Қазақстанда жер ресурстарын тиімді пайдалану стратегиясы

КІРІСПЕ

1. Қазақстанның жер ресурстары туралы жалпы мағлұмат ... ...

1.1. Табиғи ресурстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Қазақстанның жер жағдайы мен топырақ жамылғысы ... ... ... ... ... ...
1.3. Қазақстандағы жер ресурстарының сапалық жағдайы ... ... ... ... ... ... .

2. Қазақстандағы жер ресурстары, аграрлық қатынастар және ауылдың әлеуметтік.экономикалық дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2.1. Қазақстандағы жер ресурсының құрылымы мен оны пайдалану ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2. Ауылдың әлеуметтік.экономикалық дамуындағы жер ресурстарының рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3. Қазақстандағы аграрлық қатынас ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3. Жерді тиімді пайдалану . еңбек өнімділігін арттырудың басты шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

3.1. Қазақстандағы жер ресурстарын нарықтық экономика жағдайында пайдаланудың негізгі тенденциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2. Жер нарығының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.3. Жер ресурстарын тиімді пайдалану стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... .



ҚОРЫТЫНЫДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМША МӘЛІМЕТТЕР
Елбасы алғашқы кезеңдерде жер реформасын жүзеге асыру барысында оның қоғам дамуына қатысты рөлін бағалай келе “Жер табиғи байлықтармен және жыл¬жы¬майтын мүлікпен қатар эконо¬миканы көтеріп тұрған киттердің бірі болып табылады” деп атап көрсеткен болатын. Тәуелсіздік ал¬ған жылдан бері Мемлекет бас-шысының елімізді гүлдендірудегі мақсатына, осыған сәйкес Үкімет¬тің алдына қойған стратегиялық жоспарларына сай жүргізіліп келе жатқан жер реформасы қазіргі күні өзінің шешуші сәтіне аяқ басты. Елімізді жер қатынастарын жаңа заман талаптары негізінде айқын¬дап, тұрақтандыруға бағытталған, жер байлығымызды ел байлығына айналдырудың маңызды мәселе¬лерін шешуге бағытталған жер заңнамасы қалыптасты. Жер саяси, экономикалық, әлеуметтік, өндірістік, экологиялық және т.б. саладағы барлық қоғамдық процестердің базисі ретінде құнға ие болады.
Кең-байтақ жерімізде топырақтың көптеген түрлері бар, олар табиғаттың құбылмалы жағ¬дайына байланысты биіктегі шалғынды құнар-лы қара топырақтан бастап ойпаттағы құнар¬лылығы төмен құба топырақтарды қамтып жатыр. Оның ішінде тұзданған және қайта тұзданған, сор және сортаң, шөл-шөлейтке ай¬налған, деградацияға ұшыраған және ластанған жерлеріміз аз емес. Осындай жәйт Елбасы мен қарапайым халықты да, ғалымдарды да ойлан¬дырып, толғандырады. Мысал ретінде келтірер болсақ, қазіргі таңда жердің 75 пайызы дегра-дацияға ұшырап, шөл-шөлейтке бейім алған, оның ішінде жайылым жеріміздің 14 пайызы өте жоғарғы деңгейде болып отыр. Осы фактордың белең алуы елімізде жиі кездесетін ауа райының құрғақшылығы мен су ресурс¬тарының біркелкі болмауына байланысты құмдардың кең түрде таралуы, жердің сор, сортаң және тұздануы, су және жел эрозия¬сына ұшыраған жердің көбеюінен байқалады.
Табиғатты қорғау саласында, жерге мемлекеттік меншік құқығы басымдылығының маңызын мойындау, сондай-ақ қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру, қауіпсіздігін сақтау мәселелерінде жер заңнамасы ерекшеліктерінің бірі болып табылады.
Адамзаттың әлеуметтік-экономикалық прогрестің шыңдарына шығуы оның табиғаттың әр түрлі сыйлықтарын – табиғи ( немесе жаратылыстық) ресустарды пайдалануымен барынша тығыз байланысты. Адамның табиғи ресустардың әр түрін қажетсінуі біркелкі емес. Мысалы, табиғаттың баға жетпес сыйлығы – оттегінсіз адам бірнеше минут те тіршілік ете алмайды, ал ядролық отын уран мен плутонийсіз мыңдаған жыл өмір сүрді. Табиғи ресустарды игеруге жұмсалатын шығын да әр түрлі. Кейде бұл шығындар болмашы, алайда көбіне табиғи ресустарды игеру көп күрделі қаржыны керек қылады: әсіресе қымбат тұратын техника мен технологияны қолдану, кен орындарын өндіру кезінде көп қаражат жұмсалады. Барланып, өндірілген көптеген табиғи ресустар материалдық өндірістің алуан түрлі салалары үшін шикізат болып табылады.Өз кезегінде қоғамдық өндіріске тартылып, онда сан мәрте түрленіп өзгерген шикізат материалдары эканомикалық ресустарға айналады.
1. Байтілен С.А. Кеңес мемлекетінің Қазақстандағы аграрлық саясаты: ауыл шаруашылығындағы экстенсивті бағдар және дағдарыс (1965-1990): т.ғ.д... авторефераты. – Алматы, 2000. – 36 б.
2. Оспанов М.Т, Аутов Р.Р.Ертазин Х.Е.Теория и практика агробизнеса.-Алматы: С«Франклин» 1997.– с. 356.
3. Мемлекеттік бағдарлама және ауыл / Қазақстандағы 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс: сипаты, қозғаушы күштері, сабақтары. Жаңа көзқарас.
4. Халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары. Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті. – Ақтөбе – 2006, 23-24 маусым. - 239-241 - бб.
5. Мамыров Н.Қ., Тлеужанова М.Ә., Макроэкономика. Алматы – 2003. 23-28 б.
6. Экономикалық теорияның негіздері оқулық. Алматы, 2002.– 145 б.
7. Шеденов Ө.К., Сағындыков Е.Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И., Жалпы экономикалық теория Ақтюбе – 2004 ж. 156 б.
8. Қазақстан Республикасы «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» 27.01.1996 жылғы № 2828 Заңы.
9. Қазақстан Республикасының Жер кодексін іске асырудағы нормативтік- құқықтық актілер жинағы.
10. Назарбаев Н.Ә. Ауыл шаруашылығын дамытудың жаңа кезеңі // Егемен Қазақстан, 2005, 1 ақпан.
11. Козыбаев М.К. История и современность. – Алматы: Ғылым, 1991. –С.254.
12. Тулепбаев Б.А. Социалистические аграрные преобразования в Средней Азии и Казахстане. – М: Наука: 1984. - 269 с.
13. Дахшлейгер Г.Ф., Нурпеисов К. История крестьянства советского Казахстана. – Алма-Ата, 1985. – 247 с.
14. Берденова К.А., Иманбердиева С.И. Аграрная политика тоталитарного государства как фактор кризисного состояния сельского хозяйства Казахстана. – Алматы: Ғылым, 1994. - 142 с.
15. Байсарина Қ.Қ. Қазақстанда ауыл шаруашылығының дамуы: тарихы және сабақтары: т.ғ.д. ... автореф. – Алматы, 2006. - 37 б.
16. Медеуов Т.Ж. Қазақстандағы колхоз құрылысының соңғы кезеңі: дағдарыстан шығу жолдарын іздестіру тәжірбиесі (1981-1991): т.ғ.к. ... авторефераты. – Алматы, 1999. - 27 бет.
17. Берлібаев Е.Т. Возникновение межколхозных производственных связей Казахстана ее огрехи в 70-е годы / Некоторые вопросы социально-экономического демографического развития Казахстана. Межвузовский сборник научных трудов. – Алматы: АГУ им. Абая. –1996. – С.18-25.
18. Баймұқанов Т., Шарақымбаев А., Байдильдин Қ., Байтеков З. Қазақстан халық шаруашылығының және шаруашылық жүргізу формаларының дамуы. – Алматы: Ана-тілі, 1998. - 112 б.
19. Кошанов А.К. Проблемы рыночных преобразований экономики Казахстана. – Алматы: Казинститут менеджмента, экономики, прогнозирования. 1993. – С. 43.
20. Сүлейменов М.К. Право и предпринмательство в Республике Казахстан. –Алматы: Жеті Жарғы. 1997. - 323 с.
21. Баймагамбетов С.З. Социально-культурное развитие Республики Казахстан (1980- 2000 г.г.) исторический анализ»: Автореф. ... д.и.н. –Алматы: 2004. - 36 с.
22. Нурсеит А., Темирбекова Б. Теория рыночной экономики. – Алматы: ОФ-БИС, 2000. -156-157 с.
23. Кемел М. Тәуелсіздік жылдарындағы аграрлық реформа // Заң, 2002. - № 9. - 46-47- б.б.
24. Реформирование экономики Казахстана: проблемы и их решение /Под ред. М.Б. Кенжегузина. – Алматы. 1997. – С. 54-55.
25. Галиев А.Б. Социально-демографические процессы в многонациональном Казахстане.(1917-1991): Автореф. ... д.и.н. – Алматы, 1994. - 36 с.
26. Қазақстан Адам туралы ұлттық есеп. – Алматы: «Pilot-ТС». - 226 б.
27. Государственный (национальный) доклад «О состоянии и использовании земель Республики Казахстан на 1 ноября 1999 года». – Астана: Государственное агенство по управлению земельными ресурсами, 2000 ж.
28. Дегтярев И.В. Земельный кадастр. – М. Колос, 1979.
29. Есипов В.Е. Теория и методы оценки недвижимости. Учебное пособие. – Санкт-Петербург: с. К.Г.У., 1998.
30. «О дальнейшем совершенствовании земельных отношений». Указ Президента РК от 05.04.1994 г. №1639. Земельное законодательство Республики Казахстан. – Алматы: «Жеті Жарғы», 1998.– с.192.
31. «О земле». Указ Президента РК, имеющий силу закона, от 22.12.1995 г. № 2717. Земельное законодательство Республики Казахстан. – Алматы: «Жети жаргы», 1998. – с. 7-77.
32. Жер кадастры ҚАЗҰАУ. Алматы 2001., Авторлық ұжым: Ж.Т. Сейфуллин, Е.А. Тұқтығұлов, Б.Дабылова, М.С.Нуржанова, 95-99 б.
33. «Жер ресурстарын басқару» Астана – 2005., Т.И. Есполов, Ж.Т. Сейфуллин 12-114 б.
34. Мауль Я.Я. Экономика и экология землеустройства – Алма-Ата: Кайнар, 1989.
35. Подольский Л.И. Землеустройство и повышение продуктивности земель – Алма-Ата: Кайнар, 1987.
36. Ткачук С.А., Шевченко П.С., Мауль Я.Я. Эффективное использование земельных ресурсов. – М.: Экономика, 1983. – с. 77.
37. Сабирова А.И., Григорук В.В., Аршидинов Т.М., Сейфуллин Ж.Т. и др. Земельные отношения (анализ рекомендации). Алматы: КазНИИ ЭОПК, 2001. – с. 5-10, 17-27,77-83, 84-96, 105-110, 115-120.
38. Сейфуллин Ж.Т., Сейтхамзина Г.Ж. Теоретические и методические основы управления земельными ресурсами в рыночных условиях // Проблемы агрорынка, № 1, 2001. – с. 81-87.
39. Сейфуллин Ж.Т. Земельный кадастр: Управление земельными ресурсами Казахстана в рыночных условиях. – Алматы: КазНИИ ЭОАПК, 2001. – с. 216.
40. Архипов И.Г. Земельное право Республики Казахстан. – Алматы: «Борки», 1997. – с. 27-30,118-119.
41. Земельные отношения в некоторых странах Восточной Европы (обзор) // Земельные ресурсы Казахстана, 2000, № 2. – с. 24-26.
42. Есиркепов Т.А. Земельная доля в системе земельных отношений Республики Казахстан в условиях перехода к рынку // Проблемы агрорынка, № 3/4, 2000. – с. 22-27.
43. О собственности на землю в некоторых зарубежных странах (обзорная информация). – Алматы: ГосНПЦзем, 2000. – с. 21.
44. Назарбаев Н.Ә. Ауыл шаруашылығын дамытудың жаңа кезеңі // Егемен Қазақстан, 2005, 1 ақпан.
45. Қазақстандағы ауылдың дамуы: мәселелер мен келешек мүмкіндіктері // ҚазҰУ Хабаршы. Тарих сериясы. – 2004. №3 (34). – 118-121 - бб.
46. Положение о мониторинге земель Республики Казахстан. Земельное законодательство Республики Казахстан // Сб. Нормативно-правовых актов – Алматы: Жети жаргы, 1998. – с.83-90.
47. Кеңес өкіметі тұсындағы әкімшіл-әміршіл басқару жүйесінің ауыл шаруашылығын дамытудағы кедергілері // Ізденіс.Тарих сериясы. – 2004. -№4 (2). – 211-215- б.
48. Өтпелі кезеңдегі Қазақстандағы жер қатынастарын реттеу / «Қазақстан республикасының егемендігі – ұлттық заңнаманың даму негізі» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция. – Ақтөбе, 2006, 19-20 мамыр. Қазақ Гуманитарлық Заң университеті Батыс Қазақстан Заң институты. 72-74- бб.
49. Ауылды дамытудың жаңа бағыттары / «Экономиканың өзекті мәселелері» Халықаралық ғылыми конференция. С. Бәйішев атындағы Ақтөбе университеті. – Ақтөбе, 2004, 29 қазан. – 245-250-б.
50. Жеріне жетпеген жер мәселесі // Қазақ тарихы, 2004. № 6. – 104-108- б.
        
        ҚАЗАҚСТАНДА ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУ СТРАТЕГИЯСЫ
ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ
1. Қазақстанның жер ресурстары ... ... ... ... ... жер ... мен топырақ
жамылғысы........................
1.3. ... жер ... ... Қазақстандағы жер ресурстары, аграрлық ... және ... ... жер ресурсының құрылымы мен оны пайдалану
ерекшеліктері...............................................................
...........................................
2.2. Ауылдың ... ... жер ... ... ... Жерді тиімді пайдалану – еңбек өнімділігін арттырудың басты
шарты.......................................................................
...............................................
3.1. ... жер ... ... экономика жағдайында
пайдаланудың ... Жер ... Жер ... тиімді ... ... ... МӘЛІМЕТТЕР
РЕФЕРАТ
Бітіру жұмысының тақырыбы: Қазақстанда жер ресурстарын ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімінің саны: 50
Бітіру жұмысының мазмұнын сипаттайтын тірек сөздер: жер, ... ... ... ... ... жер ... аграрлық
қатынас, нарықтық экономика, еңбек өнімділігі, т.б.
Бітіру жұмысының құрылымы: Бітіру жұмысы кіріспеден, үш ... ... ... ... ... ... ... берілген.
Бітіру жұмысының мақсаты мен міндеті: Жер нарығының қалыптасуы және
дамуы Қазақстандағы жер реформасының маңызды ... бірі ... әрі ... жерге және басқа жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... пайдалану және табиғатты пайдалану мәселелерінде жергілікті және
орталық атқарушы органдардың іс-әрекетін үйлестіруді 2000-2010 ... өзге де ... ... ... жиынтығымен қоса, жерді тиімді
пайдалану, топырақ құнарлылығын жақсарту, жер ... ... ... ... ... ... топырақтың көптеген түрлері  бар, олар табиғаттың
құбылмалы жағдайына байланысты биіктегі шалғынды құнарлы қара ... ... ... ... құба ... ... ... Оның
ішінде тұзданған және  қайта тұзданған, сор және ... ... ... ... және ... ... аз емес. Осындай
жәйт Елбасы мен қарапайым халықты да, ... да ... ... ретінде келтірер болсақ, қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... алған, оның ішінде жайылым
жеріміздің 14 пайызы өте ... ... ... отыр. Осы фактордың белең
алуы елімізде жиі кездесетін ауа ... ... мен су ... болмауына байланысты құмдардың кең ... ... ... ... және тұздануы, су және жел эрозиясына ұшыраған ... ... ... ... ... ... меншік құқығы
басымдылығының маңызын мойындау, ... ... ... ... сақтау мәселелерінде жер ... бірі ... ... экономиканың қазіргі уақытта жүргізіліп жатқан құрылымдық
қайта құрудың бір ... ... ... жер ... маңызды
кезеңдерінің бірі – жер учаскелер нарығының дамуы болып табылады.
Жерді ұтымды пайдаланудың мәні мен ... ... ...... жер қатынастары мен жердің қызмет ету мәселелерін қарастырудағы
маңыздылардың бірі. Ұтымды пайдалану дегеніміз – ... ... ... ... ... пен ұтымдылық бір түсінік екенін ... ... ... ... ... ... жер ... асыру барысында оның қоғам дамуына қатысты рөлін бағалай келе  “Жер
табиғи байлықтармен және жылжымайтын мүлікпен қатар ... ... ... бірі ... ... деп атап ... болатын.
Тәуелсіздік алған жылдан бері Мемлекет бас-шысының елімізді гүлдендірудегі
мақсатына, ... ... ... ... қойған стратегиялық жоспарларына
сай жүргізіліп келе жатқан жер реформасы қазіргі күні ... ... ... ... ... жер қатынастарын жаңа заман талаптары негізінде
айқындап, тұрақтандыруға бағытталған, жер ... ел ... ... мәселелерін шешуге бағытталған жер ... Жер ... ... ... ... экологиялық
және т.б. саладағы барлық ... ... ... ретінде
құнға ие болады.
Жаңа ... жер ... ... ... ... бірі – жер заңнамасын жетілдіру, жер меншігі мен ... көп ... ... ... ... қатынастарын
нормативтік қамтамасыз етудің тұтас жүйесін қабылдау, сол сияқты жердің,
оның құқықтық қатынастарының барлық басқа ... ... ... жер ... ... болады.
Бітіру жұмысының дереккөздері: Зерттеу жұмысының ауқымдылығына орай
негізгі дерек көзі ретінде қазіргі ... ... ... БАҚ ... ... Сонымен қатар, қазіргі таңдағы Қазақстан
Республикасының жер ... ... ... негізге ала
отырып, көптеген қорытындылар жасай отырып, мемелекеттегі жер ... да ... жер ... ... ... ... ... қалушылықтың негізгі себебі неде екендігін анықтадық. Бітіру жұмысын
Сонымен ... жер ... ... жер ... ... ... ... анықтап жүрген зерттеушілердің
еңбектеріне сүйендік. ... ... С.А., ... М.Т, Аутов Р.Р.,
Ертазин Х.Е., Мамыров Н.Қ., Тлеужанова М.Ә., Шеденов Ө.К., ... ... Б.А., ... Ү.С., ... Б.И., Байсарина Қ.Қ., Баймұқанов
Т., Шарақымбаев А., Байдильдин Қ., ... З., ... ... ... әдістері: Зерттеу жұмысының мақсаты мен
тақырып ерекшелігіне ... ... ... ... ... мен жинақтау, жүйелеу және оны ... ... ... мен ... ... ... статистикалық мәліметтер
пайдаланылды
КІРІСПЕ
Елбасы алғашқы кезеңдерде жер реформасын жүзеге асыру барысында оның
қоғам дамуына ... ... ... келе  “Жер табиғи байлықтармен және
жылжымайтын мүлікпен қатар экономиканы ... ... ... бірі ... деп атап ... ... ... алған жылдан бері
Мемлекет бас-шысының елімізді гүлдендірудегі мақсатына, осыған сәйкес
Үкіметтің ... ... ... ... сай жүргізіліп келе
жатқан жер реформасы қазіргі күні өзінің шешуші сәтіне аяқ басты. Елімізді
жер ... жаңа ... ... ... ... ... жер байлығымызды ел байлығына айналдырудың маңызды мәселелерін
шешуге бағытталған жер ... ... Жер ... ... ... экологиялық және т.б. саладағы барлық ... ... ... ... ие ... жерімізде топырақтың көптеген түрлері  бар, олар
табиғаттың құбылмалы жағдайына байланысты ... ... ... қара
топырақтан бастап ойпаттағы құнарлылығы төмен құба ... ... Оның ... ... ... қайта тұзданған, сор және сортаң, шөл-
шөлейтке ... ... ... және ластанған жерлеріміз аз емес.
Осындай жәйт Елбасы мен қарапайым халықты да, ... да ... ... ретінде келтірер болсақ, қазіргі таңда жердің  75
пайызы деградацияға ұшырап, шөл-шөлейтке  бейім алған, оның ... ... 14 ... өте жоғарғы деңгейде болып отыр. Осы фактордың ... ... жиі ... ауа райының құрғақшылығы мен су ресурстарының
біркелкі болмауына байланысты құмдардың кең түрде ... ... ... және тұздануы, су және жел эрозиясына ұшыраған жердің көбеюінен
байқалады.
Табиғатты қорғау саласында, ... ... ... құқығы
басымдылығының маңызын мойындау, сондай-ақ ... ... ... ... ... жер заңнамасы
ерекшеліктерінің бірі болып табылады.
Адамзаттың әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... әр ... ...... ( немесе жаратылыстық) ресустарды
пайдалануымен барынша тығыз байланысты. Адамның табиғи ... әр ... ... ... ... ... баға жетпес сыйлығы –
оттегінсіз адам ... ... те ... ете ... ал ядролық отын уран
мен плутонийсіз мыңдаған жыл өмір сүрді. ... ... ... ... да әр ... ... бұл шығындар болмашы, алайда көбіне
табиғи ресустарды игеру көп күрделі қаржыны керек қылады: ... ... ... мен технологияны қолдану, кен орындарын өндіру кезінде көп
қаражат жұмсалады. ... ... ... ... ... ... ... түрлі салалары үшін шикізат болып табылады.Өз
кезегінде қоғамдық өндіріске тартылып, онда сан ... ... ... ... ... ... айналады. Осылайша, табиғат
элементтері оларға еңбек сіңуі нәтижесінде еңбек ... ... ... ... ... ... ... әлемдік өнеркәсіп
орасан көп мөлшерде шикізат қолданады. Оның құны ... мен ... ... ... ... өнімін өндіруге жұмсалған жинақтама
шығында шамамен 75% болады. Осындай жағдай шикізаттың негізгі түрлерімен
қамтамасыз ету мәселесінде көп ... ... өте ... ... ... ... ресустар (ең алдымен мұнай, газ, көмір) біртіндеп азайып
келеді. Бұл, әрине, көңіл көншітпейді. ... ... олар әлі ... ... ... әлі ... ашылған деуге де әсте келмейді.
Екіншіден, өндіріліп жатқан ... ... ... ... ... он жыл ішінде ресустар саласында болатын ашылыстарды
болжап айту қиын. ... ... ... біз ... ... ... «күні кеше» атом ядросында орасан зор энергия қорын өндіруге
болатынын ... ... әлі анық ... ... ... күмәнсыз. Бар керегі – адамзат қоғамының ақыл-ой және өндірістік
қарекеті Жер шарының барлық адамдарының ... ... етуі ... ... ... өзінен кейін құлазыған өңірді ғана қалдырып
кетпей, табиғаттың өз қарымын неғұрлым түгел ашуына көмектесуі тиіс.
Мемлекеттік ... ... ... ... жатқан құрылымдық қайта
құрудың бір элементі болып табылатын жер реформасының маңызды кезеңдерінің
бірі – жер ... ... ... ... табылады.
Жер кеңістігі шектелген әрі ештеңемен ауыстырылмайды. Өндіруші
күштерді дамыту шаралары бойынша ... ... ... ... ... ... жетілдіріледі және ... ... ... ... ... ... оның кеңістік
жағдайымен және орнының тұрақтылығымен байланысты.
Елбасының ... ... жаңа ... ... ... сақтау халқымыздың алдында тұрған стратегиялық мақсат екені
белгіленген.Қазақстан Республикасының 2020 ... ... ... ... сай ... кешеннің барлық саласын жоғары деңгейде
дамытып азық-түлікке деген сұранысты қанағаттандыру үшін ... ... жаңа ... ... деңгейде дамыту қажет.
Ол үшін бар күш-жігерді ауыл шаруашылығын дамытатын факторларға ... ... ... ... жағдайына, оның құнарлылығына байланысты.
Көптеген зерттеушілер құптағандай, жер ресурстарын ... ... ... ... жер ... ... оның ... сол
сияқты оларды реттеуде қолданылатын әдістер жатыр. Жер ... ... ... ... орын ... ... және құқық бар
қоғамдағы жер меншігі ... және ... ... ... ... ... мазмұны өндірістік қатынастардың ... ... ... ... Сол ... жер және меншіктің нақты формалары
оған қайта өндіру және өндірістік қатынастар процесінің сипатын ... ... ... ... аса ... ... ... ресурстарын басқарудың мәні жер қатынастарын өндіргіш күштер мен
қалыптасқан өндірістік қатынастарға сәйкес ... ... ... ... реттеумен сипатталады. Бұлай әсер ету объектісінде
жер қатынастарының заттай (меншік, жер учаскесі), жігерлі (құқықтық) ... ғана ... ... ... ... материалдық негізгі, яғни жер
ресурстары да орын алады.
Жерді ұтымды пайдаланудың мәні мен мазмұны туралы мәселе – ... жер ... мен ... қызмет ету мәселелерін қарастырудағы
маңыздылардың бірі. Ұтымды пайдалану дегеніміз – алдымен тиімді пайдалану.
Жерге байланысты ... пен ... бір ... ... ... ... бар ... қарамастан, маңыздылығын бағаламау
оларды республикадағы жер қорының ... ... ... ақпаратпен
қамтамасыз ету мәселесін тудыратындықтан, мемлекет бұл жұмыстардың
жүргізілуін жыл ... ... ... керек.
Жерді басқарудың өзіндік функциясы ретінде болжау, жоспарлау, және
экономикалық ... бөлу ... жер ... басқарудың
негізгі тікелей әдісі болып табылады.
Жаңа жағдайда жер ресурстарын мемлекеттік басқарудың ... бірі – жер ... ... жер ... мен жерді
пайдаланудың көп түрлі формаларында жердің құқықтық ... ... ... ... жүйесін қабылдау, сол сияқты ... ... ... ... ... ... құқығын қорғау
арқылы жер қатынастарын реттеу болады.
ҚР жер қатынастарын реттеудің қызметтік жоспарында қазір ... бар. ...... және ... ... және ... Жер ... құқықтық және әкімшілік
реттеу заңдарды, жарлықтарды, ... ... мен ... және ... ... сол ... ... орындау мен
заңнама талаптарын дұрыс орындауды ... ... ... ... ... пайдаланылмайтын, тиімсіз пайдаланылатын
немесе мақсатты тағайындалуы бойынша және рұқсат етілген ... ... ... жер ... ... мүмкіндік береді.
Ғаламдық бәсекелесуге қабілеттілікті бағалау тұрғысынан Қазақстанның
жай-күйіне байланысты басқа да проблемалар орын алады. Ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттер
халықаралық ұйымында Қазақстанды ... ... ... міндеттерді
ескере, жер ресурстары туралы шынайы ақпаратпен қамтамасыз ету мақсатында
стратегиялық бағыттар белгіленген, олар әрбір ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстардың бізге белгілі түрлерінің бәріне ие
бірнеше мемлекет бар. Бұлар Ресей, АҚШ және ҚХР, ... ... ... ... ... ... ... жағынан олардан
кейінгі орынды иеленгенімен, басқа мемлекеттермен салыстырғанда әлдеқайда
ілгері. Көптеген елдер бір ... ... ... ... ... бар
мол қорларына ие. Мысалы, Габонда марганец, ... ... ... қорлары мол. әрбір ел үшін өздерінде бар табиғи ресурстардың көп
түрлілігінің зор маңызы бар. Мысалы, жеке бір елде қара ... үшін тек ... ... ғана ... ... ... марганецтін,
хромиттің, кокстелетін көмірдің болуы өте маңызды. Ал егер бұл ... ... ... ... ... орналасқан болса, онда бұл ел үшін
тиімділігі де жоғары болмақ.
Дүние жүзінде белгілі бір табиғи ресурссыз ел жоқ. Олар аз ... ... ... ... болмаған жағдайда бұл ... ... ... ... келмейді. өйткені қай елдің болсын ұлттық байлығы оның
материалдық ... мен ... ... ... жиынтығымен ғана
өлшенбейді, бұған қоса әр елдің ... ... ... ... білімдері мен шеберліктерінің пайдаланылу дәрежесі де ұлттық
байлықты құрайды.
Мысалы, экономикада үздік жетістіктерге жеткен Жапонияның ... ... ... ... ... минералдық ресурстары өте-мөте
шектеулі. Онда күкірт пен пириттердің ғана мол қорлары бар, ал ... газ, ... ... ... ... рудалары, фосфориттер, калий
тұздары және т.б. өте-мөте жетіспейді. Жапонияға қарағанда минерал ... ... мол ... ... ... ... көптеген мысалға келтіруге болады.
Табиғи байлықтардың планета бойынша әркелкі орналасуы, бір
жағынан, халықаралық еңбек ... ... мен ... ... ... себепші болса, екінші жағынан, кейбір ... жоқ ... ... бір ... ... ... ... процесінде табиғи ресурстарды ғылыми негізде
шаруашылық тұрғысынан бағалаудың ... мәні бар. Оның ... ... ... ... ... ашу, инвентарьлау, сондай-ақ
мөлшері мен сапасы тұрғысынан бағалау болып табылады. Әлемнің кемел дамыған
елдерінде мұндай ресурстар ендігі ... ... ал ... ... ... ... әлі жүргізілмеген. Ал анығында табиғи байлықтарды
мұқият есепке алмайынша, өміріміздің ... ... ... ... ... қалыптасқан жүйесі болмайынша және бұл ресурстарды
барынша үнемдемейінше адамзат ... ... ... ... ... болмайды.
Сонымен, адамзат қоғамы дамуының барлық кезеңдерінде табиғи, яғни жер
ресурстары әлеуметтік-экономикалық прогресінің маңызды алғы шарты болды.
Бiз, ортақ тарихи тағдыр ... ... ... ... ... ... құра отырып, өзiмiздi еркiндiк, теңдiк және ... ... ... ... ... деп ... отырып,
дүниежүзiлiк қоғамдастықта лайықты орын алуды ... ... ... және
болашақ ұрпақтар алдындағы жоғары жауапкершiлiгiмiздi сезiне отырып,
өзiмiздiң ... ... ... ала ... осы ... жер ... туралы жалпы мағлұмат
1.1. Табиғи ресурстар
Табиғи ресустардың қоғам өміріндегі ... ... ... ... шыңдарына шығуы оның табиғаттың әр түрлі
сыйлықтарын – ... ... ... ... пайдалануымен барынша
тығыз байланысты. Адамның табиғи ресустардың әр түрін қажетсінуі ... ... ... баға жетпес сыйлығы – оттегінсіз адам ... те ... ете ... ал ... отын уран мен ... жыл өмір ... ... ресустарды игеруге жұмсалатын шығын да әр
түрлі. Кейде бұл шығындар болмашы, ... ... ... ... ... ... қаржыны керек қылады: әсіресе қымбат тұратын техника мен
технологияны қолдану, кен орындарын ... ... көп ... жұмсалады.
Барланып, өндірілген көптеген табиғи ресустар материалдық өндірістің алуан
түрлі салалары үшін ... ... ... Өз ... ... өндіріске
тартылып, онда сан мәрте түрленіп ... ... ... ресустарға айналады. Осылайша, табиғат элементтері оларға
еңбек сіңуі нәтижесінде еңбек құралдары, ... ... ... ... ... заманғы әлемдік өнеркәсіп орасан көп мөлшерде ... Оның құны ... мен ... энергиясының құнын қосқанда)
өнеркәсіп өнімін өндіруге жұмсалған жинақтама шығында шамамен 75% ... ... ... ... түрлерімен қамтамасыз ету мәселесінде көп
елдердің алдына өте шұғыл проблемалар қояды. Көптеген табиғи ... ... ... газ, ... ... азайып келеді. Бұл, әрине, ... ... ... олар әлі ... ... былай тұрсын,
әлі толық ашылған деуге де әсте ... ... ... ... ... ... ... Үшіншіден, таяудағы он жыл ... ... ... ... ... айту қиын. өйткені «алдынғы
күні» біз электр туралы ештеңе білмейтінбіз, ... ... атом ... зор ... ... ... болатынын білмейтін едік. әлі анық
түсінбейтін күштердің «қоршауында» тұрғанымыз ... Бар ... ... ... ... және ... қарекеті Жер шарының барлық
адамдарының пайдасына қызмет етуі тиіс, табиғатты көріктендіріп ... ... ... ... ғана ... ... табиғаттың өз қарымын
неғұрлым түгел ашуына көмектесуі тиіс.
«Табиғи ресустар» деген терминмен қатар «табиғи жағдайлар» ... ... ұғым жиі ... ... Бір ұғымды екіншісінен саралайтын шек
кейде өте ... ... ... ... ... табиғаттың компоненты деп
қарауға болады, бірақ осымен бірге ол ... ... та, ең ... ... ... ... ... планетамыздағы табиғи ортаның бүкіл сан
алуан бейнесін көрсетеді және адамзаттың тарихымен, оның ... ... Олар ... ... ... ықпалды болды, ал адамдар
табиғи ортаға әсер етті. Осылайша, адам табиғат байлықтарын пайдаланбайынша
тіршілік ете ... және осы ... ... ... ... осымен
қатар адам табиғатқа белсенді ықпал ете алады. Адам мен ... ... ... осы [1, 16-17 б.].
Ресустардың орналасуы және әр түрлі елдердің олармен қамтамасыз
етілуі. ... ... ... ... ... табиғи ресустардың
минерал, жер, су, өсімдік ресустары түрінде болатынын білесіндер. Мұның өзі
оларды табиғат ... қай ... ... ... ... бір
түрі. Бұған қоса табиғи ресустарды жаңадан толығып ... ... ... деп те ... ... белгілі бір саласына
арналу белгісі бойынша, сапасы ... ... ... ... ... түзілу сипатына қарай (минералдық,
органикалық) және басқадай топтастырулар қолданылады [2, 22 ... ... ... ... қорлары да біркелкі деуге әсте
болмайды. Осының нәтижесінде елдердің арасында ғана емес, қазіргі дүниенің
ірі-ірі аймақтарының арасында да ... ... ... ... ... мен сипатында елеулі айырмашылықтар бар. Мысалы, Таяу
Шығыс ... ... мен ... мол ... бар. Анд елдері мыс ... ... бай, ... ... көп ... ... ... ресурстары мол. Дүние жүзінде табиғи ресурстардың бізге белгілі
түрлерінің бәріне ие бірнеше мемлекет бар. Бұлар ... АҚШ және ... ... Австралия. Кейбір елдер табиғи ... ... ... ... ... иеленгенімен, басқа
мемлекеттермен салыстырғанда әлдеқайда ілгері. Көптеген елдер бір немесе
бірнеше ... ... ... бар мол ... ие. ... ... ... мұнай, Мароккода фосфорит қорлары мол. Әрбір ел үшін
өздерінде бар табиғи ресурстардың көп түрлілігінің зор маңызы бар. ... бір елде қара ... ... үшін тек ... рудасының
ғана емес, сонымен қатар марганецтін, ... ... ... өте ... Ал егер бұл ресурстар мұның ... ... ... ... болса, онда бұл ел үшін ... ... ... [3,65-66 ... ... ... бір табиғи ресурссыз ел жоқ. Олар аз болған, ... ... ... ... ... бұл ... ... душар
болады деуге келмейді. ... қай ... ... ұлттық байлығы оның
материалдық игілікктері мен ... ... ... ... ... ... қоса әр елдің адамдары, олардың тәжірибесі мен
еңбекқорлығы, білімдері мен шеберліктерінің пайдаланылу дәрежесі де ... ... ... ... ... ... Жапонияның ассортимент
жағынан болсын, мөлшер жағынан ... ... ... ... Онда күкірт пен пириттердің ғана мол қорлары бар, ал мұнай,
табиғи газ, темір рудасы, ... ... ... ... калий
тұздары және т.б. өте-мөте жетіспейді [5,21 б.].
Жапонияға қарағанда минерал шикізат ресурстары орасан мол болғанымен,
әлеуметтік-экономикалық дамудағы ... ... ... ... болады. Табиғи байлықтардың планета бойынша әркелкі ... ... ... ... ... ... мен ... байланыстардың дамуына себепші болса, екінші жағынан, кейбір
табиғи ресурстары жоқ ... ... бір ... қиыншылықтарға
ұшыратады. Табиғатты пайдалану процесінде табиғи ресурстарды ғылыми негізде
шаруашылық тұрғысынан бағалаудың маңызды мәні бар. Оның ... ... ... барлау, анықтап ашу, инвентарьлау, сондай-ақ
мөлшері мен ... ... ... ... ... ... ... дамыған
елдерінде мұндай ресурстар ендігі жан-жақты бағаланған, ал ... ... ... бағалау әлі жүргізілмеген. Ал анығында табиғи байлықтарды
мұқият ... ... ... ... ... ... тұтынылуын
бақылаудың мінсіз қалыптасқан жүйесі болмайынша және бұл ... ... ... осылай «мәңгілік» өркендей береді деп
үміттенуге болмайды. Сонымен, адамзат ... ... ... кезеңдерінде
табиғи ресурстар оның әлеуметтік-экономикалық прогресінің маңызды алғы
шарты болды [4, 239-240б. ... ... ... және ... ...... қоғамдастық
алдында тұрған маңызды мәселелердің бірі. Қазақстан осы ... ... ... ... 2030 Стратегиясы» кешенді бағдарламасында
ұлттық қауіпсіздік және ішкі саяси ... ... су ... және ... пайдалану ұзақ уақыттық басымдылықтар қатарында.
Стратегияны әрі ... ... ... ... ... ... Су ... жануарлар дүниесін сақтау және оңтайлы пайдалану
және ерекше қорғалатын ... ... ... ... жөніндегі 2010
жылға дейінгі бағдарлама жасақталып бекітілді
Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу ... ... ... ... ... су ресурстарын қорғау және
тиімді пайдалану бойынша жұмыс екі ... ... ... – ол экономикалық, құқықтық және ұйымдастыру шараларын
қабылдай отырып, Жайық өзенінің су ресурстарын қорғау. Осы ... ... ... мен ... ... және өкілетті орган өкілдерінің
қатысуымен жиналыс өтіп, оған қатысушылардың пікірі бойынша Жайық ... ... оның ... ... климаттық жағдайының ... ... ... ... 20-40 ... ... ... өткен ғасырдың 70-ші жылдары Жайық өзенінің деңгейі ... ... 1 -1,5 метр ... ... ал 1994 жыл су тасқыны да
болғаны есімізде. Сондай-ақ Башқұртстан Республикасының Сакмара өзенінің
жағасында су қоймасы мен ... салу да ... ... ... ... ... оның үлесі Жайық өзенінің орташа жылдық ... 60 ... ... су ... ... салу жағдайды жақсартуға
ықпал етеді, ... ... су ... ... еді, ... өңір ... аймақтың құрғақ болуына байланысты облыстың климаттық жағдайы ондай
қондырғы орнатуға келмейді. Батыс Қазақстан ... ... де ... ... ... мәселе талқыланған. Онда бірігіп әрекет ету және
мәселені  бірге шешу мақсатында ҚР Үкіметіне ... ... ... ... Орал облысында екі-үш онжылдық бұрын балық шаруашылығы мен кеме
жұмысы жақсы жолға қойылған ... ... ол ... ... ... ... айтылмайды, ал бекіре тұқымдас балықтар да азайып ... [ ... ... ... ... ... бірнеше ұсынымдар беру қаралған.
Біріншіден, Жайық өзенінің трансшекаралық суларын ... және ... ... ... қол қоюды жеделдету қажет. Өйткені Жайық өзені
трансшекаралық өзен болғандықтан, Ресей мен ... ... ... ... жағы келісімді дұрыс орындап отырған жоқ, оған жоғарыда айтқан
Башқұртстандағы су қоймасының құрылысы салынуы ... ... ... ... ... ... Ресей жағы оған асығар емес.
Екіншіден, Жайық өзенін сақтау мен қорғау бойынша екі еларалық,
мемлекетаралық ... ... ... ... ... бағдарламаның
жоқтығы тиісті нәтиже бермей тұр. Жайық өзенінің ластануына жол бермеу,
оның ... ... ... су ... тиімді пайдалану үшін
бірінші ... ... ... ... ... оны ... ... жасақтау қажет.
Үшіншіден, екі ел аралық су тасқынынан қорғану бойынша да ... ... ... күнде Жайық өзенін қорғау мәселесі үш министрліктің
құзырында: қоршаған ортаны ... ... және ... мен ... ... ... де ... жағдай. Соған орай, екі
елдің әр түрлі құрылымдар жұмысын реттеуші мемлекетаралық ... ... ҚР ... және коммуникация, ауыл ... ... ... ... бөлігін тазалу мен тереңдету
жұмыстарын күшейтуге ... беру ... ... ... ... ерекше
маңыздағы мемлекеттік су объектісіне ... ... да ... ... ... ... ... трансшекаралық өзен бассейнінің экожүйесін толықтай сақтау
үшін Ресей Федерациясымен бірлесе отырып, Жайық ... ... ... табиғи аумақтың биосфералық қорығы» статусын беру қажет. Үкіметке
жіберуге жасақталған ұысынымдар мазмұны осындай.
Бергей Рысқалиев бірінші бағыт ... ... ... ... ... Бұл ... ... кешенді жұмыс жоспарын жасақтап, оларды жүзеге
асыруды қолға алып жатырмыз. Бұған жергілікті және аумақтық құрылымдар ... ... ... жағдайды саралап, терең талдау жасап, шешім алуды
ұйғарып ... Оны ... мен ... да ... ... жұмыс жүріп
жатыр. Алайда, су қоймасын салуға бірнеше кедергілер бар. Біріншіден, ... ... ... ... ... ... булану көп болады, екіншіден,
фильтрация жоғары, яғни су сіңіп ... ал ... жер ... әрі ... осы мәселелерді кешенді шешу үшін, соңғы екі-үш жылда су көлемі
көтерілмесе, оны шешу қиынға соғады. Біз әр аудандар ... да су ... ... ... ... су ... бақылап отыруға мүмкіндік
бар. Су тасыған кезде өзектерді суға толтырып, оларды ауыл ... ... да ... ... – деді ... әкімінң бірінші
орынбасары Болат Дәукенов.
- Әрине, жұмыстар жасалып жатыр. ... біз бұл ... ... не ... ... ... ... көтере алмасақ. Құзырлы
министрліктер, Үкімет деңгейіне дейін жеткізу, проблема бар екенін дәлелдеу
қажет. Батыс Қазақстан ... да ... ... бар, олар да бірлесіп
шешейік деп отыр. ... су ... ... ... ... бойынша
қарастырдыңыздар ғой? Бұл тек екі облыс емес, жалпы Батыс ... ... ... ... су ... Орал облысының Ресеймен
шекаралас тұсына салу ... ... ... ... ... ... министрлік, Үкімет алдында осы мәселені қою керек.
Бүкіл облыс осы ... ... ... ... ... халық тұтынып отырған
судың 70 пайызын Жайық ... 15 ... ... ... және 15 ... ... ... құрайды. Сондықтан бұл үлкен проблема. Бар үмітіміз Жайықта.
Осының бәрін Батыс Қазақстан облысы ... ... бір ... ... нақты күнін белгілейік. Жоғарыда айтылған ұсыныстарды
пысықтап, тезірек шешім алып, Үкімет ... ... ... ... ... өзенінің статусы жөнінде. Мәселені бүгін
шешпесек, болашақ ... бұл ... ... ... түрі бар, – деді облыс
басшысы Бергей Рысқалиев.
Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу ... ... ... Екінші бағыт – Жайық ... су ... ... ... ... Осы бағыт бойынша облыс әкімінің тапсырмасына
орай су ресурстарын тиімді пайдаланбайтын негізгі су ... ... су ... ... ... олар – «АТЭЦ» АҚ, «Атырау су ... КМК, ... ... АҚ ... су ... ... тек 10 ... пайдаланады, ал
«Атырау су арнасы» КМК жүйесінде судың жоғалуы 47 пайызды құрайды. ... суды ... ... ... ... ... ... әкімі С.Нақпаевтың айтуынша, қаладағы судың үштен бірі ... ... ... ... ... ... яғни техникалық
жоғалтулар.
- Бүгінде көп қабатты үйлердің астындағы 450 жертөлелердің 85 ... Енді ... ... соң ... ... құрғатамыз. Вокзал маңы шағын
ауданындағы №56 жылу пункті тәулігіне 1255 куб. метр су ... ... ... ... 500 куб. ... ... 755 су жоғалып
отыр. «Атырау-Жарық» біздің бұл бағыттағы бірлесіп жертөлелерді қарау
жөніндегі ... ... ... – деді ... Оның ... ... ... бір есебі апатты жағдайлардың орын алуынан. Қазір олар азайған.
Әсіресе Мақат су құбыры бойында көп болады. Келесі ... ... ... ... ... ... Әр үш шақырым сайын бұрандалар қойылып,
жөндеуге жағдай жасалған.
- Жөнделген ... ... ... ... ... ... әйтпесе, ПИК-тердің бұл мәселені тұрақты шешіп тұруға
қауқары жетпеуі мүмкін. Сондықтан оларды өз ... ... ... ... ... 2010 ... екінші жартыжылдығына дейін бітуі тиіс, –
деді облыс басшысы Б.Рысқалиев. ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалар берді [12, 95-96 б.].
1.2. Қазақстанның жер жағдайы мен топырақ жамылғысы
Ауыл шаруашылығы өндірісіндегі ... ... ... ... ... кеңістіктік тұғыры, халықтың негізгі тіршілігі мен
әрекеті жер ... ... ... ... ... Еуразия
материгінің ортасында орналасқан және жер көлемі бойынша әлемде тоғызыншы
орында. Қазақстан Республикасының жер қоры 272,5 ... ... ... ... ... ... жер құрамына және 43,9% босалқы қорға ... ... ... ... (81,6%) ауыл ... ... ... жайылым [10, 25б.].
Жер санаттары бойынша жер қорының бөлінуі, млн. Га
Жер қорының ... ... ... ... ... ... ресурстарының маңызы.
Литосфера – (грекше – Iithos – тас + sphair – ifh) – жердің қабығы, ... ... 30 – 80 км ... жер ... ... ... тас
қабықшасы. Литосферада тірі организмдер 3км дейінгі тереңдікте ... Жер ... ... ... ... екі ... су
айналымы мен атмесфера циркуляциясында байқалатын үлкен, немесе геологиялық
және заттардың топырақ, ... ... мен ...... кіші ... ... айналымды туғызады. Екі
айналым да бір – бір мен тығыз байланысты.
Топырақтың табиғи ландашфаттар мен экожүйелердегі маңызы зор, оны ... деп ... ... ... ... ... салушылардың
бірі В.В.Докучаев ХХ ғ басында топырақты өзіне тән өзара байланыстары,
тіршілік ету заңдылықтары мен өзін - өзі ... ... ...... деп қарастырады, топырақтың планетаның тарихы мен тау жыныстармен,
климатымен, ... ... ... ... атап ... 34б.].
Тау жыныстарының топыраққа айналу процесінің аса бір маңызды және жалпы
құблысы құрлықтың бүкіл бетін жауып ... ... ... түзілуі болды.
Бүл қабат топырақтың ең белсенді бөлігі болып саналады. ... ең ... ... ... ... ... ол:топрақ түзілу процесі құнарлық
түзіле жүретін өсімдіктер мен тау жыныстарының арасындағы ұзақ өзара қарм ... деп ... ... жер ... ... қажетті ең маңызды алғы
шарттардың бірі болып табылады. Алайда оның шын мәніндегі маңызы мен ... ... ... ... ... Топырақ биосфераның компоненттерінің
бірі ретінде адам, жануарлар мен өсімдіктер үшін биохимиялық орта ... ол ... ... ... топырақ биотасы мен ... ... және ... ... тепе – ... сақтап түра
алатын өздігінен тазару процестерінің механизмдерінің аса ... ... ... Адамдарға азық – түлік пен жануарларға қоректі ... ... ... тек ... ... ғана ... [8, ... – сыртқы орта жағыдайлары: жылу, су, ауа, өсімдіктер мен
жануарлар, микрооргаизмдердің ... ... ... ... ... ... ... түзгіш факторларға сол сияқты рельеф пен адамның іс
- әрекеті де жатады. Тірі ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды.
Топырақтың құнарлығы дегеніміз – оның өсімдіктерді оларға қажетті
қоректік элементтермен, ... және ... ... ету қабілеті. Ол
топырақ түзілу процесі барысында және адамның ... әсер ... ... Од ... адам ... ... көзі ... аса мыңызды байлық, ауылшаруашылық ... ... ... ... ...... ... аккумалияторы: ол оларды өзіне жинақтап,
су мен шайылып кетуден сақтайды, өхінің ... зат ... ... ... динамикалық жүйе болғандықтан топырақ табиғи факторлар (су тасқыны,
құрғақшылық т.б.) әсеріне қарсы түра алады ... ... ... ... (жер ... мал жаю, ... ... т.б.)
ұзақ уақытқа созылатын әсерінен сезімтал келеді. топырақтың құнарлығы адам
іс-әрекетіне де байланысты. Топырақ – барлық ... ... ... азық ... ... жем, ким үшін талшық, құрлыс материялдарын береді.
Топырақтың ең ... ... ... айта ... ... ...
байлықтың әкесі болса. Топырақ анасы деген.
Топырақ ешнәрсеге айрбастамайтын табиғи ресурс. Қазіргі таңда, ғылм ... ... ... ... баса ... жасанды материал
таба алған жоқ. ... ... ... кез ... ... ... дәл өз ... орындай алмайды, сондықтан
адамзат ... ... ... және әлі де ... ... қала
беретін аса маңызды проблема топы-рақтың ... ... ... ... келу ... ... ... жағдай жасау.
Топырақтың қорғау мен бақылау обьектісі ретінде қоршаған ортаның басқа
обьектілерімен салыстырғанда бірқатар өз ... бар. Ең ... ... ауа ... ... ... қарағанда әлде қайда
қозғалссыз орта, ... ... ... ... тән аса ... ... ... қасиеті жоқ. Топыраққа түскен ... ... ... көбеие береді [15, 26б.].
Топырақтың адамзат қоғамы үшін маңызы өте ерекше. Ең алғашқы қауымдық
құрылыс кезінде адамдар жабайы өсімдіктерді мәдени ... ... ... топырақта өнімді өте көп алатынын адамдар сол кезде-ақ
білген. Жер яғни топырақсыз адамның өмірі.
Адамзаттың ... ... осы ... ... Топырақ
ауылшаруашылығы өндірісінің негізгі ... ... ... ... ... әр түрлі тыңайтыштар бар. Бейорганикалық тыңайтқыштар
құстың ... ... ... және т.б. ... ерте ... ... ... шағын жерлеріне еккен егіндеріне тыңайтқыш ... ... ... ... ... өте ... бара жатыр. 1953-55
тың игеру жылдарда Қазақстан даласының едәуір көп бөлігін жыртып тастады.
Артынан ол ... ... ... ... ... Осы кезде Қазақстан
жерлерінің көп жерлері эрозияға ұшырап үстіңгі қара ... ... ... ... ол жерлер шөлді жерге айнала бастады. Ол жерді өте ... ... еді. Егін ... да ... жыл сайын өңдеп, тыңдырып
отырмаса, құнарлығы төмендеп кетеді. Соңғы жылдары бактериялық тыңайтқыштар
да ... ... ... ... ... ... процестерді күшейтуге және химиялық элементтердің
сіңімділігін көтеруге қол ... Мыс: ... ... ... ... ... ... түріне айналдырады. т.б.
Ауылшаруашылығы дақылдарын қалыпты ... үшін ... ... ғана
емес. Сирек кездесетін құрамы ... ... ... өсімдіктің
ауруына, түсімнің аз болуына әкеліп соғуда [7, 48б.].
  ... ... ... үшін ... ... ... қиын. Егер
бұрынғы кезде өскен өнімді жинау ... ... ... ... ... ол адамды жабайы өсімдіктер өнімдерімен қамтамасыз етті, ал жер
жыртып, егіншілікпен ... ... ... ... азық ... айналды.
Сондықтан еңбек адамы ежелден осы табиғи байлыққа үлкен құрметпен
қарайды. ... ... қара ... ... ... негізгі
байлығы деп атайды.
Өндірістің кейбір салалары топырақты пайдалануға негізделген. Соның
бірі маңызды азық-түлік өнімдерін ... ауыл ... ... ... өндірісін негізгі құралы болып ... ... ... және ... салғанда – инженерлік құрылғылардың іргетасының
негізгі ретінде және жол салуда гидротехникалық құрылыста құрылыс материалы
ретінде маңызы зор [15, ... ... ... ... ... физика-химиялық және
химиялық процестердін адамзат қоғамының түрлі тіршілік салалары үшін ... Осы ... тану ... іс ... ... жаңа
мүмкіндіктер ашады.
Микробиологиялық және геохимиялық процестерді ... ... ... ... үшін маңызы анықтала түседі. Топырақтағы физика-
химиялық құбылыстарды зерттеудің гидротехникалық құрылыс үшін және ... ... ... ... салу үшін ... бар.
Топырақтағы биогеохимиялық және геохимиялық процестерді пайдалы қазба
кен орындарын іздеу ... ... ... ауыл ... үшін
маңызы ерекше, сондықтан осы ... алды мен ... ... ... деп оның ... және ... өсімдіктердің қалыпты өсуі мен дамуын
қамтамасыз ету қабілетін айтады. Топырақ құнарлығы оны кез-келген борпылдақ
тау ... ... ... ... ерекше сапа. Бұл сапаның адамзат
қоғамы үшін маңызы зор. Табиғи топырақ құнарлылығы ... ... ... түзу факторы әсерінен болады және ... ... ... [17, 110б.].
Өнделетін жердің құнарлығы ауылшаруашылық өнімдерінің түсім көлемімен
өлшенеді және ... ... ... осы топырақтың зиянды
химиялық қасиетін жоя білуге, қолайлы су мен ауа ... ... ... ... ... ... ... механикаландыру деңгейіне байланысты.
Түсім көлем еңбек өнімділігіне тікелей байланысты ... ... да ... өндірістің маңызды кезі болып есептеледі
[18, 51б.].
Табиғи ... ... ...... ... жылдық
өсімдіктердің үстеме өсуі:
Тундра үшін 10-25ц/га
Гүлді және шым гүлді топырақ 45-85
Қара топырақты жер 90-137
Каштан топырақтар 40
Сұр-қоңыр ... ... ... және сары топырақтары 120
Ылғал тропиктердің қызыл
және сары топырақтары 325.
Күнделікті өмірде құнарлы деп белгілі бір ... ... ... топырақты атайды. Шынында құнарсыз топырақ болмайды, себебі
құнарлылық ... ... ... ... онда ... ... өсімдіктер үшін құнарлы боп
табылады. Мысалы, құнарсыз екені айқын ... ... ... ... ... ... олар басқа жерде өсе алмайды.
Сұр топырақты жерлер мақта өсуіне қолайлы, бірақ картоп үшін құнарсыз
т.б.
Құнарлығы ... ... ... өсу үшін ... мына ... ... тиіс:
1. Өсімдік бойына сіңіре алатын формадағы қорек элементтері болуы тиіс.
2. Өсімдік сіңіре алатын формада су ... ... ... ... үшін қажетті мөлшерде оттегімен қамтамасыз етілуі
тиіс.
4. ... ... ... ... болып онтайлы ауа – су режимін
қамтамасыз етіп тамырлардын топыраққа жақсы өтуін одан ... ... ... ... ... ... етуі ... Өсімдіктер үшін зиянды қоспалар болуы тиіс.
Мәлім болғандай өсімдіктер ... ... ... ... топырақтан
азот, фосфор, калий, кальций, темір, күкіртті сініреді. ... ... ... химиялық элементтер құрамы көп, және ол көп жылға
жетеді. Н.П.Ремезов деректері бойынша, ... ... азот ... ... сонша, бидайдан орташа түсім алғанда әлі 250 жылға жетеді
екен, ал калий құрамы – 3 мың жылға жетерлік.
Бірақ ... үшін ... ... ... топырақтағы өсімдік
сіңіруге ыңғайлы формалары маңызды [19, 54-58 ... ... ... жаңа ... еліміздің азық-түлік
қауіпсіздігін сақтау халқымыздың алдында тұрған стратегиялық мақсат ... ... ... 2020 ... дейінгі стратегиялық даму
жоспарына сай агроөнеркәсіптік кешеннің ... ... ... ... ... деген сұранысты қанағаттандыру үшін отандық ... жаңа ... ... деңгейде дамыту қажет.
Ол үшін бар күш-жігерді ауыл шаруашылығын дамытатын факторларға ... ... ... жердің жағдайына, оның құнарлылығына байланысты [12,
21б.].
Кең-байтақ жерімізде топырақтың көптеген түрлері  бар, олар табиғаттың
құбылмалы жағдайына байланысты биіктегі шалғынды ... қара ... ... құнарлылығы төмен құба топырақтарды ... ... ... ... және  қайта тұзданған, сор және сортаң, шөл-шөлейтке
айналған, деградацияға ұшыраған және ластанған ... аз ... ... ... мен ... ... да, ... да ойландырып,
толғандырады. Мысал ретінде келтірер ... ... ... ... ... ... ... шөл-шөлейтке  бейім алған, оның ішінде жайылым
жеріміздің 14 пайызы өте жоғарғы деңгейде болып ... Осы ... ... ... жиі кездесетін ауа райының құрғақшылығы мен су ресурстарының
біркелкі болмауына байланысты ... кең ... ... ... сор,
сортаң  және тұздануы, су және жел ... ... ... көбеюінен
байқалады.Сонымен бірге қазіргі кезде кен орындарын қарқынды игерудің және
оны тиімсіз ... ... ... ... және мұнай өнімдері,
ауыр металдар мен радиоактивті ... ... ... ... ластану көбіне ядролық сынақ полигондары болған және ... ... ... ... түрде ұшыраған жерлер
антропогендік қысым мен адам факторларының ... және ... ... ... Сыр мен ... ... және шөл-шөлейт жерлерде жиі
кездеседі. Сыр өңірінде топырақтың саздануы мен тұздануы және қайта ... ... ... жыл ... 10-15 ... ауылшаруашылық
айналымынан шығып отырады [20, 15б.].
Қазіргі кезде жерді экстенсивті түрде ... және ... ... егістіктің құнарлылығының азайғаны айқын байқалып отыр. Мысалы,
тың және ... ... ... ... ... оның ... ... негізде және жүйелі түрде толық пайдаланбағандықтан топырақ
құнарлылығы азайып, танаптың өнімділігі ... ... ... ... ... ... ... егістіктен кеткен қоректік заттар қайтып
оралмайды, екіншіден, оның ... ... ... ... ... ... ... ететін деңгейде топыраққа ендірілмейді.
Соның салдарынан қазіргі кезде топырақтың табиғи құнарлылығы мүлдем кеміп
кетті, орта есеппен алғанда оның ... 30 ... ал ... жерлерде 
50-60 пайызға дейін төмендеді. ... ... ... бір ... жылына 0,5-1,4 тоннаға дейін топырақтағы қарашірінді азаяды.
Оның орнын жүйелі түрде және дер ... ... ... ... ... нашарлап құнарсыз, пайдасыз топыраққа айналатыны
белгілі.
Сол топырақтың құнарлылығын қалыптастырудың басты факторларының бірі
тыңайтқыш арқылы топырақты ... ... ... ету, яғни өніммен
шыққан қоректік заттардың ... ... ... ... ... және оны егістікте пайдалану көлемі өткен ғасырдың 80-інші жылдарына
қарағанда өте төмендеп кеткен. Салыстырмалы ... ... ... 80-інші
жылдары бір гектар егістікке 29 кило минералды тыңайтқыштардың әсерлі заты
ендірілсе, қазіргі таңда оның ... ... кило ... ... аспайды.
Қазіргі таңда топырақ қарашіріндісінің төмен деңгейдегі көлемі зерттеген
алқаптың 63 ... орта ... – 34, ал ... ... көлемі 3
пайызын құрайды.Дегенмен Үкімет аталған мәселеге назарды жылдан жылға
күшейте түсуде. “Казфосфат” ЖШС ауыл ... ... 452 мың ... ... және ... жерлерді өңдеуді бір миллион тонна
фосфогипспен қамтамасыз етпек. ... ... ... ... даму ... ... ... тыңайтқыштар шығаратын бес
инвестициялық жобаны іске қоспақ. Осының барлығы халқымыздың ертеңін
ойлаған ... ауыл ... оның ... топырақтың
құнарлылығына ерекше көңіл бөлуінің ... ... ... ... биылғы
Жолдауында агроөнеркәсіптік кешенді әртараптандырудың үш ... ... Олар – ... ... еңбек өнімділігін арттыру,
елімізде азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ... ... Осы ... ... жер ... ... ... ... ... ... Ту ... ... ... ... және агрохимия ғылыми-зерттеу институтында кең көлемде топырақ-
географиялық, топырақ-мелиоративтік, топырақ-геохимиялық көп жылдық
ізденістер мен ... ... ... ... негізінде 14 томдық
ғалымдардың ғылыми еңбегі жарық көрді және ... ... ... ... Дегенмен, бұрынғы әр түрлі масштабтағы топырақ карталары ... ... ... ... ... жасалынған болатын. Бүгінде
олардың көпшілігі ескіріп қалды да қазіргі жағдайдың талаптарына сай ... ... ... ... ... ... жаңа әдістерді
пайдаланып жаңа карталардың электронды ... ... ... ... ізденістердің негізінде өсімдік биологиясы
саласында ғылыми жаңалық тіркелді. Сонымен ... ... ... сілтілі
топырақтарды игерудің жаңа технологиясының бірнеше модификациясы жасалды.
Осы технологияны пайдалана отырып ... ... ... көлемі үш пайызға дейінгі деңгейде болған жағдайда тұзды шаймай-
ақ ... ... пісу ... 7-12 ... қысқартып, топыраққа ендіретін
тыңайтқыштың нормасын екі есе азайтып, өнімнің өнімділігін 15-30 ... ... ... және ол ... өндірісте пайдаланылуда
[21, 32б.].
Ғалымдарымыз топырақтың құнарлылық элементтерін тиімді ... оң ... ... ... күріштің жоғары және тиянақты өнімін
алуға болатын жолдарын да ұсынды. Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... негізінде
наноагромелиоративтік әдіс бойынша жасалған технологияны өндіріске ... ... ... ... және ауылшаруашылық дақылдарынан 25-
65 пайызға дейін қосымша өнім алуға болатынын дәлелдеді [23, 45б.].
Жерді ... ... үшін ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу институтының жасаған жаңа электронды топырақ
картасының нұсқасына және осы ... ... ... ... ... ... ... картасына сүйенген орынды деп есептейміз.
Қазіргі кездегі топырақты агро-химиялық тексерудің әдістері мен әдістемелік
негіздері және ... ... ... ... картограммалар көп
шығынды қажет етеді және тыңайтқыштарды тиімді пайдалану үшін жылдам шешім
қабылдау қазіргі ... ... сай келе ... ... ... ... ... және соның негізінде ... ... ... ... жаңа ... ... ... барлап білу, геоақпараттық жүйе арқылы ... ... ... пен ... ... ... жаңа ... тың  әдістерді дайындап өндіріске енгізуді қарастырып отыр.
Жердің жағдайын қашықтан барлап білу әдісін ... оның ... ... ауыл ... егістігінің жағдайын мерзімінде және топырақ
құнарлылығының ... ... ... ... ... және нақтылы деңгейде жоғары қамтамасыз ... ... ... ... және ... Республикасымен құрылған Кедендік
одақтың еліміздің ауыл шаруашылығына ықпалы молынан болар деген ойдамыз.
Себебі, осы ... ... ... ... ... ... ... өнімділігін арттыратын салаларын ғалымдармен бірге
талқылап, қоян-қолтық жұмыс істеп, тәжірибе алмасудың арқасында тиянақты
шешімдерге және жетістіктерге жетуге ... анық [18, ... ... жер ... ... ... Елбасының жолдауларын жыл сайын асыға күтеді. Себебі, ... ел ... ... ... мән берілетін
мәселелерін айқындап, алға жаңа ... ... ... ... ... ... орны да, салмағы да ерекше деп
есептейміз. Бұл жолы ... ... ... қорытындыларына баға беріп,
алдағы онжылдықтың ең ... ... ... ... ... ... жаңа ... бетін ашып берді. Жолдаудан әрбір сала, өндірістік
құрылымдар мен кәсіпорындар өзіне қажеттіні таба алады [24, ].
Біздің ғылыми-өндірістік ... ... ...... ... мен ... ... Жолдауда белгіленген мақсаттарды
жүзеге асыру ісіне үлес қосу,  ұжымды сапалы, ұтымды еңбекке жұмылдыру,
жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудың заман мен қолданыстағы экономикалық
қатынастарға сай жолдарын ... және ... оны ... ... қалыптастыру ісіне қатысты. Аталған маңызды мәселе ... жер ... ... ... ... ... өз ... аясында жүзеге асыру Жер ресурстары және жерге
орналастыру мемлекеттік ғылыми ... ... ... ... және ... орналастыру мемлекеттік ғылыми-өндірістік
орталығы” республикалық мемлекеттік кәсіпорны  (“МемжерҒӨО” РМК) көп ... ... ... бар, ... ... саласындағы барлық 
талаптарды орындауға қабілетті ұжым. Облыстарда және республикалық маңызы
бар қалаларда ... мен ... ... 18 ... ... және
еліміздің барлық аудандық (қалалық)  орталықтарында 194 ... ... ... ... төрт ... аса адам ... істейді. Демек,
“МемжерҒӨО” РМК жүйесінің қызмет аясына мемлекетіміздің әкімшілік-аумақтық
құрылымына сәйкес республикалық, облыстық, аудандық (қалалық) ... ... ... ... ... ... “МемжерҒӨО” РМК
Қазақстан Республикасының барлық аумақтарында бірыңғай жүйе мен технология
бойынша мемлекеттік жер ... ... және жер ... ... ... ... жер мониторингін жүргізу, ғылыми-технологиялық
әдістемелерді дайындау ... ... ... біздің
жұмыстарымыздың негізгі өзегі ол – нарыққа негізделген жаңа жер кадастрын
жүргізу және оны ... ... ... ... ... жер кадастрының мақсатта-ры мен
міндеттері және мазмұны қазіргі жағдаймен салыстырғанда мүлдем ... ... ... жер ... ... қазіргі сәтте нарықтық
экономиканың, соның ішінде жер реформасының өріс алуы мен даму ... ... ... ... барлық жер қоры – кадастр нысаны болып табылады. Жерді
мемлекеттік басқаруға ... ... ... мәліметтер, ақпараттар
түгелдей жер кадастрында жинақталды. Соның ішінде жердің табиғи  ... ... ... ... ... ... көлемі, басқа жер
телімдерімен шектес шекарасы, олардың сапалық мінездемесі, жер пайдалану
есебі және  жер ... ... ... да ... ... негізгі жұмысымыз еліміздің басты байлығы деп саналатын
жер ресурстарын ... ... мен ... ... ... ... мемлекеттің экономикалық, саяси-әлеуметтік дамуына тигізетін
әсері мен алатын орны ... ... ... келіп отыр.
Елбасы алғашқы кезеңдерде жер реформасын жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... келе  “Жер табиғи байлықтармен және
жылжымайтын мүлікпен қатар экономиканы көтеріп тұрған киттердің бірі болып
табылады” деп атап ... ... ... ... ... ... ... елімізді гүлдендірудегі мақсатына, осыған сәйкес
Үкіметтің алдына қойған стратегиялық жоспарларына сай ... ... жер ... қазіргі күні өзінің шешуші сәтіне аяқ басты. Елімізді
жер қатынастарын жаңа заман талаптары негізінде ... ... жер ... ел байлығына айналдырудың маңызды мәселелерін
шешуге бағытталған жер заңнамасы қалыптасты.
Міне, осы ... біз ... ... тән ... ... мен
мәртебесін есте ұстауымыз қажет. Жер – ... ... ... ... ... істейді. Оның үстіне ол – өндіргіш күш. Себебі, жерге
бидай ... ... ол ... ... есе ... ... Енді осылардың
сыртында жер – табиғи фактор. Бүкіл жаны бар ... оның ... ... қуат алады.
Осындай үлкен ерекшеліктеріне байланысты адамдардың ... ... ... ... бойынша реттеледі. Жерді сақтау, қорғау
мәселелерін, жерді өндірістік тұрғыдан ... оның ... мән ... ... ерекшеліктерін ескеру мәселесін  көбінесе Жер кодексі қозғайды. Бұл
жұмыс Жер ... ... ... ... ... стратегияға
сай оның міндеттерін анықтап орындалуын қамтамасыз етеді. Ал бұл ... ... ... жер ... ... және ... шеңберінде біздің ғылыми-өндірістік орталық қамтамасыз етеді.
Өмірдің серпінді дамуында ауыл шаруашылығының үлесі мол, ... Ал жер ... осы ... ... ... ... ... астамы ауылдық жерлерде тұрады. Олар жер байлығын пайдаланып ... ... ... ... ... ... үлес ... отыр. Елбасымыз ұстанған сара саясаттың арқасында
ауылдық жердің ажары кіріп, ... ... ... түзеле бастағаны да
шындық. Елбасы айтқандай, қай салада да ... ... ... өмір сүрсе,
ертеңіміз бұдан да жарқын болатынына сенім мол. Жолдаудағы жоба-жоспарлар,
ой-түйіндер түсінген ... ... ... ауыл ... ... ... жағдайда қалып келеді. Соңғы жылдардағы
ауылшаруашылық  өңімдерінің жетістіктеріне ... ... ... өз ... ... ... ... кешенде өнімділікті кем дегенде екі есе
арттыру біздің басты міндеттеріміздің бірі ... ... Ол ... жүзеге
асыру ауыл тұрғындарының тұрмысы мен өмір сүру жағдайын жақсартудың негізгі
кілті.Сөз жоқ, ауыл ... ... ... да ... ... ... ... басшысының ауыл шаруашылығын ... ... алға ... ... ... ... ... талабына сай еліміздің
көкейкесті мақсат-мұратын қозғайтын дұрыс жол. Міне, осы іске үлес қосуда
Жер ресурстарын басқару ... ... ... ... ... жүктеледі.
Бұл бағдарламаны іске асырудың негіздері егістік жерлердің өнімдерін
жоғарылату, ауыл шаруашылығы ... ... ... жаңа ... мен жаңа ... ... ... тәжірибені пайдалану.
Бүгінгі таңда егістік жердің өнімділігін көтеру үшін ... ... ... ... ... өте ... ... болашаққа серпін беретін Жолдауда ... аса ... ... ол жер ... оның ... ауылшаруашылық
мақсатындағы жерлерді ұтымды әрі нысаналы пайдалану, оны ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерін өткен ... ... ... ... ... осы бағытта Үкімет пен Жер
ресурстарын ... ... ... ... ... болатын.
Негізгі проблема – ол жер ресурс-тарының әлеуетін тиімді пайдалану және
қорғау. Ел ... ... ... ... ... ... шаралар мен қабылданған іс-жоспарды орындауға ... ... ... ... ... ... та жұмылдырылған.
Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерді ұтымды пайдаланудың негізгі
жолдары мен ... ... ... ... өңірлік бағдарламаны әзірлеу;
– жерге орналастырудың бас сызбасын әзірлеу және ... ... ... орналастырудың ішкі шаруашылық жобаларын жасау;
– ауылшаруашылық ... ... ... ... ... ... шешу жолдары – ол сұраныс тудыратын инвестициялық 
жобалар нұсқасын жасап облыстық, ... ... және ... ... ... мемлекеттік жер кадастры мен жер мониторингтерінің мәліметтерін
толықтыру ... жер ... және оның ... ... келесі
екінші деңгейін қалыптастыру.
Ауыл шаруашылығы жерлерін тиімді пайдалану ... ... ... ... ... ... емес екендігін жақсы түсінеміз.
Кәсіпорынға қойылатын міндет, талап өте ... ... ... ... ... ... ... алдағы онжылдықта
еліміздің  алдындағы ... ...... ... ... жедел дамыту болып табылады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... пайда болуда. Бұл мәселе, жалпы үдемелі индустриялық-
инновациялық даму ... ... ... ... ... біздің ұжымның барлық жұмыс саласына қатысты
болып отыр.  Сондықтан біз осы бағытта көптеген жұмыстарды жүргізуді ... және ... ... ... те ... ... күні біздің ұжымда мемлекеттік жер кадастрының
автоматтандырылған ақпараттық жүйесін жасау және ... ... ... алуда. Бұл жұмыстар инновациялық технологиялар қолдану
арқылы іске асырылуда. Атап айтқанда, жер ... ... ... ... ... ... сапасы туралы алынатын ... ... ... ақпарат жүйесінің (ГАЖ) технологиясын
пайдалануды кеңейту, интернетті сызу технологиясын пайдалану ... ... ... ... Міне, осы жұмыстарды орындау
арқылы біз ғылыми-өндірістік орталыққа қарасты ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды жаңартып, жұмыстың
жалпы тәсілдерін технологияландырып қана қоймай, сонымен қатар ... ... де ... ... түсетін боламыз. Өндірісті
осылай жолға қойғанда ғана дамыған мемлекеттер қатарына ... ... ... ... деңгейге жету үшін кадр мәселесіне де ... ... ... – өз ... ... ... ... меңгере алатын жаңалыққа бейім, озық  ... ... ... ... ... және әзірлеп жұмысқа қосу. Осы
бағытта да жұмыстар жүргізілуде.
Елбасы айтқандай, біздің ең басты ...... ... ... ... ету үшін ... маман, әрбір азамат
заман ағымына сай, өз елінің патриоты, бәсекелестікке ... ... Осы ... мағынасына жете түсінген әрбір қазақстандық  қоғамдағы
өз ... ... ... ... ... пен ... ... үшін
аянбай еңбек етуі тиіс.
1. Қазақстандағы жер ресурстары, аграрлық қатынастар және ... ... ... жер ресурстарының құрылымы мен оны пайдалану
ерекшеліктері
Елбасы ағымдағы жылғы “Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық ... ... жаңа ... атты ... ... ... ... ел дамуына бағытталған жаңа міндеттерді айқындап берді. Онда ел
экономикасының дамуы мен оның бәсекелестікке қабілеттілігін ... ... ...... ... ... баса ... Жолдауда әртараптандырудың басты бір сегменті ... ... ... ... үш ... атап ... ... біріншісі – 2014 жылға аталған салада өнімділікті кем дегенде екі есе
арттыру, екіншісі – ... ... ... ... ету, ... ... ... іске ... ... іске ... ... ... ауылшаруашылық шикізатын қайта өңдеуді шұғыл арттыру,
жаңа құрал-жабдықтар мен жаңа технологияларды енгізу, ауыл шаруашылығында
заман талабына сәйкес, ... өнім ... жаңа ... қалыптастыру,
сонымен қатар әлемдік тәжірибені ... ...... ... шеше ... ... Бұл ретте, әрине, ауыл шаруашылығында негізгі
өндіріс құралы болып саналатын жер ресурстарын тиімді ... ... іске ... аса ... рөл ... ... ... экономика жағдайында және әлемдік азық-түлік рыногында
орын алып ... ... ... ауыл шаруашылығы өндірісінде
жетістіктерге жету үшін де ... ... ... ... шарт ... ... кезде республикамыздағы ауыл шаруашылығы мақсатында
пайдаланылатын жерлердің жалпы көлемі 91, 7 млн. га, оның ... ... – 22,5 млн. га. Бұл ... егістік жерлердің 70 пайызы Қостанай,
Ақмола, Солтүстік Қазақстан және Павлодар облыстарында ... ... ... ... 2,1 млн. га суармалы жер бар, оның ішінде 1,4
млн. гектары ... жер және ол ... (80%) ... ... ... ... және Шығыс Қазақстан облыстарында орналасқан.
Дегенмен, Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары ... ... 2008 жылы ... ... 37%-ы пайдаланылмаған.
Оның басты себептері, көп жылдардан бері суару жүйелерінің техникалық төмен
жабдықталуы, су ... мен су бөлу ... ... және алаптардың қайта
сорлануы топырақ сапасын нашарлатып, аталған жерлерді тиімді пайдалануға
кері әсерін ... ТМД ... мен ... да шет ... ... ауыл ... ... тиімді пайдалану қатысты мәселелер
негізінен екі ... ... ... ... ... ... пайдалануға қатысты
жүргізілетін іс-қимылдар. Оларды мақсатына қарай үш бөлікке бөлуге болады.
Олардың алғашқысы жерді ... ... ... заңнамаларды
жетілдіру. Қолданыстағы Жер кодексіне сәйкес ... екі ... жер ... ... ... ... ... жазбаша
ескерту берілген соң, жер ... тағы да бір жыл ... сот ... жер ... оның ... мәжбүрлеп алынады. Ал
ауылшаруашылық жерлері ... ... жер ... едәуір
төмендеуіне соғатын болса (93-бап), жер инспекциясының, талап арыз беруден
үш ай бұрын, заң ... жою ... ... ... ... ғана және осы
мерзімде жер иесі заңдардың бұзылуын жоймаған жағдайда сот тәртібімен жер
учаскесі мәжбүрлеп алынуы мүмкін.
Жерді ... ... жер ... алу ... ... және сот ... қоспағанның өзінде, жерді пайдаланбау мерзімі
үш жылға дейін созылады. ... ... жер ... ... оларды алып қою тетігі жер ... ... ... ... ... ... күні ... бұзушылық бойынша шара қолдану мүмкін емес. Осы себепті, агенттік
тарапынан Жер ... ... ... әзірленіп, қазіргі кезде олар
Парламент Мәжілісінің қарауына енгізілді. Бұл ретте, жерді пайдаланбағаны
үшін ... алып қою ... ... және ... жерлерінің ұзақ
мерзімге айналымнан шығып қалуының алдын алу ... ... екі жыл ... ... 5 жыл ... екі ... мерзімнен тұратын болады.
Сонымен қатар, жер құнарлылығын төмендетуге байланысты көрсеткіштер
Үкімет бекітетін жерді тиімді пайдаланудың тәртібі құрамында белгіленетін
болады. Жер ... ... ... және ... ... мақсатында Ауыл шаруашылығы министрлігінің құрамында болып келген
“Республикалық агрохимия қызметінің ғылыми ... ... ... ... ... Жер ресурстарын басқару агенттігі
құрамына берілді.
Келесі шара – ауыл шаруашылығына субсидиялар ... ... ... ... ... ... мәні, ол ауыл шаруашылық
субъектілеріне берілетін субсидияларды озық технологиялар мен ... ... ... ... және жер ... ... пайдаланатын
субъектілерге басымдылық ретінде беруді жүйелендіру болып табылады.
Соңғысы – жер пайдалану мен ... ... ... ... ... ... жататын мемлекеттік бақылаудың негізгі
мақсаты жер пайдалануда заңдылықтардың сақталуын бақылау болып табылады.
Аталған ... ... ... жер ... ... жылдың қорытындысы бойынша, агенттіктің жер инспекциялары көлемі
1,3 млн. га ... 9 ... аса ... жер ... ... ... көлемі 2,04 млн. га болатын 3,4 мың жер учаскелері иесіз
учаскелер ретінде есепке қойылды.
Бұдан басқа, ауыл ... ... ... ... ... 1,6 млн. га ... 1,6 мың тексеріс жүргізіп, жалпы көлемі 416,3 ... ... 894 жер ... ... ... анықтады. Тексеріс
нәтижелері бойынша 894 субъекті жауапкершілікке тартылды (ауылшаруашылығына
белгіленген жерлерді тиімсіз пайдалану немесе мүлде пайдаланбағаны ... ... ... 17,9 млн. теңге айыппұл салынды және 119 жағдайда
ескерту ... ... ... ... Көлемі 41,1 мың га болатын 9
жер учаскелері бойынша сот органдарына ... ... ... ... ... ... ... белгіленген ауданы 583,3 мың
га жерлерді пайдалану қажеттілігі туралы 5,1 мың ... ... ... ... ... ... 480,2 мың га ... жер
пайдаланушылардың иелігінен шығарылып, мемлекеттік меншікке қайтарылды.
Жерлерді тиімді ... ... ... ... жүргізілетін іс-
шаралардың келесі бір бағыты, ол жер иелерінің өздері бастамашы болатын
іс-қимылдар.
Еліміздің заман ... сай ... ... ... республикамыздағы ауылшаруашылық мақсаттағы жерлері негізінен
мемлекеттік емес субъектілердің иелігіне көшкені аян. Осы ... ... 98 ... ... 207 мың ... ... 7,1 мың шаруашылық серіктестіктер, акционерлік ... ... ... иелігінде. Сондықтан да, ... ... ... ... мен оларды қорғау аталған
субъектілердің басты мүддесі мен міндеті.
Ауылшаруашылық жерлерін ... ... ... жер
көлемі, ауылшаруашылық мәшинелерін пайдалану тиімділігі мен ауыл
шаруашылығын өнеркәсіптік жүйеге ... және де жаңа ... ... әсерін тигізеді деп атауға болады.
Қазіргі кезде, солтүстік өңірлерде шаруа қожалықтарының ... ... 400 ... 720 гектарға дейін, ал оңтүстік өңірлерде 20-дан 162
гектарға дейін құрап отыр. Сол ... ... ... ... ... ... ... сол арқылы өндірісті ... ... ... ... ... бірі ... отыр.
Заңнамаларға сәйкес, мұндай бастама жер пайдалаушылардың ... ... ... ... ... ... яғни ... беруді жүйелендіру арқылы, шаруашылықтарды
ірілендіруге және озық технологияларды ... ... ... ... ауыл ... ... ... пайдалану арқылы, осы
салада еңбек өнімділігін арттырудың ауыл ... ... ... бір бағыт – жерді пайдаланудың ғылыми негізделген жерге
орналастыру жобаларын ... Жоба ... ... ... мен мақсатына орай
орналастыру шаралары, ауыспалы егістерді қолдануды ұйымдастыру, жерді ... су ... ... және топырақ құнарлылығын арттыруға
негізделген жерді ... ... ... ... рынок
сұранысына орай, жергілікті жерге бейімделген ауылшаруашылық дақылдарының
құрамын анықтау, тағы да ... осы ... ... ... ... жүргізу. Осы себепті бұл шараларды жүргізу жер иелерінің
олардың мүдделерімен қатар осы ... ... ... ... ... десек қателеспейміз.
Сөзді түйіндей келгенде, жерді тиімді ... тек, ... ... ғана ... келешек ұрпақ үшін қасиетті қара
жерден ... ... ... ... ... ... ... еңбек
етіп жатқан баршаға жүктеліп отырған үлкен міндет.
Жер қойнауын пайдалану құқықтары мен міндеттері және оларды бақылау
Жер қойнауын пайдаланушының келісім-шарт ... ... ... және ... ... ... қойнауын
пайдаланушының келісім-шарт талаптарын сақтауын, оның ... ... ... жүзеге асырады.
Жер қойнауын пайдаланушы келісім-шарт талаптарын бұзған жағдайда Энергетика
және минералдық ресурстар министрлігі ... ... ... жою ... ... ... талаптарын белгіленген мерзімде орындамаған жағдайда Энергетика
және минералдық ресурстар министрлігі «Жер ... және жер ... ... Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес келісім-шартты
бұзуға құқылы.
Жер қойнауын пайдалану құқығының тізбесі
Жер қойнауын пайдаланушының ... ... ... ... ... ... сәйкес оған берілген келісім-шарт
аумағы шегінде жер қойнауын пайдалану бойынша кез ... ... ... ... ... ... өзгеше көзделмесе, өз қарауы бойынша өз ... оның ... ... ... ... ... аумағында, ал қажет болған жағдайда белгіленген тәртіппен
жер қойнауын пайдаланушыға ... өзге жер ... ... қажетті өндірістік және әлеуметтік сала объектілерін салуға,
сондай-ақ уағдаластық бойынша жалпы пайдаланымдағы объектілерді ... ... ... да одан ... да ... бірінші кезекте Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген
мерзімнен тыс келісім-шарт тың қолданылу ... ... ... жүзеге асыруға;
• жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізуге байланысты
жұмыстардың жекелеген түрлерін орындау үшін ... ... ... ... ... заңнамасында белгіленген шартарды сақтаумен
өзініңің құқығының барлығын немесе бөлігін ... ... ... заңнамасында және келісім-шартпен белгіленген
шартарда өз қызметін тоқтатуға.
Жер қойнауын пайдаланушыға заңнамаға сәйкес оның ... ... ... ... жер ... ... жағдайын
нашарлататын өзгерістер мен толықтырулар осы өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... пайдаланушыға қойылатын жер қойнауын және қоршаған ортаны
қорғау жөніндегі талаптар:
Болжамдауды, жоспарлауды, жобалауды қоса алғандағы жер ... ... ... қоршаған ортаны қорғау туралы заңнамада
көзделген экологиялық талаптар сақталуы тиіс, ... ... кен ... игерудің арнайы әдістерін қолдану есебінен жер бетін
сақтау;
• жердің техногендік шөлейттенуінің ... ... жер ... ... операцияларын бастағанға дейін табиғат қорғау
органдарымен келісілген тиімді сызба бойынша автомобиль жолын салудың
алдын алу жолымен ... және ... ... ... ... сондай-ақ Ұңғымаларды салудың қарапайым тәсілін енгізу, ішкі
үйінділеумен технологияларды қолдану;
• өндірім мен минералдық шікізатты қайта ... ... ... жер бету және жер асты ... ... мен ... ... қоршаған ортада эклолгиялық қауіпсіз тәсілмен бұрғылау және ... ... ... ... кен орындарының ішкі қатпарлық қысымын ұстау жүйесінде мұнай
кәсібі ағындарын ... және ... ... ... ... ластаушы заттарды шығаруды болдырмау;
• Қазақстан Республикасының заңнамасында белгілегген тәртіппен бекітілегн
кен орындарын жою (консервациялау) жобасы ... ... ... залалдар салдарын жою болып табылады.
Жер қойнауын тиімді және кешенді пайдалану және жер қойнауын ... ... ... ... ... ... ... барлық
кезеңінде жер қойнауы ресурстарын тиімді және кешенді пайдалануды
қамтамасыз ету ... оның ... Су ... алаңшаларына және ауыз су немесе өндірістік ... ... ... ... сулар жатқан жерлерде өндірістік ... ... ... ... Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде, әсіресе
мұнай, газды немесе өзге заттар мен материалдарды ... ... ... мен қалдықтарды көму, қалдық суларды ағызу кезінде жер
қойнауының ластануын болдырмау.
Жер қойнауын ... ... ... Жер ... ... ... ... Жер қойнауын қорғау саласына жататын лицензиялық-келісім-шарттық
талаптардың ... ... Жер ... ... ... ... ... көмудіжәне
ағынды суларды ағызуды бақылау;
• Жер қойнауының ... су ... ... ... және ... мен ... ортаның бүлінуіне әкелетін техногендік
процестерді ... Жер ... ... ... ... және жоюды бақылау;
• Жер қойнауын пайдалану жөнінде операциялар жүргізу кезінде аварияларды
және өзге де ... ... ... ... іс-шаралардың
орындалуын бақылау.
Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану ... ... ... ... үшін ... қойнауы және жер қойнауын ... ... ... ... ... үшін ... ... Қазақстан
Республикасының заңына сәйкес жауапты болады.
Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізуді ... ... ... саяды:
• Жер қойнауын тиімді және кешенді пайдалану ... ... ... Жер ... ... жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде жобалық
шешімдерді сақтамау;
• Технологиялық құжаттың мұнай және газ кен ... ... ... ... (ӨОК) бекітуінсіз кен орындарын игеру;
• операцияларды жүргізу қараған және бекіткен кен орындарын ... ... ... ... ... өндірілетін мұнай газын тиісті рұқсаттсыз жағу
2. Ауылдың әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ең ... маңызды саласы – ауыл
шаруашылығы болып табылады. Оның ... – ең ... ... ... ... ... ету, ал өңдеуші өнеркәсіпті қажетті ауыл
шаруашылық шикізатымен. Ауыл ... ... ... ... айрықша орын алатын баршымызға белгілі. ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігін
анықтайды. Қазақстанның ауыл шаруашылығына қолайлы ... ... әлем ... ... қабілетті агроөнеркәсіп
секторын дамытуға барлық ... бар. Оған ... ел ... ... әлеуметтік жағдайы ауыл аймақтарымен тығыз байланыста.
Ауыл республика экономикасы ... ... ... болса, ауыл халқы
еліміздіқ қоғамдық – саяси тұрақтылығының да ... ... ... Республика халқының 44 пайызы бүгінде ауылдық жерлерде тұрады.
2003-2005 жылдары Елбасының шешімімен Ауыл ... деп ... ... ... ... кешенді мемлекеттік қолдаудың үш жылдық
бағдарламасы қабылданғаны белгілі. Ауыл ... ... ... ... Ауылдың әлеуметтік жағдайын, тұрғындардың тұрмысын түзеу
үшін қатарынан үш жылды ауылға ... ... ... өзгерістер әкелді.
Ауылдық жерді дамыту ұғымы тек қана, ауыл шаруашылығын дамытудан әлдеқайда
үлкен ... ... Бұл ... ... ... бүкіл қатынастар
кешенінің дамуы болып табылады. Демек, бүгінгі таңда ауылды жандандыру
ауылдағы саяси, әлеуметтік әрі ... ... ... ... құрамдас бөлігі ретінде қарастыруымызға болады. ...... ... ... ... ... ... әдет ғұрпымыз бен рухани тіршілігіміздің ... ... және ... ... ... ... ауылға барынша
байсалды қарауымызды талап етеді. Тәуелсіз Қазақстан тұсындағы ... ... ... ... рет ... ғылымына бұл
мәселеге жаңа ғылыми тұжырым ... ... ... ... ... бұл ... бойынша қазақстандық зерттеушілер арасында тарихшы
ғалымдар да біраз жұмыстар тыңдырды. Олардың арасында М.К. Қозыбаев, ... Г.Ф. ... К. ... және т.б. ... ... кезеңіндегі жүргізілген ауылдағы реформалар күткен
нәтижесін бермеді, аграрлық сектордағы әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ауыл ... өмір сүру ... әлеуметтік жағдай жылдан-жылға шиеленісті. Осы ... ... ... ... ... волюнтаристік саясаты
халыққа жасалған қиянаты, дүниенені өзгертудің зорлыққа негізделген
концепциясының жарқын бір ... ... ... да ... жүйе
кезінде біржақты, кейде субъективті және коммунистік идеология рухында
зерттелген аграрлық ... ... ... ... сай, ... сын көзбен қарап, оларды жаңаша зерделеп, ... ... ... өз ... ... ... ... қол
жеткізгенде тарихымыздағы осы олқылықтың орнын толтыруға жағдай жасалуда.
Қоғамтану ғылымдары, соның ішінде ең алдымен ... ... үшін ... ... ...... ... бірақ бұл өткенді зерттеумен
ғана орындала қоймайды, ол бүгінгі болмысты да зерттеуді, ертеңгі ... да ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы
тарихымен белсенді айналысып жүрген тарихшы-ғалым Т. ... ... ... ... болмайды: «Шындық толыққанды мағынада айтыла бастады.
Егер осыған дейін бұйрықшыл ... ... ... ... біздің өмір сүріп, еңбек еткенімізді, яғни шындықты жартыкеш,
екіұшты ғана айта ... ... ... ... ... ... ерен ынтасын түсінуге болады».Өтпелі кезеңнің зардабы
ауыл шаруашылығына және бүкіл аграрлық ... ... ... ... ... ... себептері және одан шығу жолдары ғылыми және
көпшілік ... аз ... жоқ. Осы ... көкейтесті мәселе,
республика Президентінің еңбектерінде, түрлі Заң және атқарушы ... ... күн ... ... белгілі. Бірақ та ел
экономикасының маңызды және өмірлік қажет ... ... ... ... ... ... жүйеге көшуге
байланысты, аграрлық саланың тұрақты және тиімді даму бағыттарын анықтау
қажеттігі туындап отыр. Бүгінгі ... ауыл ... алға ... ... көшу ауыл ... ... да ... етеді.
Аграрлық салада тың өзгерістер жасау үшін, өткен тарихи кезеңнің келеңді,
келеңсіз тәжірибелерінен үйрене ... алға ... жөн – деп ... да, ... ... ... ... қалыптасуы мен
дамуы кезеңі, нарыққа өтпелі кезеңдегі аграрлық ... ... ... ... ... ... негізі болып табылатын
жер қатынастарының қалыптасу заңдылықтарын, аграрлық өндірістегі дағдарыс
себептерін қарастыра ... ... ... ... және оның ауыл шаруашылығындағы ерекшеліктерін, ... ... ... ... ... саясатының ауылдық
аймақтарға жасаған ықпалы және ауылдың ... ... ... ... тақырыптың өзектілігін анықтайды. Соңғы жылдары осы сала
бойынша, қол жеткізген ең үлкен жетістік ретінде агроөнеркәсіптік ... ... ... ... ... болады. Осы өткен жылдар ішінде
осы салаға қатысты Жер, Орман, Су ... ... ... ... ... ... ... көптеген заң аясындағы
актілер, сондай-ақ жоғарыдағы сөз болып отырған үш жылдық бағдарламадан тыс
Ауылдық аумақтарды дамытудың 2010 жылға ... ... ... ... осы ... ... ... ауыл шаруашылығы
саласының алдағы жүрер жолы да айқындалды. ... ... ... көп қырлы болып келетін ауыл шаруашылығы
экономикасының даму заңдылықтарын ... ... ... ... ... ... ... тәуелділігі бұл
сала үшін ерекше аграрлық қатынастардың тән екендігін көрсетеді. Қазақстан
экономикасы ... ... ... одан әрі ... өту ... ... ... экономикалық жүйеден гөрі
шаруашылық жүйеге барынша жақын болып табылады. Ауыл ... ... ... ... еңбек қатынастарын күйретіп, дағдыларын
күйретіп, жаңаны қалыптастыруды көздейді. Міне, сондықтанда нарықтық
қатынастарға өту жағдайында, ... ... ... ... ... ... ... – аграрлық нарық қалыптасуының ... алғы ... ... ... ... ... ... жатқан
саяси және әлеуметтік-экономикалық өзгерістер, ауыл шаруашылығы саласындағы
реформалар қажеттігі күн ... ... ... Бұл ... ауыл
шаруашылығында қалыптасқан ерекшеліктерді ескеруге үйретеді және бүгінгі
таңда ауылдың әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі бағыттарын нақтылап,
белгілей түседі. ... ... ... міне ... ... де
өзекті. Бүгінгі таңда іске асырылып келген аграрлық ... ... ... қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Қазақстандағы
аграрлық дағдарыс себептерін ... ... ... оның сонау қайта құру
кезеңіне дейінгі уақыттан бастау алғанын көрсетеді. Әлі күнге ... ... ... ... ... ... ауылдағы
аграрлық қатынастардың дамуы, ауылды ... ... ... әрі ... байланыстарды қалпына келтірудің біртұтас
құрамдас бөлігі. Міне, осының бәрі де ... ... ... ... ... ... талдауды талап етеді.
Зерттеудің зерттелу деңгейі. Бүгінде еліміз ауыл бағдарламасында
көрсетілгендей, ... ... ... ... қол ... ... ... ұтымды пайдалана отырып,
агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамытудың ... ... ... сәйкес, ауыл шаруашылығын тұрақты дамытудың ең басты іс-
шараларын нақтылау ... ... ... ... ауыл ... ... жұмыстарда үкіметтің жекелеген ... ... ... ... ... ... саласындағы қайта
құрулар мен колхоз құрылысының даму тарихына арналған Б. Төлепбаевтың, ... Г ... Р. ... ғылыми-зерттеу жұмыстары бар.
Онда ауыл шаруашылық өндірісінің даму мәселелері тек 1980 жылдардың ... ... ... Зерттеу тақырыбының толық тарихнамасын игеру
үшін, жалпы республикадағы ауыл шаруашылығындағы аграрлық ... ... ...... ... ... аударғанды жөн.
Қазақстанның аграрлық дамуын талдауға ... ... бірі – ... ... С.И. Иманбердиеваның “Аграрная политика тоталитарного
государства как фактор кризисного состояния сельского хозяйства ... ... ... атап ... болады. Бұл еңбекте 60-80-жылдар
аралығындағы ... ауыл ... ... ... ... ... жасалынған. Бұл жұмыс жаңа тарихи принципі тұрғысында
жазылып, 60-80-жылдардағы бүкіл Кеңес Одағындағы аграрлық саласында етек
алған ... ... ... Оның ... ... ... шаруашылығы саласындағы социалистік меншіктің орын алуының ... мен ... ... салдарлары ретінде түсіндіреді. Ауыл
шаруашылығын басқарудағы әміршіл - әкімшіл ... ... ... ... ... ... үстемдігіне негізделгенін, ол
жағдайда аграрлық салада ешқандай да нарықтық механизм қажет еместігін
айқындап берді.
Бүгінгі таңда ... ... ... саясаттың негізіндегі
жаңа ережесі – жерге меншіктік құқықтың болуы аса ... ... ... жер ... мәні, сол заң ... ... ... ... әсерін айқындайды. Қазіргі кездегі Қазақстаның
аумағындағы жер қатынастарының даму тарихы – бұл өте ... әрі ... ... ... ... қалыптасқан жерде меншік пен шаруашылық
жүргізу түрлерін талдау мен жер ... ... ... сөзсіз. Аталған мәселе бойынша іс жүзінде әлі де ... ... ... алайда, бұл тақырып, көптеген ... ... ... тудырады. Бұған дәлел ретінде,
бірақтар жазбаша қайнар көздерді, ... мен ... ... ... ... ... жер ... дамуын көптеген қазақстандық
және шетелдік ғалымдары зерттеген. Жер қатынастарында мемлекеттік бақылау
жерді пайдалану мен қорғау саласындағы жер заңдарының орындалуын ... ... ... бұл «Жер ... ... ... ... қорғау мен
сақтау саласындағы жер құқық қатынастары қиын да әрі ... ... ... Бұл ... ... пікір білдірген ғалымдар: Ә.С.
Бектұрғанов, Ө.С. Стамқұлов, Г.Ә. Стамқұлов, Е. Әбдікәрім жерге мемлекет
меншігін және жер ... ... ... ... ... объектісі
ретінде қорғау жолдарын әр түрлі бағыттаған. Ауыл, село еңбеккерлерінің
өндіріс ... ... ... ... ... ... ... зерттеу мәселесі назардан тыс қалмады. Айталық, Х. ... ... А.Н. ... А.Б. ... ... ... ... тұрғындарының әлеуметтік, мәдени, демографиялық зерттеулерінде
көрсетілген. Қазақстанның ХХ-ғасырдың 80-90 ... ... және ... дамуынан әлі де зерттелмеген немесе тарихи
тағылымда жеткілікті көрініс таппаған нақты-тарихи проблемалардың ... алға ... ... ... бірі бұл – С.З. Баймағамбетовтың
«Қазақстан ... ... ... ... жж.)
– Тарихи талдау» деген тақырыпта жазылған докторлық ... ... ... ... ... қорғаудың,
денсаулық сақтаудың , мәдениет пен білім ... ... ... ... талданған.
Қазіргі таңда Қазақстанның ауыл ... ... ... және ... қатынастарды орнықтыру мәселелері ... ... ... ... бірі ... ... Әйтсе
де зерттеулердің басым көпшілігі экономика – ... ... ... ... ... ауыл дағдарысының себептері мен мәнін экономикалық
негізінде түсіндірілетіні ... ... ... 90 ... ... қазіргі кезде, “Ауыл шаруашылығының әлеуметтік экономикалық мәселелері
жөнінде, экономист зерттеушілер, әлеумет-танушылар көп еңбектер жазып,
өздерінің ... ... ... ... ... ... “Қазақстандағы ауылдың дамуы” ... мен ... деп ... есеп – республиканың ауыл аймақтарының ... ... тек ауыл ... ... ... ... адам қатынастарының бүкіл кешені тұрғысынан қарастырған.
Мемлекеттік статистика ... ... ел ... ... (44 ... ... ... тұрып ... ... ... ... ... ... экономикалық
даму қарқындары мен адам дамуы деңгейі арасындағы тығыз өзара байланыс есеп
қортындыларыт ... ... ... ... ... қатар зерттеу жұмысында Елбасы Н.А. ... ... ... ... М. ... Ғ. ... ... қайраткері:
Д.А. Қонаевтың ой толғау еңбектері, естеліктері, ... ... ... ... ... Олар өз ... ... ауыл
шаруашылығы саласында болған саяси әлеуметтік экономикалық ... ... мен ... ... ... қиындықтардың
басты себептері, проблемалары жан-жақты талданған. Қазақстан ... ... ... ... және ... ... уақыттарда Премьер-Министр, ауыл шаруашылығы министрі қызметтерін
атқарған А. ... ... Ж. ... С. ... ... ... ... олармен журналистер қауымының
арнайы ... ... ... ... ... ... ... шешу үшін жергілікті табиғи-географиялық, ... ... ... ... ... ала ... ... дағдарыс себептерін аталған азаматтар әрине толық ... олар ... ... шығу ... ... баса ... Аграрлық қатынастар, нарықтың даму барысындағы ... оны ... ... отандық тауар өндірушілерге мемлекет
тарапынан көңіл бөлу, ... ... ... ... ... жолдары, ауыл шаруашылығында ... ... ... жүргізудің көптеген формаларын дамытудың
мәселелері т.б. қосымша тарихи ... ... ... ... ... шаруашылығындағы аграрлық қатынасы, ауылдың ... даму ... ... ... ... өте ... аграрлық реформаның үрдістерін жан-жақты зерттеу
негізінде оның тиімді және ... ... ... ... танымның нақты
тарихи-сараптамалық принципін қолдану арқылы ауыл шаруашылығының қазіргі
жағдайына талдау жасай отырып, ... ... жаңа ... мазмұнын айқындауға ұмтылыс жасалды. Аграрлық мәселе жөніндегі
Ресей және отандық ғалымдардың ... ... ... ... Республикасының Президентінің Жарлықтары, Қазақстан Республикасы
Парламенті ... ... ... Қазақстан Республикасы ауыл
шаруашылығы бойынша статистика жөніндегі ... ... және ... ... ... алынған ақпараттар мен мерзімді
баспасөз, ғылыми басылым деректері зерттеудің теориялық және методологиялық
негізін құрады. Зерттеу процесінде негізінен ауыл ... ... ... ... ... ... ... шараларымен,
дағдарыстардың болу себебі, ауылдың әлеуметтік-экономикалық дамуы
баяндалған. ... ... ... салыстырмалық, диалектикалық,
статистикалық, демографиялық талдау және басқа ... ... ауыл ... ... ... ... ел ... барысында (1991 ж.) басталған жоқ. Оның түп тамыры Кеңес Одағы
агроөнеркәсіптік кешені (АӨК) кезіндегі 80-ші ... ... Нақ сол ... ... ... ... сарапшылар АӨК-тің құрылымдық
дағдарысы ретінде қарастырып, бұл ауылшаруашылық өндірісін толық қожыратып,
Кеңестер елінің азық-түлік импортына, негізінен сырттан астық ... ... ... әкелетінін болжаған еді.
Кеңес Одағы кезінде КОКП аграрлық саясатының кателіктері мен ... ... ауыл ... сол ... ... ... ... көтерілгенін мойындау қажет. Ауыл шаруашылығында қоғамдық
меншіктің қалыптасуы оның орнығуында, ... және ауыл ... ... ... құруда ауыл шаруашылық еңбектің өнімділігін
арттыруда маңызды роль атқарды. Алайда, техникасыз ... пен ... ... алға ... ... ету мүмкін болмас еді. Ауыл
адамдарының еңбегі тиісінше бағаланбай, олар қалаларға, басқа аймақтарға
көшіп кетуге мәжбүр ... ... ... қалған кішігірім ауылдар саны
шексіз өсіп жатты. КСРО-ның бүкіл экономикасы сияқты, ... ... да ... кезеңі кең етек алды. Оның басты себебі, бұл ... ... ... ... жүйе ... Интенсивті факторлар жүзеге асырылмады, керісінше экстенсивтік
тұғырда шаруашылық жұмыстары жүргізілді. Ғалымдар мен өнер ... пен мал ... ауыр ... процестерін механикаландыруға
бағыттылған құнды ұсыныстары өндіріске енгізілмеді. Осы кезеңде аграрлық
саланың артта қалуының басты себептері, ол ... жүйе ... ... қиратып-бүлдіруші сипатта, орасан зор қаржы ... ... ... асырылды; басқару жүйесінде өндірісті
ұйымдастырудың экономикадан тыс әкімшілік-бюрократиялық ... ... ... салада жүзеге асырылған жаңаша өзгерістер жоспарлы-әкімшілік
қатынастарына сүйеніп, олардың қызметі ұзаққа бармай, шаруашылық есепті
бойынша жүргізілген жүйесіз ... ... ... ... пен ... ... ... жүйеге төтеп бере алмады.
Сондықтан, да басқару тәсілі ретінде, ауыл ... ... ... ... күш ... ... ... шықты.
Шаруаның жерден, еңбек нәтижесінен аластатылуы экономиканың дамуына ... ... ... басқару жүйесі ... ... ... бір тармағы бұл ауыл шаруашылығындағы өндірісті
интенсивтендіру жұмысы. Оның нәтижесі еңбекшілердің ... ... ... ... ... ... жалпы әсері, халық
шаруашылығындағы орны мен роліне, ... ... ... ... құрылымның ерекшеліктеріне
байланысты біршама әр қилылығымен ерекшеленді. Ауыл ... ... ... ... ... ... жалпыхалықтық іс
болып табылды. Бүкіл ауыл шаруашылығы потенциалын ... жүйе ... емес ... ... көп ... ... тиімділігін
мардымсыз етіп, кейде бос жұмыс істетіп келді. Сөйтіп, ... ... ... аграрлық саясаты ауыл шаруашылығын бүлдіріп қана ... ... ... қоғамның дамуында елеулі қиыншылықтар туғызды. Көп
укладты экономика талаптарына сай, экономикалық қарым-қатынастарды ... ... мен ... ... агроөнеркәсіп жүйесіндегі)
толық шаруашылық есеп пен ... ... ... ... ... 1988 ... ... облыс шаруашылықтарында бірінші болып
жүргізілді. 1990 жылдардың бас кезінде республиканың аграрлық ... ... ... нәтижесінде біріншіден, агроөнеркәсіптік
өндірісте көп укладтылық қалыптасты, шаруашылық субъектілеріне толық
дербестік ... ... өз ... ... асыруына және өндірген
өнімдеріне ие болуына мүмкіндік жасалды, нарықтық қатынастардың дамуы бір
орталықтан ... ... ... екіншіден, асығыс жүргізілген
институционалдық ... ... ... салааралық
теңсіздіктің күшеюі, агроөнеркәсіптік интеграция мен кооперативтердің дамуы
үшін жағдай жасаудың орнына ауыл шаруашылғы өнімдерін өңдеуші және ... ... ... ауылдық тауар өндірушілердің басым
бөлігінің ұсақ, жеке өндіріске бағыт ... ... ... ... ... ... қатынастарға өту ауылдық тауар
өндірушілердің негізгі бөлігінің ұсақ, жеке ... ... ... барынша тиімді ұйымдық құрылымдар қалыптасты.
Аграрлық саясатты жүргізу барысында келесі ... ... де ... ол шаруашылық жүргізу нысандарын анықтау; АӨК-
індегі жекешелендіру және кооперация, жер ... ... ... ... мерзімдері; нарықтық экономика шараларын ұйымдастыру ... еді. ... ауыл ... ... тік ... сала ... көлемін айтарлықтай өсіру, ауыл тұрғындарын жұмыспен қамтамасыз ету
шеңберін кеңейту, ондағы ... ... ... көтеру үшін алдағы кезде
қаражат пен үкімет көмегін көп ... ... өте ... мәселелері
республиканың күн тәртібіндегі мәселер болып саналды. Көп укладты экономика
талаптарына сай, экономикалық қарым-қатынастарды қайта ... ... ... ... агроөнеркәсіп жүйесіндегі) толық шаруашылық есеп
пен өзін-өзі қаржыландыруға өткізу жұмыстары Қазақстан ... 1988 ... ... ... ... ... ... Республикада
жүргізілген ұйымдық-экономикалық шараларға қарамастан, АӨК ... ... қала ... ... сатып алу, көтерме сауда
жекелеп сату бағалары арасындағы ... арта ... ... ... ... ... қиындықтары арта түсті, инфляция тұрақтамады,
базардың құрылуы және дамуы қиындай түсті.
Қорытынды жасасақ – ... ... және ... қарсаңындағы
Қазақстанның ауыл шаруашылығы саласына үлкен ... ... ... ... ... ... әдістерінің мемлекеттік
монополизмнің ұзаққа созылған үстемдігінен ... ... ... ... ... ... ... мемлекет пен
кәсіпорын ... ... ... ... тұтасымен
өзгертті. Егемен Қазақстан экономикасын мемлекеттік басқару тұжырымдамасы
да өзгерді. Қатаң ... ... ... ... икемді жүйесімен ауыстырылды. Мемлекет ішінде демократия мен
жариялық ... ... ... ... ... ... ... жақсы қозғалыстар бола қоймады. Оның үстіне тоқырау ... орын ала ... олар ... ... ... салада тың өзгерістер жасау үшін өткен тарихи кезеңнің келеңді,
келеңсіз тәжірбиелерінен ... ... алға басу ... ... 2002 ... 29
сәуірдегі Қазақстан халқына Жолдауында қоғам ауылға аудару керек деп ... ... ... ... деп ... ... ... қабылдады, 2003
жылдан бастап, бұл бағытта көптеген іс-шараларды жүзеге ... ... еді. Бұл ... басты тақырыбы – ауыл мәселесіне баса ... ... ... ... ... ... ауылды түлетуге арнау
үшін көптеген себептер бар, – деді.
Кез келген революциялық сілкіністер кезінде жанға бататын өзгерістер
ауыртпалығының ауылға ... ... әрі мұны ... та ... отыр. Мұны
Қазақстан бастан кешті. Сонымен қатар, ... ... таза ... де бар. ... ... іске ... ... аграрлық реформаның
нәтижелерін талдау төмендегідей ... ... ... ... реформа, меншік түрлерін өзгерту, нарық қатынастарын реттеудегі
мемлекеттік дәрменсіздігі және оның әлеуметтік-экономикалық зардаптарын ... ... ... ... ... ... ... ұлғайту
сияқты оң өзгерістерге қол жеткізбеді. ... ірі ... ... ... ұсақ ... ... ... қожалықтарына ыдыраған, ауылдық мекендерде
экономикалық тоқырау әлеуметтік ... ... еді. ... ... негіздері өте нашар, қол еңбегін көбірек пайдалануға
бағытталған, ... ... күн ... ғана өмір ... ... ... ... арттырудың негізгі көздерінің бірі, мал
тұқымын асылдандыру ісі де соңғы кезде терең ... ... ... осы ... ... ... шығарған тұқымдары: қазақтың
ақбас сиырлары мен еділбай қойлары, тағы да басқа жыл ... ... ... ... сала – ... ... шаруашылығы кешенінің бір бөлігі болып
табылатындықтан, бүкіл экономикамен, қоғаммен және ... ... ... ал оның ... ... ... саяси
тұрақтылық пен ұтымды, қаржы экономикалық жағдайда мүмкін болмақ. ... ... ... ... ... ... ... өтпелі кезеңннің объективті заңдылықтарын, ең алдымен ... ... ... ... ... жылдар бойы ... ... ... ... ... ... асырудың көп
жағдайда стихиялы болып, ... ... ... көруге болады.
Бұл процесстің нәтижесін қазіргі ауыл ... ... ... ... отыр. Сондықтан да меншік пен шаруашылық
жүргізудің барлық түрлеріндегі ауыл ... ... ... ... беру мен ... ... ... дүние жүзілік Сауда Ұйымына
бәсекелік қабілетті еркін ... ауыл ... ... ... ... ... біріншіден, ұзақ өтпелі кезеңге, екіншіден
аграрлық қатынастардағы ... ... ... ... ... республикада көкейтесті мемлекеттік мәселе ретінде
– ол елге ... ... ... ... оны ... пайдаланулы
ынталандыруда, ауыл шаруашылығына күрделі қаржының шын мәніндегі бет
бұрысын қамтамасыз ету ... ... ... жер базасын негізге ала, әлемдік
тәжірбиеге сүйене отырып, Үкіметтің жұмыс тобы ауыл ... ... жеке ... институтын енгізуді көздеген құжаты ... ... еді. Бұл ... ауыл ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін қолданылып ... ... ... және ... одан әрі ... түсуді көздейді. Жер
пайдаланудың барлық үш түрі ... ... Олар ... ... ... және ... жеке меншік құқығымен иемдену.
Ауыл шарушылығы ауылдық округтің экономикалық жетекші ... ... ... ауыл ... ... жерінде 4 ауыл шаруашылық
кәсіпорны және 58 ... ... ... ... ... – 31 ... Істе бар ... қожалықтардың ішінен 21-рі ауыл шаруашылығы
өнімдерін ... ... 22 ... ... құстарын, араларды
ұстаумен айналысады. Одан басқа, ауыл шаруашылықтағы өндірістік үлес ... үй ... ... 1797 аулаларының ішінен 732 аула
мал мен құс ұстайды.
Жерге орналастыру және ... есеп ... ... ... ... орналасқан егіндік жері (шаруа қожалықтарды қоса алғанда) 75
пайызды құрайды:
1-кесте
... ... ... |
| ... | |
| ... | |
| | ... |шаруа ... |
| | ... ... ... | ... | ... ... |4948,8 |1354,3 |224 ... га | | | | ... |18563,5 |5956,5 |12383 |224 ... ауыл | | | | ... | | | ... | | | | ... ... |5449,4 |1423,4 |3802 |224 ... ... | | | | ... ... |1922,9 |454,5 |1468,4 |– ... ... |11099,8 |3881,9 |7217,9 |– ... ... өнімнің егілгені:
| ... ... ... ... аталуы|барлық | |
| ... | |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... | ... |ы |
| | |ы | | ... ... |5712,5 |1590,2 |3983,5 |138,8 ... га | | | | ... және |2765,1 |942,2 |1822,8 |0,1 ...... | | | ... ... |1967 |942,2 |1024,8 |– ... ... | | | | ... арпа |454 |- |454 |– ... ... |344 |- |344 |– ... ... |0,1 |– |– |0,1 ... | | | | ... |831 |373 |458 |– ... | | | | ... | | | | ... |117,13 |17,5 |4,5 |95,13 ... |109,77 |27,5 |38,7 |43,57 ... ... |1889,5 |230 |1659,5 |– ... ... 1 ... ... былтырғы жылдың сәйкес уақытымен
салыстырған кезде ауылдық округтегі мал басы саны келесіні құрады:
... ... ... ... ... |
| ... барлығы: | | |
| |2008ж |2007ж |
| |2007ж ... | 2006ж | |
| | ... | ... ... өнімдері |0,0 |4,3 |12,9 ... ... ... |6,9 |15,5 ... ... |1,1 |7,2 |16,2 ... |0,2 |10,0 |25,8 ... |-0,2 |5,9 |7,7 ... ... өнімдері |-1,2 |1,0 |9,5 ... мен құс |1,3 |4,9 |9,4 ... |-4,9 |-1,6 |9,5 ... |-8,7 |-14,0 |10,9 ... шаруашылығы өнімдерінің бағасының динамикасы
Ауыл шаруашылығы өнімдерін өткізу бағасының индексі отандық ... ... ... ... және әртүрлі арналар бойынша
ауыл шаруашылығы өнімдері бағасының өзгеруін сипаттайды. ... ... ... ауыл ... ... іріктеу шеңбері бойынша
жүргізіледі.Өткізу бағасына өосымша құн салығының есебінсіз ... ... тиеу және ... ... ... ... ... мемлекеттік саясат
Ауыл шаруашылығы экономикасының ең күрделі мәселелерінің бірі – ... және ... ... баға ... ... ауыл шаруашылық өнімдері мен осы салаға арналған ... ... ... қатынас осы екі саланың да мүддесінен шығу мәселесі.
Халқымыздың тұрмыс деңгейін арттыруда бұл ... ... ... ... бар. ... дамыған елде егін және мал ... ... ... ... ... кәсіпкерлер бизнес мемлекеттік реттеуді қабылдамайды деп
санайды. ... ... ... ... Дж. ... мемлекеттік
реттеу жөніндегі белгілі зерттеулеріне сүйенетін болсақ, бизнес мемлекеттік
реттеуден мүлдем алшақтамайды, қайта керісінше ол ... ... ... ... ... ... ... Бұл құбылыстар нарықтық
қатынастағы Қазақстанның аграрлық секторына да ... ... ... ... жер ...... деңгейіндегі
ұлттық мәселелерді қамтитын аса күрделі процесс. Әлемдік тәжірибеде жерге
шексіз жеке меншіктік ... ... ... және ... ... ... ... әр түрлі шектеулер бар. Мұндай құқықты беру
– мақсат емес, тек ... ... ... ... үшін ... Ауыл тұрғындарын көп толғандыратын мәселе – жерге жеке ... ... одан ... өз еңбегінен түскен нәтижеге ... ... Атап ... ... етек ... ... тәжірибені, яғни, алдымен
ауылдың бар өнімін, пайдасын алып қойып, соңынан дотация, қарыздарын өтеу
түрінде біртіндеп қайтарудан ... ... беру ... экономикалық қарым-қатынастарды реттеу ... ... ... алу ... бойынша есеп айырысуды енгізу
жөніндегі ұсыныстардың едәуір мәні бар. Бұл ... ... ... ... ... соң ... өндірушілерге шикізат құны мен нақтылы ... ... ... ... ... баға бойынша төлеу қажет.
Кепілдікті сатып алу ... ... ... үшін ... және ... ... ... алу ұйымдары етіп құратын болсақ, ... ... және ауыл ... ... өндірушілерінің табыстылығын
реттеуге жағдай жасалынады.
Мемлекеттік салық саясатында ауыл ... ... ... салу ... ... ... ... күшейту керек. Салық
салудың негізгі объектісі ретінде жалпы табысты ғана алу ... ... ... ... азық-түлікпен және өнеркәсіпті шикізатпен қамтамасыз
ету үшін жыл сайын дайындаушы, өңдеуші, сатушы ... және ... ... ... ... мен ... ... жасап, кепілдікті сатып алу операцияларын жүзеге асыруы қажет.
Сонда тауар ... ала ... ... алу ... ие болады.
Өйткені, форвардтық операциялар – бұл болашақтағы өнімді қазіргі сату
бағасымен ... ... де, ... операциялар – белгілі бір
көлемдегі, саладағы болашақтағы өнімнің ... ... ... ... сату. Алдағы жылдың өнімін сату – бұл пайызсыз несие алумен
қатар, ауыл шаруашылық бағалы қағаздар нарығын құруға, тұрақты ... ... ... өткізуге, сатып алушылардың қаржы қорларын ... және ... ... төмендеуіне мүмкіндік береді. Ауыл
шаруашылық тауар өндірушілерінің қаржы жағдайына сатылған өнімге уақтылы
есеп ... ... ... әсер ... ... өзара есеп
айырысудың бақылау мерзімін бекіту керек.
Қазіргі қиын ... ... ... ауыл ... техника иемдену басты ... ... тұр. ... ... ... бір жолы ... ... Мен
Қазақстан жағдайындағы лизинг ... ... ... ... ... ... банктік несие жүйелерінен айырмашылығы
бар ма?, ауыл шаруашылығы техникаларын ... ... ... ... ... қол ... техникаларды сақтандыру
жүйесінің қазіргі пәрмені қандай? деген сияқты ... ... ... осы ... бірнеше сұраққа жауап беріп көрейін.
Қазір ... ... ... ... ... ... тәжірибесін қолға ала бастады. Бұл бірқатар
компанияларда ... өтіп ... ... ... ... өртеніп
кеткен немесе уақытша істен шыққан жағдайда оның ... ... ... ... ... тәжірибелік мүмкіндіктері қарастырылып ... ... бұл түрі әлі ... ие болған жоқ.
Әрине шаруалар үшін лизингтің ең ... жағы ол – ... ... уақытта лизингтік келісімшарттар негізінде лизингтік ... ... ... тағы ... ... Енді ... ... болсақ: Лизингтік келісімшарттар құрылымы жағынан инвестициялық
институт болғандықтан, ол қысқа мерзімді ... ... ... Кез ... компанияның несиелендіру мерзімі 3-5 жыл, әрі кетсе 10 жыл болуы
мүмкін. Несиелендіру мерзімі де, оның ... ... де ... ... қаржыландыру көзіне, сонан соң ... ... ... ... ... ... ... құнын 10-12 айда
ақтайтын техниканы 3-5 жылға несиелендіру мүлдем ақылға ... ... ... кез ... компания нарық динамикасының алдын алып жүруі
тиіс. Лизингтік ... ... ... ... кез ... ... Көптеген компаниялар өзінің несиелендіруші – ... ... ... ... құру және Даму банкінің несие жүйесі
арқылы ірі жобаларды қаржыландыруды қолға ала ... ... ... өзі алдағы 2 жылда ... ... ... ... ... Ауыл ... техникаларын лизингтік
қаржыландырудың қазіргі мүмкіндіктері туралы ... ... 2004 ... лизингтік қаржыландыру арқылы жеткізілетін бірқатар техникалар Үкімет
қаулысымен қосымша құн салығынан босатылған. Кейбір лизинг ... жеке ... 5 ... 500 ... ... жері бар кәсіпкер-
шаруаларды құны 5-50 мың АҚШ доллары тұратын ауыл ... ... ... ... ... Енді ... ... лизингтік
жобамен қаржыландырылған лизинг мүлігін кепілге қойып, оның бастапқы
жарнасын төлеп, қажетті техникаға ие бола ... ... өнім ... ... ... есеп ... бізге әлі енгізіле қойған жоқ. Бір айта кетер жайт – ... қол ... ... банктердегідей ай сайын емес, жылына бір рет,
өзіне ... ... есеп ... ... ... ауыл шаруашылығы үшін
консервативті жүйе болса, лизингтік қаржыландыру ... ... ... жақындау. Банктік несие мен лизингтік несие арасындағы бәсеке
Қазақстанда ғана емес, барлық елде бар. Меніңше, ерте ме, кеш пе, ... ... ... ... ... ... ... етіп бөлек
шығарады. Өйткені лизинг жүргізуге арнай ... бар ... ... банктер әрбір жоба үшін лицензиялап отыруы қажет. Ал бұл міндет
лизинг компаниясының ... ... ... ... ... ... алу үшін ... көмегіне жүгінген кәсіпкер қалтасынан қосымша
шығын шығармайды. Бұл – екі жақ үшін де уақыт та, қаржы да үнемделеді ... ... ... ең алдымен лизинг техникасының
өтімділігінде дер едім. Егер транспорт немесе жылжымалы мүліктің өтімділігі
жоғары ... ... ... компания өз өнімін ... ... ... ... сата ... кету керек, лизинг жобасындағы техникалардың өтімділігі жоғары
болған сайын оның бастапқы жарнасы да қомақты ... Бұл – ... ... ... ... Енді ... ... ... ... ... үлесі жайлы айтып ... ... ... іс –шаралары өте ауқымды. Бұның дәлелі
ретінде ... ... ... ... Даму ... ... болып табылады және «Қазына» Тұрақты даму қоры» АҚ жүйесіне
кіретін компанияны ... ... ... ... ... ... даму ... іске асыру
шеңберінде «Қазақстанның Даму ... ... ... ... ... кеңейту мақсатында 2005 жылдың 6 қыркүйегінде
құрылды.
Өкімет басшылығымен ... ... ... – Қазақстан
Республикасы кәсіпорындарының негізгі қорларын жаңарту үшін ... ... жаңа ... орындарын құру үшін инвестициялау саясатын
қарқынды дамыту.
Мақсаттары:
- лизинг саласындағы мемлекеттік инвестициялық саясатты жетілдіру және оның
тиімділігін ... ... ... өндіруші және көлік инфрақұрылымын дамыту;
- ел экономикасына сыртқы және ішкі ... ... мен ... даму ... ... ... ... істеу.
Міндеттері:
- инвестициялық жобаларды орташа және ұзақ ... ... ... ... ... ... секторын басқа қаржы
институттарымен бірлесіп қаржыландыру жолымен лизингілік ... ірі ... ... іске ... үшін ... ... ... жабдықтардың жекелеген түрлерінің импортын қосылған құн салығынан ... ... ... ... ... ... ... ең төменгі сомасы 1 млн. АҚШ доллары
- Лизингінің мерзімі 3 жылдан 20 ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне сәйкес
белгілеу
- Инвестициялық басымдықтарға сәйкес болу.
Қалай дегенмен, ... ... ... ...... бірі . ... ... дамыту біздің міндетіміз.
Ауыл шаруашылығын несиелеу ... ... ... ... ... несиелік
механизмнің орны бөлек екені ... ... ... осы ... ... ... секторындағы қаржы-экономикалық қатынас жүйесінде
ауыл шаруашылығын ... ... ... ... Ол ... ... және оны ұйымдастыру жөніндегі ұсыныстарды ... ... ... ... субъектілерін кең көлемде қамту және
ресурстық базаны ... үшін банк ... ... ... да ... ... (микронесие берушілер, несиелік серіктестіктер, т.б.)
ауылдық несие кооперативтерімен бірлесе әрекет етуі қажет деп ойлаймын..
Бұл ... ... ... беру ... ... ... қаражатқа шағын және орта кәсіпкерлік пен қосалқы шаруашылық
субъектілерінің қолын ... жол ... Яғни ... ... алуға
мүмкіндігі жоқ шағын кәсіпкер өзі секілді өзгелермен бірлесіп, қолдарындағы
дүниесін қосып, ... ... ... алады да, алынған несиені әркім өз
қосқан үлесіне байланысты бөлісетін болады. Яғни бұлар кооператив пайшылары
болып есептеліп, бірлесе ... ету ... қолы ... өнім ... ... ... жол ашады.
Несие кооперативтерін басқарудың демократиялық ... ... ... ... үшін ... жәрдем беру жауапкершілігін
жете сезінуі ауыл ... ... ... және ... ... ауыл ... ... өндірушілерінің қаржы жағдайын
жақсартудың негізгі факторының бірі болып ... Оған ... ... ... әлі де ... дайын еместігіне қарамастан, несие
кооперативі жүйесін кезең-кезеңімен жүзеге ... ... Ол үшін ... сұраныстарына толық жауап бере алатын «Несие кооперативтері
туралы» Заң жобасын дайындау қажет. Ал ... орын алып ... ... қол ... ... жағдайында ауыл шаруашылығы
өндірісінің кең көлемде дамуы теориялық жағынан да, практикалық ... ... ... ... ... ... несие беруде қазіргі таңдалып ... ауыл ... ... операцияларын жүргізудің заманауи
талаптарына жауап бере алмайды. Бұл ... ... дәл ... ... ауыл шаруашылығы, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қойған мәселе бойынша,
Шығыс Еуропа елдерінің деңгейіне жетуге ұмтылуға бет ... ... ... Шығыс Еуропа елдерінің ауыл шаруашылығын реформалау кезіндегі
тәжірибесін еске ... өзі ... ... ... Еуропаның бұрынғы
социалистік елдерінен ... ... күні ... дейін республика
аграрлық секторын мемлекеттік реттеудің күшті және ... ... ... ҚР Үкіметі түсінбей келеді. Ауыл ... ... ... ... ... ... ... нысаны күйінде
қалып отыр. Осылай отандық ауыл шаруашылығының несие және инвестиция
тартуға ... ... ету ... ... ... ... Бұл проблеманы шешуді мемлекеттің белсенді түрде араласуынсыз
бірде-бір ел шеше алмаған. Мемлекеттің ... ... ... ... ... көрсетуге ұмтылысында жүйелілік сипаттың жоқ болып
тұрғаны да сол себепті. Өйткені оның ... ... заң ... ... да ... өндірушілер үшін ол болашақтың айқын
бағдары бола алмайды.. Сонымен қатар қолдау шаралары мемлекеттік ... ... тыс та ... ... қарсы) қолданылады. Оларды
қолдану нәтижесінің негізгі пайдасы көбіне ауыл ... ... ... ... ... ... ... тауарлық
несие, т.б.) тиіп жатады. Яғни тиімсіз ... ... ... ... өзі ... оны ... да ... шешімін таппай тұрған
жағдайда жүзеге асыру әдісі. ... ... ... ... – Қазақстан
Республикасында бірінші кезекте «Аграрлық секторды мемлекеттік ... Заң ... ... ... мемлекеттерінде халықты азық-түлікпен толыққанды
қамтамасыз ету және фермерлердің табысты болуына қолдау ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығының тиімділігін арттыруға
жәрдем бере отырып, ... ... ... ... Одаққа біріккен Батыс
Еуропа елдерінде ауыл шаруашылығына қауымдастық ... 65% ... ... ауыл ... ... ... рыноктарды
тұрақтандыруға бағытталып, орталықтандырылған.
Енді статистикалық көрсеткіштерге сүйенсек, экономикалық ынтымақтастық
және даму ұйымының мәліметтері бойынша, ... ... ... үлесі Австралияда – 15, АҚШ-та – 30, Канадада – 45, Австрияда – 52,
Швецияда – 59, ... – 66, ... – 71, ...... – 80 ... ... Ал ... ауыл шаруашылығына жұмсалған
мемлекет бюджетінің шығыны 2002 жылы 28 770 миллион теңгені құрапты. Немесе
ол жалпы ауыл ... ... 5,1 ... ... ... ... ... өтуі институттық ұйымдар құруды қажет
етеді. Институттық ұйымдардың ... мен ... әр елде әр ... оның ауыл ... ... ... ... құрылымдауы, қызмет көрсетуі және басты бағыттары ... ... ... ...... секторын қаржыландыру-
несие беру жүйесі, ішкі ауыл шаруашылығы рыногын, ауыл ... ... ... реттеу.
Ауыл шаруашылығын және оған қызмет көрсету саласын дамыту проблемасын
шешу үшін әлемдік тәжірибе мен Қазақстанның ауыл ... ... ... ... ала ... ... реттеу және өзін-өзі
реттеу, ынталандыру негізінде несие-қаржы механизмін ... ... ... ғана ... ... тұтастай балансына
бағытталған қаржы тұжырымдамасын жасап, жүзеге ... да ... ... шаруашылығы ел экономикасы жүйесінде қарастырылуы тиіс. Агроөнеркәсіп
кешені экономиканың барлық саласы тоғысатын алып ... ... ... де, ... ... ... де ауыл ... дамуына
байланысты. Сондықтан да «Ауыл шаруашылығын 2006-2016 жж. дамыту туралы»
Заңды жасау да уақыттың талабына сай ... ... ... Ол заң ... ... ... ... тұсын, екінші жағынан, ауыл шаруашылығын
мемлекеттік ... ... ... ... өтеп, сонысымен ел
экономикасындағы аграрлық секторды қаржыландыру және басқарудың ... етер еді. ... ... ... ... ... секторы
үшін, тіпті көктемгі-күзгі дала жұмыстарын несиелеу схемасына ... ... мен ... ... беру ... ... жеткілікті деп
есептейді. Менім ше, бұл ауыл шаруашылығын кемсітетін жаңсақ пікір. ... ... ... банк ... емес екендігін естен шығармау
керек. Ал ауыл бүгінгі күні кешенді банк қызметіне зәру.
Банк – бұл қаржы рыногы саласындағы бірінші ... ... ... ... ... ... ... орындағы ұйымдармен салыстырғанда жетекшілік
рөлді сақтап қалу үшін ... ... бір ... ... ... ... Айналымға ақша шығару (несие), экономикалық айналымды төлем
қаражатымен қамтамасыз ету алдымен банктердің құзырына байланысты. Тағы ... ... ... ...... емес несие ұйымдарының бәрі дерлік
(несие серіктестіктері де соның ... ... ... ... және ... ... бірдей тең дәрежеде қабылданады, яғни ерекше ... Бұл ...... ... ... ... ... белгілі бір шектеулілікке тап болатынының дәлелі. Тоқ етерін
айтқанда, серіктестіктер банктерге тікелей ... Яғни ... ... ... толық жиынтығын жүзеге асыра алатын жалғыз ұйым.
Жоғарыдағы ... ... бәрі де ... ... мамандандырылған
ауыл шаруашылығы банкінің қажеттігін тағы да бір рет ... ғой ... ... банк ... (жоғары табысты салаға есептелген) ауылдың
экономикалық және әлеуметтік даму мәселелерін шешу мүмкін ... ... ... үй ... шешу үшін Қазақстанның тұрғын үй құрылыс
жинақ банкі, ... ... ... және ... ... беру қоры құрылды емес пе? Республика тұрғындарының 43 ... ... ... өмірін жақсарту ел үкіметі үшін жауапты міндет.
Ал Ауыл шаруашылығы министрлігінің жекелеген басшыларының «Аграрлық ... АҚ, ... ... ... АҚ ... ... құру ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілердің қаржы
сұранысының барлық проблемаларын шешеді деп ойлауы қате ... ... бәрі ... ауыл ... үшін ақша ... ... ... тек
бюджет ақшасын бөлумен айналысуда. Сонымен, ... ... ... көзіміз
жеткені, үкіметтің қаржы-несие саясаты, алдымен мемлекеттік реттеу саясаты
қайта ... ... ... Елбасының нұсқауы бойынша елімізде ауыл шаруашылығында мемлекеттік
активтерді басқару ... ... ... ... ... ... жөн ... отырмын. Осы құрылған Ұлттық компания жұмысының
тиімділігі алдымен мемлекеттегі мемлекеттік ақша-несие ... ... ... ... белгілі. Атап айтқанда, ауыл ... ... ... ынталандыруға бағытталған қаржыландыру
және несиелеуге. Өйтпеген күнде бұл құрылымдық қайта құру Ауыл ... мен ... ... ... ... ... қарапайым ғана бөлісу болып шығады. ... ... ... ... ... ... қатар және оның
жұмысының тиімділігін ... үшін ... ... ... ақша ағыны
шоғырланатын Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы ... ... де ... жөн. ... ауыл ... несиелеудің басты
кемшіліктері:
1. Қолданыстағы коммерциялық несиелеу жүйесі жоғары айналымды ... ... ... ... Оның ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілерге несие ресурстары рыногына тең
дәрежеде қатысуға ... ... Ауыл ... үшін несие ресурстарын тарту проблемасы шешімін
таппаған күйінде қалуда. ... ... Ауыл ... ... ... ... ... институттары қаржы ресурстарын тартумен
емес, ... ... ... ... ... ... бөлумен айналысып
отыр. Қаражат тартпай нарықтық жағдайда ауылда жұмыс ... ... ... және ... ... экономикасы бар барлық мемлекеттерде ауыл
шаруашылығы өндірісін нарықтық ... ... ... ала ... ауыл ... ... ... жүйесі бар. Біздің
республикамызда осындай қаржы институтының ... ауыл ... ... ... ... ... жыл ... белгілі бір уақытқа
дейін жекелеген коммерциялық банктердің айналымында жүреді. Бұл ... ... пен оны ... пайдалану алдындағы жауапкершілікті
мойындамауға жайлы ахуал тудырады.
3. Қолданыстағы ауыл ... ... ... сипаты жоқ. Ең алдымен
ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер үшін көктемгі егіс және оны ... ... беру ... жыл ... ... ұшырайды. Нәтижесінде
ауылды несиелеу механизмін жүзеге асыру үшін ғылыми негізделген ... ... база жоқ ... тұр. Және бұл ... бюджет қаражатының
қайтарымына өзінің жағымсыз ықпалын тигізбей қоймайтын болады. Солай, ауыл
шаруашылығындағы қаржы ... ... ... бері ауыл ... ... еш мүмкіндік бермейтін, тек «жыртықты жамау» саясаты болып
келеді.
4. Елімізде ауыл шаруашылығы жерлерінің ипотека ... ... ... ... ... ... ... жер-ипотекалық несиесі ... ірі ... ... ... және орта ... де ... оларға қолдау көрсету үшін ... ... тыс ... ... ... мен құрудың маңызды қаржы механизмі болып табылады.
Сонымен бірге, басқа механизмдерді ... ... ... мүмкін болмаған
және экономикалық жағынан тиімсіз болған жағдай да ... ... ... ... ... ... әрі ... түрде тиімді құралы болып табылады.
Жер реформасының негізгі идеясы ауыл ... ... ... ... ... қарамастан бұл мәселені қазіргі қаржы
институттары шеше ... ауыл ... ... құру ... шаруашылығы ел басшыларының назарын баса ... ... ... табылатын Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылығын ынталандыру
мақсатында әр ... ... және ... ... ... ... бар. Бірақ бүгінгі күні ұлттық ауыл ... ауыл ... ... шеше алатын мамандандырылған
банкі жоқ. Бұл проблемаларды шешу үшін тек бюджеттік қаржы ағынын жүргізуші
түрінде ғана емес, банк ... ... орын ... осы ... үшін негізгі бақылаушы және қаржы операторы ретінде қызмет
жасайтын мемлекеттік жүйені ... банк құру ... ... тұр. Тағы да бір
айта кететін жайт, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және аграрлық
секторды тұрақты ... ... ... асыру жөніндегі мемлекеттің
стратегиялық қызметін жеңілдететін банк ... ... – ауыл ... ... дамыту саласында
мемлекеттің несие-ақша саясатын жүргізуге қатысу.
- Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарын несиелеу арқылы мемлекеттің мақсатты даму
бағдарламалары мен ... ... ... ... көрсетуін
жүзеге асыруға қатысу.
- Ауыл шаруашылығына қолдау көрсету үшін Қазақстан Республикасы Үкіметінің
шешімімен құрылған агроөнеркәсіп ... ... және ... да
институттарын жеңілдікпен несиелеуге қызмет көрсету.
- Ауыл ... ... ... қамтамасыз ету бойынша
қаржылай қолдау көрсету.
- Агроөнеркәсіп кешеніне ... ... банк ... ... ... мелиорациялау, жерді пайдалануды қорғау, ауылды минералдық
тыңайтқыштармен, өсімдікті химиялық ... ... ... ... мал шаруашылығын және ауыл шаруашылығының басқа да салаларын көтеру.
Өндірісті ... ауыл ... ... ... ету, оны ... ... және ... ауыл шаруашылығы өндірісшілері үшін лизингті
қаржылай қамтамасыз ету.
- Жерге байланысты кепілдік операцияларды жүзеге асыру және ... ... және ... ... ... ... операциялар келісімдерін
қаржыландыру.
- Ауылдың инфрақұрылымын дамыту жөніндегі операцияларды қаржыландыру.
- Ауыл шаруашылығы ... ... ... ... мен серіктестіктерін құру және дамыту шараларын жүзеге
асыру
- Республикалық деңгейдегі ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... және ... есепті ұйымдастыру.
- ТМД елдерінің ортақ аграрлық рыногын ... ... ... ... асыруға қатысу.
- Банк лицензиясымен қарастырылған басқа да операцияларды жүзеге асыру.
Банктің стратегиялық мақсаты – мемлекеттік ... және ... ауыл ... ... өз ақша ... ... шаруашылығын дамытуға пайдалану үшін аккумуляциялау болып табылады.
Бүгінгі күні қажетті ... мен ауыл ... екі ... ... бөліп тұр деуге болады. Бірақ адам санасы осы екі ортаға ... ... ... Сол ... – банк ... ол әр ауыл ... ... болуы керек.
Ауыл шаруашылығынын несиелеу жүйесімен қатар, ... ... ... ... ... ... біріне айналып отыр.
- ауыл шаруашылығы өндірісін 2002 жылмен ... ... ... 19,5 % ... ... агротехникалық мерзімде жалпы ... ... 4,9 ... егіс ... 35,2 % ... ... егістігіне тұқым себуге;
- жалпы астық жинайтын комбайндар санының 22,3 % ... ... 7 ... алынған астық жинайтын комбайндармен дәнді дақылдар егісінің 40 %-ын
жинауға мүмкіндік берді.
Ауылшаруашылығы машиналарын жасаудың қазіргі ... ... ... ... ... ... ауыл ... жасау саласындағы 120 кәсіпорын ... Оның ... ... ... ауыл ... техникаларын шығарады: дестелегіштер,
тұқым сепкіштер, жер өңдеу құралдары (сыдыра жыртқыш, ... ... ... мал ... ... ... ... қорғау
машиналары (дәрі сепкіштер, тұқым ... және ... ... ... ... ... үшін жабдықтар. Қалған ... ... ... ... және ауыл шаруашылығы
тауарын өндірушілердің тапсырысымен ... ... ... 20 ... ... өнім ... ... табылады.
Көп кәсіпорындардың қуаттылығының 10-15% ғана ... ... ... тозуы 43-80%, ал ... ... ... 40% ... ... ... мен ... тозып, озық технологиялар қатарынан
қалып қойды. Кәсіпорындар ескірген ... ауыл ... ... ... мен ... ... өндірісі жоқ.
Сонымен қатар, осы заманға сай маркетингті, сату, делдалдық және
басқада қызмет көрсетулер ... ... ... ... тораптарын, агрегаттарын және оларға
қосалқы бөлшектерді импорттау қазіргі уақытта ішкі ... ... ... ... ... аймағында импортқа тәуелділікті төмендету
мақсатында ... жоқ ... ... ... ... жұмыстары жүргізілуде.
Ауыл шаруашылығы машиналарын жасау саласындағы айналым өте төмен
деңгейде тұр және ... бес ... 17,6 ... ... ... ... ішінде елімізде 15,9 млрд. теңге, экспорт – 1,7 млрд. шамасында.
2007 жылы ауыл шаруашылығы ... және ... ... ... 6,7 ... теңгені құрады.
- ауыл шаруашылығы машиналарын және қосалқы бөлшектерін ішкі нарықта сату
– 6,0 млрд. теңгені құрады ... ... ... 3,3 млрд. теңгеге
көп);
- экспорт – 0,7 млрд. теңге.
Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді жанар-жағар маймен (ЖЖМ) қамтамасыз
ету.
Маусымды ... ... ауыл ... ... ... ЖЖМ
үздіксіз уақытылы қамтамасыз ету мақсатында:
- Ауыл шаруашылығы министрлігімен дизел отынына ... ... ... және ... ... министрлігімен республиканың мұнай
өндіруші зауыттарын қажетті мөлшерде шикі ... ... ету ... отынының жеткілікті көлемін өндіру туралы шаралар жасалды;
- облыстарды ҚР МӨЗ ... ... ... ай ... дизель отынын тиеу кестесі, МӨЗ жөндеу ... ... ... жолы ҰК» АҚ жылжымалы құрамын мұнай өнімдерін құюға ... егіс ... ... жылғы көктемгі егін егу жұмыстарын жүргізу үшін республикамыздағы
ауыл шаруашылығы ... ... ... ЖЖМ ... ... - 328,0 мың ... - 56,7 мың ... майы - 19,4 мың тонна;
Республикамызда ЖЖМ қамтамасыз етілуі 100 % ... ... ... ... дизель отынын еркін нарықтан да,
облыстарды ҚР МӨЗ ... ... ... ... мұнай өңдеуші зауыттардан
да алды.
Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілермен еркін нарықтан 64000 тонна
дизель отыны ... және жеке ... ... ... ... ... ... алынды.
Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге мұнай өңдеуші зауыттармен
264,0 мың ... ... ... ... 398 – 460$ бағасымен жөнелтілді,
соның ішінде:
- ... МӨЗ» ЖШС – 77100 ... ... 53475 ... ... ... мұнайхимиялық зауыты» АҚ («Меркурий» ЗК» «МанғыстауМұнайГаз»
АҚ көлемінен – 100900 тоннаны бағасы 53600 және 54600 ... ($ ... ... ... Ойл Продакте» ЖШС (Шымкент МӨЗ») 86000 тоннаны бағасы
49000 – 55000 тонна ($ 390-460/тонна).
Күзгі дала жұмыстарын жүргізу.
Егін жинау ... ... ... ауыл ... ... ... ... уақытылы қамтамасыз ету мақсатында
қол жетімді бағамен сатылатын дизель отынының қажетті көлемін негізгі мұнай
ресурстарын ұстаушылармен келісім жасалды ... ... 460$ ... ... ҚР МӨЗ ... ... отынының бағасы 510-520$ болған
жағдайда).
Технологиялық карталарға сәйкес 2007 ... егін егу ... ... ... өндірушілерге жанар-жағармай қажеттілігі:
дизель отыны - 366,0 мың тонна;
бензин - 67,1 мың тонна;
дизель майы - 21,4 мың ... ... ... ЖЖМ ... етілуі 100 % құрады.
Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер дизель отынын еркін нарықтан ... ҚР МӨЗ ... ... Кестесі бойынша мұнай өңдеуші зауыттардан
да сатып алды.
Мұнай өңдеу зауыттарымен ауыл ... ... ... 344,0 ... ... ... 1 ... бағасы 443 – 460$ жөнелтілді, соның ішінде:
АМӨЗ («Атырау МӨЗ» ЖШС) - 102 938 тонна;
ПМХЗ ... МХЗ» АҚ) - 115 785 ... ... ... Ойл ... ЖШС, ... - 125 841 тонна.
Ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерімен еркін нарықтан ... 21000 ... ... ... ... МӨЗ ... ... төмендегідей бағамен жеткізуді жүзеге асырды:
АМӨЗ – 54 000 теңге/тонна;
ПМХЗ – 56100 теңге/тонна;
ПКОП – 56100 теңге/тонна.
Осы уақыт аралығында ... ... ... ... бағасы 63000 теңге/тонна
құрады
Қазақстан Республикасындағы ауыл шаруашылығын дамыту жолдары
Серпінді жобаларды іске ... ... ... мен ... ... өте ... ықпалын тигізеді.
Қазақстан астығының экспорттық әлеуетін арттыру мақсатында, ... ... ... экспортының жыл сайынғы көлемін ұлғайту
және ... ... ... ... ... қатарына кіруі
жөнінде міндет қойды.
Осы міндетті орындау үшін Каспий жағалауы және оған жақын ... ... ... ... өте жоғары.
Қазіргі уақытқа дейін осы нарықтарға Қазақстан ... ... ... және ... аумақтары арқылы темір жол бойымен
жүзеге асырылады. Осыған ... ... ... ... ... осы ... ... саясатына айтарлықтай дәрежеде
тәуелді.    
Осы мәселені шешу ... ... ... ... ... ... ... Кавказ маңындағы елдердің нарықтарында орнықтыру үшін аса тиімді болып
табылатын, Каспий теңізі ... осы ... ... ... ... ... ... қабылданды.
Айтылмыш бағытта өткен жылдан бастап ... ... ... ... ... ... ... және Бакуде астық
терминалы мен диірмен кешенінің құрылысының жобалары іске асырылуда.
Қазақстан астығының Каспий теңізі арқылы ... әрі ... ... және
кеңейту мақсатында Поти (Грузия) және Амирабад (Иран) порттарында ... ... ... ... ... іске ... ... Еуропа елдеріне жеткізудің ең қысқа жолы - Қара
теңіз (Украина) порттарының бірінен астық ... ... алу ... ... жоспарлануда. Жобаны іске асыру қазақстандық ... ... ... ... нарығындағы қатысуын бекіту және кеңейту шарттарын
қамтамасыз етеді.
Одан басқа, ... ... ... ... дамыған инфрақұрылымы бар
қазіргі заманға сай бордақылау алаңдарын ұйымдастыру бойынша жобаны іске
асыру жоспарлануда. Бұл отандық ... ... ... және ... ет өнімдерінің экспорттық көлемін елеулі түрде өсіреді және етті
өткізудің «жайылымнан дастархан басына» кепілдендірген жүйесін бір ... ... ... негіздемесі (ТЭН) мемлекеттік
сараптауға берілген.
Мақтаны қайта өңдеу саласын дамыту үшін мақталықтың ... ... ... ... ... ... ... іске асыру
жоспарлануда. Жоспардың ТЭН ... ... ... ... жеткізуге
ұсыныстар қарастырылып жатыр.
Сонымен қатар, «Алатау Дейри» ЖШС, «Қазкоммерцбанк» АҚ ... ... ... ЖШС сүт және сүт ... ... ... ... іске асыруды жоспарлайды. Жобаны іске асыру орны - ... ... ... ... ... қуаттылығы – 110 мың тонна сүт, 220
мың ... сүт ... 15 ... жуық ірі қара ... мал басын өндіру.
Жобалық-сметалық құжаттарды (ЖСҚ) ... ... жеке ... ауыл ... ... сатып алынды, азықтық дақылдардың
күздік егістігі жүзеге ... ... ... ... үшін жер ... ... холдингі» АҚ жобаға қатысуы
лизингке малдар, жабдықтар және арнаулы техникалар, сонымен қатар өзінің
еншілес ... ... АҚ ... ... қуатының құрылысына несиелік
қарыз берумен болжанады. «Meridian Capital» ЖШС қаржыландыруға өзінің
өтінімдерін ... ... ... ... Жобаның операторларын
мемлекеттік қолдау көрсету шаралары – жеңілдік және ... беру ... ... АҚ ... тобы, «Маслодел» ЖШС рапстан май және шикі
сүт өндіру бойынша өндіріс құру жобасын іске ... ... ... ... ... ... және ... Тайынша және Аққайың аудандарында іске асырылады. Рапсты қайта
өңдеу бойынша зауыттың ... ... ... 180 мың тоннаға дейін,
элеватордың қуаттылығы 400 мың тонна рапсқа дейін ... ... ... ... 200 ... ... өндіруге, ал мал
шаруашылығы кешендері – 30 мың басқа жоспарланған. ... ТЭН ... ... ... АҚ осы жобаны іске асыруға қатысу мүмкіндігі
«ҚазАгроҚаржы» АҚ арқылы ... ... ... алып ... ... ... ... жобасы Цесна компаниясының
тобы «Цесна-Астық» Концерні» ЖШС арқылы жоспарланған. Жобаны іске ...... ... ... ... ... тұқымдастары негізіндегі
құрғақ қоспалар, көкөніс езбелері), спорттық ... ... ... ... ... және тұрғындардың арнаулы
топтарына арналған тағамдар, ... ... ... ... негізгі азық-түлік тағамдарының өндірісін ұйымдастыру ... ... – 27 мың ... ... ... шығару. Жоба алдындағы
дайындық жұмыстары жүргізіліп жатыр. «ҚазАгро» ... ... АҚ ... ... ... ... АҚ ... арқылы талқыланды.
«Қазақстанның астық өңдеушілер және наубайшылар одағы» заңды тұлғалар
бірлестігі және «Қазақстанның астық ... ... ... ... жоба ретінде «Ұн және макарон өнімдері» атты ... ... ... ... ... ұн және ... ... ең ірі
өндірушілерін осы өнімдерді әлемдік нарықтарға жылжыту мақсатымен, «Ұн және
макарон өнімдері» ... ... ... «ҚазАгро»Ұлттық холдингі» АҚ
Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірге және ... ... ... ... ... өкілдерімен бірігіп
Тұжырымдаманы және брендін қалыптастыру шараларының жоспарын жетілдіру үшін
жұмысшы тобын ... ... ... және жылжытудың аналитикалық
зерттеулері сатып алынды. Тұжырымдама жобасы жетілдіру кезеңінде.
«Raimbek» компаниясының тобы ... сүт пен ... ауыл ... ... ... ... ... және экспорттау бойынша тікелей
ықпалдасқан құрылым құру жобасын іске асыруды ... ... іске ... – Алматы облысы, (болжамды Панфилов, Еңбекші қазақ, Ұйғыр ...... ... Жобаны іске асыру 3 блокпен қарастырылған.
Бастапқыда 3 мың ... ... ... мен ... ... кейін
оларды 10-12 мың гектарға дейін кеңейту, әр қайсысында 2 200 мал басы бар 4
ірі-тауарлы сүт фермаларын ... ... ... - ... ... ... Шығыс-Қазақстан облыстарында бір-бірден. «ҚазАгро»Ұлттық холдингі» АҚ
жобаға қатысуы өзінің еншілес ұйымдарының күшімен несиелік ... ... ... ... ... болжанады. Қазіргі
уақытта қаржыландырудың мүмкін болатын параметрлері қарастырылуда.
«Отес-Атил» компаниясының тобы ... таза ... ... ... жобасын іске асыруды жоспарлауда. Жобаның
мақсаты Алматы облысының Іле-Балқаш су қоймасын дамыту. Қуаттылығы – ... мың ... ... ... ... тектерін, жылына 2 мың тоннаға дейін
бекіре балықтарын, 15 ... ... мал ... ... Несие желісін
ұйымдастыру үшін бизнес-жоспар дайындалып, ... ... АҚ және ... ... тобының арасында өзара түсіністік
пен ... ... ... қол ... Қазіргі уақытта
«ҚазАгроҚаржы» АҚ аналық мал басын сатып алуға арналған айналым қаржыларын
толықтыруға несие желісін ... ... ... ... тағы ... ... өңдеуші 3 зауыттың құрылысына 2 млрд. теңге шамасында несие
желісін ... ... ... Жобаларды іске асырудың
экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... экспорттың ұлғаюы, қосымша құны ... ... ... олар ауыл ... ... ... ... бойынша
жоғары технологиялық өндірістердің және соған сәйкес ... АӨК ... ... ... өндірістік кезеңде қалыптасады.
Бүгінгі таңдағы ауқымды өзгерістер кезеңі қоғам өмірінің барлық
саласын ... ... Сол ... қалыптасқан құрылымды мүлдем
жаңартып, зерттеу және сегменттеу-әлеуметтік және рухани дамуға жол ... ... ... сай ... және сегменттеуді нарықты
қатынастарға көшіру міндеті ... ... және ... әр ... заңдары мен мемлекеттің заңдылық актілеріне негізделе отырып ... ... ... ... ... зерттеу және сегменттеуда
адамдардың жемісті  қызметінің қажетті шарты болып сол адамдардың ... ету ... және ... білу ... ... ... мазмұнын ашпай тұрып, зерттеу және сегменттеу дегеніміз
не деген мәселеге тоқталған жөн. "Экономия” терминін ... рет ... ... ... үй шаруашылығы (ойкос-үй, шаруашылық; номос-заң)
деген ұғымды білдіреді.Зерттеу және сегменттеу ғылым ретінде ... ... ... ... ... ... ... беруі қажет. Зерттеу және
сегменттеудің негізгі қызметі адамның өмір ... ... үшін ... ... ... ... табылады. Адам қоғамының өмір сүру негізі-
өндіріс. Зерттеу және сегменттеу екі негізгі аксиомаға негізделеді: шексіз
мұқтаждықтар мен ... ... ... ... болып табылады. Бір игіліктер шексіз мөлшерде болады, ал
екіншісі-шектеулі. ... ... және ... ... деп ... ... мақсаты-тұтыну болып табылады.Қазіргі уақытта зерттеу және
сегменттеу әрбір адамның өмір сүруін қамтамасыз ететін күрделі ... ... ... қозғалыста болады. Олар өндіріс-бөліс-айырбас-
тұтыныс айналымы бойынша жүреді. Зерттеу және сегменттеу игіліктерді өндіру
үшін ресурстар, яғни ... ... ... ... ... ресурстар өндіріс факторларына айналады, олар келесі ... жер, ... ... ... ... ... жағдайында
таңдау мәселесі туындайды. Оларды пайдаланудың ең тиімді тәсілін табу
керек, ол үшін мына 3 ... ... беру ... өндіру керек, яғни қандай өнімдер мен қызмет түрлері және ... ... ... ... ... керек? Пайдалы өнімдер қалай өндіріледі немесе олар қандай
материалдық, адам ... ... және ... ... ... үшін өндіру керек, яғни өнімдер және  қызметтерді кім үшін өндіру
қажет, олар қалай бөлінеді және түптің түбінде ... ... ... ... шешу ... ... ... белгілі бір байланыста
болып, жаратылыс байлықтары мен энергиясына деген қажеттілік туындайды.
Табиғаттың бұл ... ... ... ... ... ... ұтымды шешумен тікелей байланысты.
Ғылыми білімнің қай саласы болсын, олар кездейсоқ пайда болмайды.
Олардың түбегейлі тарихи ... бар. ... ... ... өзі
айналысатын ғылымның тарихын білуі міндетті шарт.Зерттеу және сегменттеу
бес ... ... ... ... ... және ... және сегменттеу, макрозерттеу және сегменттеу, мегозерттеу және
сегменттеу. Зерттеу және сегменттеу екіге бөлінеді: оң ... ... ... ... және ... ... туралы болжаулар.
Нормативті зерттеу және сегменттеу-елдің ... және ... ... ... және сегменттеу шектеулі ресурстар ... ... ... арасында қалыптасатын
объективті зерттеу және сегменттеу қатынастардың жүйесі болып табылады.
Нарықты ... және ... мен ... ... ... ... ... ұйымдастыру нысаны. Нарықты зерттеу ... ... ... ... және жеке болып бөлінеді. Жалпы
әдістерге - абстракция әдісі, талдау, синтез, индукция, дедукция, жорамал,
эксперимент, ... ... ... Жеке ... ... ... сегменттеу-математикалық, графикалық, баланстық, функционалдық.
Зерттеу және сегменттеу ғылымдар ... ... ... болып
үшке бөлінеді. Нарықты зерттеу және ... ... ... ... ... бөлігі ретінде қарастырылады. Егемендігімізді алып
зерттеу және сегменттеудің дамуының жаңа бағытын, яғни нарықты қатынастарды
таңдап, біз ... ... ... ... және ... ... пән ретінде де қарастырған жөн.Нарық механизмі ғылым мен техника
жетістіктерін, еңбек ... ... ... жаңа әдістерін
кеңінен пайдалануды көздейді. Бірақ көп қаржы мен ... ... ... ... бағыттарында стратегиялық мақсаттарды жүзеге асыруды, өндірісте терең
құрылымдық өзгерістер жасауды қамтамасыз ете ... ... ... ... ... немесе оның нәтижелері мен шарттарын
айырбастауға байланысты болатын өндірістік қатынастардың белгілі бір ... ... ... мен ... ... арасындағы зерттеу
және сегменттеу қатынастардың белгілі бір ... ... ... ... ... алу-сату мен байланысты орын
алатын зерттеу және сегменттеу ... ... ... ... ... ... қалыптасатын зерттеу және сегменттеу
қатынастардың жиынтығы. Нарықты әртүрлі ... ... ... ... ... зерттеу және сегменттеу байланыстар мен
қатынастар жүйесі деп сипаттауға ... Жер ... ... ... ... және ... ... жер реформасының
маңызды бағыттарының бірі болып табылады, әрі азаматтардың жерге және басқа
жылжымайтын ... ... ... жерді пайдалану құқығын қамтамасыз
етеді. 1995 жылы ... ... ... «Жер ... ... ипотекасы туралы», «Жылжымайтын мүлікті және онымен
жасалатын келісімді мемлекеттік тіркеу ... ... күші бар ... ... сол ... бұл заңамалық актілерді жүзеге асыруда
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... жер қатынастарына өтуді қамтамасыз ететін жер
қатынастарының заңнамалық негізі ... құру ... ... ... ... ... пайдалануда
тұрақтылықтың қолайлы жағдайын тудыратын факторлардың бірі, яғни жердің
меншік құқығын қорғау мен ... жер ... ... ... ... құқығын тудыратын фактор – жер учаскелерінің құқығы туралы
құқығы туралы құжаттарды дер кезінде ... ... ... ... ... болып табылады.
3-кесте
Қазақстан Республикасында жер құқығы туралы құжаттарды ресімдеу
және беру жұмыстарының көрсеткіштері (01.11.2002 жылға)
|Көрсеткіштер ... ... ... ... ішіне|
| | | |2001 жылы |
| | ... |℅ | ... ... |3125662 |2846692 |91 |136244 ... меншік иелерінің | | | | ... саны | | | | ... ... |105193 |93611 |89 |11334 ... (Ф) қ |4477 |4377 |98 |341 ... ... | | | | ... |21966 |16882 |72 |2222 ... | | | | ... |64745 |58349 |90 |11445 |
| | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... жер ... ... кезеңдер арқылы жүзеге
асырылады. Бірінші нарықтың қалыптасуына жер учаскелері мен ... ... бір ... мемлекет, басқа жағынан – жеке және
мемлекеттік емес заңды ... ... ... ... ... 2001 ... ... мемлекеттің қатысуымен жер учаскелерін
жеке меншікке сату-сатып алудың 50,9 млн операциясы жүзеге асырылған, ол
51,2 мың га алаңды, 11,1 ... ... ... ... ... Бұл ... ... Алматы қаласында (2762,3 млн. теңге құнындағы 437 ... 4,5 мың жер ... ), ... облысында (839,6 млн.
теңгеден жоғары құнда 3,0 мың га алаңда 15,3 мың ... ... ... (856,8 млн. ... ... 18,3 мың ... 8,9
мыңнан жоғары операция), Қарағанды облысында (1002,7 млн. ... ... мың га ... 4,1 мың жер ... ... тарапынан жеке меншікке өтеусіз негізде жеке ... ... 1,7 млн. ... жер ... ... мен ... 1 млн. ... учаске, тұрғын үйді қамтамасыз ету және құрылысқа
0,2 млн. жер учаскелері берілді. Мұның барлығы екінші жер ... база ... ... ... ... қатынастарда дамуы. Мемлекет тарапынан
жалға уақытша жерді ... ... мен ... емес ... 3,2 мың жер ... берілді, 190 мың га алаңды, 569,8 млн.
теңге жалпы бағалау құнын құрады.
|Облыс аттары ... ... га ... |1 га ... |
| ... | ... га |мың ... ... |1866 |12550 |6,70 |45,60 ... |1645 |2186 |1,33 |382,71 ... |1530 |3034 |0,20 |276,73 ... |1645 |57 |0,03 |563,16 ... ... |8926 |18308 |2,05 |46,80 ... |1007 |580 |0,58 |307,58 ... ... |793 |392 |0,49 |724,75 ... |4125 |4762 |1,15 |210,56 ... |1406 |1104 |0,78 |515,94 ... |1492 |950 |0,64 | ... |757 |295 |0,39 |268,11 ... |1364 |1435 |1,05 |405,76 ... ... |1645 |1351 |0,82 |32,47 ... ... |3249 |2932 |0,90 |168,32 ... ... |1190 |782 |0,66 |419,06 ... ... |44,84 |437 |0,10 |1693,61 ... |5094 |51155 |1,00 ... |
| | | | |217,69 ... ... жер ... ұйымдастырудың бір формасы –
республикада жер аукциондары мен конкурстарын өткізу кең өріс ... 1998 ... 1 ... дейін 94 конкурс өткізіліп, 340 ... 65,4 млн. ... ... және 70 ... 179 жер учаскесі
өткізіліп, 34,7 млн. теңгені құраған. Бұл ... ... ... 1999 жылы жер ... сату бойынша 8 аукцион өткізіліп,
сатылған объектілердің құны 14,3 млн. теңгені құрады, 1999 ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаларға жер
учаскеге иелік құқығына 12862 акт, ал ... ... 735 ... ... Сату-сатып алудың 744 келісімшарты рәсімделіп,
тіркелді, ол 400,5 млн. теңгені ... ... 81 ... ... ... және ... департаментінің тапсырысы бойынша 76
объект сатылды, 629 пәтер иелері ... 304 ... ... млн. ... ... жер ... алынды.
Жер учаскелерін жеке меншікке сатудан басқа, мемлекетте жергілікті
орган тарапынан ... ... ... құқығын сату мәмілесі де жүзеге
асырылды, оның саны 1998 ... ... 3,2 ... ... ... 37,8 ... ... құны 1,4 млрд. теңге болды.
Екінші жер нарығы жеке тұлғалар мен мемлекеттік емес ... ... ... ... ... қалыптасады. Онда жер учаскелерін
сату-сатып алу, оларды мұрагерлікке, сыйға тартуға рәсімдеу, жер ... ... ... ... қожалықтарының қорына немес өндіріс
кооперативтерінің ... пай етіп ... ... беру, т.б. операциялары
жүзеге асырылады.
Жермен, ... ... ... ... ... ... Президентінің «Жылжымайтын мүлікті және онымен жасалатын
мәмілені мемлекеттік тіркеу туралы» заңды күші бар ... ... ... өтеді.
Республикада жер учаскелері және жерді пайдалану құқығымен жасалған
келісімдермен қатар шартты жер үлесімен де заңды келісімдер ... мен ... ... ... 2,3 млн. ... шартты жер
үлестері құқығына ие болады. Қазіргі уақытта 30,5 % (693,1 ... ... ... ... ... ... пайдаланылды, 37,0
% (837,8 мың) шаруа қожалықтарының жарғылы капиталына және кооперативтер
мүлкіне берілді, 23,7 % (537,0 мың) ... ... 2,1 % (47,5 ... 2,3 % (53,5 мың) ... ... пайдалану құқығында мемлекеттен сатылған жер учаскелерінің
орташа алаңы және 1 га ... ... ... ... ... га ... |1 га құны, |
| ... | ... га |мың ... ... |257 |10661 |41,48 |39,11 ... |120 |1018 |8,48 |50,30 ... |171 |1908 |11,16 |20,44 ... |602 |668 |1,12 |147,46 ... ... |72 |2926 |40,63 |348,91 ... |– |– |+ – |– ... Қазақстан |166 |7819 |47,10 |3,06 ... |77 |3922 |50,93 |13,64 ... |294 |346 |1,18 |209,54 ... |9 |84 |9,33 |67,86 ... |1401 |7222 |5,15 |91,32 ... |1928 |52315 |27,13 |2,95 ... Қазақстан |1606 |19292 |11,58 |30,06 ... ... |71 |864 |12,17 |– ... қаласы |374 |81 |0,22 |318,64 ... ... |7268 |109126 |15,01 |31,48 ... кез ... ... ... ... болып табылады, бұл
жағдайда нарықтық қатынастар қоғамдық өндірістің барлық жағын қамтиды да,
жер бұл қатынастардың ... және ... ... ... ... ... ... көрсеткендей, нарықтық экономика жерге жеке
меншіктің барын білдіріп ... ең ... ... ... ... ... операциялардың жүргізілетінін, мемлекет тарапынан нарықтық
жер қатынастары, жер ... ... ... ... – жерді
жақсы қожайынға, меншік иесіне беру арқылы жерді пайдалануды жақсартудың
басты шарты болып табылады.
Жердің төлем мөлшерлемесі Қазақстан ... ... ... 8 ... № 576 «Мемлекеттен жеке ... ... ... ... берілетін жердің төлем мөлшерлемесін бекіту туралы»
қаулысымен белгіленген. Ал ... ... ... 1996 ... 1
қазанындағы № 1203 «Мемлекеттен жеке меншікке сатылатын немесе жерді
пайдалануға ... жер ... ... құнын анықтау Тәртібін
бекіту туралы» үкімет қаулысымен іске асырылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Елбасы ... ... ең ... ... – Тәуелсіз Қазақстан
мемлекеті. Тәуелсіздігімізді баянды ету үшін әрбір маман, ... ... ... сай, өз ... патриоты, бәсекелестікке қабілетті болуы
қажет. Осы сөздердің мағынасына жете түсінген әрбір қазақстандық  қоғамдағы
өз орнын, жауапкершілігін ... ... ... пен ... мүддесі  үшін
аянбай еңбек етуі тиіс деп білемін.
Жер кеңістігі шектелген әрі ештеңемен ... ... ... шаралары бойынша өндірістің басқа құралдары өзгеруі ... ... ... және ... ... құралы ретінде жерді ... оның ... және ... ... ... формаларының көп түрлілік жағдайында жерді ұтымды және тиімді
пайдаланудың басты ... – жер ... ... ... болып
табылады. Осыдан жерді ұтымды пайдалануды ... және ... ... жер ... ... ... ... иеленеді:
республикалық, аймақтық, және жергілікті. Мейлінше жоғары деңгейге өткен
сайын, мемлекеттік салааралық және шаруашылықаралық ... ... ... ... пайдалануды болжау мен жоспарлау мәселелерін шешуге
әлеуметтік-экономикалық және экологиялық ... келу рөлі өсе ... ... ... пайдаланудың стратегиясын анықтайтын ұзақ мерзімді
кешенді бағдарлама әзірлеу аса маңызды мәнге ие ... ... ... жердің кеңістігі шектелген.Осының салдарынан
жерді пайдалану мен сақтау – ... ... ... ... ... ... мазмұны оны ұтымды пайдалану мен ... ... ... Бұл ... ... ... пайдалану,сақтау және қорғау бір
процеске тоғысады.Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... иеленеді.
Көптеген зерттеушілер құптағандай, жер ресурстарын басқару ... ... ... жер ... анықтайтын оның мазмұны, сол
сияқты оларды реттеуде қолданылатын әдістер жатыр. Жер ... ... ... ... орын ... ... және құқық бар
қоғамдағы жер меншігі экономикалық және құқықтық қатынастармен сипатталады.
Жер меншігінің экономикалық ... ... ... ... ... мәніне саяды. Сол сияқты жер және меншіктің нақты формалары
оған қайта өндіру және өндірістік қатынастар процесінің ... ... ... ... ... аса ... ... құрайды.
Жер ресурстарын басқарудың мәні жер қатынастарын өндіргіш ... ... ... ... ... ... мақсатында жер
қатынастарының жүйесін ... ... ... әсер ету ... ... ... ... учаскесі), жігерлі (құқықтық) сияқты
формалары ғана емес, жанама түрде олардың ... ... яғни ... да орын ... ... ... мәні мен мазмұны туралы мәселе – ... жер ... мен ... қызмет ету мәселелерін қарастырудағы
маңыздылардың бірі. Ұтымды пайдалану дегеніміз – алдымен тиімді пайдалану.
Жерге байланысты тиімділік пен ... бір ... ... ... ... Жолдауында агроөнеркәсіптік кешенді әртараптан-дырудың
үш бағытын анықтап көрсетті. Олар – ... ... ... ... елімізде азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және
экспорт әлеуетін ... Осы ... ... жер ресурстарымен
тікелей байланысты екені айдан анық.
Жер ресурстарын оқып білу, тексеру, түсіру және картаға түсіру бойынша
жұмыстар ... ... жер ... ... ... ... орын
алады. Кеңес уақытының кезеңінде-ақ бұл жұмыстар біртұтас мемлекеттік ... ... ... қалыптастыру үшін база болған.
Қазіргі кезде бар қиындықтарға қарамастан, маңыздылығын ... ... жер ... жағдайы туралы дұрыс ақпаратпен
қамтамасыз ету мәселесін тудыратындықтан, ... бұл ... жыл ... ... отыруы керек.
Жерді басқарудың өзіндік функциясы ретінде ... ... ... ... бөлу ... жер ресурстарын ... ... ... ... табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Байтілен С.А. Кеңес мемлекетінің Қазақстандағы аграрлық саясаты: ауыл
шаруашылығындағы экстенсивті бағдар және ... ... ...... 2000. – 36 ... Оспанов М.Т, Аутов Р.Р.Ертазин Х.Е.Теория и практика агробизнеса.-
Алматы: С«Франклин» 1997.– с. 356.
3. Мемлекеттік бағдарлама және ауыл / ... 1916 ... ... сипаты, қозғаушы күштері, сабақтары. Жаңа көзқарас.
4. Халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары. Қ. Жұбанов
атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті. – Ақтөбе – 2006, 23-24 ... ... - ... ... Н.Қ., ... М.Ә., ... Алматы – 2003. 23-28 б.
6. Экономикалық теорияның негіздері оқулық. Алматы, 2002.– 145 ... ... Ө.К., ... Е.Н., ... Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин
Б.И., Жалпы экономикалық теория Ақтюбе – 2004 ж. 156 ... ... ... «Жер ... және жер ... пайдалану туралы»
27.01.1996 жылғы № 2828 Заңы.
9. Қазақстан Республикасының Жер кодексін іске асырудағы нормативтік-
құқықтық актілер жинағы.
10. Назарбаев Н.Ә. Ауыл ... ... жаңа ... // ... 2005, 1 ... ... М.К. ... и современность. – Алматы: Ғылым, 1991. –С.254.
12. ... Б.А. ... ... преобразования в Средней Азии
и Казахстане. – М: Наука: 1984. - 269 с.
13. Дахшлейгер Г.Ф., ... К. ... ... ...... 1985. – 247 с.
14. Берденова К.А., Иманбердиева С.И. Аграрная политика тоталитарного
государства как фактор кризисного состояния ... ... ... ... ... 1994. - 142 ... Байсарина Қ.Қ. Қазақстанда ауыл шаруашылығының дамуы: тарихы және
сабақтары: т.ғ.д. ... автореф. – Алматы, 2006. - 37 ... ... Т.Ж. ... ... ... соңғы кезеңі: дағдарыстан
шығу жолдарын іздестіру тәжірбиесі (1981-1991): т.ғ.к. ... авторефераты. –
Алматы, 1999. - 27 бет.
17. Берлібаев Е.Т. Возникновение ... ... ... ее ... в 70-е годы / ... вопросы социально-
экономического демографического развития Казахстана. Межвузовский сборник
научных трудов. – Алматы: АГУ им. Абая. –1996. – С.18-25.
18. ... Т., ... А., ... Қ., ... З. ... ... және ... жүргізу формаларының дамуы. – Алматы:
Ана-тілі, 1998. - 112 б.
19. Кошанов А.К. Проблемы рыночных преобразований экономики Казахстана. –
Алматы: ... ... ... ... 1993. – С. 43.
20. Сүлейменов М.К. Право и предпринмательство в Республике Казахстан.
–Алматы: Жеті ... 1997. - 323 ... ... С.З. ... ... Республики Казахстан
(1980- 2000 г.г.) исторический анализ»: Автореф. ... ... ... ... 36 ... ... А., ... Б. ... рыночной экономики. – Алматы: ОФ-БИС,
2000. -156-157 с.
23. ... М. ... ... ... ... // Заң, 2002. - № 9.
- 46-47- б.б.
24. Реформирование экономики Казахстана: проблемы и их решение /Под ред.
М.Б. Кенжегузина. – Алматы. 1997. – С. ... ... А.Б. ... ... в ... ... ... д.и.н. – Алматы, 1994. - 36 ... ... Адам ... ... есеп. – Алматы: «Pilot-ТС». - 226 б.
27. Государственный (национальный) доклад «О состоянии и использовании
земель Республики Казахстан на 1 ... 1999 ...... ... по ... ... ... 2000 ж.
28. Дегтярев И.В. Земельный кадастр. – М. Колос, 1979.
29. Есипов В.Е. Теория и методы оценки недвижимости. Учебное ... ... с. ... ... «О ... ... земельных отношений». Указ Президента
РК от 05.04.1994 г. №1639. Земельное законодательство Республики Казахстан.
– Алматы: «Жеті ... 1998.– ... «О ... Указ Президента РК, имеющий силу закона, от 22.12.1995 г. ... ... ... ... ...... «Жети
жаргы», 1998. – с. 7-77.
32. Жер кадастры ҚАЗҰАУ. Алматы 2001., ... ... Ж.Т. ... ... ... ... 95-99 б.
33. «Жер ресурстарын басқару» Астана – 2005., Т.И. Есполов, Ж.Т. Сейфуллин
12-114 ... ... Я.Я. ... и ... землеустройства – Алма-Ата: Кайнар,
1989.
35. Подольский Л.И. Землеустройство и ... ... ... ... ... ... Ткачук С.А., Шевченко П.С., Мауль Я.Я. Эффективное использование
земельных ресурсов. – М.: ... 1983. – с. ... ... А.И., ... В.В., ... Т.М., ... Ж.Т. и др.
Земельные отношения (анализ рекомендации). Алматы: КазНИИ ЭОПК, 2001. – с.
5-10, ... 84-96, 105-110, ... ... Ж.Т., ... Г.Ж. ... и ... ... земельными ресурсами в рыночных условиях // Проблемы агрорынка,
№ 1, 2001. – с. 81-87.
39. ... Ж.Т. ... ... ... ... ресурсами
Казахстана в рыночных условиях. – Алматы: КазНИИ ЭОАПК, 2001. – с. ... ... И.Г. ... ... ... ... – Алматы: «Борки»,
1997. – с. 27-30,118-119.
41. Земельные отношения в некоторых странах Восточной Европы (обзор) //
Земельные ресурсы Казахстана, 2000, № 2. – с. ... ... Т.А. ... доля в ... ... отношений Республики
Казахстан в условиях перехода к рынку // ... ... № 3/4, 2000. ... 22-27.
43. О собственности на землю в некоторых зарубежных странах (обзорная
информация). – Алматы: ГосНПЦзем, 2000. – с. 21.
44. Назарбаев Н.Ә. Ауыл ... ... жаңа ... // ... 2005, 1 ... ... ауылдың дамуы: мәселелер мен келешек мүмкіндіктері //
ҚазҰУ Хабаршы. Тарих сериясы. – 2004. №3 (34). – 118-121 - ... ... о ... ... Республики Казахстан. Земельное
законодательство Республики Казахстан // Сб. Нормативно-правовых актов –
Алматы: Жети жаргы, 1998. – с.83-90.
47. Кеңес өкіметі тұсындағы әкімшіл-әміршіл ... ... ... дамытудағы кедергілері // Ізденіс.Тарих сериясы. – 2004. -№4
(2). – 211-215- ... ... ... ... жер ... ... / «Қазақстан
республикасының егемендігі – ұлттық заңнаманың даму ... ... ... ... – Ақтөбе, 2006, 19-20 мамыр.
Қазақ Гуманитарлық Заң университеті Батыс Қазақстан Заң институты. 72-74-
бб.
49. Ауылды дамытудың жаңа бағыттары / ... ... ... ... конференция. С. Бәйішев атындағы Ақтөбе университеті. –
Ақтөбе, 2004, 29 қазан. – 245-250-б.
50. Жеріне ... жер ... // ... ... 2004. № 6. – 104-108- б.

Пән: Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер кадастры81 бет
Жер сілкінсе, жағдайымыз не болмақ? Мекемелер мен мамандар ойлары3 бет
Жер салығы – тұрақты не уақытша пайдалануға берілген жер телімі6 бет
Менеджер болуы керек..4 бет
Қазақстан Республикасын жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару14 бет
Қазақстан Республикасындағы жер кадастрын нормативті - құқықтық реттеу10 бет
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
«DreamPro» компаниясының даму стратегиясы93 бет
«Қазақстан – 2050» стратегиясы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь