Сақтандыру ұйымдарының төлем қабілеттілігі

КІРІСПЕ
1 САҚТАНДЫРУ ҰЙЫМДАРЫНЫҢ ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТТІЛІК ҰҒЫМЫ
1.1 Төлем қабілеттіліктің мәні және оның сақтандыру ұйымындағы ерекшелігі
1.2 Сақтандыру ұйымдарының төлем қабілеттілігін мемлекеттік реттеу органдары
1.3 Сақтандыру компанияларының төлем қабілеттілігін мемлекеттік реттеудің отандық және шетелдік үлгілерінің салыстырмалы анализі
2 САҚТАНДЫРУ ҰЙЫМЫНЫҢ ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТТІЛІК ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ КАПИТАЛДЫҢ ҚҰРАМЫ МЕН ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
2.1 Сақтандыру ұйымының қызмет түрлерінің анализі
2.2 Сақтандыру ұйымының капитал құрылымы
2.3 Сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігіне бағасы
3 САҚТАНДЫРУ ҰЙЫМЫНЫҢ ДАМУЫНЫҢ ҚИЫНДЫҚТАРЫ МЕН БАСЫМДЫЛЫҚТАРЫ
3.1 Сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігінің негізгі бағыттарының қалыптасуы
3.2 Сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігінің жетілдіру жолдары
ҚОРЫТЫНДЫ
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Диплoмдық жұмыс тақырыбының өзектілігі. «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан» деп аталатын 2007-жылдың 28-ақпанында жасаған халыққа Жолдауында Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев айтады: «Осыдан 10 жыл бұрын, 1997- жылы Қазақстан халқына алғашқы Жолдауда біздің қоғамымызды болашақта қалай көретіндігіміз және мемлекетіміздің міндеттері жайлы 2030-жылға дейінгі Стратегия ұсынылған болатын. Біз бұл Стратегияны не орнатқымыз келетіндігін, біздің дамуымыздың басты траекториясы қандай болу керектігін анық білуіміз және түсінуіміз керек деген принциптен шыға отырып жасадық . Біз өзіміздің маңызды бағыттарымызды анықтап алып, сәйкес стратегияларды таңдап, ерік-жігер мен шыдам, мақсатқа тырысушылық таныта отырып біздің жолымызда тұратын кез келген қиындықтарды жеңе алатындығымызға сенімді болдық. Және біз адаспадық. Бүгін толық жауапкешілікпен айтуға болады: Қазақстан өтпелі кезеңді сәтті аяқтап, өз дамуында сапалық жағынан жаңа деңгейге өтті.
Сөз берілгендей, экономиканың тұрақты дамуы реформалардың әлеуметтік бағыттылығын күшейтуге мүмкүндік туғызып отыр. Бұл біздің экономикалық саясатымыздың маңызды қорытындысы. «Қазақстан-2030» Стратегиясын жүйелі түрде орындау ары қарай даму үшін сенімді негіз берді.
Бізде алға қарай бұдан да сәтті қозғалуға барлық негізіміз бар, және біз өзіміздің тарихи мүмкіндігімізді қолдан жібермейміз.
Қазақстан расында да тауарлардың, қызмет көрсетулер мен еңбек ресурстарының, қаржы және қазіргі заман технологиялар мен идеялар нарығының ажырамс қарқынды бөлігіне айналуы үшін он маңызды міндеттің бірін орындауымыз қажет. Олардың бірі:
Жұмыс істейтін әйел адамдардың жүкті болғанындағын, босануын, балаға аналық күтім жасау кезінде міндетті әлеуметтік сақтандыру. Сонымен қоса олардың зейнетақылық жинақтамасы декреттік демалыста кезінде және бала бір жасқа толғанға дейінгі оған күтім жасауға байланысты алған мерізім барысында түсіп отырады.
Бұл жәрдем ақыны төлеу әлеуметтік салықты қайта бөлістіру есебінен құрылған әлеуметтік сақтандыру қорының қаражатынан жүргізіледі.
Бұған мемлекеттік бюджеттен қосымша 9,2 млрд. теңге бөлу қажет.
Қазақстанның сақтандыру нарығы негізінен банктердің қосалқы құрылымдарынан тұрады және оның дамуы айтарлықтай дәрежеде банктік өнімдердің сақтандырылуымен байланысты.
Қазақстанның сақтандыру нарығы көптегн себептерге байланысты тенденциялар жиынтығымен сипатталады, олар : мемлекеттің әлеуметтік – экономикалық даму деңгейі, сақтандыру саласы заңнамаларының жалпы жағдайы, сақтандырылушылар мен сақтандырушылардың төлемқабілеттілігі және мемлекеттік реттеу құралдары мен олардың тиімділігі. Маңызды ықпал етуші себептер қатарына тек қан ішкі фактоларды ғана емес, сонымен қоса сыртқы- Қазақстанның ДСҰ-ға кіруі, ТМД елдері мен Шығыс Еуропа елднрінің сақтандыру нарықтарының дамуы.
1. Қазақстан Республикасының президент жолдауы 28 ақпан 2007 жылы.
2. Конституция Республики Казахстан от 30августа 1995 года.
3. Стратегия-2030.
4. Закон «О банкахи банковской деятельности»,введенный в действие Указом Президента №2444 от 31.08.1995 Банковское дело-М.,1996 г.
5. Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу Закона, «О Национальном банке Респулики Казахстан»,30 марта 1995 г.
6. Указ Президента Республики Казахстан ,имеющий силу Закона, «О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан».31 августа 1995г.
7. Антонов М.Т, Пессель М.А. Мировой страховой рынок на пути к глобализции. М.,1995
8. Гапанов Г.А. Страхование: принципы и практика – Банковские услуги.1998-№5 С.21-23
9. Долан Э.Д .Деньги ,банковское дело и денежно-кредитная политика. М.,1996
10. Калянана Л. Страхование :Современный курс/Эксперт -1999г.-№16
11. Иванов В.В.Мировой страховой рынок.-М:МТ-Пресс,2000г
12. Банки и банковские операции ./Под ред.проф Жукова Е.Ф.-М:Банки и биржи ,ЮНИТИ ,1997-471с.
13. Научная концепция развития страхования на среднесрочную перспективу/Под общ.ред.Кравцовой Г.И-Мн.,1994
14. Давыдова Л.Плтежоспосбность стаховой организации Алматы,2001
15. Банковское дело (под редакцией проф. В.И. Колесникова),М.,1995.
16. Голицин Ю.Европейское законательство:оценка плотежеспособности страховых организаций по рисковым видам страхования.//Эксперт .-2000г.-№12
17. Риск-менеджмент/ Кравцов Г.И.-Мн :Меркование ,1994
18. Жуков Е.Ф. Банки и банковские операции ,М.,1997
19. Банки и банковские организации в Республике Казахстан.Алматы ,2001.
20. Журкина Н.Г.Финансовое управление в страховых компаний //Финансы-2002№6
21. Банковский портфель-3/Коробов К.Л.-М:Соминтек ,1995 г
22. Букато В.И.,Львов Ю.И.Банки и банковские операции /Под ред.М.Х.
23. Лапидуса.-М:Финансы и статистика,1996.
24. Банковское дело (под редакцией Г.С. Сейткасимова .Алматы,1998 г.
25. Головин Ю.В.Банки и банковские услуги –М:Финансы и статистика,1999
26. Головин Ю.В.Анализ рисков в страховых компаниях.М.2004г.
27. Зарождение страховой науки в Казахстане (под редакцией проф В.И.Колесникова ),М.,1995.
28. Егоров А.Е. Прблемы деятельности коммерчиских банков на современном этапе развития экономики //Деньги и кредит 1995-№-с.4.
        
        КІРІСПЕ
Диплoмдық жұмыс тақырыбының өзектілігі. «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан»
деп ... ... ... ... халыққа Жолдауында Нұрсұлтан
Әбішұлы Назарбаев ... ... 10 жыл ... 1997- жылы ... ... ... ... қоғамымызды болашақта қалай көретіндігіміз
және мемлекетіміздің міндеттері жайлы 2030-жылға ... ... ... Біз бұл ... не ... ... ... басты траекториясы қандай болу керектігін анық білуіміз және
түсінуіміз ... ... ... шыға ... ... . Біз ... ... анықтап алып, сәйкес стратегияларды таңдап, ... мен ... ... ... ... ... ... жолымызда
тұратын кез келген қиындықтарды жеңе алатындығымызға сенімді болдық. Және
біз ... ... ... ... ... ... Қазақстан өтпелі
кезеңді сәтті аяқтап, өз дамуында сапалық жағынан жаңа деңгейге өтті.
Сөз берілгендей, экономиканың тұрақты ... ... ... ... ... ... отыр. Бұл біздің экономикалық
саясатымыздың маңызды ... ... ... жүйелі
түрде орындау ары қарай даму үшін ... ... ... алға ... ... да ... қозғалуға барлық негізіміз бар, және біз
өзіміздің ... ... ... жібермейміз.
Қазақстан расында да тауарлардың, қызмет көрсетулер мен ... ... және ... ... ... мен ... ... қарқынды бөлігіне айналуы үшін он маңызды ... ... ... Олардың бірі:
Жұмыс істейтін әйел адамдардың жүкті ... ... ... ... жасау кезінде міндетті әлеуметтік сақтандыру. ... ... ... ... декреттік демалыста кезінде және бала бір
жасқа толғанға ... оған ... ... ... ... мерізім
барысында түсіп отырады.
Бұл жәрдем ақыны төлеу әлеуметтік салықты қайта бөлістіру ... ... ... ... қаражатынан жүргізіледі.
Бұған мемлекеттік бюджеттен қосымша 9,2 ... ... бөлу ... ... ... ... банктердің қосалқы
құрылымдарынан тұрады және оның дамуы ... ... ... ... байланысты.
Қазақстанның сақтандыру нарығы көптегн себептерге байланысты тенденциялар
жиынтығымен сипатталады, олар : ... ...... ... ... ... ... жалпы жағдайы, сақтандырылушылар
мен сақтандырушылардың төлемқабілеттілігі және мемлекеттік реттеу құралдары
мен олардың тиімділігі. Маңызды ықпал етуші ... ... тек қан ... ғана ... ... қоса ... ... ДСҰ-ға кіруі, ТМД
елдері мен Шығыс Еуропа елднрінің сақтандыру нарықтарының дамуы.
Нарықтың қозғалысы мен көлемдерін сипаттайтын ... ... ... ... ... ... үш ... бөлуге болады:
қалыптаса бастауы, әлеуметтік ... ... және ... ... ... ... біздің ойымызша, Қазақстанның ДСҰ-ға
кіруімен және шет ... ... ... ... ... байланысты болатын сияқты.
1992-жылы Қазақстан Республикасының «Сақтандыру туралы» Заңы қабылданған
болатын және ол ... ... ... ... ... ... іс ... барысындағы бағдар ретінде болды. Сол жылдар сақтандыру
іс қызметін мемлекеттік ... ... ... яғни сақтандыру ұйымының
капитализациясына талаптар күшейтілді, олардың ... ... ... ... тиым ... ... ... барынша жоғары көрсеткіші енгізілді. Бірақ бұған ... ... саны өсе ... және 1999 – ... ... ... 71-ге ... мен 2004-жыл арлығы қазақстандық сақтандырушылар үшін сандық
жағынан да, сапалық жағынан да ... ... ... ... ... ... ... 2000%-ке өсіп кетті. Бұған айтарлықтай әсер
еткен автокөлік иелерінің ... ... ... ... енгізілуі болды. Содан кейінгі жылдары әлеуметтік сақтандыру
түрлері 9-ға ... ... және бұл ... ... ... ... түрткі
болды.
Бірақ осы үрдіспен қатар, сақтандырушылардың саны қысқарды. Капитализация
дәрежесіне, қаржылық ... және ... ... деген
талаптардың күшеюі бірден бірнеше ондаған сақттандыру компанияларының
жабылуына әкелді.2004-жылы нарықта 34 ... ... ... осы ... ... ... сақтандыру түрлерінің айтарлықтай өсімі
басталды: 2004-жылы осы саладағы сақтандыру кірістері 33% , ал ... ... ал 2006 ... 93% ... ... ... ... қарқынмен өсуін банктік «жарылыспен» байланыстырады. Осылайша,егер
қарыз алушы банктердің бірінде автокөлік немесе пәтер несиеге алғысы келсе,
ол сол банктің ... ... ... ... ... ... ... Бұл шартты орындамайынша несиелендіру жүзеге асырылмайды.
Банктік сақтандырудың үлкен қарқынмен дамуы өз өзінен ресми емес ... ... ... ... және нарықтық болып бөлінуіне
әкелді.Біріншілерінің міндеттері айтарлықтай дәрежеде өзінің бас бөлімінің
банктік өнімдерін сақтандыруды ... ету ... ... Ал ... сақтандыру бумасы бар сақтандыру компаниялары жатады.
Көптеген ... мен осы сала ... ... банктік
сақтандырудың біржақты даму тенденциясы отандық сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары
өздерінің басты құрылымдарының (банктің) қанатының астында өз ... ... ... ... ... орнына банк
кірістерінің оптимизаторларына айналып отыр. Бірақ мұнысымен банктік ... ... ... ... тәуекелділіктердің артуына салдарын тигізуде.
Нәтижесінде сақтандыру компаниялары қаржылық нарықта тұрақтандырушы рөл
ойнай алмайды, себебі тәуекелділіктер өз ... ... ... сөзбен айтқанда, ақша жай ғана бір қалтадан екінші бір ... ... бұл ... сақтандыру нарығының мүмкіндіктерін толық
пайдалану мүмкіндігін ... ... ... ... ... өсіп ... резервтері банктік трансакцияларға оралады да, қайтадан
сол банктік индустриясының мүдделеріне бағынышты болып қалады. ... ... ... ... ... ... ... асады да, ал бұл өз уақытысында сақтандырушылық ... ... ел ... енуге кедергі болады. Шет елдердің тәжірибесі
көрсеткендей, сақтандыру компаниялары капитализация көлемі ... ... ... ... ... отыр.Онда сақтандыру компаниялары банктерге
қатысты «кіші іні» емес, серіктес ретінде ... ... ... ... ... ... үшін отандық сақтандыру нарығын
транспоренттілік бағытында және «ата аналық ... ... ... ... жұмыстың мақсаты – сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігіне
баға беру.
Қойылған мақсатты жүзеге асыру үшін ... ... ... ... сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігінің мәні мен ерекшелігін ашу;
- сақтандыру ұйымын мемлекеттік реттеу органын қарастыру;
- Еуропалық Одақ ... ... ... ... ... ұйымының іс қызметі түрлеріне сараптама жасау;
- сақтандыру ұйымының қаржылық құрылымын ... және оның ... ... ... ... ... ... қарастыру.
Дипломдық жұмысты жазуда әдістемелік негіз болған осы саладағы ... шет ел ... ... Бұл ... ТМД ... мен ... еңбеңтерін өте құнды деп атауға болады.
Ақпараттық база ретінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Жолдауы, «Қазақстан-2030» стратегиясы,
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Қазақстан Республикасының құқықтық нормативтік
актілері және «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның ... ... ... пәні ... ұйымының төлем қабілеттілігіне баға беру және
бақылау.
Зерттеу объектісі болып сақтандыру компаниясы табылады.
Дипломдық жұмыстың құрылымы:
Кіріспеден ,үш маңызды бөлімнен ... ,23 ... ,9 ... әдебиеттерден құралды.
Бірінші бөлімде сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілік ұғымы ,төлем
қабілеттілігінің мәні ... оның ... ... ерекшелігі.
Сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігін мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... көрскетілген.
Дипломдық жұмыстың екінші бөлімінде сақтандыру ұйым төлем ... ... ... ... ... мен ... ... бөлімдесақтандыру ұйымының дамуының қиындықтары мен
басылымдықтары ... ... ... ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТТІЛІК ҰҒЫМЫ
Ұйымның төлем қабілеттілігі– бұл Өз уақытында төлемді айтады.
Төлем қабілеттілік- ол сақтандыру ұйымының ... ... ... оның ... және де көптеген компаниялардың тартымдылығы болып табылады.
1.1 Төлем қабілеттіліктің мәні және оның ... ... ... орта ... ... жүйе ретінде сақтандыру
компаниясының қаржылық тұрақтығының 2 белгісін атап көрсетуге ... ... ... яғни оның өз ... ... ... ... сыртқы орта өзгерістеріне сай бола отырып даму үшін ... ... ... ...... ... сенімділігінің, оның қаржылық
тұрақтылығының ең маңызды белгісі. Осыған орай, потенциалды клиенттерді
тартудың да басты ... ... ... ... ... потенциалы деп сақтандыру операцияларын және
инвестициялық қызметті жүзеге асыру мақсатында қолданылатын ... ... ... ... ... ... екі ... бөліктен құралады –
жеке және тартылған капитал, мұндаға айта кететін жай, ... ... ... ... жеке ... айтарлықтай басым болады.
/6,б.110/
Барлық елдерде дерлік, сақтандыру қызметін жүргізуге ... ... бірі ... сақтандыру компаниясының минималды капиталының
мөлшері алынады. Бұл шартқа қойылатын талаптар әр елде әр ... ... ... ... ... тәуелді. Еуропалық одақ құрамындағы кейбір
елдер жеке капиталмен қоса ұйымдастыру ... ... ... етеді.
Сақтандыру туралы Заңға сәйкес сақтандырушының қаржылық тұрақтылығын
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... тарифтері;
• сақтандыру, қайта сақтандыру, өзара сақтандыру келісімдері бойынша
міндеттемелерді орындауға жеткілікті сақтандыру резервтері;
• жеке ... ... ... ... ... және ... жеке ... диверсификация,
ликвидтілік, қайтарымдылық және кіріс талаптарына сәйкес активтермен
қамтамасыз етілуі керек. Сақтандырушының жеке ... ... (тек ... ... ... ... ... қоғамарын қоспағанда)
жарғылық капитал, резервтік капитал, бөліске ұщырамаған пайда кіреді.
Сақтандырушылар толық ... ... ... ие ... ... ... капитал мөлшері Сақтандыру туралы Заңда ... ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталының минималды мөлшері Сақтандыру туралы
Заңның 25 бабының 4 бөлімімен анықталады.
Сақтандырушы сақтандыру келісімі бойынша өз ... ... ... ... бір немесе бірнеше өзге
сақтандырушыларға беруіне болады ... ... Бұл ... ... ... сақтандырушының аталған сақтандыру түрін
жүзеге асыруға лицензиясының болуы және жүктеліп жатқан міндет ... ... ... ... ... жеткілікті жеке қаражаты ... ... ... беру ... Республикасының Заңына сәйкес
жүргізіледі. /6,б.112/
Мына жағдайларжа сақтандыру портфелін беру жүзеге асырылмайды:
• берілуге тиіс сақтандыру ... ... ... ... жасалған жағдайда;
• сақтандыру портфелін қабылдап жатқан сақтандырушы Сақтандыру туралы
Заңдағы қаржылық тұрақтылық талаптарына сай келмеген ... ... ... үшін ... жазбаша түрдегі келісімінің
болмауы;
• сақтандыру портфелін қабылдаушы сақтандырушы лицензиясында аталған
сақтандыру келісімі жасалған сақтандыру түрінің ... ... ... беруші сақтандырушыда сақтандыру резервтерін
қамтамасыз ететін активтердің болмауы.
Сақтандыру ... беру ... ... ... ... ... ... резервтері мөлшеріндегі активтерді беру
жүзеге асырылады.
Сақтандыру портфелін қабылдаушы сақтандырушының ... ... ... беруші сақтандырушының сақтандыру ережелеріне сәйкес
келмесе, сақтандыру ... ... ... ... сай өзгертілуі
тиіс.
Сақтандыру компаниясының жеке қаражатының жеткілікті болуы төлем
қабілеттілігін келесі екі ... ... ... нормативтік деңгейден
төмен емес сақтандыру резервтерінің болуы және дұрыс инвестициялық саясат.
Сақтандыру компанияларының төлем қабілеттілігін қамтамасыз етудің қажетті
шарты ... ... мен ... ... ... ... ... сақталуын алуға болады.
Төлем қабілеттілік маржасы – сақтандырушының өз ... ... ... сақтандыру директиваларына сәйкес, сақтандырушылар
сақтандыру қызметінің ... ... ... қор түріндегі белгілі
бір қаражатқа ие болуы қажет. Сонымен қатар, кез келген ... ... ... ... ... ... қор ... бизнес
жүргізу қаражатын да иемденуі тиіс.
Сақтандырушылардың төлем қабілеттілігін ... ету ... ... ... болатын. Осы еңбектерде
сақтандырушының төлем қабілеттілігін есептеуге ... ... ... ... ... ... жеке капиталы жарғылық, қосымша, резервтік капиталдардың,
есептік жылдың және бұрынғы жылдардың бөліске ... ... ... ... бойынша акционерлердің қарыздары, акционерлерден сатып
алынған акциялар, материалды емес ... мен ... ... аяқталған
дебиторлық қарыздардың қосындысы арқылы есептеледі.
Активтер мен қабылданаған сақтандыру жауапкершіліктерінің нормативтік
қатынасы ұғымы ... ... ... ... емес ... және ... ... дебиторлық қарыздар шегерілген сақтандырушы иемденуі тиіс
жеке қаражат мөлшері. Бұл шама төлем қабілеттілік маржасының нақты мөлшері
деп ... Айта кету ... жеке ... ... ... ету
құқықтарынан басқа болашақтағы кез келген жауапкершіліктерден бос болы
керек.
Адам өмірін сақтандыру бойынша төлем ... ... ... адам ... ... ... 5 % ... түзету коэффициентіне
көбейткенге тең.
Түзету коэффициенті қайта сақтандырушылар үлесі шегерілген адам өмірін
сақтандыру резервінің аталған резервтің ... ... ... ... Егер ... ... ... кем болса, онда есептеулер
үшін ол 0,85-ке тең деп қабылданады.
Адам өмірін сақтандырудан өзге ... ... ... ... ... ... мөлшері түзету коэффициетіне
көбейтілген келесі екі ... ... тең. ... ... ... ... дейінгі есептік жылдағы (12 ай)
сақтандыру ... ... ... Ол ... ... есептік кезеңде қабылданған ... ... ... ... ... салымдарының 16 пайызына тең. Аталған ... ... ... ... ... ... ... кезеңде қабылданған қайта
сақтандыру келісімдері бойынша келісімшарт шарттарының ... ... ... ... ... ... салымдары;
• сақтандыру, өзара сақтандыру келісімдері бойынша сақатандыру
салымдарын есептік ... ... ... үшін аудару.
12 айдан аз уақыт қызмет етуші сақтандырушы бірініші көрстеткіш үшін
есептік кезең ретінде алғаш лицензия алған моменттен ... ... ... ... ... ... ... есептік күнге дейінгі 3 жылдық (36 ай) есептік кезең
ішіндегі төленген ... ... ... ... ... ... бір ... 23 пайызына тең:
• сақтандыру, өзара сақтандыру, қайта сақтандыру келісімдері бойынша
жасалған нақты сақтандыру төлемдері сомасынан осы ... ... ... нәтижесінде шығындарға жауапты тұлғалардан
өндіріліп алынған төлемдер шегерілген сома;
• сақтандыру, ... ... ... ... жасалған қайта
сақтандыру келісімшарттары ... ... ... бірақ
реттелмеген шығындар резервінің және болған бірақ тапсырыс берілмеген
шығындар резервінің өзгерісі.
Адам өмірін сақтандырудан басқа ... ... ... ... кем қызмет ететін сақтандырушы екінші ... ... ... ... ... кезең ретінде 1 жыл алынады.
Түзету коэффициенті:
• есептік кезеңдегі сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру, қайта
сақтандыру келісімдері бойынша жасалған нақты сақтандыру төлемдері;
• есептік кезеңдегі қайта сақтандырушылар үлесі ... ... ... ... сақтандыру келісімдері бойынша тапсырыс
берілген, бірақ реттелмеген шығындар резерві және ... ... ... ... ... ... төмендегілерге қатынасы арқылы есептеледі:
• сақтандыру, өзара сақтандыру және есептік кезеңде жасалған қайта
сақтандыру келісімдері бойынша ... ... ... ... ... өзара сақтандыру және есептік кезеңде жасалған қайта
сақтандыру келісімдері бойынша тапсырыс берілген, ... ... ... және ... бірақ тапсырыс берілмеген шығындар
резервінің ... ... ... ... сақтандыру келісімдері бойынша
есептік кезеңде сақтандыру төлемдері болмаған жағдайда түзету коэффициенті
1-ге тең деп ... ... ... коэффициенті 0,5-тен кіші болса, 0,5 деп, 0,5-тен
үлкен болса, 1 деп қабылданады.
12 айдан кем уақыт қызмет ... ... ... коэффициент іүшін
есептік езең ретінде алғаш лицензия алған күннен бастап есептік ... ... ... ... кем емес ... ішіндегі міндетті сақтандыру түрі ... ... ... ... аталған сақтандыру түрі ... ... ... жағымды нәтижелерді көрсетсе және сақтандырудың осы түрінен
жиналған сақтандыру ... ... ... ... ... ... бойынша жиналған соманың кем дегенде 25 % ... ... ... ... ... ... аталған
сақтандыру аталған сақтандыр утүрі ... ... және ... ... ... ... ... алынуы мүмкін, бірақ ол
жоғарыда аталған шаманың 2/3-нен кем болмауы тиіс.
Сонымен қатар, ... ... ... ... түрлері бойынша
төлем қабілеттілік маржасының нормативтік мөлшері міндетті ... ... ... ерікті түрлері бойынша төлем ... ... ... ... ... және ... ... түрлерімен айналысатын
сақтандырушылардың төлем қабілеттілік маржасының нормативтік мөлшері ... ... ... ... ... ... мөлшеріне
сақтандырудың басқа түрлері бойынша төлем қабілеттілік ... ... ... тең. Егер сақтандырушының төлем қабілеттілік
маржасының нормативтік мөлшері Сақтандыру туралы Заңда көрсетілген жарғылық
капиталдың минималды ... кіші ... онда ... ... ... ... ... орнатылған жарғылық
капиталдың минималды шамасы алынады. Сақтандырушының өлем қабілеттілік
маржасының ... және ... ... ... ... әр ... жүргізіледі.
Сақтандырушының төлем қабілеттілік маржасының ... ... ... ... кем ... ... ... аяғына қарай сақтандырушының төлем қабілеттілік маржасының
нақты мөлшері оның нормативтік мөлшерінен 30 % кем ... ... ... ... ... Қаржы министрлігіне өз қаржылық
жағдайын жақсарту туралы жоспарын ұсынуы тиіс.
Төлем қабілеттілікті есептеудің жоғарыда сипатталған әдістемесін ... ... ... ... ... ... сақтандырудан басқа
сақтандыру түрлері бойынша алынған жауапкершілік көлемі үлкен болған сайын
төлем қабілеттілік маржасының нормативтік ... ... ... жеке ... ... кетеді және сақтандырушының төлем
қабілеттілік ... ... ... оның ... ... ... Сол себепті, сақтандыру компаниясының сақтандыру ... ... ... асырылатын сыртқы жамуы жарғылық капиталды арттыру, резервтік
капиталды арттыру нәтижесінде болатын ішкі дамумен қатар жүргені абзал.
Жарғылық капиталдың ... ... үшін ... ... ... жасалатын сақтандыру компаиясының таза активтерінің бағасы
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... бағаланады. Егер екінші және әр келесі қаржылық ... ... ... ... ... ... серіктестік)
түріндегі сақтандыру компаниясының таза активтерінің бағасы жарғылық
капиталдан кем болып ... онда ... ... ... ... сай ... ... жарғылық капиталдың
азаюын жариялауы және тіркеуі тиіс.
1.2 Сақтандыру ұйымдарының төлем ... ... ... орган–сақтандыру қызметінің ... ... ... ... және ... нарығын реттеу бойынша
құзіреттіліктер мен функцияларды жүзеге асыратын мемлекеттік ... ... ... мәртебесі Қазақстан Республикасының заңдық
актілерімен анықталады. ... ... ... ... ... ... бөлімшелерінің қызметкері бола алмайжы: сақтандыру
ұйымының жоғары дәрежелі қызметкерлерінің жақын ... ... ... ... ... ... 5 пайызынан артық акцияларды иемденуші
және басқарушы тұлғалар, сақтандыру брокерлері.
Сақтандыру ... ... ... негізгі міндеттері
келесідей:
1) Қазақстан Республикасында тұрақты сақтандыру жүйесін жасау, әрі ... және ... ... ... ... ... ... нарығын реттеу және сақтандыру қызметін бақылау;
3) ... ... ... тұрғыдан күшейту, міндетті сақтандыру
түрлерін анықтау, Қазақстан Республикасының халықаралық сақтандыру
жүйесіне ... ... ... ... ... ... ... жақтардың құқықтары мен заңды
мүдделерін қорғау.
Сақтандыру ... ... ... ... ... ету және сақтандыру саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге
асыру құзіретті орган және ... да ... ... ... мемлекеттік органдардың аталған заңмен айқындалмаған құзіреттері
міндетті сақтандыру түріне сәйкес актілерінде қарастырылуы мүмкін.
Мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... заңдық актілерінде тура ... ... ... ... ... мен ... ... араласуға тыйым салынады.
Құзіретті орган:
1) қазақстан Республикасында сақтандыру жүйесінің қызмет етуін қамтамасыз
етуге, ... ... ... ... қа- ... ... ... барлық қатысушыларының заңды мүдделерін
қорғауға байланысты ... ... ... ... ... ... ... мен принциптерін, сақтандыру
қызметін бақылауды ұйымдастыру тәртібін анықтайды;
3) сақтандыру ұйымдарын құруға рұқсат береді;
4) аталған заң ... ... ... сақтандыру ұйымының ірі мүшесі
мәртебесін ... ... беру және ... ... алу ... Ірі ... сақтандыру ұйымының дауыс беруші акцияларын тура
немесе жанама ... ... ... анықтайды.
5) сақтандыру ұйымының акцияларына қатысты келісімшарттар жасауға рұқсат
береді;
6) сақтандыру ұйымын ерікті түрде ... құру мен ... ... ... ... ... тұлғалардың қатысуына рұқсатт береді.
8) аталған Заң талаптарына сәйкес сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру құқығына лицензия беру тәртібін анықтыйды және лицензия береді.
9) ... ... беру ... ... ... ұйымының пруденциалды нормативтерін, міндетті түрде сақталу
керек нормаларды және міндеттемелерді, сонымен ... ... ... қордың, төлем қабілеттілік маржасының минималды
мөлшерін анықтап, олардың ... ... ... етеді;
11) ликвидацияланатын сақтандыру ұйымдарының ликвидациялық комиссияларының
қызметін бақылауды жүзеге ... ... ... мен ... ... ... ... немесе тағайындауға рұқсат береді;
13) сақтандыру ұйымының қаржылық тұрақтылығы мен төлем қабілеттілігін
талдау мен ... ... ... ... ... ... полистерін есептеу тәртібін орнатады;
15) сақтандыру ұйымының сақтандыру түрлері бойынша сақтандыру тарифтерін
есептеу принциптері мен ... ... ... ... ұйымының шығын коэффициентін есептеу тәртібін анықтайды;
17) сақтандыру ұйымдарының, сақтандыру ... және ... мен ... ... ... қазақстан Республикасының Заңына сәйкес 11.06.2004 бастап алынып
тасталынға. №562-11
19) сақтандыру ... ... ... ... орнатады;
20) Қазақстан Республикасының Заңына ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымы мен сақтандыру нарығының басқа да ... ... ... ... ... ... субъектілерінің, сақтандыру брокерлерінің және
олардың бөлімшелерінің тексеруін жүргізеді;
23) сақтандыру нарығының кәсіби мүшелеріне санкциялар жариялайды;
24) ... ... ... ... ... ... уақытша тоқтату және мүлдем лицензиядан айыру шешімдерін
қабылдайды;
25) қазақстан ... ... ... ... негізінде
сақтандыру ұйымының сақтандыру қызметін тоқтату туралы шағыммен сот
органдарына жүгіну шешімін қабылдайды;
26) сақтандыру ... ... оның ... және ... ... және ... жағдайы туралы мәліметтер алуға құқылы;
27) Қазақсатн республикасының Заңына сәйкес сақтандыру нарығының кәсіби
мүшелерінен, оның бірлестіктерінен, ... ... ... ... алуға құқылы;
28) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... органдар мен мекемелерден бақылауға қажетті, соның ішінде,
қызметтік және коммерциялық құпияға ... ... ... ... міндетті сақтандырудың жеке түрлері ... ... ... ... және оның ... ... талаптарды орнатады;
31) сақтандыру нарығының кәсіби ... ... ... ... ... ... ... сәйкес сақтандыру ұйымының акцияларын
күштеп сатып алуға байланысты шаралар қолданады;
33) Қазақстан Республикасының қаржылық нарығының субъектілерін ... да ... ... серіктестік пен қажетті ақпарат алмасуды
жүзеге асырады;
34) өзге елдердің сақтандыруды бақылаушы ... ... ... ... ... және ... қызметін бақылауға
қатысты сұрақтарда ... ... ... Қазақстан
Республикасының мүддесін қоорғайды;
35) Қазақстан Республикасының Заңдық актілеріне сәйкес басқа да қызметтер,
құзіреттер және ... ... ... ... компанияларының төлем қабілеттілігін мемлекеттік
реттеудің отандық және шетелдік үлгілерінің салыстырмалы анализі
Еуразиялық одақ сақтаныру нарығының негізгі ерекшелігі ... ... мен ... ... ... заң жүйесін қалыптасуы болып
табылады. Бұған 1957 жылы ... Рим ... ... ... ... 52,59,67 баптарына сәйкес келісімге қатысушы ... ... ... ... ... ... алмасу бостандығы жария
ланды.
Ұзақ дайындық жұмыстарының нәтижесінде Еуразиялық ... ... ... 1973 жылы адам ... сақтандырудан басқа
сақтандыру және 1979 жылы адам өмірін сақтандыру. Бұлар Батыс ... ... ... ... ... дирек тивалар төмендегілерді орнатты:
• Ортақ сақтандыру құқығын қалыптастыру мақсатында ортақ ұғымдар
құрамын жасау;
• Сақтандыру ... адам ... ... ... және ... ... ... айналысатын қоғамдарға
бөлу принципі;
• Лицензиялау және сақтандыру ... ... ... ... ... ... класификациясы;
• Сақтандыру ұйымдарын құру тәртібі мен шарттарын, ... ... ... ... ... қызметкерлеріне
қойылатын талаптардыайқындайтын ортақ құқықтық негіздер;
• Ережелер және сақтандыру резервтерін ... ... ... ... ... ... ортақ ережелері.
«Екінші ұрпақ» директивалары 1988 жылы адам өмірін сақтандырудан басқа
сақтандыру түрлері ... 1990 жылы адам ... ... ... директивалар сақтандыру ұйымының қаржылық жағдайын бағалаудың
ортақ принциптерін орнатты. ... ... ... ... ... пайдалану ережелерін қарастырды.
1992 жылы қабылданған «үшінші ұрпақ» директивалары бір ел ... ... ... сол ел ... ... ... Ауропалық Одақ территориясындағы кез келген мемлекетте сақтандыру
қызметін көрсету еркіндігін беру мәселесін қарастырды.
Іс жүзінде ортақ құқықтық ... ... ... ... Бұл оның
өзіндік құқықтық мәртебесімен байланысты. ... ... ... ... ... белгілі. Сақтандыру келісімін жасағанда Ллойд
емес, белгілі бір андеррайтер қатысады. Ллойдтың мұндай мәртебесі 1871 жылы
қабылданған британ заңына ... ... ... ... ... нарығының қатысушылары болып мыналар саналады:
- сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы;
- сақтандыру брокері;
- сақтандыру агенті;
- ... ... және ... ... ;
- ... ;
- және ... да сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметтер атқа
рушылар/2,б.9/
- ... ... ... ( қайта сақтандырушы ) ұйымның
кәсіпкерлік қызметінің негізгі түрі болып ... ... ... ... ... сақтандырудан басқа мынадай
қызмет түрлерін ... ... ... :
- ... іс ... ;
- ... сақтандырудың сәйкес келісімшарттарында көрсетілген
төлеу соммасы шегінде өз ... ... ... ... ... саласындағы сақтандыру компаниялары үшін );
- Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының іс ... ... үшін ... ... бағдарламалық қамтуларды
сату:
- Кез келген ақпарат тасушы түрінде ... және ... іс ... ... ... Бұрын өз қажеттіліктері үшін (сақтандыру ( қайта сақтандыру) ұйымдары
үшін) ... не ... ... негізінде оның
(сақ -тандыру (қайта сақтандыру) ұйымының) ... ... ... және ... беруге ;
- Сақтандыру іс қызметі бойынша кеңес беру қызметін жүргізуге;
- сақтандыру (қайта сақтандыру) саласындағы мамандарды ... не ... ... іс ... ... сақтандыру агенті ретіндегі сақтандыру делдалдығы ;
- Аталмыш заңның 52 – ... ... іс ... ;
- ... ... заңнамаларына сәйкес келетіе бағалы қағаз
дар бумасын басқаруға (өмір ... ... ... дыру ... үшін )
- ... ... арасындағы немесе сақтандыру ... ... ... ... ... тұлғалар арасындағы
келісімшарт негізіндегі ассистанс ;
- Сақтандыру төлемдерін кепілді төлеу жүйесінде қатысу аясында ... ... ... іс қызметтер;
- Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарына осы ... 1 және ... ... ... ... ... жасасу мен операциялар жүргізуге тиым салынады.
- Сақтандыру ... ... ... ... ... ... таратылған (өз қызметін тоқтатқан) жағдайда сақтандыру төлемінің
қайтарылуын кепілдендіруші Қор құруға құқылы. Қордың құрылуы және ... ... ... ... ... ... ұйымдарын ырықсыз тарату (қызметін тоқтату) ... ... ... ... ... сақтандырылушылардың сақтандыру төлемдерін қайтаруды кепіл
дендіретін Қор құру Қазақстан Республика сының заңнамалық актілінде
қарастырылған ... ... ... асыру қызметінің жалпы шарттары :
- сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары өзінің сақтандыру саласындағы іс
қызметін тек сақтандыру (қайта ... ) ... ... ... қағазы (лицензиясы ) ,белгіл бір сақтандыру шарттарын анық
тайтын сақтандыру ... және ішкі ... ... ... ... ... заңнамаларында көрсетілген жағ
дайда ғана ... ... ... лицензиясыз өз қызметін атқара
алады.
- Сақтандыру ... ... ... ішкі ... мыналарды анықтау
қажет :
- сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... мен қызметтері және құзіреттерін ;
- Ішкі аудит және басқа да тұрақты жұмыс істейтін органдарының құрылымын,
мүшелер санын , ... мен ... және ... ... ... сақтандыру) ұйымының техникалық (сақтандыру),
инвестициялық, несиелік, ... ... және ... ... кел діліктерді басқару саясатын ашатын басқару жүйесін ;
- ... ... ... ... мен ... ... (қайта сақтандыру) ұйымының жұмыскерлерінің және ... ... ... ... не оның ... ... жасасу
кезіндегі құзіреттерін;
- Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ішкі ережелері мен сақтандыру
ережелері директорлар кеңесімен бекітіледі.
- ... ... ... ... өз ... актуарий
болмаған жағдайда өзінің сақтандыру қызметін жүзеге асыруға құқығы жоқ.
Жинақтаушы сақтандыруды жүзеге асырудың ерекшеліктері:
- Жинақтаушы сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... актілері талаптарын ескере ... ... ... ... ... ... не ... беруге құқылы.
- Сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... ... тәртіпте жасалынған актуарий
негізіндегі аннауитет келісімшартының ... ету ... ... ... ... ... ... құқылы. /2,б.11/
Сақтандыру бойынша іс-қызмет
- сақтандыру пулын құру арқылы тәуекелділіктерді сақтандыруды жүзеге асыру
кезінде бірігіп сақтандыру келісімшарты ... ... ... ... мен ... ... ұйымның шарттары бойынша жасалынады.
- Лицензиясында сәйкес сақтандыру түрі көрсетілмеген сақтандыру ұйы мына
бірігіп сақтандыруға қатысуға ... ... ... ... ... Өкілетті органның сәйкес лицензиясы жоқ ешқандай тұлғаның құқығы жоқ:
- өз ... ... не ... ... түрі ... ... қайта
сақтандыру қызметін жүргізуге, сақтандыру брокері ... ... ... ... ... ... мен жарнама ларында
«сақтандыру ұйымы», «қайта сақтандыру ұйымы», «сақтандыру ... ... өз ... сақтандыру опера цияларын жүргізетіндігін,
брокер, актуарий ретінде қызмет көрсететіндігін білдіретін ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде
көрсетілген өзара сақтандыру қоғамдарынан басқаларының барлығына
сақтандыру ... ... ... ... ... ... сақтандыру және қайта сақтандыру:
­ сақтандыру ұйымының өзге мемлекеттің аумағында сақтандыру ... ... және ... ... сақтандыру қызметін жүргізу
трансшекаралық болып табылады.
­ сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... ... беру ... есеп айырысу
нормативтері тәртібінің талаптарын ескере отырып жүзеге ... ... ... ... ... ... ... көрсетілмеген жағдайда Қазақстан Республикасының тысқа
шығарушы автокөлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкер ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
резиденті болып табылмайтын ұйымдардың атынан келісімшарттар құруға,
яғни, делдалдық ... ... ... ... ... ... емес сақтандыру ұйымының атынан
Қазақстан Республикасынан тысқары шығушы автокөлік иелерінің азаматтық-
құқықтық жауапкершілігіне ... ... ... ... тек қана ... ... ... сақтандыру түрі көрсетілген
лицензиясы бар Қазақстан Республикасының резиденті болып ... ... және ... Республикасының резиденті емес
аталмыш сақтандыру ұйымымен ... ... бар ... ... ... ... ... брокерлері ғана
делдалдық жасай алады. /2,б.12/
­ Сақтандырылушыларды ақпараттандыру бойынша сақтандыру ұйымына ... ... ... ... ... ... ... өзгерген жағдайда және
атауы өзгерген жағдайда сақтандыру ... ... ... бір ... ішінде екі республикалық газетте хабарлама беру
арқылы ... ... ... ... бөлімшелерінің мекен-
жайлары өзгерген жайдайда бір айдың ... ... ... екі ... ... беру арқылы сақтандырылушыларын ақпараттандаруы қажет.
­ сақтандыру ұйымы сақтандыру іс-қызметін жүзеге ... ... ... жолмен куәландырылған көшірмесін көруге және онымен
танысуға болатын жерге орналастыруы қажет. Сақтандыру ... ... ... ... ... кіріс-шығыс есеп
балансынан және аудиторлық ұйыммен расталған ... ... ... ... ... ... ... Ұлыбританияның сақтандыру нарығы
Ұлыбританияның сақтандыру нарығы Германияның нарығымен бірге, әртүрлі
көрсеткіштер бойынша, әлемде үшінші, ... ... ... отырады. 2002
жылға жалпы жиналған сыйақы көлемі 237 млрд доллар ... оның ... 12,8 % ... өрттен және бақытсыз жағдай лардан
сақтандыру 19,8 %, ... және ... ... 1 %, ... 67,3 % ... ... ... қызметін жүргізуге рұқсаты бар
сақтандыру компанияларының саны ... ... ... ... ... ... ... өз мойнына алатын және
міндеттемелердің ... өз ... ... ... жеке ... сақтандырушылардың бірлестігі) мүшелері бірден қысқарып
кетті, бұл Лллойдта қатысуға ... ... ... ... ... ... құрулар мен жаңарулар долындағы ... ... ... ... 1994 жылы ... 1997
жылы 164-ке дейін қысқарып кетті. /4,б.382/ Дегенмен, синдикаттардың орташа
қаржы айналымы бірден 27 млн. фунт ... 66 млн. фунт ... ... ... ... қызметі сақтандыру компаниялары жайлы
1982 жылғы заңмен реттеледі. Аталмыш заң акционерлік ... ... ... by bodies corporate сақтандыру ... ... ... ... ... елде ... ... – OBC; корпаративтік емес компаниялар және ... ... ... ... сақтандырушы делдалдардың іс-қызметі
1977 жылдан бергі сақтандыру брокерлерінің тіркеуден өткізу жайлы заңмен
реттеледі. Оған ... ... ... ... тек ... сөзін
қолданғысы келетін кез келген делдал өзінің сақтандырудың қай түрімен
айналысатынан байланыссыз (өмірді сақтандыру не ... түрі ... ... ... ... ... Кеңесінен тіркеуден өткені жайлы
куәлік алуы қажет. Кеңес өзін өзі ... ... ... ... ... ... ... өмірді сақтандырудан басқа сақтандыру іс-
қызметі сақтандырудың ... мен ... ... Ұлыбританияның
Сақтандырушылар Ассоциациясының кодексімен сәйкес жүгеще асырылуы керек.
Сонымен бірге ақпаратқа қатысты Еуро ... ... ... ... ... ... Оны ... сақтандырылушыға көрсетуі қажет. /4,б.383/
1986 жылдан бері қаржылық қызмет көрсетулер жайлы Заң өмірді сақтандыру
мен зейнетақылық ... ... ... ... реттейді. Ұлыбританияның өнеркәсіптеріне корпа рацияларға
қатысты мөлшері 31% болатын салық салынады. ... ... жүзі ... ... салынады, бірақ сақтандыру компанияларына олардың
айналысатын ... ... ... ... ... ... Өмірді
сақтандырумен айналыспайтын компанияларға әдеттегі қалыпты салық салынады,
бірақ олардың инвестициялық қызметінен келетін ... ... ... деп ... ... сақтандырумен айналысатын компанияларға
бұдан өзгеше ... түрі ... ... ... заң 1994 ... ... ... үшін ережелерде көрсетілген төлем қабілеттілік ... ... ... ... ... ... тиіс) міндеттейді.
1975 жылыдан бергі полис ұстаушылар мүдделерін қорғау туралы Заңға сәйкес
полис ұтаушырарды қорғау кеңесі құрылған. Оның міндеттеріне сақтандырушының
төлем қабілетсіздігінен ... ... ... ... ... ... ... қандай да басқа жолмен қаржылық қолдау көрсету ... ... ... ... ... ... бар компания
төлемқабілетсіздікке ұшыраса, онда Кеңес сақ ... ... беру ... ие. ... осы ... ... арнайы алым
алынатын тұрақты қаржылық жағдайдағы ірі ... ... ... в) ... сақтандыру нарығы
2002 ж неміс сақтандыру компанияларының бүкіл әлемде жүргізген
операцияларының ... ... ... 136 млд.$ құраған, оның
ішінде шығынданулар мен бақытсыз жағдайларға сақтандыру үлесі 45.2% ... ... ... ... және ... сақтандырудың
үлесі 1,0% құраса , ... ... ... 12% ... ... ... 37% ... /4,б.384/
Жалпы әлемде Германияның сақтандыру (қайта сақтандыру) компания ларын ең
сенімділер қатарна жатқызыдады.Осыдан жүзден асық жыл ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі осы Германияда құрылған
екен.Және дәл осы Германияның ... ең ... ... сақтандыру
жүйесі енгізіліпті.Сонымен қоса осы елде Еуропаның ең ірі жеке сақтандыру
концерні (Alianz Holding), Мюнхенде әлемдегі ең ірі ... сақ ... ал ... ... ... ... ... нияларынң
ішінде 3 орынды иеленетін қайта ... ... ор ... әлеуметтік сақтандыру жүйесі жүзден аса жылдар бойы үш
тірекке сүйеніп келді: ... ... ... ... ... ... жылы осы ... тағы біреу қосылды
–жұмыстан науқастанғаннан немесе қартайғанда кетуге баыланысты сақтандыру.
Әлеуметтік сақтандыру міндетті болып ... және ... ... ... ... ... алымының есебінен қаржыландырады.
Бұл әлеуметтік сақтандыру төлемін ... ... ... жұмыскер
лердің барлығы төлейді , бірақ ол төлемді жалақысы 325 ... ... ... ... ... 15 тен аз ... алынбайды.Жұмыстан
науқастанғаннан және зейнетақылық сақтандыру жарнасын міндетті төлеудің
максималды жалақысы жылына 54000 евро ( одан көп ... ... бұл түрі ... ... олар мұны ... түрде жүзеге асыруы
мүмкін ).Жалпы жарналардың проценттік ( ... ) ... ... ... ... ... ... кассаларына төлем төлеуші
сақтандырылушылар саны қанша көп болса , ... ... ... ... ... 1999 жылы Германияның халқының жан басына
шаққан кездегі ... ... 6600 ... ... зейнетақылық сақтандыру құрамына сақтандыру іс шараларын,
еңбекке қабілеттілікті ... мен ... ... кіргізеді.
Оған бі ліктілікті асыру, жаңа мамандық игеру мен ... ... табу ... кәсіби жұмысқа қабілетсіздікке байланысты зейнетақы ,сонымен қатар
зейнетақылық жасқа келуге (ер ... үшін 65 жас, ал әйел ... ... және ... дер мен жесірлерге төлемдер кіреді. Зейнетақының көлемі
сол уақытта зейнетақы жасына жеткен ... ... ... ... ... ... өзінің еңбек еткен жылдарының ұзақтығы мен
кірісіне байланысты. ... ... көп және ұзақ ... ... ... оның ... жоғары болады.
Міндетті зейнетақылық сақтадыру ( МЗС ) ... ... ... ие.Ол
Германияның 90% халқын қамтиды.Бұл заңның ... ... ... мен жеке ... ... ... ... батыс федералды жерлеріндегі жалпы зейнетақының ... ... 1120 ... , ал жаңа ... ... 1010 ... сақтандыру «ұрпақтардың айтылмайтын келісімі ... ... ... ... ол бойынша қазіргі жұмыс істеп
жатқан ұрпақ зейнетақы кассаларына сақтандыру ... ... , ... дәл ... ... деген есеппен төлейді.Жұмыс берушілер ... ... ... жұмыскерлер төлем соммасын ортадан бірлесе
төдейді,ал жеке кәсіпкерлер мен өз ... ... бұл ... толық
төлейді.
Германиядағы медициналық сақтандыру барлығына да міндетті ... ... ... 40 мың ... ... аз ... ... бұл міндеттеменің қатысы жоқ. МЗС жүйесіне төлем – бұд ... % - тен 14,9 % -ке ... ... ... ... ... беруші төлейді. МЗС-тің маңызды ерекшеліктерінің бірі ол ... ... ... ... ... жұбайы ( не
зайыбы ) және балаларымен қоса сақтандырылады.Бірақ егер олар ... ... онда , олар да жеке ... ... және ... төлеуі тиіс.
Жұмыссыздық бойынша сақтандырудың мақсаты жұмыссыздарды өмір ... ... ету және ... ... ... ... барынша азайтуға бағытталған. Жұмыссыздықтан
сақтандыру жалдамалы негізде жұмыс ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Міндетті зейнетақылық, медици
налық және жұмыссыздықтан сақтандырудың ... ... ... ... 2002 жылы ... ... негізде жұмыс
істейтін жұмысшы жұмыссыздықтан сақтайтын сақтандыру төлемі ретінде өз
жалақысының 3,25% төлеген және дәл ... ... ... ... ... ... және ... сақтандыру жарнасын міндетті
төлеудің максималды жалақысы ... 54000 евро ( одан көп ... ... бұл түрі ... ... олар мұны ... ... асыруы мүмкін )./4,б.386/
Жұмыссыздар жәрдемақы алады.Оның көлемі жұмыссыз болғанға дейінгі жұмыс
стажына, жасына, соңғы ... және ... бар ... шарттары еңбек ету қалауы мен мүмкіндігі саналады. Сондықтан
жұмыскер жұмысынан өз еркімен бас тартса , немесе жұмыссыз ... ... ... ... ... ... не ұсынылған жұмыстан бас
тартса онда жәрдемақы төлену тоқталады. Сонымен қатар, ... ... ... ... не осған ұқсас себептермен жұмыстан босатылғандар
ала алмайды. Себебі ... ... ... ... ... жұмыссыздық
– ол жұмыс орнының жетіспеушілігінен болып отыр және ... ... ... ... ... ... алмайды.
Сақтандыру мерізімі аяқталған жұмыссыздар жұмыссыздық бойынша ... ... – ж.ж ... ... ... ... ... күтім шығындарын қар жыландыру үшін ... жаңа ... ... болатын. Заң бойынша бұп сақтандыру
түрінің аясына міндетті медициналық сақтандыру бойынша сақтандырылғандардың
барлығы кіреді. Жекеменшік сақтандыру ... ... ... жеке ... рәсімдеу қажет. Науқастану немесе қартаю саларынан
ауруханалық ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру
функцияларын ... ... ... Сақтандыру шығындары касса
мүшелерінің және жұмыс берушілердің ... ... ... ... жарналарының көлемі сақтандырылушының кірісіне байланысты.
Бақытсыз жағдайлардан міндетті ... ... ... және оның ... ... азайтуға бағытталған.
Бұл үшін бақытсыз ... ... алу ... ... өндірісте
бақытсыз жағдайға ұшыраған жалдамалы жұмысшылардың ... ... ... ... ... және ... ... рылушының
емделуіне кеткен шығындар төленеді.Сонымен қатар , кәсіби ... ... ... ... ... да қаржы бөлінеді.
Жалпы сақтандыру барлық жалдамалы жұмысшыларға ... ... оның ... шоу ... ... ... ... мен өкілдеріне , сонымен қатар суретшілерге де қатысты.Одан басқа
сақтандыру ... ... ... ... кіші ... және ... ... аулумен айналысатын кәсіпкелер де ие. Сақтандыру
қызметтерімен, сондай–ақ , құтқарушылар, донорлар және ... ... ... ... ... қоятындар қолданады.Өмірін ... ... ... ... тән. ... ... сақтандыру
келісімшарттарынан жоғары кіріс әкеледі де (ақталма ған ... ... ... өмірді сақтандыру компаниялары өз клиенттерінің қаржықұюдан
түсетін кірістегі ... ... ... ... туындауында екі
себеп бар: фондтық нарықтағы және ... ... ... ... төмендеуі. 1994 – 2000 ж.ж. өмір ... ... ... ... 8% - ке ... ... , 2001 ж 6 – 7 % ... ... Ал 2002 ж ескі ... ... 4 %, ал ... 3,25% ке ... ... кетті. Онымен қоса 2000 - жылға қарай түгел
дерлік өмір сақтандыру компанияларының ... ... ... ... заңнамалық негіз 1902 жылы қаланған және
әлі күнге ... бар ... ... ... rungsaufichgesetz VAG) . Ол 1992 жылы ... ... ... үшін ... ... ... ... . 1993 ж және
1994 жылдары түзетулер ... ... ... ... және шет ... ... ... бақылауды Сақтандыру компанияларының
іс қызметіне Федералды бақылау жүргізу ведомствасы ... ... ... ... төлемқабілеттілігі мен қаржылық ... ... ... компаниялардың басқару ... ... ... компаниялардың ішкі аудиторлары мен жоғарғы шендерге
кандидаттарға келісім береді және ... мен ... ... ... ... ... сақтандыру компания
ларының мәліметтер банкіндегі клиенттер ... ... ... ... бақылау жасайды. Германия да жеке ақпараттарды қорғау жайлы заң
бар. Сақтандырылушы өз ... ... ... өз ... ... ағымы мен пошта арқылы жіберілетін жарнамалардың болмайтындығына
сенімді бола алады.
Германияның көптеген сақтандыру компаниялары ерікті ... ... ... ... ... ... - ... бойынша неміс
Ассоциациясына ( GDV ) мүше ... ... ... өзге де ... сияқты неміс ассоциациясы үкіметте, парламентте, саяси партия
лар мен әлеуметтік топтпрдың , ... ... ЕО ... ... ... және
халықаралық ұйымдардың алдында ұлттық сақтандыру компанияларының ... ... ... ... және ... ... ... тығыз әріптестік қатынасты ұстанады.Сол елдердегі
сақтандырудың негіздік және ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіп және ондағы сақтандыру бірлестіктері
мен ... және ... ... ... ... ... ... отырып қазіргі заманға сай сақтандыру
индустриясының дамуына қолдау көрсетеді.
( г ) ... ... ... жылы ... сақтандыру компаниялары мен олардың шет ... ... ... сақтандыру сыйақысының көлемі 125 млд.$ құраған,
оның 64 % -і ... ... ... ... ... ... әлемде 5–орынға ие.Тіркеуден өткен сақтандырушы-
лардың саны 600-ге ... ... 98 % - і ... сақтан- дырумен
айналысса, 360-ы сақтандырудың басқа түрлерімен айналысады екен.
Францияның сақтандыру нарығының 40% -ті 5 аса ірі ... ... -і 10 ірі ... ... ... ... ... табылатын брокерлік компаниялардың бірігіп кету ... ... және ... халықаралық нарықтағы қызметі ұлттық нарықтан анық
басымдылықтарға ие.Брокерлермен салыстырғанда сақтандыру агенттері ... өз іс ... ... ... ... тап болып отыр, бұл
Францияның сақтандыру агенттері мен бір ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Сақтандыру
агенттерінің санының күннен күнге ... бара ... ... олар
әлі де болса өмір сақтандырдан басқа сақтандыру түрлерін таратудың ең
маңызды арнасы ... ... ... ... ... ... ... заңнамалық акт бұл
Сақтандыру кодексі болып табыады.Бұл кодекске сәйкес ... ... ... ... сақтандыру қызметінің әрбір түріне Қаржы
министрлігінен ... ... алу ... ... сақтандыру
компанияларының екі құқықтық ұйымдастырушылық нысанын бөліп ... және ... ... ... ... ... ... қоғам, коммандитті серіктестік не өзара сақтандыру қоғамы
нысанында құрылуы мүмкін. ... ... ... органы 1989 жылы
құрылған және сақтандыру ұйымдарының іс-қызметіне жауапты ... ... ... ... ... ... болып табылады. Комиссия
Қаржы министрлігі бес жыл ... ... бес ... ... Франция
сақтандыру компаниялары өзге де заңды тұлғалар сияқты 33 % құрайтын кіріс
салығын төлейді. ... ... ... ... ... ... және ... іс-қызметтің кірісі үшін (іс жүргізуге
кеткен ... ... ... ... төлейді.
Францияның салық кодексінің 991 бабына сәйкес шетелдік не ... ... ... кез ... ... ... ... Оның мөлшері сақтандырылған тәуекелділік ... 7-30% ... ... Бұл ... тек қана ... аумағында тұрмайтын және резиденті болып ... ... және ... ... Франциядан тыс жерде орналасқан
келісімшарттарға әсері жоқ. ... ... ... ... көлемін есептеу кезінде сақтандырушыға төленетін салық салынатын
негіз болып табылады (сақтандыру ... ... ... ... ... құнына кіретін сақтандыру салымы, шығындар).
Сақтандыру кодексіне сәйкес саақтандыру компаниялары НДС ... ... ... саны 17 ... ... ... брокерлер және
агенттер арқылы және сақтандырушының кеңселерінде сатылады. ... ... ... ... ... де ... ... түрлеріне байланысты сақтандыру ұйымы өмірді
сақтандыруды маржиналдық көрсеткіштің бірі ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі
болып табылады.Сондықтан сақтандырудың дамуы ұйымның ішіндегі көрсеткіштері
реттелуі керек. страхования должно обязательно сопровождаться ее внутренним
развитием (увеличением уставного ... ... ... ... ... САҚТАНДЫРУ ҰЙЫМЫНЫҢ ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТТІЛІК ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ КАПИТАЛДЫҢ ҚҰРАМЫ
МЕН ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
Біздің мемлекет эканомикасының қазіргі кезеңдегі дамуы ... ... және ... даму ... мен ұзақ ... ... ... қайта құрулардың шешуші кезеңіне енуімен
сипатталады.Экономиканың тұрақты және қарқынды өсуіне ақшалай несие
қызметінің ... ... ... және ... ісіне мәнді орын
берілетін қаржы аясы жету мүмкін емес
2.1 Сақтандыру ұйымының қызмет түрлерінің анализі
Біздің мемлекет эканомикасының қазіргі ... ... ... ... және ... даму ... мен ұзақ мерзімді
мақсатында көрінетін нарықтық қайта құрулардың шешуші ... ... ... және ... ... ... несие
қызметінің сәйкес механизімі болмай және ... ... ... ... ... аясы жету мүмкін емес.
Сақтандыру қызметін мемлекеттік реттеу және лицензиялауды жүзеге ... ... ... ... ... ... мен түрлерге
бөлінеді. Сақтандыру ұйымының сақтандыру қызметі «өмірді сақтандыру» ... ... ... бойынша жүзеге асырылады.
«Өмірді сақтандыру» саласы сақтандырудың ерікті түріндегі мына кластарға
бөлінеді:
­ өмірді ... ... ... ... белгілі бір жағдайға байланысты сақтандыру;
­ сақтандырылушының сақтандырушының инвестициялық ... ... ... ... саласы сақтандырудың ерікті түріндегі мына ... ... ... ... ... сақтандыру;
­ автотранспортты сақтандыру;
­ теміржол транспортын сақтандыру;
­ әуе транспортын сақтандыру;
­ су ... ... ... ... ... ... 3-7 ... көрсетілген кластардан басқа;
­ автотранпорт иелерінің азаматтық-құқықтық ... ... әуе ... ... ... ... су тарнспорт ... ... ... 9-11 ... ... ... азаматтық-құқықтық жауап
кершіліктерді ... ... ... ... ... кепілдер мен кепілдіктерді сақтандыру;
­ басқа қаржылық шығындардан сақтандыру;
­ сот шығындарынан ... жеке ... ... ... ... ... ... шарттарға қосымша талаптар, сонымен қоса, сақтандырудың жеке
кластары (түрлері) ... ... ... ... ... актілерімен орнатылады.
Сақтандыру түрі сақтандыру ұйымының сақтандыру келісімшартын жасау арқылы
бір немесе бірнеше ... ... ... сақтандырылушы үшін
жасалатын және ұсынылатын сақтандыру өнімі болып табылады. Сақтандыру ұйымы
сақтандырылушыға сақтандыру полисін ... ... ... ... ... жасауға байланысты қызметті өкілетті орган
келісімімен жасалған сақтандыру ... ... ... асыруға құқылы.
Міндетті сақтандырудың әрбір түрі сақтандырудың жеке класы ... ... ... ... ... ... мазмұны және оны
жүргізуге байланысты қосымша талаптар міндетті сақтандырудың аталған класын
реттейтін заңдық актімен орнатылады.
Мемлекетіміздің ... ... ... ... ... жауапты кезеңіне өтумен сипатталады. ... ... ... ... экономикаға әсер етудің қаржылық
әдістерін пайдалану арқылы оның тұрақты дамуына жағдай жасауға бағытталған.
Ал бұл, өз ... ... ... ұзақ ... мақсаттары мен
стратегиясында көрініс табады. Тұрақты әрі үнемі өсіп отыратын экономикалық
дамуға дұрыс ... ... ... жүйе мен ... ... ... қолжеткізу мүмкін емес. Ал аталған ақша-кредиттік жүйе
және қаржылық сфера сақтандыру ісінде маңызды орынға ие.
Қазақстан Республикасында қазіргі ... ... екі ... ... және ... Әрбір сала өз ережелері, шарттары және сақтандыру
тарифтері бар жеке ... ... ... ... нарығы қарқынды даму үстінде әрі қызметтердің кең көлемін
ұсына алады. Сақтандырушылар саны және жаңа ... ... ... ... ... ... ... көлемінің өсуі қазіргі
сақтандыру нарығына тән ерекшелік болып отыр.
2002 жылы сақтандыру ісін реттеу ... ... ... ... ... ... ... 22 компаняның лицензиясы бар болатын,
ал 2006 жылы аталған ... ... ... 2213 млн. ... ... бар 71 ... ... лицензияға ие ... 2006 ... ... ... түскен төлем көлемі 4195,2 млн. теңгеге
жетті. Бұл 2005 ... ... 853,5 млн. ... ... 1220,2 млн.
теңге көлемінде сома қайтарылып төленген, бұл ... 2005 ... 707,7 млн. ... ... ... ата кететін жай, сақтандыру қызметтері нарығындағы негізгі
үлес міндетті сақтандыруға тиісті және осы сақтандыру түрі ... ... ... ... көзі болып табылады. Дегенмен, баяу
түрде мідетті және ... ... ... ... ... ... яғни ... сақтандыру үлесінің өсіп келе жатқанын ... ... ... ... ... сақтандыру түрлері
(мың.тг)
|Сақтандыру түрлер |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... ... |4,2 |9,1 |6,9 |58,6 |37,7 ... Ерікті жеке сақтандыру |62,8 |43,7 |38,8 |16,0 |18,4 ... ... ... |33,0 |47,2 |54,3 |25,4 |43,9 ... | | | | | ... |100% |100% |100% |100% |100% ... ... ... ... мәлімет)
Қазақстан сақтандыру нарығы жас және көптеген қиыншылықтар ... ... ... ... олар ... ... ... бос қаржы құралдарын орналастыркмен байланысты
қиыншылықтар, сақтандырушылардың ... ... мен ... ... ету, ... ... мәдениетінің
жетіспеушілігі сияқты мәселелермен тығыз байланысты.
Тағы бір айта кеу керек, сақтандырушыларға мемлекет ... ... Бұл ... ... ақпараттық-аналитикалық жұмыстарды
ұйымдастыру, сақтандыру нарығының инфрақұрылымын құқықтық реттеу сақтандыру
ұйымдарының сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... нарығында шетелдік қатысумен сақтандыру
ұйымдарының саны өсуде. Бұл ... ... ... ... қана қоймай, халықаралы тәжірибені ендіруге, жаңа етхнологияларды
пайдалануға, отандық сақтандырушылардың әлемдік нарыққа шығуына ... ... Ірі ... ... ... ... шетелдік
капиталды сақтандырушылар қызметі уақыт өте келе жергілікті ... ... ... әрі ... инвес- тициялар
кепіліне айналуы ... Бұл ... ... ... ... ... жергілікті және халықаралық қаржыны ынталандыруға себеп
болады.
Сақтандыру ұйымдарының қаржылық жағдайы жарғылық ... ... ... ... отыр. 2006 жылы оның көлемі 766 млн. теңгеге,
сақтандыру ... 719 млн. ... ... Ал ... ... көлемі 3201
млн. теңгені құрады. Жалпы жарғылық капиталдың ... ... ... ... ... ... келеді. 12 заңды тұлғаға сақтандыру
қызметін жүзеге асыру үшін лицензия берілді, ал 3 ... ... ... өз ... ... 2002-2006 жылдар аралығында сақтандыру төлемдерінің көрсеткіштері
( мың.тг)
|Көрсеткіштер |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... | | | | | ... ... |158,6 |682,4 |1298,2 |3341,7 |4195,2 ... ... ... |6,6 |62,2 |89,0 |1958,3 |1580,9 ... ... ... |152,0 |620,2 |1209,2 |1383,4 |2614,3 ... ... | | | | | ... ... |99,6 |298,0 |503,8 |535,3 |770,9 ... ... |52,4 |322,2 |706,1 |848,1 |1843,4 ... ... | | | | | ... |79,2 |195,3 |230,5 |512,5 |1220,2 ... ... сақтандыру |7,7 |0,9 |1,4 |181,9 |496,9 ... ... ... |71,5 |194,4 |229,1 |330,6 |723,3 ... ... | | | | | ... ... |37,1 |133,0 |187,7 |262,0 |372,2 ... ... |34,4 |61,4 |41,4 |68,6 |351,1 ... қор |133,4 |403,7 |816,8 |1447,4 |2213 ... ... |203,3 |572,2 |1018,0 |2481,7 |3201 ... | | | | | ... саны |22 |53 |56 |65 |71 ... Статистикалық бюлетень бойынша мәлімет)
2.2 Сақтандыру ұйымының ... ... ... қазіргі жағдайы (2006 жылдың 1 желтоқсаны)
Сақтандыру сыйақылары. ... ... 11 ай ... ... ... ... көлемі 26,2 млрд. теңгені ($ 178,6 млн.) құрады, ... ... ... ... ... сомадан 33,1%-ға артық.
Сақтандыру нарығындағы жалпы жағдайды бағалай отырып, 2006 жылы жағымды
нәтижелерді байқауға болады. ... ... ... ... ... ... 2005 жылы жиналған сақтандыру сыйақыларының
көлемінен артық екендігі көрінеді (22,7 млрд ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру ... ... ... 2006 ... 1 ... көрсеткіші 2005
жылдағымен салыстырғанда 87,2 %-ға артқан. ... жеке ... ... ... ... ерікті мүліктік сақтандыруда 26,7%-ға өскен.
Қараша айын қоса ... ... ... ... ... ... теңгенң құрады. Аталған соманың 83% (1,7 млрд теңге) ... ... ... ... ... ... 12% жүктерді сақтандыру, 32%
тарнспортты сақтандыруды ... ... ... және 41% ... ... ... ... Сақтандыру сыйақыларының түсімі
|Сақтандыру сыйақыларының түсімі|01.12.05 |01.12.06 ... |
| ... | ... |
| | ... ... | ... ... ішінде |19665,9 |26181,7 |100,0 |33,1 ... ... |1380,2 |2583,8 |9,9 |87,2 ... жеке ... |1538,2 |2359,2 |9,0 |53,3 ... ... сақтандыру |16746,5 |21238,7 |81,1 |26,8 ... ... ... ... мәлімет)
Сурет 1. Сақтандыру ұйымының проъектісі
Қараша айын қоса есептеген кезеңде ... ... ... ... ... ... Аталған соманың 83% (1,7 млрд теңге) ерікті мүміктік
сақтандыру бойынша жиналған. Соның ... 12% ... ... ... сақтандыруды қоспағандағы мүліктік сақтандыру және 41% зиян
келтіруден азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру ... ... ... ... ... түскен сыйақыларды
қарастыру барысында, келесіні атап көрсетуге болады:
Міндетті сақтандыруда барлық сақтандыру ... ... ... млрд ... ... иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру үлесіне тиеді.
Ерікті жеке сақтандыруда сақтандыру сыйақылар түсімінің 44% (1 ... ... ... 31,3% (0,74 млрд ... аурулар мен бақытсыз
жағдайлардан сақтандыру, 15,7% (0,37 млрд теңге) адам өмірін сақтандыру
үлесіне тиеді.
Ерікті мүліктік сақтандыруда ... ... ... 34,4% ... ... ... ... 13,7% (2,9 млрд теңге) жүктерді сақтандыру
және 24,2% (5,1 млрд ... зиян ... ... ... үлесіне тиеді.
Сақтандыру салалары бойынша жиналған сақтандыру сыйақыларының көлемі
келесі түрде:
Кесте-4 Сақтандыру сыйақыларының көлемі
|Сақтандыру ... |1.12.05 |1.12.06 ... ... ... | | ... ... түсімі| | |% |
| ... ... % ... ... % | ... сақтандыру | | | | | ... ... |19665,9 |100,0 |26181,7 |100,0 |33,1 ... ... |182,3 |0,9 |370,0 |1,4 |103,0 ... ... |19483,6 |99,1 |25811,7 |98,6 |32,5 ... ... ... бойынша мәлімет)
«Өмірді сақтандыру» саласы. 2006 жылдың 11 айында «өмірді сақтандыру»
класы бойынща жиналған сақтандыру сыйақыларының ... 370,0 млн ... ... Бұл ... ... ... ... жиналған сомадан 2 есеге
артық. «Өмірді сақтандыру» саласы бойынша жиналған сақтандыру сыйақыларының
үлесі 1,4%, ал 2005 ... 1 ... бұл шама 0,9% ... ... жылдың нәтижелері бойынша аталған үлес 0,8% болды).
«Жалны сақтандыру» саласы. Ағымдағы жылдың 11 айлық ... ... ... ... ... сақтандыру сыйақыларының көлемі 25,8
млрд теңгені ... бұл 2005 ... ... ... ... сомадан
32,5%-ға үлкен. «Жалпы сақтандыру» саласы бойынша негізгі ... ... ... ... ... атап ... ... «мүліктік сақтандыру» класы - 28% (7,3 млрд теңге);
- «зиян келтіруден азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру» класы –
19,9% (5,1 млрд теңге);
- «Жүктерді ... ... – 11,3% (2,9 млрд ... ... ... иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру» класы – 9,2% (2,4 млрд теңге).
Барлық ... ... 64,2% ... ... ... ... көшбасшылары болып табылатын 5 сақтандыру
компанияларының арасында 2006 ... 1 ... ... ... ... айларымен салыстарғанда кейбір өзгерістер байқалды.
Аталған компаниялар қатарында: «Қазахинстрах» ЖАҚ – 20,1%, «БТА» СК ААҚ –
15,4%, «Нефтяная страховая компания» ААҚ – 10,3%, ... - ... ... – 9,5%, ... СК – ... ... бойынша шетелдік қатысумен сақтандыру компаниялардың
жинаған сақтандыру сыйақыларының үлесі 29,1% (7,6 млрд ... ... ... ... сақтандыру сыйақыларының көлемі 15,2 ... ... ал бұл ... ... ... 58%. Соның ішінде,
резидентеместерге қайта сақтандыруға барлық ... ... ... ... ... ... берілген |01.12.05 ... ... ... | | |
| ... ... % ... ... % |
|Барлығы, соның ішінде |14500,2 |73,7 |15186,3 |58,0 ... ... |13512,2 |68,7 |13088,5 |50,0 ... |988,0 |5,0 |2097,8 |8,0 ... Статистикалық бюлетень бойынша мәлімет)
Кестеден көрініп тұрғандай 2005 ... 1 ... ... сақтандыру үлесі азайған. Аталған үлес нақты көрсеткіш түрінде ... ... ... ... ... ... ... сақтандыруға
берілген сақтандыру сыйақыларының үлесі екі есе өскен. Аталған ... ... ... ... ... ... өскендігін
көрсетеді. Осыған орай, сақтандырудың бөлек ... ... ... ... ... мүмкіндік туады.
Қайта сақтандыруға берілген сақтандыру сыйақыларының жалпы көлемінің
негізгі үлесін ерікті мүліктік сақтандыру алады – 97,0%, ал ... ... – 2,9% ... міндетті сақтандыру – 0,1% құрап отыр.
Сақтандыру төлемдері. 2006жылдың 11 айлық кезеңінде жасалынған сақтандыру
төлемдерінің жалпы көлемі 3,7 млрд ... ... бұл ... ... осындай
кезеңімен салыстырғанда, 79,2% өскен. Соның ішінде, ... ... ... ... ... төлемдер үлесі 20% (0,7 млрд теңге)
құрағанын айта ... ... ... ... ... ... сақтандыру төлемдерінің жалпы
көлемі 393,0 млн ... ... ... ... ... үлес ... ... яғни 38%-ға тең, ерікті мүліктік сақтандыру үлесі
төлемдердің 34% ... ... 20% ... ... жеке ... ... сақтандыру төлемдерінің 99,9% транспорт ... ... ... ... ... ... ... ұйымының төлем қабілеттілігі
Кесте-6 Сақтандыру төлемдері
.
|Сақтандыру төлемдері ... ... ... |
| ... | ... |
| | | |% |
| | ... ... % | ... |2056,5 |3686,1 |100,0 |79,2 |
| | | | | ... сақтаныру |674,0 |1090,9 |29,6 |61,9 ... жеке ... |552,3 |904,9 |24,5 |63,8 ... ... ... |830,1 |1690,3 |45,9 |103,6 ... Статистикалық бюлетень бойынша мәлімет)
01.12.2006 жағдайға сәйкес, сақтандыру кластары бойынша жасалынған
сақтанддыру төлемдерін ... ... ... атап ... боады:
Міндетті сақтандыруда жалпы төлемдердің 99,7% (1087,5 млн теңге)
транспорт құралдары иелерінің ... ... ... ... ... жеке сақтандыруда сақтандыру төлемдерінің 88% (796,4 млн теңге)
медициналық сақтандыруға тиесілі болса, 10,4% (94,1 млн ... ... мен ... ... және 1,1% (10,3 млн ... өмірді
сақтандыру үлесіне тиеді;
Ерікті мүліктік сақтандыруда сақтандыру төлемдерінің 27,1% (458,4 млн
теңге) мүлікті ... ... ... 29,0% (490,1 млн ... ... бойынша және 20,7% (349,9 млн теңге) зиян келтіруден
азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру бойынша жиналған.
2006 ... ... ... сақтандыру төлемдерінің жалпы сомасынан
міндетті сақтандыру класына жататын автотранспорт иелерінің азаматтық-
құқықтық ... ... ... ... ең ... көлемі
сақталып отыр, яғни, сақтандыру төлемдерінің жалпы сомасының 29,5% құрайды.
Сақтандырудың аталғанкласы бойынша шығын коэффициенті 45,6% құрап отыр.
Бұл ... ... ... айында аталған сақтандыру класы бойынша
сақтандыру төлемдерінің көлемінің ... ... ... ... ... ... ... айда шығын коэффициенті 41,5%
тең болған болатын.
Жалпы алғанда, ... ... ... ... (сақтандыру төлемдерінің
сақтандыру сыйақыларына қатынасы) 14,1% құрады.
Кесте-7 Шығын коэффициенті
|Сақтандыру қызметінің түрлері ... ... % |
| ... ... |
|Барлығы, соның ішінде |10,5 |14,1 ... ... ... |48,8 |42,2 ... жеке ... ... |35,9 |38,4 ... ... ... ... |5,0 |8,0 ... ... ... бойынша мәлімет)
Сақтандыру нарығы бойынша жалпы мәліметтер
01.12.2006 жағдай бойынша Қазақстан Республикасы сақтандыру ... ... ... ... ... 1 - ... ... 5 - Қазақстан
резиденті еместерінің ... ... ... 6 сақтандыру брокері,
28 актуарилер және ... ... ... ... ... ... ... аудиторлық ұйым лицензияланған сақтандыру қызметін атқарады.
Кесте-8 Сақтандыру нарығы бойынша жалпы мәліметтер
|Сақтандыру секторының институционалды ... ... ... | | ... ... ... ... ішінде |33 |32 ... ... ... |3 |5 ... ... ... |1 |1 ... брокерлерінің саны |5 |6 ... саны |26 |28 ... ... ... ... |28 |34 ... бар ... ... саны | | ... ... ... бойынша мәлімет)
2.3 Сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігіне бағасы
Капитал. 2006 жылдың 1 желтоқсанындағы ... ... ... жеке ... ... 8,5 млрд ... ($57,9 млн) құрады, ал
бұл өз кезегінде, өткен ... ... ... ... 39,1% ... қатар, 2006 жылдың 1 қарашасындағы жағдай бойынша ... ... млрд ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
Басқармасының сақтандыру (қайта ... ... ... және 2003 ... 1 ... бастап қызметке енген
пруденциалды нормативтерді орындау туралы есеп беру Ережелеріне ... ... 21 ... ... №310 қаулысымен тікелей қатысты.
Енгізілген нормативтерге сәйкес сақтандыру ұйымдарының жеке капиталының
жеткіліктілігін есептеу құрамына ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нормативтік-құқықтық
актісі орнатқан қызмет етуші сақтандыру ұйымы жеке ... ... ... ұйымының негізгі сақтандыру қызметі (сақтандыру
кластары, сақтандыру, сақтандыру сыйақылары, сақтандыру ... ... ... ... ... ... 1 ... жағдай бойынша активтер мөлшері, олардың сапа
бойынша класификациясы мен ликвидтілігін ... ... 14,9 млрд ... ... сақтандыру үлесін қоспағанда). 2006 жылдың 1 желтоқсанындағы
жағдай бойынша пруденциалды нормативтері ескере отырып есептелінген аталған
көрсеткіш 15,6 млрд ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер |1.12.2005|1.01.2006|1.12.2006|1.12.2005 |
| |% |% |% ... | | | ... % ... ... |11,9 |12,5 |20,1 |68,9 ... |3,7 |4,7 |7,1 |91,9 ... ... |2,6 |2,7 |4,9 |88,5 ... ... | | | | ... ... |1,1 |2,0 |2,2 |100 ... ... |6,1 |6,1 |8,5 |39,3 ... ... ... бойынша мәлімет)
2006 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай ... ... ... ... орнатылған жеке капитал жеткіліктілігі нормативін 7
сақтандыру ұйымы орындай алмаған.
«Жалпы сақтандыру ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
резиденті еместерінің қатысуымен сақтандыру ұйымының төленген жарғылық
капиталының жалпы ... ... ... ... ... «жалпы
сақтандыру» саласы бойынша қызмет ететін барлық сақтандыру ұйымдарының
төленген ... ... ... мөлшерінің 18,1% құрайды. (Қазақстан
Республткасының Сақтандыру қызметі туралы Заңына сәйкес норматив 25%)
«Өмірді сақтандыру» саласы ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдарының
төленген жарғылық ... ... ... ... ... және «өмірді сақтандыру» салалары бойынша қызмет атқаратын
барлық сақтандыру ұйымдарының төленген ... ... ... ... ... - ... 2006 жылдың 1 желтоқсанына ... ... ... ... ... 20,1 млрд ... ($136,8 млн) құрады. Бұл
өткен жылдың осындай көрсеткішінен 56,4% ... ... ... ... ... ... ... – 13,6%;
- құнды қағаздарға орналастырылған активтер үлесі – 108,8%;
- сақтандырылушылар мен ... ... ... ... – 255,1%. Бұл ... ... ... график
бойынша төлеуге мүмкіндік берумен түсіндіріледі.
Кесте-10 Сақтандыру ұйымының активтері
|Активтер ... ... ... ... |
| | | | ... | | | |нда |
| | | | ... % |
| ... |Үлес,|Сома |Үлес,|Сома |Үлес,| |
| | |% | |% | |% | ... |894,2 |7,5 |1095,1 |8,8 |1596,2 |8,0 |78,5 ... ... ... |3087,9 |24,7 |2954,5 |14,7 |13,6 |
|Құнды қағаздар ... |4057,6 |32,4 |8375,1 |41,8 |108,9 ... ... ... |511,7 |4,3 |488,0 |3,9 |542,0 |2,7 |5,9 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |7,0 |919,8 |7,4 |2951,5 |14,7 |255,1 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |3102,9 |25,9 |
| ... млрд |4 387 млрд |
| ... ... ... ... ... ... |0,60 |0,60 ... капиталдың ЖІӨ-ге қатынасы, % |0,16 |0,19 ... ... ... % |0,33 |0,46 ... Статистикалық бюлетень бойынша мәлімет)
Сақтандыру сыйақылары көлемінің ұлғаюы ... ... ... 82,4% ... ... мүліктік сақтандыру есебінен болып
отыр. Сонымен қатр, бірінші жарты жылдықта ерікті жеке сақтандыру бойынша
сақтандыру ... ... 1,4% ... ал ... сақтандыру бойынша
8,1% азайғандығын аңғаруға болады. Екі соңғы сақтандыру түрінің сақтандыру
сыйақыларының жалпы ... үлес ... бір ... ... ... Өмірді сақтандыру бойынша түскен сақтандыру сыйақыларының ... ... ... ... ... қызметінің бұл түрімен әлі ... тек 1 ғана ... ... ... ... ... ... 1,2% ғана өмірді сақтандыру үлесіне тиеді, ал ... ... ... ... ие ... айта кету ... Мысалы,
сақтандыру қызметер нарығының қарқынды даму деңгейімен ерекшеленетін елдер
қатарына жатпайтын ... ... ... ... жалпы сақтандыру
қызметі көлемінің 2/3 бөлігі келеді.
Жалпы алғанда, өсудің салыстырмалы жоғары қарқынына қарамастан, ... ... ... мен халықтың тұрмыс-тіршілігінде елеулі
маңызға ие деп айту ... ... ... ... ... ... ... қалып отыр. Сақтандыру ұйымдарының мүмкіндіктері экономика
және қаржы қызметтері нарығының ... өсу ... ... ... ... айдан анық. Қайта сақтандыру саласында
сақтандыру индустриясы әлі ... ... ... ... нарықтарға
бағытталған. Сонымен, бірінші жарты жылдықта қайта сақтандыруға берілген
сақтандыру сыйақыларының көлемі жиынтық сыйақы көлемінің 65,6% ... 7,8 млрд ... тең, оның 7,4 млрд ... ... ... ... ... ұйымдарының функционалды мүмкіндіктерін алатын болсақ,
олардың біртіндеп өсіп келе жатқандығын байқаймыз. Дегенмен, өсу ... ... ... Осы жылдың басына қарай сақтандыру ұйымдарының
активтері мен жеке капиталының ЖІӨ-ге қатынасы, сәйкесінше, 0,6 және ... ... ... сыйақыларының ЖІӨ-ге қатынасы 2005жылдан 2006 жылға
дейінгі кезеңде 0,3-тен ... ... ... де, ... көрсеткіш
дамыған елдермен салыстырғанда ғана емес, көптеген дамушы ... ... өте ... ... ... отыр. Айта кету керек,
сақтандыруды дамытудың 2005-2007 аралығындағы мемлекеттік бағдарламасына
сәйкес, осы ... 2007 ... ... ... 0,8 – 1,2% ... ... ішінде, өмірді сақтандыру бойынша 0,002 ден 0,2 – 0,5%-ға дейін
арттыру көзделіп отыр.
Бағдарламаға сәйкес, 2007 ... ... ... ... ... 5-10 сақтандыру ұйымы, жалпы сақтандыру саласы бойынша -15-20
сақтандыру ... және 2-3 ... ... ... ұйым ... ... қамтамасыз ету және сақтандыру ұйымдарының жеке капиталының
мөлшеріне Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ұйымдарының саны күрт ... ... саны 2 ... ... ... ... сақттандырумен
айналысатын ұйымдар және арнайы қайта сақтандырушы ұйымдардың санын
арттыруға мүмкіндік болмады.
Сақтандыруды ... 3 ... ... ... асырылды. Бірақ ол
толыққынды болмады. Белгіленген мақсаттық бағдар ғана емес, нарықтың
қарқынды дамуына әсер ... ... ... тобы да ... өз ... ... жүйесі халықты әлеуметтік қамсыздандырудың ... ... ... ... ... ... өскенімен,
олардың капитализациялану деңгейі жеткіліксіз, ал ... ... ... ... ... отандық компаниялардың сақтандырудағы ірі
проектілерге қолы жетпей отыр. Сақтандыру ұйымдары белгілі ... да ... ... жоқ.
Баланс активтерін бағалау үшін оларды ... ... ... ... ... ... Осындай жүйеленген топтар бойынша
баланс активтерін оқу вертикаль және ... ... ... ... ... ... баланс активтерінің әртүрлі
шамаларының абсолютті және ... ... ... ... анализ мақсаты үлес салмақты есептеу болып табылады.
Кесте мәліметтері негізінде баланс активтерінің топтарын анықтап, олардың
анализін жасаймыз (сурет 1).
Баланс ... ... ... ... ... және ... ... жүргізу барысыныда
барлық көрсеткіштерді үш топқа бөлуге болады:
­ Баланс ... ... ... ... ... ... ... Баланс активтерінің құрылымдық динамикасының көрсеткіштері.
Берілген баланс және оның жүйеленген ... ... ... ... анализі кестеде көрсетілген. Баланс активтері динамикасы
және ... ... ... ... және ... әдістер
пайдаланылады.
Жоғарыда келтірілген кестеден көрініп тұрғандай, жалпы алғанда мүлік
көлемі кезең басымен салыстырғанда ... ... 2123 мың ... ... ... ... Аталған ауытқу иммобилизацияланған активтердің ... ... ... ... басымен салыстырғанда кезең аяғында
11,3% ... ... ... ... ... қаржылық жағдайының
жақсарғандығын көрсетпейді. Көрсеткіш азаюының немесе кемуінің себептерін
анықтау керек. Біздің ... ... ... ... ... деңгейінің өсуімен байланысты, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына
жағымды әсер етпейді.
Кесте-13 Баланс активтері статьяларының анализі және ... ... ... ... ... |Кезең аяғына ... |Өсу |
| | | ... ... ... ... |26542 |100 |24419 |100 |-2123 |-108,7 ... |23970 |90,3 |21555 |88,3 |-2415 |-111,2 ... | | | | | | ... ... |2572 |9,7 |2864 |11,7 |+292 |+111,3 ... |1975 |7,4 |1910 |7,8 |-65 |-103,4 ... | | | | | | ... ... |180 |0,7 |669 |2,7 |+489 |+371,7 ... ... |417 |1,6 |285 |1,2 |-132 |-146,3 ... Статистикалық бюлетень бойынша мәлімет)
Сурет 4. Аналитикалық топтастыру
Мобильді активтер - кәсіпорынның ағымдағы активтері (тауарлы-материалды
қорлар, ... ... ақша ... яғни ... ... ... құрадарын білдіреді. Мобильді активтер активтер ... ... ... келеді.
Кәсіпорынның иммобилизацияланған активтеріне І бөлімдегі ұзақ мерзімді
активтер жатады (негізгі құралдар, мтериалды емес активтер және ... ... тыс ... ... ұзақ ... ... ... кәсіпорын
құралдары.
Иммобилизацияланаған активтер баланс активтерінің І бөліміне сәйкес
келеді. ... ... ... ... ... ... активтерінің көлемін ... ... ... ... ... ... ... есептейік.
Жылдың басына қарай мобильді активтер көлемі 2572 теңгеге тең ... ... 2864 мың ... ... ... ... жыл ... қарай 26542 мың
теңгені, аяғына қарай -24419 мың ... ... ... ... иммобилизацияланған активтер мобильді ... ... ... ... ... активтердің айналым коэффициенті келесі
формула бойынша есептеледі:
, ... ...... - ... ... айналымдылығының коэффициенті;
Тср – баланс бойынша есептік кезеңдегі ... ... ... – баланс бойынша есептік кезеңдегі ақша құралдары, есептеу және ... ... ... құралдар және олардың анализі
(мың.тг)
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... ... | |
|1 ... |8580 |8956 |+376 |
|2 ... ... ... |2835 |2720 |-115 |
| ... орташа мөлшері | | | |
|3 ... ... жәе т.б. |680 |775 |+95 |
| ... орташа мөлшері | | | ... ... ... ... ... ... ... барлық мобильді құралдарының айналу
жылдамдығын көрсетеді. Егер мобильді активтер айналым коэффициентінің ... ... ... ... коэффициентінің (К) өсуімен сәйкес
келсе, бұл жағымди сипатқа ие. Ал, К кішірейсе керісінше жағдай белгісі.
. ... ... ... ... ... тең;
Жасалған есептеулер нәтижесінде келесі қорытындыға келуге болады. Есептік
жылда өткен жылмен салыстырғанда мобильді активтер ... ... (2,44 тен 2,56 ға), ... коэффициенттің өсуі материалды айналым
құралдарының айналым коэффициентінің өсуімен сәйкес ... (3,03 тен ... Бұл ... ... ... ... өсуінің жағымды сипатын
білдіреді.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бағалау ... ... ... активтер қатынасы коэффициенті () үлкен маңызға
ие, ол ... ... ... ... мұндағы ...... ... – иммобилизацияланған активтер.
Аталған кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметінде көп жылдар бойы
пайдаланылатын еңбек құралдары ретіндегі ... ... ... ... өз ... ... ... өзіндік құнына біртіндеп
өтккізеді.
Шаруашылық етуші ... ... ... ... үшін ... болуы жеткіліксіз, оларды тиімді пайдалана білу керек.
Негізгі құралдарға салымдардың, оларды эксплуатациялау мен пайдалану
тиімділігі ... ... ... жағдайларға негізделеді:
• Негізгі құралдардың функционалды ... ... ... ... ... негізгі құралдарды сатып алу ... ... ... ... ... Негізгі құралдарды жаңартуу моменті олардың құндық орын басу
моментімен сәйкес келмеуі ... ... ... ... мен ... ... мүмкін. ;
• Негізгі құралдардың түрі, олардың саймандары мен ... ... ... ... құралдарды пайдалану тиімділігі әртүрлі
бағаланады.
Сәйкесінше, негізгі құралдарды пайдалану тиімділігі экономикалық
факторлармен ғана ... ... ... ... экологиялық және тағы да
басқа факторлармен де анықталады.
Негізгі құралдарды пайдалану тиімділігі анализінің келесі көрсеткіштерін
келтірейік:
1. Негізгі ... ... Қор ... ... ... ... ... 15-кестде негізгі құралдарды пайдаланудың анализі
және негізгі көрсеткіштері келтірілген. Есептік кезеңде ... ... ... ... ... ... құны 785 мың теңгеге өскен
(өндіріс құралдарының көлемінің азаюы және өндірістік емес ... ... ... жылмен салыстырғанда ... ... ... ... 1 ... ... (-0,02) және ... негізгі
қорлар деңгейінің қор қайтарылымы деңгейінің көтерілгендігі (+0,28)
байқалады. Бұл ... ... ... ... ... және ... ... байланысты. Жалпы негізгі қорлардың және ... ... ... ... ... ... фактор
кәсіпорынның қаржылық жағдайының жағымды күйін сипаттайды.
Кесте-15 ... ... қор ... ... есептеу
(мың.тг)
|№ |Көрсеткіштер ... жыл ... жыл ... |
| | ... ... | |
|1 ... ... |1260 |1545 |+285 |
|2 ... өнім ... ... |8580 |8956 |+376 |
| ... мың ... | | | |
|3 ... ... ... ... |11218 |+785 |
| ... мың ... | | | |
|4 ... ішінде, өндірістік |9950 |7875 |-2075 |
| ... ... | | | |
|5 ... ... ... |95,4 |70,2 |-25,2 |
| ... өндірістік НҚ-дың | | | |
| ... ... % | | | |
|6 ... ... ... 1 мың |0,82 |0,80 |-0,02 |
| ... құн ... | | |
| ... | | | |
|7 ... НҚ ... 1 мың |0,86 |1,14 |+2,8 |
| ... құн ... | | |
| ... | | | |
|8 ... ... ... |21,1 |13,8 |+1,7 |
| |% | | | ... ... НҚ ... %|12,7 |19,6 | ... ... ... ... ... экономикаға өту жағдайында көптеген қазақстандық кәсіпорындар
банкротке ұшырау фактісіне душар болды. ... ... ... бірі ... ... ... деңгейі өсетін
серіктестердің ... ... ... дебиторлық қарыз өсуі несие
берушіні ... ... ... ... ... мен құрылымы анализі қажеттілігі туындайды.
Дебиторлық қарыз жағдайы, оның сапасы мен ... ... ... өте қатты әсер етеді.
Дебиторлық қарыз анализі ... есеп ... ... ... ... ... мен ... 16-кестеде келтірілген.
Дебиторлық қарыз анализінің негізгі мақсаты оның айналымын жеделдету болып
табылады. Бұл көрсеткштер төмендегі кестелерде ... ... ... ... көлеміндегі дебиторлық қарыз құрамы мен құрылымы ... ... өсуі ... ... жағдайына жағымды да,
жағымсыз да әсер етуі ... Бұл ... ... ... ... өнімді несиеге беру арқылы таратумен тікелей байланысты.
16-кестеден көрініп тұрғандай, есептік кезеңде өткен жылмен салыстырғанда
дебиторлық қарыз ... 150 мың ... ... ... ... ... көлемі
өскендігіне қарамастан, дебиторлық қарызды өтеу ... 3 ... ... ... ... азайып, оны өтеу уақыты көбейген.
Кесте-16 Дебиторлық қарыз құрамы мен құрылымы
(млн.тг)
|№ ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
|1 ... қарыз – барлығы |1080 |1519 ... ... ... мен ... үшін |900 |850 |
| ... ... | | ... ... ... ... |- |
| ... аванстар | | ... ... ... ... |180 |669 ... ... қарыз айналымдығының анализі
(мың.тг)
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... ... | |
|1 ... ... орташа |1150 |1300 |+150 |
| ... мың ... | | | |
|2 ... ... қарыз, мың|1080 |1519 |+439 |
| ... | | | |
|3 ... ... ... ... |8956 |+376 |
| ... | | | |
|4 ... ... күн |270 |270 | |
|5 ... ... ... мың |26542 |24419 | |
| ... | | | |
|6 ... ... |7,5 |6,9 |-0,6 |
| ... есе | | | |
|7 ... ... өтеу |36 |39 |+3 |
| ... күн | | | |
|8 ... ... ... |4,07 |6,22 |+2,15 |
| ... ... ... %| | | |
|9 ... ... ... | | | |
| ... ... түскен |13,4 |14,5 |+1,1 |
| ... ... | | | ... Статистикалық бюлетень бойынша мәлімет)
Мұндай өзгерістер кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына өз әсерін тигізеді.
Материалды емес активтер – ... ... түрі жоқ, ... ... ... ұзақ ... бойы ... әкелетін активтер.
Отандық кәсіпорындардың барлық активтерге шаққандағы материалды ... үлес ... ... ... ... ... ... ететін
субъектілермен салыстырғанда өте төмен деңгейде. Себебі, материалды емес
активтерге қаржылық ... ... ... ... ... мен
талдаудың жаңа объектісі болып табылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... арттыру мақсатында интеллектуалды қызмет нәтижелеріне
ерекше ... ... ... ... ... ... арта түсуде. Аталған қызығушылықты жүзеге асыру материалды емес
активтерді тиімді пайдалану мәсәлемін зерттеуге ... ... ... ... емес активтердің келесі мақсаттары анықталған:
• Материалды емес активтер көлемі мен ... ... ... ... және тиімді пайдалану мен ... ... ... ... емес активтер құрылымы мен ... ... емес ... кіріс анализі;
• Материалды емес активтердің ликвидтілігі және ... ... ... салу ... ... ... .
Төменде көрсетілген 18-кестеде материалды емес активтер құрамы, құрылымы
және динамикасы келтірілген.
Кесте-18 Материалды емес ... ... және ... | ... басы ... ... |Абс. ... |
| | | | ... | | | ... | |
| | | | | |% |
| | |Мың ... |% |Мың ... |
|1 ... емес ... мың теңге|1620 |1570 |-3,2 |
|2 ... ... мың ... |8580 |8956 |+4,4 |
|3 ... ... мың ... |1260 |1545 |+22,6 |
|4 ... , % |77б8 |98,4 |+26,5 |
|5 ... емес ... |5б3 |5,7 |+7,5 |
| ... есе | | | |
|6 ... рентабелділігі, % |14б7 |17,2 |+17,0 ... ... ... ... мәлімет
Кестеде келтірілген мәліметтерден кәсіпорын өө қызметінде интеллектуалды
қызмет нәтижелерін пайдаланатындығы көрініп тұр. Есептік кезең аяғына ... емес ... ... 1645 мың ... ... 3,1% ... ... ойлап табу үшін құқықтыр көлемі азайған.
Материалды емес активтерді пайдалану кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық
қызметінің жалпы ... өз ... ... ... ... ... ... ұлғаюы, қаржылық жағдай тұрақтылығының өсуі).
Бұдан ... ... ... емес ... ... негізгі
принципі өнімді таратудан түсетін кіріс немесе ... өсу ... емес ... өсу ... ... ... керек.
Материалды емес активтер рентабелділігі келесі формула арқылы есептеледі:
, мұндағы ......... ... (таза пайда);
N – материалды емес активтердің орташа құны.
20-кестеден есептік кезеңде өткен ... ... ... емес
активтердің жылдық орташа құны 3,2% ... ... ... ... емес ... рентабелділігі және ... ... ... 26,5% және 7,5%). ... ауытқу себебі
өнім көлемінің артуы болып табылады.
Тауарлы-материалды қорлар ... ... ... ... ... ... ... Тауарлы-материалды қорлар құрамы мен
құрылымын зерттеу үшін ... ... ... ... ... ... ... құрылымы мен динамикасының анализі үшін
керек, яғни абсолютті және ... ... ... қор ... ... әр түрінің үлес салмағын анықтау.
Кесте-20 Тауарлы-материалды қорлар жағдайының анализі
|№ | ... ... ... |
| | |Жыл ... |Жыл сонына |Жыл басына |
| | ... мың ... мың ... % |
| | ... ... | |
|1 ... ... мың теңге |1800,0 |1720,0 |-80,0 |
|2 ... ... ... |3760,0 |3857,0 |+97,0 |
| ... өнім ... мың ... | | | |
|3 ... ... ... |0,48 |0,45 |-0,03 |
| ... | | | ... ... ... ... ... ... 1 теңгесі үшін жоспарды орындау және шығындар
динамикасының анализі (сәйкестендірілген бағалар бойынша)
|№ | ... | Сома |
|1 ... 1 ... үшін шығындар | |
| ... жыл үшін |0,48 |
| ... жыл үшін |0,45 |
|2 ... ... ... ауытқу, % |-6,67 |
|3 ... 1 ... үшін ... ... ... қол |+0,03 |
| ... үнемдеу | ... ... ... ... мәлімет)
Кесте-23 Шығындардың калькуляцияланған статьялары бойынша өнімнің өзіндік
құны бойынша жоспарды орындау
(мың.тг)
|№ | ... ... ... ... өнім |Ауытқу |
| | ... | |
| | ... ... құн| |
| | ... |бойынша | |
|1 ... және ... |920 |950 |-30 |
|2 ... ... |- |- |- |
|3 ... ... ... | | | |
| ... ... ... |270 |270 |- |
| ... ... фабрикаттар | | | |
|4 ... ... ... |290 |+15 |
| ... мен ... | | | |
|5 ... ... және ... |420 |400 |+20 |
|6 ... ... |- |- |- |
| ... ... шығындары | | | |
|7 ... ... |- |- |- |
|8 ... ... шығындар |100 |137 |-37 |
|9 ... тыс ... |- |- |- |
| ... |2015 |2047 |-32 ... Статистикалық бюлетень бойынша мәлімет)
21-кестеден көрініп тұрғандай жыл басымен ... ... ... ... ... ... 65 мың ... немесе 3,4% кеміген.
Отын көлемі (-9,4%) және дайын өнім көлемінің (23,7%) ... ... мен ... ... ... ... ... Тауарлы-
материалды қорлар құрылымын қарастыратын болсақ, ең ... үлес ... пен ... ... келеді. Мұндай фактілер қоймалардағы
шикізат қорларының көбеюі және өнім ... ... ... ал бұл өз ... ... қаржылық-шаруашылық жағдайына
тиімсіз әсерін тигізеді. 22 және 23 кестелерде өнімнің материал ... мен ... 1 ... ... ... және ... ... көрсетілген. Кестеден көрініп тұрғандай материалды
шығындар 80 мың теңгеге төмендеген, ал өнім құныны 97 мың ... ... ... себебі ретінде бірнеше факторларды алуға болады: еңбекке
төлеу қорының артуы, салық мөлшерінің өсуі және т.б.
Кесте-22 ... ... ... ... 1 ... үшін 0,03 ... шығындарды үнемдеу сәйкес келеді, бұл шикізат пен материалдарды,
сондай-ақ басқа да тауарлы-материалды қорларды тиімді пайдаланудың ... ... ... ... қорыитындыға келуге болады. Шикізат
пен маиериалдар шығындарының және жалпы зауыттық шығындарды ұлғаюы өнімнің
өзіндік ... ... 32 тың ... ... ... ... әкеліп
отыр. Шығындардың келесі түрлері бойынша үнемдеулер байқалып отыр:
• Отын (+15 мың теңге);
... ... қоры (+20 мың ... ... өнімнің нақты өзіндік құнын анықтау барысында 32 мың теңге
түріндегі қосымша ... ... ... ал бұл ... ... ... ... шаруашылық етуші субъектінің жоғары ликвидті активі болып
табылады. Біздің мақсатымыз, осы ақша құралдарының анализін ... ... Ақша ... ... кәсіпорын ликвидтілігін дұрыс бағалауға
мүмкіндік береді. Себебі, ақша құралдарының анализі ақша ... мен ... ... ... ... ... албұл болса
тікелей алынған немесе төленген ақша құралдарын көрсетеді.
Кәсіпорнның барлық активтерінің анализін қарастыратын ... ... ... есеп беру ... Аталған фактор кәсіпорынның
қаржылық жағдайын дәл бағалауға мүмкіндік бермейді.
Ақша құралдарының ... ... ... бір ... ақша ... олардың түсімі және жұмсалуы, ақша құралдары ағымының өзгерісі
зерттеледі әрі осы өзгерістер ... ... ... ... негізгі құжат ретінде ақша құралдарының
қозғалысы туралы есеп ... Ақша ... ... туралы есеп –
ақша құралдары ағыны әдісі ... ... ... ... ... басынна және соңына ақша құралдарының анализі кәсіпорынның
қаржылық жағдайындағы өзгерістерді ... ... ... ... ... ... факторлары келесідей:
• Сату көлемінің өзгеруі;
• Дебиторлвқ қарыз деңгейінің өзгеруі;
• Салықтар мен девиденттердің аударылуы және т.б.
Жоғарыда келтірілген ... ... басы мен ... ... қалдықтары бақыланатындығын көреміз. ... ... ... ... ақша ... ... 132 мың теңгеге
немесе 46,3 % кеміген. Ақша құралдары ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайына кері әсерін
тигізеді.
Мұндай жағдайдың себебі жоғарыда келтірілген себептердің бірі ... ... ... ... ... ретінде қолмақол ақшаның
нақты ағыны (Д) болып табылады, ол келесі формула бойынша есептеледі:
Д=П+П, мұндағы ...... ... ... ...... пайданың түзетілген сомасы;
П=А+У-Пос-З6 мұндағы ...... ... мен ... емес ... ... – негізгі құралдар мен материалды емес активтерді таратудан болған
шығындар;
Пос – негізгі ... ... ... ...... мен ... конструкторлық шығындар (НИОКР).
Осылайша, аталған кәсіпорынның қолмақол ақшаның нақты ... 2345 ... ... ... ... ... қызметінің экономикалық тиімділік
деңгейін сипаттайтын негізгі көрсеткіш екендігі ...... ... ... ... ... кіріс деңгейі. Ол шарашылық етуші субъект өз қызметі нәтижесінде
тек шығындарды жауып қана қоймай, ... ... ... бір ... ... құралдар және басқа бюджеттен тыс активтер рентабелділігі ... ... мен ... айналымнан тыс активтерді пайдалану тиімділігін
көрсетеді.
Ұзақ мерзімді ... ... ... ... арқылы есептеледі:
, мұндағы ...... ... кезеңдегі кірісі;
А – есептік кезеңдегі негізгі құралдар мен ... ... ... орташа шамасы.
Сурет-5 Рентабелділік анализіне қажетті мәліметтер
Есеп. Есепік кезеңдегі пайда 2450мың теғгені құрады., амортизазияланған
аударымдар ... 870 мың ... ... ... ... ... ... 975 мың теңге шығындалған. Қолмақол ақшаның нақты ағынын анықтаңыз.
Шешуі. АП=870-975=-105 мың теңге
Д=2450-105=2345 мың теңге.
Ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... және келесі формула арқылы есептеледі:
, мұдағы ... - ... ... ...... кезеңдегі кәсіпорын кірісі.
Берілген кестеден мынаны байқаймыз, ұзақ мерзімді ... 1,76 ... ал ... ... ... 4,63 өскен.
Мұндай динамика кәсіпорын кірісі деңгейінің өскендігінің белгісі, ал ... ... ... ... ... ... жылдық тәжірбиеде сақтандыру толық болмай дәлелденді.Толық ... ... ... ғана емес ... олардың қатар
тапсырмалары, динамикалық нәтижеге ... ... ... жеткен
жоқ.Сақтандыру жүйесі социалдық жүйеге толық көмегін көрсете алмайды осынша
уақытқа дейін.Сақтандыру ұйымының қажеттеліктері өссе де, ... ... ... емес ... саналады.Көптеген ұйымдарға ірі проектілер
жеткіліксіз және де банктік депозиттер олардың жоғарғы дәрижесінде.
3 САҚТАНДЫРУ ҰЙЫМЫНЫҢ ДАМУЫНЫҢ ҚИЫНДЫҚТАРЫ МЕН БАСЫМДЫЛЫҚТАРЫ
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... 40 бөлемде Қазақстан Республикасының азаматтық
кодексінде ... 2000 ... ... Мемлекеттің
басқарушылығымен «Сақтандыру ұйымына» байланысты халықаралық ... ... ... ... ... ... ... үкіметінің құлдырауымен қоғамда орын алған баға ... ... ... ... дәрежеде халықтың ақша
бірліктеріне деген ... ... ... ... ... ... бұзылуына, оның ішінде мемлекеттік құрылымның
монополиясында болған ... ... да ... мен ... ұшырады.
Енді ғана тәуелсіздік алған жас ... өз ... ... ... сай келетін және нарықтық ... ... ... ... ... ... ұлттық сақтандыру жүйесін қалыптастыру
жолында бірқатар іс ... ... ... ... –ж.ж. арналған сақтандыруды дамытудың
Мемлекеттік бағдарламасы бекітілгеніне бірнеші жыл болды, ол ... мен ... ... ... ... ... ... әлеуметтік саясаттың концептуалды мақсатына
жетуге; ішкі резервтердің, атап айтқанда ел экономикасына ұзақ ... ... ... ... нарығын құру есебінен нарықтық қайта
құруларды тездетуге бағытталған ... ... ... ... ... ... ... кезінде берген ел басының тапсырмасымен Ұлттық Банк ... ... ... Банк ... 30- ... ... нұсқауына сәйкес сақтандыру нарығын реттеуші және
сақтандыру іс ... ... ... ... ... ... жүзеге асырып келеді.
Қазақстанда сақтандыру іс қызметінің заңнамалық базасы қалыптасқан.
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... арналған. 2000- жылдың желтоқсан айында мемлекет басшысы
сақтандырудың халықаралық ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының жаңа «Сақтандыру қызметі
туралы» Заңына қол қойды.
Заң сақтандыру ... ... ... ... ... ... бақылау принциптерін, сақтандыру (қайта сақтандыру) компания-
ларын лицензиялау, ... ... іс ... ... ... ... нарығының өзге де қатысушыларының ... ету ... ... жаңа түрі – ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінде анықталғанындай, және
кейіннен зейнет жасының, жұмыссыздықтың ... ... ... да ... туындауына байланысты алдын ала келісілген мөлшерде
жүйелі түрде сақтандырушыдан алып тұру мақсатында анықталған соммаға дейін
төленетін бірыңғай уақыттық ... ... ... бір ... ... ... ... өкілетті органның сақтандыру іс қызметі саласындағы
нормативтік құқықтық базаны ... және ... ... ... жалғастыруда.
Отандық сақтандыру қызметтері нарығына тән жағдай мемлекеттің жекеленген
аймақтарына тән ... ... ... ... мен ... ... сақтандыру қызметін жүзеге асыруға мемлекеттік ... бар ... ... бар немесе басқаша айтқанда бүкіл ел аумағындағы осы
кәсіпкерлік ... ... ... ... 67,5% -і. ... ... ... компаниясы Ұлттық банктен жаңа нысандағы
лицензиялар алды.
Өткен жылдың бас кезімен ... ... ... санының
қысқаруы байқалып отыр.Аймақтағы тіркеуден өткен сақтандыру ... ... ... ... 30 %-ті құраған. Ал дәл осы көрсеткіш 2006-жылдың
бас кезеңінде 45%-ті құраған.
Кәсіпкерлік қызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... қызмет жасайды, жалпы санының ішінде 16 ұйым
жабық акционерлік қоғам ... 10- ашық ... ... ... ... ... ... кәсіпорын ретіде жұмыс істейді.
Алдыңғы жылмен салыстырғанда, сақтандыру ұйымдарының іс қызметі көлемі
айтарлықтай өскен. ... ... 3%-ке, ... ... ... көлемі 6,5 есеге өскен. Аймақ бойынша жиналған сақтандыру
сыйақылары екі ... ... ал ... ... ... ... Мемлекеттік өкілетті органның сақтандыру қызметін жүзеге асырушы
сақтандыру ұйымдарының ... және ... ... минималды
мөлшеріне қатысты талаптарын қаталдатуы нәтижесінде аймақтағы сақтандыру
компанияларының алдыңғы жылмен салыстырғанда ... ... 85%-ке ... капиталы 81%-ке өсуі байқалды.
Сақтандыру компанияларының жағымды өсу қарқынына қарамастан, кейбір
статистикалық мәліметтер ... ... ... ... ... мен аталмыш саладағы қызмет көрсетудің сапасын
арттыру жолында жасалынып жатқан іс шаралардың әлі де ... ... ... ... ... қызметін көрсету нарығының ... ... ... ... ... ... мен сақтандырудың сәйкес түрімен
айналысатынұйымдардың саны туралы мәліметтер куәландырады (ағымдағы ... ... ... бойынша)
Сурет-6 Сақтандырудың түрлері
Өмірді сақтандыру сияқты сала жеткіліксіз дамуда, тіпті әлсіз деуге
боларлық жағдайда. Бұл кәсіпкерлік ... тек бір ғана ... ... ... ... ... мен олардың мүліктерінің ... ... да орын алып ... мұндай қызметті тек екі ғана
сақтандыру компаниясы жүзеге асырады.
Сақтандырудың міндетті түрлерінде автокөлік иелерінің ... ... ... түрі басым болып келеді, атап айтар
болсақ 90%-ті құрайды. Бұрынғысынша сақтандыру сыйақыларының көп бөлігі шет
ел сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... ұлттық нарығының жеткілікті дәрежеде
дамымауы жалпы қоғамдағы жағымды өзгерістердің әлсіденуіне өз ... ... әсер етіп ... ... ... отандық
экономиканың дамуының қазіргі ... ... ... ... ... жоқтығын атай отырып, алдыңғы орында теңгеге
деген және жалпы сақтандыру институтына деген сенімнің ... ... деп ... ... ... ... 500-ден аса түрі бар, ал
АҚШ-та 3000. Көршілес Ресей Федерациясының өзінде сақтандырудың 100-ге жуық
түрі ... ... ... әрі ұзаұ, әрі қиын үрдіс жіне бұл тек қана
мемлекеттік өкілетті органның міндеті ... ... ... ... ұйымдарының өз іс қызметіне байланысты.Бүгінгі таңда сақтандыру
қызметтерін тұтынушылардың ... және ... ... ... ... жайлы анықтамалық, сараптамалық, сатистикалық және
өзге де мәліметтерге қол ... ... ... ... ... қалып отыр.
Қазақстан Республикасының «Сақтандыру қызметі жайлы» жаңа Заңына ... ... ... әр жылы жалпы акционерлік қоғам жиыны бекіткен
және аудитпен расталған жылдық есепті баспада жариялауы қажет.
Халықтың ... ... ... белсенділігін сақтандыру
компанияларының өз іс қызметінің ... ... ... ... ... бар және жаңа ... ... жайлы қажетті ақпаратпен
қамтамасыз ету, сапалы және мазмұнды жарнама жасау мәселелеріне мән бермеуі
деп ... ... ... ... ... тұтынушылық сұранысты
қалыптастыру, сақтандыру қызметін тұтынушылардың ... ... ... құралдары арқылы кең түсіндіру де жеткіліксіз дәрежеде
зерттеледі және ... ... да ... ... ... өркениетті қоғамда тәуекелділіктерді бөлудің маңызды тәсілі
бола отырып, сақтандыру күнделікті өмірдің ажырамас ... ... ... сақтандыру қызметін көрсету нарығы ... ... ... ... болып табылады.
Мысалы, жылдап қалыптасқан бұқаралық ... ... ... ... еуропалық азамат үшін ... ... ол ... мүлік (үй, көлік), денсаулық, өмір сақтандырылмауы
мүмкін емес.
Әлемдік тәжірибеде сақтандырк ұйымдары бірлесе ... аз ... ... ... ... ... ... резервтік сақтандыру қорларын құрады.
Ол әртүрлі қолайсыз, бақытсыз жағдайларда болған шығындар мен жоғалтулардың
орнын ... ... ... ... ... болдырмау мақсатына
жұмсалады. Сақтандыру ұйымдарының қызмет көрсетуі инвестициялық климатты,
қаржылық ресурстар орын басуын жақсартады, ... ... ... ... мен ... нарығының дамуына қолдау болады.
Біздің елімізде де сақтандыру күделікті өмірдің ... ... ал ... ... сай ... индустриясын және
сақтандырушылық қызмет көрсетудің толық құнды, ... ... ... құру бағытындағы бағдарламалық іс ... ... ... ... деп ... ... отандық сақтандыру нарығындағы іс-жағдайды қанағаттанрлық деп
атауға болмайды. Ел ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің қарқыны жеткілікті дәрежеде емес екені
анық. ... ... ... өз ... бұрынғысынша, қаржылық
нарықтың басқа секторларынан артта қалып келеді. Ал сол ... ... ... ... қарқынынан да алда келеді. Өкілетті
органның бағалауынша, сақтандыру қызметі нарығының ... ... ... ... және ... сипаттағы мәселелерге
байланысты және олардың шешілуі үшін өте көп ... ... Банк ... себептердің қатарына халықтың төлемқабілетті-лігінің
жеткіліксізділігінен сақтандыруға қызығушылықтың төмендігін, мемлекет
тарапынан міндетті сақтандыру ... ... ... ... мен денсаулықты ұзақ мерзімді сақтандырудың, зейнетақылық аннуитеттің,
сонымен қатар өзге де ... ... ... ... Өзге себептердің қатарында, отандық сақтандыру компанияларының
жеткіліксіз дәрежеде капитализациясын ... луы) және ... ... бойынша шет елдік сақтандыру ... ... ... ... үлкендігі. Ал бұған себеп болған ... және ... ... нарығының мүмкіндіктерінің шектеулілігі.
Әрине, бұл аталғандардың барлығы да ... ... ... даму ... әсер етпей қоймайды. Міндетті сақтандырудың
жаңа түрлерінің енгізілуі сақтандыру ұйымдарының іс ... ... ... деп ... ... ... қоса міндетті сақтандырудың жаңа
түрлерінің енгізілуімен отандық сақтандыру нарығының соншалықты бір ... ... ... ... деп ... да болмайды. Ондай үлкен
өзгерістер тек қана өмірді сақтандыру көлемі өскен ... ғана ... ... ... қазірше біздің елде бұған объективті алғышарттар жоқ. Билік
өкілдері бағалауынша, өмір сүру ... ... 1.5 ... сәл ... және ... ... ... сызығы деңгейінде, яғни 2 ... ... ... үшін ... ... өзге одан күрделі мәселелер
маңыздырақ екені анық.
3.2 Сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігінің ... ... ... ... ел ... ... ... қарқыны көңілге
соншлықты үміт ұялатпайды. Бұл ... даму ... да анық ... ... ... ... ... жайлы декларативті сөз берулермен ғана
шектеліп қояды. Біздің пікірімізше, халықтың кіріс ... ... ... ... ... ... ... Мүмкін, өкілетті органның бұл мәселеге байланысты көзқарсының
өзгеруінің себебі де осы шығар: ол енді ... ... ... көп уақыт керек деп санайды.
Дегенмен қалыптасып отырған сақтандыру нарығының даму қарқыны бүгіннің
өзінде уақыт талаптарына ... ... ... ... активтері
соңғы уақытта 25 млрд. теңге деңгейіне ... ... ... ... ... 1500 ... теңгені құраса, зейнетақылық активтері –
300 млрд. теңгеге өскен. Қазақстанның сақтандыру ұйымдарының бүгінгі күнгі
капитализациясы ... ... ... ... қалып отыр. Айталық олардың банк депозиттерін сақтандыруға
немесе зейнетақылық аннуитет келісімшарттары негізіндегі ... ... ... ... ... ... ... шамасы келмейді. Сонымен ... ... ... ... ... ... және өзге ... дамыту мәселелері де өзекті болып отыр. Қазақстандық сақтандыру
нарығы өз қалыптасуының бастапқы кезеңінде тұр ... те, ... бұл ... инвестициондық мүмкіндіктерін жеткілікті дәрежеде
жоғары деп бағалауға болады : жақын бес жылдықта оның даму ... 25% ... ... ... ... ... ... ағымдағы қарқынмен де қолданып келеді.
Осылайша, ... ... ... 2006 - ... ... ... ... көлемі 76 млрд. теңгеге жеткен, бұл одан
алдыңғы жылдың дәл осы ... 80 %-ке ... ... ... ... бір ... ... ұйыдарының жалпы активтері 52% өсіп, ... ... 111 ... ... ... Ал жалпы өзіндік капитал 40%-
ке өсті және 63,4 ... ... Және ... ... ... теңгені құрады.
Сарапшылардың пікірінше, қазір отандық сақтандыру нарығы осыдан алты жыл
бұрынғы банк нарығы сияқты аса ... даму ... ... өткізіп жатыр
және мұнысымен мүмкін инвесторлардың үлкен қызығушылығын білдіріп отыр.
Қазіргі таңда ... 39 ... ... ... ... ... олар екі ... – жалпы сақтандыру (бұл түрді тағы non life деп ... және ... ... (басқаша life) жұмыс ... өту ... ... ... ... бір ... компаниясы екі бағытта да іс қызмет жүргізе
алмайды. Бұл талапта да, жалпы ... да ... ... ... орган сақтандырушылық бақылаулардың халықаралық ассоциациясының
принциптері мен ... ... ... ... ... 4 қана ... қызмет
көрсетеді. Олардың ішінде «БТА Жизнь» (бұл сегментте көшбасшы ... ... ... life » және ... құрылған «Халық life».
Нарықтың өзге қатысушылары міндетті және ... ... ... ... ... ... Өз ... соңғылары мүліктік
және жеке топтарға бөлінеді.
Сақтандырушылармен қатар, сақтандыру нарығындағы ойыншылардың қатарына 11
сақтандыру брокерлерін де жатқызуға болады екен, ... ... іс ... және ... ... ұйымдары арасындағы делдалдықты жүзеге
асыру болып табылады. Нарық қатысушыларына, ... ... ... ... ... 33 ... де ... Мұнымен
қоса, банктік сектордағыдай, сақтандыру саласында да құрамына ... ... ... ... кіретін Сақтандыру төлемдерін кепілді(міндетті)
қайтару Қоры да қызмет етеді.
Сурет-7 Компаниялардың сақтандыру сыйақылары мен ... ... ... ... отандық сақтандыру
нарығының жартысынан асық бөлігі 5 ірі компанияларының ... ... ... Олар ... (13,2%), «БТА ... (13%), ... (10%),
«Лондон-Алматы»(8,2%), «СК«Алматылық халықаралық сақтандыру тобы»» (7%).
2006-жылдың 8 айы ішінде сыйақылардың жалпы ... ... ... ... 14% ... ... ... орындарды «Евразия»(2 млрд.
теңге), «Алтын полис»(1,3 млрд.теңге) және «Виктория» (1 ... ... ... ... ... ... Қаржы
нарығы мен қаржы ұйымдарын бақылау Агенттігінің(ҚБА) 2006 – ... ... ... бойынша, сақтанлырудың бұл түріндегі анағұрлым
үлкен орын ... ... ... ... (АҚЖ) және
автокөлік иелерінің АҚЖ сақтандыруы үлкен орын ... ... ... ... ... алғанда, қазіргі таңда Қазақстанда міндетті сақтандырудың 9 түрі
бар. ... ... ... Үкіметінің 2003- ж наурыз айындағы бекітуінше,
сақтандырудың міндетті түрлерінің саны уақыт өте 11-ге жетуі қажет.
Сурет-9 Сақтандыру компанияларының қаржылық ... ... ... жағдайында өзәнің әлеуметтік жауапкер
шіліктерінің бір бөлігі жекеменшік институттарға берілуі қажет деп санайды.
Дегенмен, бұл ... ... ... да ... осындай саясатты
ұстануынан 2004–жылы Украинада міндетті сақтандыру түрлерінің саны 42 – ... ... ... ... ... себеп болған салалық
лоббизм. Нәтижесінде, тіпті, сақтандырудың міндетті түрлерін қысқарту жайлы
заңнама қабылданған ... ... ... ... ... сақтандыру сыйақыларының жалпы
бумасында міндетті сақтандыру үлесінің азаю ... ... ... ... 20%-ті ... ... ... 14%-ке қысқарған. Сонымен
бір уақытта, бұл сегменттегі сақтандыру сыйақысының абсалютті мәні ... ... – 4 ... 8 ... тенгеге өскен. Яғни міндетті сақтандыру
түрінің жинаушы төлемдері өсімі жалғасып отыр, тек қана ... ... ... үлесі ғана өзгеріп отыр.
Қазір елдің парламентінде міндетті сақтандыру түрлеріне қатысты
заңнамалық ... ... мен ... ... ... заңжобасы
қаралуда. Қайта қарауды талап етіп отырған ... ... АҚЖ –і, ... ... ... ... ... сақтандыру компания
лары үшін ең маңызды болып отырған транспорт құралдары иелерінің ... ... ... ... ... бұл түрі ... тиімсіздіктің
жылдан жылға өсуі сақтандырушылар үшін бұл түрді қызықсыз етіп ... ... ... ұйым ... ... компаниялары өз іс өызметінен
белгілі бір кіріс ... ... ... ... ... орын алып
отырған жағдайларға ... ... ... ... ... резервтерін қалыптастыра алмай отыр.
Тарифтер заңнамалалық жолмен қойылатын ... ... ... де ... ... болып табылатын және автосақтандыру полистерінің
бағасының өсуінде мүдделі емес депутатардың шешімен әрі шыдамсыздықпен,
әрі ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру нарығының өсім
үлесі көп болып отыр. Мысалы, ... ... ... сыйақысының көлемі, өткен ... ... дәл ... 28%-ке ... ... ал ерікті жеке сақтандыруда өсім 46% құрап,
ал ерікті мүліктік сақтандыру – 102,8% -ке ... ... ... ... де ... ... ие. ... егер жеке сақтандыру
бумасында 7,5 млн. теңге болса, мүліктікте – 57 млн. теңгені құрайды.
Ерікті жеке ... көп ... ... ... ... – 3 ... теңге (44%). Науқастанған жағдайдағы сақтандырылу 1 млрд.
теңгені құрайды. Сонымен қатар, ... ... және ... ... ... бумасында сәйкесінше, 21% және 8,7% құраған.
Бақытсыз жағдайлардан сақтандыру ... ... етіп келе ... ... ... ... ағымдағы жыл айларымен қосқанда
сегіз айдың ішінде ... ... түрі ... ... ... 2 ... жиналған. Одан кейін үлкен айырмашылықпен «Мұнай ... (190 млн. ... және ... ... млн. ... өту ... ... сақтандыру түрінің өсуі банк өнімдеріне деген
сұраныстың өсуімен тікелей байланысты. «Мұнай ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың
қатысы бар ерікті сақтандыру түрінің өсуі несиелендірілу есебінен ... ... ... ... өз ... ... бақытсыз жағдайдан
сақтандырылуды талап етеді және ... ... ... өз ... аз ... ... ... бумаға қатысты айтар болсақ, мұнда бірінші
орынды түрлі қаржылық шығындардан сақтандыру ... -37% ... 21 ... ... ... АЖҚ сақтандыруына 30% немесе 17 млрд. теңге
келеді. Мүліктік ... мен ... ... ... 20% (11 ... ... және 5% (3 ... теңге).
Соңғы сегіз ай ішінде барлық мүліктік сақтандыру түрлері бойынша сыйақы
ең көп жинаған «БТА сақтандыру» компаниясы болып отыр – 10 ... ... ... ... асық ... ... одан кейінгі орында «Евразия» сақтандыру
компаниясы тұр, ал «Казинстрах» болса 6,6 млрд. теңге ... ... үшін ... саласының кең мүмкіндіктер-ді
ашып отыр. Сақтандыру компанияларының басшыларының ... ... ... ... ... ары қарай игеру, мұнай
құбырларының ... мен жаңа ... ... ... ... ... ... және бұрғылау мен тасымалдау кезіндегі жауапкершілік
пен тәекелділікті сақтандырудың өсіміне әкеледі. Осылайша, «Қашаған» ... ... ... мүліктік сақтандыру түрлері бойынша үлкен кіріс
алып келді.
Сақтандыру компанияларының және ... ... ... іс ... және лицензияламен ҚБА айналысады. Ал бақылаушы орган мен ... ... ... ... ... ... Және өз ... сақтандырылушылар мен сақтандырушылардың
қарым – қатынасын ҚР-ның Азаматтық кодексі реттейді.
Бұл саланың реформалануы Үкіметтің 2004 жылдың 1- ... (№ ... ... ... ... ... жылдарға арналған
Бағдарламасына сәйкес жүзеге асырылды. Оның аясында ... ... ... Одақ ... ... ба-
ғытталды. Осылайша ҚБА сақтандыру түрлерінің жіктелуін ... ... ... көлемін енгізді.
ҚБА төрағсының орынбасары Ғани Узбековтың атап ... ... ... ... ... бірі оның ... әдістерінің
жетілдірілуі арқылы қаржылық тұрақтылығын арттыру. Яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру механизмдерін жетілдіру, ерікті сақтандырылу,
оның ... ... ... ... және сонымен қоса, қаржы
нарығының осы сегменті ... ... ... актілері мен
сйкес өкілетті орган талаптарын орындауын тиімдірек ету.
Нарық сыйымдылығын арттыру және шет елдік қайта ... ... үшін ... ... жылдарға арналған сақтандыру ұйымдарын
кезеңдеп ... ... ... ... Ол ... ... ... әлемдік стандарттармен
сәйкестендіруге әкелуді қарастырады.
2005 – жылдың 1- желтоқсанында, яғни ... ... ... «жалпы сақтандыру» саласында жұмыс істейтін сақтандырушы -лар
дың минималды ... ... 80 млн. - 180 ... ... ал ... компаниялардікі - 300 млн.-дан – 430млн. – ға дейін өсті.
Ағымдағы жылдың 1-маусымында ҚБА тарапынан жаңа ... нор ... ол ... ... ... деген талаптар
«кепілдік қордың минималды ... ... ... ... Осыған
байланысты, 2006 – жылдың 29-желтоқсанынан басталған екінші кезеңде жалпы
сақтандыру компанияларының кепілдік қорының деңгейі 250 млн. ... ... ... ұйымдар үшін 400 млн теңгеден кем ... ... ... кезеңде, яғни 2007 жылдың 31- желтоқсанынан ... ... ... ... компаниялары үшін бұл көрсеткіш 350 млн құрап, ал
өмір сақтандырушы ұйымдарға кем ... – 500 млн ... ... ... ... ... 2008 ... қарай ең кіші
капитализация деңгейі Еуропалық Одақ орнатқан директивалармен тең ... ... non life ... қызмет ететін сақтандыру ұйымдары үшін 3 млн.
евро, ал life ... іс ... ... ... 4 млн. ... қор - бұл ... ... белгіленген ең аз көлемі.
Бірінші кезеңдегі капитализацияның жоғарлатылуы талаптарын түгелге жуық
компаниялар ... ... ... бір алаңдатулар туғызған тек
«Транспорттық сақтандыру қоғамы» және ... ... ... ... капиталдың минималды көлеміне деген талаптардың
орындалмауынан ... ... ... ... жоқ. Ғ. ... ... ... екінші кезеңі де аса бір ... өтуі ...... ... ... ... ... сақтандырылуға
берілген сақтандырудың сыйақылары 30 млрд теңгені құраған, ал бұл жалпы
алғандағы ... ... 40% -ке ... Тек ... ... ғана отандық қайта сақтандыру ұйымдарымен ... ... ... ... ... ... 2006 – жылдың алғашқы
сегіз айында Қазақстанның ішкі нарығында ... ... 3,6 млрд ... ... немесе жалпы сақтандыру сыйақылары көлемінің 4,7% -і.
Және Қазақстан ... ... емес ... ... ... ... 26 ... теңге немесе жалпы сақтандыру
сыйақылырының 36% -тен астамы берілген болатын. ... ... ... ... сақтандыруды мына елдер – АҚШ -20%, ... -12,8%, ... - 12,9 % ... ... екен.
2006-жылдың мамыр айына дейін қайта сақтандыру саласындағы ресейлік
компаниялардың үлесі қазіргі американдық ... ... ... Және ... ... компанияларында тәуекелдіктерді қайта
сақтандыру батыс елдеріне қарағанда анағұрлым арзанға түсіп отырды. Бұл
қайта ... ... ... ... ... үлкендігінен
Ресейлік ірі қайта сақтандырушылар үшін тарифтер қазақстандық компанияларға
қарағанда біршама кіші болды.
Дегенмен 2006 ... 1- ... ҚБА ... ... жаңа ... енгізілген болатын. ... егер ... «А» ... ... ... ... & Poor’s ... қайта сақтандырушы ұйыммен қызметтес болғысы келетін ... оған ... ... 100%-ке, яғни өзі қайта сақтандырылып
жатқан көлемге дейін ... ... Ал бұл өте ... ... ... бұл ... ... бермейтін ресейлік көптеген компанилар
Қазақстандағы өз клиенттерін жоғалтып алды.
Дей тұрсақ та, ... емес ... ... ... көлемі жылдан жылға өсіп келеді. Егер, бір жыл бұрынғы шет елге
«кеткен» қайта сақтандыру сыйақыларының ... 11,7 ... ... ... жылдың жалпы сақтандыру сыйақыларының 28%-і), бүгін бұл сомма 26
млрд. теңгені құраған. Нарықтың қатысушылары ... ... ірі ... газ
жобалары бойынша тәуекелділіктің өсуімен және мұны олардың өз қолдарында
қалдыра алмайтындықтарымен түсіндіреді.
Жылдан жылға сақтандыру нарығының ... ... өсіп ... ... ... ... ... қатысы 0,56%- ті құраса,
бүгінгі күні бұл көрсеткіш 0,87%-ті құрайды (кестені қараңыз).
Қазіргі ... ... 7 ... ... ... емес
ұйымдардың қатысуымен өз қызметін жүзеге ... Шет ... ... сақтандыру компаниялары жинаған сақтандыру сыйақысының үлесі 2006 ... 1- ... 13,7% -ті ... 10,4 ... ... ... ... нарығына инвестиция салу ниеттерін «Ингосстрах»,
«РОСНО» сияқты ... ... ... ... ... ... болатын. Ceska Pojostovna ... ... ... ... ... ену жайлы жоспарларын қайта жаңартып,
ұсынған болатын. Қазір аталмыш компанияның ұсыныстары және лицензия берілуі
жайлы ... ҚБА –де ... ... Ендігі жылы «өмір» сақтандыру
нарығында тағы бір жаңа ... ... life» ... ... ... ... да, дәл осы ... түрін, яғни өмірді сақтандыруды
болашақта ... ... ... салу түрі деп ... ... ... Қазақстанда ең аз дегенде экономикалық белсенді халық 5 млн.-ды құраса,
қазіргі кезде life ... ... ... ... ... 70 ... ғана.
«БТА Өмір» сақтандыру компаниясының төреайымы Айман ... шет ... ... саны ... көп өсе ... себебі
қазақстандық сақтандыру нарығының сыйымдылығы ресейлік немесе украиндық
нарықтармен салыстырарлықтай емес. Халық саны ... алып ... ... ... үшін ... ... мүмкіншіліктерін
тек бір ғана Мәскеу мүмкіншіліктері мен қатар қойып ... ... ... ... - ... ... компаниясының төрағасы Ергали
Бегимбетовтың айтуынша, Қазақстандық әрбір тұрғын сақтандыруға өз ... ... 13%- ін ғана ... ... үшін ... болсақ :
Ресейде -50%,Чехияда- 55%). Мұның барлығы жергілікті ойыншыларға ең ... ... бес ... шет ... ... ... алуы» қауіпі
болмайтындығына сенімділік ұялатып отыр.
Ал егер біздің нарғымызға шет ... ... ... ... сақтандыру компанияларының алдында анағұрлым бәсекеге қабілетті
болады. «РОСНО» сақтандыру компаниясының қайта ... ... ... ... life cаласында жұмыс істейтін ... өте жас. Және ... ... шет ... ... өз ... қаржылық тұрақтылық тарихын «әкеліп» және кең қызмет аясын ұсыну
арқылы сақтандырылушының сенімін тез ... алуы ... ... ... ... ... ... қатарлы сату технолгиялары мен қымбат
бағалы ақпараттық жүйелер де жетіспейді, ал бұл ... ... ... бірі ... ... бір сұрақ: өзіңнің компанияңды ашқан ба, әлде ... ... ... сатып алу ма. Қазақстанда сақтандыру ұйымын құру үшін акционерлер
лицензия алуы ... ал ... ... біздің елдегі лицензия алуға деген
талаптарды жұмсақ деп айтуға ... Егер ... тек ... төрт ... & ... ... Fitch немесе AM
Best) республикаға қатысты бекіткен елдік рейтингтен ... емес не ... ... ... ... ол өз ... компанисын аша алады немесе
қазақстандық сақтандырушыдан белгілі бір үлес ... ала ... ... Одақ ... ... өте ... ... жасалынғанын мойындай отырып, елімізге келуі ... ... әлі де ... ... ... алу ... шет ел
компанияларына белгілі бір қиындықтар туғызып отырғанын және бұл ... ... ... ... ... ... кері әсерін тигізіп
отырғанын айтады. /7,б.10/
Қазақстанның ДСҰ-ға кіруі шет ел компанияларына өз ... ... ... ... ... Бұл біздің нарығымызға енуді анағұрлым
жеңілдетеді, себебі ... ... ... ... ... келу міндетті
емес болып қалады. Қазір Қазақстан дайындық ... ... ... барысында, ол бойынша дайындық кезеңінде шет ел ... ... ... елде аша алмайды. Дегенмен тағы бір 5-8 жылдан кейін,
отандық қаржы ... ... ... сақтандыру саласы да шет ел
компанияларына үшін кез келген нысандағы инвестициялауға ... ... ... ... сақтандыру ұйымының көлемі біршама
өсті.Активтердің көлемі 39%-ға өсті. Ал бағалы ... ... 6,5 ... ... ... 2 ... өсті.Өзіңдік капитал 81%-ға,Уставты
капитал-85% өсті.
ҚОРЫТЫНДЫ
Мемлекеттің қалыпты дамуының негізгі шарттарының бірі нарықтық қатынастар
дамуын жағдайындағы қоғамның қауіпсіздігін ... ету. ... ... мемлекет жағымсыз жағдайларда, апаттарда және ... ... және ... ... үшін ... ... Пайда болған шығындардың орнын толтырушы ... ... ...... ... табылады.
Сақтандыру тәуекелділіктерді басқару құралы ретінде кәсіпорындар мен
азаматтардың мүліктік мүдделерінің және ... ... ... ... ... қолдау болып табылады. Экономикалық
рефермалар кезінде ... орны ... деп ... ... ... ... ... және іскерлік белсенділіктің дамуына және
инвестициялық ортаның жақсаруына түрткі ... ... ... ... ... ... арттырады.
Сондықтан ұлттық сақтандыру жүйесін дамыту нарық инфрақұрылымы саласын
құрудың ... ... бірі ... ... ... көрсетіп отырғандайәлеуметтік шығындар мен сақтандыру
саласының даму ... ... ... кейбір мемлекеттік
әлеуметтік бағдарламалардың орнын ауыстыруы мүмкін. Мысалы, ... ... ... ... және ... көзі бола ... әрі жалпы
мемлекет үшін де және тұрғындардың өздері үшін де пайдалы.
Егер еліміздің қалыптасуының алғашқы кезеңдерінде сақтандыру қоғаммен ... де ... ... ... ал ... ... сақтандыру
экономикалық қатынастардың ажырамса бөлігіне айналып жатқандығының алғашқы
белгілері пайда ... ... ... ... ... ... ... бастап
жаңа сапалы деңгейге көтерілді. Бұл үрдістің құқықтық негізінің бастамасы
1992 жылғы 3-шілдеде қабылданған «Қазақстан ... ... » № ... ... Республикасының Заңы болатын.Ол Заң
сақтандырудағы ... алып ... және оны ... түрі ... ... ... ... қадамдардың бірі 19898-жылы
сақтандыру саласын мемлекеттік бақылау органының ... ... ... ... ... ... берілуі болды.
2000- жылдың қазан айынан бастап Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
сақтандыру саласын мемлекеттік ... мен ... ... ретінде
Халықаралық сақтандыруды бақылау органдары Ассоциациясының толыққанды
мүшесі болып табылады(IAIS).
Соңғы жылдары, сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Бұл сақтандыру мен сақтандыру іс қызметіне өзектілік
беріп,сақтандырушылардың заңды мүдделерінің ... ... ... ... ... ... ... пен
есептері және олар жүзеге асырып отырған сақтандыру қызметтерінің тізімі
мен деңгейі жақсарды.
Аз уақыт ... ... ... дамуына жағдай жасау жолында
бірқатар жұмыстар жасалынды.Біріншіден, заңнамалық база жетілдірілді. Бүгін
сақтандыру және сақтандыру іс қызметі Қазақстан ... ... ... №126 ... іс ... ... Заңы және
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің ... ... ... ... орган ретінде Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарына жаңа ... ... ... ... ... Ол сақтандыру ұйымдарының қөаржылық
тұрақтылығы мен төлем қабілеттілігін қамтамасыз ... ... ... және өзге де іс шаралардың жүзеге асырылуы белгілі бір
ережелердің ... ... ... ... қабілетті ортаның
қалыптаса бастауына және нарықтың жалған сақтандыру ұйымдарынан тазаруына
көмектесті.
Соңқы ... ... ... ... ... ... ... көлемінің өсіуіне жағымды жағдайлар туғызды. ... ... және ... валютаның тұрақталуы сақтандырк нарығына
деген сенімнің артуына белгілі бір түрткі болды. Осылайша, соңғы бес ... ... ... ... ... бес ... дейі
көтеріліп, 2002-жылы 22,6 млрд. теңегні құрады.Сонымен қоса сақтандыру
ұйымдарының ... ... де үш ... аса ... және ... мәліметтер бойынша сақтандыру ұйымдарының активтерінің
ликвидациясы менсапасын ... ... ... ... ... 6,1 ... құраған. Сақтандыру ұйымдарының активтерінің көлемі 4 есеге өсіп
22,4 млрд. теңгені құраған және сақтандыру резервтері де 4 ... ... ол ... 12,6 ... ... жеткен. Сақтандыру сыйақыларының
ЖІӨ көрсеткішіне қатысы да 2004 ... 0,2%- тен 2006 ... 0,6 ... ... ... ... тарапынан сақтандыру нарығын дамыту
бағытындағы іс шаралар жасалынды және әлі де ... ... ... бірі ... Қазақстандық актуарлық орталықтың құрылуын
келтіруге болады. Ол ... ... ... ... ... жасау, сонымен қатар актуарлық есептемелер мен
сақтандыру төлемдерін қайтарудың ... ... ... «Сақтандыру төлемдерін қайтарудың Кепілдемелік Қорын құру
туралы» Заңына сәйкес) ... ... ... шешу
мүмкіндігіне ие болады.
Сөзсіз бұл аталған көрсеткіштер мен жетістіктер дамыған және жекеленген
дамушы елднрдің сәйкес көрсеткіштерімен қатар ... ... ... әлі де ... ... ... міндеттер мен мәселелер бар. Дегенмен,
жалпы алып қарағанда, отандық сақтандыру нарығы әлемдік ... және ... ... ... өзге ... ... бастады.
Өзінің шешімін күтіп тұрған негізгі мәселелердің алдыңғы қатарында шет
елге қайта сақтандыру арналары ... ... ... ... ... азайту және ұзақ мерізімдік өмір сақтандыру нарғын дамытуды
жылдамдату ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру сыйақылары да өсіп отыр. Егер 1998-жылы аталмыш үлес
26,3%-ті құраған болса, онда дәл осы ... 2002 жылы ... ... Шет елге қайта сақтандыруға берілген қайта сақтандыру ... ... ... ... ... ... түрі алып ... металлургиялық және көліктік саладағы).Қалыптасқан жағдай әлі де
болса отандық сақтандырушылардың жеткіліксіз ... мен ... ... және ... ... ... ... сақтандыру механизмдері Қазақстанда енді ғана пайда болу кезеңінде
және бұл ешкімге де құпия емес.Сақтандырудың бұл түрінің дамымай ... ... ... ... , ... ... : ... әлі де
болса төлемқабілеттілігі ... ... ... ... ... аз ... және соның нәтижесіндегі
сақтандыру ұйымдарына халық тарапынан сенімнің болмауы. Қазақстанда қызмет
көрсетіп ... 32 ... ... ішінде тек біреу ғана «өмір
сақтандыру» түріне лицензиясы бар. Ал бұл түрге ... ... ... ... бұл жүйе ... ... саналы түрдегі экогмикалық
түрткі болатын іс шараларға өтуге мүмкіндік береді.
Екіншіден, өмірді сақтандыру операцияларының ... ... және ... ... сақтандыру сыйақыларның түсіп тұруы ... ... ... ... ... ұзақ ... ... ескерсек, онда сақтандыру крмпаниялары отандық
нарық салаларына ұзақ мерізімдік инвестициялар тартуына мүмкіндік туады.
Қазіргі таңда ... мен ... іс ... ... мен
реттеудегі өкілетті орган ретінде Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
тарапынан ... ... мен ... жету ... іс ... ... ... заңнамалық
жетілдірілуі және оларды реттеу ... ... ... ... ... өсімінде,олардың саалық жағынан жақсаруында
және эконмикалық өсім мен мемлекттік бюджетке түсетін ... ... әсер ... ... ... ... мемлекеттерде сақтандыру институты әлеуметтік-
экономиклық жүйенің органикалық бөлігі ретінде ... даму ... ... ... ... ... ... қажет
ететіндігін атап өтсек. Қазір, сақтандыру саласы қаржылық жүйенің ажырамас
элементі ретіндегі өткір ... ... оның ... ... ... ... сақтандыру жүйесінің қалптауындағы рөлі өте үлкен.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының президент жолдауы 28 ақпан 2007
жылы.
2. Конституция Республики Казахстан от ... 1995 ... ... Закон «О банкахи банковской деятельности»,введенный в
действие Указом Президента №2444 от ... ... ... Указ Президента Республики Казахстан, ... ... «О ... банке Респулики Казахстан»,30
марта 1995 г.
6. Указ Президента Республики Казахстан ... ... «О ... и ... ... в ... августа 1995г.
7. Антонов М.Т, Пессель М.А. Мировой страховой рынок на пути
к глобализции. М.,1995
8. Гапанов Г.А. ... ... и ... ... ... ... Долан Э.Д .Деньги ,банковское дело и денежно-кредитная
политика. М.,1996
10. Калянана Л. Страхование :Современный курс/Эксперт -1999г.-№16
11. Иванов ... ... ... ... и ... ... ./Под ред.проф Жукова Е.Ф.-
М:Банки и биржи ,ЮНИТИ ,1997-471с.
13. Научная концепция развития страхования на ... ... ... ... ... ... организации
Алматы,2001
15. Банковское дело (под редакцией ... ... ... Ю.Европейское законательство:оценка
плотежеспособности страховых организаций по ... ... ... Риск-менеджмент/ Кравцов Г.И.-Мн :Меркование ,1994
18. Жуков Е.Ф. Банки и банковские операции ,М.,1997
19. ... и ... ... в ... ... ... ... управление в страховых компаний
//Финансы-2002№6
21. Банковский портфель-3/Коробов К.Л.-М:Соминтек ,1995 г
22. Букато В.И.,Львов Ю.И.Банки и банковские операции ... ... и ... ... дело (под редакцией Г.С. ... ... ... ... и ... ... ... и
статистика,1999
26. Головин Ю.В.Анализ рисков в страховых компаниях.М.2004г.
27. Зарождение страховой науки в Казахстане (под ... ... ... ... А.Е. ... ... ... банков на
современном этапе развития экономики //Деньги и ... ... ... ... ... ... |Аяғында |
... ... ... | | ... |Негізгі құралдар | | |
| ... | | |
| ... ... | | ... ... құн |12500 |11625 ... |Жинақталған тозу |875 |815 ... ... құн |11625 |10810 ... ... ... |2300 |1800 ... |Материалды емес активтер | | |
| ... | | |
| ... ... | | ... ... құн |1700 |1645 ... ... тозу |55 |50 ... ... құн |1645 |1595 ... ... ... ... |7500 |6500 ... ... ... дебиторлық қарыз |900 |850 ... ... |- |- |
| ... ... ... ... |23970 |21555 ... ... ... |1975 |1910 ... ... ... |1975 |1910 ... ... және ... |870 |950 ... ... |630 |576 ... ... өнім |475 |384 ... |Ақша құралдары | | |
| ... |417 |285 |
| ... ... | | ... |Кассадағы ... ақша |22 |18 ... ... ... ... ақша |395 |267 ... |Қалған дебиторлық қарыз |180 |669 |
| ... ... ... |2572 |2864 |
| ... |26542 |24419 ... ... ... ... ... ... қарыз
Қорлар
Мобильді активтер
(ағымдағы активтер)
Иммобилизацияланған активтер
(ұзақ мерзімді активтер)
Мүлік

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы сақтандыру ұйымдары, олардың төлем қабілетін бағалау және бақылау57 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
Банктік тәуекел8 бет
Жастар қозғалысының даму жолдары және мақсаты7 бет
Жастар құқығын қорғауға бағытталған жастар саясаты22 бет
Мемлекеттің қаржы ресурстарын жұмылдыру мәселелері25 бет
Сақтандыру35 бет
Сақтандыру компанияларын қайта ұйымдастыру және олардың банкроттығы және Қазақстанда сақтандыру ісінің тиімділігіне олардың әсері44 бет
Сақтандыру нарығы64 бет
Сақтандыру нарығы туралы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь