Ақша қаражаты қозғалысының есебі және аудиті

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

I Ақша қаражаты қозғалысының теориялық аспектілері және ұйымның сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.1 Ақша қаражаттарының экономикалық мәні. Ақша жүйесі ... ... ... ... ... ... .8
1.2 «ТАББ . 777» ЖШС.нің есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
1.3 «ТАББ . 777» ЖШС.нің экономикалық көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... .31

II Ақша қаражатының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39
2.1 Кассалық операцияларесебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39
2.2 Есеп айырысу операцияларының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
2.3 Ақша қаражатын түгендеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .57

III Ақша қаражаттарының аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...60
3.1 Ақша қаражаттарынның аудитінің жоспары, бағдарламасы ... ... ... ... ... .60
3.2 «ТАББ . 777» ЖШС.нің ақша қаражаты аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... 66
3.3 «ТАББ . 777» ЖШС.нің ақша ағымын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 75
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...83
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...87
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкісінің бекіткен нормативтік актілерге және басқа да заң актілерінің талаптарына сәйкес барлық шаруашылық жүргізуші шаруашылықтар өз ақша қаражаттарын оларға қызмет көрсететін банктердің тиісті мекемелеріндегі шоттарда сақтауға міндетті. Шаруашылық күнделікті қажетін өтеу үшін қалдырылған ақша-қаражаттары, Ұлттық банктің белгілеген көлемінде шаруашылықтың қассасында сақталуға. тиісті. Яғни, ақша қаражаттар деп шаруашылықтың кассасындағы және банктердегі шоттардағы нақты ақшасын айтамыз.
Бағдарламада тексеруді талап ететін мәселелер ретімен жазылып, тексеру барысында басшылыққа алынып, кездескен фактілерге байланысты толықтырылулар мен түзетулер енгізіліп отырылады.
Аудитор ақша қаражаттарының есебіне тексеру жүргізген кезде, құжаттары бойынша жүргізілетін жаппай тексеру әдісін қолдануға тиісті. Аудитор ақша қаражаттарының сақтау және заңды тұлғалармен есеп айырысу үшін Қазақстан Республикасының және шетелдердің банк мекемелерінде ұлттық және шетелдік валютада ашылған шрттарын анықтауға міндетті. Сондай-ақ, шаруашылықтың ішіндегі кассалардың санын да қоса анықтайды.
Шаруашылықтағы ақша-қаражаттарының есебінің тиімділігін арттырып, талапқа сай жүргізілуіне бірден-бір әсер ететін фактор - ол уақтылы жүргізілген түгендеу. Аудитор түгендеудің материалдарымен танысып, оның нәтижесі бойынша жасалған актіде көрсетілген фактілерге назар аударып, олардың кейбіреулерін қағазға жазып алып, тексеру барысында қайталануын бақылауға алады. Түгелдеу ақша қаражаттарына және басқа да, бетінде ақшалай бағаланып номиналды құндылығы жазылған құндылықтарға (акциялар, облигациялар, чектер, вексельдер басқадай ақша құжаттарға, жол жүру билеттері, үшақ билеттері, демалыс үйлеріне және санаторийлеріне жолдама ж.т.б.) жүргізіліп, түгемдеу актісінде көрсетілген нақты қолда бар ақша қаражаттарды, құндылықтарды, ақша құжаттарын сол түгендеу жургізілгсн күні берген есеп мәліметтерімен салыстырылып нәтижесінің шырғарылғандығын тексереді. Жол үстіндегі ақша құжаттарын түгендеу жүргізгенде, сол түгендеу жүргізген күні жол үстінде екенін растайтын құжаттарының көшірмелерінің тіркелгендігін анықтайды.
Шаруашылықтың кассасына ұлттық валюта түріндегі ақшаларды қабылдау, сақтау және нақты ақшаны тарату операцияларының есебі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекіткен кассалық операцияларды жүргізу тәртібіне сейкес жүргізіледі.
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы бөлімі). Алматы 1998ж
2. Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 05 қыркүйектегі «Аудиторлық қызмет туралы» Заңы (20.02.2009 ж. өзгертулері мен толықтырулармен)
3. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 28 қаңтардағы «Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп пен аудитті дамыту мен жетілдірудің 2000-2030 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» туралы жарлығы (өзгертулері мен толықтырулармен).
4. Бухгалтерлік есептің орындалу заңы бойынша бекітулер. 22.06.2007 жылғы №221 ҚР қаржы Министрлігінің бұйрығы
5. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк Басқармасының 2008 ж. 5 желтоқсан №266 қаулысы, 13 қазан 2008 ж. №390 өзгертулерiмен бiрге.
6. Бухгалтерлiк есептiң Типтiк шоттар жоспары,
7. Қазақстандағы Аудиттiң халықаралық стандарттары, 2001ж.
8. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлiгi, Алматы 2002ж. «Қазақстан -2030» Стратегиялық бағдарлама, Алматы, 2008-2010 ж.ж.
9. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары. ҚР Қаржы министрлігінің 18.09.2002 ж.№438 бұйрығы (ҚР Қаржы министрлігінің 13.05.2007 ж. №185 бұйрығымен енгізілген өзгерістерімен)
10. Радостовец В.К. ,Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Бухгалтерский учет на предприятии», Изд. «Центраудит – Казахстан», Алматы, 1998ж.
11. Кеулімжаев К.К. «Қаржылық есеп» , 2002ж.
12. М. Байдаулетов С.М. Байдаулетов « Аудит Қазақ университеті» Алматы 2006
13. Ажибаева З.Н. «Аудит учебник» 2004
14. Д.О. Абленов «Аудит негіздері» экономика 2005 ж
15. Бюллетень бухгалтера МСФО БИКО; Алматы 2008 ж. №3
16. Тасмағанбетов Т.А.,Омаров А.Ш., Әлібекова Б.А., Рабатов О.Ж., Байболтаева Н.Ә. «Қаржы есебi» Алматы, Дәуір. 2007ж. 390б.
17. Журнал «Учет и финансы» ЦДБ выпуск №4(34) апрель 2010г.
18. «Финансовый учет» ЮСАИД, 2005г.
19. . http//www.buhgalter.kz
20. Международные стандарты финансовой отчетности 2001г. 1242с.
21. «Аудит». Под редакцией профессора В.И. Подольского Москва, Юнити. 2006г, 560с.
22. «Бюллетень бухгалтера» № 24,26,31,41. 2004-2005г
23. Радостовец В.К. и др. «Бухгалтерский учет на предрприятиях». Алматы 2005г. 728с.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және ... ... және ... ... ... ... меңгерушісі ___________ Б.Б. Сұлтанова
Диплом жұмысы
Ақша қаражаты қозғалысының есебі және аудиті
Орындаған 3 қысқартылған
курс студенті ... А. ... ... ... ... А. З. Арыстамбаева
Норма бақылаушы _______________________ А.С. Досумова
Кафедра меңгерушісі_______________________ Б.Б. ... және ... ... э.ғ.к.,
________________ Сұлтанова Б.Б.
Тақырыбы: Ақша қаражаты қозғалысының есебі және аудиті
Мазмұны
Кіріспе...................................................................
..................................................4
I Ақша қаражаты қозғалысының теориялық аспектілері және ұйымның
сипаттамасы.................................................................
................................................8
1.1 Ақша қаражаттарының экономикалық ... ... ... - 777» ЖШС-нің есеп
саясаты..........................................................23
1.3 «ТАББ - 777» ЖШС-нің экономикалық
көрсеткіштері.............................31
II Ақша қаражатының
есебі.......................................................................
..........39
2.1 Кассалық
операцияларесебі............................................................
...............39
2.2 Есеп ... ... Ақша ... Ақша ... Ақша ... ... жоспары,
бағдарламасы.....................60
3.2 «ТАББ - 777» ЖШС-нің ақша қаражаты аудиті……………………….....66
3.3 «ТАББ - 777» ЖШС-нің ақша ағымын
талдау............................................75
Қорытынды.................................................................
..........................................83
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
.87
Ғылыми ... ... ... ... 3 курс студенті _____________ Шалхар А.
Кіріспе
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкісінің бекіткен нормативтік
актілерге және ... да заң ... ... сәйкес барлық
шаруашылық жүргізуші шаруашылықтар өз ақша қаражаттарын оларға қызмет
көрсететін банктердің тиісті мекемелеріндегі шоттарда сақтауға міндетті.
Шаруашылық күнделікті ... өтеу үшін ... ... ... белгілеген көлемінде шаруашылықтың қассасында сақталуға.
тиісті. Яғни, ақша қаражаттар деп ... ... ... ... ... ... айтамыз.
Бағдарламада тексеруді талап ететін мәселелер ретімен жазылып, тексеру
барысында басшылыққа алынып, кездескен фактілерге байланысты толықтырылулар
мен түзетулер енгізіліп отырылады.
Аудитор ақша ... ... ... жүргізген кезде, құжаттары
бойынша жүргізілетін жаппай тексеру әдісін қолдануға тиісті. Аудитор ақша
қаражаттарының сақтау және заңды тұлғалармен есеп айырысу үшін ... және ... банк ... ... және ... ашылған шрттарын анықтауға міндетті. Сондай-ақ, шаруашылықтың
ішіндегі кассалардың санын да қоса анықтайды.
Шаруашылықтағы ақша-қаражаттарының есебінің тиімділігін арттырып, ... ... ... әсер ететін фактор - ол уақтылы жүргізілген
түгендеу. Аудитор түгендеудің материалдарымен танысып, оның нәтижесі
бойынша жасалған актіде көрсетілген фактілерге назар аударып, ... ... ... ... ... барысында қайталануын бақылауға
алады. Түгелдеу ақша қаражаттарына және басқа да, ... ... ... ... ... ... (акциялар, облигациялар, чектер,
вексельдер басқадай ақша құжаттарға, жол жүру билеттері, үшақ билеттері,
демалыс үйлеріне және санаторийлеріне жолдама ж.т.б.) жүргізіліп, ... ... ... ... бар ақша ... ... құжаттарын сол түгендеу жургізілгсн күні берген есеп мәліметтерімен
салыстырылып нәтижесінің шырғарылғандығын тексереді. Жол үстіндегі ... ... ... сол ... жүргізген күні жол үстінде
екенін растайтын құжаттарының көшірмелерінің ... ... ... ... ... ... ақшаларды
қабылдау, сақтау және нақты ақшаны тарату операцияларының есебі Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... жүргізу
тәртібіне сейкес жүргізіледі.
Ақша бірлігі ... ... ... ... ... ... айырысуларды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі банктер орналасқан
жерлерде құрылған өзінің есеп айырысу – кассалық орталықтары арқылы
ұйымдастырады. Банкаралық есеп айырысуларды ... ... есеп ... ... ... ... Ұлттық Банктің
нормативтік құжаттарына сәйкес жүргізіледі. Банктердің қызметін Қазақстан
Республикасының Ұлттық ... ... және оған ... ... валюталық шот ашылуы мүмкін, ол шетел валютасындағы қаражаттың
нақты бары мен ... ... ... ... Ол ... экономикалық
қызметті жүзеге асыратын және өнімін валютаға сататын субъект үшін ашылады.
Аккредетивтер бойынша шоттарды, чек /аванс/ кітапшаларының шоттарын және
басқаларын субъектілер ақша қаражаттарын ... ... үшін және ... ... үшін ... банк мекемелері арқылы жүзеге асырылатын ақша аудару арқылы
есеп айырысудың бірыңғай жүйесі қолданылады. Салыстырмалы түрде ұсақ
төлемдерді субъектіге кассадан қолма-қол ақшамен, ... ... ... ... ... ... ... жасау арқылы төлеуге
құқылы. Кәсіпорындардың банктер арқылы жүргізетін есеп айырысуларын
тауарлық ... ... ... және ... ... үшін) және тауарлық
емес (бюджетке, әлеуметтік сақтандыру органдарына, зейнетақы қорына және
басақалары) деп бөлуге болады.
Банк субъектілердің ақша қаражаттарының олардың шоттарында сақтайды,
осы ... ... ... ... есептеме жүргізеді,
субъектілердің шоттарынан аудару мен беру және банк ережелері мен ... ... да ... ... ... ... ... тақырыптың өзектілігі. Ақша қаражаттарының есебі қаржы
нарығында туындайтын ... ... ... ... артып
келеді. Бәсекеге қабілетті өнім өндіру мен қызмет түрін қалыптастыру ... ... үшін ... ... ... ... ... өміршеңдігін одан әрі дамыту үшін ... бар ... ... ... ... және оның ... дұрыс ашып көрсету мен
жіктеу кәсіпорының өтемдігін дәл бағалау үшін қажет.
Барлық ... ... ... өз ақша ... ... ... ... сақтап және міндеттемелері бойынша
төлемдерін нормативтік құжаттармен белгіленген шегінде нақты ақшамен
есептеуді жүзеге асырады.
Коммерциялық ... ... есеп ... жедел жүргізу
көп жағдайда кәсіпорынның ақша құралдарының бар болуына байланысты болып
келеді. Сондықтан кәсіпорынның ақша құралдарының есебін уақытылы ... ... ... Нарықтық ортада қызмет ететін кәсіпорындардың басты
мақсаты – сұранысқа ие тауарларды өндіре отырып, экономикалық өсуін
тұрақтандыру және ... ... ... ... Бұл өз ... ... ... анықталады.
Ақша қаражаттарында тиістілік белгілері жоқ және олар ... ақша ... оңай ... ... ... ... ... ақша құралдарының қозғалысын бақылау үшін мына
функциялар ... ... ақша ... жеке ... мен жеке ... қолма-қол есеп айырысу жасаған операциялардың барлығын есептеу;
- ... ... тек ... ... ... ... қалдықтарды мезгіл-мезгіл тексеріп отыру.
Кәсіпорын активтерінің өтімділігі мен төлем қабілетін бағалау ... ... ... ақша ... ... анықталады. Абсолютті
өтімділік коэффициентінің мәні ағымдық ... ... ... арада өтелетінділігін көрсетеді. Бұл көбіне ақша ... ... ... ... ... мен ... ... жұмысты зерттеудің негізгі
мақсаты ақша құралдарының есебін жүргізу мен талдау, ақша құралдарымен
есепке алудың есебін жетілдіру және ... ақша ... ... жүргізу болып табылады.
Қойылған мақсатқа жету үшін келесінегізгі міндеттер ұсынылады:
- ақша ... ... ... және есеп ... ... ... кассасындағы қолма-қол ақша есебін жүргізу;
- есеп айырысу шотындағы қолма-қол ... ... ... ақша құралдарының есеп бланкілерін түгендеу;
- барлық активтердегі ең өтімді активтердің үлесін анықтау және
олардың ... ... ... ақша ... ... есебін жүргізу.
Зерттеу объектісі. Қазақстан Республикасы Алматы қаласында «ТАББ-777»
Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестігі болып табылады. Ұйымның негізгі
қызмет түрі Жарғыға сәйкес тауарлар және ... ... ... бiрге пайда табу болып табылады.
Жұмыстың негiзгi түрлерi болып:
- сауда-саттық қызмет, соның ... ... ... ... ... ... ... ашуларымен көтерме, бөлшек, комиссиялық
сауда;
- Делдалдық қызмет табылады.
Фирмалның жарғысымен ... ... ... мына ... ... ... компаниясының қызметi,
• тауарларды, азық – түлікті Қытайдан, Түркиядан тасымалдау.
«ТАББ-777» ЖШС – не 600900532768-шi (Инн ) ... ... жеке ... және ... ... есепке алуға салық төлеушi ретiнде
орнатылған.
Жұмыстың құрылымы. Дипломдық жұмыс кіріспе, үш негізгі бөлім,
қорытындылар мен ұсыныстар, пайдаланылған ... ... ... тұрады.
Дипломдық жұмысымның бірінші бөлімінде: ақша құралдары мен баламаларына,
ақша жүйесіне түсінік беріліп, ақша қаражаттары қозғалысы туралы
есептіліктің қаржылық есептіліктегі орны, оның ... ... мен ... ЖШС ТАББ 777 – нің ... оның ... – экономикалық
сипаттамасы, ақша қаражаттарының есебі мен есеп саясаты туралы жаздым.
Екінші бөлімінде кассалық, банктік опреациялар есебі толығымен ашып
көрсетіліп, ақша ... ... ... ... ... ... ақша ... аудитінің жоспары, бағдарламасы
көрсетіліп, ақша қаражаттары қозғалысына талдау жүргізу әдістері қолданыла
отырып кәсіпорынның ақша қаражаттары ағымына талдау жүргізілді.
Қорытынды бөлімімде өзімніңі ... ... қол ... мен ... ... ... ... барысында Қазақстан Республикасында
бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілікті, аудит пен талдауды реттейтін
нормативті-құқықтық құжаттар, методикалық ... ... ... ... ... ... ... және отандық экономистердің ғылыми
еңбектері қолданылды. Зерттеу теориялық, экономика-статистикалық тағы басқа
әдістер негізінде жүргізілді.
I Ақша қаражаты қозғалысының теориялық аспектілері және ... Ақша ... ... ... Ақша ... экономика жағдайында басқаруды жетілдіруде ақша - қаражаттар
қозғалысының ролі мен мәні артуда. ... мен ... ... әр түрлі деңгейдегі басқару шешімдерін әзірлеуге, негіздеу мен
қабылдауға субъектінің нарықтағы іс-қимылын ... ... ... ... қаржылық қызметі туралы сапалы, уақытылы
ақпаратты қалыптастыру ақша қаражаттар қозғалысының есептілігінің басты
мақсаттары болып табылады.
Ақша – бұл ... ... ... ... жалпыға балама айрықша
тауар. Өндіріс және бөлу процесіндегі адамдар арасындағы қатынасты
бейнелейтін, тарихи турде дамып келген экономикалық категория.
Ақшаның экономикалық категория ретіндегі ... оның ... ... ... ... ... ... айырбасталу формасы;
• айырбас құнының дербес формасы;
• еңбек өлшемінің заттай формасы.
Жалпыға тікелей айырбасталу ... оның кез ... ... ... ... сипаттайды. Екіншісі тауарларды сатумен байланыссыз.
Соңғы қасиеті тауар өндіруге жұмсалған еңбектік ақша көмегімен өлшеуге
болатын құнын ... ... ... ... ... ... ... құн өлшемі және баға масштабы;
2. айналыс (айырбас) құралы;
3. төлем құралы;
4. қорлану және қор жинау құралы
5. дүниежүзілік ақша
Ақша өзінің дамуы ... екі ... ... ... ... ақшалар және
толық құнсыз ақшалар.
Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы. Есеп айырысу нысандары
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер өз ақша қаражаттарын банкі
мекемелерінің тиісті ... ... және ... ... ... осы мекемелер арқылы ақшасыз нысанда, ал қажет жағдайда
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің нормативтік құжаттарымен
белгіленген шегінде нақты ақшамен есептеуді жүзеге ... Егер де ... ... төлем сомасы 4000 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК)
асып түссе, онда олар тек ... ... ... жүзеге асырады. Бұл
келтірілген мәлімет заңды тұлғалардың арасындағы әрбір мәміле
(контракт,келісімшарт) ... ... ... ... Егер де ... ... ... асатын болса, онда төлем ақшасыз тәртіпте
орындалуы керек, тіптен олар жартылай орындалса да, әрбір төлемнің сомасы
4000 АЕК-тен аспауы ... ... ... үшін және ... тұлғалар арасында есеп айырысу
үшін Қазақстан Республикасының банк мекемелерінде банк шоттарын ашады. Банк
шоттары – бұл банк пен ... ... ... ... ... ... Банк ... теңгемен де, шетелдік валютамен де
жүргізіледі және ол ағымдық, ... және ... ... ... ... – банк ... банктер мен ұйымдардың кейбір
операция түрлерін жүзеге асырады.
Ағымдағы (есеп айырысу) және жинақ шоттары – бұл да банктік шоттар,
бірақ олар жеке және ... ... ... ... ... ... ... үшін де ашылады.
Шетелдік валютадағы қаражаттардың қолда бары мен қозғалысын есептеу үшін
субъектіге арнап ағымдағы шоттар ... ... Ол ... ... ... асыратын және өнімін валютаға сататын субъект үшін ашылады.
Аккредитивтер, чек (аванс) кітапшаларының шоттарын және басқаларын
субъектілер ақша ... ... ... үшін және ... ... үшін ... ... қаражат олардың иелерінің әмірі бойынша есептен
шығарылады. Субъектінің рұқсатынсыз шоттағы қаражатты есептен шығаруға
соттың, мемлекеттік салық ... ... және ... ... көзделген басқа жағдайларда ғана жол берілуі мүмкін.
Қазақстан Республикасының аймағында ақшаны төлеу мен ... ... ... әдістерді: қолма-қол ақшаны аударуды; төлем тапсырманы
ұсынуды; чектерді беруді; вексельдерді немесе олардың индоссаменттері
арқылы ... ... ... ... тікелей дебеттік банкі
шоттарына аударуды; тапсырма-талап төлемдерін ұсынуды; инкассалық жарлығын
ұсынуды; республиканың заң актілерімен белгіленген басқа да әдістерін
пайдаланады.
Ақшасыз есеп айырысудың негізгі ... ... ... чек; ... ... кеден мен салық қызметінің органдарының
инкассалық жарлықтары болып табылады.
Төлеуші мен алушылар өзара есеп айырысу нысандарын келісім-шарт
негізінде анықтайды, сондай-ақ олардың арасында болатын ... ... ... да ... ... тапсырмаларымен есеп айырысу. Төлем тапсырмалары онда көрсетілген
соманы бенефициардың пайдасына ақшаны жіберушіге қызмет көрсететін
банкалушының ақшаны аударғаны туралы тапсырмасы болып ... ... ... және ... ... өтеу үшін есеп айырысу
кезінде, сондай-ақ қызмет пен тауарға алдын-ала төлем жасаған кезде,
аванстық төлемдер жасаған кезде төлем тапсырмаларын пайдаланады.
Төлем жасаушы ... ... ... ... төлем
тапсырманы ұсынады. Тапсырмаларға қоса төлем жасаушы банктің талап етуі
бойынша ... ... ... және ... ... басқа да құжаттары бірге тапсырылады. Төлем тапсырмалары жазылып
берілген күннен бастап 10 күн бойы күшінде болады (жазылған күні есепке
алынбайды). ... ... ... ... шотында қаражат болғанда
ғана орындауға қабылданады. Төлем құжаттарын электрондық түрінде де, қағаз
ретінде де ұсынуы ... Бұл ... ... ... банк ... ... Негізінен алғанда, олар екі данада толтырылады, біріншісі банкте
қалдырылады да, оның электрондық көшірмесі бенефициарға жіберіледі, ал
екіншісі иесіне , яғни ақшаны жіберушіге қол ... ... ... ... ... ... ... реквизиттері (көрсеткіштері)
көрсетіледі:
- төлем тапсырмасының нөмірі;
- төлем тапсырмасының жазылған күні;
- жеке теңестірілген немесе теңдестірілген (идентификацияланған)
коды (ЖТК немесе ... ... мен ... ... шоттарының нөмірі;
- бенефициардың коды (БК немесе КБе) және жіберушілердің коды (ЖК немесе
КОд) – бұл кодтар екі символдан (белгіден) ... ... ал ... ... ... ... жасалған ақша кезде қаражатын алушы;
- банк-алушы-банк атауы, аударылған ақшада, оның ... ... ... банкісі-бенефициардың пайдасына келіп түскен ақша қаражатын
қабылдайтын банк жіберушімен жасалған келісім-шарттың негізінде;
- жіберушілердің теңестірілген немесе теңдестірілген
(идентификацияланған) ... коды ... ... ИИК) – ... коды (ФАК ... МФО);
- төлем арналымының коды – ҚР ҰБ нормативтік-құқықтық актісімен
белгіленген және соның негізінде төлемдерді жүзеге асыратын кодтық
белгілер, ал ол үш ... ... ... ... ... ... коды – салықтарды кері
қайтаруда қойылатын код;
- валюттелген күні – ақша қаражатын бенефициардың (алушының)
банктік шотына ақша қаражатын аударған күні ... ... ... ... кез келген жөндеудің түрін жасауға рұқсат етілмейді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің арасындағы жасалған келісімдері
бойынша төлем тапсырмалары: жедел мерзімді, мерзімінен бұрын және мерзімі
кейінге ... ... ... ... ... ... мынадай нұсқалар бойынша жүзеге асырылады: аванстық
төлем, яғни тауар тиелгенге дейін; тауар тиелгеннен кейін, яғни тауарлар
үшін шоттарды тікелей ... ... ірі ... ... ... ... немесе мерзімі кейінге қалдырылған төлемдер шарттық
қатынастар аясында тараптардың қаржылық жағдайына зиян ... ... ... жеке ... тиесілі қаражатты (зейнетақы, алимент,
жалақы, іс-сапар шығыстары, авторлық қаламақы) ... ... ... ... арналған, банк мекемелерінде аударым алушының атын,
оның нөмірін, сондай-ақ егер ... ... ... тиіс ... онда ... ... аты мен нөмірін көрсетеді. Тапсырмаға қаражат
алушылардың тізбесі қоса беріледі, онда кім, ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға жолданған әрбір
аударым алушы бойынша барлық аударымдардың жалпы сомасына төрт дана ... ... ... ... ... ... төлейді.
Чектермен есеп айырысу. Чек беру төлемді жүзеге асырудың бір тәсілі
болып табылады, онда ... чек ... ... ... ... ... беру
жолымен жасайды. Чек беру өз мәні бойынша чекті ұстаушының ақшалай
міндеттемесін орындау болып табылмайды, бірақ ол соны ... үшін ... да. ... ... орындау тек чек бойынша ақшаны алатын кезде
ғана болады.
Чектер жабылатын және жабылмайтын болып бөлінеді. Біріншісі –
депозитттермен қамтылған, ал ...... ... ... ... ... төленетіндігі жөнінде банктердің кепілдік беруі мүмкін,
оның ішінде жабылмайтын чектер бойынша да. Чекті қолданумен байланысты ... чек ... ... мен құқығы, чекті қолдану туралы жасалған келісім-
шарттың негізінен шығады, яғни бұл келісім-шартта, банк өз клиенттеріне чек
берушіге ... және жеке ... ... төлеуді, яғни чек берушінің міндетін
өзіне алады, ал клиенттер өз кезегінде банкі ... ... ... мен ... ережелерін сақтауға міндетті. Чек ұстаушылардың құқығы
чек берушіден чекті алған кезінен бастап ... ... ... ... шотының төлем құжаттарына қол қою құқығына ие тұлғалар қолдарын
қояды және қолдарында кітапша иесінің нөмірінің таңбасы болуы керек. Чектер
жарамсыз ... ... ... ... ... және ... Егер ... толтыру кезінде қателіктер жіберілсе, онда чекте және
чектің түбіртегінде қишағынан "бүлінген" деп жазу жазылады, ... және ... ... қолы ... чек ... ... чек жазылған күні қабылдайды және төлеуге
қабылдаған күннің ертеңіне чек ұстаушы арқылы қызмет көрсететін банкке
ұсынылуы тиіс. Чек кітапшасынан алынған чектің күшінде болу ... ... ... ... , 10 ... ... чек ... (немесе чек ұстаушыдан) чекті қабылдамауына болады,
егер де мынадай ... ... егер де ... ... ... ... ... болса;
- чектің мерзімі өтіп кетсе;
- төлем құжаттарында жасанды жазулардың белгілері бар болса;
- чек әртүрлі қолмен және әртүрлі сиямен жазылған ... ... ... деңгейі оның талабына сай келмесе (қорғалу деңгейі
бестен кем ... ... ... ... реквизиттер қате болса;
- чектегі қойылған қолда үлгі ретінде қабылданған құжаттардағы қолымен
сәйкес ... ... жабу ... ... ... ... басқа да дефектілері бар болса.
Дефектісі бар чектер чек ... ... ... ... ... ... банктің бас бухгалтері ол туралы Клирингтік
палатаға хабарлайды, ал олар ондай чектердің өңделуін тез ... ... ... бар ... акт жасалады, ол акт төрт данада болады:
біріншісі – банкте қалса;
екіншісі – ... ... ішкі ... ... беріледі;
үшіншісі – Клирингтік палатаға беріледі;
төртіншісі – чекті беруші ... ... өтіп ... чек ... ... ... чекті
беруші банкке қайтарылады.
Банктегі арнайы шоттардағы ақша қаражатын есепке алу
1060 " Өзге ақша қаражаты" шоты. Бұл шотта аккредитивтегі ақша
қаржыларының ... ... ... Аккредитив – клиенттің тапсыруымен
өзі келісімге отырған контрагенттің ... ... ... ... тиісті міндеттемесі. Ол бойынша аккредитив ашқан банк (банк
эмитент) жабдықтаушыларға ... ... ... ... ... ... ... көзделген құжаттарды ұсынған жағдайда басқа банкілердің
жүзеге асыруына өкілеттік бере ... ... ... ... (депоненттелген); қайтарып алынатын немесе қайтпайтын;
дәлелденген және трансферабельдік ... ... ... ... ... ... ... банк-эмитент
орындаушы банкке аккредитивтің сомасына тең ақша сомасын (жабылатын) оның
билігіне беріп, ал ол ... ... ... ету ... ... ... ... бойынша төлем жасау үшін пайдаланатын
жағдаймен келіседі.
Қайтарып алынатын аккредитивті банк-эмитент бенефициармен алдын-ала
келіспей-ақ (мысалға, келісім-щартта қаралған жағдайды сақтамаған жағдайда)
жоюы немесе өзгертуі туралы ... ... тек ... ... бере ... ... өзгерту мен жоюдың алдында орындаушы банк,
аккредитив жағдайына ... ... ... және бенефициар банкісі
қабылдаған құжаттарды төлеуге міндетті.
Қайтпайтын (немесе қайтарып алынбайтын) аккредитивте банк-эмитенттің
барлық жағдайын орындаған кезде аккредитив бойынша ... ... ... өз ... ... ... аккредитив бенефициардың келісімінсіз
өзгертуге немесе жоюға жатпайды.
Бенефициар аккредитивтің пайдалануын өз мерзімінен бұрын тоқтата алады,
егер де ... ... ... ... ... – бұл банк-эмитент болып саналмайтын басқа
орындаушы банктердің қосымша кепілдігі бар болса ғана ... ... ... аккредитив – бұл бенефициардың өзінен басқа
(екінші бенефициар болып саналатын) бірнеше тұлғаның немесе аккредитивті
толық немесе ... ... ... ... ... тек бір ғана ... есеп ... арнаулы мүмкін.
Аккредитив бойынша есеп айырысу тәртібі және оның мерзімі бенефициар ... ... ... ... ... ... банк-эмитенттің атауы, аккредитивтің түрі және оны пайдалану
тәсілі, аккредитивтің ашылғаны жөнінде ... ... ету ... ... ... алу үшін ... ... құжаттардың толық
тізімі және нақты сипаттары, тауарларды тиегеннен кейін құжаттарды ұсыну
мерзімі, оларды рәсімдеуге қойылатын талаптар, басқа қажетті құжаттар мен
шарттары болуы ... ... ... ... берілген немесе ұзақ мерзімге берілген
несиелердің есебінен ұсынылған болса 3010 " Қысқа мерзімді банктік
қарыздар" шотында, ал егер аккредитив есеп айырысу шотынан ... ... ... ... ... ақша қаражаттары" шотында аккредитивтің
ашылуы мүмкін, ол кезде жоғарыдағы шоттар (1030) кредиттеледі де 1060 "Өзге
ақша қаражаты" шоты дебеттеледі.
Аккредитивтің мерзімінің ... ... ... ... ... ... ... Аккредитивтің жабылғаны жөнінде
атқарушы банк банк-эмитенті хабар етеді. Жабдықтаушыға қызмет көрсететін
банке пайдаланылмаған ... оның ... ... ... ... ... сатып алушының өзімен тұтастай немесе бөлшектеп кері
қайтарылған аккредитивтің сомаларына банк-эмитенттен мәлімдеме ... ... ... ... жөнінде банк-эмитентке хабарлама жіберіледі.
1060" Өзге ақша қаражаты " шоты бойынша есеп айырысу чек
кітапшаларындағы чектер арқылы есепке ... – бұл ... шот ... ... алушының (чек ұстаушы) шотына
белгілі бір соманы аудару жөніндегі арнаулы қағазға (бланкке) толтырған
клиенттің (чек берушінің) өзіне қызмет көрсететін банкке берген ... ақша ... ... ... ... талап ететін
қаражаттар есепке алынады. Бұлар үкіметтің жәрдемі ретінде алынған қаражат,
жергілікті бюджеттен мақсатты қаржыландыру, мектепке дейінгі балалар
мекемелерін ... ... және ... да ... ... мекемелерінің, демалыс лагерьлері, ата-аналардың балаларын
балалар мекемесінде ұстауға ... ... ... ... жеке ... күрделі қаржыны қаржыландыруға шоғырландыратын және
жұмсалатын қаражаттар.
1050 " Жинақ ... ақша ... " ... субъектінің құрамына
кіретін филиалдардың, құрылымдық бірліктердің ақша қаражаттары көрініс
табады, онда ағымдағы шығыстарын (еңбек ақы, кейбір шаруашылық ... ... ... т.б.) ... ... үшін жергілікті банк мекемелерінде
ағымдағы шотын ашады.
Ақша қаржысы, құнды ... және есеп ... ... ... ... ... ... тұрған ақша белгілері мен басқа да
құндылықтардың нақты бар болуы тексеріледі. Қатаң есептегі бланкілер де
тексеруден өткізіледі. Кассадағы ақша ... мен ... ... бар ... ... кезінде қолма-қол ақшалар, құнды қағаздар
(акциялар, облигациялар, чектер, вексельдер, коносаменттер және ... ... ... ... ... ... да ... және ақша
құжаттары (маркілер, демалыс үйлеріне және санаторийлерге жолдама,
авиабилеттер және т.б.) есепке алынады. ... ... ... яғни ... көрсетілген ақшаның сомасы қалдыққа қосылмайды;
кассада осы кәсіпорынға тиісті емес ақша қаржылары және ... ... бар ... ... ... ... қабылданбайды.
Түгелдеу актісінде ақша қаржысының бар болуы түгелдеу күні жасалған
есепке алудың мәліметтерімен салыстырылады және нәтижесі анықталады. Кем
шығу немесе артық шығу ... ... ... оның ... болу себебі және
сомасы көрсетіледі.
Кәсіпорын кассасында сақталатын құнды қағаздар мен ақша құжаттарын
түгелдеу оларды парақтап қайта ... ... ... ... ... түрлері бойынша актіде атауы, нөмірі, сериясы және
нақтылы ... ... ... үстіндегі ақша қаражаттарын түгелдеу осы шотта тұрған сомаларды:
банк мекемелері, байланыс бөлімшелері берген квитанцияларының деректерімен
бірге түсімді ... ... банк ... ... ... жолдама тізімдемесінің көшірмесін өткізу кезінде және т.с.с; бас
кәсіпорынға аударылған сомалар ... ... ... одан ... қатаң олардан мерзімі, тапсырманың нөмірі, сомасы және аударымды
қабылдаған банк мекемесінің немесе байланыс бөлімшесінің атауы көрсетіліп,
түскен мәлімдеме деркетерімен бірге салыстырып ... ... ... есеп ... (ағымдағы), валюталық және арнайы шоттарда тұрған
ақша қаражаттарын тізімге алу, кәсіпорын бухгалтериясының деректері ... ... ... ... ... ... ... ТМД елдерінің ішінде бірінші болып, тұрақты әлеуметтік-
экономикалық дамуды қамтамасыз ету, сыртқы қолайсыз факторларға тәуелді
болмау үшін Ұлттық қор құрды.
Бүгінгі күні ұлттық ... 5,3 ... ... ... ... ... қоса есептегенде, еліміздің алтын-валюта резервтері, тұтас алғанда,
14 млрд. АҚШ долларына жетті. Бұл 1994 жылмен салыстырғанда 3 еседен астам
өсті ... ... ... ... Министрлігінің жанындағы «Бугалтерлік есеп
және аудит әдістемесі Департаментінің» стандартының бірінші бабында:
«Кәсіпорындар мен ұйымдардың, яғни субъектілерді, ақша қаражаттарының
қозғалысы туралы есебін пайдаланушыларды ... ... ... ... ... ... ... кезеңдегі ақша қаражаттарының
келіп түсуі, кірістелуі ол қаржылардың жұмсалуы туралы ақпараттармен
қамтамасыз етіп және оларға осы заңды тұлғаның , яғни субъектінің ... ... ... ... ... ... Ал ... екінші бабында: «Заңды тұлғалар , субъектілер (банктер немесе
бюджеттік мекемелерден басқа) ақша қаражаттарының қозғаласы туралы есепті
осы стандарттың талаптарына сай жүргізеді және ... ... ... ... құрамында (яғни сонымен бірге) тапсырады»
делінген.
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілерде өндірілген ... ... ... материалдық құндылықтарды, негізгі құралдарды,
тауарларды сатып алғанда немесе көрсетілген қызметке және бюджетке немесе
бюджеттен басқа да мекемелерге әртүрлі төлемдерді төлеуге байланысты ... ... ... ... кәсіпорын, ұйым, мекеме немесе фирма әдетте
бір уақытта өндірілген өнімін сатып немесе қызмет көрсетіп, жабдықтаушы
ретінде болатын ... ... сол ... өндіріп шығару үшін қажет
болатын шикізаттар және материалдармен жабдықтайтын жабдықтаушылар ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың,
фирмалардың арасында алашақ және берешек операциялар көбіне қолма-қол ақша
және қолма-қол ақшасыз төлеу жолы арқылы жүргізіледі. Қолма-қол ақшамен
есеп ... ... ... ... ... белгіленген
ережелер мен тәртіпке сәйкес жүргізілуі тиіс. Ақшалай қаржылармен есеп
айырысу операцияларының бугалтерлік есебін жүргізу мен ұйымдастырудың
мақсаттары мыналар болып табылады:
1. Ақшамен есеп ... ... ... және ... дер ... ... ... қаржылардың түгелдігін және оларды дұрыс, тиімді
пайдалануды бақылау.
3. Есеп айырысу, төлеу тәртібін бақылау, кәсіпорынның, ... ... ... ... мен ... ... есептеу.
Ақшалай қаражаттары есебі мен аудитінің мәні мен міндеттері.
Барлық шаруашылық субъектілері ақша ... ... ... ... ... бір ... ақша қаражаттары есебінің дұрыс
жолға қойылуынан да тәуелді. Шаруашылық қызметінде ... ... ... ... ... құралдар, материалдар мен шикізаттар,
орындалған қызметтер үшін есеп айырысулар жүргізеді. Сонымен бірге
кәсіпорын есеп айырысулар жолымен салық ... еден ... ... түседі.
Кәсіпорындар арасындағы есеп айырысулар екі формада жүргізіледі: қолма-
қол ақшасыз және ... ... есеп ... арқылы.
Банк арқылы кассалық есеп айырысулар жүргізу мемлекеттің кәсіпорындардың
қаржы-шаруашылық қызметін жан-жақты бақылауға мүмкіндік береді. Банк
мекемелері кәсіпорындардың шаруашылық ... ... ... ... ... субъектілермен уақтылы есеп айыысуын реттеуге,
банктен түрлі мақсаттар үшін несие ... ... ... қаражаттарының есебі алдында келесідей міндеттер тұр:
• шаруашылық субъектілер мен уақтылы есеп айырысулар жүргізуді қағалау;
• есеп ... ақша ... ... ... ... пайдалануын қадағалау;
• ақша қаражаттарының мақсатты жұмсалуын қадағалау мақсатымен кезең ... ... ... ... және ... ... ақша қаражаттарының бар болуы мен
жұмсалуын бақылау;
• есеп айырысу тәртібінің орындалуын бақылау.
1 сурет. Кәсіпорындағы, ұйымдағы ақша ... ... ... ... ... бар ... мен олар ... есеп айырысуларды дұрыс
ұйымдастыру есеп айырысу тәртібінің бекуіне, дебиторлық және кредиторлық
міндеттемелердің кемуіне, ақша ... ... ... ... ... нығаюына алып келеді.
1 Қазақстан Республикасының Экономика және бюджеттік жоспарлау
министрлігіне жалпы сипаттама;
1. Қазақстан Республикасы Экономика және ... ... ... ... ... дамуының басымдықтарын
тиiмдi iске асыруды ықпал ететiн мемлекеттік жоспарлау жүйесiн құру және
дамыту ... ... ... орталық атқарушы орган.
2. Мемлекеттің негізгі міндеттері мыналар: 1) ... ... ... стратегиялық мақсаттарын және
басымдықтарын, негiзгi бағыттарын қалыптастыру;
2) мемлекеттiң ... ... ... ... саясатымен өзара қарым-қатынаста мемлекеттік фискалдық,
кедендiк және бюджеттік инвестициялық саясатты, сондай-ақ халықаралық
экономикалық және қаржылық қатынастар саласындағы саясатты қалыптастыру;
3) экономика ... ... ... ... ... ... ... Министрлiк қызметiн Қазақстан Республикасының Конституциясы мен
заңдарына, Қазақстан Республикасы Президентiнiң, Қазақстан Республикасы
үкiметiнiң кесiмдерiне, өзге де нормативтiк құқықтық кесiмдерге, сондай-ақ
осы Ережеге ... ... ... ... мемлекеттiк мекеменiң ұйымдық-құқықтық нысанындағы заңды
тұлға болып табылады, мемлекеттiк тiлде атауы жазылған мөрi мен
мөртаңбалары, белгiленген үлгідегі бланкiлерi, ... ... ... Республикасы қаржы министрлiгінің қазынашылық органдарында
шоттары болады.
Министрлiк азаматтық-құқықтық қатынастарға түседi.
Министрлiктiң, егер заңнамаға сәйкес уәкілеттік берiлсе, мемлекеттің
атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы ... ... штат ... ... Қазақстан Республикасының үкіметі
бекітеді.
6. Министрлiктiң заңды мекен-жайы: Астана қаласы, Жеңiс даңғылы, 33-үй.
7. ... ... ... - ... Республикасы Экономика және
бюджеттiк жоспарлау министрлiгi мемлекеттік мекемесi.
8. Осы Ереже Министрлiктiң құрылтай құжаты болып табылады.
9. Министрлiктiң қызметін қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын мiндеттердi орындау
тұрғысында кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тыйым
салынады.
Егер Министрлiкке заңнамалық кесiмдермен кiрiстер әкелетiн қызметтi
жүзеге асыру ... ... ... онда мұндай қызметтен алынған кiрiстер
республикалық бюджеттің кiрiсiне жiберiледi.
Экономикасы дамыған елдердің ақша жүйесі.
Экономикасы дамыған елдердің осы заманғы ақша жүйесі алтын – ... ... ... бөлінбеген жүйеге негізделген. Олардың әрбіреуі ұзақ
уақыт бойы дербес дамыса да әрі ұлттық ерекшеліктерге ие ... да, олар ... бір – ... ... ... әрбір дамыған елдің осы заманғы ақша жүйесінің мәнін
толық ашуға ... ... тек ... ғана тән ... бар.
АҚШ – тың ақша жүйесі. АҚШ – тың ақша бірлігіне айналымға 1786 жылы
енгізілген АҚШ доллары жатады. Доллардың ... ... ... ... ... ... ... шыққан. Қысқартылған белгісі - $. Бір
доллар 100 центке тең. Бүгінгі таңда айналымда 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100
долларлық құны бар ... мен 1, 5, 10, 25, 50 ... құны бар ... 1 ... ... ... – қол ақша эмитенттеріне Қаржы Министрлігі
(қазына мекемесі) және федералдық резерв жүйесі (ФРЖ) жатады. Қазына
мекемесі айналымға 1 – ден 10 ... ... құны бар ұсақ ... ақша
белгілерін, сондай – ақ 100 долларды шығарады, монеталар күмістен,
никельден және мыстан дайындалады. Қазына мекемесі ш ығарған купюрдың
айрықша белгісіне ... ... ... билеті» дейтін жазу, - «UNITED
STATES NOTES» жатады. Қолма – қол ақша белгілерінің негізгі массасын
айналымға ФРЖ ... Онда ... RESERBE NOTES» ... жазу ... – ақ ... ... федералдық резервтік банктің нөмірі
көрсетіледі. АҚШ – тағы қолма – қол ақшасыз ақша эмиссиясы басқа шетелдерге
және коммерциялық ... ... ... ... ... ... пластикалық карточкалар, электрондық ақшалар шығарылады.
Экономикалық айналымда қолма – қол ақшасыз ақшаның үлес салмағы көп әрі бұл
үлес салмақ өсу тенденциясына ие. АҚШ – та ақша ... ... ақша ... ... ... ... басқарылады: құнды қағаздардың
ақша нарығындағы операциялар, банктің есептік мөлшерлемелерінің өзгерісі,
коммерциялық банктер мен кредит жинақтаушы мекемелердің міндетті резерв
талаптарының ... ... ... ... ... таңда Еуропалық Одақта (ЕО) ақша
жүйесі бар. Ол Еуропаның 24 дамыған елі кіретін еуропалық ұжымдық «евро»
ақша бірлігінде негізделген. ЕО – ның ... ақша ... 2001 ... және ... ақша ... алдымен қолма – қол ақшасыз айналымының
есеп айырысу бірлігі ретінде енгізілді, ал 2003 жылы қолма – қол ақша
айналымына банкноттар мен монеталар ... ... ... ... ақша жүйесі. 1995 жылдың 12 сәуірінде қабылданған «РФ орталық
банк туралы» РФ заңына ... ... ... ... ресми ақша бірлігіне
рубль жатады. 1 рубль 100 копейкке тең. «Рубль» атауы Киев Русь тұсында
пайда болған. Ол ... ақша ... ... деп, ал, ... тең ... деп ... ... мен рубльдің ресми арақатынасы белгіленбеген.
Басқа ақша белгілері мен суррогаттардың шығалылуына тыиым салынған. Заңды
төлем күші бар ақша ... ... ... ... ... әрі ... ... сөзсіз міндеттемелері болып табылатын банкноттар
мен ұсақ металл монеталар жатады. Қолма – қол ақшаны шығарудың, олардың
айналымын ... және РФ ... ... алып ... айрықша
құқығы Ресей Банкіне тиесілі.
Ақша айналымын ұйымдастырумен байланысты шығындарды кеміту мақсатында
1998 жылдың 1 қаңтарынан арақатынасында ақшаны ... ... РФ – да ... ... ... ... ... 5, 10, 50, 100 және 500 рубльдік құны бар банкноттар, 1, 5, 10, 50
копейкалық құны бар ... 1, 2 және 5 ... ... ... және оның даму ... мемлекеттің өзіне тән ұлттық ақша жүйесі болады.Ақша жүйесі - ол
тарихи қалыптасқан және ... ... ... ... ақша
айналымы. Алғашқы ақша жүйесі ХVІ – ХVІІ ғғ. ... ... ... ... ... ... Бірақ оның кейбір жекелеген элементтері
одан да бұрын айналымда жүре бастады. ... ... және ... ... ... ... ақша жүйесіне өзгеріс енгізді.
Ақша жүйесінің типі: ақша – ерекше тауар ретінде өсуіне, яғни жалпыға
ортақ ... ... ... ақша құн - ... қызметін атқаруына
байланысты қалыптасады. Сондықтан әлем тарихында ақша жүйесінің типтері
кездеседі:
• Металл ақша айналысы, бұл жүйеде ақша тауары, яғни толық ... ... ... және ол ... ... ... ... Ал несие
ақшалары металға айырбасталады;
• Несие ақшалары және қағаз ақша айналысы, бұл жүйеде ... ... ... ... ... яғни ... біржолата ығыстырылып, айналыста
тек ақша белгілері жүреді.
Әрбір мемлекетте жалпыға ортақ құн эквиваленті қабылданған металға
байланысты металл ақша жүйесі: ... және ... ... капитал жинау кезінде (XVI – XVII ғғ.) биметаллизм ақша ... ... одан әрі ... Онда ақша ... ... ... ... етті. Биметаллизм – ол мемлекет заңды түрде жалпыға ортақ
мемлекет ролін алтын мен күміске бекітке ақша ... Бұл ... ... ... тең ... ақша қос – металды валюта, онда екі металдан да кең
көлемде ... ... ... ... қатар жүрген.
Биметаллизмнің үш түрі болған:
1. Қатар жүретін валюта жүйесі-онда алтын мен күміс монеталардың
арақатынасы стихиялы түрде металдың ... ... ... Қос ... жүйе – онда ... ... арақатынасын мемлекет
бекітіп, алтын мен күміс монеталар сол қатынаспен соғылды.
3. “Қосалқы валюта жүйесі”- онда алтын мен күміс монеталар заңды ... деп ... іс ... күміс монета алтынның белгісі ретінде
жүреді.
Биметаллизм жүйесі Батыс Еуропа мемлекеттерінде XVI – XVII ғғ. ... ... ХІХ ғ. ... ... ... Ақша ретінде екі металды
қолдану ақшаның жалпыға ортақ эквивалент қасиетіне қайшы келді. Алтын мен
күмістің арақатынасын айқындағанда да ... ... ... 1865 ... ... ... және ... биметализмді сақтап қалу мақсатында
келісім жүргізе бастады. Нәтижесінде (1865 – 1878 жж.) ... ... ... ... ол ... металдан да құны 5 франк және одан
да жоғары болатын монеталар ... ... пен ... ... ... Бірақ екі валютаның арақатынасы алтын мен күмістің нарықтық құнына
сәйкес келмеді.
Биметаллизм жүйесі өскелең капиталистік шаруашылықтың талабын
қанағаттандыра ... ... құн ... ... екі металды қатар қолдану
ақшаның бұл қызметіне қайшы келді. Жалпыға бірдей құн өлшемі ретінде тек
тауар жүреді. Ондай ... не ... не ... Оған қоса ХІХ ғ. аяқ ... ... ... ... күмістін құны кеми бастады. Бұл
кезде алтын мен күмістің нарықтық арақатынасы 1:20, 1:22 тең болды. Ал заң
жүзінде алтын мен ... ... ... ... ... ... ... айналысқа шығып, қазына қорына айналды. Алтын ақша
айналыстан шығуы Коперник – Грешем заңына айтылған “жаңа жақсы ақшаны
айналыстан ... ... ... ... ... жүйесі. Капиталистік тауарлы өндірістің қарқынды дамуы
тұрақты ақшаны, яғни жалпыға бірдей бір эквивалентті қажет етті. Сондықтан
биметаллизмнің орнына монометаллизм ақша жүйесі өмірге ... – ол ... ... ... тек бір ғана металл(не
алтын, не күміс) қолданылатын ақша жүйесі. Айналыстағы құн белгілері мен
монеталар алтынға немесе күміске айырбасталды. Күміс монометаллизм
Қазақстанда 1852 – 1893 жж., ... 1847 – 1875 жж., ... ... жж., ... ... күміс монометаллизм 1839 – 1843 жж. Жүргізілген ақша
реформасының нәтижесінде енгізіліп, ақша өлшемі болып құрамында таза
күмістің 4 ... 21 ... бар ... ... ... Сонымен қатар
айналысқакүміске еркін айырбасталатын несие ақшалары да шығарылды. Дегенмен
күміс ақша елдің күйзеліске шығарған ақша ... ... ... келтіре
алмады. Себебі бұл кезде басыбайлы шаруашылық (крепостничество) құлдырап,
мемлекет бюджетті мен сыртқы сауда балансының ... елде ... ... ... ете ... Оған ... 1853 – 1856 жж. болған
Қырым соғысының шығындарын өтеу ... ... ... несие ақшалары
шығарылды, іс – жүзінде олар қарыз ақшаға айналды. Сөйтіп Ресейде күміс
монометаллизм орнына алтын монометаллизмі келді.
Алғашқыда алтын монометаллизм ақша ... ... ... ғ. аяғында
Ұлыбританияда қалыптасып, ол 1816ж. Алтын жүзінде бекітілді. Ал басқа
мемлекеттердің көпшілігінде ХІХ ғ. ... яғни ... 1871 – ... ... ... ... Норвегия, Дания) 1873ж.,
Австрияда – 1892 және Жапонияда – 1897 ж., АҚШ – та 1900ж. енгізілді.
Құн белгілерінің ... ... ... ... ... үш түрі болады.
Алтын монеталы стандарт оған негізгі төмендегі белгілер тән:
• Елдің ішкі айналымында алтын монеталар ... не ол ... ... ... ... ... ... соғу рұқсат етілген;
• Айналымдағы несие ақшалары ( банкнота, майда металл монеталар)
көрсетілген ... ... және ... алтын монеталар айырбасталады;
• Алтынды, шетел валютасы елден еркін алып ... және елге ... ақ ... ... екін жұмыс істеуіне рұқсат берілген.
Алтын монеталы стандарт капитализмнің алғашқы сатысы – еркін бәсеке
кезінде пайда болып, өндірістің, несие жүйесінің, әлемдік ... және ... ... ... жол ... ... ... ішінде
сыртқы саудада да еркін жүруі үшін мемлекеттің эмиссиялық банкінде алтынның
сақтаудағы қоры болуы шарт.
Бірінші дүниежүзілік соғыс бюджеттің тапшылығын арттырды. Оны ... ... ... ақша массасы эмиссиялық банктің сақтаудағы
қорынан асып кетті. Сондықтан кембағалы ақшаларды алтын монетаға еркін
айырбастау мүмкіндігі жойылды. Осы ... ... ... ақша стандарт
соғысқа қатынасқан елдердің барлығында және басқа да ... ... ... айырбастау тоқталып, алтынды шетелге шығаруға
тиым салынды. Алтын монета айналыстан шығару қор ... және ... ... ... ... монеталы стандарттың орнына алтын құймалы стандарт
айналымға түсті.
Алтын құймалы стандарт – оның алтын монеталы стандарттан айырмашылығы
бұнда алтын монета ... ... және оны ... соғу жойылды. Алтын
құймалы стандартта банкнотаның белгілі бір сомасы алтын массасының белгілі
бір салмағына айырбасталды.
Алтын девизді стандарт - ол девиздерге ... ... бір ... ... ақша ... Бұл жүйе ... ... Норвегияда және басқа да елдерде жүрді. Осы кезде алтын ... ... ... ол ... да ... ... Міне тек осындай
қосалқы алтын девизді ақша жүретін елдердең алтынмен айналысы сақталды.
Ұлттық валютаның тұрақтылығын сақтау девиздік саясат әдісімен, яғни ... ... ... ... сату арқылы жүзеге асырылды. Сөйтіп,
алтын девизді стандарт кезінде бір елдің валютасы басқа елдердің валютасына
байланысты ... – 1933 жж. ... ... ... ... барлық
мемлекеттерде әр кездегі алтын монометаллизмнің барлық формасы жойылды.
1944ж. Бреттон – Вудсте құрылған Халықаралық валюта несиесі ... ... бар ... ... үшін ... ... стандартты, мәнінде алтын долларлы стандартты бекітті. Оның
келешегі, яғни алтын долларлы стандарт – тек АҚШ ... ... ... жоқ, себебі бұл стандарт орталық банктер мен үкімет
мекемелері үшін ғана берілді. АҚШ үкіметі өзінің алтын қорының азаюына
байланысты 1971 ж. ... ... ... долларға сатуды тапты, сондықтан
алтын доллары стандарт та айналыстан шықты.
1.2 ... - 777» ... есеп ... ... – бұл ... ... нұсқасын, нұсқалар рұқсат еткен
есеп объектілерін бағалаудың, сондай – ақ ... ... және ұйым ... ... орай ... ... мен ұйымдастырудың техникасының нысандарын таңдау.
Ұйымның есеп саясаты жалпылама қабылданған, белгілі бір қағидалар ... Ол бас ... ... ұйым ... ... ... басты міндеттері[8, 122 б]:
Ұйымның қаржы – шаруашылық қызметін объективті көрсету;
Ұйым қызметін тиімді басқару мақсатында ұйым қызметі туралы ... ... ... ... ... ... кезеңдері: бухгалтерлік есептің объектілерін
анықтау; бухгалтерлік есепті жүргізу ... ... әсер ... ... ... және бағалау; есеп саясатын құрудың бастапқы
ережесін таңдау және негіздеу; нақты ұйым үшін ... ... ... ... ... ... есеп ... рәсімдеу.
Есеп саясатын қалыптастырған және қолданған кезде есептің мынадай
принциптерін сақтау керек:
Есептеу – ұйымның ... мен ... ... ... ... ... қарай танылады және бухгалтерлік есепте көрсетіледі.
• Үздіксіздік – яғни объектілер үздіксіз әрекет ететін, болашақта да
жұмыс жасайтын болып ... Оның ... ... ... едәуір қысқартуға ешқандай ниеті де, мұқтаждығы да жоқ деп
болжамданады.
• Түсініктілік – қаржы ... ... ... ... болуға тиіс.
• маңыздылық. Пайдаланушылар негізделген басқару шешімдерін
қабылдауды және ұйымның ... ... ... үшін ... ... ... ... 12 б].
• Мәнділік. Ақпарат мәнді болуға тиіс. Егер біз ... ... да бір ... жіберіп алсақ, не дұрыс ұсынбасақ, онда бұл
ақпаратты пайдаланушылардың экономикалық шешіміне әсер етуі мүмкін.
• Растық. Ақпаратта қателік немесе жалғандық жоқ болса, ол рас ... және оған ... сене ... ... ... ... тәуелсіз болуға тиіс. Сақтық, яғни
активтер мен кірістер артық бағаланбас үшін шешім қабылдағын кезде
қауіпсіздік ... ... ... Бұл ... ұйымның есеп
саясатын әзірлеуге және қабылдауға негіздемені қамтамасыз етеді.
Бұларды сақтамау ұйымның мүліктік және қаржы жағдайы туралы
көріністі бұрмалайды. Бухгалтерлік есептің стандарттары есеп
саясатын ... база ... ... есеп саясатын ұйымдастыру қамтиды:
• Шоттардың жұмыс жоспары
• Құжат айналымы тәртібі және есеп ақпаратын өңдеу технологиясы
• Түгендеуді жүргізу тәртібі
... ... ... ... ... ... ... Республикасы Алматы қаласында «ТАББ-777»
Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестігі болды (әрі ... ... ... тәжірибе 2011 жылың 17 қаңтарынан 9 сәуіріне дейін болды.
Өндірістік тәжірибенің негізгі мақсаты саудалық ұйымның қызметiмен, оның
бөлiмдерінің жұмысымен, ... ... ... коммерциялық және қаржылай-
экономикалық қызмет, ұйымның ақпараттық қызметiнiң материалдық базасының
технологиялық ерекшелiктерiнiң зерттеуi болып табылады: компьютер жабдығы,
жиынның әдiстерi және жабдықтаушылар және сатып ... ... ... тағы басқалар. Мен тәжiрибе бойы ұйымның барлық бөлiмдерiмен iс
жүзiнде ... ... ... түрі ... ... тауарлар және қызметтердiң
нарығының кеңейту, сонымен бiрге пайда табу болып табылады.
Жұмыстың негiзгi түрлерi болып табылады:
- сауда-саттық ... ... ... ... ... ... акцизге
жататын азық-түлiк, өнеркәсiптiк ашуларымен көтерме, бөлшек, комиссиялық
сауда;
- ... ... ... ... бiрге қызметтiң мына түрлерi ескерiлген:
сақтандыру компаниясының қызметi,
тауарларды, азық – түлікті Қытайдан, Түркиядан тасымалдау.
«ТАББ-777» ЖШС – не 600900532768-шi (Инн ) салық ... жеке ... және ... ... ... ... салық төлеушi ретiнде
орнатылған.
«ТАББ 777» жауапкершілігі шектеулі Серіктестігі ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік
субъектісі түріндегі заңды ұйым болып табылады. 27.12.1994 жылы қабылданған
Қазақстан Республикасының Азаматтық ... және ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті мемлекеттік
қолдау туралы» Заңына және ... жылы ... ... «Шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер
туралы» Заңына сәйкес жұмыс атқарады.
«ТАББ 777» Серіктестігінің құрылтайшылары (бұдан әрі қатысушылары):
-Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы ІІМ-інде 1996 жылы 10.11.
берілген. Тұратын мекен-жайы: ... ... ... хан ... 74 үй, ... Республикасының азаматшасы: Небольсина Маргарита
Николаевна, жеке бас куәлігі: №000121427, Қазақстан ... ... 09.06. ... Тұратын мекен-жайы: Алматы қаласы, Сельская
көшесі, 68 ... ... ... 777» ... құрылтайшылары
Серіктестік атауы: «ТАББ 777» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі.
Серіктестіктің мекен-жайы: ... ... ... ... 68 ... қызмет мерзімі: шектеусіз.
Серіктестіктің заңды мәртебесі:
- Серіктестік өзі мемлекеттік тіркеуден өткен сәттен бастап ... ... ие ... Серіктестіктің мөрі, дербес балансы, банктерде еспе-шоттары, өз
атауы ... ... ... ... өз ... мақсатын орындау жолында пәтуа жасауға,
мүліктік және жеке беймүліктік хұқықтар иеленуге, міндеттенуге, ... ... ... хұқылы.
- Серіктестік Қазақстан Республикасы аумағында шетелде филиалдар ... ... ... ... ... ... (одақтасуға), сондай-ақ
өзге заңды ұйымдардың құрылтайшысы болуға құқылы.
- Серіктестік өз міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі бүкіл мүлкімен
жауап береді, Мемлекет ... ... ... ... ... қолданыстағы заңда көрсетілген ... ... ... қарыздары бойынша жауапты емес.
- Серіктестік қолданыстағы заңға сәйкес облигациялар шығаруға ... ... оның ... жауап бермейді және оның
қызметімен байланысты зиян шегу ... өзі ... ... ... құны ... ... Қатысушылырының құқығы мен міндеттері
Серіктестікке қатысушылар: осы жарғыда белгіленген тәртіппен
Серіктестік істерін ... ... ... ... туралы
ақпар алып, оның құжаттамалырымен танысуға; таза табысты бөлуге қатысуға;
Серіктестік таратылған жағдайда несие берушілермен несие есептесуден кейін
қалған ... ... өз ... ... өз ... ... ... өзі қосқан салымға пропорциялы түрде Серіктестік мүлкіндегі үлес
құнын ала отырып белгіленген ... ... ... ... қатысушылар: құрылтай құжаттарының талабын сақтауға;
құрылтай құжаттарында қаралған тәртіпте, көлемде, жолдар мен мерзімде салым
салуға; Серіктестік коммерциялық құпия деп ... ... ... ... ... ... мен түрлері: серіктестіктің негізгі
мақсаты – пайда табу. Аталған мақсатқа қол ... үшін ... ... ... мынадай қызмет түрлерін жүргізеді: Медициналық, дәрігерлік
және ветеринарлық қызметпен айналысу; Дәрі-дәрмек, медициналық техника және
медициналық ... ... және жеке ... ... ... ... ... алу және өткізу; Делдалдық қызмет; Саяхат; Дүкендер
ұйымдастыру; Жарнамалық-ақпараттық ... ... жеке және ... ұйымдастыру; Этил спиртін және алкогольдік өнімдерді өндіру, этил
спиртін сақтау және өткізу, сонымен қатар алкогольдік ... ... және жеке ... ... басқа); Емдік дәрі-дәрмектерді дайындау
және өткізу және Қазақстан Республикасы Заңы тыйым салмайтын қызметтің өзге
түрлері. Серіктестіктің ... және ... ... ... хұқы жоқ. ... ... заңға сәйкес лицензиялауға тиісті
қызметтің барлық түрлерін, ... ... ... ... ... ғана ... хұқылы.
Серіктестіктің мүлкі: Жарғылық капитал 72 500 (жетпіс екі мың
бес жүз) теңге. Серіктестіктің ... ... ... ... ... есебінен, ал қажет жағдайда қатысушының қосымша
жарналар есебінен ұлғайтыла алады.
Серіктестіктің мүлкі ... ... ... ... ... Серіктестікке жаңа қатысушыларды қабылдау жолымен ұлғаюы мүмкін.
Серіктестік активтерінің жалпы құны жылына орта есеппен ... мың ... ... асып ... ... Серіктестік шағын кәсіпкерлік
субъектісі мәртебесін жоғалтады және ... ... ... ... ... және ... жасау органдары: Жоғары басқару
орган – Қатысушылар Жалпы жиналысы. Қатысушылар Жалпы жиналысының айрықша
құзыретіне жататындар: Серіктестіктің жарғасан ... және оны ... ... ... құру және кері шақыру, сондай-ақ
Серіктестікті ... оның ... ... ... беру ... ... ... өкілеттігін тағайындау және мерзімінен бұрын тоқтау.
Серіктестіктің басқа ... және ... емес ... қатысуы
туралы шешуі; Серіктестіктің барлық мүлкін кепілге беру немесе сату ... ... ... туралы шешімі; Тарату коммиссиясын тағайындау және
тарату ... ... ... ... ... есебін бекіту, оның
таза табысын бөлу; Серіктестікті қайта құру немесе ... ... ... ... ... салым енгізу туралы шешуі; Серіктестікке
жаңа қатысушыларды қабылдау туралы шешуі;
Серіктестіктің ... ... ... ... ... ол
Қатысушылар Жалпы жиналысына есеп береді және оның шешімдерінің орындалуын
ұйымдастырады. Құрылтайшы тарапынан директор сайлау ... ... ... ... ... ... сәйкес реттеледі.
Қатысушылар жалпы жиналысының айрықша құзыретіне кірмейтін барлық
мәселеде директордың құзіреті жүреді, ... ... ол: ... ... жұмыс бағдарламаларының ... ... ... ... ... ... әзірлеуді және олардың орындалуын
ұйымдастырады, оған орындалуы туралы есеп ... ... ... шек көлемінде ішінде қаржы-қаражат бер серіктестік мүлкіне билік
жүргізеді; Серіктестік ... ... ... ... және олардың орындалуын қамтамасыз етеді; Банктерде есеп айырысу
және басқа да есеп шоттар ашады; ... ... ... ... ... ... ... шығарады; Серіктестікке қызметкер алу
және босату хұқығын жүзеге асырады; Сенімхат береді; Серіктестіктің қызмет
мәселелері бойынша ... ... ... ... және осы ... ... ... Серіктестіктің ішінде мемлекелттік
органдар, соттар бар ұйымдармен арадағы қарым-қатынасына ... ... ... ... ... ... кез-келген басқа
мүшесіне: Қатысушылар жалпы ... ... одан ... ... ... пәтуалар (оның ішінде сыйға тарту, заем, ... ... ... келісімшарттарын және т.б.) жасасуға;
Сеіктестіктің ... де, ... ... да Серіктестік үшінші жақтармен
жасасқан пәтуалар үшін комиссиялақ сыйақы алуға; Үшінші жақ ... ... ... үшінші жақ атынан немесе оның мүддесі үшін
әрекет етуге; Серіктестік ... ... ... қызмет жүргізуге
тыйым салынады. Серіктестік, есепке алу және есеп беруді жүргізудің
тәртібін сақтау және ... ... ... ... ... береді. Серіктестікте атқарушы органының қаржылық-шаруашылық қызметін
бақылау функциясы байқау кеңесіне жүктеледі. ... ... ... ... ... ... ... мүше бола
алмайтын, тек қана жеке тұлға кіре алады.
Серіктестіктің таза табысын ... ... ... ... ... төлегеннен және Серіктістік қорларын құруға, толықтыруға
жұмсалған сомадан соң қалған Серіктестіктің табысы ... ... ... жәйт ... ... қатысушылар арасында олардың
Серіктестік жарғылық капиталындағы салымдарының көлеміне пропорциялы түрде
бөлінеді. Серіктестіктің ... ... орны ... қоры есебінен
жабылады. Резерв қорының қаржысы зиянның орнын толтыруға жетпеген ... ... ... көздері туралы шешімі Қатысушылар Жалпы жиналысының
тарапынан қабылданады.
- Еңбек ұжымы. Серіктестік ... ... ... ... ... ... да ... негізінде қызметкер жалдауды
жүргізуге хұқылы, алайда қызметкерлердің орташа жылдық саны, соның ... және ... ... ... ... істеушілер, қосымша
жұмыс істеушілер, филиалдар, өкілдіктер және аталған субъектінің басқа да
оқшауланған ... ... саны 50 ... асып ... ... доғару; Серіктестіктің қызметін доғару, қайта құру немесе
тарату жолымен жүре ... ... ... құру ... ... ... ... заңда қаралған тәртіп бойынша қатысушылар Жалпы
Жиналысының шешімімен жүргізіледі. Серіктестік: Қатысушылар Жалпы Жиналысы
шешімімен; Не сот шешімімен; Басқа да ... ... ... көрсетілген
негіздер бойынша таратыла алады.
- Серіктестікті тарату қатысушылар Жалпы ... ... ... ... ... комиссиясының тарапынан жүргізілеі. Тарату
комиссиясы тағайындалған сәттен бастап оған Серіктестік ісін ... ... ... Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңдарында қаралған
тәртіп бойынша жүргізіледі.
Атап өтуi керек, негізгі соңғы кезде жабдықты ... көп ... ... қатысты көп іс iстелдi. Жаңа қуаттардың енгiзу меншiктi
құралдар арқасында да, өзара тиiмдi шарттарғы байланысты әрiптестердің
көмегі арқылы да ... ... ... оның ... ... ... Кәсiпорын заңды тұлға болып табылады, және оның қызметімен
байланысты құқықтарды пайдаланып, міндеттірді ... ... ... ... құрылымды базасында iске асады. Кәсiпорынның
құрылымы және оның бөлiмшелерi өз алдына кәсiпорынмен анықталады. Басқаруды
ұйымдық құрылымды өңдеудiң жанында бөлiмшелер бойынша ... ... ... ... ету ... ... құрылымы
белгілі бір уақытта масштабтардың динамикасымен сәйкес және басқару
функциялардың ... ... ... ... ... жұмысын ұйымдастыратын және ұжыммен оның күйiнде
толық жауапкершiлiктi және мемлекетпен және аймақтың қызметi алып жүретiн
директор басшылық етедi. Директор барлық ... мен ... ... ... кәсiпорын бойынша бұйрықтарды шығарады,
кәсiпорын мүлiгiмен иелiк етiп, келiсiмшарттарға отырып, Еңбек ЗАңнамасына
сәйкес қызметкерлердi қабылдап, жұмыстан шығарады, ынталандыру шарасын
қолданады және ... ... жаза ... ... ... ашады.
«ТАББ-777» ЖШС – нің ұйымдық құрылым туралы ... ... - ... ... ... ... дамытуын стратегияның тиiмдi
iске асыруы және қоғамның орнықты жұмысының қамтамасыз етуi үшiн,
ұйымдастыру - ... ... ... қағида төмендегi аталған болып
есепке алуымен салады:
• нарықтың өзгерiстерін нақты қадағалауының мүмкiндiктерi,
• басқарушылық шешiмдердi орталықтандыруларының ... ... ... 777» ... ... серіктестігінде бухгалтерлік есеп
журнал - ордерлі формада жүргізіледі. Серіктестікте барлық негізгі құралдар
типтік нысандағы бланкілерде жүргізіледі. ... ... ... ... сәйкес бастапқы құнымен бағаланады. Нысаналы бағыты мен
орындайтын ... ... ... шоттардың типтік жоспарына
сәйкес серіктестіктің негізгі құралдары жіктеледі.
Негізгі құралдардың бастапқы құнының өзгеруі тек екі жағдайда ғана болады
:
• Қайта бағалау
... ... ... ... ... ... ... белгілі
бір деңгейде жойылуы.
Негізгі құралдарды есептен шығару серіктестік төрағасымен бекітілген
«Негізгі құралдарды есептен шығару» тәртібі туралы нұсқауға сәйкес
жүргізіледі .
Негізгі ... ... ... ... ... жылына бір
рет өткізіледі.
Ұйымда негізгі құралдардың амортизациясы бірқалыпты (түзу сызықты)
әдіспен жүргізіледі. Салықтық есеп үшін ... ... ... және ... емес ... ... ... құралдарды күрделі жөндеуге арналған жөндеу қоры
құрылмаған.Күрделі жөндеу бойынша нақты шығыстар олар пайда болған ... ... ... ... салымдар, қайта конструкциялау мен модернизациялау серіктестікте
негізгі құралдардың есептелген амортизациясына, таза табыс немесе ұзақ
мерзімді несиелер есебінен жүзеге асырылады.
Материалдық емес активтер ... құны ... ... алу ... ... ... және ... бойынша шығындар.
Материалдық емес активтер бойынша тозу ай сайын бекітілген нормаға сай
есептеледі. Материалдық емес ... ... ... ... олардың
түрлеріне байланысты (лицензия, патент, пайдалану құқығы), арадағы мәміледе
қарастырылған жағдайлармен анықталады.
Тауарлы- материалдық қорлар есебі ... ... ... ... ... асырылады. Олардың есебі қоймал
карточкаларында және типтік құжаттарда жүргізіледі.Тауарлы-материалдық
қорлардың ... құны ... ... алу, ... ... құралады. ТМҚ орташа құн әдісімен бағаланады. ФИФО және арнайы
ұқсастыру әдістері қолданылмайды. Сатып алынған тез ... ... ... ... ... ... « Басқадай
материал» шотында есепке алынады. Ал пайдалану мерзімі бір жылдан жоғары
заттар негізгі ... ... ... ... ... мен ... шотында есепке алынады.
Серіктестікте қызметтерді өткізу барысында есептеу әдісі қолданылады.
Тауарлы-материалдық қорларды өткізу ... ... ... ... ... оның ... ... сақтау шығыны 8,5 пайыз, қосымша құн
салығы -12 пайыз көлемінде қосылады.
«ТАББ 777» серіктестігінің банктерде есеп айырысу шоттары бар. ... ... ... ... ... мен ... ... алады. Серіктестікте кассадағы ақшаны жоспардан тыс тексеру
айына бір рет ... .Оны ... бас ... мен ішкі ... ... бар ... ... есептің барлық бөлімдері бойынша жүргізілетін алғашқы
құжаттар, регисторлар 5 жыл, жұмысшылар мен қызметкерлердің жеке шоттары 75
жыл сақталынады.
Есепті кезең 1 ... 31 ... ... күнтізбелік жыл болып
табылады.
«ТАББ 777» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің филиалдары ... жеке ... ... ... мөрі, банктерде есеп айырысу
шоттары бар, өз атынан келісім шартқа отырып, жұмыстарды жүргізеді.
1.3 «ТАББ - 777» ЖШС-нің экономикалық ... ... ... ... ... және ... жұмыс істеуінің шарты - сауатты
ұйымдастырылған бухгалтерлік есеп болып табылады. Ретсіз, жүгенсіз
жүргізілген бухгалтерлік есеп жүйесі бухгалтерлердің ... мен ... ... ... ... ... жұмсауға алып баруы мүмкін.
Бухгалтерлік есеп жүргізудің мақсаты – ең аз ... ... ... ... алуға мүмкіндік беретін ең қолайлы есеп
схемасын әзірлеу және ендіру болып табылады.
«ТАББ-777» ЖШС –де бухгалтерлік есепті ұйымдастыру келесі құжаттарды
әзірлеуді білдіреді:
... есеп және ... салу ... арналған ұйымның
есептік саясаты
• Бастапқы құжаттарға қол қою ... бар ... ... тізімі
және олардың қолтаңбаларының үлгісі
• Кәсіпорын басшысының бекітілген лауазымды ... ... ... ... ... ... қол ... беруі туралы бұйрық жобасы
• Түзету өткізулері туралы бухгалтерлік анықтама ... ... ... ... ... есептеу және шығындау
тәртібі туралы Ереже
• Касса қалдықтары ... ... ... ... ... ... шаруашылық шарттар альбомы
• Бухгалтерлік қызмет туралы ереже
• Жұмысшылардың лауазымдық нұсқаулары
• Материалдық жауапкершілік туралы шарттар.
• Құжаттарды ағымдағы мұрағаттау тәртібі туралы ... Өзге де ... ... ... ... ... және ... қаржы жағдайын бағалаумен
байланысты қаржылық есептілік элементтері болып табылады.
Активтер - дара кәсіпкер немесе ұйым өткен оқиғалар ... ... ... экономикалық пайда алу күтілетін ресурстар.
Міндеттеме - дара кәсіпкердің немесе ұйымның өткен оқиғалардан туындайтын
мойнында тұрған ... оны ... ... ... ... ... қалуына әкеп соғады.
Капитал - дара кәсіпкердің немесе ұйымның активтеріндегі барлық
міндеттемелер шегеріліп тасталғаннан кейінгі үлес.
2. Кірістер мен шығыстар пайда мен зиян ... ... ... ... тікелей байланысты элементтер болып табылады.
Кірістер - есепті кезең ... ... ... ... ... немесе
міндеттемелердің азаюы нысанында экономикалық пайданың ұлғаюы, олар
капиталға қатысушы тұлғалардың жарнасымен байланысты ұлғаюдан өзгеше
капиталдың ұлғаюына әкеп соғады.
Шығыстар - есепті ... ... ... ... кетуі немесе азаюы
немесе міндеттемелердің пайда болуы нысанында экономикалық пайданың азаюы,
олар капиталға ... ... ... байланысты азаюдан өзгеше
капиталдың азаюына әкеп соғады.
Қаржылық есептілік элементтерін бағалау және ... ... ... ... ... бағалау - аталған элементтер
бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілікте танылатын және тіркелетін ... ... ... ... ... мен тәртібі халықаралық
стандарттарға және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық
есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес белгіленеді.
2. Қаржылық есептілік элементтерін есепке алу ... және тану ... ... және ... Республикасының бухгалтерлік есеп
пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес белгіленеді.
Қаржылық есептілік:
1. Қаржылық есептілік дара ... ... ... ... ... нәтижелері және қаржылық жағдайындағы өзгерістер туралы
ақпаратты білдіреді.
2. Мемлекеттік мекемелердің қаржылық есептілігін қоспағанда, қаржылық
есептілік ... ... ... ... пайда мен зияндар туралы есеп;
3) ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп;
4) капиталдағы ... ... ... ... ... есептілікті жасау тәртібі және оған қойылатын қосымша талаптар
халықаралық стандарттарға және Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... сәйкес белгіленеді.
3. Егер Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде өзгеше
көзделмесе, мемлекеттік мекемелердің ... ... ... оны ... мен ... уәкілетті орган белгілейді.
4. Қаржылық есептілікке ұйымның басшысы және бас ... ... қол ... ... ... ұйым ... ... бухгалтер жүргізетін
ұйымның қаржылық есептілігіне ұйымның басшылығы, сондай-ақ ... ... ... ... ... қол ... ... халықаралық стандарттары.
Қаржылық есептілікті жасауды ұйымдар Қаржылық есептіліктің халықаралық
стандарттары комитеті Қорының оларды ресми аударуға және ... ... ... жазбаша рұқсаты бар ұйым мемлекеттік тілде
немесе орыс тілінде жариялаған халықаралық стандарттарға ... ... ... есептілік
Еншілес ұйымдары бар ұйымдар негізгі ұйымның қызметі жөніндегі қаржылық
есептіліктен басқа Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық
есептілік туралы заңнамасының талаптарына ... ... ... ... және ұсынуға міндетті.
Есепті кезең
1. Жылдық қаржылық есептілік үшін есепті кезең 1 қаңтардан бастап ... қоса ... жыл ... ... ... ... ұйым үшін бірінші есепті жыл ол мемлекеттік тіркеуден
өткен кезден басталып сол жылдың 31 желтоқсанын қоса қамтиды.
«ТАББ-777» ЖШС ... ... ... жүргiзулерi әдiстеріне
мыналар жатады:
• Топтаулар және кәсiпорынның шаруашылық жұмысының айғақтарының бағасы;
• Оның активтерiнiң ... ... ... ... ... Түгендеулер;
• Бухгалтерлiк есептiң есептерiнiң қолданулары;
• Бухгалтерлiк есептiң регистрлерiнiң жүйесiнiң ... ... ... тағы ... ЖШС кәсіпорынның бухгалтерлiк есеп регистрлерiндегi жазулар
үшiн негiз бастапқы құжаттар, шаруашылық операцияларды iске асырудың
бекiткiш айғақтары, сонымен бiрге ... ... ... ... ... тұрған, ресiмделген ҚР-ң нормативтiк
актiлеріне сәйкес есеп саясатпен, ұйғарымының тұлғалардың ол уәкiл бас
директорларының бұйрықтары болып табылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... және ... да заң ... талаптарына сәйкес барлық
шаруашылық жүргізуші шаруашылықтар өз ақша қаражаттарын оларға қызмет
көрсететін банктердің тиісті мекемелеріндегі шоттарда сақтауға міндетті.
«ТАББ-777» ЖШС ... да өз ақша ... ... шотта сақтайды.
Шаруашылық күнделікті қажетін өтеу үшін қалдырылған ақша-қаражаттары,
Ұлттық банктің белгілеген көлемінде шаруашылықтың қассасында сақталуға.
тиісті. «ТАББ-777» ЖШС ... ... ... ... мына ...... ақша ... ақша қабылдау бас бухгалтер қол қоятын касса кіріс ордерлері
(ү.№КО-1) бойынша жүзеге асырылады. кассаға ақша салған жеке ... ... бас ... мен ... қол ... ... қабылдағаны туралы
түбіртек (квитанция) (оредердің қиынды бөлігі) беріледі. Төлемдерге ақша
билеттері мен теңге ... ... ... бухгалтер “Төлем таңбаларын
анықтау тәртібі белгілерін” басшылыққа алуға міндетті.
Яғни, ақша қаражаттар деп шаруашылықтың кассасындағы және банктердегі
шоттардағы ... ... ... ... ... ететін мәселелер ретімен жазылып, тексеру
барысында басшылыққа алынып, кездескен фактілерге байланысты ... ... ... ... ақша ... ... ... жүргізген кезде, құжаттары
бойынша жүргізілетін жаппай тексеру әдісін ... ... ... ... ... және заңды тұлғалармен есеп айырысу үшін Қазақстан
Республикасының және шетелдердің банк мекемелерінде ұлттық және ... ... ... анықтауға міндетті. Сондай-ақ, шаруашылықтың
ішіндегі кассалардың санын да қоса анықтайды.
Шаруашылықтағы ақша-қаражаттарының есебінің тиімділігін арттырып, талапқа
сай ... ... әсер ... ... - ол ... ... Аудитор түгендеудің материалдарымен танысып, оның нәтижесі
бойынша жасалған актіде көрсетілген фактілерге назар аударып, олардың
кейбіреулерін ... ... ... ... ... ... ... Түгелдеу ақша қаражаттарына және басқа да, бетінде ақшалай бағаланып
номиналды құндылығы жазылған құндылықтарға (акциялар, облигациялар, чектер,
вексельдер басқадай ақша құжаттарға, жол жүру ... үшақ ... ... және ... ... ж.т.б.) жүргізіліп, түгемдеу
актісінде көрсетілген нақты қолда бар ақша қаражаттарды, құндылықтарды,
ақша құжаттарын сол түгендеу жургізілгсн күні берген есеп мәліметтерімен
салыстырылып ... ... ... Жол ... ... түгендеу жүргізгенде, сол түгендеу жүргізген күні жол үстінде
екенін растайтын құжаттарының көшірмелерінің ... ... ... ... ... ... ... сақтау және нақты ақшаны тарату операцияларының есебі ... ... ... ... кассалық операцияларды жүргізу
тәртібіне сейкес жүргізіледі.
Ақша бірлігі ретінде теңгені пайдаланатын коммерциялық банктер арасындағы
есеп ... ... ... ... ... ... ... құрылған өзінің есеп айырысу – кассалық орталықтары арқылы
ұйымдастырады. Банкаралық есеп айырысуларды жүргізетін коммерциялық
банктермен есеп ... ... ... айналымы Ұлттық Банктің
нормативтік құжаттарына сәйкес жүргізіледі. Банктердің қызметін Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі үйлестіреді және оған ... ... ... шот ... ... ол ... валютасындағы қаражаттың
нақты бары мен қозғалысын есепке алуға арналған. Ол сыртқы ... ... ... және ... валютаға сататын субъект үшін ашылады.
Аккредетивтер бойынша шоттарды, чек /аванс/ кітапшаларының ... ... ... ақша ... ... ... үшін және ... жүргізу үшін ашады.
Республикада банк мекемелері арқылы жүзеге асырылатын ақша аудару арқылы
есеп айырысудың бірыңғай жүйесі қолданылады. Салыстырмалы ... ... ... ... қолма-қол ақшамен, почта аударылымымен
немесе байланыс кәсіпорындары арқылы үстеме ... ... ... ... Кәсіпорындардың банктер арқылы жүргізетін есеп айырысуларын
тауарлық (сатылған ... ... және ... ... ... және ... (бюджетке, әлеуметтік сақтандыру органдарына, зейнетақы қорына және
басақалары) деп бөлуге болады.
Банк субъектілердің ақша қаражаттарының олардың шоттарында сақтайды,
осы ... ... ... соммаларға есептеме жүргізеді,
субъектілердің шоттарынан аудару мен беру және банк ережелері мен ... ... да ... ... ... ... ... «ТАББ-
777» ЖШС ұйымының жазылған касса ордерлері немесе олардың ... ... ... және ... ... ... тіркеу журналында тіркеледі, ол
кіріс және шығыс касса құжаттарына жеке-жеке ашылады. Онда мыналар
көрсетіледі: кіріс және ... ... ... күні мен ... ... және ... ... (жалақы, сыйлықтар, стипендиялар,
іссапарға төленген және басқа да шығыстар) нысаналы мақсаты көрсетіледі.
Қазақстан Республикасының ... ... ... нормативтік
актілерге және басқа да заң актілерінің талаптарына сәйкес барлық
шаруашылық жүргізуші шаруашылықтар өз ақша қаражаттарын оларға қызмет
көрсететін банктердің тиісті мекемелеріндегі шоттарда ... ... ... қажетін өтеу үшін қалдырылған ақша-қаражаттары,
Ұлттық банктің белгілеген көлемінде шаруашылықтың қассасында сақталуға.
тиісті. Яғни, ақша қаражаттар деп шаруашылықтың кассасындағы ... ... ... ... ... ақша ... есебіне тексеру жүргізген кезде, құжаттары
бойынша жүргізілетін жаппай тексеру әдісін қолдануға тиісті. ... ... ... және ... тұлғалармен есеп айырысу үшін Қазақстан
Республикасының және шетелдердің банк ... ... және ... ... ... ... ... Сондай-ақ, шаруашылықтың
ішіндегі кассалардың санын да қоса анықтайды.
Аудитор шаруашылықтың есеп айырысу шоттарының және кассаларының
құрылымымен танысқаннан ... ақша ... ... тексерудің
аудиторлық, бағдарламасын жасайды.
Бағдарламада тексеруді талап ететін мәселелер ретімен жазылып, тексеру
барысында басшылыққа алынып, кездескен фактілерге байланысты ... ... ... отырылады. Ақша қаражаттарының аудиторлық
бағдарламасы мынандай іс-әрекеттерді қамтуы мүмкін;
- баланстын ... Бас ... және есеп ... машина
жазбалардың мәліметтерімен салыстырып тексеруді;
ақша қаражаттары шоттарының синтетикалық және аналитикалық есеп
мәліметтерінің сәйкестігін және дұрыс жүргізілгендігін ... ... ... және ... ... есеп айырысу валюталық шоттардың ашылу тәртіптерінің сақталғандығын
тексеруді;
банктегі арнайы шоттардың ашылу тәртібін және ... ... ... ... тәртібін бүзуға жол берген үшін қолданылған шараларды
тексеруді;
шаруашылықтың келісімінсіз, олардың шоттарынан қаражаттың аударылу және
есептен шығарылу фактілерін тексеруді;
шаруашылықтағы ақша ... ... ішкі ... қалай
ұйымдастырылғандығын тексеруді.
Шаруашылықтағы ақша-қаражаттарының есебінің тиімділігін арттырып, талапқа
сай жүргізілуіне ... әсер ... ... - ол ... ... Аудитор түгендеудің материалдарымен танысып, оның нәтижесі
бойынша жасалған актіде көрсетілген фактілерге назар аударып, олардың
кейбіреулерін қағазға жазьш алып, тексеру барысында ... ... ... ақша ... және ... да, ... ... бағаланып
номиналды құндылығы жазылған құндылықтарға (акциялар, облигациялар, чектер,
вексельдер басқадай ақша құжаттарға, жол жүру билеттері, үшақ ... ... және ... ... ж.т.б.) жүргізіліп, түгемдеу
актісінде көрсетілген нақты қолда бар ақша қаражаттарды, құндылықтарды,
ақша құжаттарын сол түгендеу ... күні ... есеп ... ... ... тексереді. Жол үстіндегі ақша
құжаттарын түгендеу жүргізгенде, сол түгендеу жүргізген күні жол үстінде
екенін растайтын ... ... ... ... есеп айырысу (ағымдағы) валюталық және арнайы шоттардағы ақша
құжаттарына жүргізілген түгендеудің банктен алынған көшірмелердегі
мәліметтерімен салыстырып тексеру арқылы жүзеге асырылғандығын анықтайды.
Шаруашылықтың басшысының ... ... ... ... ... ... бекіткендігін анықтап, кеткен кемшіліктер бойынша
қаралған шараларды растайтын хаттамамен танысып, кассалық операциялардың
есебін тексерумен ұштастырып жалғастырады. Шаруашылықтың ... ... ... есеп ... ... ... ақша-
қаражаттарының ақпараттарын жинақтап, қозғалысын таратып отыру үшін I ... ... 1010 ... ... ... 1020 «Жол үстіндегі
ақшалар», 1030 « Есеп айырысу шотындағы ... ... ... ... ... ... 777» ЖШС-нің қаржы-экономикалық жағдайы:
1 кесте. «ТАББ 777» ЖШС-нің 2009-2010 жылдар аралығындағы қаржы-шаруашылық
қызметінің көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер |2010 |2009 ... |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... ... |100866785 |92632330 |8234455 |0,0889 |
| ... ... | | | | |
| ... ... ... | | | | |
|2 ... тауарлардың |67623601 |61029464 |6594137 |0,108 |
| ... құны ... | | | | |
|3 ... ... ... |33243184 |31602866 |1640318 |0,0519 |
| ... (1-2) | | | | |
|4 ... ... ... ... |-10513634 |-0,6829|
|5 |Салық салынғанға |5114456 ... |8441307 ... ... ... ... | | | | |
|6 ... ... |409407 |- |409407 |  |
| ... ... | | | | |
|7 ... ... ... ... |31602866 |1640318 |0,0519 |
|8 ... ... |492066 |435418 |56648 |0,1301 |
| ... ... құны | | | | |
| ... | | | | |
|9 ... ... ... |1023001 ... |29,122 |
| ... ... | | | | ... ... ... |7114437 |49713 |7064724 |142,11 |
| ... ... ... | | | | |
| ... | | | | ... ... ... |22870584 |9529085 |13341499 |1,4001 |
| |орташа жылдық ... | | | | |
| ... | | | | ... |Кредиторлық борыштың |57257271 |15473298 |41783973 |2,7004 |
| ... ... ... | | | | |
| ... | | | | ... ... ... жұмыс |9 |7 |2 |0,2857 |
| ... | | | | |
| ... саны | | | | |
| ... | | | | ... |Қор ... ... ... |7,75716322|-0,0365|
| | | | |5 | ... ... ... ... ... ... отыр, бұл өнімді
өткізуден түскен табыстың 100866785тг. ... ... ... құны ... жылмен салыстырғанды есепті жылы өсіп отыр. Өткізілген өнімнен түскен
табыстың есебінен кәсіпорынның таза табысы өскен.
Кезең шығындары да ... жылы ... ... ... ... ... ... негізгі қызметтен түскен табыс өскен. Табыс салығы
сомасы да жоғрылаған.
Негізгі ... ... ... ... ... (4882104тг.) есебінен
қор қайтымдылық көрсеткіші төмендеген.
Өткен жылмен салыстырғанда ... ... саны да 2 ... ... сәйкес еңбек өнімділігі де жоғарылаған.
Өткізілген өнімнің табыстылық көрсеткіші өткізілген өнімнің 1 тг.
шаққандағы таза табыстың ... ... Бұл ... ... ... Сату ... табыстылығы да төмендеген.
Өтімділік деген терминге тоқталайық. Ұйымның өтімділігі деп – ... тез өтей ... ол ... ... мен ... ... яғни бұл құралдар қарыздарды өтеу үшін ... ... ... ... ... ... ... оның баланс өтімділігін білдіреді. ... ... ... өзінің активтермен өтеуін көрсетеді,
яғни ақшаға айналу мерзімі өзінің міндеттемесін өтеу ... ... ... ... ... ... ... активтер мен
міндеттемелердің теңдігін ақшалай болса да, түсу ... ... ... ... Ақша ... ... Кассалық операциялар есебі
Ақша қаражаттарын сақтау, қабылдау мен беру үшін әрбір шаруашылық
жүргізуші субъектісінің кассасы болады. Касса орналасқан үй-жайы
кассалардың техникалық жағынан беріктігі және ... ... ... ... ... ... оқшаулануға әрі
жабдықталуға тиіс. Субъектілер басшылары ақшаның кассада, сондай-ақ ... ... ... ... ... кезде сақталуын қамтамасыз етуге
тиіс. Белгілі бір субъектіге тиесілі емес қолда бар ақша мен басқа ... ... ... тиым ... ... ... ... бар ақшаны қажетті шекте сақтауы және ақша түсімін ең аз мөлшерде
пайдалануы керек. Ең аз мөлшерден тыс нақты ... ... есеп ... қоса ... үшін банк мекемесіне өткізуге тиіс.
Кассир – материалдық жауапты адам. Ол касса операцияларын жүргізу
тәртібімен ... ... ... ... кейін ғана оның материалдық толық жеке
дара жауапкершілігі туралы онымен шарт жасалынады. Егер ... мен ... ... беру үшін ... басшысының жазбаша бұйрығы бойынша басқа
адамдар тартылатын болса, онда бұлардың материалдық толық жеке дара
жауапкершілігі туралы олармен де шарттар ... ... ... мына ... ...... ақша қаражаты”
1010-1020 шоттар бойынша шаруашылық операциялары
1) Кассаға сатып алушылар мен тапсырыс берушiлерден ақша ... Д-т ... К-т ... Алынған қарыздар бойынша келтiрiлген залал үшiн жұмсалмаған есеп
беру сомаларын қайтару Д-т1010,1020 К-т 1251
3) Банк шоттарынан қолма қол ақшаның түсуi (чек ... ... К-т 1050, ... ... ақшалардың құрылтайшылардан түсуi Д-т 1010, 1020
К-т 5020
5) Жалдық ақы, байланыс қызметi түсiмдерi және осы кезеңде басқа да
төленгендер Д-т 1010, 1020 К-т ... ... ... ... емес ... қорларды қолма-қол
ақшаға сату Д-т1010, 1020 К-т 6210
7) ... ... ... ... ... Д-т 1010, 1020 К-т ... Оң ... айырма Д-т 1020 К-т 6250
9) Алынған айыппұлдар, өсiмақылар, тұрақсыздық айыптары Д-т 1010,
1020 К-т 6060
10) Есеп ... ... ... ... Д-т 1251, К-т ... ... полистерi сатып алынды Д-т 2920 К-т 1010,1020
12) Болашақ кезеңдер үшiн төленген жалдық төлемдер Д-т 1630,
К-т 1010,1020
13) Аванстар берiлдi Д-т 1610, К-т ... ... қол ақша ... ... ... ... ... мәлiмдеу
бойынша) Д-т 1050, 1030 К-т 1010,1020
15) Жеткiзушiлердiң, мердiгерлердiң шоттары қолма-қол ақшамен
төленді Д-т 3310 К-т 1010,1020
16) ... ... Д-т 4230, К-т ... ... ... айырма Д-т 7430, К-т 1020
18) Кассаға түгендеу жүргiзген кезде ... ақша ... Д-т 2150, К-т ... егер ... адам анықталмаса немесе сот оны өтеп беруден бас ... 7210 К-т ... егер ... адам ... Д-т 1251 К-т ... кiрiсi бойынша операциялар №1 санды журнал-ордердiң ведомосында,
ал шығысы бойынша операциялар №1 санды журнал-ордерде есептелiнiп
жүргiзiледi.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... 3
суреттен көруге болады.
|Ақша чектерi ... ... ... ... есеп беру |
| 1010, 1020 шоттар дебетi | |1010, 1020 ... ... ... №1 ... | ... №1 ... |
| |↓ | |
| |↓ | |
| | Бас ... | |
| | ↓ | |
| | ... есеп беру | ... 3. ... ... ... сызбасы
Кассаға ақша қабылдау бас бухгалтер қол қоятын касса ... ... ... жүзеге асырылады. кассаға ақша салған жеке немесе заңды
тұлғаларға бас ... мен ... қол ... ... ... ... ... (оредердің қиынды бөлігі) беріледі. Төлемдерге ақша
билеттері мен теңге ақшаларды қабылдаған кезде кассир “Төлем таңбаларын
анықтау ... ... ... алуға міндетті. Кассадан ақша беру
кассаның шығыс ... ... ... ... мен бас ... ... тиісінше рәсімделген төлемдер тізімдемелерімен, ақша беруге жазылған
өтінішпен, шоттармен және басқа да құжаттармен рәсімделеді. Егер касса
шығыс ордерлеріне қоса ... ... ... ... рұқсат
берілген қолы болса, ордерлерге оның қол қоюы міндетті емес. Жекелеген
адамдарға кассаның шығыс ордері бойынша ақша ... ... ... ... ... жеке ... куәлігін көрсетуді талап етеді. Оның атауы
мен нөмірін, оны кімнің және қашан бергенін ... ... ... ... қол қояды және алған сомасын: теңгені – жазумен, ... ... ... ... берілген ақша жағдайында касса шығыс ордерінде ақшаны
алуға сенім білдірген адамның тегі, аты мен әкесінің аты көрсетіледі. Егер
ақша төлем тізімдемесі ... ... ... ол тізімдемеге:
“Сенімхат бойынша” деген жазу жазылады. Бұл жазуды касса шығыс ордеріне
немесе ведомосқа (төлем тізімдемесі) қоса тіркейді.
Кіріс және шығыс касса ... мен оның ... ... ... дәл әрі ... етіп сиямен немесе түтікше қаламмен жазып береді.
Жалақы, уақытша еңбекке қабілетсіздігі ... ... ... төлемдерінің ведомосы бойынша таратылады, оның қасбетінде (титул)
ақша ... ... ... ... ... көрсете отырып басшы мен бас
бухгалтердің рұқсат жазбасы көрсетіледі.
Банктен ақша алғаннан кейін үш күн өткен бойда ... ... ... ... тиесілі сомасын алмаған адамдардың тегі тұсына мөртабан
соғады немесе “Депозитке салынды” деп қолымен жазып ... ... сома ... ... тізіміне енгізіледі; тізімдемеде нақты
төленген сома мен депозитке салынуға тиісті сома жөнінде жазылады. Егер
төлемді кассир емес, уәкілдік ... адам ... ... ... ... бойынша ақша таратқан (қолы)” деген жазу
жазылады.
Касса ордерлерінде өшіріп жазуға бүлдіруге және түзетуге жол ... ... ... немесе олардың орнына жүретін құжаттар кіріс
және шығыс ... ... ... ... ... ол кіріс және
шығыс касса құжаттарына жеке-жеке ашылады. Онда мыналар көрсетіледі: кіріс
және шығыс ордерінің толтырылған күні мен нөмірі, ... ... ... ... ... сыйлықтар, стипендиялар, іссапарға төленген
және басқа да шығыстар) нысаналы мақсаты көрсетіледі. Егер ақша
қаражаттарының нысаналы мақсаты туралы ... ... ... ... ... және ... касса құжаттарын тіркеу журналында тек
құжаттың толтырылған күні, ... мен ... ... ордерлері бойынша ақшаны қабылдау мен беру тек олар рәсімдеген күні
ғана жүргізіледі. Ордерді алған кассир ... ... мен ... ... мен ... олардың дұрыс рәсімделуін; ордерлерде
көрсетілген қосымшалардың болуын тексеруге міндетті. Операциялар жүргізіліп
болғаннан кейін ордерге кассир қол қояды, ал оған ... ... ... басылады немесе жазумен: күнін, айы мен жылын көрсете
отырып “Алынды” немесе “Төленді” деп белгі соғады.
Касса ... ... ... ... ... жүргізеді, ол
нөмірленуге, тігілуге және оған сүргі салынуға ... ... ... ... мен бас ... қол ... ... кітабының әрбір парағы тең екі бөліктен тұрады: олардың бірін
(көлбеу сызықпен) кассир ... дана ... ... ол ... ... (көлбеу сызықсыз) көшіргі қағаз арқылы бергі және сыртқы бетін
толтырады. Ол кассирдің есебі ретінде парақтың жыртпалы бөлігі ... ... ... ... ... ... емес бөлігінің
бергі бетінен (“Күн басталғандағы қалдық” деген жолдан кейін) басталады.
Алдын ала парақтың ... ... ... ... ... сай ... ... қиылатын сызық 1310 “Басқа да материалдар” шотында материалдық
құндылықтар ретінде оларды ... ... ... құны бойынша есепке алынады.
Материалдық жауапты адамдар бланкілер есебін қатаң түрдегі есеп-беру
бланкілерінің есебі жөніндегі кіріс-шығыс ... ... атау ... құны бойынша жүргізіледі. Кіріс және шығыс бланкілері бойынша
операциялар кіріс-шығыс накладной құжатымен қатаң түрдегі ... ... Ай ... ... ... ... ... түрдегі есеп-беру бланкілерінің қозғалысы туралы есеп
береді. Бланкілерін таратуға дайындаған кезде ... ... ... ... ... жауапты адамның қатысуымен буманы ашады
және бланкілерді (ақшаны) парақтап санайды. Санау ... ... ... ... ... анықталған абонементтерді, талондарды және
басқа да құнды қағаздары тексеру нәтижелері туралы актіге жазылады. Актіде
айырмашылықтар анықталған жағдайда ... ... жазу ... ... ... нақты белгілері көрсетіледі. Акті негізінде ақшаның
белгілерін дайындаушыларға шағымдар қойылуы мүмкін. Тамаққа берілетін
абонементтерді және ... да ... ... ... оған ... (мөрі) басылады.
Пайдаланылған қатаң түрдегі есеп-беру бланкілерін есептен ... ... ... ... ... ... бланкілерін есептен
шығаруға арналған актімен рәсімделеді. Онда пайдаланылған бланкілер
кітапшаларының саны, олардың сериясы мен нөмірі көрсетіледі. Акті ... ... ... анықтама-карточкада да жазу жазылады.
Бланкілердің нақты құны оларды 1310 “ Шикізат және материалдар” шотының
кредиті бойынша және 7210 “ ... ... ... дебеті бойынша
немесе тиесілігіне қарай басқа да шоттармен есептен шығарады.
2 кесте. 1060/1 шот корреспонденциясы:
| | ... |Дт |Кт |
| | ... ... шотынан аккредитив ашылды |1060/1 |1030 |
| | ... ... ... |1310 |4110 |
| | ... ... ... |4110 |1060/1 |
| | ... | | |
| | ... ... сомасы |1030 |1060/1 |
| | ... | | ... ... чек ... ақша ... есептелінеді. Чектің
кітапшасы бойынша облыс көлеміндегі мекемелерден алынған тауарлар үшін есеп
айырысуға болады.
3 кесте. 1060/2 шот корреспонденциясы.
| | ... |Дт |Кт |
| | ... ... шоты ... чек ... |1060/2 |1030 |
| | ... | | |
| | ... ... мердігерлерге чек арқылы|3310 |1060/2 |
| | ... | | |
| | |Чек ... ... ... есеп |1030 |1060/2 |
| | ... шотына қайтарылды | | |
| | |Чек ... банк ... ... |1060/2 |3010 |
| | ... | | ... ... (өзге ақша қаражаты) ақшалай қаражаттарының есебі жүргізіледі.
Ағымдағы шоттар туынды мекемелерге ашылады (негізгі мекемелердің
филиалдары).
Кассада сақталатын ақша 1010 ... ақша ... және 1020 ... ... 1000 бөлімшесінің “Кассадағы қолда бар ақшалар” шоттарында
ескерілуге тиісті. Осы есептен шығатын ақша жазылады. Бұл шоттар бойынша
жазбалар кірістік және ... ... ... негізінде жасалады.
«ТАББ 777» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде ақшаны сақтау,
қабылдау және беруге арналған ... бар. ... ... ... ... ... және ... сақтау және дабыл қағу
құралдарымен жарақтандыру, әрі оқшаулау талаптарына сәйкес жабдықталған.
Ұйым төрағасы кассадағы ақшаның сақталуын банктен жеткізу және банкке
өткізу ... ... ... ... ету міндетін алған. Сондай –
ақ ұйымға тиісті емес нақты ақшалар мен басқадай құндылықтарды кассада
сақтауға тиым салынған. Кассадағы ... – қол ... ... мөлшерде
сақталуы тиіс, ал одан жоғары болатын ақша банк мекемесіндегі есеп айырысу
шотына өткізіледі.
«ТАББ 777» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде кассалық
операцияларды бухгалтер жүргізеді. Ол ... ... ... ...... ... ... саналады. Және ақшаларды қабылдау, сақтау,
өткізу мен беруді жүргізеді.
Ұйымда бухгалтердің ... ... ... ұйым ... арасында келісім шарт жасасқан. Онда бухгалтер мен төрағаның
міндеттері мен жауапкершіліктері көрсетіліп, екі данада толтырылған. Және
тараптардың қолдары қойылған.
Ұйымның бухгалтері ауысатындай болса, онда ... және ... – беру ... ... ... қолма – қол ақшалар есеп айырысу шотынан ақшалай чек бойынша
келіп түседі. Кассаға ақша бас бухгалтер қол ... ... ... (КО-1 үлгіде) бойынша қабылданады.
Кассаға ақша салған адамға бас бухгалтер қол қойған түбіртек (ордердің
жыртылатын бөлігі) беріледі. ... ... ... ... ақшаны қабылдау
тек қана оларды толтырған күні жүргізіледі.
«ТАББ 777» ... ... ... ... ... шығыс ордері (КО – 2 үлгі) арқылы, бас бухгалтер мен төраға қол
қойған тиісінше рәсімделген ... ... ... ... ... шығыс ордеріне қоса тігілген құжаттарда ұйымның төрағасының
рұқсат еткен жазуы болса, онда ... ... қол қоюы ... ... ... ... ... ордері бойынша ақша бергенде бухгалтер алушының
жеке басын куәләндыратын төлқұжатын ... ... ... атауы, нөмірі,
кім және қашан берілгені ордерде көрсетіледі.
Ұйымда ақшаны сенімхат бойынша берген кезде кассалық шығыс ордерінде
сенім алушының аты – жөні қосымша ... 777» ... ... ... ... ... ... кезде «Есеп айырысу шотындағы ақша» шотының дебеті және
1010 «Кассадағы ... ... ... (1010 ... ... ... шотының кредиті бойынша жазу беріледі.
Жалақы, уақытша еңбекке жарамсыздығына берілетін жәрдем ақы және
сыйақыларды ұйымның төрағасы мен бас бухгалтері қол ... ... ... ... береді. Ақшаны алған кезде жұмысшылармен
қызметкерлер төлем ведомосіне қолдарын қояды.
Кіріс және шығыс кассалық ... ... ... үшін ... және ... құжаттарын тіркеу журналы (КО – 3 үлгі) толтырады, ол кіріс және
шығыс ... ... ... Онда ... ... ... немесе
шығыс ордерлерінің жазылған күні мен нөмірі және келіп түскен немесе
жұмсалған ақшаның мақсатты бағыты (еңбек ... ... сый ақы, іс ... ... 777»жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде бухгалтер кассалық
операцияларды есептеуді кассалық кітапта (КО – 4 үлгі) жүргізеді. Бұл кезде
бухгалтердің есеп беруі құжатында ... ... ... барлық
реквизиттер кассалық кіріс және шығыс нөмірі, кімнен алынғаны және кімге
берілгені, корреспонденцияланатын шотпен операциясының ... ... ... ... серіктестігінде белгіленген тәртіпке
сәйкес кассалық кітаптың беттерін нөмірлеу жыл ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Кітапқа жазу көшірме қағаз
арқылы екі данада жүргізіледі: біріншісі кітапта қалады, екіншісі кітаптың
жыртып алынатын парағы кассирдің есеп ... ... ... және ... қоса бухгалтерияға өткізіледі. Кассир күн сайын жұмыс күнінің
соңында қорытындысын есептеп, қалдығын ... ... ... Касса операцияларын жүргізудің ақпарат көзі
|№ ... ... |ДТ |КТ |
|1 ... ... ... шоттан түскен ақша |1010 |1030 |
| ... | | |
|2 ... ... ... ... ашылды |1060 |1030 |
|3 ... ... ... ... банк ... |1030 |3010 |
|4 ... ... өз ... ... ... ... |1010 |1050 |
|5 ... баніктегі шоттан қосқан үлесі |1030 |1050 |
|6 ... ... ... ... ақша ... |5010 |1010 |
| ... | | |
|7 ... ... орынға келіп түскен ақша |1030 |1010 |
| ... | | |
|8 ... ... ... бір ақ әлі келіп |1020 |1210 |
| ... ақша ... | | |
|9 ... ақша ... есеп ... ... келіп|1030 |1020 |
| ... | | ... ... беруші адамдардың жұмсалынбаған қалдық ақша |1010 |1020 |
| ... ... | | ... ... ... ... жабу үшін нсеп айырысу |3010 |1030 |
| ... ... ... | | ... |Іс ... үшін ... авнс берілді |1250 |1010 |
| |4 ... ... | | ... ... ... |ДТ |КТ ... |Кассадан жарғылық қорға аударылған ақша |5110 |1010 |
| ... | | ... ... өнім ... ... ... ... |3320 |1010 ... ... ... қосылған құн салығы |3130 ... | | |0 ... ... ... ... |3310 |1010 ... ... ... ... өнім құны ... |1010 |1210 |
| ... | | ... |Кызметшілерге төленген еңбекақы |1010 |3350 ... ... ... ... аванстар |1610 |1010 ... ... ... берілген аванс |1610 |1030 ... ... ... ұзақ ... ... түсті |1010 |4410 ... ... ... ... ... ... аванс |1250 |1010 ... ... ... ... ... ... |1250 |1010 ... ... ... ... ... |3140 |1030 ... |Бюджетке төленген корпорациялық табыс салығы |3110 |1030 ... ... ... ... үшін ... сома |1010 |6210 |
|29 |Орындалған қызмет үшін аванс ... ... |1010 |4410 ... |Еншілес серіктестіктен қайтарылған берешеетер |1010 |1020 ... ... ... және ... алушылардан |1010 |1210 |
| ... өнім үшін ... ... қол ақша | | ... |Түгендеу кезінде анықталған артық ақшаның кассаға |1010 |6280 |
| ... | | ... ... ... түсірілген өнім үшін төлем келді|1030 |1210 |
|34 |Кассаға ... оқу ... ... |1010 |6010 |
|4 ... ... ... ... мазмұны |ДТ |КТ ... ... ... ... ... ... |3310 |1060 |
| ... ... | | ... ... ... қарызы келіп түсті |1030 |1210 |
| | | | ... ... ... ... ... сомасы |1010 |1210 |
| ... ... ... ... | | ... ... ... ақша қаражаттарына негізгі құралдар|2410 |1010 |
| ... ... | | ... ... ... меңгерушісіне материялдар сатып алу|1250 |1010 |
| ... ақша ... | | ... ... электір қуатын төлеу үшін ақша босатылды |3310 |1010 |
|40 |Есеп айырысу шотынан ... ... |1040 |1030 ... ... несиесінен акредетив ашылды |1040 |3010 ... ... ... ... ... сома |3310 |1040 ... |Акредетивтен пайдаланбаған сома есеп айырысу |1030 |1040 |
| ... ... | | ... ... ... бюджетке аударылған табыс салығы|3130 |1030 ... ... ... шотына банк несиесі төленді |3070 |1030 ... ... ... ... ақша ... ... |1030 ... |Есеп айырысу шотынан жабдықтаушыларға төленді |1030 |3310 ... ... есеп ... ... ... ақша |1010 |1030 |
|49 ... ... құн ... есепке алу |3130 |1420 ... ... ... ... ... |1040 |1060 |
| ... ... қайтарылды | | ... Есеп ... ... ... есеп ... ... қарастырайық.
Төлем тапсырмаларымен есеп айырысу. Төлем тапсырмасы субъектінің қызмет
көрсетуші банкке өз шотынан белгілі бір соманы аударуы ... ... ... ... ... белгіленген нысандағы бланкілерде тапсырманы
ұсынады. Тапсырмаларға қоса төлем жасаушы банктің талап етуі бойынша
банктің шолып қарауы үшін ... ... ... ... ... ... және ... мақсатын растайтын басқа да құжаттарды
тапсыруға міндетті. Төлем тапсырмалары жазылып берілген күнннен ... ... бойы ... ... ... күн есепке алынбайды). Төлем тапсырмалары
төлем жасаушының шотында қаражат болғанда ғана орындауға қабылданады.
Бірқалыпты және ... ... ... ... өнімді өткізушілер
мен сатып алушылар арасындағы есеп айырысулар жоспарлы төлемдер тәртібімен
шарттардың (келісімдердің) негізінде төлем тапсырмаларымен есеп айырысуды
пайдалана отырып жүзеге ... ... ... ... ... қолданылмайды. Бұл төлемдер күн сайын немесе өнім беруші мен
сатып алушы арасындағы келісілген, белгіленген мерзімдерде кезең-кезеңімен
жүргізілуі мүмкін. Ірілендірілген төлем ... ... ... ... күніне белгілеуі ұсынылады. Әрбір жоспарлы төлем соммасын тараптар
төлемдердің келісілген кезеңділігі мен өнім беру (сатып алу) немес ... ... ... ... ... айға (тоқсанға) белгілейді.
Күнделікті жоспарлы төлем кезінде олардың мөлшерін бір айда өнім ... осы ... ... ... ... бөлу ... ... ұсынылады.
Өндіріс циклы мен өнім сату үздіксіз болғанда жоспарлы төлемдер сомалары
бір айдағы ... ... ... сүйене отырып есептелуі мүмкін.
Әрбір жоспарлы төлем үшін банкке жеке төлем тапсырмасы беріледі.
Тараптар ... ... ... ... ... бір рет өз есептерін өткен
кезеңдегі нақтылы тауар ... ... ... көрсетудің негізінде нақтылап,
келісімде белгіленген тәртіппен қайта есептеу жүргізуге міндетті. Бұл ретте
пайда болған айырма жеке тапсырма бойынша аударылуы не кезекті төлем ... ... ... ... ... ... мерзімі клеген күні беріледі. Төлем жасаушының
шотындағы қаражат жеткіліксіз болғанда және ... ... ... ... болмаған кезде банк төлем тапссырмасын қабылдамайды. Қаражат пайда
болған кезде жоспарлы төлемді төлем жасаушы ол бойынша бұрын ... ... ... ала ... ... ... ... бар субъектілер өндірілген өнім үшін аванстық
төлемдермен есеп айырысады. Аванстық төлемдер төлем ... ... ... есеп ... ... шартта айтылған мерзімдер мен
мөлшерлерде кезең-кезеңімен аудару арқылы жүзеге асырылады.
Тараптар кезең сайын, кемінде айына бір рет ... ... ... ... негізінде өз есептерін нақтылап, шартта айтылған тәртіппен қайта
есептеу жүргізуге тиіс. Бұл ретте пайда болған айырма жеке тапсырмамен
аударылуы не кезекті ... ... ... ... мүмкін.
Тараптардың уағдаластығы бойынша төлем тапсырмалары жедел мерзімді,
мерзімнен бұрын және мерзімі кейінге қалдырылған болуы мүмкін.
Жедел ... ... ... ... бойынша жүзеге асырылады: аванстық
төлем, яғни, тауар тиелгенге ... ... ... кейін, яғни, тауарлар
үшін шоттарды тікелей акцептеу жолымен; ірі мәмілелер кезіндегі ішінара
төлемдер. ... ... ... кейінге қалдырылған төлемдер шарттық қатынастар аясында тараптардың
қаржылық жағдайыназиян келтірілмей жүргізілуі мүмкін.
Субъектілер: жеке өздеріне тиесілі қаражатты (зейнетақы, алимент, жалақы,
іссапар шығыстары, ... ... ... ... ... ... арналған, банк мекемелері жоқ жергілікті жерлерге ауыл ... ... ... шығыстарды субъектілерге қаражат аударуды
байланыс кәсіпорындары арқылы жүзеге асыра алады.
Өз шоттарынан байланыс ... ... ... ... ... ... аударым блакілерінде аударым алушының атын, оның нөмірін,
сондай-ақ егер қаражат шотқа аударылуға тиіс болса, осы ... ... мен ... ... Тапсырмаға қаражат алушылардың тізбесі қоса
беріледі, онда кім, қандай мақсаттарға ақша алатыны көрсетіледі. Байланыс
кәсіпорындары кәсіпорындарға жолданған ... ... ... ... жалпы сомасына төрт дана етіп жасалатын келіп түскен
аударымдарды төлейді.
Төлем талап тапсырмалары арқылы есеп айырысу.
Төлем талап тапсырмасы ... ... ... ... ... есеп айырысу және тиеу құжаттарынығң негізінде келісім-шарт
бойынша ... ... ... ... ... қызметтің
құнын төлеу туралы жабдықтаушының сатып алушыға талабын білдіреді. Төлем
талап тапсырмаларын төлем жасаушыға бланкке ... ... ... бірге төрт дана етіп береді. Жабдықтаушының банкі барлық
реквизиттердің толық толтырылғанын тексеріп, талап-тапсырманы ... ... ... ... ... жабдықтаушыға қайтарылады. Сатып
алушының банкі талап-тапсырманы алған соң, оны тіркейді, барлық даналарға
алынған күнді қойып шығады (жоғарыда оң жақта) және оны ... ... алу үшін ... ... тапсырмасын толық немесе ішінара төлеуге келіскенде төлем
жасаушы барлық даналарға шотқа билік жүргізуге уәкілеттігі бар адамдардың
қолын қойғызумен және мөр ... ... оны ... көрсетуші банкке
өткізеді, олардың:
біріншісі – төлем төлеушінің шотынан қаражатты есептен шығару үшін негіз
болады және ... ... ... банк ... тігіледі;
екіншісі – жабдықтаушыға қызмет көрсететін банкке жіберіледі;
үшінші – тиеу құжаттарымен бірге тауарларға, орындалған жұмыстар мен
көрсетілген қызметтерге ақы ... және ... ... ... қол хат ... төлем жасаушыға қайтарылады.
Банк акцептелген талап-тапсырмаларды қабылдауға және оларды №2
картотекаға орналастыруға құқылы.
Төлемдік талап-тапсырмаларды толық немесе ішінара ақы төлеуден бас ... ... ... оған ... ... ... үш күннің ішінде
хабарлайды. Талап-тапсырма құжаттарымен қоса оған берілген тиеу құжаттарын
және төлемейтіні туралы хабарламасымен ... ... ... ... ... ... ақы ... үшін: ұсынғанда; ұсынғаннан кейін белгілі бір
уақытта; жасалғаннан кейін белгілі уақытқа, белгілі бір ... ... ... ... бір ... ... аударма вексель бойынша
төлем мерзімі не акцепт күнімен, не ... ... ... ... ... ... ... күні қойылмаған акцепт акцептантқа
қатысты акцептке ұсыну үшін ... ... ... ... ... ... Мерзімі белгілі бір күнге немесе жасалғаннан кейін немесе
ұсынғаннан кейін белгілі бір уақытқа белгіленген аударма вексель ... ... ол ... ... не ... ... ... бірінде
ұсынуға тиіс. аударма вексельді есеп айырысу палатасында ұсыну төлемге
ұсынғанмен бірдей ... ... ... ... ... бас ... ... жасаушы вексельдің ол бірінші рет ұсынылғаннан кейін келесі күн
екінші рет ұсынуды талап ете алады. Мүдделі адамдар бұл талап туралы
қарсылық білдіруде ... ... ғана бұл ... ... бере алады.
Акцепт аударма вексельде көрсетіледі. Ол “акцептелген” деген сөзбен
немесе ... ... кез ... ... ... ... ... оған
төлем жасаушы қолын қояды. Вексельдің алғашқы бетінде төлем жасаушының
қойған қолының акцепт күші болады.
Акцепт жай және шартсыз болуға ... ... ... ... оны соманың бір
бөлігімен шектей алады.
Акцептеу немесе төлем жасамауға қарсылық білдіру ... ... ... жағдайда төлемге ұсыну үшін белгіленген
мерзімдер өткен соң вексель ұстаушы индоссанттарға қарсы, вексель берушіге
қарсы және акцептантты қоспағанда, міндетті ... ... өз ... ... ... мерзімде акцептке ұсынылмаған жағдайда вексель
ұстаушы, егер шарттың мазмұнынан вексель беруші өзін тек акцепт үшін
жауапкершіліктен босатуды көздегені болса, төлем жасамаудан, сонымен ... ... ... ... тиесілі құқықтардан айырылады.
Бұл даналар құжаттың мәліметінің ішінде бір ізді нөмірлермен қамтамасыз
етілуге тиіс; басқа жағдайда олардың әрқайсысы жеке аударма вексель ... ... ... оның жалғыз данада берілгені көрсетілмесе, онда вексель
ұстаушы оған өз есебінен бірнеше дана беруді талап ете алады. Бұл үшін ... ... ... және сол ... вексель берушісіне дейін
өтініш жасай алады. Индоссанттар жаңа даналарда индоссаменттерді қайта
шығарып беруге міндетті.
Бір дана бойынша жасалған ... бұл ... ... ... ... ала ... да, жауапкершіліктен босатады. Бірақ төлем жасаушы өзі
акцептеген және өзіне қайтарылмаған әрбір дана бойынша жауапты болып қала
береді.
Қазақстан Республикасының аумағындағы заңды және жеке ... жай ... ... ... есеп ... ... ... бұл ретте ол
тиісті шартта көзделуге және “Қазақстан Республикасындағы вексель айналымы
туралы” ... ... ... ... ... инкассаға қабылдаған вексельдерді жөнелту тәртібі
Қазақстан Республикасының уәкелетті органының Қазақстан Республикасы Ұлттық
Банкімен келісе отырып шығарылған нормативтік құқықтық актілерімен және
байланыс мекемесі мен есеп ... ... ... ... сатып алушыға ұсынатын төлемнің мерзімін кейінге қалдыру жөніндегі
берешекті рәсімдеу “Қазақстан Республикасындағы вексель айналымы туралы”
Заңда белгіленген талаптарға сәйкес ... беру ... ... ... келісімінсіз қаражаттарды есептен шығару берілген инкассалық
өкім банкке іздену мерзімі ішінде ғана өткізіледі. Бұл үшін өндіріпалушы
жауапты болады. Іздену мерзімінің ... ... ... ... ... бюджетке төленетін салық борышын өндіріп алуға мерзім
ұзақтығы ... ... ... ... ... ... – бір ... жазбалары бойынша – бір жыл; сот органдарының бұйрықтары бойынша –
екі ай; ... ... ... ... – алты ай.
Борышкер мойындаған соманы есептен шығаруға берілген инкассалық өкімде
борышкердің талаптарды мойындау туралы жауабының номері мен ... ... ... ... ... үшін есеп ... өндіріп алу және басқалары) көрсетіледі. өндіріп алуды тоқтата
тұру немесе тоқтату тек мынадай жағдайларда: есептен шығару өкім берген
өндіріп алушылар мен ... ... ... сот ... ... ... кезде; қылмыстық іс қозғалуына байланысты өндіріп алуды
тоқтата тұру немесе ... ... ... күні мен нөмірі көрсетілуге
тиіс. Өндіріп алуды тоқтату жөнінде құжат өндіріп ... ... ... ... қозғалысы туралы есеп субъектінің есепті жыл
ішіндегі қаржылық есебінің құрамында ... ... ... ... ... инвестициялық және
қаржылық қызмет тұрғысынан алғандағы мағлұматтар мазмұндалуға тиіс, мұның
өзі заңды тұлғаның қаржы жағдайына оның ... ... ... бағалауға
мүмкіндік береді.
Операциялық қызметтен түсетін ақша қаражаттары қозғалысын ашып көрсеткен
кезде тура әдіс пайдаланылуы мүмкін, бұл әдіс ... ... ... мен ... ... ... ашып көрсетіледі, не жанама
әдіс пайдаланылуы мүмкін, бұл әдіс жағдайында таза табыс пен зиянға
ағымдағы активтер мен ... ақша ... ... ... ... ... ... нәтижесі болып табылатын
кірістерге немесе зияндарға қарай түзету енгізіледі.
«ТАББ 777» жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... ақы ... төлемдерді қоса, банкке келіп түскен
есеп құжаттарының күнтізбелік кезегі (төлем жасау мерзімінің жетуі) бойынша
тәртіппен жүзеге асырылады.
«ТАББ 777» жауапкершілігі ... ... ... ... – қол ақшамен жалақыға, іс сапар, шаруашылық операциялары және
басқадай шығындарды беру жөніндегі бұйрығы болып табылатын ... ... ... ... атауы, есеп айырысу шотының нөмірі, сомасы,
алушының төлқұжаттық мәліметтері, төраға мен бас бухгалтердің қолдары,
ұйымның мөрі көрсетілуі тиіс. ... ... ... ... чектің
сыртқы жағында көрсетіліп, бір данада сиямен жазылады. Онда түзетулер
жасауға тиым салынады. Чектер берілген күнін есептемегенде он ... ... ... 777» ЖШС ... бос ақша ... ... есеп ... және
кредиттік операциялардың барлық түрлерін қамтамасыз ету үшін
«ТуранӘлемБанкінің » филиалында №002467219 есеп айырысу шотын ашқан.
«ТАББ 777» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің 2010 ... ... ... есеп ... шоты ... жүргізілген операцияларының
корреспонденцияларын 5 кесте бойынша қарастырамыз:
5 кесте. 2010 жылдың ... ... есеп ... шоты ... ... корреспонденциялары
|№ |Шаруашылық операциялар мазмұны ... ... | | |Дт |Кт |
|1 ... ... ... №132 | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| | ... |3350 |1010 |
|2 ... ... ордері №11 30.02.2007 | | | |
| ... есеп ... ... кассаға | | | |
| ... ... |500000 |1010 |1030 |
|3 ... шығыс ордері №143 16.03.2010| | | |
| ... жеке ... ... | | | |
| ... электр энергиясын төлеу үшін| | | |
| ... ... | | | |
| | ... |3310 |1010 |
|4 ... ... ... ... АҚ| | | |
| ... ... ... есеп | | | |
| ... ... ақша аударды | | | |
| | ... |1210 |1030 |
|5 ... ... қорына ақша |3843787,40 |1030 |686 |
| ... | | | |
|6 ... ... ... ... ақша |11150000 |1030 |1010 |
| ... | | | |
|7 ... ... ... есеп ... |1500000 |1060 |1030 |
| ... ... | | | |
|8 ... ... тиісті жолдағы ақшалар |15677074,38 |1030 |1020 |
| ... есеп ... ... | | | |
| ... алынды | | | |
|* ... ... ... ... ... ... алынды |
Ұйымда есеп айырысу шоты ... ... ... ... ... ... ... жүргізілетін №2 журнал – ордерге және шоттың дебеті
бойынша жүргізіліп, оған қоса ... ... ... ... ... банктерден көшірме қағаздардың келіп түсуіне қарай
жүргізіледі. Жазу кезінде шоттар корреспонденциялары бірдей сомалар
бекітіледі. Ай соңында осы регистрлердегі ... ... одан әрі ... апарылады.
Есеп айырысу шотының жабылуы ұйым төрағасының арызы бойынша жүзеге
асырылады:
ұйым ... ... ... жағдайда;
ұйымды құрған органның шешімі бойынша;
шотта үш ай ішінде жазулар болмаған жағдайда.
Валюталық шоттар бойынша операциялардың есебi төмендегi ... ... ... «Ел iшiндегi валюталық шоттардағы қолма-қол ақшалар»
1051 «Шетелдегi валюталық шоттардағы қолма-қол ... ... ... ... ... бар заңды тұлғалар пайдаланады. Мұндай
шотты ашу және сол бойынша операциялар жасау ҚР Ұлттық Банкiнiң берген
алдын ала рұқсаттың болуын ... ... Бұл ... ... ... ... шоттардағы қаражаттардың қалдығы бойынша және басқа да
мәлiметтер бойынша есептеменi ҚР Ұлттық Банкi белгiлеген нысанда және
мерзiмде тапсыруға мiндеттi. 1050 шоттың дебетi ... ... ... қаражаттарының түсуi және соңғы қалдық көрсетiледi. 1050 шоттың
кредитi бойынша субьектiнiң ... ... ... ... ... берiлуi) көрiнiс табады. 1050 шоттың кредитi бойынша
операциялар банк көшiрмесiнiң негiзiнде №2 ... 1050 ... ... №2 ... ... Жиынтық айналым мен сальдо ай
соңында Бас кiтапқа көшiрiледi [12].
1050 – шот бойынша төмендегiдей ... ... ... ... өнiмдер мен көрсетiлген қызметтер үшiн шетелдiк
сатып алушылардан түсiм ... ... Д-т 1050 К-т ... шетелдiк дебиторлардан берешектiң келiп түсуi Д-т 4312
К-т ... ... ... ... ... Д-т 1050 К-т 1610, 2910
Құрылтайшылардың жарғылық капиталға салымы шетелдiк валютамен түскен
кезде Д-т 1050 К-т 5020
Шетелдiк ... ... ... Д-т 1050 К-т 4410
Тауарлы материалдық қорларды жеткiзуге, жұмыс және қызмет үшiн ... ... ... (алдын ала төлем) Д-т 1050, 1610 К-т 1050
Шетелдiк валюта аккредетивке есептелдi Д-т 1070 К-т 1050
Банктерден қолма қол шетел валютасын алу Д-т 1020 К-т ... ... ... ... ... (қайтарылды) Д-т 3010 К-т 1050,
1030
10. Шетелдiк жеткiзушiлердiң шотын төлеу Д-т 3310 К-т ... Өзге ... ... өтеу Д-т 3540 К-т ... ... ... айырма Д-т 7430 К-т 1050
Есеп айырысу мен валюталық шот боынша операциялардың есебiн
келесi ... 4 ... ... ... | ... жарнаға | |Төлем | ... ... ... | ... | ... | ... ... ... ... дебетi бойынша №2 ведомость 1050, 1030 |
|кредитi ... ... ... |
| ↓ |
| Бас ... |

| Қаржылық есеп |
|беру ... 4. Есеп ... мен ... шоттар операцияларын есепке алудың
сызбасы
Кәсiпорындар ұйымдар, фирмалар өздерiнiң ақшалай қаржыларын сақтауға банк
мекемесiнен арнайы шот ашуына болады. Бұл шотта ашылған ... ... чек ... ... ... ... арнайы
шоттардағы ақшалар және басқа да ақшалай қаржылар есептелiнедi.
Банктегi арнайы шоттағы ақша қаражаттар бойынша операциялар есебiн
төмендегi 5 сурет арқылы ... ... | ... ... | ... да ... |
|депонирлеудiң төлем| |өтiнiш | ... ... | | | | |
| Банк ... ... ... №3 ... және 1030, 1070 шоттардың |
|дебетi ... ... ... есеп беру ... 5. ... арнайы шоттар бойынша операциялар есебiнiң сызбасы
2.3 Ақша ... ... ... ... ... тұрған ақша белгілері мен басқа да
құндылықтардың нақты бар болуы тексеріледі. Қатаң есептегі бланкілер де
тексеруден ... ... ақша ... мен ... да ... бар ... есептеу кезінде қолма қол ақшалар, құнды қағаздар
(акциялар, облигациялар, чектер, вексельдер, коносаменттер және заңға
сәйкес құнды
Түгелдеу актісінде ақша қаржысының бар ... ... күні ... ... ... ... және ... анықталады. Кем
шығу немесе артық шығу табылған жағдайда актіде оның пайда болу себебі және
сомасы көрсетіледі.
Кәсіпорын кассасында ... ... ... мен ақша құжаттарыіі
түгелдеу оларды парақтап қайта есептеу жолымен жүргізіледі. Тексеріс
құжаттардың жекелеген түрлері бойынша актіде атауы, ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Жол үстіндегі ақша қаража.тарын түгелдеу осы шотта тұрған сомаларды: банк
мекемелері, байланыс бөлімшелері берген квитанцияларының деректерімен бірге
түсімді өткізу кезінде, банк ... ... ... ... ... ... ... және т.с.с; бас
кәсіпорынға аударылған сомалар бойынша немесе керісінше одан түскен
сомалармен ... ... ... ... нөмірі, сомасы және аударымды
қабылдаған банк мекемесінің немесе байланыс бөлімшесінің атауы көрсетіліп,
түскен мәлімдеме (авизо) деректерімен бірге салыстырып тексеру арқылы
жүзеге асырылады.
Банктерде есеп ... ... ... ... ... ... қаражаттарын тізімге алу, кәсіпорын бухгалтериясының деректері бойынша
берілген деректермен салыстырып, тексеру арқылы жүзеге асырылады.
Ақша қаражаттарын, құнды қағаздарды және қатаң есеп беру ... ... ... ... ... ... ... және құнды қағаздардың артық шыққан сомалары кіріске
алынуға тиісті: ол ... ... 1010, 1020 ... дебеттеліп, 6130
шоты кредиттеледі.
Кем шыққан ақша қаражаттары мен құнды қағаздар өтеуі үшін материалды
жауапты тұлғаның есебіне ... шоты ... ... ... ... де ... ... табылса, онда 1260 шоты кредиттеліп,1251 шоты
дебеттеледі, яғни 2940 шоты жабылады.
Егер де кінәлі тұлғалар табылмаса, онда кем ... ... 2940 ... ... ... есептен шығарылады.
Ақшалай қаражат козғалысын ішкі бақылау жүйесі – активтерді ... ... ... ... ... ету; ... көрсетілген мәлеметтердің шүбасыз сенімділігін қамтамасыз ету үшін
жасалған саясат пен амалдар.
Ақшалай ... онай ... ... ... ... ... жоқ және олар ... Ұрлық тәуекелі кейбір адамдардың
есеп жүйесіне қолы жетіп, ... ... ... ... ... ... байланысты. Акшалай қаражаттың қозғалысын ішкі бақылау
мынандай функцияларды орындау тиіс:
• ақшалай қаражатты жеке сақтау мен жеке ... ... есеп ... ... ... ... ... касса тек қажетті қалдықты сақтау;
• кассадағы қалдықты мезгіл-мезгіл тексеріп есептеу;
• ақшалай қаражатты физикалық бақылау.
• түсімді ... ... ... ... кассалық қалдықты салыстыру.
• есеп шоттардығы ақшалай қаражатты бақылау.
• кассалық қалдықты салыстыру.
• есептіқ (валюталық) шоттарды салыстыру.
Кассадағы ақшалай қаражатты кассада деп, саналатын ... бар ... ... және ... ... банктерді парақтау шығу
жолымен түгендейді. Түгендеу қорытындыларын «Ақшалай қаражаттың бар-жоғын
түгендеу актісімен» жеке ресімдейді.
Кассаны ... ... ... жүргізудің шаруашылық
жүргізуші субъектінің басшысы бекіткен және жете дайындалған Ережелерге
сәйкес өткізіледі. Қатаң есептегі құжаттар мен бланкілер ( авиа және темір
жол ... ... ... және басқалары) кассаларын түгендеу, әдетте
кенеттен, кассир мен бас ... ... ... ... ... тексеріп және қолма-қол ақшаны түгел парақтап санау арқылы
жүргізіледі. Түгендеу басталғанға дейін ( бірнеше касса болған жағдайда)
олар ... ... ... ... ... ... есеп жасап,
ақшалай қаражаттың қалдығын кассалық кітап бойынша шығарады. Кассирден
барлық кірістік және кассада кіріске алынбаған және ... ... ... ... ... ... Ақша саналғаннан соң кассадағы ақшалай қаражатты
түгендеу актісі ... ... ... қорытыңдысы бухгалтерлік есептің
мәлеметтермен кассалық кітап бойынша салыстырылады. Актіде кассирдің
табылған бұрмалаулар туралы ... мен ... ... ... ... ... туралы субъект басшысының қарары (резолюция) жазылады.
Акт ұйым кассасында тұрған ақшалай құжаттардың, ақшаның бар-
жоғын түгендеу нәтижелерін көрсету үшін колданылады. Комиссия ... ... ... ... ... ақшаны түгел қайтадан
есептеу жолымен ақшаның бар болуын тексереді. Акт екі дана болып жасалады
және түгендеу, комиссиясы мен ... ... адам қол ... ... ұйым ... ... екіншісі материалдық жауапкершілікті
адамға қалады. Түгендеу басталғанға дейін ақша, ақшалай ... үшін ... ... ... ... ... қолхат
алынады.Қолхат форманың тақырыптық бөлігіне кірген. Материалдарға жауапкер
адам құжаттарды тапсыған материалдарға ... ( ... ... ... тапсырған материалдарға жауапты адамға және бухгалтерияға).
Түгендеуді өткізгенде мыналарды тексеру қажет: ... ... ... ... шарт ... ма ... « ... алынды ма, кассаның жарақтаңдырылуы сейф кілтінің көшірмелері
сақталатын талаптарға сай ма»?
Мысалы: Кассаны түгендегенде 150 теңге мөлшерінде артық шығу
табылды, бұл ... ... ... ордер жазылады және олар мынандай
жазбалармен рәсімделеді.
1020 «Кассадағы ұлттық валютағы қолма-қол ақша» шот дебеті
6280«Негізгі емес қызметтен ... ... да ... 150 теңге
Егер кассаны түгендеу кезінде 5000 теңге кем шығу табылса, мұндай
жағдайда:
-анықталған кем шығу сомасына ... ... ... ... «Кем шығу, құндылықты бүлдіру» шот дебеті
1020 «Кассадағы ұлттық валютадағы қолма-қол ақша» шот кредиті 5000 тенге
- кем шығу кассир есебіне ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысулар» шот
дебеті
1430 «Кем шығу, құндылықты бүлдіру шығындары» шот ... 5000 ... ... кем шығуды өтеуі (кірістіқ кассалық ордер жазылады)
1020 «Кассадағы ұлттық қолма-қол ақша» шот дебеті
1251 «Материалдық зиянның орнын толтыру бойынша есеп ... ... Ақша ... ... Ақша ... ... жоспары, бағдарламасы
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкісінің бекіткен нормативтік
актілерге және басқа да заң актілерінің талаптарына сәйкес барлық
шаруашылық жүргізуші шаруашылықтар өз ақша ... ... ... ... ... ... шоттарда сақтауға міндетгі.
Шаруашылық күнделікті қажетін өтеу үшін қалдырылған ... ... ... ... ... ... ... Яғни, ақша қаражаттар деп шаруашылықтың кассасындағы және
банктердегі шоттардағы нақты ақшасын айтамыз.
Аудитор ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... жаппай тексеру әдісін қолдануға тиісті. Аудитор ақша
қаражаттарының сақтау және заңды тұлғалармен есеп ... үшін ... және ... банк ... ... және шетелдік
валютада ашылған шоттарын анықтауға міндетті. Сондай-ақ, шаруашылықтың
ішіндегі кассалардың санын да қоса анықтайды.
Аудитор шаруашылықтың есеп айырысу шоттарының және кассаларының
құрылымымен ... ... ақша ... ... тексерудің
аудиторлық, бағдарламасын жасайды.
Бағдарламада тексеруді талап ететін мәселелер ретімен жазылып, тексеру
барысында басшылыққа алынып, кездескен фактілерге ... ... ... ... ... Ақша ... ... мынандай іс-әрекеттерді қамтуы мүмкін;
- баланстын қөрсеткішінің, Бас кітаптың және есеп ... ... ... салыстырып тексеруді;
ақша қаражаттары шоттарының синтетикалық және аналитикалық есеп
мәліметтерінің сәйкестігін және дұрыс жүргізілгендігін тексеруді;
кассаға түгендеу жүргізуді және ... ... есеп ... ... ... ... тәртіптерінің сақталғандығын
тексеруді;
банктегі арнайы шоттардың ашылу тәртібін және жүргізілген операцияларының
зандылығын тексеруді;
есеп айырысу тәртібін бүзуға жол ... үшін ... ... ... ... шоттарынан қаражаттың аударылу және
есептен шығарылу фактілерін тексеруді;
шаруашылықтағы ақша ... ... ішкі ... қалай
ұйымдастырылғандығын тексеруді.
Шаруашылықтағы ақша-қаражаттарының есебінің тиімділігін арттырып, талапқа
сай жүргізілуіне бірден-бір әсер ететін фактор - ол уақтылы жүргізілген
түгендеу. ... ... ... ... оның ... жасалған актіде көрсетілген фактілерге назар аударып, олардың
кейбіреулерін қағазға жазьш алып, ... ... ... ... Түгелдеу ақша қаражаттарына және басқа да, бетінде ақшалай бағаланып
номиналды ... ... ... (акциялар, облигациялар, чектер,
вексельдер басқадай ақша құжаттарға, жол жүру билеттері, үшақ билеттері,
демалыс үйлеріне және санаторийлеріне жолдама ж.т.б.) жүргізіліп, түгемдеу
актісінде көрсетілген ... ... бар ақша ... ... құжаттарын сол түгендеу жургізілгсн күні берген есеп мәліметтерімен
салыстырылып нәтижесінің шырғарылғандығын тексереді. Жол үстіндегі ақша
құжаттарын ... ... сол ... ... күні жол үстінде
екенін растайтын құжаттарының көшірмелерінің тіркелгендігін анықтайды.
Банкеттегі есеп айырысу (ағымдағы) валюталық және арнайы шоттардағы ақша
құжаттарына жүргізілген түгендеудің банктен ... ... ... ... ... жүзеге асырылғандығын анықтайды.
Шаруашылықтың басшысының түгендеудің нәтижесінде жасалған актіні мамандарды
қатыстырып ... ... ... ... ... ... шараларды растайтын хаттамамен танысып, кассалық операциялардың
есебін тексерумен ұштастырып жалғастырады. Шаруашылықтың қаржы шаруашылық
қызметінің бухгалтерлік есеп шоттарының ... ... ... ... жинақтап, қозғалысын таратып отыру үшін I «Ақша
қаражаттары» бөлімінің 1010 «Кассадағы нақты ақшалар», 1020 «Жол үстіндегі
ақшалар», 1030 « Есеп ... ... ... ... ... ... ... қаралған.
Қаржылық бақылау деп әдетте тиісті ақша қорлары бойынша қоғамдық жалпы
өнімді ... бөлу мен ... ... бір ... ... ... бағытталған өзгеше қызметті айтады.
Сөйтіп, қаржылық бақылау ұйымдар мен аудитордың, ... ... ... ... ... ... ... нақты міндеттер, аудит
мерзімі мен көлемі ескеріле отырып ... ... және ішкі болу ... ... аудит – аудиттың тәуелсіз
нысаны, ішкі – ұйымды бақылаудың ведомстволық немесе ішкі нысаны. Ішкі
аудит ұйымның тілегі бойынша және шартымен жасалады.
Аудит ... ... ... ... ... ... ... іс-қимылын іштей жүйелеумен);
• аудит объектісі туралы ақпарат алу және оны бақылау;
• аудит рәсімін ... және ... ... ... жүйелерін тексеру және оның тесттері;
• аудит рәсімін жүргізу;
• аудиторлық қорытындыны қалыптастыру.
Аудиторлық бақылау – ... тыс ... ... бақылау. Оны
біліктілік комиссиясы аттестаттаған «Аудитор біліктілігінің берілуі туралы»
куәлік алған жеке тұлға да, сондай-ақ ашық үлгідегі акционерлік қоғамды,
өндірістік кооператив пен ... ... ... аудиторлық
қызметті жүзеге асыру үшін кез-келген ұйымдық – құқықтық ... ... ... ұйым да ... ... ... ... қорытынды есеп баптары дұрыстығының белгіленген
категориялары бойьшша аудиторлық дәлелдеулер алу мақсатында зерттелуге
тиісті. Төменде ақша қаражаттары аудитін жүргізу процессінде тексерілуге
жататын негізгі пайымдаулар ... және ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының төленуі және келіп түсуі заң негізінде жүзеге
асырылады; шет елдік валюта түріндегі ақшаның қозғалысы ҚР "Валюталық
реттеу ... ... ... ... жузеге асырылады; кассирмен толық
материалдық жауапкершілік туралы келісім-шарт жасалды; ішкі ереже-
нұсқауларға сәйкес ақшаның жұмсалуына өкілетті тұлғаның ... ... жеке ... есеп айырысу белгіленген тәртіп бойынша
тіркелген бақылау — кассалық аппараттарды қолдану арқылы жүргізіледі; касса
операцияларын жүргізу есеп ... ... ... операцияларын
жүргізу Ережелерін сақтай отырыпұүйымдастырылған; ақшамен орындалған
операциялар құжаттармен расталған және белгіленген нормативтік актілердің
талаптарына сай; банк және ... ... ... ... категориясына сәйкес келетін мәліметтерді анықтау: қаржылық
қорытынды есепте кәсіпорындағы бар ... ақша ... ... ... ... ... және шығысқа шығарылуы (жұмсалуы) бойынша
барлық операциялар бухгалтерлік есеп шоттарында көрсетілген; ақша
қаражаттарының синтетикалық (жинақтаушы) есебі бойынша ... мен ... ... ... есеп ... ... мен ... сәйкес келеді, Бас кітапқа және қаржылық
қорытынды есепке дұрыс көшірілген;
Дәлдік категориясына сәйкес келетін мәліметтерді анықтау: операциялар
бастапқы есеп ... ... есеп ... ... ... ... ... дәл көшірілген; теңгеге айналдыру үшін
шетелдік валютаның дұрыс және дәл бағамы қолданылады.
Нақты бар болу ... ... ... ... анықтау:
бухгалтерлік баланста көрсетілген ақша шоттары бойынша сальдо кәсіпорында
шын бар ақшаны сипаттайды; кассадағы және банкте ашылған ... ... ... ... ... ... расталған;
ақшаның келіп түсуі және шығысқа шығарылуы бойынша операциялар тиісті
құжаттармен рәсімделеді.
Тапсыру және ашып ... ... ... ... мәліметтерді
анықтау: ақша қаражаттары жіктелген және қаржылық қорытынды есепке дұрыс
енгізілген; ақша қаражаттары туралы ақпараттар ұлттық валютамен де, шет
елдік валютамен де ... ... есеп ... ... ашып
көрсетілген.
Бағалау категориясына сәйкес келетін мәліметтерді анықтау: ақша
қаражаттары қаржылық қорытынды есепте ... ... ... шет ... ... ақша ... қайта бағалау өз уақытында және дұрыс
орындалады. Ақша қаражаттарына ұтымды тексеру жүргізу ... ... ... пайдаланылуын сипаттаушы негізгі шоттарға бөліп
қарастырамыз: кассадағы нақты ақша; ағымдағы корреспонденттік шоттардағы
ақшалар; есеп берілуге ... ... ... ақша ... ... ... ... мыналарды анықтайды:
касса – банк операцияларын атқаратын қызметкерлердің сандық және сапалық
құрамы;
касса – банк құжаттарын жасап, өңдейтін адамдар үшін есеп пен ақшаны
бақылауың ... және ... ... бар – ... жұмыс учаскесінің қызметкерлері кімге есеп береді;
касса –банк және басқа ақшалай операциялардың дұрысиығын кім және ... ... ... бар – ... ... тексеруді жүйелі жүргізуге
арналған тұрақты жұмыс істейтін комиссины тағайындау туралы басшының
бұйрығы бар ... ... ... ма, ... ... ... ... бар ма және
олардың мазмұны қандай;
аналитикалық және синтетикалық есеп, шаруашылық ішілік бақылау мен
ақшалай ... ... ... ... ... ... ... келіп, кесте 4-те ақша мен олардың баламаларының
төлемі мен қозғалыс циклі аудитін өткізу бағдарламасының ықтимал
нұсқаларының бірі келтірілген.
Ақшалай ... ... оның ... ...... – қол ... ақы бергенде, өндірістік шығыстарды төлегенде, есеп берілетін соманы
беру мен пайдалануда және т.б.) жасалатын операциялар ... ... ... ... ... ... бұрмалаулар мен қызмет бабын теріс
пайдалану – касса – банк операцияларын бақылаудың маңызды ... ... Ақша ... ... бағдарламасы
|Аудит процедурасы ... ... ... |
| ... мен ... ... ... операцияларды атқаратын |Кадр бөлімінің мәліметтері, білім мен |
|қызметкерлер құрамын білу ... ... ... ... |
| ... ... және іскерлік |
| ... және т.б. ... ... алу, ... және ... |Заңнамалық актілердің, стандарттардың,|
|үшін әдістемелік, нормативтік және |нормалардың, ережелердің, ... ... ... ... ... бланкілерінің, |
|тексеру ... сейф ... ... |
| ... бар – ... ... ... құжаттық рәсімдеу |Кіріс және шығыс кассалық ордерлерін ... ақша ... ... ... ала |тіркеу журналы, ақшаның қозғалысы |
|шолудың дұрыстығын тексеру ... ... ... ... және |
| |т.б. ... Ақша ... ... |Төлем тапсырмалары мен талаптары, ... ... ...... тізімдемелер, |
|толықтығын, дәлдігін тексеру ... ... ... чек |
| ... және т.б. ... ... ... мен кассалық |Ұйым басшысының тұрақты жұмыс істейтін|
|операцияларды, ақшаны, құнды ... мен ... ... ... және қатаң есептегі |туралы бұйрығы, жеке материалдық ... ... ... туралы шарт, кассаны |
|6. Ақшаның сақталуы мен ... ... ... ... және ... ... тексеру ... ... ... тіркеу |
|7. Касса – банк операцияларын атқару|журналы, касса кітабы, кассир ... есеп ... ... ... ... және берген ақша есебінің |
|үшін тексеру, байқау және тестілеу |кітабы, ... ... ...... Банк операцияларын, құжаттардың |ведомость№1, Бас кітап және т.б. |
|түгелдігі мен ... ... | ... ... ... шығару, кассалық | ... ... ... ... | ... | ... ... ... есеп ... ... мен ... ... ... және ... ... аккредитивтер, чек |
|түрлерінің, құрылымдық бөлімшенің ... ... ... |
|ағымдағы басқа шоттарын ашудың ...... мен оған ... мен ... ... |ведомстар№1,2,3. |
|6 ... ... ... ... ... ... ... |
| ... мен ... ... Ақша ... ... |Бас кітап, 1-4журнал – ордерлер, ... ... ... ... ... ... ... ақша ... ... ... ... ... құжаттар |
|* Ескерту. Кесте ұйымның қаржылық есептерін негізге ала отырып автормен ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы бойынша жүргізілген операциялардың
құжатталынуының дұрыстығын тексеру;
ақша қаражаттардың нақты барлығын, толықтығын жедел, оперативті тексеру;
олардың мақсаттарына сай пайдаланылғанын тексеру;
келісім – ... мен есеп ... ... ... уақыты өтіп кеткен дебиторлық және кредиторлық борыштардың есебін
тексеру;
тағы басқа жағдайларды ұқыптылықпен тексеріп, сәйкесінше қорытынды жасау;
Жоғарыда ... ... ... мамандандырылған тәжірибелі,
тәуелсіз аудитордың қызметіне деген қажеттіліктерді туғызады. Аудиторлық
қызмет дегеніміз қаржылық ақпараттардың дұрыстығын тексеріп, растайтын
делдалдық қызмет.
Ақпараттардың сапалылығы, экономикалық ... ... ... маңызды
роль атқарады.
3.2 «ТАББ - 777» ЖШС-нің ақша қаражаты аудиті
Аудит дамуының тарихы өзінің бастауын ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Ал 1862
жылы Англияда «Міндетті аудит туралы» заң шықты. Францияда мұндай заң 1867
жылы, АҚШ-та 1937 жылы жарияланды.
Қазақстан ... 1998 ... ... ... ... ... заң» жұмыс істейді. Ол аудиторлық қызметті жүзеге асыру
процесінде мемлекеттік органдар, заңды және жеке тұлғалар, ... ... ... арасында туындайтын қатынастырды реттейді.
Аудиторлық қызмет – бұл аудиторлар мен ... ... ... ... ... қызметі. Аудиторлар мен аудиторлық ұйымдар,
аудитке қоса, өз әрекетінің бейімі бойынша өзге де ... ... ... ... ... ... ... бар және аудиторлар мен
аудиторлық ұйымдардың аудиторлық қызметті жүзеге асыруға ... ... ... және өзге де ... қоспағанда, аудиторлардың
кәсіпкерлік қызметтің басқа түрлерімен айналысуға тыйым салынады.
Аудиторлық қызметтің негізгі қағидаттарына ... ... ... объективтілік;
• кәсіби біліктілік;
• құпиялылық;
• шыншылдық
|Тәуелсiздiк | ... |
| | | ... | ... ... ... 6. ... ең ... ...... қаржы және шаруашылық операцияларының дұрыстығын және
олардың Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... және жеке ... ... әрі аудиттелетін субъектілердің)
қаржылық есептілігін және өзге де құжаттарын аудиторлар мен ... ... ... ... – міндетті аудит және бастамашылық аудит.
Міндетті аудит Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген
жағдайларда жүргізіледі.
Бастамашылық ... ... ... ... ... ... мен ... аудиторлық ұйым арасындағы аудит жүргізуге арналған
шартта көзделген нақты міндеттер, аудит мерзімі мен көлемі ескеріле отырып
жүргізіледі.
Аудит сыртқы және ішкі ... ... ... ...... ... ішкі - ұйымды бақылаудың ведомстволық немесе ішкі нысаны. Ішкі
аудит ұйымның ... ... және ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі:
• жоспарлау;
• аудит объектісі туралы ақпарат алу және оны бағалау;
• аудит рәсімін жасау және бағдарламаны ... ... ... тексеру және оның тесттері;
• аудит рәсімін жүргізу;
• аудиторлық ... ... ... – ведомстводан тыс тәуелсіз қаржылық бақылау. Оны
біліктілік комисиясы аттестаттаған «Аудитор біліктілігінің берілуі ... ... жеке ... да, ... ашық үлгідегі акционерлік қоғамды,
өндірістік кооператив пен мемлекеттік кәсіпорынды қоспағанда, аудиторлық
қызметті жүзеге асыру үшін кез-келген ұйымдық-құқықтық ... ... ұйым да ... ... ... ... ... Республикасында аудиторлық
қызметті, тиісті аудиторлық ұйымдарды – Қазақсатн Республикасының
резиденттерін құрған жағдайда ғана жүзеге асыра алады.
Аудиторлар палатасы коммерциялық емес, тәуелсіз, кәсіби, ... ... және ... ... ... ұйым болып табылады.
Аудитор – бұл ұйымдардың қаржы-шаруашылық және коммерциялық қызметіне
жасалатын қаржылық бақылаудың біздің елдегі жаңа ұйымдық нысаны. Ол бақылау
мен ... ... ... жеке ... ... немесе
аудиторлық ұйымның қызметкері ретінде қызметін жүзеге асыруға құқылы.
Аудиторлық компания өз тәуекелiн сақтандыру қажет. ... ... ... ... кәсiпқойлығына және бақылау деңгейiне байланысты.
Тәуекелдi мүмкiн болатын ең төмен деңгейге дейiн түсiру үшiн ... ... мен ... ... құру ... ... әр ... болады.
|Аудиторлық тәуекел |
| |
| ... ... |
| | |
| | |
| |Iшкi ... ... |
| | |
| | |
| ... ... ... |
| | ... 7. ... ... ...... ... ... дайын тәуекелдiң
субъективтi анықталған деңгейi, оның мәнi ... ... оң ... ... – ақ, қаржы қорытынды есебiнде мәнi ... ... ... ... ... тәуекел – iшкi бақылау жоқ болған
жағдайындағы қаржылық есепте мәндi қателiктердiң болуы.
Iшкi бақылау тәуекелi – есеп және iшкi ... ... ... туралы дер кезiнде мәлiмдеме жасамағаны немесе оны
таппағанымен байланысты тәуекел.
Таба алмау тәуекелi – iшкi бақылау қызметiнiң жiберген ... ... ... ... ... ... барысында тексерiлетiн жұмыс аудандары
көрсетiледi. Кәсiпорынның қаржы-шаруашылық қызметi бойынша есеп беруiнде
және оның нәтижелерiн қалыптастыруда маңызды рөл ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақшаны қабылдау, тарату жене
сақтау операциялары шаруашылықтың кассасы арқылы жүзеге асырылады.
Кассаға нақты ақша ... ... жөне ... ... ... де, жеке ... де ... асырылады. Сондай-ақ, бұндай
операциялар ұлттық валютамен де, шетелдік валютамен де бірдей жүргізіледі.
Демек, кассадағы операциялар есебі 1010 ... ... ... 1030 ... ... ... түріндегі нақты ақшалар»
шоттарында жүргізіледі.
Шаруашылықтың кассасына ... ... ... ақшаларды
қабылдау, сақтау және нақты ақшаны тарату операцияларының есебі Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... ... операцияларға есеп регистрларын (журнал, ордерлер, ведомостар
ж.т.б.) қолданған жағдайда, ... ... ... және кредитіндегі
жазуларымен салыстырып, қол жеткізу керек. Олар міндетті түрде бір-біріне
сәйкес келуге міндетті. Сомаларында ауытқулар кездескен ... ... ... ... банк көшірмелері бойынша, ал қажет болған жағдайда
банк мекемелеріке ... ... ... мәліметтерімен салыстырып тексереді.
Ақша қаражаттар операциялары, әсіресе олардын өте сусымалы бөлігі ... ... ... ... ақы тарату, өндіріс шығындарын
төлеуге берілген есеп бсруге тиісті сомалар, жәрдем ақы тарату ж.т.б.)
міндетті түрде ... ... ... ... ... ... ... жаппай тексеруге ұшырайды.
Кассалық құжаттарды жаппай тексеруге кіріспей тұрып, аудитор тексерудің
жоспарын ... ... ... ... ... кассалық құжаттарды
бірінен кейін бірін қарап шығу деген ұғымды білдірмейді.
Бір құжаттың өзін бірнеше рет қарап шығуға тура келеді. Өйткені аудитор
тексерудің ... және ... ... кейде тіпті өзгеше іс-
әрекегтерді де орындайды.
Сондықтан аудитор ... ... ... ... ... ... қадағалап кездескен фактілерге сәйкес толықтырулар мен
өзгертулер енгізіп отырады. Аудитордың жасаған бағдарламасында ... ... ... ... ақша ... және ... да құңды-
лықтарға түгендеу жүргізу және олардың сақталуын тексеру;
• кассалық операциялардың дұрыс құжатталып толтырыл-
ғандығын ... ... ... ... және ... ... ... тексеру;
• - жұмсалған ақшалардың дұрыс шығыс жасалғандығын тексеру;
• бухгалтерлік есеп шоттарында ... ... ... ... операциялардың есебінің аудитінің нәтижесі
бойынша қорытынды және ұсыныстар жасау.
Бұл бағдарламаны табысты ... ... үшін ... ... ... ішкі ... жағдайын бақылауды және шаруашылықта
кассалық, тәртібінің сақталуын бағалау үшін әрбір іс-әрекеттер ... ... ... қажет. Тесті бағдарламада қаралған пункттерге
байланысты қаралатын сұрақтарына бейімдеп, әрбір аудитор өзінің іс
тәжірибесіне сүйене отырып жасайды.
Жүргізілген тестің нәтижесі ... ... ... ... және ... операцияларды ішкі бақьшаудың ұйымдастырылуы
туралы аудиторға белгілі бір ... ... ... ... ақша қаражаттарының ішкі қозғалысын бақыдаудың
мүлдем жоқ немесе жеткіліксіз екендігінін белгілері:
• - кассадағы бүкіл нақты ақшаны және басқа да ... ... және ... ... ... ... ... шаруашылықта баж тексеруді белгілеген әкімшілікгің
бұйрығының ... ... ... ... болса солай бұйрық жасалғандығын тексеру
комиссиясына тұрақты тұлғаларды тағайыңдау,
банкноттарды біртіндеп санағандығы туралы куәлік ... ... ... ... ... жұмыс құжаттарының
тіркелмегендігі;
• кассаға тексеру жүргізілетнін кассирдің алдын ала біліп,
оған дайындық жүргізуі;
• шаруашылықтың төрағасының бұйрығында көрсетілмеген
кіріс және шығыс құжаттарына бас ... және ... ... тұлғаларға қол қоюға құқық
берілгендігі;
• кассирді алмастырған (жұмыстан босатқанда) кезде кассаға үстіртін
тексеру жүргізілгендігі;
• - ... ... ... ... ... төрағасының
жазбаша өкімімен бұл қызметті атқару есеп қызметкерлеріне жүктелуі;
• кассирдің толық материалды ... ... ... ... ... ... ... дайындауға дағдыланбағандығын
дәлелдейтін, күнделікті орындалуға тиісті операциялардың ... ... ... ... ... ... ... Аудитордың алдын ала
дайындаған сұрақтарына қарай қойылған сұрақтарына кассир бухгалтерлер және
ішкі бақылау (аудит) қызметкерлері жауап беріп, содан кейін ... ... және бас ... ... ... ... Өте
тиімді жолы жазбаша тест жүргізу болып табылады. Бұл құжат, көрсетілген
түрінде, аудитордыд даусыз тәлслі болып табылады.
Кассалық операцияларды ... ... ... оқу, ... ... ... ... тексеру, аналитикалык; мәліметтерін
санап тексеру сияқты бақылау әдістерін қолдануға болады.
Тестің сауалнамасына алынған жауаптарын талдаудың кезіиде ішкі ... ... ... ... есебтің ұйымдастырылуы,
қойылымы және жүргізілуі бекітілген талапқа жауап бермесе, аудитор сүзбелеп
тексеру әдісін қолданады.
Кассалық құжаттарды жаппай үздіксіз ... ... ... да ... табу ... қарап шығу.
Кассаны және кассалық операдияларды аудиттеу, негізінен үш бағыт
бойынша жүгргізіледі. Нақты ақша-қаражаттарын түгелдеу; кассаға келіп
түскен ақша ... ... ... кіріске алынуын тексеру;
жүмсалған ақшалардың дұрыс шығысқа шығарылғандығын тексеру. Кассаны
түгендеу аудитордың ... ... ... ... бастап жүргізіледі.
Түгендеу жүргізердің алдында аудитор мыналарды анықтауға міндетті
шаруашылықтың ... ... ақша ... ... ... тексеру
жүргізу үшін тұрақты жұмыс істейтін комиссияның тағайындалғандығы туралы
шаруашылықтың төрағасының бұйырығының бар екендігін; бұйрықтың орындалуын,
кассаны ... ... ... бар ма, ... ... тексерудегі шаруашылыққа бір немесе бірнеше кассир қызмет етеді ме
(немесе оны атқаруға құқық берілген тұлға ма); кассир тек қана ... ... ... міндетін басқа шаруашылықпен қосып
атқаратындығын; кассирді ... ... ... және ... ... жеке ... жауапкершілігі туралы жазылған
шарітың бар екендігін; кассирдің кассалық есеп опсрацияларын жүргізу
тәртібімен танысқанын.
Аудитор кассаны тексеруді ... ... мына ... сақтауға
міидеіті; кассаға түгендеу жүргізу, құрамында міидетті түрде шаруашылықтың
бас бухгалтер және кассирі енуге тиісті; шаруашьшыктың төрағасы
тағайындаған ... ... ... ... ... қатысуы мен
жүргізіледі; кассаны тексеру кезінде кассаға басқа ... ... ... ... ... бүкіл кассалық операциялар тоқтатылады;
Аудйтор кассаға түгендеу жүргізгенде мынандай ... ... ... ... ... мүмкін болмағамда немеее бірнеше касса болса, олардың
барлығын жауып бекітіп, мөр ... ... ... ... де, ... ... Бұл бір кассадағы жетіспейтін ақша қаражаттарыныңекіншісінің
есебінен жабуды болдырмау мақсатында жасалады.
Кассир түгелдеу комиссиясының мүшелерінің қатысуымен ... ... ... ... кассалық кітапқа ақшаның қалдығын шығарып,
кассирдің жасаған есебіне бүкіл кіріс, шығыс құжаттарын тегіс енгізіп,
кассаға алынбаған және ... ... ақша ... сомасының жоқтығы
туралы қолхат береді. Бұл қолхат кассаны түгендеу актісінің бастапқы
бөлігіне ... ... ... ... ... бас ... ... қояды;
4. Орамы бүзылған бос ақшаларды және банктың белгісі соғылған орамы
бұзылмай ақшаның орамымен сақталуына қарамастан, ... ... ... ... ... жүргізіледі. Бүндай міндетті іс-әрекеттер кассада
сақталатын басқа да құндылықтар мен ақша құжаттарына да ... ... ... жол жүру билеттері, төленген әуежол билеті,
демалыс үйлеріне, санаторияларға ж.т.б. төленіп берілмеген жолдамалар).
Ақшаны және құндылықтарды екі рет ...... рет ... ... рет комиссия мүшесіңің бірі санайды.. Бұндай жағдайда аудитор,
тәртіп бойынша, бұл-аудиторлық іс-әрекеттің дұрыс жүргізілгендігіне ... ... ... міпдетті. Ақша құжаттарына санақ номиналды
құны ... ... ... ... ... тексеру
жүргізген кезде нақты ақшалық құжаттардың бар екенін, кімге арңалғандығын,
қандай қаржылардың ессбінен билеттердің және жолдамалардың төленгендігін
олардың ... ... ... ... ... ... анықтау қажет. Ақша құжаттарының кіріс, шығыс операциялары
кассалық кіріс және шығыс құжаттарын толтыру арқылы жүзеге асырылуға
тиісті. Кассир ақша қаражаттарының қозғалысы ... есеп ... оны ... ... ... ... кезінде, кассада жарым-
жартылай төленген ... ... ... ... Аудитор бас
бухгалтерге және ... ... ... ... ... ... шығыс ордерін толтырып, оны кассирдің есебіне
енгізуді ұсынуға міндетті.
Егер кассаны тексеру еңбек ақы тарату кезеңімен ... ... ... де ... ... түгел таратылмаған сомаларды ведомостар
бойынша кассирдің берген ... ... ... ... ... ... ... жазады. Бүндаи-жағдайда әрбір төлем ведомостывда еңбек
ақы қандай реттік нөмір бойынша төленгені және онын жалпы сомасы
көрсетіледі. Көрсетілген жазулар бас ... ... ... ... ... ... ... нақты ақша
қаражаттарының қалдығының есебіне растаушы құжаттары ... ... ... ... ордерлері және ведомостар, сондай-ақ
жоғарыда көрсетілген әр түрлі түлғалардың қолхаттары ендірілмейді. Бұндай
құжаттарды анықтаған кезде аудитор тәртіп бүзушылықты ... ... ... ... өнімі бойынша, қашан, қандай мақсатка, ақшаның
қандай сомада ... ... ... кассасында сақталатын
бүкіл нақты ақшаны және басқа да құндылықтарды сол шаруашылыққа тиісті деп
санайды, өйткені кассада басқа шаруашылықтың ... және ... ... сақтауға қатаң тыйым салынған.
б.Ақшаны және құндылықтарды санап болғаннан ... ... ... ... ... олардың қалдықтарының мәліметтерімен
салыстырады.
7.Аудитор ақша қаражаттарын тексеруді жүзеге асыра отырып, олардың
сақталу орнының жағдайына ... ... ақша ... сақтауды
қамтамасыз ету бойынша техникалық беріктігі өрт қауіпсіздігін сактау қауіп
төнген жағдайларда дыбыс беретін құралдармен жабдықтаулардын ережесі .
Кәсіпорында ақша ... ... ... ... ... ... ... бірінші кезекте ішкі бақылаудың ұйымдастырылуын
зерттеу қажет.
Ақша қаражаттарының қозғалысына ішкі бақылау жасау жүйесі - активтерді
қорғау, субъектінің қаржылық саясатына сәйкестікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... жасалынған процедуралар мен саясат.
Бақылау процедураларына зерттеу жүргізбес бұрын аудиторға өзінің қандай
ақпараттардың негізінде тексеруді жүзеге асыратындығын білу кажет. Негізгі
ақпарат ретінде 7 ... ... ... ... ... ... «ТАББ 777» кәсіпорындағы ақша қаражаттары аудитінің негізгі
ақпарат ... | ... аты ... |
|1 | ... есеп беру ... | ... ... ... | |Бас ... ... есеп регистрлері ... | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... | |Банк үзінділері, төлем тапсырмасы, чек, ... |
| | ... ... аккредитив, инкассалык өкім ... | ... ... ... Ережелері ... | ... ... ... ... келісім-шарт |
|8. | ... және ақша ... ... (кассалық |
| | |машиналарды жөндеуге ... ... ... алу ... Акт|
|9. | |Пайдаланылмаған ... ... ... ... |
| | ... ақша ... ... ... Акт ... ... ... түгелдеу Актісі" ... |КО-1 ... ... ... ... |КО-2 ... ... ордері" ... |КО-3 ... ... және ... құжаттарын тіркеу журналы" |
|14. |КО-4 ... ... ... |КО-5 ... ... және берген ақшаларын есепке |
| | |алу ... ... | ... ... ... ... жұмыскерлерді есепке алу |
| | ... |
| | | ... ... ... зерттеу бойынша суретте ішкі жаққа
бағытталған сызықтар ... ... ал ... ... ... ақшаны
көрсетеді. Осылай ұйымдағы ақша құралдарының құйылу көздері мен ... ... ... ... ... ... ақша ... түсу және жұмсалу бағыттары
3.3 «ТАББ - 777» ... ақша ... ... ... құрамы мен құрылымының динамикасын талдау ... ... ... және оның ... ... ... ... арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің ... ... ... ... ... ... осы актиытердің нақты қолда бары, құрамы, құрылымы және оларда
болған өзгерістер зерттеледі.Активтердің жалпы құрылымын және оның ... ... ... ... таратылуын талқылауға мүмкіндік
береді. ... өсуі ... ... ол осы ... оң нәтижесін сипаттайды. Алайда, кәсіпорын мүлік құнының өсу
себептерін ... ... ... ... ... ... нақты көрсеткіштерден айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... тәжірибеде инфляцияны
есепке алу тек ... ... ... ... құру барысында
жүргізіледі. Отандық ... ... ... ... өнім және ... қайта бағалау жүргізілмейді. Сондықтан да
олардың құнының ... ... ... ... болатыны күмәнсіз. Баланс
мәліметтері бойынша активтердің құрамы мен олардың тартылуына талдау жасау
үшін келесі 8 кесте құрылды.
8 кесте. 2010 ... басы мен ... " ТАББ 777" ЖШС -нің ... ... мен құрылуы
|2010 жылдың басы мен соңындағы " ТАББ 777" ЖШС -нің баланс активтерінің |
|құрамы мен құрылуы |
| |
| ... ... ... |Жыл ... |Жыл ... ... | | | ... ... |
| | | | |(+,-) ... | | | | | |
| | | | | |(4-2) |
| ... ... |Жыл басында |Жыл ... ... ... | | | ... ... |
| | | | | ... | | | | |і |
| | | | | ... |
| | | | | |(4-2) |
| ... ... мың тг ... |Сомасы, тенге |Төлеу |
| | | | ... (+), |
| | | | ... (-) ... ... |Жыл ... | |Жыл басында |Жыл аяғында |Жыл басында |Жыл
аяғында | |1.Ең өтімді активтер |49713 |7114437 |Неғұр-лым тезірек:1)төле-
нуге тиіс міндет-темелер |12943025 |63835604 ... ... | ... ... ... ... |2) ... мерзімді міндеттемелер
|- |- |11031145 |25384903 | |3.Баяу өткізіл-етін активтер |1499249
|30916698 |3) ұзақ ... ... |- |- |1499249 ... ... ... ... |435418 |492066 |4) ... міндеттемелер
|72500 |72500 |362918 |419566 | |Жиыны: |13015525 |63908104 |Жиыны:
|13015525 |63908104 |  |  | ... ... ... ... мен пассиві баптарының I және II топтарын
салыстыру ағымдағы өтімділікті анықтауға мүмкіндік береді. Ол қарастырылып
отырған ... ... ... ... 777» ... төлем
қабілеттілігін көрсетеді. «ТАББ 777» ЖШС-нің жыл басында да, аяғында ... ... осы екі ... ... ... ... қабілеттілігі
болмаған. Ең өтімді және тез ... ... ... жыл ... тг. ( ... ... ал тез ... тиіс және қысқа
мерзімді міндеттемелердің, яғни жалпы ... ... 12943025 ... бұл
49713 теңге (-12893312+12943025) төлем қаражатынан көп. Жыл соңында ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді міндеттемелермен салыстыру
перспективалы өтімділікті бейнелейді және ... ... мен ... негізінде төлем қабілеттілігін жобалауды ... ... ... да алыс ... ... ... жағдайының жақсаруы
немесе нашарлануын алдын ала біліп отыруға ... ... ... ... ... да ... қаражаттарының айтарлықтай артықшылығы болған.
Егер жыл басында оның ... 1499249 ... ... жыл аяғында 30916698
теңгені құрады ... ... жылы 4,84 есе ... ... мен ... баптарының төртінші тобының жиындарын
салыстыру кәсіпорынның оның иеленушілері алдындағы міндеттемелерін жаба ... ... ... бұл ... ... ... ғана ... ал үздіксіздік үшін шаруашылық субьектінің өз ... ... ... талап етіледі. Ол үшін ... ... ... ... А4

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 87 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің валюталық операцияның негізгі есептері9 бет
Ақша қаражаттар қозғалысы және iшкi аудитi29 бет
Ақша қаражаттар қозғалысының аудиті26 бет
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру, оның аудиті және алдауы54 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
Ішкі энергия жайлы4 бет
Ішкі энергия туралы6 бет
Алаштың жолы15 бет
Алматы қаласындағы көлік ұралдарының кідірісін азайту шараларын жасау102 бет
Ауаны шартқа сәйкестендіруде энергияны үнемдеу туралы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь