құрылыс-монтажды жұмыстарды біріктіретін
жобаның ... ... ... ... ... ... графигі;
• жобаның кемшіліктерін дер кезінде анықтап және оны жоюға болатын
арнайы жасалған программаны ... ... ... ... ... ... ... пайдалану.
Тапсырыс берушінің ойы бірнеше өзара байланысқан жобаларға қатысты
болған жағдайда «мультижоба» термині пайдаланылады.
Мультижоба жаңа ұйымдардың немесе фирмалардың ... ... ... ... ... ... бағдарламасына сәйкс көптеген
тапсырыстардың және қызметтердің орындалуы мультижоба болып ... ... ... ... болады:
• бір тапсырыс алушы бірнеше ... ... ... ... ... ... бір тапсырыс берушінің объектісінде
комплексті жұмыстарды атқарады;
• бірнеше тапсырыс ... жеке ... ... ... тапсырыс
берушілердің жұмыстарын бір территорияда атқарады.
Мультижобаларға альтернатива ретінде моножобалар ... ... ... ... ... ... анықталады және
бұндай жоба бір жобалық командамен жүзеге асырылады /1,54б/.
Модульді жобалар жобаларды басқарудық тапсырмаларын ... ... ... ... Модульді жобаның мәні мынада: болашақ
объектінің үлкен бөлігі (кейде - 95%-ке дейін) оның ... ... ... ... ... – кейде құрылыс алаңынан мыңдаған километр жерде
орындалуы мүмкін. Орындалып болғаннан кейін бұл ірі ... ... ... ... Бұл әдіс ... объектілер үшін тиімді,
себебі кейде олар ... ... және ... дамымаған алыс
аудандарда құрылуы мүмкін.
Халықаралық жобалар әдетте күрделілігімен және құнының өте
жоғары ... ... ... ... ... ... бұл жобаларға материалдар мен құрал-жабдықтар әлемдік нарықта сатып
алынады;
• халықаралық жобалардың дайындық деңгейі ерекше жоғары дәрежеде ... ... және ... ... ... бұндай жобалардың
дайындық периоды ұзақ болады;
• халықаралық жобаларды ақпараттық қолдау «ішкі» жобаларға қарағанда
әрқашанда тиімді болып ... ... ... ... ... толықтыратын
қатынастары мен мүмкіндіктеріне негізделген. Бұл жобалардың ... ... ... ... ... ... ... түйіні қандай болса да, егер ол орындалмаса онда ... ... ... ... дейін орындалып жүзеге асуы өте маңызды.
Әр жоба оның ... ... мен ... ... ... дамуы барысында
белгілі бір кезеңнен өтеді «жоба әзірше жоқ» ... ... енді ... ... басы не ... ... ... бұл идеяның туындау кезі
болуы мүмкін. Іскер адамдар үшін ... ... кезі оның іске ... және оның ... үшін ақша ... салған уақытпен
байланысты.
Жобаның аяқталуы одан да күрделірек. Жобаның соңы болып ... ... іске ... жұмыстарының аяқталуы;
• жобаны орындап жатқан персоналдың басқа жұмысқа ... ... ... қойған мақсаттарға жетуі;
• жобаны қаржыландырудың тоқтатылуы;
• жобаға бастапқы идеядан басқа үлкен өзгерістердің ... жоба ... ... ... (ликвидация).
Жобаның пайда болу кезінен бастап оның ... ... ... ... ... өмірлік циклі деп аталады. Жобаның басталу уақыты
мен оның аяқталуы арасында жоба ... ... ... бұл ... фазалары деп аталады. Әрбір фаза әртүрлі деңгейлерге бөлінуі
мүмкін (фаза асты, этап асты) және ... ... ірі ... ... ... ... мұнай-газ кен
орындарын игеру және т.б. ірі жобаларда фазалардың және этаптардың көлемі
ұлғаюы мүмкін. ... ... ... тек қана ... ұзақ
мерзімділігіне (10-15 жыл) байланысты емес, ... ... ... ... ... жақсаруы үшін де пайдаланылады.
Жоба негізгі 3 ... ... ... алдындағы фаза, инвестициялық
фаза және эксплуатациялық фаза /Қосымша Б, Қосымша В/.
Жобаның ... ... ... ... ... үшін ... ... Екі ірі жұмыс блогын қарастыруға болады: жоба бойынша
негізгі ... және ... ... ... ... негізгі қызметке жататындар:
• инвестиция алдындаға зерттеулер;
• жобаны жоспарлау;
• жобалық-сметалық құжаттарды дайындау;
• саудаласуды ... және ... ... қол ... ... жұмыстар;
• жобаны тапсыру;
• жобаны іске қосу, өнім шығару;
... ... және ... ... ... ... қоршаған ортасы. Жоба белгілі бір сыртқы қоршаған ... өмір ... және ... Жоба ... даму ... ... ... жаңа элементтер пайда болып және оның құрамынан кейбір
элементтер алынып тасталынуы мүмкін. Барлық жүйе секілді, жоба ... ... ... ... бірге бұл элементтер арасында
белгілі бір байланыстар орнатылады. Жобаның қызметін «жоба» және ... деп бөлу ... ... ... Оның ... ... жоба тұрақты түрде қалыптасқан жүйе болып табылмайды: жобаның
жүзеге асырылуы процесінде оның кейбір элементтері ... ... ... ... ... ... және кері);
2. жобаның кейбір элементтері жоба қрамында және одан тыс пайдаланылуы
мүмкін. Оған ... ... ... ... ... Олар бір
мезгілде белгілі бір нақты жобамен және ... ... ... де айналысуы мүмкін.
Жобаның және оның қоршаған ортасының схематикалық түрдегі кескіні 2-ші
суретте келтірілген /1,82б/.
Сыртқы орта
Жобаның
шегі
Ауыспалы
ортаның
шегі
Сыртқы ... 2 ― Жоба және оның ... ... бір ... ... ... қатысатын жай қызметкерге оның жұмыс
жасайтын объектісі осы жобаның ішінде жатыр ма, әлде сыртында жатыр ма ,
ол ... Оған ... ... ... жұмысы және оған алатын жалақысы
маңызды. Ал ... ... ... мен ... үшін бұл өте ... ... ... табылады.
Жобаның қатысушылары – жобанның құрылымының негізгі элементі болып
табылады. Жобаның типіне байланысты оны ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Негізгі қатысушы – Тапсырыс беруші – ... ... иесі ... Тапсырыс беруші ретінде заңды және жеке тұлғалар болуы
мүмкін. Тапсырыс беруші ретінде жалғыз ұйым ... ... ұйым ... ... бірі – ... ол ... ... Кейде
инвестор мен тапсырыс беруші бір тұлға болып табылады. Егер ... ... ... бір ... ... ... онда инвестор тапсырыс
берушімен келісім-шарт жасасады және келісімнің орындалуын ... ... ... ... ... ... оларды жалпы түрде жобалаушы деп атайды. Осы ... ... ... – Бас ... материалдық- техникалық жағынан қамтамасыз ететін ұйымдар –
тауар жеткізушілер.
Подрядчик – жұмыстардың орындалуының келісім-шартқа сәйкес ... ... ... іске асыруда маңызды орын алатын қатысушы – Жобаның ... ...... деп ... Бұл – ... ... ... тапсырыс беруші жобаның менеджеріне осы жобан басқаруға
байланысты барлық билікті береді ... ... ... жоспарлау, бақылау және координациялау).
Лицензиар – заңды немесе жеке тұлға, ... ... ... ... ... ... ... басқару жүйесі
Біздің елімізде жобаны басқарудың мәнін барлығы бірдей жете түсіне
бермейді, ... ... ... ... ... жиі ... тарауда біз бұл пәннің әлемде танылған стандарттарына сүйене
отырып,жобаны басқаруды мәні мен негізгі ... ... ... ... ... ... өз бетінше ғылым саласы болып
дамуының 3 негізгі этаптарын бөліп көрсетуге ... ... 1970ж. ... ... Бұл ... ... жүзеге асыру
процесіндекалендарлық жоспарлау, жүйелік жоспарлау модельдері және ... ... ... ... ... 1980 жылдары, яғни 2-ші
этапта ЭЕМ-да көптеген арнайы қолданбалы ... ... ... қатар, стандартты, құрылымдық және ресурстық жоспарлау, ЭЕМ-да
иммитациалық модельдеу жүргізілді. Соңғы үшінші этап 1990 ... ... ... этап жоба туралы толық жүйелі ақпарат алу мүмкіндігімен,
сонымен қатар, жоба жұмыстарының ... ... ... ... ... және практикалық негіздерін енгізілуімен
сипатталады.
Қазіргі ... ... ... әдістері келесі жұмыстарды атқаруға
мүмкіндік береді:
• Жобаның мақсаттарын анытап оларды ... ... ... ... (жұмыстың негізгі этаптары, мақсаттары);
• Қаржыландырудың қажетті көлемін және көздерін анықтауға;
• Атқарушыларды таңдап алуға , әдетте тендерлер және конкурстар арқылы;
... ... және ... ... ... ... мерзімін анықтау, оны жүзеге асыру графигін құру,
қажетті ресурстарды анықтау;
• Жобаның сметасы мен бюджетін ... ... ... және ... ... жүзеге асыруды ұйымдастыру, оның ішінде жобаның ... ... ... асыратын персоналды тиімді іріктеу;
• Тиімді бақылау мен реттеуді қамтамасыз ету, сонымен бірге жобаны іске
асыру кезінде міндетті түрде ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
• Жоба өнімінің сапасын жүйелі басқаруды ұйымдастыру;
• Эксплуатация кезінде құрал-жабдықтарды алмастыру.
Жобаларды ... ... ... өте ... даму ... ... пайда болуынан басталады.
Басқарушылық жүйелерді пайдаланушылардың тез кеңеюі жобаларды ... жаңа ... ... ... ... ... жүйенің ең маңызды
көрсеткіштернің бірі болып оны пайдаланудың қарапайымдылығы табылады. Жаңа
заман талабының басқарушылық жүйелері ... ... ... ... Аталған жүйелер кез келген менеджерге түсінікті болды және алдын-
ала дайындықты талап ... ... ... ... жұмысқа тез және
оңай ірісіп кетуін қамтамасыз етті. Time line ... тап ... ... Осы ... ... жаңа ... жасаушылар жүйелердің
сыртқы қарапайымдылығын сақтай отырып, ... ... ... қуатын кеңейте түсті. Сонымен бірге, кез келген деңгейдегі фирмалардың
қалтасы көтерерліктей төмен бағаны сақтап ... ... ... ... ... ... мағына
береді:
Жобаларды басқару бойынша білімді жинақтау. PMI, АҚШ:
«Жобаларды басқару немесе Project Management (PM) – басқарудың ... мен ... ... ... ... толық өмірлік циклі
процесіндегі материалды және адами ресурстарды басқару және ... ... ... ...... ... уақытында, белгіленген бюджет
шегінде және техникалық спецификациялар мен ... ... ... ... ... ... осы ... жетуге жауапты
тұлға».
DIN 69901. Германия:
«Жобаларды басқару – бұл басқарушылық мақсаттардың, техникалық
ұйымдардың және ... ... ... ... ... басқару бойынша бірінші отандық басылымдардың бірі –
«Жобаларды ... ... ... ... ... В.Д. және т.б.,1992).
Бұл сөздік «жобаларды басқару терминін келесі түрдегідей қорытындылайды:
«басқарудың жаңа әдістерін пайдалану арқылы ... ... ... ... ... және адами ресурстарды басқару және ... ... мен ... ... ... ... атты ... (Васильев В. М.) әдістемеге сәйкес, жобаны
басқару барлық ... ...... ... ... ... ... тәжірибелік экплуатациясына дейінгі кезеңді қамтиды.
Жобаны басқаруда басқару объектісі болып инвестициялық цикл ... ... ... барысында инвестициялық салымдарды басқару бойынша, жобалық
құжаттаманы жасау және оны өндірістік ... ... ... ... ... ресурстарды сатып алу, сапалы ... және т.б. ... ... ... басқару» (Шереметтің жалпы редакциясымен, 1998) атты
маманда мен кәсіпкерлерге ... ... ... ... беріледі: «жобаларды басқару – инвестициялық жобаның құрамы және
орындалатын жұмыс көлемі, құны, сапасы және ... ... ... ... белгіленген нәтижелерді тиімді жүзеге асыруды
қамтамасыз етуді мақсат қоятын басқарудың ... ... жаңа ... мен техникасын пайдалану арқылы жобаның толық ... ... ... ... ... ... және
бақылау бойынша қызметі».
Өзінің еңбектерінде профессор Х.Решке ... ... ... «жобаларды басқару – шешім ... ... және ... ... ... ... аталып өткен анықтамалар негізінде «Жобаларды ... ... ... болады: «Жобаларды басқару – ... ... жету үшін ... жоспарлау және басқарудығ жаңа
әдістерін пайдалану негізінде материалды-техникалық, қаржылық және ... ... ... ... ... ... ... ресурстармен қамтамасыз етілуін басқару;
• Құнды басқару;
• Уақытты басқару;
• Сапаны басқару;
... ... ... ... Жоба ... ақпараттық байланыстармен қарым-қатынасын
басқару;
• Персоналды басқару.
Қазіргі кезде жобаларды басқарудың бірнеше негізгі схемалары бар:
Дәстүрлі ... ... ... бұл ... ... ... басшылығымен беруші мен орындаушылар ... ... ... жүйесі орнайды. Тапсырыс ... өз ... ... ... ... ... ... объектіні құрудың қажеттілігін
негіздейді, жобалық-сметалық құжаттаманы орындауға тапсырыс береді, қажетті
жағдайларда құрылыс алаңын ... ... ... бой ... ... бас ... ... келісім шарт жасайды. Сонымен қатар
тапсырыс ... ... ... ... ... істі ... ... соң тапсырыс беруші обьектінің эксплуатацияға жіберілуіне
байланысты іс – шараларды ұйымдастырады.
Құрылысты басқарудың бүл ... ... ... ... да кең
таралымға ие (90% - жоғары).
Схема “Под ключ”. Басқарудың аталған схемасын жүзеге асыру барысында
тапсырыс ... ... ... құны ... ... бір нақты
атқарушымен келісімшартқа отырады. ... ... ... Жоба ... ... ... кешенін орындайтын жобалық құрылыс
фирмасы;
• Обьектінін құрылысын басқарушы инженер (менеджер - құрылысшы).
Бұл жүйе ... ... ... ... өз ... бойынша
обьектінің құрылысына тапсырыс қана береді, ал атқарушы тапсырыс берушінің
құрылысын басқару және оны ... ... ... ... өз ... ... Атқарушы ретінде құрылысты басқару қызметі
(дирекция) шығады. Ол өз ... ... ... ... келісім шартқа отырады, құрал жабдықтарға береді және
сонымен қатар обьектіні ... ... ... ... іс ... ... ... Құрылысты басқару қызметі бас мердігер немесе
құрылыс басшысы арқылы құрылыс – монтаж жұмыстарын бақара ... ... ... ... көп ... әлі ... ... таралымға ие бола қойған жоқ (3 – 5%).
“Тапсырыс беруші - мердігер” схемасы. ... ... ... ... ... ... жүйесі жатыр. Тапсырыс беруші бір
қатар жалпы функияларды орындаумен қатар, ...... ... мен ... ... ... Ол бұл жағдайда кейбір жұмыстарды
өз күшімен ... ал ...... ... ... ... шарт ... мердігерлер атқарады. Құрылысты басқарудын бұндай
жүйесі бұрында қолданылған, бірақ көп ... ... ... ірі ... ғана ... - ... ... ірі зауыт және т.б.). Болашақта
құрылысты басқарудын бұл схемасы ... ... ірі ... ... және қаржылық - өнеркәсіптік топтар ... кең ... ... Бұл ... жүйесінін үлестік салмағы
тағыда кіші – шамамен 2%.
Жобаны ... ... бір ... таңдау факторлар мен жағдайларға
тәуелді. Құрылсты басқару жүйесін таңдауға әсер ететін ... ... ... болады:
• Құрылып жатқан обьектінін көлемі;
• Обьектінін күрделілігі;
• Табиғи климатикалық және ... да ... ... ... ұзақтылығы;
• Жобалау бойынша және құрылыс монтаж жұмыстарын орындауға байланысты
тапсырыс ... өз ... ... ... ... ... басқару схемасын тандау негізнде сонымен
бірге, глобалды критерийлер де жатыр: құрылыс ... ... ... ұзақтылығы және мүмкін боларлық тәуекел.
Жобанын негізгі қызметтеріне жатады:
• Инвестициялау ... ... ... жүргізу;
• Саудаласуды өткізу және келісім шарт жасасу;
• Жобалық – ... ... ... ... – монтаж және арнайы жұмыстарды өндіру;
• Іске қосу жұмыстарын орындау;
• Жобаны эксплуатацияға тапсыру;
• Жобаның эксплуатациясы, өнім ... ... және ... ... ... ... келесідей турлерін орындауы
тиіс:
• Ұйымдық – ... ...... ... және ...... Ғылыми – техникалық және ақпараттық.
Жобаларды басқарудың әдістері мен ... ... тек қана ... ... нәтижелеріне қол жеткізуге мүмкіндік беріп қана қоймайды,
сонымен қатар уақытты, қаражаттарды, ресурстарды ... ... және ... ... ... – бұл ... ... талаптар мен қатысушылардың
үмітін қанағаттандыру үшін жобада жинақталған білім, тәжірибені,әдістер ... ... Бұл ... мен ... ... үшін
жобаның мақсаттары, мерзімі, шығындары, сапасы және басқа да сипаттамалары
арасындағы оптималды тепе-теңдікті табу ... ... ... ... ... ... байланыстыратын қатаң логикаға бағынады.
Ең алдымен жобаның міндетті түрде бір ... ... ... ... мақсаттары ретінде тек қана соңғы нәтижені түсініп қоймай
сонымен бірге сол ... жету ... да ... ... ретінде түсіну
қажет (мысалы, жобада қолданылатын технологиялар, жобаны басқару жүйесі).
Жобаның мақсаттарына жету ... ... ... ... асуы ... ... ... үшін қойылған мақсаттарға ... ... ... ... ... ... ... қатарына
мақсатқа жетудің жалпы құны мен мерзімі ... ... ... жобаның
әртүрлі варианттарын қарастырып бағалаған кезде жоспарланған мақсаттар мен
сапа негізгі шектеулер болып ... ... ... да критерийлер мен
шектеулердің қолданылуы мүмкін, әдетте ресурстық.
Жобаларды басқару үшін ... ... ... жоспарланған
нәтижелеріне жету ... ... ... ... ... және ... әртүрлі технологияларды қолдану
арқылы әсер етуге болады.
Осылайша, жобада қолданылатын технологиялар мен ресурстарды жобаларды
басқарудың ... ... ... ... Осы ... негізгілерінен
басқа сол негізгі рычагтарды басқаруға арналған көмекші құралдар да ... ... ... ... ... жатқызуға болады: олар
қажетті уақытта қажетті ресурстарды тартуға ықпал ... ... ... ... үшін жұмыстардың тиімді орындалуын ... ... Бұл - ... ... ... жоба ... ... қарым-қатынасын ұйымдастыруға қатысты.
Жалпы жобалар мен бизнес-процестер арасында ортақ белгілермен қатар
өзгешеліктер де бар. Ортақ белгілеріне жатады:
• Белгіленген мақсаттардың ... ... ... ... Жоба мен ... ... үшін ресурстар қажет, ал
олардың көлемі әдетте ... ... ... ... етеді.
Жобалардың бизнес-процестерден айырмашылығы 1-ші кестеде көрсетілген.
Кесте 1- Жобалардың бизнес-процестерден айырмашылығы
|Элемент ... ... ... өзара әсері, |әдеттегідей, ... ... ... |
|Ресурстар, ролі ... ... ... |
| ... | |
| ... | ... ортасы |әдеттегідей, тұрақты ... ... ... ... |Жұмыстар тұрақты ұйымдық|Жұмыстар уақытша |
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
|Приоритеттері және ... ... ... ... ... ... |аралық функционалды |тиімділік түпкі |
|бағалау ... ... ... ... |
| ... |жетуімен ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру,|
|элементтері | ... ... ... |Ресурстардың өнімге ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... идеясының пайда болуы мен оның жүзеге ... ... ... ... оңай ... тапсырмаларға бөлуге болады. Сонда ғана
менеджер пайдаланатын барлық ақпарат бөлшектелініп, тиімді ... ... ... (ЖБЖ) ... ... мен ... ... олар орындалып жатқан жұмыстардың уақыттық, ресурстық
және құндық бағамы ... ... ... ... ... ... қатар
жоспардың орындалуы барысында менеджерге жұмыс барысын бақылап, жоспарға
түзетулер енгізуге қолайлы жағдай туғызады.
Жобаларды басқару – ... ... Бір ... ... ... басқа да бағыттарға әсер етеді. Мұндай байланыс жобаның
міндеттері арасында тепе-теңдік ... ... ... - әдетте бір
саланың дамуы екінші бір ... ... ... ... ... ... жақсы түсіну үшін оны құрайтын процестерді және
байланысын атап өткен жөн.
Жоба процестерден ... ... ... ... алып ... ... ... процестері адамдармен орындалады және екі
негізгі топқа бөлінеді:
• Жобаларды басқару процестері – жоба ... ... ... ... Өнім ... негізделген процестер - өнімнің спецификациясы мен
өндіруіне байланысты. Бұл ... ... ... ... басқару процестері мен өнім өндіруге негізделген процестер
өзара қарым-қатынаста болады. Мысалы, өнімді қалай ... ... ... ... мақсаттарын анықтау мүмкін емес.
Жобаларды басқару процестерін негізгі 6 топқа бөлуге болады:
• Инициациялау процесі – жобаны ... ... ... ... ... ... процесі – жоба сәттілігінің критерийлерін және мақсаттарын
анықтау және оған жетудің схемасын құру;
• Орындалу процесі - жоспарды орындау үшін ... және ... ... ... ... процесі – жоба орындалуының және жоспардың қойылған
мақсаттар мен сәттілік ... ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау;
• Басқару процестері – қажетті түзетушілік ... ... ... бекітілуі және қолданылуы;
• Аяқтау процесі – жоба орындалуын қорытындылап, аяқтау.
Сурет 3 - Фазадағы процесс ... ... ... ... ... жобаларды басқару процестері бір-бірімен
айқасады және жобаның барлық стадияларында әртүрлі интенсивті болып ... ... ... ... процестері өзінің нәтижелеріне
тәуелді – біреуінің орындалуының нәтижесі екіншісіне ... ... ... Бұл ... байланыстар 4-ші суретте бейнеленген:
Сурет 4- Жобаларды басқару процестерінің, топтардың фазадағы өзара
байланысы
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... болады. Мысалы, бір фазаның жабылуы екінші бір фаза инициациясына
бастама бола ... ... ... ... ... ... берушінің
жобалық құжаттаманы мақұлдауын талап етеді, себебі жобалық құжаттама ... ... ... үшін ... жобада фазалар бірінен соң бірі кезектесіп қана келмеуі мүмкін,
сонымен ... ... ... та ... әртүрлі фазаларында инициацияның қайталануы жобаның ... ... ... Егер де жобаны жүзеге асыру қажеттелігі
жойылса, онда кезекті инициация оны ... ... ... жол ... ... жоба үшін маңызы өте зор, жоба бұрын орындалып көрмеген
процестерден тұрады. Жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... байланыстар 3-ші сурете
көрсетілген.
Жоспарлау ... ... ... 5 - ... ... өзара байланысы
Жобаны орындау барысында бұл процестер бірнеше рет ... ... – бұл ... ... ... ... ... командасы бір жобаның
әртүрлі жоспарларын құруы ... ... ... ... логикалық және ақпараттық
өзара байланысқа ие және ... ... ... ... орындалады.
Мысалы, алдымен жобаның қандай жұмыстардан құралатынын анықтап алу қажет ... ... ... ... мерзімін және құнын есептеу керек. Осы негізгі
процестер жобаның әр фазасы кезінде ... рет ... ... ... ... ... ... де бар. Бұл
процестерді пайдалану қажеттілігі нақты бір жобаның түріне байланысты:
• Сапаны жоспарлау – ... ... ... ... пайдалану
керектігін және бұл стандарттарға қалай қол ... ... ... ...... жауапты тұлғаларды дайындау;
• Персоналды тағайындау – жоба жұмысын ... ... ... ... ... ... – жоба қатысушылары үщін қажет
ақпараттар легін және өзара ... ету ... ... ... ...... әсер етуі ... тәуекел жағдайларын
анықтау және құжаттау;
• Тәуекелді бағалау – ... ... ... болу ... ... жобаға әсерін анықтау;
• Тәуекелге әсер ету бағдарламасын құру - тәуекелдің алдын-алу ... ... ... ... мен ... ... жоспарлау – ненің, қалай
және ... ... тиіс ... ... ... ... – жеткізулерге қойылатын талаптарды дайындау және
потенциалды жеткізушілерді анықтау.
3. ... ... ... ... ... тиімді басқару дегеніміз – бұл оның экономикалық, бюджеттік
және коммерциялық тиімділігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жобаның тиімділігін сипаттайтын келесі ... ... ... (қаржылық) тиімділік көрсеткіштері жобаға тікелей
қатысушылар үшін жобаны іске ... ... ... ... бюджеттік тиімділік көрсеткіштері федералды, аймақтық немесе
жергілікті бюджет үшін жобаны іске ... ... ... ... ... көрсеткіштері жобаны жүзеге асырумен
байланысты шығындар мен нәтижелерді есептейді. Енді ... ... ... ... ... ... мен шығыстарының құрамын
анықтап, бюджеттік тиімділікті бағалау әдістерін қарастырайық. Бюджеттік
тиімділіктің көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... жеке) кірістері мен шығыстарына әсерін
көрсетеді. Жобада қарастырылған федералды, ... ... ... ... үшін ... ... ... негізгі
көрсеткіші болып бюджеттік эффект табылады /2,349б/.
Жобаны жүзеге асырудың қадамы үшін бюджеттік эффект сол сәйкес
бюджеттің табысы мен ... ... ... ... ... ... дисконтталған бюджеттік
эффектілердің суммасы ретінде немесе бюджеттің интегралды табыстарының
бюджеттің интегралды шығыстары ... ... ... шығыстары құрамына кіреді:
• Жобаны тікелей бюджеттік қаржыландыру үшін бөлінетін қаражаттар;
... ... ... ... және ... арқылы жойылатын,
жобаны жүзеге асырудың жекелеген этаптарын қаржыландыру үшін
бөлінген Ұлттық банктің және ... ... ... ... май және ... көздерінің нарықтық бағаларына
үстемеге тікелей ... ... ... ... асыруға байланысты жұмыссыз қалған ... ... ... ... ... төлемақылар;
• Жобаның отандық және шетел қатысушыларына инвестициялық тәуекелдің
мемлекеттік, аймақтық кепілдігі;
• Жобаны жүзеге асыру кезінде мүмкін болатын күтпеген оқыс оқиғалар
мен ... да ... ... ... ... ... жою
үшін бюджеттен бөлінетін қаражаттар.
Бюджеттің кірісінің құрамына кіреді:
• Қосылған құн салығы, ... ... ... да ... ... ... ... жүзеге асыруға қатысатын барлық отандық және шетелдік
кәсіпорындардың ренталық ... ... ... ... ... оның қаржылық жағдайына әсерімен
негізделген, басқа сыртқы кәсіпорындардың салықтық ... ... ... ... ... ... ... мен акциздер (жобаға сәйкес
өндірілетін не ... ... ... бойынша);
• Жобаны жүзеге асыру үшін шығарылған құнды қағаздардан ... ... ... ... ... ... және т.б. құнды
қағаздардан мемлекетке тиесілі аймақтар бойынша дивиденттер;
• Жобада көзделген жұмыстарды ... үшін ... ... ... жұмысшылардың жалақысынан табыс салығының бюджетке түсуі;
• Жер, су және басқа да табиғи ... ... үшін ... ... жер қойнауын пайдаланғаны үшін төлем, геологиялық
зерттеу жұмыстарын жүргізу құқығына лицензия және т.б. жобаны жүзеге
асыруға байланысты ... ... ... ... ... ... құрылысы мен
пайдалануына берілуіне тендерлер мен байқаулардан түскен табыс;
• Жобаға байланысты штрафтар мен санкциялар: материалдарды, ... ... және ... ... рационалды пайдаланбағаны үшін.
Бюджеттің кірісінің құрамына сонымен қатар бюджеттік емес ... ... ...... қор; ... ... жұмыстардың
орындалғаны үшін төленетін жалақы бойынша міндетті ... ... ... медициналық және әлеуметтік сақтандыру қоры.
Жылдық бюджеттік эффект көрсеткіштері негізінде сонымен ... ... ... ... анықталады:
• Бюджеттік тиімділіктің ішкі нормасы;
• Бюджеттік шығындардың өтелу мерзімі;
• Жобаның ... ... ... (аймақтың) қаржылық қатысу
дәрежесі; ол мына формуламен есептеледі:
d= , бұл ... ... ... ... ... немесе аймақ деңгейінде есептелінетін, бюджет бойынша
интегралды ... ... ... ... мен ... ... оның ... жүйесіндегі экономикалық тиімділігін
қарастырайық /2,351б/.
Халық шаруашылық деңгейінде экономикалық тиімділіктің көрсеткіштерін
анықтаған ... ... ... құрамына келесі көрсеткіштер енеді:
• Жобаны жүзеге асыру барысында оның қатысушылары ... ... ... жобаның барлық ... ... ... әлеуметтік және экологиялық жағдайларға бірігіп әсер
ету арқылы табылған әлеуметтік және экологиялық нәтижелер;
• тікелей қаржылық ... ... ... банктерден, фирмалардан алынған несиелер
мен займдар.
Әлеуметтік, экологиялық, саяси және т.б. ... ... ... шаруашылық тиімділіктің қосымша көрсеткіштері ... және ... ... ... ... жүзеге асыру туралы
шешім қабылданған кезде ескеріледі.
Шығындар құрамына ... ... ... оны ... ... үшін ... жатады.
Шығындар құрамына кірмейді:
• жобаның басқа қатысушылары, яғни бұл жерде өндірушілерден
тұтынушылардың кейбір ... ... ... ... кәсіпорынның
шығындары;
• жобаның бір қатысушылары жасаған және оны ... ... ... ... ... бойынша
амортизациялық аударымдар;
• қазақстандық кәсіпорын-қатысушылардың ... ... ... ... ... ... банктің несиелері бойынша және инвестициялық жобаны жүзеге
асырушылар құрамына кіретін ҰБ-тің агенттері мен коммерциялық
банктердің ... ... ... ... ... ... жобаны жүзеге асыру процесінде оның қатысушылары
уақытша ... ... ... ... әдістердің бірі арқылы
есептелінеді:
• Негізгі құралдардың олардың пайдалану ... ... бір ... жұмсалатын шығындар құрамына кіреді; пайдалану
тоқтатылған кезде бір жолғы жұмсалатын шығындар осы құралдардың
қалдық (жаңа) құнына ... ... ... құралдарға оларды пайдалану мерзімі кезіндегі
арендалық төлем ағымдағы шығындардың құрамына кіреді.
Аймақ деңгейіндегі ... ... ... жобаның
нәтижелері құрамына кіреді:
• Аймақтық өндірістік нәтижелер – жобаның қатысушылары – аймақтың
кәсіпорындары өндірген өнімді өткізуден ... ... ... яғни осы ... ... ... алып
тастағанда);
• Аймақта (саланың кәсіпорнында) ... ... ... ... Аймақтың халқы және кәсіпорындары қол жеткізген жанама қаржылық
нәтижелер.
Бұл жерде шығындар құрамына тек сол ... яғни ... ... кіреді.
Кәсіпорын (фирма) деңгейінде экономикалық тиімділіктің көрсеткіштерін
есептеу кезінде жобаның нәтижелері құрамына енеді:
• өндірістік нәтижелер - өз ... ... ... ... ... өнімді өткізуден түскен табыс;
• кәсіпорын қызметкерлері және олардың ... ... ... ... ... ... тек қана бір ... жұмсалатын шығындар
мен ағымдағы шығындар жатады (негізгі құралдарды құруға кеткен бір жолғы
шығындар мен негізгі ... ... ... ағымдағы
шығындардың бір мезгілде есепке алынуына рұқсат етілмейді).
Әлемдік нарықтың жағдайына немесе басқа ... ... ... ... тигізетін, шетел мемлекеттерінің қатысуымен
жүзеге асырылатын ірі көлемді жобаларды іске асыру кезінде инвестициялық
жобаның әлемдік шаруашылық ... көз ... ... ... ... ... ... шаруашылық эффектісін анықтау
қажет, оны анықтау өнімнің, тауардың және ... ... ... бағаларды қолдану арқылы жүргізіледі.
Бұл кезде жобаның нәтижелері құрамына кіреді:
• соңғы өндірістік ... ... ...... ... өнімнен басқа өндірістік өнімді өткізуден
түскен табыс);
... ... ... ... ... ... және ... жағдайларға бірігіп
әсер етуі арқылы табылған әлеуметтік және экономикалық нәтижелер;
• жанама ... ... ... ... ... ... кіреді: екінші
қайтара есептелмеген және бір қатысушылардың есептелген шығындары екінші
қатысушының нәтижелер құрамында ... ... және бір ... ... ... Осыған байланысты шығындар құрамына кірмейді:
• жобаның басқа ... - ... ... ... ... ... кеткен кәсіпорынның шығындары;
• жобаның бір қатысушылары құрған (жасаған) және басқа қатысушылары
пайдаланатын негізгі құралдары бойынша ... ... ... ... ... ... ... төлем түрлері, оның ішінде салықтық төлемдер, экспорттық
және импорттық баждар; экологиялық нормативтер мен санитарлық
нормалар әлемдік ... ... ... ... ... аталған нормаларды бұзудың экологиялық салдары жобаның
экологиялық нәтижелері ... ... ... ... және
жобаның нәтижелері құрамына құндық мағынада кіргізілмесе;
• жобаны жүзеге асырушылар құрамына кірген мемлекеттік ... ... ... ... пайыздар.
Коммерциялық тиімділік. Жобаның коммерциялық тиімділігі кәсіпорынның
жобаны жүзеге асырғаннан кейінгі болашақтағы ... ... ... ... ... мен нәтижелердің қатынасымен
анықталады. Коммерциялық тиімділік толық жоба үшін де, ... ... ... ... үшін де ... ... салымдарына қарай
есептелінеді /2,343б/.
Сонымен бірге t-қадамының ... ... (Эt) ... ақша ағымы
табылады. Жобаны жүзеге асыру кезінде қызметтің 3 түрі ... ... және ... Әрбір қызмет шегінде ақша
қаражаттарының кірісі П(t) мен шығысы О(t) жүреді. Арасындағы
айырмашылықты арқылы белгілейік, ... = П(t) ... ... жердегі = 1;2;3.
Нақты ақша ағымы дегеніміз – бұл ... ... ... ... ... және ... қызметтен түскен ақша
қаражаттарының кірісі мен шығысы ... ... ... ... - () ... ақша ағымының сальдосы - ... ... ... ақша ... ... мен ... арасындағы айырмашылық:
. ... ... ... ... оның ... және ... ... сонымен қатар қоршаған ортаны қорғау және
әлеуметтік шаралармен байланысты шығындардың ... қоса ... ... ... бағалау – инвестиция алдындағы
зерттеудің қорытынды бөлімі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық
тартымдылық екі критериймен анықталады:
Сурет 6 – ... ... ... ... ... ... ... ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Қазақстанда жоба менеджментінің дамуындағы мемлекет саясатының
ролі
Жаһандану және ... ... ... мемлекеттің
әлеуметтік-экономикалық дамуы көп ... ... және ... ... ... ... анықталады. Қазақстан үшін
инвестиция – тек қана ... өсу көзі ... ... ... бұл әлемдік
экономикаға енудің өзіндік алғышарты болып ... ... ... ... ... ... ... тұтастай ұлттық экономика) жоғары нәтижелі болуы тиіс, ... ... ... ... ... ... ... беретін өзінің инвестициялық ... ... ... ... және ... ... жүйесі өздігінен пайда болмайды. Бұл тек қана инвестиция саласындағы
мемлекеттің мақсатқа бағытталған және тізбекті саясатының нәтижесі ... ... бұл ... ... және ... ... жатқан процестерді
кәсіби басқарудың нәтижесі.
Инвестициялық менеджменттің тиімді құралдарының бірі болып ... ... ... ... табылады. Кез келген елдегі ... ... ең ... макроэкономикалық жағдайдан, инвестициялық
процестің динамикалық дамуынан, сонымен бірге ұлттық және ... ... және т.б. ... ... ... процесс айтарлықтай тез дамып келеді. ... ... ... отандық және шетелдік инвесторлардың тікелей және
портфельдік инвестициялары ... ... ... тарту мен оларды тиімді пайдалану мемлекеттің
жүргізетін инвестициялық саясатына ... ... ... ... ... ... ... – экономиканы тұрақтандыру мен
дамыту, инвестициялық климатты ... ... ... ... ... ... инвестициялық климаттың болуы отандық және ... өз ... ... және ... ... ... ... құнды қағаздарға, консалтингтік қызметке инвестициялауға
мүмкіндік береді. Шетелдік эксперттердің ... ... ... ... ... ... ... заңнама құрылып, банк секторы
айтарлықтай дамып, қор нарығы интенсивті дамып келеді.
Қазақстан Республикасының Индустриалды-инновациялық даму стратегиясын
іске асыру мақсатында Қазақстанның ... қоры және ... ... ... қор ... ... пен инновацияларды
енгізуді дамытуға ат салысады.
Инвестициялық қор шикізат емес секторының ... ... ... ... ... ... экспортқа бағытталған
өнеркәсіптерді құру және дамытудың басымды ... ... ... ... анықтауда мыналарды ескереді:
· біріншіден, саланың ел экономикасына әсер етуінің бағалауын, бәсекелестік
артықшылығын талдауын, ... құны ... ... ... ... екіншіден, дайын өнімнің дүние жүзілік нарығына жобалар өнімдерінің ... ... ... ішкі және ... нарықтардың сыйымдылығын
бағалауын;
· үшіншіден, институтционалды инвесторлардан жеке меншік ... ... ... ... ... соның ішінде
индустриалды-инновациялық дамуында ... ... ... ірі ... ... жобалардың ағынын ынталандыру
міндеттерін;
· төртіншіден, салалық кластерлерді (ең ... ... ... ... ... және ... өнімдері өндірісінде) орнықтыру және
дамыту үшін жобалардың топтарын көздеуiн.
ҚИҚ құру ... қор ... ... отандық компаниялардың
капиталдану төмендiгiне, отандық рынокта өңдеушi өнеркәсiпке ... ... ... ықпал ететiн барабар нарықтық тетiктердiң болмауымен
байланысты болып отыр. ҚИҚ құру ... ... үшiн ... ... ... ... көшу қажеттiлiгiне белгi болып табылады. Банктермен және
басқа да ... ... ҚИҚ ... жаңа ... пен ... ... үшiн ... серпiлiс болады. Жеке инвестициялық қорлардың
пайда болуымен мемлекеттiк қаржы институты ретiндегi ҚИҚ рөлi ... ... ... 3-5 ... жеке ... ... ... жекешелендiрiлетiн болады.
Жобаларды қаржыландыруды жеңiлдету үшiн, жеке ... ... ... ҚИҚ ... ... ... сатып алуда) бақылау
пакетiн алмай қатысу арқылы бiрлесiп қаржыландыруға қатысатын болады.
Сонымен қатар ... ... ... iске ... кейiн
сатылатыны жөнiнде нақты ереже белгiленуi тиiс. Бұл ... жаңа ... ... ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ
бағалы қағаздар рыногын дамытуда да ықпал ету мүмкiндiгiн бередi.
ҚИҚ Қазақстанның Даму ... ... ... ... iстеуi
тиiс. Бұл екi институт банк желiсi бойынша жобаларды ... ... ... орналастыру бағытында бiрiн-бiрi толықтыруы ... ... ... ... жобалар келесідей:
1. Семейдің жүнді алғашқы өңдеуден өткізу фабрикасын жаңарту, биязы жүнді
қойларды өсіру жолымен ... ... ... және ... шикізат базасын құру. «КазРуно» АҚ. Орналасу өңірі – Шығыс-
Қазақстан, Алматы, Жамбыл
2. Қазақстан ... ... және ... ... ... «Булгарконсервпродукт» АҚ. Орналасу өңірі – Жамбыл облысы.
3. Экономикалық және технологиялық даму аймағындағы жеміс-жидек, ... ... ... ... ... ҚХР. ... ... АҚ.
Орналасу өңірі – Экономикалық және ... даму ... ... ... ҚХР.
4. Түлкібас ауылындағы жеміс-жидек зауытын ... ... ... ...... ... ... облысында агроөнеркәсіп холдингін құру. «Агрохолдинг Ел-Инвест»
АҚ. Орналасу өңірі – Павлодар, Қарағанды облыстары.
6. Косметика және ... ... ... ... және ... «Үркер
Косметик» АҚ. Орналасу өңірі – Алматы облысы.
7. Мұнай газ жабдықтарының өндірісі: жоғары ... ... мен ... Heavy ... АҚ. ... ... – Маңғыстау облысы.
8. Скважиналық штангалық насостар өндірісін ұйымдастыру. «Мұнаймаш» АҚ.
Орналасу өңірі – Петропавл қаласы.
9. Арнайы ... ... және ... мен жылу ... шығару өндірісі
бойынша кешен құру. «Қазақстан Инвест Көмір» АҚ. Орналасу өңірі – ... ... ПВХ ... өндірісі. «EURASIAFLOR» АҚ. Орналасу өңірі
–Қарағанды облысы.
11. Шетпе-1 ... ... емес ... өндірісін кеңейту.
«МырзАбеК-АЛТЫН ТАС групп» АҚ. Орналасу өңірі – Маңғыстау облысы.
12. Шығыс-Қазақстан облысындағы ... ... ... ... ... ... Рыба ... АҚ. Орналасу өңірі – Шығыс-Қазақстан облысы.
13. Металдық орам ... ... «KAPS INTL» АҚ. ... ... Алматы қаласы.
14. Болат құбырларының татқа қарсы жабындар өндірісін ұйымдастыру. «PAMS
PIPE» АҚ. Орналасу өңірі – ... ... ... және ... жиһаздар өндірісі бойынша жұмыс істеп ... ... «Heaven House» АҚ. ... ...... ... «Ресей Федерациясының солтүстік-батысында ламелдерді өндіру бойыншүа
зауытты ... және ағаш ... ... 200 мың ... дейін көтеру.
«Завод Ламель» ЖШҚ. Орналасу өңірі - Ленинград облысы.
17. Панельдік ағаш үй құрылысы мен конструкциялық желімдік ... ... ... ағаш ... комбинаты» АҚ. Орналасу өңірі –
Қарағанды қаласы.
18. «Шар стансасы - ... жаңа ... ... ... ... ... АҚ Орналасу өңірі – Шығыс-Қазақстан облысы.
19. «Rannila» Rautakki group ... ... ... сэндвич-
панельдер өндірісін ұйымдастыру. «Ранила-Қазақстан» АҚ. Орналасу өңірі –
Алматы ... ... ... өндірісін ұйымдастырып, ТББ зауытын қайта құрылымдау.
«АқтөбеҚұрылысИндустрия» АҚ. Орналасу өңірі – Ақтөбе қаласы.
21. Әк пен ... ... ... ... ... БҚО құрылыс
материалдарын шығаратын жаңа өндірістер құру. «Батыс ... ... ... АҚ. ... ...... к., Орал қаласы
22. Табақты әйнек өндіру бойынша зауыт құрылысы. «Қазақ әйнек компаниясы»
АҚ. Орналасу өңірі – ... ... ... ... ... ... және ... ассортиментін
көтеру. "SMS Engineering" АҚ. Орналасу өңірі – Павлодар облысы, Екібастұз
ауданы, Шідерті ауылы.
24. Томск облысында (Ресей) ағаш ... ... ... және ағашш
өңдеу комбинатына өнеркәсіп алаңын ... ... АҚ. ...... облысы.
25. ИХМЗ-да сирек металдардың төртінші айырымын құру. "ИХМЗ" АҚ. Орналасу
өңірі – Шығыс Қазақстан облысы.
26. ... ... ... ... ... өңдеуді ұйымдастыру. "White
fish of Kazakhstan" АҚ. Орналасу өңірі – Алматы ... ... ... ... ... жіп ... ... және
дамыту."Қасиет" АҚ. Орналасу өңірі – Қырғызстан Республикасы.
28. Табиғи және ... ... ... АҚ. ... ... – Алматы қаласы.
29. РУКАН орамды жабындары мен гидрооқшаулағыш материалдарын өндірісін
кеңейту және жаңарту."Гидроизоляция. KZ" АҚ. Орналасу өңірі – Павлодар
облысы.
Сонымен ... ... ... ... ... де көп ... ... Экономиканы реформалаудың бастапқы периодында
инвестицияларды тарту үшін қолайлы ... ... ... ... ...... «Шетел инвестициялары туралы» (1994ж.),
«Тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы» (1997ж.) ... ... ... халық шаруашылық салаларына инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... байланысты
мақсатты іс-шаралар жүргізу үшін ҚР ... ... ... ... ... орган құрылды. Жалпы алғанда, осы және ... ... ... ... инвестициялық климатты құруға ықпал етті. 8 қаңтар
2003 жылғы «Инвестициялар ... жаңа ... ... ... болуымен қатар, ол инвестициялық саясаттың көптеген
мәселелерін шеше алмады. ... ... ... жағы ... ... ... инвесторлардың құқықтарының теңесуі табылады, ал жағымсыз жағы ... ... заң ... және ... займдардың инвестицияларын жүзеге
асырумен байланысты қарым-қатынасты реттемейді. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру бойынша қарым-қатынас реттелмейді. Мемлекет инвестициялық саясаттың
бір проблемасын шеше отырып одан да ... ... ... да айта ... бір мәселе, 2003 жылы қабылдан Тағы да ... бір ... 2003 жылы ... ... ... ... мен ... жобалаудың проблемаларын шешу үшін мүлде
жеткіліксіз. ... ... , ішкі және ... ... ... арқылы инвестициялық жобаларды тиімді іске асырудың
келесідей проблемалары бар:
• инвестициялар бойынша ... ... ... ... жиі ... 1997 және 2001 ... аралығында бұл орган
бірнеше рет қайта құрылған болатын. Бастапқыда инвесторлар бойынша
жеке мемлекеттік комитет тікелей ҚР ... ... ... ...... ... ... Агенттігінде, сосын ҚР-ның
Сауда және Индустрия Министрлігінің құрамындағы инвестициялар бойынша
комитеттің қарауында ... ... ... бір мезгілде инвестициялар
бойынша органның басқармасы өзгертіліп отырды, ал бұл өз ... ... ... ... ... ... ... және оның отандық және шетелдік инвесторлар
үшін әртүрлі болуы, заңнаманың тез өзгеруі;
... ... ... негізінің болмауы, шетелдік
методологияның отандық экономикалық жағдайларға бейімделуі кезінде
көптеген проблемаларды ... ... да ол ... ... ... ... мәртебесі ауысқан кезде басқа да мемлекеттік
органдармен келісуге ... ... ... ал ... ... мерзімін ұзартып, жаңа белгісіздіктердің пайда
боуына алып ... ... ... ... ... жүзеге асуы үшін нормативті-
құқықтық актілер актілер өте маңызды болып ... ... ... шешу ... Салықтық жеңілдіктер мен преференцияларды беру үшін экономикалық
көрсеткіштер жүйесін құру; жеңілдіктер мен ... ... ... ... ... және ... ... байланысты дифференциациясы;
2) Инвестициялық жобалардың қаржылық, экономикалық, құрылымдық
тиімділігін бағалау үшін ... ... ... ... ... ... үшін қажет экономикалық ... ... ... ... ... ... қажет: экономикалық,
әлеуметтік және құрылымдық. Тиімділіктің әлеуметтік аспектісін анықтау
кезінде өндірістегі барлық шығындардың толық ... ... ... ... табыстың жалпы суммасы анықталуы керек. Тиімділіктің
әлеуметтік аспектісі – тұтынушылардың мүдделерін ескеру, оның ... ... және ... ... тазалығын
қамтамасыз ету. Құрылымдық аспектісі – бұл мемлекет мүдделерін ескеру;
3) Инвестициялық жобалауды ... ... ... ... ... ... ... ескерілуі тиіс; жобаның параметрлері
әр уақытта инфляциямен ескеріліп, түзетіліп отырылуы ... ... ... ... күші бар ... актілерге сүйене
отырып, келесі методикалық инструкциялар жасалуы қажет:
• инвестициялық жобаның ... ... ... ... мен преференциялар алу үшін өтінім;
• қаржылық коэффициенттерді қолдану арқылы инвестициялық жобаның
тиімділігін есептеу бойынша инструкция.
2.2 Жобаларды қарастыру және ... ... ... ... ... ... орган
Инвестициялық қор болғандықтан, осы қордың жобаларды қарастыру тәртібін
негізге алуға болады.
Қор жобаларды ... ... ... ... ... инвестициялық жобалар бойынша ... ... ... ... ... ... нысан бойынша
өтінімдерді ұсыну жолымен ұйымдастырылған. Нысанды сонымен бірге ... ... ... болады. Жобалардың әлеуетті бастамашылары
қызығушылық танытқан ... ... ... ... ... міндеттерімен, тәртіптері және талаптарымен алдын
ала танысуды жүзеге асырады, сондай-ақ өтінім нысанын толтыру бойынша кеңес
жүргізеді.
Қордың ... ... ... ... ... ... ... Бастамашының тарабынан жобаның қамтамасыз
етілуіне, жобалардың Қордың ... мен ... және ... ... сәйкестігіне алдын ала талдауды жүзеге
асырады.Инвестициялық жобаларды қарастыру ... ... ... коммерциялық құпияны жарияламау және жоба бойынша құжаттамаларды одан
әрі алмасу мақсатында Қор мен ... ... ... ... ... ... ала қарастыру нәтижесінен кейін, жобаның бастамашысы Қордың
менеджерімен бірлесіп инвестициялық ... ... ... ... ... мазмұнын талқылау және жобаны одан әрі әзірлеудің мақсатқа
сәйкестігі туралы шешім қабылдау болып табылады.
Презентация қорытындысы ... оң ... ... ... ... (ТЭН) бірлесіп әзірлеу үшін ... ... ... шарт негізінде тартылған тәуелсіз сарапшылар мен
кеңесшілер (соның ішінде инжинирингілік ұйымдар) ... ... ... жиынтықтаушы және электр қуатын, ... ... ... және т.б. ... ... егжей-
тегжейлі жоспарын дайындайды. Жұмыс істейтін кәсіпорындарды кеңейту, қайта
қалпына келтіру және техникалық қайта жарақтандыру ... үшін ... ... ... жоба ... ... заңды және
техникалық сараптауды, сондай-ақ Қордың мамандары жүргізген жобаның ішкі
қаржы-экономикалық талдауын енгізе ... ... ... ... ... бірлесіп қажетті жобалық
құжаттамаларды әзірлеуге ... Осы ... ... ... ... әзірлеуге және қаржыландыруға қатысатын стратегиялық
инвесторды ... ... ... ... ... ... қабылдау. Қордың басқару органы
өзінің құзіреті шегінде жобалық құжаттамаларды әзірлеу ... ... ... ... ... ... ... жобаны қаржыландыру
туралы шешімді қабылдайды.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 24.12.04ж. №1383 қаулысымен бекітілген
инвестициялық ... ... ... ... ... ... шешімі Қордың органдары құзіретіне сай қабылданады:
• Қордың қатысуымен Директорлар кеңесімен 700 000 000 (жеті жүз миллион)
теңгеден асатын мөлшерде ... ... ... - Қордың қатысуымен Басқармамен 700 000 000 (жеті жүз миллион)
теңгеден аспайтын мөлшерде ... ... ... ... оң ... ... ... Қор акционерлік қоғамның
жарғылық капиталын қаржыландыруға кіріседі. Осы ... ... ... және ірі, ... ... ... ... жобаларды
іске асыру үшін аса сай болып табылады. Жобаның бастамашысы мен Қор ... жаңа ... ... ... ала алады немесе жұмыс істеп
тұрғанға қатысу ... ... ... ... ... ... ... жөнелтілуін
қамтамасыз ету үшін, Қор өзі қатысатын ұйымның жарғылық ... ... ... ... обьектісі) жүзеге асырады.
Ұйымдарды мониторингілік басқару электрондық құжаттама ... ... ... ... ... ... дамыту және қолдану
негізінде жүргізіледі және мыналарды кіргізеді:
1) мониторингі нысандарының жағдайын және ... ... ... ... ... іске ... туралы ақпараттарды мерзімді жинау;
3) мониторинг обьектісін тікелей зерттеу және ... ... ... обьектісінің әлеуметтік-экономикалық, қаржылық, құқықтық,
технологиялық, өндірістік-техникалық жағдайын талдау;
5) экономика дамуына мониторинг обьектісі ... ... ... және
болжау.
Қордың жобадан шығуы. Жобаны жылжыту бойынша ... ... ... шығу ... ... ... бұл бір жолғы немесе акцияларды
және Қордың жеке меншігінде тұрған басқа бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... дәулетін көрсеткен кезеңі ішінде
жобадан шығуға жол ... ... ... ... ... ... және ... маркасының шығуы кәсіпорын репутациясының тұтынушылар
арасында ғана ... ... ... ... ... ... ішінде
халықаралық), және жеке меншік инвесторлар арасында да көтерілуіне жағдай
жасайды. Сатудың тұрақты ... және ... ... ... ... ... ... нарығына шығару үшін алғы шарттын ... ... ... қор ... ... облигациялары мен акцияларын
("А" және "Б" категориялары) листингілеу талаптарын ... ... ... ... ... ... ... қоры" АҚ-на (бұдан әрі-ҚИҚ) ұсынылатын
инвестициялық жобалар бойынша ұсыныстарды тіркеу және ... ... ... ... ... анық және дәл болуына, өтінімді ұсынған
тұлға жауапкершілігіне алады.
1.Жоба бастамашысы жөнінде мәлімет
1.1.Ұйымдық-құқықтық нысаны көрсетілумен ұйымның толық ... ... ... ... ... ... ... болуы)
1.3. Заңды тұлғаның алғашқы маемлекеттік тіркеу күні ______ жылдың "___"
1.4. Уәкілетті мемлекеттік орган немесе холдинг _________________________
___________________________________________________________________________
1.5. Құрылтайшы құжаттарға сай ... ... ... ... мекен____________________ Көшесі ________________ Үйі __________
Индексі___________ Факсы______________ Тел.______________ E-mail__________
1.6. Нақты мекен-жайы:
Аймақ (облыс, аудан) __________________________________
Елді мекен____________________ Көшесі _______________ Үйі __________
Индексі___________ Факсы______________ ... ... ... ... ... ... Жоба ... жөнінде басқа қажетті мәліметтер
___________________________
(жұмыс тәжірибесі,
____________________________________________________________________________
жобаны іске асыру үшін тіркелуінің, арнайы рұқсатының, лицензиясының және
біліктілік ... ... Жоба ... ... ... ... атауы _____________________________________________________
2.2. Жобаның мақсаты ________________________________________________
2.3. Саланың атауы және
коды________________________________________________
(ЭҚЖК бойынша ... ... ... ... ... және ... жобалық қуаты
|Өнімнің |Жобалық |
|атауы |қуаты ...... ... ... ... ... _____________________________
____________________________________________________________________________
(стандарттау және сертификаттау)
2.6. Қолданылатын жаңа технология (ноу-хау, лицензии, қысқаша ... ... ... ... ... ... ... |Өлшеу |Өндіру көлемі|
|атауы ... | ... ... ... |
| |көрінісі ... ... |  |  ... (қызметтің) экспорттау көлемі
_______________________________________
____________________________________________________________________________
3. Негізгі маркетингілік және қаржылық көрсеткіштері
3.1. Жоба бойынша және нарықта болатын өнімнің ... ... ... ... |Өтінімді толтырған күніне ... ... ... ... ... |  |  ... Өткізудің болжанған нарығы
____________________________________________
3.3.Жобаның бағасы (шығынның жалпы көлемі) _________________ млн.теңге
оның ішінде
1) жобалық құжаттамасы _________________
2) ... ... ... ішінде
ҚМЖ _________________
жабдықтар _________________
лицензиялар мен патенттер _________________
3) айналым қаражаты _________________
3.4. Сұралынды қаржыландыру сомасы ________________ ... ... ... активтердің болуы ___________ млн.теңге
ғимарат және құрылыс ________________ млн.теңге
машина және жабдықтар ________________ млн.теңге
промышленные ... ... ... ... ... және т.б. ________________
3.6. Қарыз қаражаттары бойынша міндеттемелер __________________ млн.теңге
3.7. Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ішкі ... __________________ % (IRR)
3.9. Таза келтірілген бағасы __________________ млн.теңге (NPV)
4. Жобаны іске ... ... ТЭН ... ... ... ... жұмыстарын аяқтау мерзімі _____________________________
4.3. Іске қосу-реттеу жұмыстарының аяқталу мерзімі
____________________________
4.4. Жобалық қуатына жіберу мерзімі _______________________________________
4.5. Жобаның өтелімділігінің күтілген мерзімі
__________________________________
4.6. Жоспарлы ... ... ... ... ... мерзімі
____________________
5. Жергілікті ресурстардың бағасы
5.1. Кәсіпорынның болжалды орналасқан жері ... Жоба үшін ... ... ... ауданда)
|Ресурстың атауы |Жылдық ... үшін |
| ... ... ... |  |  ... |  |  ... | | ... ... |  |  ... | | ... ... |  |  ... |  |  ... |  |  ... Көліктік инфрақұрылымның жағдайы ___________________________________
___________________________________________________________________________
5.4. Жобаны іске асыру үшін білікті мамандардың болуы
соның ішінде ИТҚ _____________________________
өндірістік ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаға әсері ____________________________
____________________________________________________________________________
6.2. Жобаның шеңберінде табиғатты қорғау іс-шараларының
спецификасы____________________
____________________________________________________________________________
7. Басқа ақпараттар
7.1. Жобаның республикалық, аймақтық және ... даму ... ... ... ... ... нысандары _______
___________________________________________________________________________
7.3. Берілетін жаңа жұмыс орнының саны ... ... ... ... ... ... күні 200__ ... "___" "__________"
Уәкілетті тұлғаның қолы __________________/_____________________
Фамилиясы, аты-жөні
МО
ҚИҚ-қа өтінімді ұсынған күні 200__ жылдың "___" "__________"
(ҚИҚ толтырады)
2.2 Жоба тиімділігін анықтау (Алматы Құс ... ... ... ... ... – компанияның қазіргі кездегі нақты
жағдайын анықтау және ... шығу үшін 3 ... ... ... ... үшін ең тиімдісін таңдап жүзеге асыру.
Компаия қазіргі ... ... және ... ұзақ ... ... ... өтеу ... жоқ. 2006 жылдың қаңтар айында
сату көлемі өте төмен болды, бұл тенденция 2005 жылдың тамыз айынан, ... ... ... мен Азияда қайтадан пайда болуынан басталды.
Қоймаларда өнім ... ... ... орын алып, 2006 жылдың қаңтар
айында 1800 тонаға жетті. Сату көлеміне әсер ... ... Құс ... ... және ... ... импорты
• Сою цехының төмен техникалық жағдайына ... өнім ... ... ... ... сату ... ... сауда үлесінің төмендігі
• Төмен арықтық бағалар
Өндіріске әсер етуші факторлар:
• Құс фабрикаларында және ет ... ... ... ... Ғимараттар мен құрылғылардың құрылыс ... ... ... мен ... ... көрсету сапасының төмендігі
• Құс фабрикаларындағы вентиляция және жылумен ... ... ... ... және өнім мен ... бұзылуы
Жоғарыда аталған факторларға сонымен қатар, қаржының ... ... ... ... ... ... ... сатып
алынбайды, бұл өз кезегінде өндіріс көлемі мен сату ... әсер ... ... ... шығудың төмендегідей сценарийлерін
қарастырылған:
Сценарий 1
Сценарий 1
Бұл ... ... ... ... ... 2006 жылы 12000 ... жыл ... оны 15% арттырып отыру көзделген. Ет өңдейтін және жем
шығаратын зауыттарды модернизациялау тез арада инвестиция ... ... іс- ... Нарықты кәсіби талдау жұмыстарын жүргізу Қытай, Ресей сияқты сыртқы
нарықты қоса.
... жем ... ... және ет өңдеу зауытында
компьютерленген өлшеу жүйесін қондыру. Штрих-код жүйесін ет өңдеу зауытында
және өнімді жіберу нүктелерінде ... Ірі ... және ... ... ... 5 ... мамандардан тұратын орта звено менеджментін енгізу.
• Аралас жем зауытының сапасын және бақылау деңгейін жақсарту.
• Сату бөлімін қайта құру және нығайту.
... және ... ... ... ... ... тарту.
• Барлық өндіріс объектілерінде бақылауды нығайту.
• Күзет шараларының сапасын жақсарту.
Сценарию 1 графиктер мен кестелер:
• Табыстар мен ... ... Ақша ... қозғалысының жоспары
Сценарий 2
Бұл сценарий өндірісті тек бір ғана құс фабрикасында жалғастыруға
негізделген.
Басқарушылық іс-шаралар 1 сценарийдегідей сақталады, тек ... ... ... көңіл бөлінеді.
Сценарий 2 графиктер мен кестелер:
• Табыстар мен шығындар жоспары
• Ақша қаражаттары қозғалысының жоспары
Сценарий 3
Берілген сценарий ... сату ... 1-ші ... ... ... ... ... өндірісін жалғастыру көзделген. Чапаев құс фабрикасы
жұмыртқа өндіруге бағытталатын болады, ал жаңа инкубатор Нижнеават құс
фабрикасында ... 3 ... мен ... ... мен ... ... Ақша қаражаттары қозғалысының жоспары
Осы аталған 3 сценарийдің ішінен соңғы үшіншісі ең ... ... ... ақша ... ... ... да, құс ... ұстау
бойынша да ең ыңғайлысы. Жұмыртқа өндірісін жалғастыратын 3-ші сценарийді
жалғастыру көзделіп отыр. Оны жүзеге ... үшін ... ... ... 3 ... 12 пайыздық несиемен алынды.
Кесте Қажетті инвестициялар көлемі
|Жаңа инвестициялар |АҚШ ... ... ... модернизациялау |1500 ... цехы ... ... ... |250 ... ... ... |1000 ... |150 ... |150 ... |200 ... таразы мен штрих-кодинг |120 ... ... |250 ... ... салу |560 ... |4180 ... қаржылық жағдайын бағалау үшін қажетті ... ... ... ... ... ... ... 3-ші
сценарийді тиімді деп танығандықтан, 3 сценарий мәліметтерін пайдаланып,
жоба аяқталуы кезіндегі, яғни 2008 ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері.
1.1 Тауарлы-материалды қорлардың айналу коэффициенті - өткізілген
өнімнің өзіндік құнының ... ... ... қорына
қатынасы ретінде анықталады /2,305б/:
Коб.тмз=
(10)
Бұл жердегі
- өткізілген өнімнің өзіндік құны;
- тауарлы- материалды қор.
Формула бойынша есептейміз:
Коб.тмз=
Тауарлы-материалды қорлардың ... ... ... өту жылдамдығын көрсетеді. Көрсеткішті күн бойынша есептеу үшін
365 күнді оның ... ... ... ... ... ... ... өту
жылдамдығы да тез болады. Тауарлы-материалды қорлардың айналым коэффициенті
әдетте 1 жыл периодына арнап есептелінеді.
1.2 Дебиторлық қарыздың ... ... ... ... мерзімі):
Коб.дз.= ... ... ... қарыз;
― өнімді өткізуден түскен табыс.
Дебиторлық қарыздың айналым коэффициенті қарыз ... ... бір ... соммасына қатынасын көрсетеді және күнмен
сипатталады. Сонымен бірге есепті периодтағы ... ... ... ... Бұл ... неғұрлым төмен болған сайын, соғұрлым
дебиторлық қарыздың айналу жылдамдығы тез болады.
3. ... ... ... коэффициенті /16, 53б/:
Коб.ок.= = ... ... ... ... ... ... мерзімді міндеттемелер;
― өнімді өткізуден түскен табыс.
Айнымалы капиталдың айналу коэффициенті кәсіпорынның айнымалы
капиталға инвестицияны ... ... ... ... және ... ... ... қалай әсер ететінін көрсетеді. Коэффициент ... ... таза ... капитал соғұрлым тиімді пайдаланылады деген сөз.
Біздің есептеулерімізде осы ... ... тең, яғни бұл ... ... ... пайдаланылуын көрсетіп тұр.
4. Негізгі қорлардың айналу коэффициенті (қор қайтарымдылық):
Коб.ос. = ... ... ... ... ... ... ... табыс;
― ұзақ мерзімді активтер.
Қор қайтарымдылық – ... ... ... ... пайдаланудың
жалпылаушы көрсеткіші болып табылады. ... ... ... ... оның тиімді пайдалануы сипатталады, ал егер бұл ... ... онда сату ... ... ... ... салымдарының тым
жоғары екендігін көрсетеді /17,89б/. Қор қайтарымдылықтың ... ... ... ерекшеліктеріне, амортизацияны есептеу ... ... және т.б. ... байланысты. Қарастырылған мысалда
бұл көрсеткіш жоғары мәнге ... ... ... коэффициенті - өнімді өткізуден түскен
түсімнің активтердің орташа құнына қатынасына ... ... ... ... ... ... табыс;
― барлық ағымдағы активтер.
Активтердің айналу коэффициенті кәсіпорынның өзінің иелігіндегі
барлық ... ... ... ... ... ... белгіленген уақыт периоды аралығында өндіріс және айналымның
толық циклі қанша рет жасалғанын ... Яғни ... ... толық
өндіріс циклі жылына 0,82 рет жүріп отырады.
2 Өтімділік көрсеткіштері.
2.1 Ағымдағы өтімділік коэффициенті ― ағымдағы активтердің ағымдағы
міндеттемелерге ... ... /18, ... ... барлық ағымдағы активтер;
― қысқа мерзімді міндеттемелер.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті кәсіпорынның ағымдағы ... ... ... ... және ... ... қысқа мерзімді
міндеттемелерді өтеу үшін кәсіпорынның қаражаты жеткілікті ме, ... ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелерін
ағымдағы активтер арқасында өтей ала ма, соны ... Бұл ... ... бір ... ... ... ағымдағы активтердің
ақшалай бірлігі келетінін көрсетеді. Коэффициент 2-ден кем болмауы тиіс деп
есептелінеді, себебі айнымалы қаражаттар кем ... ... ... ... ... болуы керек. Қарастырылып отырған мысалда
осы коэффициент 0,66-ге тең, яғни бұл көрсеткіштің өте төмен екендігін
көруімізге ... ... ... ... міндеттемелерін толық өтей
алмайды /18,53б/.
2.2 Өзіндік капиталмен қамтылу коэффициенті ― өзіндік капитал мен
ұзақ ... ... ... барлық ағымдағы активтерге қатынасымен
айқындалады:
Кс.с.-0,955 ... ... ... ... ... ағымдағы активтер;
― ұзақ мерзімді активтер.
Өзіндік капиталмен қамтылу коэффициентінің мәні 0,1-ден кем болмауы
тиіс, өйткені ... ... ... (оның ақша қаражаттары,
тауарлы-материалды қорлар, дебиторлық қарыз) әр ақшалай бірлігіне айналмалы
капиталдың оңай өтетін элементтері суммасының кем дегенде 0,1 ... ... Ал ... ... ол -0,995 ... тұр, яғни бұл өте ... болып саналады.
2.3 Тез өтімділік коэффициенті /19,29б/ ― айнымалы қаражаттардың
ең тез ... ... ... ... ... ... бағала
қағаздар, және т.б.) қысқа мерзімді міндеттемелерге қатынасымен анықталады.
Кс.р.= ... ... ақша ... ... ... ... ... дебиторлық қарыз;
― қысқа мерзімді міндеттемелер.
Тез өтімділік ... тез ... ... ... қанша есе ұлғаюын немесе кішіреюін ... ... 1-ден ... ... ... ... 0,7-0,8 мәндері оптималды болып
саналады. Нақты мысалымызда бұл көрсеткіш 0,55, яғни бұл ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері (төлем қабілеттілік
коэффициенті).
3.1 Қаржылық тәуелсіздік көрсеткіші ― барлық міндеттемелердің
(қысқа және ұзақ ... ... ... суммасына қатынасы, %
(19)
бұл жердегі
― қысқа мерзімді міндеттемелер;
― фирманың ұзақ мерзімді міндеттемелері;
― акционерлік капитал.
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі – бұл ... ... ... ... және ұзақ ... ... уақытында орындай алу
қабілеті. Қаржылық тәуелсіздік көрсеткіші кәсіпорынның сыртқы ... ... ... Бұл ... мәні ... ... ... сыртқы займдары көп болады және төлей алмау тәуекелділігі
жоғары болады, ... ... ақша ... ... ... ... бар. Кәсіпорын төлем қабілетті болады,
егер оның жалпы активтері сыртқы міндеттемелерден ... ... ... ... керісінше болып тұр, яғни міндеттемелер жалпы
активтерден жоғары; сәйкесінше ... ... ... көп және ... алмау мүмкіндігі бар деген сөз.
3.2 Өзіндік меншік капиталы (коэффициент собственности) ― ... ... ... ... ... ... барлық
пассиві),%
(20)
немесе 21%;
Бұл жердегі
― қысқа мерзімді міндеттемелер;
― фирманың ұзақ мерзімді міндеттемелері;
― акционерлік капитал.
Өзіндік ... ... ... ... ... ... капиталдың
үлесін анықтайды. Коэффициент көлемінің 60% ... ... ... болып
саналады. Бұл көрсеткіштің жоғары мәні капиталдың қаржылық құрылымының
тұрақтылығын көрсетеді, бұл ... ... ... ... несие алу мүмкіндігі жоғары; ал ... ... ... ... ... ... екендігін көрсетеді. Яғни
есептелген 21% мынаны ... ... ... жағдайы несиелік
ресурстардың құнына, яғни қарыздық капиталға пайыздың деңдейіне тәуелді.
3.3 Кәсіпорын міндеттемелері суммасының оның активтеріне қатынасы,%
немесе 79%; ... ... ... ... ... фирманың ұзақ мерзімді міндеттемелері;
― кәсіпорынның барлық активтері.
Кәсіпорын міндеттемелері суммасының оның активтеріне ... ... ... үлестік салмағын көрсетеді. Кәсіпорын бұл
көрсеткішті максималды етуге тырысады егерде ол кәсіпорынның сатудан түскен
табысының ... ... ... ... пайыздардан бірталай жоғары
екендігіне көз жеткізсе. Бұл көрсеткіш өзіндік меншік коэффициентіне ... ... ... ... ... ... капиталы суммасына қатынасы:
; ... ... ... мерзімді міндеттемелер;
― фирманың ұзақ мерзімді міндеттемелері;
― тауарлы-материалды қор.
Айнымалы активтердің қарыз капиталы суммасына ... ... ... ... ... ... ... болып саналады,
егерде айналмалы активтер құны қарыздарды толығымен жабатын болса. Яғни
айналмалы активтер құны ... ... ... ... ... Көрсеткіш
бірден жоғары болуы норма болып саналады, ал есептелген 0,489 коэффициенті
төмен болып тұр,яғни кәсіпорынның төлем ... ... ... ... суммасы міндеттемелер суммасынан әлдеқайда кем.
4 Рентабельділік көрсеткіштері:
4.1 ... ... ... ... бойынша),% /21,131б/
немесе 5%; ... ... ... табыс;
― өнімді өткізуден түскен табыс.
Рентабельділік – пайызда немесе коэффицинт түрінде сипатталатын және
өндірісте еңбектің ... ... ... ... ... ... Ол ... бәсеке қабілеттілігінің деңгейін
анықтау үшін қолданылады және оның саладағы орта ... ... ... ...... ... кәсіпорынның
жалпы активтері суммасының орташа мәнінің қатынасына тең:
(24)
немесе 17%.
Бұл ... ... ... ― жыл ... және жыл аяғындағы жалпы активтерінің
суммасы.
Активтердің рентабельділігі ... ... ... ... екендігін көрсетеді. Бұл коэффициенттің төмендеуі
айналмалы активтердің, тауарлы-материалды қорлардың, ... ... ... қорлардың, ұзақ мерзімді қаржылық салымдардың шектен тыс
ұлғаюы кезінде болады. ... бұл ... ... мәні 15-20% , яғни ... ... ... деп ... болады.
4.3 Өзіндік капиталдың рентабельділігі, % :
(25)
Бұл жердегі
― таза ... ― жыл ... және жыл ... ... ... капиталдың рентабельділігі өзіндік қаржыландыру көздерін
пайдаланудың тиімділігін көрсетеді, яғни өзіндік капиталдың орташа ... бір ақша ... таза ... ... ақша бірлігі келетінін
көрсетеді. Әдетте бұл көреткіш пайызбен есептеледі, оптималды вариант ... ... -0,24 ... ... жақсы көрсеткіш емес /23,95б/.
3.6 Инвестициялық жобаның тиімділігін бағалау көрсеткіштері:
NPV=
(7)
- периодындағы таза ақша ... ... ... ... ... жердегі таза ақша ағымын есептеу үшін жобаның ...... ... ... ... ... алып ... /25,78б/.
NPV=
Нәтижеден көріп тұрғанымыздай, таза келтірілген құн мәні оң сан ... яғни ... ... ... ... ... ... себебі жоба
тиімді болып тұр.
Енді ішкі табыстылық нормасын (IRR) ... Оны ... үшін ... құн ... 0-ге теңестіріп, дисконттау нормасын анықтау керек:
%
Ішкі табыстылық нормасының көлемі бастапқы ... ... ... болды, яғни бұл да тиімді жобаның көрсеткіші болып табылады
/3,296б/.
Табыстылық индексін есептеу үшін барлық жинақталған дисконтталған
табыстарды инвестициялық ... ... ... ... ... мәні 1-ден ... болуы тиіс:
PI=
Есептелген табыстылық индексі 3,05-ке тең, яғни инвестициялық жобаның
табысты ... ... ... ... ... ... қорытынды жасауға болады:
5 жыл ішіндегі жобаның өнімін өткізуден түскен ... ... 3853500 ... ... ... ... ... шығындарды алып тастасақ, жобаның толық
өзіндік құнын анықтаймыз, яғни 36636835,2 мың теңге.
Жобаның тиімділігін анықтайтын ... ... ... ... Таза ... тг.
• Ішкі ... ... ... ... ... ... ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБАЛАРДЫҢ БАСҚАРУ ТИІМДІЛІГІН ЖЕТІЛДІРУДІҢ НЕГІЗГІ
БАҒЫТТАРЫ
3.1 Инвестициялық ... ... ... және ... ... ... ... бірі болып белгілі бір
табыс табу саналады. Нақты инвестициялық жобалар үшін табыс табу ... ... шарт ... ... ... ең ... өткізу нарығын жаулап
алу және белгілі бір ... ... ... ... ... ... өзі ... табысқа жетудің алғашқы қадамы
болып табылады. Нарық жағдайында туындаған шаруашылық жүргізуші субъектінің
тәжірибесінде ... ... ... ... ... белгілі бір пайда табу мақсатында инвестициялық жобаларға ... ... ... және ... ... басқаруда табыстылықпен
қатар, өзара байланысты категорияларды сипаттайтын тәуекел орын ... ... ... ... ... ... нақты инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... жаңа нарық
жағдайында өте қажетті және ... ... ... ... экономика
жағдайында, инвестициялық жобалардың басқару тиімділігін арттыруда тәуекел
категориясын ескеру өте маңызды мәселе.
Ең алдымен, тәуекел бұл – кең ұғым ... ... ... мысалы,
кризистік жағдайда кәсіпорынды басқару немесе белгілі бір нақты операция
кезінде шешім қабылдау ... ... ... орын алуы және ... ... ...... тәуекел. Экономикалық тәуекел
тауарлар мен қызметтерді өндіру өткізуге байланысты шаруашылық қызмет
процесінде ... ... ... ... ... жағдайында, қазіргі таңдағы шаруашылықта тәуекелі зерттеу және
басқару проблемасы өте ... ... анық ... ал ... ... бар ... тәуекелді басқару теориясының белгілі
бір ... ... Бұл жүйе ... шаруашылық жүргізудің қазіргі
кездегі жүйесінің көп жылдар бойы қалыптасу ... ... ... экономикада адам өмірінің ... ... ... мен оны
зерттеудің белгілі бір принциптерін қалыптастырды. Нарық жағдайындағы
маңызды мәселе – бұл ... ... ... ... ... ... ... жүргізу қажеттілігі, өйткені бұндай ... ... ... ... немесе адамның ... ... әкеп ... ... ... арқылы потенциалды жүзеге асады. Шығын әкелу мүмкіндігін
алдын-ала анықтайтын тәуекел факторы ... ... ... ... ... яғни ... жағдайында белгілі бір
төлемақыларды алуға болатын сақтандыру сияқты экономикалық ... ... ... ... анықтамасын қорытындылай келе «тәуекел» терминінің бірнеше
мағынасы бар екендігін айтуға болады:
• Нәтижесінде бірқатар шығынға батуға болатын ... ... ... ... ... ... алып ... белгілі бір қауіп-қатер;
• Тәуекел жағдайында тұрған нақты бір сақтандыру ... ... ... инвестициялық жобаларға қатысты тәуекелдің ең қолайлы анықтамасы
келесідей: ... – бұл ... ... ... ... ... ... инвестициялық жобаларды жүзеге асыру барысында
кездейсоқ ... ... ... ... ... ... ... және басқару кезінде мүмкін болатын
тәуекелді ескеру инвестициялық ... ... өте ... ... ... жобаны ең төмен шығындармен жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Жалпы тәуекелді басқару немесе ... ... ... ... ... ... есепке алу, минимизациялау, алдын алу және
мониторингін жүргізуге байланысты ... ... ... ... ең
алдымен, тәуекелді ескеру мен анықтаудан басталады, одан әрі жобаның барлық
өмірлік циклі процесінде, ... ... және ... алу ... ... Тәуекелді бағалау үшін жобаны жүзеге асыру барысында
кездесетін тәуекел түрлерін ескеру қажет:
1. Сыртқы ... – бұл ... ... жағдаймен және нарық
конъюктурасымен байланысты тәуекелдер:
• халықаралық экономикалық қатынастармен байланысты тәуекел ... ... қою, ... ... ... ... болуы және т.б.;
• саяси тәуекел және ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
2. Ішкі тәуекел:
• жобада қателіктердің жіберілуі;
• технологиялық тәуекел;
• құрылыс-монтаж жұмыстарындағы, ... ... және ... ... ... ... кадрларды таңдау кезінде және
жобалау бойынша жұмыстарды жүргізу кезінде жіберілген қателіктер;
• өткізу стратегиясы бойынша тәуекел;
• кәсіпорын жағдайы ... ... ... ... ... ... тәуекелді бағалау , ең алдымен, инвестиция
түріне байланысты. Қаржылық ... ... ... және ... жобаларды жүзеге асыру барысында болатын тәуекелді бағалау
және оны басқару ... ... ... ... ... ... тәуекел. Күтілген табыс
мөлшерінің болмауы немесе пайыздық мөлшерлемедегі ... ... ... ... ... ... ... көрінеді. Қызмет
субъектілері бойынша қаржылық тәуекелдің классификациялары:
- эмитенттің тәуекелі;
- инвестордың тәуекелі.
Инвестордың құнды қағаздардағы жоспарланған ... ... ... ... ... ең ... ... қаржылық
инструменттерең көп ... алып ... ... ... ... қаржылық инструменттердің ... ... ... ... Сондықтан инвестор тиімді инвестициялық
салымдарды іздестіру арқылы тәуекелді оптимизациялауды мақсат етіп қоюы
қажет.
Ұйымдар мен ... ... ету ... ... ... ... (систематикалық) және техникалық емес (систематиклық емес)
болып бөлінеді:
Жалпы ... ... ... ... ... ... инструменттердің спецификасынабайланысты;
- техникалық емес тәуекелдер, кез келген бизнес түріне тән, жалпы
кәсіпорын қызметіне байланысты.
Мысалы, техникалық тәуекелдер – ... ... ... ... ... ... ... алғанда:
1) пайыздық мөлшерлеме тәуекелі – банктік немесе басқа да несиелік
қойылымдардың өзгерісі әсерінен табысты жоғалту ... ... ... ...... құбылыстары әсерінен
ақшаның төлем қабілетінің төмендеуі;
3) инвестициялық портфель тәуекелі – ... ... ... ... ... ... ... байланысты тәуекел;
4) өтімділік тәуекелі – құнды ... ... ... ... байланысты тәуекел.
Техникалық емес тәуекел. Қаржылық инвестициялар нарығы құнды
қағаздар нарығынан ... және ... ... ... ... ... ... – сол саладағы дағдарыс,
өнімге деген сұраныстың өзгеруі, несиенің қайтарылмауы, табыс алуға әсерін
тигізген шаруашылық жүргізу ... ... ... ... т.б. ... ... ... емес тәуекелдер кез келген шаруашылық
жүргізуші субъектінің қаржылық-шаруашылық қызметі барысында пайда ... Бұл ... ... ... басқару персоналының тәуекелі, басқару персоналының қате ... ... ... ... ... ... бойынша тәуекел;
бірінші кезектегі міндеттемелерді орындау қажеттілігімен шартталған,
мысалы, ... ... ... және т.б.;
- қаржылық тәуекел кәсіпорын-эмитенттің өз және қарыз қаражаттарының
құрылымымен және сол ... ... ... ... ... бизнестің тәуекелі, экономиканың жалпы жағдайымен, экономикалық
конъюктураның нашарлауымен, сала дағдарысы, ... ... ... мен ... ... ... ... яғни маркетинг саясатын дұрыс таңдай
алмаумен ... ... ... ... бұл кәсіпорынның қаржы саясатын дұрыс
таңдай білмеуінен туындайды.
Инвестициялар тәуекелін ескеру - инвестициялық жобалаудағы жаңа этап
болып ... ... мен ... қаржы-шаруашылық қызметінде
объект бойынша ақпараттың жетіспеуімен байланысты үлкен ... ... ... ... ... ... болады. Тәуекел
классификациясы жалпы ... ... ... ... тәуекел дәрежесі және оның құрылымы туралы ақпарат алуға
мүмкіндік береді.
Тәуекелді есептеу, инвестициялық жобаны жүзеге асыру ... ... ... сомасы туралы мәлімет алуға, сонымен ... ... ... ... болу ... ... мүмкіндік
береді. Бұл мәліметтер негізінде шығын деңгейін есептеуге, сонымен қатар,
табыстың толық ... және ... ... ... ... ... Көптеген ғалымдардың пікірінше,
Осы есептеулер негізінде, ... ... және ... ... алуға болатын статистикалық мәліметтер қолданылады.
Бұл есептеулер негізінде мынадай бағалау ... ... ... ... жоба ... нақты бір тәуекелден пайда
болатын мүмкін боларлық шығындардың бағамы;
- ... бір ... ... салынған қаржылық салымдардың
болжамдалған табыстылық бағамы.
Жалпы қабылданған әлемдік ... ... ... ... және эксперттік бағалаулар негізінде жүргізіледі. Уникалды және
дара болып табылатын инвестициялық жоба бойынша ақпараттың толық ... бұл ... ... бағалау әдісі қолданылады. Бұл әдістің
жағымды жағы болып, әрине есептеулердің қарапайымдылығы табылады, ал теріс
жағы – тартылған ... ... ... ... анализ
алгоритмі жеткілікті түрде барлығымызға белгілі.
Статистикалық ... ... ... ... тек ... ... ... базасы болған жағдайда ... ... және ... ... теориясын қолдану арқылы
жүргізіледі.
Тәжірибе жүзінде тәуекелдің пайда болу ... ... өте ... ... көрсеткендей, көптеген жобаларда тәуекел түсінігі ... оның ... ... ... ... ... ... қолдану қажеттілігі туындайды. Тәуекелді бағалау әдістерін
жетілдіру ақша ... ... ... ... ... ... бірақ, әрине, тәуекелді бағалауда субъективті фактор да
бар. Көптеген шетелдік ... ... ... ... ... ролінің толық түсінілуіне қарамастан, тәуекелді бағалау
аспектілері толық ... ... ... қойылатын қазіргі
таңдағы талаптарды ескере отырып және ... ... ... ... қажеттілігін ескеріп сандық есепті қолдануымыз қажет.
Сонымен қатар, инфляция тәуекел факторы ретінде жобаның ... ... ... яғни ... ... ... мен шынайылығын
бұрмалайды. Инвестициялық салымдардың тиімділігін бағалауда инфляция әсерін
ескерген жөн.
Тәуекелді бағалауда алынған соңғы нәтижелер бойынша жобаның ... ... ... берілуі тиіс, жобаның модификациясының
жолдарын іздестіріп, сәйкесінше ... ... ... ... жоба модификациясының варианттарының анализі кейбір өзгерістердің
жобаға әсер етуін бағалауға мүмкіндік береді; бұндай анализге қол жеткізу
үшін тәуекелдің ... ... ... бастапқы параметрлерді енгізіп,
имитациялық модельдеуді пайдалану арқылы ... ... одан ... ... ... болады. Алынған мәліметтер нәтижесінде тәуекелді
азайту және минимизациялауға байланысты іс-шараларды қолдану қажет. ... ... ... ... ... ... болатын тәуекелді
жоюға байланысты ұйымдық-техникалық іс-шараларды ... ... жою үшін ... ... өткізу;
- жоба қатысушылары арасында тәуекелді бөлу;
- сақтандыру әдісі бойынша төлемақыларға кепілдік ... ... ... біз ... ... ... ... тәуекелдің толық сипаты, олардың әсер ету механизмі;
- шығын нәтижесінде төленетін төлемақылардың мүмкін боларлық көлемін толық
сипаттау, қандай ... ... ... және ... қаржыландырылатынын,
сонымен қатар сол төлемақылардың қатысушылар арасында қалай бөлінетіндігін
анықтау.
Жоғарыда ... ... ... келе, инвестициялық
жобалардың тәуекелін басқарудың келесідей алгоритмін ұсынуға болады:
1 этап
2 этап
3 этап
4 этап
Сурет 1. ... ... ... ... Тәуекелдің анализі, әдетте, сапалық анализден басталады, оның мақсаты
тәуекелді ... ... ... Бұл ... ... ... ... берілген инвестициялық жобаға тән тәуекелдің барлық спектрін
анықтау;
- ... ... ... классификациялау және топтастыру;
- бастапқы мүмкіндіктердің анализі.
Өкінішке орай, отандық құрастырушылардың көп бөлігі осы ... ... ... бұл ... ... анализдің тек дайындық фазасы
ғана болып табылады.
2. ... ... ... және ең күрделі фазасы – тәуекелдің ... оның ... ... ... ... табылады және келесідей
міндеттерден тұрады:
- ... ... ... ... тәуекелді бағалау;
- тәуекелді ескеру;
Қаржы менеджментінің әлемдік тәжірибесінде ... ... ... ... ... әдістері қолданылады. Ең кең тараған
түрлеріне төмендегілерді ... ... ... нормасын түзету әдісі;
• Тиімділік критерийлерінің сезімталдығының анализі (таза дисконтталған
табыс (NPV), ішкі ... ... (IRR) және ... Сценарийлер әдісі;
• төлемдер түсімінің болашақтағы мүмкін боларлық бөлінуінің анализі;
... ... ... ... ... ... жәнет.б.
Дисконт нормасын түзету әдісі. Бұл әдістің артықшылығы — есептеулердің
өте қарапайымдылығы, түсініктілігі және қол жетерлігі; бұндай есептеулер ... ... ... ... ... мүмкін. Сонымен қатар бұл
әдістің өзіндік кемшіліктері де бар.
Дисконт нормасын түзету әдісі болашақ төлемдер ағымын ... ... ... ... (яғни, жоғарырақ нормамен есептеп ... ... ... дәрежесі туралы ешқандай ... ... ... ... ... Бұл ... алынған нәтижелер тек
қана тәуекелге үстемақы мөлшерінен тәуелді болып табылады.
Бұл әдіс бойынша тәуекел тұрақты ... ... ... ... өсіп
отырады, бірақ бұл коэффициенттің шынайы екендігі екіталай, себебі көптеген
жобаларда тәуекел дәрежесі бастапқы периодта ... ... да, ал ... ... ... төмендейді. Осылайша, табысты жобалар бұл әдіс
арқылы зерттелгенде дұрыс бағаланбай, қаржыландырылмауы мүмкін.
Сонымен қатар, бұл ... тағы да бір ... жағы - ... ... мүмкіндігінің шектеулі болуында, яғни NPV(IRR,PI
және т.б.) сияқты көрсеткіштер өзгерісінің әсері ... тек ... ... ... ... ... алынады.
Сезімталдық анализі. Бұл әдіс бойынша жекелеген бастапқы факторлардың
жобаның соңғы нәтижесіне ... ... ... ең ... ... бұнда бір фактордың өзгерісі бөлек
қарастырылады, ал тәжірибе жүзінде барлық экономикалық факторлар белгілі
бір дәрежеде өзара ... Осы ... ... ... ... ... ... тәуекел анализінің өз бетінше бөлек құралы ретінде
қарастыруға болмайды.
Сценарийлер әдісі. Жалпы алғанда бұл әдіс ... ... ... ... ... толық ақпарат алуға мүмкіндік береді, ... ... және ... болатын ауытқулар туралы мәлімет береді. Ал бұл
анализді Excel ... ... оның ... ... шектеусіз көлемде ұлғайтып және қосымша ... ... ... ... боларлықтай бөлінуінің анализі. Бұл әдісті
қолдану жалпы алғанда NPV-дің күтілетін мәндері және таза ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, олардың мүмкін
болатын ... ... ... ... ... бұл әдісті қолдану ақша түсімдерінің барлық варианттарының
белгілі болуын немесе нақты анықтауға болатындығын талап ... ... ... ... былайша анықталуы мүмкін: нақтылық
дәрежесі өте жоғары болып табылатын өткен ... ... ... ... ... көп ... ... арқылы жүзеге асады. Бірақ әдетте
мұндай нақты мәліметтердің жоқ ... ... ... ... ... бойынша бірқатар субъективизм үлесімен жүргізіледі.
Имитациялық модельдеу. Аталған әдісті ... ... ... ... ... кең ... көрсетті, бұл әдіс ... пен ... ... өте ... ... әдіс басқа да
экономикалық-статистикалық әдістермен, сонымен қатар ойындар ... ... ... ... да әдістерімен үйлесімді қолданылатындықтан,
оны тәжірибе жүзінде пайдалану өте ыңғайлы. Аталған әдісті ... ... оның ... ... ... ... ... анализі,
оптимистикалық бағам беретіндігін анықтады.
Белгісіздік жағдайларының түр-түрінің сан алуан болуы ... кез ... ... ... ... ... қолдануға
мүмкіндік береді, бірақ көптеген авторлардың пікірінше, тәжірибе ... ең ... ... ... ... әдістері және имитациялық
модельдеу анықталды, бұл әдістер басқа да толықтырылып қолдануы ... ... ... тәуекел анализі априорлық, теориялық ілімдерден тәуекелді
басқарудың тәжірибелік жағына ауысу процесі жүреді. ... ... ... және оның ... асуының басталуы мезетінде
аталған процесс ... ... ... бірге бұл этапта ... ... де ... ... этап – ... бұл этап ... ... ... болып табылады, ол тәуекел менеджменті процесін
аяқтап, оған циклдік сипат береді.
Инвестициялық жобаның тәуекелін басқару инвестициялық ... ... ... ... ... көмегімен және жобаның берілген
параметрлерінен ... ... ... ... әрекеттер
көмегімен жүргізіледі. Осылайша, инвестициялық жобалау ретіндегі тәуекелді
басқарудың ... ... ...... ... ... ... тәуекелдің әсер етуі нәтижесінде берілген параметрлерден
ауытқушылықтың болуына жол ... үшін ... ... және ... ... ... ... Инвестициялық жобаны жүзеге асыру кезінде
тәуекелді басқару және ... ... ... өте өзекті және қажетті
мәселе болып табылады. Инвестициялық жобаны жүзеге асыру кезінде тәуекелді
басқаруды қолдану инвесторлар үшін ... жоба ... ... береді,
бұл өз кезегінде экономикалық өсім жағдайында өте ... ... ... Сапа – жоба ... ... ... фактор
Жобаның сапасын басқарудың мәні.
Жобаның тиімділігін анықтайтын маңызды факторлардың бірі болып ... ... ... ... ... ... сапасы табылады.
Жобаның сапасын басқарудың негізгі элементтері мыналар болып табылады
• Тапсырыс беруші мен жоба ... ... ... ... ... басқару жүйесінің «философиясы»)
• Қабылданған нормалар мен стандарттар жүйесі
• Сапаны қамтамасыз ету – бұл жобаның барлық қатысушылары ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған
басқарушылық іс-шараларының жиыны
• Сапаны басқару – ... ... және ... ... ... ... және ... іс-шаралар кешені
Жобаның сапасы туралы мәселелерді жалпы жобаны басқару ... ... ... Егер де ... қарастыратын болсақ, онда жобаның
сапасын бақылауды қамтамасыз ... ... ... уақыт және қаржыға
байланысты қатаң тәртібіне ... ... Іс ... бұл ... ... және жауапкершілігі жоқ персоналға психологиялық
тұрғыдан бөлуі мүмкін, соның ... жоба ... ... жұмысты
атқаратын персоналдың сапаны қамтамасыз етуде ешқандай жауапкершілігі
болмайды.
Сапаны басқару мақсатында кәсіпорын ... ... ... ... оның ... ... ... Жобаны басқару функциясын атқару бойынша ... ... ... да бөлімшелер қызметін кординациялауды жүзеге асыру
• Сапаны басқару жүйесінің тиімді қызмет етуін ... ... ... ... жасау және жүзеге асыру
• Жобаның сапасын бақылаудың толық жүргізілуіне қатаң талап қою
және инспекциялық бақылау орнату
... ... және ... ... ... ағымдағы сапасы жөнінде ақпаратпен қамтамасыз ету
• Аяқталған құрылыс оъектілерінің сапасын бағалауды жүзеге асыру
... ... ... ... ... ... жасау және енгізу
• Жобалардың метрологиялық қамсыздандыруын жүзеге асыру
Белгілі бір жоба өнімінің ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің
бағдарламасын құру және іске асыруға байланысты орындалатын шаралардың
бір бөлігін немесе барлығын проект-менеджер тапсыруы мүмкін:
... ... ... ... - ... ... мамандандырылған фирмаға.
Жобаның сапасын басқару бағдарламасы
Қызметін жүзеге асыру барысында ... ... әсер ... ... ... тұлғалардың өкілеттілігі мен жауапкершілігі толық айқындалып,
құжаттай ... ... Бұл ... ... ... ... ... шегінде іске асырылады.
Осы бағдарламада жоба сапасын қамтамасыз ету стратегиясы көрініс табады
және бұл ... ... ... ... ... ... жоба ... жұмыстардың орындалу сапасын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... тиіс:
• Ұйымдық құрылымды;
• Бағдарламаға қатысушы топтар мен ұйымдардың, жеке тұлғалардың
жауапкершіліктері мен ... ... ... ... ... ... ... бағытталған жоба қатысушыларының
қызметі тек қана ... ... сапа ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар басқарушылық функцияларынан да тұруы
тиіс:
• Жобаның сапасын қамтамасыз ету бағдарламасын орындаушыларға ... оның ... ... ... ... ... ... тәртібін тексеру.
Сапаны қамтамасыз етуге жауапты тұлғалар мен ұйымдар келесі шараларды
іске асыра алуы үшін олар жеткілікті уәкілеттілікке ие ... ... ... ... ... ... Шешімдерді дайындау және ұсыну;
• Шешімдердің орындалуын тексеру;
• Белгіленген ... ... ... ... ... ... ... мен материалдарды істен шығару.
Аталған уәкілділіктер мен құқықтар жоба басшылығының ... ... ... ... ... бағдарламасының орындалуының ұйымдық құрылымы
жоба типіне байланысты әртүрлі ... ... ... ... ... бекітеді. Проект-менеджер әрдайым бағдарламаның орындалуын қадағалап
отыруы тиіс. Жобаның сапасын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... субподрядчик қызметінің персоналы
жеткілікті квалификацияланған болуы ... Бұл ... ... ие болуы үшін проект-менеджер персоналдың ... ... ... ... ... ... концециясы төмендегідей негізгі
принциптерден тұрады:
• Сапа – жобаның ажырамас бөлігі (басқарудың бөлек бір ... ... Сапа – бұл ... емес, тұтынушы мойындайтын ;
• Сапа үшін жауапкершілік адрестік болуы ... ... ... ... үшін жаңа ... ... ... жоғарылату тек қана кәсіпорынның барлық ... ғана ... ... ... бақылау нәтижені бақылауға қарағанда әрқашанда тиімді;
• Сапа төңірегідегі саясат кәсіпорынның жалпы ... ... ... ... ... жүйесі (СБКЖ) осы аталған принциптарға
негізделген. Шетелде бұл жүйені Total Quality ... (TQM) деп ... ... ... ... жоба ... сапасының СНиП, ТУ
және тұтынушылардың талаптарына сәйкес болуын қамтамасыз етуге ... ... ... ... фазаларында іске асырылады. Жобаның сапасын
басқаруға жобаның қатысушылары құрамына кіретін барлық ұйымдар, ... ... ... ... кезінде келесідей функциялар орындалады:
• Жоба өнімінің және оның бөлек элементтерінің сапасын жоспарлау;
• Жоба командасын ... ... ... және ... ... ... ... дайындау, яғни берілген сапа деңгейіне сәйкес
квалификациямен мердігер ұйымдарды ... ... ... ... ету жүйесін құру;
• Жетілген сапа деңгейін ағымдағы бағалау және бақылау;
... ... ету, ... ... ... ... жинақтау, өңдеу және тасымалдау жүйесін қоса;
• Технологиялық процестерді метрологиялық және геодезикалық ... ... ... ... құқықтық қамтамасыз ету.
Аталған функцияларды орындау үшін СБКЖ-н жасау мен енгізудің бір
тізбектілігі ... ... ... ... ... ... арнайы мамандандырылған фирмалар қатысады. Жүйені
құру ... ... ... бойынша орындалады:
1. Өндірісті тексеру жұмыстары жүргізіліп, арнайы доклад дайындалады.
2. Өндірістің нақты жағдайын анализдеу мен ... ... ... ... ... және сапа ... ... Сапа Бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ... ... ... ... ... ... мәні мен механизмі сипатталады.
4. Кеңес беру фирмасының қатысуымен өткізілген арнайы жиналыста ... мен ... ... ... мен оны ... ... ... қажетті түзетулер енгізіледі.
5. Бағдарлама мен ... ... ... жалпы жоспарына
кіреді.
6. Сапа Бағдарламасы мен ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарын өткізіп тұрады, оның нәтижелерін құжатқа
енгізеді.
7. Бағдарлама мен Басқарманы ... ... ... арнайы
мамандандырылған фирма кәсіпорын мүдделерін қорғап қолдау көрсетеді.
Жоба-менеджері ағымдағы сапа деңгейін жоспарланған деңгеймен салыстырады
(салыстыру ... ... ... ... үшін ... ақпарат
шығындар анализінің есеп беруінен алынады. Бұл шығындар әдетте келесідей
түрде классификацияланады:
• Тапсырыс берушінің ақаусыз өнім ... ... ... ... үшін ... ... шығындары. Бұндай шығындарға
өнім жобасының сапасын қанағаттандыру ... ... ... сапа ... ... ... ... болады;
• Ақпараттық (ағымдағы) шығындар ... ... ... ... ... ... келе ... анықтағысы келген
жағдайда туындайды.бұған инспекциялық тексерістерді, зертханалық
бақылауды, операциялық бақылауды ... ... ... ... ... ... ... болған кейбір ақауларды жөндеуге
байланысты «ішкі» шығындар: ремонт, ақауларды жою, ... ... ... ... ... ... шығындар оның
қойған талаптарының орындалмауына байланысты: ... ... ... жалобы, қажеті жауапты шаралар.
Тапсырыс беруші күтетін
сапа деңгейі
«Берілмеген» сапа
Нақты
жетілген сапа деңгейі
Сурет Сапаның ... ... ... ... ... сапа Бағдарламасы жүзеге асырылады,
шетелдік оқулықтар бойынша ол төмендегідей әсер ... ... ... ... Сапаны қамтамасыз ету шығындарының құрылымы
Шығындардың жалпы төмендеуімен ... ... ... да ... ... шығындарының үлесі ұлғайып, ал қалған шығындар үлесі төмендейді.
Бұндай ... қол ... үшін ... ... көп көңіл бөлінеді.
Кадрларды дайындауда ... ... ... ... ... алдын алу арқылы сапаны жоғарылату» ретінде қорытындылауға
болады.
Сапаны басқару ... ... ... ... ... көмегімен келесі міндеттер орындалады:
• сапаны қамтамасыз етумен байланысты шығындарды уақыт бойынша ... ... ... ... ... ... ... ететін өнімнің (жобаның) түрлері мен құнын
анықтау;
• өнімнің өзіндік құнының өзгерісінің динамикасы;
• тұтынушылардың жоба өнімімен қанағаттану ... ... ... жобаның сапасын басқаруды ұйымдастырудың
негізгі этапы болып нормалар мен ... ... ... ... ету және өндірістік бақылау жүйесін таңдау ... ... яғни ... мен ... ... Нормалар мен
стандарттарды таңдау итерактивті жүргізіледі, яғни, жобаның ... ... ... құжаттамасына өту процесі барысында. ... ... ... ... жүргізілуі мынадан туындайды ... ... ... ... ... ... кезінде
жобаның белгілі бір «образын» қалыптастырудың объективті қажеттілігінен
туындайды. Бұл ... ... ... төрт міндетті орындау қажет:
• тапсырыс берушінің көзқарасы бойынша оптималды деп танылған жоба
өнімінің тұтынушылық ... ... ... ... сапаға қойылатын бекітілген талаптарға жауап беретін ... ... ... ... ... жобаның сапалық параметрлерін қамтамасыз етудің оптималды (шығындар
бойынша) технологиясын таңдау;
• жобаны басқарудың барлық фазалары мен құрылымдық деңгейлерінде ... ... ... ... қажеттігін шешу.
Қазіргі кездегі отандық нормалардың құрылымы мен ... ... ... ... ... ... нормалар қояды ;
• қауіпсіздік, қоршаған ортаны ... ... ... жоба ... мен ... ... ... ететін нормалар
міндетті түрде орындалуы тиіс;
• келісімшарттардың техникалық бөлімдерінде белгілі бір ... бұл ... ... жоба ... ... шарты болуы қажет.
Сапаны қамтамасыз ету бойынша барлық жұмыстар 1988 жылы бұрынғы КСРО-да
ұлттық стандарттар ретінде танылған Халықаралық ... ... ... пайдалануға негізделген. Сапаны басқару жүйесі шегінде ISO
9000 және оған ... EN 29000 ... ... ISO және EN ... ... ... |ISO 9001 |ISO 9002 |ISO 9003 |
| |EN 29001 |EN 29002 |EN 29003 ... |AS 3901 |AS 3902 |AS 3903 ... |OE ... 29001 |OE ... |OE ... |
| | |29002 |29003 ... |NBN X 50-003 |NBN X 50-004 |NBN X 50-005 ... |BS ... 1 |BS ... ... | |2 |3 ... |MI 18991-1998 |MI ... |MI ... ... |DIN ISO 9001 |DIN ISO 9002 |DIN ISO 9003 ... |DS/EN 29001 |DS/EN 29002 |DS/EN 29003 ... |IS:102001 Part 4 |IS:102001 Part 5 |IS:102001 Part 6 ... |IS 300 Part 1/ISO |IS 300 Part 2/ISO|IS 300 Part ... |9001 |9002 |9003 ... |UNE 66 901 |UNE 66 902 |UNE 66 903 ... |UNI/EN 29001 |UNI/EN 29002 |UNI/EN 29003 ... |GB/T ... |GB/T 10300.3-88 |GB/T 10300.4-88 ... |MS 985/ISO 9001 |MS 985/ISO 9002 |MS 985/ISO 9003 ... |NEN ISO 9001 |NEN ISO 9002 |NEN ISO 9003 ... Зеландия |NXS 5601-1987 |NXS ... |NXS ... ... |NS EN ... |NS EN ... |NS EN ... ... |ANSL/ASQC Q91 ... Q92 ... Q93 ... |NT ... |NT ... |NT 110.21-1987 |
|Финляндия |SFS-ISO 9001 |SFS-ISO 9002 |SFS-ISO 9003 ... |NF X 50-131 |NF X 50-132 |NF X 50-133 ... |SN-ISO 9001 |SN-ISO 9002 |SN-ISO 9003 ... |SS-ISO ... |SS-ISO 9002:1988 |SS-ISO 9003:1988 |
|ОАР |SABS ... 1 |SABS ... 2 |SABS ... 3 ... |JUS A.K. 1.012 |JUS A.K. 1.013 |JUS A.K. 1.014 ... ... Р ИСО 9001-95 ... Р ИСО ... Р ИСО |
| | |9002-96 |9003-96 ... 1947 жылы ... ... (Швейцарияда) құрылды. Бұл
өкіметтік емес ұйым ... ... пен ... ... ... сауданың жақсаруына септігін тигізетін әлемдік стандарттарды
жасау мақсатында құрылған еді. ISO ... ... 91 елі ... ... ... ... өндірістің 95 % тиесілі. 1994 ... ... ISO 9 мың ... ... ... сапа ... техникалық
комитет ISO 176 айналысады. Ол стандарттардың ... мен ... ... ISO 176 ... ... ISO 9000 ... ... стандарттар сериясы бар. ISO 9000-9004 ... сапа ... ... ... өте кең ... және бұл сапа ... құрылған стандарттардың ішіндегі ең маңыздылары болып табылады.
Аталған стандарттар әлемнің өнеркәсіптік ... ... ... ... және олар Европалық ... ... роль ... ... ЕЭҚ-тың өз мақсатына жетуі барысында, яғни -
әлемдегі ең ... ... ... ... - ... және қызмет
көрсету сферасындағы фирмалар ISO 176 ... ... ... ... ... маңызды құралы ретінде белсенді түрде қолдай
бастайды.
ISO 9001 және EN 29001 ... ... ... ... қызмет көрсету кезінде сапаны қамтамасыз етуге бағытталған және
келесідей ... ... ... ... сапа ... келісімшарттар анализі;
• жобалауды басқару;
• ақпарат легін басқару;
• жобаны материалды-техникалық қамтамасыз ету;
• тапсырыс ... ... ... өнім ... өнім ... ... ... бақылау және сынақтан өткізу;
• бақылау, сынақтан өткізу және өлшеу үшін құрал-жабдық;
• бақылау және сынақтан өткізуді ... ... сай ... ... безендіру;
• өзгерістер енгізу;
• сақтау, орау және жеткізу;
• сапа бойынша құжаттама;
• оқыту;
• қызмет көрсету;
• статистикалық ... 9002 және EN 29002 ... ... және ... ... ... етуге арналған. Ал ISO 9003 және EN 29003 стандарттары
соңғы өнімді бақылау және оны ... ... ... ... ... сапасына байланысты мәселелерді жалпы жобаны басқару жүйесінен
бөлек қарастыруға болмайды. Егер ... ... ... ... ... өзінше бөлек қызмет ететін болса, онда бұл ... өз ... ... ... ... ... қатаң
белгіленген тәртібінен тыс орындайтынын көрсетеді. Нақты іс ... ... ... ... жауапты және жауапсыз тұлғаларға бөлетін
психологияның қалыптасуына алып келеді, нәтижесінде жоба ... ... ... ... сапа үшін ... ... ... жобаның сапасының жақсы болуын қамтамасыз ету мүмкін емес.
Сапаны жүйелік басқару концепциясы ... ... әр ... ... ... ... ... басқару мақсатында кәсіпорын деңгейінде сапаны басқару қызметі
құрылады, оның функциялары келесідей:
• Сапаны басқару функцияларын орындау ... ... ... координациялауды іске асыру;
• Сапаны басқару жүйесінің тиімді қызмет етуін қамтамасыз ... ... ... құрастыру және жүзеге асыру;
• Инспекциялық бақылауды жүзеге асыру және жобаның сапасын бақылаудың
толық жүргізілуін ... ... ... және эксплуатациялық фазалары периодында сапаның
ағымдағы деңгейі туралы ақпаратпен қамтамасыз ету;
• Құрылып біткен ... ... ... ... ... басқару элементтері бойынша кәсіпорын стандарттарын жасау және
енгізу;
• Жобаны метрологиялық ... ... ... ... ... ... бақылау.
Нақты бір жоба өнімінің сапасын қамтамасыз ету жауапкершілігі жоба-
менеджеріне жатады. Сапаны қамтамасыз ету ... ... ... байланысты жұмыстардың бір бөлігін немесе барлығын ... ... ... ... уақытша кіретін мамандарға, - сапа инспекторларына;
• тартылған арнайы фирмаға.
Сапаны басқару схемасы қосымша бөлімде көрсетілген /Қосымша/.
3.3 Инвестициялық жобалардың мониторингін ... ... ... ... ... ... және ... асыру кезіндегі өзгеше сипаттағы ерекшелік – бұл ... ... ... жоба ... ... ... болмауы және
жобаның тәуекелінің жеткілікті турде толық бағаланбауы. Нормативті -
құқықтық және ... да ... жоба ... ... ... емес ... әртүрлі баяндалуы себебінен инвестор обьектінің нақты
жағдайын ... ... ... Ал ... ... ... яғни
инвестицияланатын жақ, қаржылық, ұйымдық -техникалық, ресурстық және ... ... ... ... ... ... салымдардан
күтілетін нәтижелерді тым асырып жіберуі мүмкін. Кәсіпорынның қаржылық
көрсеткіштері жүйесіндегі өзгерістерді дер кезінде ... жіне ... ... ... ... ... инвестициялық жобаларды жасауда
ерекше мәнге ие. ... ... ... жүйесі көмегімен шешуге
болады. Жалпы алғанда, мониторинг дегеніміз – бұл жобаны жүзеге ... ... ... ... ... экономикалық процестерді
бақылау бойынша іс - шаралар кешені. Ең ... ... әр ... ... оның қолданылатын іс-шараларын инвестициялық жобалаудың кез-келген
этапында пайдалануға болады. Жалпы алғанда, мониторинг ... ... және іске қосу ... жаңа ... ... ... ... өте маңызды звеносы болып саналады, өйткені мониторингтің
нәтижесінде жобалау ... ... ... ... ... ... іске асырылады. Мониторингтің өзі инвестициялық ... ... ету ... ... ... табу
мәселесінің өзгешелігі мониторингтің қажеттілігің алдын-ала анықтады. Бірақ
мониторингтің механизмі ҚР-ның Үкіметімен инвестициялық жобаларды ... ... ... пайдаланылып келеді. Инвестицияларды тартудың және
оларды тиімді пайдаланудың ерекше ... ... ... ... ... ... ... (МИБ) инвестициялық
жобаның жүзеге асырылу ... ... ... бір ... ... ... жүзеге асырылуының мониторингін іске
асырудың мақсаты - инвестициялық ... және ... ... ... асыруда қаржылық ресурстарды тиімді ... ... ... ... ... ... ... орындалған жұмыстардың есептік мәліметтері жіберіледі, бұл
мәліметтер МИБ-ның ... ... ... ... мәліметтермен
салыстырылады. Өкіметті орган мекен-жайына ... ... есеп ... ... ... және т.б. ... ... сандық және натуралдлық ... ... ... ақша ... мен ... ... ... артық
жұмсау себептері, құрал- жабдықтарды және материалдарды жеткізу туралы
мәліметтер есеп беруде ... ... ... ... қалу себептеріне байланысты немесе кейбір параметрлердің аутқуы
себепті жобаны жүзеге асыру және қаржыландыру ... ... ... ... ... жобаның толық аяқталуы кезінде немесе этаптарының
аяқталуында қойылған ... ... және ... ... ақпарат беріледі.
Өкіметті орган жобаның әр этаптарында орындалған жұмыстар туралы
ақпараттың толықтылғы мен ... ... және ол ... ... есеп беруге құқылы.
МИБ-на кіретін жобалардың тиімділігін бағалау мақсатында ... ... ... инвестициялық жобаларды анализдеуге байланысты іс-
шараларды ... Осы ... ... ... ... салалық және аймақтық бағдарламаларында, ... ... ... ... жобалардың сапасын жақсарту жыне нақтылау мақсатында
да қолданылуы мүмкін. Тиімілікті бағалау бойынеша мониторингтің әдістемесі
жоспар-графигте ... ... ... ... натуралды мәндегі жұмыс көлемі;
- жүзеге асыру мерзімдері;
- қаржылық шығындар;
- жобалық қуат.
Сонымен қатар, нақты көрсеткіштердің сапа және ... ... ... ... ... ... сонымен бірге
жобада қорытындылаған басқа да талаптарға сәйкестігі анықталады:
- Жобаның жүзеге асырылуының ... ... ... ... ... мен кедергілер анықталады және оларды шешу
жолдары қарастырылады;
- Жүзеге асыру барысына әсер ететін ішкі және ... ... ... ... ... жетудегі жобаны жүзеге асырудың тиімділігі
жөнінде қорытынды жасалады.
Ресурстарды игеру және ... ... асу ... ... ... ... ... ортасы деңгейінде орындалады. Бірақ, сонымен
қатар инвестициялық жобаны ... ... үшін ... ақша ... ... ... этаптарында бақылап отыру қажет ... пен ... ... ... ... ... ... тиіс.
Нарықтық қатынастың жаңа жағдайында ақша легінің толық мәнін, инвестициялық
жобаны жүзеге ... ... ... жаңа ... инфляция
параметрлерін және т.б. нарық жағдайында ... жаңа ... ... ... ... ... жағдайындағы инвеситициялық жобалаудың бір өзгешелігі – бұл
тәуекелдік пен белгісіздік дәрежесінің өте ... ... ... кейбір процестері мен құбылыстары бойынша ақпараттың ... ... ... ... ... ... кері әсерін тигізетіні белгілі
бір негізін құруы мүмкін. Онымен қоса, инвестициялық жобаның кез ... ... бола ... және бір қатар шығын келтіретін болжамдаған
тәуекелдер де бар. Олардың ... ... ... және ішкі ... ... құрал -жабдықтарың істен шығуы, бұзылуы, сонымен қатар
табиғат апаттары түріндегі су тасқыны, ... ... және т.б. ... ... инвестициялық жобаның обьектілеріне және ... ... зор ... ... ... ... ... уақытша
тоқтатуға байланысты, мемлекет саясатының өзгеруі, т.б. байланысты әр түрлі
шығындар пайда болуы мүмкін. Сондықтан жобанын тәуекеклін ... ... оның жоба ... ... ... ... жүзеге асырудың
басынан аяғына дейінгі процесті қамтуы тиіс. ... ... ... ... – бұл ең ... тәуекелді сандық жағымен бағалаумен
байланысты іс - шаралар жиынтығы. Мысалы:
1. Тәуекелден шығын пайда ... ... сол ... ... және ... ... ... төлемақылар кепілін
қамтамасыз ету;
2. Инвестициялық жобалардың жүзеге асырылуы процесіндегі
ауытқуларда ... ... ... ... ... жобаның іске асырылуы этапына түзетілер енгізу.
Бұнымен қоса, тәуекел дәрежесінің жоғарылауына әсер ететін ... ... және ... қатар құрал-жабдық жұмысының
сенімділігіне арттыруға байланысты ұйымдық-техникалық іс-шараларды ... ... ... тәуекел мониторингіне келесідей сипаттама
беруге болады:
Тәуекел мониторингі дегеніміз – бұл тәуекелдің күтпеген жерден пайда болуы
және ... өтеу ... шара ... ... ... мен ... ... байқалған жағдайдағы жобаны жүзеге асыру
нализі ... ... ... ... ... жобадағы мониторингті
ұйымдастырудың негізгі мазмұны – бұл ... және ... ... ... ... ... ... жағдайын қадағалау.
Кәсіпорын-заемщиктің қаржылық көрсеткіштерін анализдеу алдыңғы жылдың дәл
сондай көрсеткіштерімен салыстыру арқылы, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... салыстыру арқылы
жүзеге асырылады. Қаржылық ... ... есеп ... негізінде
анықталады. Қаржылық мониторингті жүргізу үшін жобаның қаржылық ... ... ... ... ... мен ... қажет.
Мониторингті жүргізу тәртібі, ... ... ... жүргізу
периодындағы бухгалтерлік және басқа да есеп қажетті берулердің уақтылы
зерттелініп ... ... ... ... ... ... ... дәл сондай көрсеткіштермен салыстыру арқылы
анализ жүргізіледі; сонымен қатар қаржылық көрсеткіштер осы ... ... ... ... ... және берілген коэфициенттер
бойынша жалпы қабылданған нормалармен салыстырылады. Бұл анализ негізінде
кәсіпорындар мен ... ... ... ... ал ... ... берілген параметрлерден ауытқушылықтарды жоюға
байланыты ... ... ... жасауың маңызды бір этаптарының бірі болып
мониторингті қалыптастыру табылады, оның ... ... ... ... ... ... ... етіледі. Бұл ... ең ... ... – бұл ... ... ... ... және олардың жобалау этаптарында жобаға ... ... ... ... ... да ... ... кезіндегі қаржылық
мониторингтің мақсатының бірі – жобаны жүзеге ... ... ... ... және ... қадағалау механизмімен қамтамасыз ету
және жобаның қатысушылары үшін қаржыландырудың ағымдары мен ... ... ... ... ... ... құрастыру. Әрбір
нақты жобаның өзіне ... ... ... ... қажет және инвестицияық
ресурстарды игерудің тиімділігін бақылау ... ... ... жүргізілуінің ұзақтылығы аналитик мамандарының ... ... ... ... ... ... мен ұйымдастыруға
қызығушылық танытуы ... ... ... ... ... ... ... арасындағы қарым-қатынасты дұрыс ұйымдастыру - ортақ
мүдде болып табылатын инвестициялық жобаның сапалы ... ... ... ... ... жүзеге асыру кезінде қаржылық жағдайының
анализіне, ... ... ... ерекше көңіл бөлінеді. Сондықтан
кәсіпорын-заемщиктің барлық қарыздар жиынтығын ... ... ... қаржылық жағдайын нақты әрі толық зерттеп білу өте маңызды ... ... ... ... инвестициялық заемды бөлек алып
қарастырсақ, жалпы алғанда ол қайтарымдылығы жағынан сенімді ... ... ... бір несие алушының бір банктен бірнеше қарызы болса, онда
оның рейтингі бастапқы несие алу ... ... ... төмендейді.
Осылайша, мониторинг, жобаның барлық қатысушыларының ... ... ... және ... ... ... субъективті бағалауынан тұруы қажет. Мониторинг, ... ... ... ... ... бойынша жасалған
қорытындыларды, тексерулерді, ... ... ... Тұрақты
бақылауды жүзеге асыру үшін, ең алдымен, инвестициялық жобалаудың тұрақты
факторы ... ... ... ... ... ... ... бұл жұмысты жүзеге асыру үшін ұйымдық құрылымды жасау қажет, яғни
кәсіпорын құрылымында мониторинг бөлімін ашу ... Біз ... ... ... және ... ... ... естен
шығармауымыз тиіс. Қаржылық мониторинг ... ... ... ... бір штаты қалыптасуы тиіс, ал сыртқы мониторинг
жобаны іске қосуға жауапты ... ... ... қажет.
Мониторинг бөлімінің белгілі бір уақыт периоды өткен сайын есеп ... ... ... ... ... ... тиіс. Мониторинг
бөлімінің қызметкерлері өте жоғары білікті маман болуы қажет және олардың
сапалық құрамында ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық жобаның ең бастапқы
фазаарынан бастап жүргізілуі тиіс. Бұндай ... ... ... ... ... ол қаржылық есеп беруді дұрыс талқылап, істің
барысын толық түсініп, инвестордың барлық маңызды сұрақтарына ... ... ... ... үшін қажетті негізгі мәліметтер күн сайынғы немесе
басқа да есеп берулер арқылы ... ... ... кезіндегі ең
маңызды функциялардың бірі – бұл ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... құжаттардың, қаржылық
есеп берудің анализі. Құжаттама анализін жүргізудің маңыздылығы өте ... ... ... ... ... кем ... бір рет, ал стандартты
инвестициялық займ кезінде немесе қайта құрылымдандыру кезінде – кез ... ... ... ең алдымен қатаң бақылауды қамтамасыз
етеді, территориалды аумақ және уақыт бойынша жобаның процестерін қадағалап
отыруға ... ... ... ... мен ... ... тұрақты негізде жүргізіліп отыруы тиіс. Жобаның
мониторигін жүргізу нәтижесінде ... ... мен ... ... салыстырылады. Рангілеу мәселесі кез ... ... ... ... ... маңызды. Күнделікті
қолданыстағы өнім өндіруді несиелеуге қарағанда инвестициялық жобаларды
несиелеу ... ... ... ... ... ... ... бірақ
оған қарамастан жоба үшін рейтинг жүйесін құрудың маңызы бар, ... ... ... ... маңызды бөлігі болып табылады. Жобаны
бағалау үшін ... ... кез ... ... ... қажетті
элементі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... және көлем, сапа бойынша игеруіне
байланысты баға беріледі. Ал ... ... ... ... мен белгісіздіктің, сонымен қатар жобаның берілген ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру
процесіне әсерін анықтау жұмыстарына баға ... ... әр түрі ... ... ... қосылады да жобаны жүзеге
асыру ... ... ... ... бір баға алынады. Жобаның бекітілген
параметрлерден ауытқуы немесе жоба сапасы қажетті түрде ... ... ... ... ... ... ... жоғары болмақ. Бұл 1-ден 5-ке
дейінгі бағалау шкаласы. Осылайша, ... ... ... ... ... ... ... мониторингін
жүргізу алгоритмі ұсынылады. Әрине бұл схеманы одан әрі ... ... ... ... ... - Өте ... Инвесторлар үшін минималды тәуекел, ... ... күрт ... ... өте ... - ... Тәуекел деңгейі төмен, күрделі қаржылық шығындардың орын
алу ықтималдығы аз, жоба талап ... ... ... - Қанағаттанарлық. Жобаның жүзеге асу ... ... ... ... ... ... - Қанағаттанарлықсыз. Егер дұрыс ... ... ... ... қаржылық жоғалтулар мүмкіндігінің жоғары болуы;
қаржы ... ... ... түзетуші іс-әрекеттердің
талап етілуі.
5. - Өте нашар. Жобаның өте күрделі қаржылық жағдайда ... ... ... ... болу ... өте жоғары болуы;
шығындарды төмендетіп және жобаның жандану ... ... ... ... ... келтірілген рангілеу жүйесі жалпы алғанда субъективті болып
табылады. Әдетте рангілеу ... ... ... есептеледі және
оның нәтижесі сандық көрсеткіштермен немесе проценттік түрде көрсетіледі.
Бұл ... ... ... ... ... өте ... жоғары,
қанағаттанарлық немесе қанағаттанарлықсыз деп ... ... ... ... ... ... бекітеді. Бірақ сонымен бірге,
рангілеудің негізінде сандық есептің белгілі бір ... ... ... тиімді рейтинг жүйесі инвестициялық жобалаудың маңызды бөлігі
болып табылатынын атап кеткен жөн және рейтинг жүйесі инвестициялық жобаның
жүзеге асу ... ... ... ... ... етуі ... жобалардың мониторингі |
|ИЖ-дағы процестерді бақылау, қадағалау, ... ... ... |Қаржылық |Несие ... ... ... ... ... |
| | ... | ... бойынша |Қаржылық |Несие ... ... ... ... ... жос- |і ... | | ... ... тағы ... | ... ... ... | | ... ... ... | | |
| ... | |
| |- мен | | |
| ... | | ... ... ... ... ... |Коэффициенті |мерзімі |есептеу ... ... ... |қабілеттілік |болуы ... ... ... ... |3)басқа |ақша ағымын ... ... ... |лік |н есеп ... ... ... |айырылысулар |есептеу |
| ... ... | | ... |
|түрлері |
|Бақылау және |
|қадағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... болған
жағдайда оларды түзету
|Өте |Жақсы |Қанағаттанарлық|Қанағаттанарлықсы|Теріс|
|жақсы | | |з | ... ... ... 3 | ... |
| | | ... 4 |5 |
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1) Шапиро В. Д. и др. ... ... СПб.: ... ... Золотогоров В. Г. Инвестиционное проектирование: Учеб. пособие.― Мн.:
ИП «Экоперспектива», 1998.― 463с.
3) Гунин В.Н. и др. Управление инвестициями: 17-модульная ... ... ... развитием организации». Модуль 7.― М.: «Инфра-
М», 1999.―328с.
4) Сагадиев К., Канатчинова А. Развитие инвестиционного процесса в РК как
фактор ... ... ... – Алматы, Азия – Экономика
и жизнь, 1996, №14.
5) Иванов И., Рогов С. ... ... ... и ... ... // ... г., № 7. – С ... Инвестиции в реальной сектор экономики развития: Монография. – Алматы
«Экономика», 2000. С 148.
7) Мамыров Н.К. ... ... ... и ... ... ... // ... стабилизации и развития
экономики. – Алматы: ... 1999. – С ... ... С.К Учет ... ... при ... инвестиционных
решений в нефтеном секторе РК. – ҚазМУ хабаршысы. Экономика сериясы, №
4. – С ... Указ ... РК «Об ... перечня приоритетных секторов
экономики Республики Казахстан для привлечения прямых отечественных и
иностранных инвестиций» от 5 ... 1997 ... ... Б. ... оценка инвестиций на расширения производства и
замены оборудования в условиях рынка. М., ... и ... 2000., ... С ... Указ ... РК № 2035 «О мерах по ... ... ... и ... процессов привлечения
иностранного капитала в экономику РК» от 19 января 1995 года.
12) Бочаров В.Б. ... ... ... ... – М.: ... и ... С 144
13) Смирнов А.Л. Организация финансирования инвестиционных ... ... – М. – 1999. – С ... ... Р., ... В. Иностранные инвестиции и ... // ... 1998, ... Бабак В.Ф., Новгородов А.А. Финансирование и ... ... ... // ... № 4. – С ... Герчикова И.Н. Финансовый менеджмент: Учебное пособие. Мн.: АО
«Консалтбанкир», 1997.
17) Липсиц И.В., ... В.В. ... ... ... подготовки и
анализа: Учебно-справочное пособие. М.: БЕК, 1996.
18) Четыркин Е.М. Методы финансовых и коммерческих расчетов.― М.: ... ... ... в проектировании и управлении строительством
(Гусаков А.А., ИльинН.И., Х.Эдем и ... М. ... ... ... В.В., ... Н.И. ... ... рекомендации. ―
Алматы: ИД «БИКО», 2001.
21) Идрисов А.Б. Планирование и анализ ... ... ... ... Р., ... В. Принципы оценки инвестиционных процессов в
разных ... ... // ... в России, 1995, № 1-2.
23) Кочович Е. Финансовая математика: Теория и практика ... ... ― М.: ... и ... ... Золотогоров В.Г. Энцикл. словарь по экономике. Мн.: Полымя, 1997.
25) Вернер Б., Питер М. Хавранек. Руководство по ... ...... 1995. – 110 ... ... Н.К. ... и использование инвестиций в ... ... и ... – Алматы: Ғылым, 1998.
27) Назарбаев Н.А. «Казахстан-2030». Процветание, безопасность и улучение
благасостаяния всех казахстанцев. Послание Президента страны ... // ... ... 1997, ... Назарбаев Н.А. Послание президента РК Нурсултана Назарбаева народу
Казахстана, 2005.
29) Сагандыков С. Иностранные инвестиции в Казахстане: ... и ... ... в ...... ... 1994.-382 стр.
30) Ашимбаев.Т.А. экономика Казахстана на пути к рынку. – ... 1999. – С ... ... ... ... құралдары
Идея
(проблемасы)
Ауыспалы орта
Жоба
Сапалық анализ:
- тәуекелдің барлық спектрін анықтау
- тәуекелді сиапттау
- классификациялау және топтастыру
-
Сандық ... ... ... ... ... ... бағалау
- тәуекелді ескеру және тіркеу
Тәуекелді минимизациялау:
- тәуекел менеджментінің стратегияларын жобалау
- оптималды стратегияны ... ... ... ... ... тәуекел мониторингін жүргізу
- тәуекелді қайта бағалау және түзету
- ауытқушылықтар бойынша оперативті шешім қабылдау
Сыртқы ... ... ... ... ... ... бағалауды соммалау
ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБАНЫ ҚАРЖЫЛЫҚ БАҒАЛАУ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІК (ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ)
ҚАРЖЫЛЫҚ БАҒАЛАУ (ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҚ)
Дисконттау әдістері
Ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ... табыстылық нормасы
Жобаның ағымдағы құны
NPV
Өтелу мерзімі
Жай пайда нормасы
Қаржылық бағалау коэффициенттері
Инициация
Жоспарлау
Басқару
Түзету
Анализ
Аяқтау
Мақсаттарды жоспарлау
Мақсаттар декомпозициясы
Операцияларды анықтау
Жұмыс көлемі ұзақтылығын бағалау
Жұмыстардың ... ... ... ... ... ... анықтау
Ресурстарды тағайындау
Құнды бағалау
Бюджетті бағалау
Өзара байланысты анықтау
Табыстылық критерийлерін анықтау
Тәуекелді анықтау
Тәуекелді анықтау
Тәуекелге әсер ету ге дайындалу
Ұйымдастыруды жоспарлау
Жеткізулерді жоспарлау
Серіктестерді дайындау
Сапаны ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инвестициялық жобалардың тиімділігін талдау22 бет
Инвестициялық жобаның тиімділігін бағалау әдістері20 бет
Журналистика «Хабаршысының» ғылыми кадрларды даярлаудағы рөлі54 бет
Психология ғылымының, пәнінің жалпы мәселелері мен негізгі даму кезеңдеріне толық сипаттама73 бет
Ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізудің дайындық кезеңі5 бет
Басқару мәселелерін шешудің ақпараттық технологиясын эскизді жобалау. Жобалау алдындағы анализ элементтері. Техникалық жобалаудың элементтері10 бет
Жалпыланған түрдегі технологиялық операцияларды жобалау мәселелері7 бет
Мәліметтер базасын жобалау процесі11 бет
Типтік жобалау5 бет
Әлеуметтік жобалаудың мәні15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь