ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ АҚАБА СУЛАРДЫ ТАЗАРТУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ (АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНДАҒЫ «ТОСПА СУ» МЕКЕМЕСІ МЫСАЛЫНДА)

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 8
1 ӘДЕБИ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.1 Ақаба сулары жөнінде түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.2 Ақаба сулары құрамының зерттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.3 Ақаба суларының ластану көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.4 Ақаба суларды тазарту технологияларына шолу ... ... ... ... ... ... ... 13
1.4.1 Ақаба суларды тазартудың дәстүрлі технологиялары ... ... ... ... ... . 16
1.4.2 Ақаба суларды тазартудың айырықша технологиялары ... ... ... ... 23
1.4.3 Тазарту технологияларының кейбір артықшылықтары мен кемшіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 25
2 ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛДАРЫ ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... . 28
2.1 Зерттеу материалдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 28
2.2 Зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
3 ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛДАРЫН ТАЛҚЫЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... . 29
3.1 Қаладағы канализация және тазартушы имараттардың сипаттамалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 29
3.2 Тазартушы имараттарға түсетін ақаба сулардың мөлшері ... ... ... 29
3.3 Ақаба суларды тазартудың қысқаша сипаттамалары (Тоспа су мекемесі мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
3.4 Тазартылған ақаба сулардың сапалық құрамының нормалық көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
3.5 Белсенді тұнбада және биологиялық қабықшада ағзалардың болу белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
3.6 Белсенді тұнбадағы индикаторлық ағзалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 47
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
ХХ ғасырда Жер шарында адамдар саны 3 есеге көбейді. Дәл осы кезеңде тұщы суға деген қажеттілік 7 есе, коммуналдық-ауыз су қажеттіліктері 13 есеге артты. Тұрғындар санының және әлемдік шаруашылықтың артуы есебінен соңғы 20 жылдықта тұщы суды тұтыну шамамен жылына 100 км3 жеткенін айта кеткен дұрыс.
Су сапасының төмендеуі барлық су нысандарында органикалық ластанған заттардың болуымен түсіндіріледі. Ақаба су — бұрын өндірісте, тұрмыста немесе ауыл шаруашылығында пайдаланылған, сондай-ақ қандай да бір ластанған аймақ, соның ішінде (өнеркәсіп, ауылшаруа-шылық, коммуналдық-тұрмыстық, нөсер, т.б ағындылары) елді мекен арқылы өткен су.
Ақаба судың әрбір текше метрі таза судың 60 м3-ін ластайды. Ақаба су шаруашылық тұрмыстық, өндірістік және атмосфералық болып бөлінеді. Акаба судың шаруашылық-тұрмыстық ластағыш түріне байланысты физиологиялық қоқыстармен және шаруашылық ағындыларымен ластанған түрлері ажыратылады.
Бітіру жұмысының мақсаты: Тоспа су мекемесінің мысалында қаланың ақаба суларын тазартуда қолданып келе жатқан технологиялардың жетістіктері мен кемшіліктеріне баға беру.
Міндеті:
- әдебиеттегі деректер бойынша ақаба суларды тазарту тарихымен және тазарту технологияларымен танысу.
- Алматы қаласындағы Тоспа су мекемесінде қолданып келе жатқан тазарту технологияларымен танысу.
- Тоспа су мекемесіндегі қолданып келе жатқан ақаба суларды тазартудың технологиялық схемасымен танысу.
- Тазартудың әр сатысындағы ақаба суларды тазару деңгейіне талдау жасау.
- 2006-2013 жылдары аралығында тазартылған ақаба сулардың өзгеру динамикасына талдау жасау.
- Дәстүрлі технологиялары бойынша өңдеуден өткен ақаба сулардың сапасына баға беру.
- Химиялық талдау зертханасында тазартудың әр түрлі сатысындағы сулардағы ауыр металдарды анықтау әдістерін меңгеру.
Қазіргі таңда ақаба суларды тазарту технологиялары, құрылғылар және техника алуан түрлі. Қаладан келетін ақаба суларды тазарту жүйесінде ең көп таралғаны ақаба суларды механикалық және биолгиялық тазарту. Дәл осы дәстүрлі классикалық тазарту сұлбасы Алматыдағы Аэрация станциясында қолданылады. Технологиялық жүйенің жаңаруы, кейбір құрылғылардың ауысуы және кейбір ақаба сулардың құрамының өзгеруі тазарту имараттарының жұмыс істеу тиімділігін арттыру қажеттігін туғызады.
1. Воронов В.Ю. Водоотведение и очистка сточных вод: учебник. – изд. 4-е, доп. И перераб. – М.: Изд-во Ассоциации строительных вузов, 2006.
2. Очистка сточных вод от взвешенных веществ и неорганических примесей. – М.: НИЦ «Глобус», 2007. – 81 б.
3. Водный кодекс Республики Казахстан. Алматы, 1993 г.
4. Правила пользования коммунальными водопроводом и канализацией в городах и районных центрах Республики Казахстан. Алматы, Министерство экономики и торговли, Агентство строительства и архитектурно-градостроительного контроля, 1998 г.
5. Правила приема производственных сточных вод в Алматинскую городскую канализацию. Алматы, ГКП «Водоканал», 1998 г.
6. Правила охраны поверхностных вод Республики Казахстан. Алматы, 1994г.
7. Санитарные правила и нормы охраны поверхностных вод от загрязнения. (Сан.ПиН № 3.01.070.98). Алматы,1998г.
8. Методические указания по оценке степени опасности загрязнения почвы химическими веществами (МУ № 3.01.006.97). Алматы,1997г.
9. Методика расчета предельно-допустимых сбросов (ПДС) веществ в водные объекты Республики Казахстан со сточными водами. Алматы,1994г.
10. Положение по обеззараживанию биологически очищенных сточных вод г.Алматы жидким хлором при сбросе их в р.Или. Алматы, АГПО «Водоканал», 1997 г.
11. Рекомендации по использованию сточных вод накопителя Сорбулак на орошение кормовых и технических культур. Алматы, Минэкобиоресурсов, 1994г.
12. Инструкция по отбору проб поверхностних и сточных вод на химический анализ. Алматы, Минэкобиоресурсов РК, 1994 г.
13. Обобщенный перечень предельно допустимых концентраций (ПДК) и ориентировочно безопасных уровней воздействия (ОБУВ) вредных веществ для воды рыбохозяйственных водоемов. М., Главрыбвод, 1990 г.
14. Методические руководство по охране подземных вод от загрязнения. М., СЭВ, Постоянная комиссия по геологии, 1985 г.
15. Сельско-хозяйственное использование сточных вод. Справочник. Л.П.Овцов, В.В.Игнатова, Э.Е.Элик и др. Москва, Росагропромиздат, 1989 г.
16. СанПиН 2.1.7.573-96. Почва, очистка населенных мест, бытовые и промышленные отходы, санитарная охрана почвы. «Гигиенические требования к использованию сточных вод и их осадков для орошения и удобрения». М., Минздрав России, 1997 г.
17. Требования к качеству вод, используемых для орошения земель Казахстана. Алматы, Минэкобиоресурсов РК, «Казмеханобр», 1993г.
18. Расширение накопителя Сорбулак. Водохозяйственные расчеты. Алма-Ата, Госстрой СССР, «Казводоканалпроект», 1987 г.
19. Схема утилизации сточных вод г.Алма-Аты. Алма-Ата, Минводхоз Каз.ССР, «Казгипроводхоз», 1989 г.
20. Аварийный сброс Правобережного Сорбулакского канала. Технико-экономический расчет. Алма-Ата, Минводхоз РК,«Казгипроводхоз»,1992г.
21. Проект нормативов предельно-допустимых сбросов (ПДС) загрязняющих веществ, отводимых со сточными водами ГКП «Водоканал» г.Алматы в накопитель Сорбулак (ПСК). Алматы-Талдыкорган, 2004 г.
22. Проект норм предельно допустимых сбросов (ПДС) веществ, поступающих в р.Или со сточными водами города Алматы по Правобережному Сорбулакскому каналу. Алматы, НГУ «Центр Экозащита», 2000 г.
23. Проект нормативов предельно-допустимых сбросов (ПДС) загрязняющих веществ, отводимых с механически очищенными сточными водами г.Алматы на поля фильтрации. Алматы, 2002 г.
24. Рекомендации на проектирование сооружений доочистки сточных вод г.Алма-Аты перед сбросом их в р.Или. Ташкент, ТашНИИ «ВОДГЕО», 1992 г.
25. Рекомендации на реконструкцию биопрудов доочистки на аварийном сбросе Правобережного Сорбулакского канала. Ташкент, ТашНИИ «ВОДГЕО», 1999 г.
26. «Правила эксплуатации накопителя сточных вод Сорбулак, системы накопителей Правобережного Сорбулакского канала (ПСК) и аварийного сбросного канала в реку Или». Алматы, 2000 г.
27. Правила технической эксплуатации водопроводов и канализаций. Москва, Стройиздат, 1965 г.
28. Методика технологического контроля работы очистных сооружений городской канализации. Москва, Стройиздат, 1977 г.
29. Методика оценки технологической эффективности работы городских очистных сооружений канализации. Москва, Стройиздат, 1987 г.
30. Утилизация промышленных отходов. П.П. Пальгунов, М.В. Сумароков. Москва, Стройиздат, 1990 г.
31. Эксплуатация канализационных очистных сооружений. Е.М.Кигель. Киев, «Будiвельник», 1978 г.
32. Методы определения вредных веществ в воде водоемов. Ю.В. Новиков, К.О. Ласточкина, З.Н. Болдина. Москва, Медицина, 1981 г.
33. Методики определения массовой концентрации различных загрязняющих веществ, согласно «Перечня аттестованных и временно допущенных к использованию методик определения содержания компонентов в природных и сточных водах. Министерство экологии и биоресурсов РК, Атматы, 1995 г».
34. Канализация. С.В. Яковлев, Ю.М. Ласков. Москва, Стройиздат, 1987 г.
35. Экология и природопользование. Д.К. Сулеев, С.И. Сагитов, П.И. Сагитов, К.К.Жумагулов. Алматы, 2004 г.
36. Водоотведение и очистка сточных вод. С.В.Яковлев, Ю.В.Воронов. Москва, 2004 г.
37. Химия воды и микробиология. Н.Ф.Возная. Москва, «Высшая школа», 1979 г.
38. РНД 211.3.03.03-2000. Методика по установлению предельно-допустимых сбросов (ПДС) загрязняющих веществ на поля фильтрации и в естественные понижения рельефа местности. Кокшетау, 2000 г.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Керімбек Б.Қ.
ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ АҚАБА СУЛАРДЫ ТАЗАРТУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ (АЛМАТЫ
ҚАЛАСЫНДАҒЫ ... СУ» ... ... ЖҰМЫС
5В070100 – «Биотехнология» мамандығы бойынша
Алматы, 2015 ж
Қазақстан ... ... және ... ... атындағы Қазақ ұлттық университеті
Биология және биотехнология факультеті
«Қорғауға жіберілді»
Молекулалық биология ... ... ... ... _____________ Айташева З.Ғ.
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: «ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ АҚАБА СУЛАРДЫ ТАЗАРТУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ
(АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНДАҒЫ «ТОСПА СУ» МЕКЕМЕСІ МЫСАЛЫНДА)»
5В070100 – ... ... ... ... курс студенті
Ғылыми ... ... ... ... Ә.Д.
Алматы, 2015 ж
РЕФЕРАТ
Дипломдық жұмыс 52 беттен, 9 кестеден, 6 суреттен, 38 ... ... ... ... ... ... биофильтр, биологиялық
тоған, аэротенк, биологиялық қабық, белсенді тұнба, тазартушы ... ... ... ... су» ... мысалында қаланың
ақаба суларын тазартуда қолданып келе ... ... ... кемшіліктеріне баға беру.
Міндеті:
- әдебиеттегі деректер бойынша ақаба ... ... ... ... технологияларымен танысу;
- Алматы қаласындағы «Тоспа су» мекемесінде қолданып келе ... ... ... ... су» ... қолданып келе жатқан ақаба суларды тазартудың
технологиялық схемасымен танысу;
- тазартудың әр сатысындағы ақаба суларды тазару ... ... ... ... ... ... тазартылған ақаба сулардың өзгеру
динамикасына талдау жасау;
- дәстүрлі технологиялары бойынша ... ... ... ... сапасына
баға беру;
- химиялық талдау зертханасында тазартудың әр түрлі ... ауыр ... ... әдістерін меңгеру.
Зерттеу нысаны – Алматы қаласындағы «Тоспа су» мекемесіндегі ақаба
суларды ... ... ... ... 52 ... 9 ... 6 рисунков, 38
источников литературы.
Ключевые слова: сточные воды, ... ... ... ... ... ... ил, очистное сооружение.
Цель дипломной работы: оценка эффективности используемых технологий
для очистки сточных вод города Алматы на ... ... ... ... ознакомление с историей очистки сточных вод и технологиями по очистке
сточных вод по ... ... ... с ... очистки сточных вод используемыми на
предприятии «Тоспа Су» в ... ... с ... ... ... от ... вод ... «Тоспа Су»;
- анализировать степень очистки сточных вод после каждого этапа очистки;
- анализировать динамику изменения ... ... вод в ... ... ... ... ... вод очищенных традиционным способом;
- в лаборатории химического ... ... ... ... тяжелых металлов в водах на различных стадиях очистки.
Объект исследования: технологии очистки ... вод ... ... «Тоспа су» в городе Алматы.
ABSTRACT
Thesis contains 52 pages, 9 tables, 6 figures, 38 sources ... ... ... ... pond ... ... ... sludge treatment plant.
The aim of the thesis: evaluation of the ... of ... used for sewage ... in the city of Almaty ... Tospa ... Acquaintance with the history of wastewater treatment ... ... ... for litraturam.
- Introduce pollution control ... are used in ... Tospa ... ... of ... schemes purification of waste water in
the facility Su Tospa.
- To analyze the composition of the waste water after each stage ... Analyze the dynamics of the treated ... in the period ... Assessment of the quality of water treated in the ... ... object of study: ... ... ... facility ... Almaty.
Мазмұны
| | |б. |
| ... |8 |
| ... |
| ... | |
|1 ... ШОЛУ |9 |
| ... |
| ... | ... |Ақаба сулары жөнінде түсінік |9 |
| ... | ... ... сулары құрамының зерттелуі |10 |
| ... | ... ... ... ... көрсеткіштері |11 |
| ... | ... ... ... ... технологияларына шолу |13 |
| ... | ... ... ... ... технологиялары |16 |
| ... | ... ... ... ... технологиялары |23 |
| ... | ... ... ... ... мен |25 |
| ... | |
| ... |
| ... | |
|2 ... ... ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ |28 |
| ... | ... ... ... |28 |
| ... |
| ... | ... ... ... |28 |
| ... |
| ... | |
|3 ... МАТЕРИАЛДАРЫН ТАЛҚЫЛАУ |29 |
| ... | ... ... ... және ... имараттардың сипаттамалары |29 |
| |...............................................................| |
| |....................... | ... ... ... ... ... ... ... |29 |
| |........... | ... ... ... тазартудың қысқаша сипаттамалары (Тоспа су |32 |
| ... ... | |
| ... |
| ... | ... ... ... сулардың сапалық құрамының нормалық |38 |
| ... | |
| ... |
| ... | ... ... тұнбада және биологиялық қабықшада ағзалардың болу |46 |
| |белгілері | |
| ... |
| ... | ... ... ... индикаторлық ағзалар |47 |
| ... | |
| ... |49 |
| ... |
| |..................... | |
| ... ... |50 |
| ... | ... мен ...... фильтрлер;
ОБҚ – оттегідегі биологиялық қажеттілік;
ОХҚ – оттегідегі химиялық қажеттілік;
БТ – белсенді тұнба;
ЖМС – жалпы микробтар саны;
РФА – рентген-флуорестценттік анализатор;
ШРМ – ... ... ... – оң ... ... жинағышы
МКК – мемлекеттік комуналдық кәсіпорны
КІРІСПЕ
ХХ ғасырда Жер шарында адамдар саны 3 есеге көбейді. Дәл осы ... суға ... ... 7 есе, ... су ... ... артты. Тұрғындар санының және әлемдік шаруашылықтың ... ... 20 ... тұщы суды ... шамамен жылына 100 км3 жеткенін айта
кеткен дұрыс.
Су сапасының төмендеуі барлық су нысандарында органикалық ... ... ... ... су — ... өндірісте, тұрмыста
немесе ауыл шаруашылығында пайдаланылған, сондай-ақ қандай да бір ... ... ... ... ауылшаруа-шылық, коммуналдық-тұрмыстық,
нөсер, т.б ағындылары) елді мекен арқылы өткен су.
Ақаба судың әрбір ... ... таза ... 60 м3-ін ... ... ... тұрмыстық, өндірістік және атмосфералық болып бөлінеді. Акаба
судың ... ... ... ... ... және ... ... ластанған түрлері ажыратылады.
Бітіру жұмысының мақсаты: Тоспа су мекемесінің мысалында қаланың ақаба
суларын ... ... келе ... технологиялардың жетістіктері мен
кемшіліктеріне баға беру.
Міндеті:
- әдебиеттегі деректер бойынша ақаба суларды тазарту тарихымен ... ... ... ... ... ... су мекемесінде қолданып келе жатқан тазарту
технологияларымен танысу.
- Тоспа су мекемесіндегі қолданып келе жатқан ақаба суларды ... ... ... ... әр ... ... суларды тазару деңгейіне талдау жасау.
- 2006-2013 жылдары аралығында тазартылған ақаба сулардың ... ... ... ... ... бойынша өңдеуден өткен ақаба сулардың сапасына
баға беру.
- Химиялық талдау зертханасында тазартудың әр ... ... ауыр ... ... ... ... ... ақаба суларды тазарту технологиялары, құрылғылар және
техника алуан түрлі. Қаладан келетін ақаба суларды тазарту жүйесінде ең ... ... ... ... және ... ... Дәл осы
дәстүрлі классикалық тазарту сұлбасы Алматыдағы ... ... ... жүйенің жаңаруы, кейбір құрылғылардың ауысуы
және кейбір ақаба сулардың құрамының өзгеруі тазарту имараттарының ... ... ... ... туғызады.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1 Ақаба сулары жөнінде түсінік
Ақаба су — ... ... ... ... ауыл ... ... қандай да бір ластанған аймақ, ... ... ... ... ... т.б ... мекен арқылы өткен су.
Ақаба судың әрбір текше метрі таза судыц 60 м3-ін ластайды. Ақаба су
шаруашылық тұрмыстық, өндірістік және ... ... ... ... ... ... түріне байланысты физиологиялық
қоқыстармен және шаруашылық ағындыларымен ластанған түрлері ажыратылады.
Шығу тегі ... ... ... ... топтарға бөлінеді:
1. атмосфералық;
2. шаруашылық-тұрмыстық;
3. өндірістік.
Атмосфералық немесе жаңбырлық ақаба сулары атмосфералық жауын-шашынның
жаууы және қардың еруі нәтижесінде ... ... Бұл ... ... ... ... заттар және мұнай өнімдері арқылы ластанады.
Мұндай ақаба суларды сипаттау мақсатында келесі ... ... ... ... ... ОБҚ, ОХҚ.
Өндірістік ақаба су кұрамы ... су ... ... ... материал мен шикізаттың химиялык ... ... және ... таза ... тазалауды қажет ететін)
өндірістік ақаба су болып ажыратылады. Атмосфералық ақаба су нөсер (жаңбыр)
және қар суы ... ... ... ... тұрғындар арқылы ... ... Бұл ас ... ... ... ... жуатын және басқа да орынндардан жіберілетін ... Олар ... ... сипатталады: құрамында түрлі дәрежеде дисперсияланған жүзбе
заттардың айтарлықтай ... ... ... ... ... ... және бейорганикалық заттар болады [1].
Шаруашылық-тұрмыстық ақаба суларының бактериялық ластануы орасан зор,
және олар санитарлық тұрғыдан өте ... ... ... ... суларын толық талдаудан өткізу келесі сұлба ... ... ... суларының температурасы, түсі, иісі, мөлдірлігі, лайлылығы,
тұнбасы, белсенділік реакциясы (рН), олардың құрамындағы ... ... ... ... ... сілтілігі мен қышқылдығы,
хлоридтер, ... NН4+, NO2-, NО3-, Н2S, ... ... ... (ОБҚ, ОХҚ) анықталады;
2) міндетті түрде бактериялық зерттеу жүргізіледі ... ... ... және ... ... ... Ақаба сулар құрамының зерттелуі
Ақаба суларын толық талдаудан өткізу тазарту имараттары жұмыстарының
тиімділігін тексеру ... ... ... ... ... ... ... кейін және тазартудың түрлі сатыларында жүргізіледі.
Ағымдағы санитарлық ... ... ... бір ... ... ... анықтамалар түріндегі қысқаша талдаумен ... ... ... ... үшін, жүзбе заттардың мөлшері, ал
тотықтырғыштардың жұмысын бағалау үшін, ОБҚ мөлшері анықталады.
Тұрмыстық ақаба суларының құрамы салыстырмалы ... ... ... ... ... сулардың құрамындағы жүзбе заттар дегеніміз барынша
ірі саңылаулары бар қағаз ... («ақ ... ... ... ... ... ... мөлшері.
Жүзбе және коллоидты заттардың бірігіп кездесуі ... ... ... ... ... суларының құрамындағы жүзбе заттардың мөлшері 80-500
мг/л шамасында өзгереді. Өндірістік және жаңбырлық ақаба суларында 1 литрде
бірнеше ... ... ... ... ... ... үшін тұнбалық – ... ... 2 ... бойы ... ... ... түсетін
заттарға талдау жүргізеді. Олар көлемі және салмағы бойынша есептеледі.
Тазартудан өтпеген қалалық ... ... ... ... ... ... 65-75 %.
Ақаба суларындағы органикалық заттарды сипаттау кезінде ОБҚ, ОХҚ,
жалпы органикалық ... ... ... ... ... ОБҚ ... ... болып табылатын
органикалық заттардың құрамдық шамасы болып ... ... ... ОХҚ ... ... ... ... ОХҚ шамасы 200-
900 мг/л аралығындағы ақаба сулары келіп түседі, ... ... ... ОХҚ ... – 50-300 мг/л, ... ... ... кейін
20-60 мг/л. Перманганатты тотығу су сапасын бақылауда қолданылмайды десек
те болады. ... ... оны ... ақпарат алу мақсатында
пайдаланылады, өйткені бұл ... ОБҚ және ОХҚ ... ... сапасын экологиялық қадағалау мақсатында ОБҚ тек шайқалған сынамада
анықталады. Технологиялық эксплуатациялау және ... ... ... бағалау мақсатында ОБҚ шамасын үш түрлі сынамада: ... ... бойы ... ... ... анықтайды.
Тазартылмаған ақаба суларының ОБҚ шамасы 100-500 мг/л құрайды және ол
жыл мезгілдері, тәуліктегі уақытқа байланысты өзгеріп ... ... ... ... ластану және ластану көрсеткіштері
Судағы ластағыштар қалқымалы, коллоидті және ... ... ... ... олар келесідей ... ... ... және ... –құм, шаң, қоқыс және кен бөлшектері; минералды тұздар,
қышқылдар және ... ... ... ... темір, кальций,
магний, кремний, калий және өзге де бейорганикалық ... ... ... ... ... ... көкөністер және дәнді-дақылдардың
қалдықтары, қағаз, өсімдік майлары және өзгелер (бұл ластаушы ... ... ... ... болып табылады);
б) жануар негізді: адамдар және жануарлардың физиологиялық қалдықтары,
жануарлардың бұлшық етті және майлы тіні, желімді заттар және ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар фосфор,
күкірт және сутегі).
Бактериялы және биологиялық – әр түрлі ұсақ ағзалар: ашытқы және ... ұсақ ... және ... ... ... ... (іш ... қылау, дизентерия, тырысқақ және өзге де ... ... ... ... ... ... суларында ерімеген
ластағыштардың 38-42% минералды және 62-58% органикалық қоспалар құрайды.
Ағынды сулардың қоспалары оның түзілуіне ... ... ... төрт ... ... ... тобына суда ерімеген қалың дисперсті қоспалар
жатады. ... олар ... және ... ... ие болады.
Бұл топқа микроағзалар (қарапайымдар, балдырлар, саңырауқұлақтар),
бактериялар және ... ... ... Бұл ... ... жүйе құрайды. Сәйкес жағдайларда олар жауын-шашын құрамына түсіп,
су бетіне жүзіп шығуы мүмкін. Бұл топтағы ... ... ... ... ... тұнба ретінде бөлінуі мүмкін.
Қоспалардың екінші тобын көлемі 106 см аз емес ... ... ... ... Бұл ... ... және ... қоспалары
сумен біріге ерекше молекулярлы-кинетикалық ерекшеліктерге ие ... Бұл ... ... ... қоспалар жатады, себебі ... ... ... ... ... ... ... бұл топ
қоспалары өзінің агрегаттық күйін өзгертуі мүмкін. Бөлшектердің кіші
мөлшері олардың ... күші ... ... ... ... Агрегаттық
тұрақтылық жойылған жағдайда қоспалар жауын-шашын құрамына түседі.
Үшінші топқа ... 107 см ... ... ... ... ... деңгейлі дисперстілікке ие. ... ... ... ... ... ... ... топтағы қоспалардан тазарту
үшін биологиялық және ... ... ... топ қоспалары 108 см ... және ... ... ... келеді. Бұл топқа қышқыл, тұздар және негіз
ерітінділері жатады.
Кейбіреулері, әсіресе ... тұзы және ... ... ... ... жойылады. Бірақ толық биологиялық тазарту ... ... жоя ... [16].
Түзілуіне сәйкес ағынды сулардың негізгі үш тобын бөледі: ... ... және ... (нөсерлі, жауын-шашынды).
Ақаба сулар құрамын қарастыру кезінде ластану концентрациясы (мг/л,
г/м3) басты көрсеткіш боп саналады. Имараттардың ... ... ... ... ... ... сынамаларды талдауға негізделеді. Қалыпты
жағдайда ортатәуліктік, сондай-ақ бірлік сынамалар қолданылады. ... ... ... сақтау және араластыру бекітілген ... сай ... ... ... ... ... су ... сапасына
қатаң бақылау ... ... ... су ... ... ғана ... ... құрамының сапалық және сандық
анықталуына жете талдау жасалады. Мұндай талдаудың қажеттілігі ... ... ... ... ... ақаба суларда микро ағзалардың
жалпы қырылуына алып келетін оксиндік заттар болуы мүмкін.
Органолептикалық көрсеткіштері (түс, түр, иіс, ... ... ... рН, ... ... ... ... Тазартушы имараттың жұмысын бақылау үшін және технологиялық
процесте ... суда ... ... ... және ... ... ... тазарту процесінің аяқталуына, сондай-ақ су қоймаға суды
лақтыру мүмкіндігін бағалауға ... ... ... ... ... ... ... күрделірек.
Органикалық зхаттар құрамын анықтау кезінде екі әдіс ... ... ... ... және ... ... ... жағдайда ақаба суларда кездесетін заттардың күкірт
қышқылы ерітіндісінде 50% (көлемі ... 2 ... бойы ... 0,25% ... ... ерітіндісінде ыдырауына негізделген.
Органикалық заттардың ... ... үшін ... ... ... ... Дихроматты әдіс жеткілікті дәрежеде қарапайым және ... ... да кең ... ... ... ... ... жағдайда нақты бір уақыт
аралығындағы ақаба сулар ... ... ... аэробты ыдырату
кезінде микро ағзалардың ... ... ... ... ... биохмиялық тұтынуын анықтау арнайы құрылғыларды қажет етеді.
Биотехнология қоршаған орта және оның ... ... ... түрлі және үдемелі ықпал ететін болады. Мұндай жағдайға мысал ретінде
қалдықтарды қайта өңдеудің ... және жаңа ... ... ... ... тек бұл ... ... айта кету керек.
Биотехнология барлық химиялық өндіріс және ауыл ... ... ... ... ... ... ... және жартылай тұйықталған
технологиялық ... ... ... ете ... проблемалардың шешімін
табуда көмектеседі.
1.4 Ақаба суларды тазарту технологияларына шолу
Ақаба сулары – тұрмыстық, кәсіптік және өндірістік қолдану ... да бір ... ... ... ... мен ... бар, сондай-ақ физикалық және ... ... ... ... ... ... ... суларын олардың құрамындағы
зиянды заттарды жою немесе ыдырату мақсатында ... ... ... ... Механикалық;
• Химиялық;
• Физикалық-химиялық;
• Электрохимиялық ;
• Биологиялық;
• Мембраналық;
• Термототықтық және ... ... ... ... ... ... шығу ... немесе органикалық ерімеген ірі дисперсиялық ... ... ... суларын тазартудың механикалық әдістері 3 топқа бөлінеді:
1. Сүзгілеу
2. ... ... да бір ... таңдау төмендегілерге тәуелді:
• Қатты заттардың көлеміне;
• Бөлшектердің физикалық-химиялық қасиеттеріне;
• Ластаушы заттардың концентрациясына;
• Қажетті тазарту дәрежесіне.
Механикалық тазарту әдісі ақаба ... ... ... ... жою үшін ... ... Ақаба суларынан құрамынан ірі көлемдегі ерімеген қоспаларды
жою үшін пайдаланылады. Торлар мен ... ... ... ... Әдетте, ақаба суларының жүру ... 60-75о ... ... ... ... Тор ... ... көлемі торға түсетін ең аз қысымға байланысты таңдалады.
Тұндыру – ақаба сулары құрамынан ауырлық күшінің ... ... құм ... ... ... бөлу ... тұндырғыштарда
(ұсақ тұнбалы және қалқымалы ... ... ... ... қатар
мұнайаулағыштарда, май және смолатұтқыштарда бөліп алу.
Құмаулағыштар – бұл ағынды өтімі 100 м3/тәул. ... ... ... ... және ... қоспаларды ұстауға арналған механикалық
имараттар. Олар көлемі 0,15 мм ... ... ... ... ... жоғары бөлшектерді ұстайды.
Тұндыру ақаба суларының құрамындағы ірі дисперсиялық қоспаларды бөліп
алудың ең қарапайым, еңбекті көп қажет етпейтін, әрі ... ... ... ... ... әсерінен ластағыш заттар не төменге шөгеді, не
бетіне көтеріледі.
Тұндырғыш ... ... ... ... кезеңдік әсер ету (контакттілі) және
үздіксіз әсер ету (ағындық);
... ролі ... ... ... ... ... ... тұндырғыштар;
• Су ағыны қозғалысының бағыты бойынша: вертикалды, горизонталды,
радиалды және еңкіш жұқа қабатты;
• Жүзінді ... ... ... ету тәсілі бойынша:
белсенді және баяу флокуляция;
• Тұнбадан арылу тәсілі ... ... ... бар, ... бар және ... шаю ... бар болып бөлінеді.
Сүзу – ерітіндіден ұсақ өлшемді ерімейтін және ... ... алу ... ... Бұл процесте ақаба судың ... ... ... ... ... ... сипаттары бойынша ажыратылады:
• Процестің жүріп өту сипатына байланысты (кезеңдік және үздіксіз);
• Процестің түрі бойынша (бөлу үшін, қоюландыру үшін ... ... ... қысымы бойынша (сұйық бағанындағы гидростатикалық қысым
әрекеті бойынша, қалқа алдындағы ... ... ... ... сүзу ... бойынша,
Ақаба суды тұндыру — өнеркәсіптік және ... ... ... ... тұндыру, сүзу, коагуляциялау және т.б. ... ... ... су ... — ақаба сулардың әуітте, сүзілу алаңында
жиналатын, оның түбіне ... әр ... ... ... мен ... ... ... су тұнбасы арнайы өңдеуден өткеннен ... ... ... үшін ... ... ... [34].
Ақаба суды механикалық тазалау — тез тұнатын және қалқып шығатын
заттектерді техникалық ... және ... жою. ... ... және ұсақ ... ... қүмтас) сүзгіш арқылы іске асырылады.
Ақаба суды физикалық-химиялық ... ... ... ... ... ... және сілтілермен бейтараптау,
шайғындау, су ... ... ... суды ультрадыбыспен ... ... және т.б. ... ... суды химиялық тазалау — ластағыштарды химиялық агенттер аркылы
және заттектердің физикалық-химиялық қасиеттерін ... жою. ... ... ... ... ... және ... заттектерден, фосфордан
ірілендіру арқылы тазарту, еріген органикалық заттектерден ... ... және тірі ... жою — суды ... яғни ... ... суды биологиялық тазалау — заттектерді минералды немесе одан да
қарапайым органикалық қосылыстарға дейін ... ... ... ... суды ... негізгі органикалық заттектерден тазалау.
Ақаба суды биосүзгімен тазалау — ақаба суды активтелген тұнба қабаты
немесе ... ... ... ... егілген су өсімдіктері (қалың
өскен қамыс) арқылы өткізіп ... суды ... ...... бірі толықтыратын механикалық,
биологиялық, химиялық тазалау, электродиализ, кейде ... ... ... ... арқылы ақаба суды ластағыштардан толық тазалау.
Ақаба суды табиғи тазалау — судың өздігінен ... ... ... танабының, сүзу танабының, топырақ асты суармалау үлескілерінің,
аэробты және анаэробты биологиялық ... мен ... ... ... ... суды жасанды тазалау— арнайы технологиялық ... ... ... кез келген түрін тазалау. Ақаба суды жасанды ... ... ... тазалануынан тезірек жүзеге асады.
Ақаба суды залалсыздандыру — ақаба судың құрамындағы патогендік және
санитариялық көрсеткіш ... жою үшін ... ... ... дегеніміз иісті кетіру және сонымен қатар ақаба су жинақталып
қалған кезде, сондайақ оларды ... ... ... ... ... ... ... газдар, т.б. алу), жағымсыз иісі
болатын материалдар мен шикізаттардан буланғанда түзілетін газдың ... ... ... ... ...... ... шала тазарту арқылы оның химиялық
құрамын шектелген мөлшерге жеткізіп, өзенге құю ... ... ... үшін және оны әр ... ... таза ... ... Мысалы,
мал қорадан шығатын ақаба сулармен өсімдіктерді суаруға пайдалану үшін
оларды таза ... 1:5, 1:7 ... ... [14, ... Ақаба суларды тазартудың дәстүрлі технологиялары
Қалдықтарды биологиялық қайта өңдеу ... ... ... ... ... секілді пәндерді білуді қажет ... ... ... үш ... ... ... Органикалық және бейорганикалық токсинді қалдықтардың ыдырауы;
2. Зат айналымына көміртегі, азот, фосфор және күкірт ... ... ... Органикалық қосылыстардың бағалы түрлерін алу.
Ақаба суларды тазарту кезінде төрт негізгі операциялар орындалады:
1. Алғашқы қайта өңдеу ... ... ... ... ... аулауғыштар, торлар, тұндырғыштар) арқылы орташалау және түсін
жаңарту.
2. Екінші кезеңде еріген органикалық заттарды ... ... ... жою. Микробты жасушалардан құралған тұнба қайта жойылады
немесе реакторға көшіріледі. Бұл ... ... ... бір ... ... ... қайтарылып
отырады.
3. Үшінші (міндетті емес) кезеңде химиялық тұндыру және азот ... ... алу ... ... және екінші кезеңде қалыптасқан тұнбаны қайта өңдеу үшін
анаэробты процес пайдаланылады. Бұл кезеңде ... ... ... саны ... иісі ... және ... органикалық
қосылыс метан түзіледі.
Тәжірибеде бір сатылы және көп сатылы тазарту жүйесі қолданылады.
Ақаба суларды бір ... ... ... ... ... ... [24].
Сурет 1. Тазартушы имараттардың сұлбасы:
1 – құмаулағыштар; 2 – бірінші реттік тұндырғыштар; 3 – аэротенк; 4 –
екінші реттік тұндырғыштар; 5 – ... ... 6 – ... жаңарту; 7
– реагенттік өңдеу; 8 – метатенк; БТ – ... ... ... ... ... ... ... қарапайым микро ағзалар
жасушаларының санының бактериялық жасушалар мөлшеріне ... ... ... ... ... ... тұнбада 1 миллион
бактериялық жасушаларға 10-15 ... ... ... ... су
құрамы өзгерген жағдайда сәйкесінше микро ағзалардың бір түрінің мөлшері
артады, бірақ биоценоз құрамында ... түр ... ... ... ... температураның маусымдық
өзгерісі, оттегімен қамтамасыз етілуі, минералды компаненттердің болуы ... Бұл ... ... ... ... және ... өңдеуге
қиындықтар туғызады. Тазартушы имарат жұмысының тиімділігі ақаба ... ... ... және ... ... ... ... Қарапайым аэротенктерде белсенді тұнбаның ағымдық концентрациясы 2-
4 г/л аспайды [4].
Ақаба сулардағы тұнба концентрациясының артуы ... ... алып ... ... оттегі концентрациясын қажетті деңгейде ... үшін ... ... ... ... ... ағындыны аэробты қайта
өңдеу келесідей ... ... 1) ... ... ... 2) жасуша іщілік ферменттерді адсорбциялық
субстратты бөлшектеу, 3) ... ... ... ... 4) ... ... ... алу, 5) экскретифтік өнімдерді босату, 6) бірінші реттік
ағзалар популяциясын екінші ... ... ... ... бұл ... ... минералдануына, қарапайым тұздарға,
газдарға және суға бөлінуіне алып келеді. Ал практикада аэротенктен ... су және ... ... ... реттік тұндырғышқа жіберіледі,
бұл жерде белсенді тұнбаны ... ... ... Белсенді тұнбаның бір бөлігі
тазарту жүйесіне қайтарылады, ал ... ... ... ... ... ... алаңшаларға шығарылады. Белсенді тұнба
қалдығын анаэробты жолмен қайта ... ... ... ... ... ... азық ретінде пайдалануы мүмкін [27].
Сурет 2. Бірінші ... ... ... тобы
(ортада насостық станция)
Толық тазартуға дейінгі жүйе ... ... ... қолданылуын
анықтайтын көптеген элементтерден құралады. Биологиялық тазартылған судың
түсін жаңарту және оттегімен қанықтыру процестері биологиялық ... ... ... ... тазарту жүйесіндегі тоғандардағы белсенді
тұнба биоценоздарында органикалық қосылыстардың тотығуы жүреді. Биологиялық
тоғандардағы биоценоздардың құрамы белгілі бір ... ... ... тереңдігі арқылы анықталады. Жоғарғы қабатта аэробты, ... ... ... және ... ... ... мұнда метанды бөлу
және сульфаттарды қалпына келтіру процестері жүреді. Судың ... ... ... ... ... асады. Бұл ретте эвгленді,
вольбоксты Clorella, Scenedesmus және т.б. балдырлары көп ... ... және ... ... ... ... шіркейлер және
т.б. кездеседі. Биотоғандарда судан мұнай өнімдері, фенолдар және ... ... ... ... Кей ... ... ... суды биогентті өңдеу – хлорлау немесе озондау жүргізіледі [17].
Биофильтрлерді қолданылудың ... ... бір ... ... ... барлық органикалық қосылыстардың жойылуына алып келуінде. Бұл
әдістің кемшіліктері:
- Құрамында органикалық ... ... ... ... ... ... ... берілетін ақаба суларды беттік биофильтрлеу
тұрақты суаруды қажетсінуінде;
- ... ... ... ... ... батпақтануды болдырмау үшін
жүзбе тасындылардан тазартылып отырыуы керек.
Мұндай тасымалдаушылар ретінде керамика, қиыршық ... ірі ... ... кеуекті метал немесе полимерлі материалдарды пайдалануға
болады.
Биофильтрлер жүйесі, аэроаттенктердегі белсенді тұнба секілді ... ... бар. Бұл ... ... деп ... ... бұл ... артықшылығы микро ағзалардың жоғарғы
концентрациясы қолданылады және соңғы өнімді ... ... ... жүйе ... бір ... спектрініде жергілікті ағындыны ... ... ... ... ... ... ағындылармен
араластырмай жеке биологиялық жүйелерде тазартылады. Бұл аталған ластану
спектріне бейімделген ... ... ... ... береді,
сондықтан тазарту жылдамдығы және тиімділігі арта түседі [28].
Анаэробты ... ... ... ... ... көп ... жоғары концентратты ағындыларды ашыту арқылы тазарту кезінде
пайдаланылады. Ашыту процесі арнайы құрылғы – ... ... ... ... үш ... ... ... қосылыстардың еруі және гидролизі;
2. Ацидогенез;
3. Метаногенез.
Бірінші кезеңде күрделші органикалық заттар майлы, пропинді және сүтті
қышқылдарға ... ... ... бұл органикалық қышқылдар ... ... ... ... ... ... ... метан
қалыптастырушы бактериялар метанға сутегіні сіңіру арқылы көмірқышқыл
диоксидін ... ... ... ... ... метатенк биоценоздары
аэробты биоценоздарға қарағанда әлдеқайда ... ... яғни ... ... ... ... асыруға қабілетті
микро ағзалардың 50-ден астам түрі бар. Олардың ішінде ең көп тарағаны –
бацилл және ... ... ... ... ... ... ... түрлі формаларға ие. Анаэробты ашыту кезеңі бір уақытта
жүргізіледі, ал ... ... және ... ... ... жүргізіледі. Сірке қышқылды және метан ... ... ... ... бұл ... ... Methanobacillus omelianskii деп
аталады.
Метан қалыптастыру процесі – бұл ... үшін ... ... метандық ашыту анаэробты тыныс алу түрлерінің бірін келтіреді және
метанға дейін қалпына ... ... ... ... электрондар өтеді. Метатенк биоценоздарының өмір ... ... ... ... ... ... және де бұл экологиялық таза отын болып табылады. Биогаз алу
үшін ауыл шаруашылығының ... ... ... ... ... қалалардың құрамында қант, тұрмыстық қалдықтар және ... ... ... ... ... ... ... органикалық қалдықтарды ашыту кезінде метаногенезді
белсенді пайдалану – энергетикалық және ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ бұл агро
өнеркәсібтік кешендерге автономдық энергиямен қамтамасыз ету мүмкіндігін
береді.
Сирек ... елді ... ... ... ... ... үшін ... ыдырау әдісі бойынша жұмыс ... ... ... ... ... ... тұрақтандырудың
аэрациялық қондырғылары қолданылады. Бұл екі түрдегі де қондырғылар ақаба
суларды тазалаудың тұрақты ... ... ... ... ... климаттық, грунттық және гидрогиологиялық жағдайда ... ... ... жер ... ... етпейді. Толық ыдырату әдісі
бойынша жұмыс істейтін ... ... және ... осы ... ұқсас
өндірістік ақаба суларын ... ... үшін ... ... ... ... үш фазада жүреді. Бірінші фазада
ақаба сұйықтықта органикалық қосылыстар санының көп болуы микро ағзалардың
жылдам көбеюін қамтамасыз етеді және ... ... саны ... отырады.
Екінші фазада органикалық ластаушылар бойынша ластау ... ... ... ... ... көбеюі шегеріледі. Келіп түсетін органикалық
заттар саны мен тұнбаның өсуі арасында белгілі бір ... ... ... ... ... микро ағзалардың көбеюі органикалық заттар
жетіспеуінен баяулайды. Тұнба бұл кезде «аш» ... ... Бұл ... ... ... ... сулармен түсетін органикалық заттарды ғана
емес, өлі микро ағзалардың органикалық заттардың басым бөлігін ... яғни ... ... ... органикалық бөлікті
минералдайды. Органикалық ... ... ... ... белсенді
тұнбаның өсуі едәуір төмендейді, сондықтан оны имараттан 1-4 ай аралығында
жоюға болады [29].
Тәулігіне 12 және 25 метр куб ... ... ... (ШҚ)
бірыңғай металл блок түрінде зауыттық жағдайда да дайындалады. Барлық
құрылғылар ... ... ... қайтаратын аэротенкті тұндырғыштар
түрінде ... ... ... 12 метр куб ... ... механикалық, қалғандары эжекторлы ... ... ... ... жұмыс істеу принципі ақаба
суларды торлар арқылы ... ... ... тұндырғыштарсыз аэрация
зонасына бағыттайды. Мұнда раторлы аэратор айналуы есебінен жүзбе тасынды
күйде ... ... ... ... ... суды ... ... жүзеге
асырылады. Сосын, аэрациялық көлемде бір жарым сағаттық контакттан ... су және ... ... ... ... ... арқылы тұндыру
зонасына түседі. Шөкпе тұнба тұндырғыштағы төменгі саңылау арқылы ... ... ... жоғарғы жағынан қысқы кезеңде қатып ... үшін ... ... ШҚ-25 – ШҚ-200 құрылғысының жұмыс істеу
принципі ... ... ... ... ... ... торлар немесе
торларды қолмен тазалау арқылы жіберіледі. Құрылғыға ақаба сұйықтық кіру
құбыры ... ... және ... науа арқылы көлденең қабырғалар бойынша
өтетін екі науаға бөлінеді. Науаға жүзбе ... ... ... ... ... ... ... су бөлуші науалардан реттегіш үшбұрышты суағар
саңылаулар арқылы ... ... ... ... ... қабырғалар бойынша орналасқан. Аэрациялық зонаға ауа үрлегіштен
ауа құбырлары бойынша ... және ... ... ... ... эжекциялық аэрацияны қолдану мүмкіндігі бар тұндырғыш ... ... ... ... су мен ... ... қоспасы
төменгі саңылау арқылы төменгі зонаға түседі, белсенді тұнба қалыптастырған
тасындылық қабат арқылы өтеді, яғни мұнда белсенді тұнба және ... ... ... ... институты 1988 жылы канализациялық ... ... ... ... Биологиялық тазарту ақаба ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Бір секция тәулігіне 50 метр куб су ... ... ... ... су жіберуге қабілеттілігі тәулігіне 500 метр кубты
құрайды. Аэрация зонасында органикалық ластанудың ... ... ... ... ... және орташа көпіршікті аэрация ұзақтығы орташа
шамамен 18-20 сағат. Ақаба су аэрация зонасына диаметрі 100 мм құбыр ... ... және ... ауа ... ауа және ... ... ... тұнба түседі. Биологиялық кезеңі аяқталған соң ақаба
сумен бірге ... ... ... ... ... ... ... түсін қайта жаңарту жүреді[31].
Қалдық белсенді тұнбаны аэробты тұрақтандыру бойынша жұмыс ... ... ... – бұл ... ... ... ... атмосфералық ауа оттегісін жібермей органикалық заттарды ыдырату
процесі. Бұл процес органикалық ыдырау кинетикасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... тәулігіне 1400 метрге дейінгі суды қабылдай ... ... ... ... ластаушылардың бастапқы концентрациясына
және түзілген тұнбаның көлеміне тікелей тәуелді, сондықтан кіші өтімге ... ... ... аз ... және ... оңай ... пневматикалық (тесік құбырлар) және механикалық
(құбырлық немесе сорғалағыш аэраторлар) аэрация кең қолданысқа ие. ... ... ... ... ... ... ... агрессивтік және ыдырауы күрделі заттар әсер етеді.
Тұнбаны анаэробты өңдеу әдісімен салыстырғанда қалдықты ... ... ... ... ... ие:
- имараттарды құрастырудың қарапайымдылығы;
- жарылу қаупінің болмауы;
- жақсы санитарлы гигиеналық көрсеткіштер;
- ең жақсы су беру ... ... ... ... ... ... істеуінің қарапайымдылығы.
Зауытта дайындалған құбырғылар ... ... ... ... ... ... ... екінші реттік тұндырғыш
және қалдықтық белсенді тұнбаны тұрақтандырушы болады. Аэрациялық ... ... ... ... тыс ... ... ... және құм аулағыштардан
өткен ақаба су төрт ... ... су ... науаға түсіп
аэротенктерге беріледі. Аэротенк – жоспарда ... ... ... ... 150 мм төрт бұрғылап тесу түбінде қойылған. Аэротенктің
жұмыс істеу ұзақтығы максималды ақаба су келу ... ... 9 ... ... ... ... жағынан аэротенктерде ақаба суларды
тұндырғышқа жіберуге арналған түп ... бар. ... ... Онда ... ... ... зонаға бағыттаушы қалқан орналасқан.
Түсі жаңартылған суды жинақтаушы науалар үшбұрышты су ... ... Түсі ... ... сұйықтық екінші реттік тұндырғыштан
тазартуға дейінгі имаратқа келіп түседі. Тұндырғышта алты қабылдағыш ... ... ... ... аэрация зонасына қайтаратын құбар желісі
бар эрлифтермен жабдықталған; үш қабылдағыш тұрақтандырғышқа бағытталған
эрлифтерге ие. ... ... ... ... ... ... Тұндырғышта ағындының болу ұзақтаға 1,5 сағат шамасында. Мұндай
құрылғыларда ағындыны тазарту бірінші реттік тұндыруларсыз ... ... ... суларды ОБҚ мөлшері 15 мг литр [6].
1.4.2 Ақаба суларды тазартудың айрықша ... және ... ... өткен ақаба сулар
құрамында мұнай өнімдерінің еріген және ұсақ дисперсті және ... ... ... ... мөлшері болғандықтан, тазартусыз су
қоймаларға жіберілмейді.
Ақаба суларды органикалық ластанулардан тазарту үшін ең ... ... Бұл әдіс ... ... ... микро ағзалардың өмір
сүру кезінде қоректену арқылы ластаушы заттарды ... ... ... ... мақсаты органикалық ластаушыларды зиянсыз
тотығу ... H2O, CO2, NO3, SO4 және т.б. ... ... органикалық ластаушыларды биохимиялық жолмен жою процесі осы
имараттағы бактериялар және қарапайым микро ағзалар кешенімен ... ... ... ... ... ... пайдалану үшін микро
ағзалардың физиологиясын, атап айтқанда қоректену процесі физиологиясын,
тыныс алу, олардың көбеюі және ... білу ... Ал зат ... ... ... алу және қоректену болып табылады.
Мұнай өндіретен зауыттардағы өндірістік ... ... ... ... ... аэротенктер және биологиялық
тоғандарда жүргізіледі.
Биологиялық фильтр – дегеніміз микро ... ... ... ... ... ... ... арқылы ақаба
сулар фильтрленетін имарат. Биофильтрлер келесідей негізгі ... су ... ... су ... ... қарапайым
резервуарда орналасқан, шлактардан, қиыршық тастардан, керамзиттерден,
ұсақталған тастардан, ... және ... ... ... ... (фильтр денесі);
ә) биофильтрлік түйелу үстіндегі ақаба суды ... бір ... ... ... ... ... су үлестіруші құрылғы;
б) фильтрленген суларды жоюға арналған дренажды құрылғы;
в) ыдырау поцесіне қажетті ауа ... ... ... ... ... ... биологиялық тазарту
имараттарында, бірінші кезекте сормалау алаңында және фильтрация алаңында
жүретін процестерге аналогті ... ... ... ... ... әлдеқайда қарқынды жүреді.
Биофильтрлік сүзгілеуден өткен ластанған су өзінің бірінші ... ... ... ... ... ... абсорбтал,ан
биологиялық қабықтағы колоидты және еріген органикалық ... ... ... ... ... ағзалар органикалық заттарды ыдыратып,
өздерінің өмір сүруіне қажетті энергияны осыдан шығарып алады. ... бір ... өз ... ... үшін ... ... пайдаланады. Осылайша органикалық заттар ақаба су ... және дәл осы ... ... денесіндегі белсенді биологиялық
қабық массасы артады. Өңделген және өлген қабық ақаба су ... ... ... ... тасталынады. Биохимиялық процестер үшін
қажетті ауа оттегісі фильтр вентиляциясы арқылы ... ... ... ... ... ... бойынша жіктеледі.
Тазарту дәрежесі бойынша толық және толық емес биологиялық тазартушы
биофильтрлер болып жіктеледі. Жоғары өндірістік ... ... ... ... ... ... ... толық емес тазартуды жүзеге
асыра алады. Аз ... ... тек қана ... ... дейін
жұмыс істейді.
Ауа жіберу тәсілі бойынша – ауаны табиғи және жасанды жолмен жіберетін
биофильтрлер ... ... ... ... ауа ... ... ... деп аталады. Қазіргі таңда жасанды жолмен ауа жіберетін
биофильтрлер кең қолданысқа ие.
Жұмыс істеу ... ...... және ... ... ... болып бөлінеді. Егер биофильтрлерге түсетін
ақаба ... ... ... жоғары болмаса, онда олар биофильтрлерге дәл
осы көлемінде ... ... бұл ... шайылуға жеткілікті. Мұндай
жағдайда ағынды рециркуляция міндетті емес. Концентратты ағынды ... ... ... ... ал ... ... бұл ... сұлбасы бойынша биофильтрлер бір сатылы және екі сатылы
болып жіктеледі. Екі ... ... ... ... ... ... арттыру мүмкін болмағанда және тазалау дәрежесін
арттыру қажет болғанда пайдаланылады. Кей жағдайда кезеңді ... ... ... және ... ... ... ... түрлері. Тамшылы биофильтрлерде ақаба су тамшы
немесе сорғалап ағатын су түрінде беріледі. Биофильтр және дренаждың ашық
беті ... ... ... ... ... ... биофильтрлер судың өте
төмен қысымына ие. Қалыпты жағдайда 0,5 – 1 м3 аралығындағы су 1 ... ... ... ... ақаба судың өтімі тәулігіне 1000 м3 аспаған
жағдайда пайдалануға ұсынылады. Олар ақаба суды ... ... ... ... ... ... биофильтрлердің жұмыс істеу сұлбасы келесідей. Бірінші реттік
тұндырғыштардан түсін жоғалтқан ақаба сулар өздігінен ... арын ... ... түседі, одан биологиялық фильтрлерге белгілі бір
кезеңдерде жіберіліп отырады. ... ... ... ... ... ... одан ары ... біркелкі су өткізбейтін түптер
арқылы биофильтер ... тыс ... ... науалармен ағып кетеді.
Сосын сулар ... ... ... биоқабықтар тазартылған судан
бөлінеді.
Биологиялық тоғандар 3-5 сатыдан тұратын тоғандар каскады, бұлардан су
жаңартылған немесе биологиялық ... ... ... баяу бір-біріне
құйылады. Тоғандар табиғи жағдайда әлсіз фильтрленетін грунттардағы жеке ... ... ... ... ... ... ... планктон (фитопланктон) өмір сүруі бикарбонат қышқылына еркін
араласады, сондықтан судағы рН күндіз 10-11 ... ... бұл өз ... ... ... алып ... имараттар ретінде биологиялық тоғандар төртінші климаттық
аудандарда орналасқан елді мекендердің тұрғындары үшін ... ... ... ... ... дейінгі ақаба суларды
тазарту үшін жобалануыда ... ... ... ... ... үшін
биологиялық тоғандарды 2-3 саты бойынша болу қажет, қатты ластанған түскен
жағдайда 4-5 сатыға ... ... ... ... ... ыдыратушы
каналдар минималды ауа температурасы кезінде (-8оС) ... АҚШ ... кең ... Бұл имарат аз мөлшердегі ақаба суларды
тазарту кезінде жақсы нәтижелерді ... ... ... ... ОБҚ-5 кезінде 98% дейін төмендейді, ... ... ... ... ... ... Тазартушы имараттар
ретінде жасанды тотықтырушы канал біздің табиғи жағдайымызда қолдану ... ... ... ақаба сулардың тазару деңгейі тастаушы каналдың
ұзындығына және еніне ... ... ... ... бойынша табиғи
ыдырату каналдарында биологиялық тоғандарға қарағанда салыстырмалы түрде
тезірек тазарады.
1.4.3 Тазарту технологияларының ... мен ... ... ... бір ... үшін ақаба суларды
тазарту әдістерінің өзіндік топтары ... ... ... жағжайжы жіктеуді пайдалана отырып, ... ... ... ... ... әрбір түрі үшін ақаба сулардың өзіндік құрамы
тән. Мысалы, ... ... ... ... ... келетін ақаба сулар құрамында ауыр және түсті металлдардың
болатынын, мұнай және май ... ... ... ... ... ... мұнай өндіруші кәсіпорындардан келетін ағындылардың
құрамында фенолдар және ... ... ... ал хром және ... ... суларды тазартудың ыңғайлы технологиялық сұлбасын таңдау
күрделі, өйткені сулардың құрамындағы қоспалардың алуан түрлі ... және ... ... талаптардың жоғары болу міндеті қыйындата түседі.
Мысалы, ақаба суларды қайта пайдалану ... ... ... ... үшін ... ... кері осмос, электродиализ,
дистеляция, буландыру секілді әдістер ... ... ... ... ... ... ... жуу,
құрылғыларды салқындату, бу алу және т.б. пайдалануға болады. Сонымен қатар
ақаба сулардан қышқыл, сілті секілті ... ... ... ... Бұл ... суды пайдалану қайта пайдаланылатын судың сапасына
қойылатын талаптарға тәуелді. Ағынды құрамындағы ластаушылар жөніндегі
ақпарат ... ... ... ... ... болады. Ақаба суларды
өңдеу үшін құрылғыны таңдау ... су ... ... ... мен
құрылғы сипаттамаларының үйлесуін ескерген жөн [7].
Кесте 1.
Ақаба суларды тазарту кезіндегі жіктелу және қоспалардан арылу
әдістері.
|Ластаушылардың түрлері ... ... ... әдістерінің |
| ... ... ... ірі ... ... |Гравитация күшін пайдалануға |
|– ілікпе тасындылар, суспензиялар |негізделген әдістер  ... ... ... ... | ... ... ... | ... ... | ... ерітінділерге жақын, сумен |Флотация, седиментация, коагуляция,|
|гидрофильді және гидрофобты жүйе ... ... ... ... ... | ...  (R=0,1 мкм) | ... ... ... ... пайдалана отырып |
|заттар ... ... |>100 |
8. ... ... азот аммонийы, азот нитриті, азот ... ... ... беттік-белсенді заттар СББЗ (кір жуу
ұнтағы, ... күл және т.б.), ... ... ... ... ... ... роданидтер, майлар, ауыр металдар (темір, марганец,
мыс, мырыш, қорғасын, хром, ... ... ... ... сынап,
стронций, кальций, магний және т.б.).
9. Коли-титр – бір ішек таяқшасы болатын ең аз су ... ... ... – бір литр ... ... ішек таяқшаларының саны.
11. Жалпы микробтық сан (ЖМС) – 1 миллилитр ақаба судағы ... Хлор ...... ... температурасы t=20оC кезінде
қараңғыда 15, 30, 120 минут аралығында таңдалған ... ... ... хлор ... Қалдық хлор – ақаба су сұйықтығын 30-минут хлорлағаннан кейінгі
ақаба судағы белсенді хло мөлшері.
Кәсіпорындағы ... ... ... ... анықтау үшін
берілген, бөліктік және ... ... ... ... сапалық құрамын
зертханалық – техникалық бақылау ұйымдастырылған.
Бақылауға қажетті көлем, ... және ... ... ... ... ... бақылау қызметі және қоршаған ортаны
қорғау аумақтық ... ... ... ... ... ... ... анықталған [12].
Кесте 6
Аэрация станциясындағы ақаба суларды талдау нәтижелері (Алматы қ.)
|Көрсеткіштер, |Құятын су ... |Түс ... ... ... ... | ... су ... |су ... |
| | | |% | |% ... |19,4 |19,9 |  |20,5 |  ... | | | | | ... |7 |7,2 |  |7,3 |  ... см|2,2 |4,6 |  |25 |  ... |374,1 |100,2 |73,22 |14,7 |96,07 ... | | | | | ... ... |453,5 |440,8 |2,80 |441,9 |2,56 ... аммонийы |22,8 |19,3 |15,35 |14,9 |34,65 ... |0,11 |0,06 |  |0,49 |  ... |0,11 |0,21 |  |1,12 |  ... 5 |230,3 |84 |63,53 |9,7 |95,79 ... 20 ... |141,2 |67,12 |14,7 |96,58 ... |536,5 |204 |61,98 |26,3 |95,10 ... |1,11 |0,62 |44,14 |0,21 |81,08 ... ... |  |0,44 |  |5,29 |  ... | | | | | ... |7,8 |6,5 |16,67 |4,5 |42,31 ... |2,57 |1,45 |43,58 |0,19 |92,61 ... | | | | | ... |1,63 |0,9 |44,79 |0,66 |59,51 ... |  |  |  |  |  ... ... |0,61 |70,67 |0,04 |98,08 ... |62,5 |58,2 |6,88 |54,4 |12,96 ... |66,4 |60,1 |9,49 |55,7 |16,11 ... |0,016 |0,006 |62,50 |0,003 |81,25 ... |0,056 |0,03 |46,43 |0,013 |76,79 ... |0,006 |0,003 |50,00 |0,001 |83,33 ... +6 |0,15 |0,09 |40,00 |0,02 |86,67 ... +3 |0,22 |0,1 |54,55 |0,05 |77,27 ... |0,0002 |0,0001 |50,00 |0,00003 |85,00 ... |0,012 |0,005 |58,33 |0,003 |75,00 ... |0,093 |0,039 |58,06 |0,006 |93,55 ... |0,02 |0,005 |75,00 |0,001 |95,00 ... ... ... тиімділігін бағалау және қоршаған табиғи
ортаның ластануын болдырмау үшін қажетті ақаба сұйықтық, белсенді тұнба
және ... ... ... ... ... өткен және барлық
құрылғылармен жабдықталған ... ... ... ... ... құрылымына химия, бактериология, гибробиология және физикалық-
химиялық (рентген-флуорестценттік анализатор – РФА) деп аталатын төрт бөлім
кіреді.
Зетхана қызметі Қазақстан ... ... ... ... ... ... сараптама жөніндегі» заңдардың талаптарын,
нормативтік техникалық құжаттамалар, СНиП, «Алматы қалалық канализациясына
өндірістік ақаба суларды қабылдау ... «ҚР ... және ... ... су желісі және канализацияны пайдалану ережесі»
және т.б. талаптардың ... ... ... ... ... ... бағытталып, техникалық бақылау бөлімінің
келесідей қызметтерін атқарады.
Канализациядағы ... ... ... жоғарғы техникалық-
экономикалық көрсеткіштерімен қамтамасыз ету үшін, зертханалық-өндірістік
нәтижелерін ... ... және ... ... ... ... үшін ... приборларды сынақтан өткізу және ендіру;
Зертханада жұмыс істеушілердің еңбегін қорғау елді ... ... ... ... кезінде техника қауіпсіздігі ережелерін сақтаумен жүзеге
асырылады;
Зертхана қызметкеерлерін оқыту және ... ... ... ... зертхана сәйкес нормативтік құжаттармен реттелген талдау
және анықтама жүргізу әдістерінің негізінде ... ... ... ... ... ... графигі жергілікті жағдай
бойынша анықталады және кәсіпорын басшысымен бекітіледі. ... ... ... келетін ақаба сулардың сынамасын жинау
және талдауды ақаба сулардың тазарту жағдайына ... ... ... ... ... ... имараттардың жұмыс істеу
тиімділігін, жинақтаушы тоған жағдайын, су беру ... ... ... және РШМ нормаларын сақтауды бағалайды [23].
Қалалық ақаба ... ... ... ... ... ... болуын немесе араласуын жүйелейді, жинақтайды және
талдаулар жүргізеді.
Зертхана қызметкерлерінің жұмыс қауіпсіздігімен ... ете ... ... ... және ... ... ... жаңа әдістерін
меңгереді, қажет жағдайда қолданыстағы талдау әдісін жетілдіреді.
Аналитикалық зертхана келесідей бақылауларды жүзеге асырады:
1. Тазартушы имараттарға ... ... және ... ... ... Қалалық канализацияға қндірістік кәсіпорындардан ... ... ... ... ... және ... өңдеудің барлық стадияларындағы ақаба су және
тұнбаны бақылау;
4. Тазартушы имартаттардан шығатын тазартылған суларды бақылау;
5. ... ... ... сулар, Сорбұлақ жинағышындағы су және
ағынды тасталғаннан кейінгі ОСЖ суларды бақылау;
6. ... МКК ... ... ... ... ... бойынша есеп беруді дайындайды [26].
|Кесте 7. ... қ. ... ... ... ... ... ... |
|тазарту дәрежесін салыстыру. |
| | | | | | | ... |2008 ... |2009 ... |2010 жылдағы |
| ... ... ... ... ... |Тазартыл-ғ|Түскен |Тазартыл-ға|Түскен |Тазартыл-ғ|
| |су |ан су |су |н су |су |ан су ... ... |374,1 |14,7 |378,8 |13,7 |393,8 |11 ... 5 |230,3 |9,7 |290,1 |9,4 |311,8 |9 ... 20 ... |429,5 |14,7 |447,7 |14,6 |484 |11,8 |
| | | | | | | ... |2011 ... |2012 жылдағы |2013 жыл |
| ... ... ... |
| | | ... ... ... |Тазартылғ|Түскен |Түскен су |Түскен |Тазартыл-ғ|
| |су |ан су |су | |су |ан су ... ... |580,9 |9,2 |590,4 |9,0 |477,1 |8,5 ... 5 |286,5 |3,28 |371,1 |4,3 |340 |4,6 ... 20 ... |579,7 |6 |554,7 |5,4 |476,3 |5,6 ... ... қ. Аэрация станциясындағы ақаба суларды талдау нәтижелері,
тазарту дәрежесін салыстыру
|  |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... ... ... ... |су |н су |су |н су |су |ан су ... оС |19,4 |20,5 |18,3 |20,1 |19,2 |20,5 |
| РН |7 |7,3 |7,3 |7,5 |7,4 |7,5 ... см|2,2 |25 |3 |25 |2,2 |4 ... |374,1 |14,7 |387,8 |13,7 |393,8 |11 ... | | | | | | ... |453,5 |441,9 |485,2 |447,5 |508,5 |454,5 ... | | | | | | ... ... |14,9 |26,4 |16,1 |25,2 |9,3 ... |0,11 |0,49 |0,12 |0,19 |0,09 |0,18 ... |0,11 |1,12 |0,12 |1,69 |0,16 |3,61 ... 5 |230,3 |9,7 |290,1 |9,4 |311,8 |9 ... 20 (тол) |429,5 |14,7 |447,7 |14,6 |484 |11,8 ... |536,5 |26,3 |622,1 |23,6 |150 |20,2 ... |1,11 |0,21 |1,6 |0,1 |1,8 |0,1 ... О2 |  |5,29 |  |4,98 |  |4,99 ... |7,8 |4,5 |8,6 |4,6 |7,1 |3,8 ... |2,57 |0,19 |2,11 |0,13 |2,22 |0,21 ... | | | | | | ... |1,63 |0,66 |2,56 |0,5 |1,213 |0,264 ... ... |2,08 |0,004 |2,31, |0,05 |2,49 |0,04 ... |62,5 |54,4 |68,7 |59,5 |81,3 |67,8 ... |66,4 |55,7 |81,2 |56,1 |73,6 |61,4 ... |0,016 |0,003 |0,009 |0,002 |0,008 |0,002 ... |0,056 |0,013 |0,024 |0,004 |0,023 |0,006 ... |0,006 |0,001 |0,019, |0,004 |0,005 |0,001 ... +6 |0,15 |0,02 |0,171 |0,019 |0,176 |0,018 ... +3 |0,22 |0,05 |0,027 |0,019 |0,036 |0,011 ... |0,0002 |0,00003 ... ... |0,001 |0,0001 ... |0,012 |0,003 |0,034 |0,004 |0,01 |0,002 ... |0,093 |0,006 |0,089 |0,005 |0,008 |0,0005 ... |0,02 |0,001 |0,021 |0,0001 |0,008 |0,0006 ... |1,03 |0,85 |1,07 |0,94 |1,09 |0,93 ... |56,07 |38,61 |51,29 |42 |59,73 |51,32 ... 8 ... |2011 жыл |2012 жыл |2013 жыл ... ... ... ... |су |ан су |су |н су |су |н су ... |19,4 |20,5 |18,7 |19,8 |18,3 |19,4 ... | | | | | | |
| РН |7,5 |7,8 |7,5 |7,8 |7,6 |7,8 ... см|1,4 |25 |1,5 |25,0 |1,9 |25 ... |580,9 |9,2 |590,4 |9,0 |477,1 |8,5 ... | | | | | | ... |570,6 |449,7 |547,4 |451,1 |540,2 |456,2 ... | | | | | | ... аммонийы|301,2 |6,2 |24,7 |5,8 |31,7 |5,7 ... |31,2 |6,2 |0,06 |0,24 |0,004 |0,27 ... |0,06 |0,27 |0,1 |2,43 |0,1 |1,85 ... 5 |0,15 |3,28 |371,1 |4,3 |340 |4,6 ... 20 |579,7 |6 |554,7 |5,4 |476,3 |5,6 ... | | | | | | ... |682,6 |12,3 |819,7 |11 |691,8 |11,1 ... |1,6 |0,04 |1,75 |0,003 |1,51 |0,003 ... еріген |  |4,85 |  |4,63 |  |4,29 ... | | | | | | ... |8,1 |3,1 |8,5 |3 |8,4 |3,2 ... |2,52 |0,2 |2,51 |0,23 |2,42 |0,25 ... | | | | | | ... |1,44 |0,25 |1,48 |0,26 |3,0 |0,25 ... |3,28 |0,01 |3,24 |0,012 |2,94 |0,013 ... | | | | | | ... |80 |62,3 |82,4 |60,3 |87 |60,2 ... |76,9 |61,6 |81,5 |59,7 |84 |64,6 ... |0,012 |0,002 |0,006 |0,0003 |0,015 |0,003 ... |0,028 |0,008 |0,038 |0,012 |0,042 |0,015 ... |0,005 |0,001 |0,008 |0,001 |0,003 |0,001 ... +6 |0,072 |0,015 |0,052 |0,004 |0,023 |0,008 ... +3 |0,022 |0,008 |0,002 ... ... |необн |
|Кадмий |0,0017 |0,0002 |0,0001 |0,0001 |0,0002 |0,0001 ... |0,009 |0,003 |0,009 |0,002 |0,017 |0,005 ... |0,041 |0,001 ... |необн |необн |необн ... |0,003 ... |0,002 ... |0,007 ... ... |1,05 |0,82 |1 |0,76 |0,99 |0,83 ... ... ... ... |
Кесте 9.
Тазартуға ... және ... ... ақаба сулар құрамындағы
органикалық заттардың рауалы шекті мәндерден (РШМ) асуын талдау [33]
|№ |Ақаба су ... |2008 жыл ... ... ... |
| ... ... РШМ, г/м3 | |
| | | ... ... ... |
| | | ... су ... су ... | | ... г/м3 |г/м3 |
|1 |2 |8 | | ... ... ... |1000,0 |374,1 |14,7 ... ... |350 |62,5 |54,4 ... ... |350 |66,4 |55,7 ... ... |140 |56,07 |38,61 ... |Магний |85 |- |- ... ... ... |30 |22,8 |14,9 ... ... ... |3,3 |0,11 |0,49 ... ... нитраты |45 |0,11 |1,12 |
|9 ... |6,0 |7,8 |4,5 ... ... ... |10 |2,08 |0,004 ... ... |3 |1,11 |0,21 ... ... |5 |1,03 |0,85 ... ... |5 |1,63 |0,66 ... |Мыс |0,2 |0,0016 |0,003 ... ... |2 |0,56 |0,013 ... ... |0,2 |0,006 |0,001 ... ... |0,05 |0,093 |0,006 ... ... |0,1 |0,22 |0,05 ... ... |0,2 |- |- ... ... сутегі |0,5 |2,57 |0,19 ... ... |350,0 |- |- ... ... |7,0 |0,002 |0,0003 ... ... |0,2 |0,012 |0,003 ... суды ... дәрежесін жергілікті жер жағдайына тәуелді түрде,
өндірістік немесе ауыл шаруашылық қажеттіліктер үшін ... ... ... сулардың пайдаланылу мүмкіндігін есепке ала отырып ... [9, ... 6. ... ... ... ... ... [11]
3.5 Белсенді тұнбада және биологиялық қабықшада ... ... ... жаңа ... ... ... ... тек тізбектеліп шоғырланған, жіп ... ... ... ... ... ... Бактериялар мен саңырауқұлақтар
толықтай бөліп алу үшін арнайы әдістер ... ... ... микроағзалар микроскопирования арқылы ғана анықталуы мүмкін.
Аэротенктерде жұмыс істеу кезінде қалыпты жағдайда белсенді тұнба
құрамындағы ... ... ... ... ... ... және ... Белсенді тұнбаны тұрақтандыру
кезінде шаяндар, су кенелері, майлышөптер және т.б. жиі дамиды ... ... ... ... ... ... балдырлар,
қарапайымдылар, айналмалылар, шаян тәріздестер, құрттар, бунақденелілердің
нәсілдері. Қалыпты жағдайда белсенді тұнба ... 60 аса ... ... ... ... бірлік сынамаларда олардың саны 10-15
аспайды.
Белсенді тұнбада ең саны көп ... ... олар ... ... ... ... болып келеді. Белсенді тұнбада
кездесетін Protoza келесідей топтарға бөлінеді: Rhizopoda, ... ... және ... ... ... Rhizopoda, жұмсақ өзгергіш
формасымен ерекшеленеді, олар үйшікте немесе жалаңаш кездесуі мүмкін.
Жалған аяқтылар, Flagella ... ... және ... ... ... ... ... жалған аяқтылар өсімдіктік формаға жатады.
Жалған аяқтылар жіңішке ... ... ие, бір ... ... ... ... өзгергіш сипатқа ие. Жалған аяқтардың өлшемдері көбінесе 40 ... мкм ... ... жеке ... де, шоғырланған күйде де кездеседі.
Айналмалы Rotatoria – көп жасушалы ... ... ... ... ... ... ... қарапайымдыларрмен шамалас бола да
жеңіл қозғалысқа ие және күшті бұлшықтық ағзаларымен ерекшеленеді. ... ... ... ... ... бұл азығын аулап жеуге көмектеседі.
Philodina типтегі айналмалылар белсенді тұнбада жиі кездеседі.
Құрттар (Vermes) белсенді ... ... және ... ... ... ... ... типке Nematoda, екінші типке қызғыш түстегі сақина
тәріздес ұсақ құрттар Oligochaeta ... ... ... шар ... ... болады, бөлінбеген,
алдыңғы бөлікте көз орналасқан.
Бунақденелілер (Insecta) дернәсілдері құрт тәріздес дене пішіміне ие,
айырмашылығы құрттардан бас бөлігі ерекшеленеді.
3.6 Белсенді ... ... ... ... ... ... және ... көміртегі бар ақаба
суларда (крахмалды, гидолизді және ... т.б.) жиі ... ... ... ... ... ... араластыру кезінде ұзын
жіпшелерді қалыптастырады. Бұл ағзалар аэробиенттер болғандықтан, массалық
шоғырлануы аэротенкте ... ... алып ... сұр ... ... ... күкіртті сутегі бар
ақаба сулар құрамында кездеседі. Күкіртті ... ... ... ... ... жетіспеген жағдайда бұл процесс тоқтайды. Оттегісіз ортада
бұл бактериялар үш аптаға дейін өмір сүре ... ... ... температуралық диапазонда және түрлі
реакциялық ортада дами береді, ... ... ... ... ... ... кездеспейтін қышқылды ортада жиі кездеседі.
Тамыраяқтылар (амебалар), Arcella vulgaris, Pamphagus hyalinus ... ... ... ... ... мөлшерде кездестіруге болады, сондай-
ақ жұмысын тоқтатқан тұнбалар құрамынан да табылған. Amoeba radiosa ... ... ... істеген кезде болады.
Жалған аяқты түссіздер, Bodo, Monas, ... көп ... ... ... ... Жеке түрлері қалыпты ... ... ... ... ... ... көбейеді.
Су кенелері, Hydracarina, биофильтрлерде, ал аэротенктерде аз
салмақтағы ... ... ... ... ... ... ... Cyclops, қалыпты жағдайда тұнбада кездеспейді, аз салмақтағы
ашыққан тұнбада ғана ... ... ... ... су мекемесінде жылына шамамен 125-140 млн. м3
қаланың ақаба сулары ... ... су ... ... ... ... ... бойынша
тазартылып, сүзу, тұндыру, тотықтыру, ... ... ... кезеңдерінен өтеді.
3. Тазартылған судағы негізгі ластаушы компоненттердің мөлшері нормативтік
көрсеткіштерден аспайды.
4. Тазартылған сулардың бір бөлігі суармалы егіс ... ... ... фильтрация алаңдарында сіңіріледі және Сорбұлақ көліне
құйылады.
5. Қала халқының санының ... ... ... ... ... ... жағдайда тазартылған сулардың белгілі бір бөлігін Іле өзеніне төгу
жоспарланған.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Воронов В.Ю. ... и ... ... вод: ... – изд. ... И ... – М.: ... Ассоциации строительных вузов, 2006.
2. Очистка сточных вод от взвешенных веществ и неорганических примесей. –
М.: НИЦ ... 2007. – 81 ... ... ... Республики Казахстан. Алматы, 1993 г.
4. Правила пользования коммунальными водопроводом и канализацией в ... ... ... Республики Казахстан. Алматы, Министерство экономики
и торговли, Агентство строительства и архитектурно-градостроительного
контроля, 1998 г.
5. Правила приема производственных сточных вод в ... ... ... ГКП ... 1998 ... ... охраны поверхностных вод Республики Казахстан. Алматы, 1994г.
7. Санитарные правила и нормы охраны поверхностных вод от ...... ... ... ... по оценке степени опасности загрязнения почвы
химическими веществами (МУ № 3.01.006.97). Алматы,1997г.
9. Методика расчета ... ... (ПДС) ... в водные
объекты Республики Казахстан со сточными водами. Алматы,1994г.
10. ... по ... ... ... ... вод
г.Алматы жидким хлором при сбросе их в р.Или. Алматы, АГПО «Водоканал»,
1997 г.
11. Рекомендации по ... ... вод ... ... ... ... и ... культур. Алматы, Минэкобиоресурсов,
1994г.
12. Инструкция по отбору проб поверхностних и сточных вод на ... ... ... РК, 1994 ... ... ... предельно допустимых концентраций (ПДК) ... ... ... воздействия (ОБУВ) вредных веществ
для воды рыбохозяйственных водоемов. М., Главрыбвод, 1990 г.
14. Методические ... по ... ... вод от ... ... ... ... по геологии, 1985 г.
15. Сельско-хозяйственное использование сточных вод. Справочник. Л.П.Овцов,
В.В.Игнатова, ... и др. ... ... 1989 ... ... ... Почва, очистка населенных мест, бытовые ... ... ... ... ... «Гигиенические требования
к использованию сточных вод и их осадков для орошения и удобрения». М.,
Минздрав России, 1997 г.
17. Требования к ... вод, ... для ... ... ... ... РК, «Казмеханобр», 1993г.
18. Расширение накопителя Сорбулак. Водохозяйственные расчеты. Алма-Ата,
Госстрой СССР, ... 1987 ... ... ... сточных вод г.Алма-Аты. Алма-Ата, Минводхоз Каз.ССР,
«Казгипроводхоз», 1989 г.
20. Аварийный сброс ... ... ... ... ... ... Минводхоз РК,«Казгипроводхоз»,1992г.
21. Проект нормативов предельно-допустимых сбросов (ПДС) ... ... со ... ... ГКП ... г.Алматы в
накопитель Сорбулак (ПСК). Алматы-Талдыкорган, 2004 г.
22. Проект норм предельно ... ... (ПДС) ... ... ... со ... ... города Алматы по Правобережному Сорбулакскому
каналу. Алматы, НГУ «Центр Экозащита», 2000 г.
23. Проект нормативов ... ... (ПДС) ... ... с механически очищенными сточными водами г.Алматы на
поля фильтрации. Алматы, 2002 г.
24. Рекомендации на проектирование сооружений доочистки сточных вод г.Алма-
Аты ... ... их в ... ... ... ... 1992 ... Рекомендации на реконструкцию биопрудов доочистки на аварийном сбросе
Правобережного Сорбулакского канала. Ташкент, ТашНИИ «ВОДГЕО», 1999 ... ... ... ... ... вод ... ... Правобережного Сорбулакского канала (ПСК) и ... ... в реку ... ... 2000 ... ... ... эксплуатации водопроводов и канализаций. Москва,
Стройиздат, 1965 г.
28. Методика технологического контроля работы очистных сооружений городской
канализации. ... ... 1977 ... Методика оценки технологической эффективности работы городских очистных
сооружений канализации. Москва, Стройиздат, 1987 г.
30. Утилизация промышленных отходов. П.П. ... М.В. ... ... 1990 ... ... ... очистных сооружений. Е.М.Кигель. Киев,
«Будiвельник», 1978 г.
32. Методы определения вредных веществ в воде водоемов. Ю.В. Новиков, ... З.Н. ... ... ... 1981 г.
33. Методики определения массовой концентрации различных загрязняющих
веществ, согласно «Перечня ... и ... ... к
использованию методик определения содержания компонентов в природных и
сточных водах. ... ... и ... РК, ... 1995 ... ... С.В. Яковлев, Ю.М. Ласков. Москва, Стройиздат, 1987 г.
35. Экология и природопользование. Д.К. ... С.И. ... П.И. ... ... 2004 г.
36. Водоотведение и очистка сточных вод. С.В.Яковлев, Ю.В.Воронов. Москва,
2004 г.
37. Химия воды и микробиология. Н.Ф.Возная. Москва, «Высшая школа», 1979 ... РНД ... ... по ... ... (ПДС) загрязняющих веществ на поля фильтрации и в ... ... ... Кокшетау, 2000 г.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалар тәрбиесін ұйымдастыру6 бет
Бизнестің туризмдегі алатын орны7 бет
Қазақ билері4 бет
Қоршаған ортаны қорғау министрлігі туралы ереже31 бет
Қылмыс жасаған жасөспірім тұлғасы7 бет
Қылмыстық-атқару жүйесі67 бет
1. Ұңғының түп маңы аймағын құм тығынынан тазарту» «2. Ұңғының түп аймағын фенолформальдегиді шайырмен бекіту26 бет
1986 жылдан 2002 жылдар аралығындағы салқын кездегі Алматы және Астана қалалары бойынша ауа температурасының термикалық режимі38 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
Delphi COM технологиялары22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь