Қазақстан Республикасының ұлттық компанияларын мемлекеттік реттеу

КІРІСПЕ 3

1 ҰЛТТЫҚ КОМПАНИЯЛАРДЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ Ұлттық компания мемлекеттік кәсіпкерліктің ұйымдық нысаны ретінде
Ұлттық компанияларды басқарудың шетелдік тәжірибесі
Мемлекеттік компаниялардың меншіктерін басқару негізінде оларды реттеу қағидалары

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ КОМПАНИЯЛАРДЫ БАСҚАРУ МЕН ДАМУЫН ТАЛДАУ («ҚАЗМҰНАЙГАЗ» ҰК» АҚ МЫСАЛЫНДА)
Ұлттық компаниялардың қызметін экономикалық бағалау
Ұлттық компанияларды басқарудың қазіргі жағдайын талдау
«ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы» Акционерлік қоғамының қызметі

ҰЛТТЫҚ КОМПАНИЯЛАРДЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
Ұлттық компанияларды басқаруды жетілдіру мәселелері
Қазақстан Республикасындағы ұлттық компанияларды дамытудың негізгі бағыттары
«ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы» Акционерлік қоғамының қызметін жетілдіру

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
6
1.1

6
1.2 10
1.3
15

2

21
2.1
2.2
2.3 21

32


3
43


3.1
54
3.2

3.3 54

56

63

74

77
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың ең басты мақсаты» деп аталатын Қазақстан халқына Жолдауында атап көрсетілгендей: «... ел экономикасы 2001 жылдан бастап жылына орта есеппен 10 пайызға өсіп отырды. Бұл өте үлкен де жедел өсу болып саналады» [1]. Осы орайда ұлттық компаниялардың алатын орны да ерекше.
Дипломдық жұмыс үш бөлімнен тұрады. Жұмыстың негізгі бөлімінде алға қойған міндеттер шешімін табады. Бірінші бөлімде - «мемлекеттік меншікті басқарудың теориялық негіздері». Мұнда меншік, мемлекеттік меншік категорияларының мәні, оның атқаратын қызметтері, мемлекеттік меншікті басқарудың шетелдік тәжірибесі және ұлттық компаниялар қызметінің маңыздылығы сипатталады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, кез келген қоғамдық және саяси құрылыста мемлекеттік сектор елдің негізгі экономикалық тіректерінің бірі болып табылады және мемлекеттік басқарудың маңызды саласы болып табылады.
Қандай да болмасын көлемде кез келген ел экономикасына мемлекеттік сектор қажетті және әлемнің барша елдерінде мемлекеттік секторға маңызды орын берілетіндігі айқын көрсетілген.
Екінші бөлім - «Қазақстан Республикасындағы ұлттық компаниялардың дамуын талдау». Қазіргі таңдағы мемлекеттік мүлікті, сонымен қатар ұлттық компанияларды басқарудың жағдайы талданып, бірнеше ұлттық компаниялар қызметіне сипаттама берілген. Сонымен қатар, мұнай-газ саласында қызмет ететін «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы» Акционерлік қоғамының қызметін талдауға баса назар аударылған.
Үшінші бөлімінде - «Мемлекеттік меншікті басқарудың тиімділігін арттыру жолдары», мемлекеттік меншікті басқаруда мемлекеттің ролін анықтау, мемлекеттік меншікті басқарудың кешенді тұжырымдамасының қажеттілігі, сонымен қатар ұлттық компаниялар қызметіндегі кемшіліктер, оларды жою жолдары және де «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясының негізгі қаржылық көрсеткіштері бойынша талдау жасалып, жетілдіру жолдары көрсетілген.
Жұмыстың қорытынды бөлімінде Ұлттық компанияларды басқаруды мемлекет тарапынан реттеуге қатысты тұжырымдар мен ұсыныстар жасалды.
Диплом жұмысының өзектілігі - мемлекеттің әлемдік қауымдастыққа сәтті интеграциялануы оның барлық элементтерімен, және де ең алдымен оның негізгі субъектілері-трансұлттық корпорацияларының оңтайлы өзара байланыс механизмінің қалыптасуын болжайды. Ол үшін елдің ішкі рыноктарында сол трансұлттық корпорациялардың тарапынан болатын шетелдік бәсекеге төзе алатын ғана емес, сонымен қатар сыртқы рыноктарда да бекіне алатын мықты отандық экономикалық құрылымдарды жасау қажет болып тұр. Басқаша айтқанда, ірі қазақстандық корпорацияларды, соның ішінде трансұлттық бағыттағы корпорацияларды құру ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудың шешуші факторы бола алады.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың ең басты мақсаты» деп аталатын Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 6 ақпан 2008 ж.- 7б.
2. Қазақстан Республикасының 2007 – 2024 жылдарға арналған орнықты дамуға көшу тұжырымдамасы. Астана, 2006 ж. – 15б.
3. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007-2009 жылдарға арналған бағдарламасы. Қазақстан Республикасы Президентінің 6 сәуір 2007 ж. №310 Жарлығы. Астана , 2007 ж.- 9б.
4. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Астана, 2001 ж.- 252б.
5. Әубәкіров Я.Ә. Экономикалық теория. – Алматы: «Қазақ университеті». – 1999. – 397б.
6. Мухтарова К.С. Экономическая безопасность государства. – Алматы: – 2003. – 215с.
7. Чигерова Г. Н. Экономическая теория (политическая экономия). – М.: «Инфра». – 1997. – 355с.
8. Управление государственной собственностью / Под ред. В.И.Кошкина, В.М. Шупыро. – 1997.- 422с.
9. Виноградов В.А. Государственная собственность в развитых капиталистических . – М.: «Мысль». - 1999. – 255с.
10. Лукашенко О. Государственная собственность в странах развитой рыночной экономикой (анализ опыта управления) // Вопросы экономики. – 2007. - №10. С. 34-37.
11. Минаев Г. Масштабы государственной собственности. Экономика и жизнь. – 1993. - №3. С. 22-28.
12. Мамырбаев А. Корпоративное управление // Вопросы экономики. – 2008. - №7. C. 28-32.
13. Пастушенко С. Национальные компании страны // Российский экономический журнал. – 2006. - №3. C. 42-47.
14. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. – Алматы. – 1996.- 212б.
15. 1999 жылдың 12 сәуіріндегі ҚР Үкіметінің №415 қаулысы.- 15б.
16. Рыночная экономика Казахстана: проблемы становления и развития. Т.1. – Алматы. – 2001.- 190б.
17. Мухамбетов Н. Управление государством. Учеб. пособие. – Мн.: ИП «Экоперспектива», 2005. – 278с.
18. Орманов М. Қазақстандағы Ұлттық компаниялар // Егемен Қазақстан. – 2009. – 25 ақпан.
19. Қырымов Ж. Мемлекеттік меншікті тиімді басқару // Егемен Қазақстан.– 2008. – 25 қараша.
20. Калменов П. Проблемы страны // Республика. – 2008. – 2 ноября.
21. «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ сайты: http://www.kmg.kz
22. «Қазақтелеком» АҚ сайты: http://www.telecom.kz
23. «KEGOC» ААҚ сайты: http://www.kegok.kz
24. «Қазпошта» АҚ сайты: http://www.kazpost.kz
25. Гусманова А. Итоги 2008 года // National Business. - 2008.-№12.C.35-39.
26. ІІ халықаралық экономикалық конгрестің материалдары. – Қарағанды. – 2004.- 266б.
27. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2008 жылғы 6 ақпандағы «Қазақстан азаматтарының тұрмысын жақсартуды арттыру – мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Жолдауын түсіндіру және насихаттау бойынша әдістемелік ұсыным. Астана, 6 ақпан 2008 ж.
28. Жұмамбаев С.К. Еңбек рыногы.- Алматы, 2003, - 314б.
29. «Қазтрансойл» АҚ сайты: http://www.kaztransoil.kz
30. Данаева Г. Национальные компании // Казахстанская правда. – 2008. – 3 октября.
31. «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның 2007-2008 жылғы қорытынды есебі. http://www.kmg.kz
32. Гончаров И. Управление государственной собственностью // Экспресс К. – 2008. – 1 ноября.
33. Қалжанов Т. Мемлекеттік меншік ұйымдары // Республика. – 2007. – №32. Б.54-58.
34. Савченко А. Экономические основы управления государственной собственностью // Проблемы теории и практики управления. – 2008. -№6.
35. ҚР-ның 2013 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары.- http://www.zakon.kz
36. Оспанов М.Т. От стабилизации к росту (Экономическая программа, 1999-2005 годы). – Астана. – 1999. – 342с.
37. Гусманова А. Итоги 2008 года // Панорама. – 2008. – №21. - 1 июня.
38. Industrial Policy. US and UK Debates. London. – 1989. – 456p.
39. Эффективность государственного управления: Пер. с англ. – М.- 1998.- 376c.
40. Золотогоров В.Г. Инвестиционное проектирование: Учеб. пособие. – Мн.:ИП «Экоперспектива», 1998.- 265c.
41. Герчинкова И.Н. Финансовый менеджмент: Учебное пособие. Мн.: АО «Консалтбанкир», 1997.- 421c.
42. Липсиц И.В., Коссов В.В Инвестиционный проект: Методы подготовки и анализа: Учебно-справочное пособие. М.: БЕК, 1996.- 453c.
43. Четыркин Е.М. Методы финансовых и коммерческих расчетов. – М.: «Дело», 1992.- 233c.
44. Экспертные системы в проектировании и управлении строительством (Гусаков А.А., Ильин Н.Н., Х. Эдем и др.). – М. Стройиздат, 1994.-387c.
45. Арабкин В.В., Удовенко Н.И. Бизнес-план: Практические рекомендации. – Алматы: ИД «БИКО», 2001. – 310c.
46. Кочович Е. Финансовая математика: Теория и практика финансово-банковских расчетов. – М.: Финансы и статистика, 1994.- 280c.
47. Асылбаев К. Корпоративное управление // МиСБ. 2009, - №5.С. 23.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Менеджмент және бизнес ... ... ... ҰЛТТЫҚ КОМПАНИЯЛАРЫН
МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ
Орындаған:
4 курс студенті
Ф.С. Айдаралимова
Ғылыми жетекшісі
э.ғ.к., доцент ... ... ... ... ... ... ... ... ... К.Е. ... ... |КІРІСПЕ |3 |
| | | |
| 1 ... ... ... БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ | |
| ... ... ... |6 |
| ... ... ... ... ... | |
| | | |
| ... ... ... ... тәжірибесі | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... реттеу қағидалары | |
| | | |
| ... ... ... ... ... МЕН| |
| ... ТАЛДАУ («ҚАЗМҰНАЙГАЗ» ҰК» АҚ МЫСАЛЫНДА) | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... компанияларды басқарудың қазіргі жағдайын талдау | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... | |
| | | |
| ... ... ... БАСҚАРУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН | |
| ... ... | |
| ... ... ... жетілдіру мәселелері | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... ... қоғамының | |
| ... ... | |
| | | |
| ... | |
| | | |
| ... ... ... | |
| 1.1 | | |
| | |6 ... | |10 ... | | |
| | |15 |
| | | |
| 2 | | |
| | | |
| | |21 |
| 2.1 | |21 ... | | ... | |32 |
| | | |
| | |43 |
|3 | | |
| | | ... | |54 |
| 3.2 | |54 |
| | | ... | |56 |
| | | |
| | |63 |
| | | |
| | |74 |
| | | |
| | |77 |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан
халқының әл-ауқатын ...... ... ең ... мақсаты» деп
аталатын Қазақстан халқына Жолдауында атап көрсетілгендей: «... ... 2001 ... ... ... орта ... 10 ... өсіп ... өте үлкен де жедел өсу болып саналады» [1]. Осы орайда ... ... орны да ... ... үш бөлімнен тұрады. Жұмыстың негізгі бөлімінде алға
қойған міндеттер шешімін табады. Бірінші ... - ... ... теориялық негіздері». Мұнда ... ... ... ... оның ... ... ... меншікті
басқарудың шетелдік тәжірибесі және ұлттық ... ... ... ... көрсеткендей, кез келген қоғамдық және саяси құрылыста
мемлекеттік сектор елдің негізгі экономикалық тіректерінің бірі ... және ... ... ... ... болып табылады.
Қандай да болмасын көлемде кез келген ел ... ... ... және ... ... ... ... секторға маңызды
орын берілетіндігі айқын көрсетілген.
Екінші бөлім - «Қазақстан Республикасындағы ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қатар ұлттық
компанияларды басқарудың жағдайы талданып, бірнеше ... ... ... ... ... қатар, мұнай-газ саласында қызмет
ететін «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы» ... ... ... баса ... аударылған.
Үшінші бөлімінде - «Мемлекеттік меншікті басқарудың тиімділігін арттыру
жолдары», мемлекеттік меншікті басқаруда мемлекеттің ... ... ... басқарудың кешенді тұжырымдамасының қажеттілігі,
сонымен қатар ұлттық компаниялар ... ... ... ... және де ... ... ... негізгі қаржылық
көрсеткіштері бойынша талдау жасалып, жетілдіру жолдары көрсетілген.
Жұмыстың қорытынды бөлімінде Ұлттық компанияларды басқаруды ... ... ... тұжырымдар мен ұсыныстар жасалды.
Диплом жұмысының өзектілігі - мемлекеттің әлемдік ... ... оның ... ... және де ең ... оның ... корпорацияларының оңтайлы өзара ... ... ... Ол үшін елдің ішкі ... ... ... ... ... ... ... төзе
алатын ғана емес, сонымен қатар сыртқы рыноктарда да ... ... ... экономикалық құрылымдарды жасау қажет болып тұр. Басқаша ... ... ... ... ... ... ... құру ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудың
шешуші факторы бола алады.
Ғаламдану процесі кең көлемде жүріп ... ... ... ... ... ірі трансұлттық корпорациялар ойнайды. Олар
халықаралық еңбек ... ... ... ... ... ... өтпелі экономикасы бар елдердің ... ... және ... ... ... ... тиіс. Ұлттық
экономикалық құрылымдар әлсіз, өнімнің бәсекеге қабілеттілігі ... ... ... ... жеткіліксіз болған жағдайда бұл елдер үшін
ғаламдану процесінен ұтылғандардың санатына ... ... ... түседі.
Қазақстан әлемдік шаруашылық байланыстарға тиімді қосылу ... ... ... ... ... жүйесінің барлық күрделілігін
ескеруі керек. Бұл жерде Қазақстан ... ... ... орынды
иемденгісі келетіндігі туралы орынды сұрақ пайда ... ... ... басқарудың анық жүйесін жасау қажет.
Мемлекеттік меншіктің инвентаризациясын жүргізіп, жалпы мемлекеттке бірегей
мәліметтер базасын жасау ... ... ... ... ... ... ... қабылдағанда бірдей критерийлер
қолданылу керек ... ... ... ... ... ... шағын
және орта бизнесті дамыту үшін ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің тиімділігін
арттыруға және ... ... ... сапасын жақсартуға
бағытталады [3].
Халық саны аз Қазақстан секілді ... ... ... ... төтеп бере алуы үшін ұлттық экономика масштабына
бара бар көлемге ие болуы ... Яғни ... ... жүзеге асырушы
компаниялар мемлекеттің бақылауында болуы тиіс.
Міне осындай мемлекеттік компаниялардың тиімді ұйымдық формасының бірі
- ұлттық компаниялар. Олар арқылы ... ... ... ... қызмет ете алады.
Ұлттық компаниялар барлық өндіріс ... ... ... ... ... табылады және де ол өзге компаниялардан
әлдеқайда ... ... ... ... компаниялар республика
қауіпсіздігінің ... ... ... ... абыроймен шығу
мақсаттары бірінші кезекте ескерілетін Қазақстан экономикасының ... ... үшін ... ... жасауға бағытталған.
Диплом жұмысының ғылыми-әдістемелік базасы. Қазақстан Республикасының
заңдары мен нормативтік актілері, ақпараттық бөлімшелерінің статистикалық
және есептік деректері, ... ... ... ... ... ... ... материалдар, түрлі деңгейдегі ғылыми-
тәжірибелік конференция материалдары пайдаланылды. Бұл дипломдық жұмыс әл-
Фараби атындағы ... ... ... ... ғылыми-тәжірибелік
конференцияларда және «Бауыржан» Қайырымдылық Қоры ұйымдастырған ... ... ... ғылыми-зерттеу орталығы ұйымдастырған
ғылыми-зерттеу конференцияда қорғалып, арнайы басылымдарда шығарылды.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... меншік, әсіресе ... ... ... ғана ... ... ... және ... меншікті басқарудың кешенді тұжырымдамасының негізі әлі жетік
қалыптаспаған. Бұл оның ролі мен мәнінің әсер ету ... ... ... ... негізгі принциптерінің мәнін жете
түсінбеушілікке ... ... ... ... ... еңбегіне сүйендім: Дж.
М. Кейнс И.В. Дойников, В.И. Кошкин, А.К. Қошанов, Е.Б. ... ... ... С.К. ... қатар Қазақстан
Республикасының заңнамалық және нормативті-құқықтық актілері, республиканың
статистикалық ... ... және ... ... ... ... - ... меншіктің объектісі ретіндегі
ұлттық компаниялардың қалыптасуының, қызметінің теориялық және ... ... және ... Республикасындағы қазіргі рыноктық
экономикада мемлекеттік меншікті, оның ішінде ұлттық ... ... ... мен ... ... ... жету үшін келесідей міндеттерді шешу көзделеді:
– «мемлекеттік меншік», «ұлттық компания» категорияларының ... ... ... ... ... ашу;
– мемлекеттік меншікті басқарудың ... ... ... ... ... бар ... қызмет ететін ұлттық компаниялардың
бірқатарының қызметін қарастыру;
– мемлекеттік меншікті, сонымен қатар ұлттық ... ... ... ... көрсету.
Диплом жұмысының объектісі – Қазақстан Республикасындағы Ұлттық
компанияларды басқару.
Диплом жұмысының зерттеу пәні – ... ... ... басқаруды мемлекеттік реттеу барысындағы ... ... ... ... үш ... 4 кесте, 2
сурет, қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан
тұрады. Жұмыстың жалпы ... 81 ... ... ... ... БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Ұлттық компания мемлекеттік ... ... ... көшу шартындағы мемлекеттік меншіктің дамуы мен қызметі туралы
өзекті сұрақтардың бірі - оны ... ... ... ... ... ... және тиімді (эффективті) ұйым формаларының қызметі
мен мемлекеттік меншікті басқару.
Өндіріс саласындағы ... ... ... ... ... ... қызметінің мәселелері бүгінгі күні қазақстандық
экономика үшін ... ... ... ... ... ұйымдық экономикалық ... ... ... ... кодексімен бекітілген. Кодексте мемлекеттік
секторға қатысты келесілер бөліп ... [4, ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар
(медикаменттерді, емдеу препараттарын, өндіру және ... ... ... ... салалар, энергия мен сумен қамтамасыз
ету жүйелері және т.б.);
2. Жедел ... ... ... ... ... ... транспорт және инфрақұрылымның өзге де обьектілері, байланыс,
білім беру, ғылым, мәдениет, табиғатты қорғау және т.б.;
3. Мемлекеттік акциялар пакеті 51% және одан да ... ... ... ... ... төмен, бірақ өндірістік қызметті
бақылауды қамтамасыз ететін компаниялар;
4. Мемлекеттік ... ... ... ... ... бар
акционерлік компаниялар.
Қазақстан Республикасының Үкіметі мемлекеттік меншікті басқару
тиімділігін ... ... ... меншіктегі акционерлік
қоғамдар мен шаруашылық серіктестіктер тізімін» бекітті [5]. Республикалық
меншікке ... 56 ... ... жатқызылды. Мемлекеттік меншіктің
негізі болып ұлттық компаниялар табылады. Олар арқылы мемлекет экономиканың
жекелеген стратегиялық салаларында қызмет ете ... ... ... ... ... ... тігінен
интеграцияланған компаниялар болып табылады және де ол өзге ... ... ... ... ... ... ... мүдделері, мемлекеттің әлемдік рынокқа абыроймен шығу
мақсаттары бірінші кезекте ... ... ... жаңа
деңгейде дамуы үшін жағымды жағдайлар жасауға бағытталған.
Мемлекет рыноктық экономикаға көшердің алдында-ақ ... ... және ... ... ... ... мен ... реалды көрініс беретін, оптималды және тиімді (эффективті)
форманы іздеуде әртүрлі ұйымдық формалар ... ... ... ... ... қолданылды: концерндер, ал ликвидацияланған
салалық әкімшілік базасында мемлекеттік ... және ... т.б. ... ... ... ... меншіктер
объектілерін басқару мен қызмет жүргізудің негізгі ұйымдық ... ... ... ... ... ... жекешелендіру және
басқару бағдарламасында ұлттық банктерге қатысты ... ... ... ... ... ... ... делінген. Оған мұнайды
алу, дайындау, тасымалдау, темір жол және әуе транспорты, электр энергиясын
бөлу, уран ... мен ... ... ... ірі ұлттық компаниялар мұнай-газ, электр энегетикасы және
көлік салаларында көрінеді.
Әр ... ... ... ... алудың инвестициялық жоспарларын,
өндірістік қуаттарды жаңартудың көрсеткіштерін, тарифтік саясат әдістері
(табиғи ... ... ... ... ... өнімнің
артуының, өнімнің (қызметтің) өзіндік құнының төмендеуінің көрсеткіштерін,
табысты, оны пайдаланудың негізгі бағыттарын, өзіндік капиталды арттырудың
көздерін ... ... ... орта мерзімді индикативтік жоспарлары
бекітіледі.
Ұлттық компаниялардың мемлекеттік акциялар ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік акциялар
пакетіне билік ету бойынша шешім қабылдау құқығы тек үкіметтің құзырында.
Ұлттық компанияларды эффективті басқару ... ... ... рет
Қазақстандық қор биржасында компаниялық меншікті алуды қарастырып жатыр.
Үкімет ... ... ... тиімділігін қамтамасыз ету үшін
бірінші басқарушылардың (топ ... ... ... ... ... ... сәйкес білімі, іскерлік репутациясы, бизнесте немесе
мемлекеттік қызметте ... ... ... бар жеке ... ... топ
менеджерлерді конкурстық таңдау; заңды тұлғалар арасында бірнеше топ
менеджерлерді тағайындау ... ... бір ... және өндірістік
көрсеткіштерге қол жеткізу кепілдігі бойынша конкурстық таңдау жүргізіледі.
Мұндай конкурсқа ... ... ... шетел компаниялары да
қатыстырылатын болады [6].
Қазақстан Республикасында ... ... ... меншіктің
ұйымдық (организациялық) формасы болып табылады. Ұлттық ... ... ... ... оның 100% ... ... ал акционерлік қоғамдардың өз кезегінде бірнеше компанияларды,
мемлекеттік холдингті құру процесі өз бастауын алды.
Қазақстан ... ... ... ... мүлік және
жекешелендіру комитетінің бұйрығымен, ... ... ... мен ... қамтамасыз ету жөніндегі кейбір ... ... ... ... 2008 ... 13 ... ... іске асыру жөніндегі ... ... ... ... 2008 ... 17 қазандағы № 962 қаулысын орындау үшін, «Самұрық-
Қазына» ұлттық әл-ауқат ... ... ... оның ... капиталына
мемлекеттің жүз пайыз қатысуымен құрылды.
«Самұрық-Қазына» ұлттық ... ... ... ... ... ... басқару жөніндегі қазақстандық холдингі» және
«Қазына» орнықты даму қоры» акционерлік қоғамдарын ... ... ... ... ... ҰӘҚ» АҚ-ның әділет органдарында
мемлекеттік тіркеуі жүзеге асырылды және ... ... ... ... ҰӘҚ» АҚ құрамына келесідей компаниялар кіреді
және мемлекеттік акция пакеттерінің үлесі келесі кестеде көрсетілген:
1 кесте
«Самұрық-Қазына» ... ... ... ... ... компаниялар тізімі
және мемлекеттік акция пакеттерінің үлесі (пайыз есебімен)*
| | ... ... ... ... ... ... | ... |
| | ... ... | ... ... компаниясы» АҚ |100 ... | ... ... ... ... компаниясы» АҚ |100 ... | ... ... ... басқару компаниясы» |100 |
| ... ААҚ | ... | ... АҚ |51 ... | ... АҚ |100 ... | «Эйр ... АҚ |51 ... | ... ... Ұлттық компаниясы» АҚ |100 ... | ...... АҚ |93,42 ... | «Қазмортрансфлот» Ұлттық компаниясы» АҚ |50 ... | ... ... ... ... ... |50 |
| ... институты» АҚ | ... | ... ... ... және ... ... |100 |
| ... АҚ | ... | ... ... АҚ |100 ... | ... ... Аэропорты» АҚ |100 ... | ... ... корпорациясы» ЖШС |100 ... | ...... ЖШС |100 ... | ... ...... ЖШС |100 ... | ... Даму Банкі» АҚ |100 ... | «Kazyna Capital ... АҚ |100 ... | «Даму» кәсіпкерлікті дамыту Қоры» АҚ |100 ... | ... ... Қор» АҚ |100 ... | «Экспорттық несие және инвестицияны сақтандыру бойынша|100 |
| ... ... ... АҚ | ... | ... ... Қоры» АҚ |100 ... | ... ... ... ... ... АҚ |100 |
|24. | ...... АҚ |26 ... | ... ... ... АҚ |91 ... | ... ... ... ... ... АҚ|89 ... | ... ... ... ... ... АҚ |100 ... | «Сарыарқа» Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» ҰК» АҚ|100 ... | ... ... ... ҰК» АҚ|100 ... | ... Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» ҰК» АҚ |100 |
|31. | ... ... ... ҰК» АҚ |100 ... | ... ... корпорациясы» ҰК» АҚ |100 |
|33. | «Тобыл» ... ... ҰК» АҚ |100 ... | «Батыс» Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» ҰК» АҚ |100 ... | ... АҚ |100 ... | ... АҚ |25 ... | ... PLC» ... |14,99 ... | «Eurasian Natural Resources Corporation» (Ұлыбритания)|11,65 ... ... ... ... ҰӘҚ» ... ... ... мәліметтері негізінде автордың идеясымен құрастырылған
Осы жұмыста келесідей ұлттық компаниялардың ... ... оның ... ... АҚ, «Қазақтелеком» АҚ,
«Қазақстан темір жолы ҰК» АҚ, «Қазақстандағы электр ... ... ... ААҚ, ... АҚ, ... ... Ұлттық
компаниясы» АҚ.
Ұлттық компаниялар өз мақсатын өндіріс қуатының жаңа ... ... ... ... ... сапалылығын, продукция
құнының түсуін, кірістің дәлелі мен ... оны ... ... ... ... ... өсуі деп түсінеді. Ұлттық
компаниялардың эффективті критерийлері:
- Қазақстан қор ... ... ... индикативті орта мерзімді жоспарды, ұлттық компанияның жылдық
кәсіпкерлік жоспарын жүзеге асыру;
- есеп беру ... ... ... ... ... ... ұлттық компанияның экономика және оған сай секторының дамуына әсер
ету.
Әлі де болса ұлттық компаниялардың қызмет ететін ... ... ... әлі толық шешілген жоқ. Олар таза коммерциялық
кәсіпорындарға ... ең ... ... ... қамтамасыз етуі
қажет. Қазіргі күні ұлттық ... ... мен ... көбінесі
формалді түрде бақыланады, олардың үкімет және ... ... ... қызметі жиі регламенттелмеген, транспарентті емес болып ... ... және ... ішкі ... ... анықтайтын
мемлекеттік кәсіпкерліктің негізі ретіндегі ұлттық компаниялардың басқару
мәселесін қолға алу қажеттілігі ... ... ... компаниялардың
қызметін реттейтін нормативті заң актілерінің пакетін ... ... ... заңнамалық базасын қамтамасыз ету үшін ұлттық компаниялардың
статусы, қызмет ету режимі, оларды қолдау және ... ... ... Қазақстан Республикасының «Ұлттық компаниялар туралы» заңын
қабылдауымыз ... ... ... ... ... ... ... өндірісіне қарай өз қызметін кеңейтетін жалпы ұлттық компанияларды
қалыптастыру қажет.
1.2 Ұлттық компанияларды басқарудың шетелдік ... және ... ... нысанындағы кәсіпорындарды басқару
жүйесін зерттегенде түрлі ... ... ... ... ... ... ... осы зерттеу мәселесі
төңірегінде басты назар федералдық меншік мәселесіне аударылады, Францияда
алдыңғы ... ... ... мен қоғамдық сектор шығады. Бұл жерде
жалпы қолданыстық сипатына қарамастан «қоғамдық кәсіпорын» категориясының
нақты заңды сипаттамасы жоқ. ... ... ... ... ... және ұлттандырылған кәсіпорындарды, т.б. түсінеді. Мемлекеттік
кәсіпорындарды жалғыз ресми тізімі ретінде жыл сайын жасалатын ... ... ... ... ... ... ... меншік субъектісінің өкілеттілігін жүзеге асыру шегінде
үкімет ... ... оның ... ... ... ... ... ал жекелеген жағдайларда - бақылау кеңесін ... ... ... өкілдігі жүйесіне сәйкес құрылады. Олар мемлекет,
жұмыскерлер, тұтынушылар мен ... ... ... ... 3 немесе 4 басқарушылар тобынан тұрады.
Мемлекет өкілдерін үкімет тағайындайды; жұмыскерлердің өкілдерін
кәсіподақ ... ... ... ... ... ... ... сайлануы мүмкін, бірақ әдетте оларды ... ... ... ... және жеке ... өкілдері, олар өздерінің ірі кәсіпорындарды басқару саласындағы
жетістіктері ... ... ... ... Оларды жоғарыда тұрған
министрлік тағайындайды [7].
Францияда 1953 ... ... ... кәсіпорынды басқаруға үкімет
тағайындаған өкілдерді енгізетін жүйе қызмет етеді. Бұл жерде сонымен ... ... және ... ... ... ... ... бақылау тек олардың басшыларын
тағайындау және алып ... ... ғана ... ... ... ... ... заңнамаға сәйкес белгілі бір ... ... пен ... ... алдын ала келісімін қажет
етеді. Мұндай ... ... ... ... ... және оның техникалық аспектілерін бейнелейтін шешімдер жатады.
Үкімет қаржылық мәселелерге келгенде өте «сезімтал» келеді, сондықтан
экономика және ... ... ... ... ... барлық
мемлекеттік кәсіпорындардың «қамқоршысы» болып ... ... ... ... ... да бір ... министрлікке тіркелген: «Эр Франс»
және «Темір жолдың ... ... - ... ... ... және ... - өнеркәсіп министрлігіне қарайды.
1948-1976 жылдар арлығында қоғамдық кәсіпорындардың қаржылық бақылауы
Есеп палатасы жанындағы қоғамдық кәсіпорындар ... ... ... ... 1976 жылы оның өкілеттілігі Есеп палатасына берілді.
Реформа екі маңызды сәтке тіреледі. Біріншіден, Есеп палатасы заң ... ... ... ... тәуелсіз болып табылады, ал комиссия жай
ғана ... және ... ... жанындағы консультативті орган
болған. Екіншіден, Есеп палатасының бақылау өкілеттілігі кәсіпорындардың
көбісіне ... ... оған ... ... ... ... қаржылық бақылауы жүктеледі.
Мемлекеттік бақылау дәрежесі кәсіпорынның қаржылық жағдайына байланысты
болады. Қоғамдық кәсіпорындарды үш топқа біріктіруге ... ... ... ... ... бұл ... ... қарқынының өсуінде,
өнімділік пен рентабельділігінің артуында т.б. көрінеді; екіншісіне-жиі
жақсы ... қол ... ... ... ... ұшырайтын,
сондықтан мемлекеттің көмегін қажет ететін кәсіпорындар; ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бақылау тек дербес
коммерциялық және ағымдағы саястты ... ... ең ... ... алдын ала бекітумен шектеледі. ... ... ... үшін ең ... ... ... ... және инвестициялар
саласындағы кейбір қаржылық шектеулер тән. Бірақ, ... даму ... ... құзырында болады. Үшінші топтың кәсіпорындары дамуының
стратегиялық бағыттарын анықтайтын мемлекеттің толық араласуы жағдайында
қызмет ... ... ... және ... ... ... қоғамдық, ең алдымен мемлекеттік
кәсіпорындар жиі өздеріне ... тән ... ... ... ... ... қоғамдық мүдде үшін мәжбүрлейтін міндеттерді алуына тура
келеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... оларды екі топқа біріктіруге ... ... ... ... ... ... ... Оның көрнекті мысалы
ретінде тұтынушылардың кейбір категорияларына: көп балалы ... ... ... ... және т.б. ... мен ... төмендетілуі немесе олардан мүлде босату. Екінші
топ шығындардың мәжбүрлі түрдегі ... ... ... Оған ... ... мен ... ... жатқызуға болады.
Францияда жобамен барлық қоғамдық кәсіпорындарды басқарудың мемлекеттік
қызметін мемлекеттік билік және басқарудың орталық органдары, ... ... ... түрлі ассоциациялар мен қорлар атқарады. Осыған қарамастан
орталық мемлекеттік меншікті басқару мен оның ... ... ... ... ... ... ... бір деңгейде (көбінесе жанама)
ықпал етеді.
Мемлекет бірінші кезекте жергілікті органдарды оларға келісімді негізде
қандай да бір ... ... ... ... ... ... әкімшілік кеңес қызметіне аймақтық және жергілікті басқару
органдарының қызметкерлерін ... ... ... ... қатыстыра алады. Жергілікті басқару органдарының қоғамдық
кәсіпорындарға әсер ... ... ... бірі ... ... ... ... жүйе шегінде жергілікті ... ... ... төрт ... ... ставкасын өздері бекітуге,
кей жағдайларда салықтық жеңілдіктерді және де арнайы, таза ... ... ... ... ... ... ... етуінің өзге формасы бастамашылдық сипатта болады [8].
Батыстың ... ... ... он ... ... ... ... белгілі бір салаларын мемлекеттік тұрғыда ... ... ... саясат әдістерінің орнына әлсіз
реттеу, деұлттандыру, салық ... ... ... ... ... ... технологиялармен байланысты салалар тобына, және ... ... ... ... ... ... ... көрсетуді
қамтитын рынокқа бағдар алған саясат келді. Оған ... ... тыс ... ... ... тіршілік етіп болған әкімшілік
құрылымдарды ликвидациялау негізінде тиімділік пен ... ... ... жаңа ...... ... ... құрылымдардың дамуына мемлекеттік қызметтердің бақылауы түріндегі
кедергілерді жою; ақпараттық кешеннің жаңа сапалық типін қалыптастыру; осы
негізде ... ... ... қамтамасыз ету қажеттілігі түрткі
болды.
АҚШ-та мемлекеттік меншіктің құрамдас бөлігі болып 774 млн. ... жер ... ... қызметінің, сумен қамтамасыз ету жүйесінің
мүлкі, каналдар, ... ... және ... ... ... желісі және т.б. табылады. АҚШ-та мемлеткеттік сектордың
дамуы мемлекеттік инвестициялар есебінен ... ... ... екінші
дүние жүзілік соғыс жылдары бюджет қаражаты есебінен 2600 ірі өнеркәсіптік
кәсіпорындар, көбінесе әскери зауыттар ... ... ... ... ... ... кеме жасау кәсіпорындары, электр станциялары,
синтетикалық каучук өндіретін зауыттар құрылды. Соғыстан кейінгі ... ... ... ... жеке ... ... ... меншік елдің ұлттық байлығы шамамен 20%-ін құрайды,
бұл Франциядағыдан төмен, ... ... мен ... жоғары
болып табылады. Мемлекет капиталды көп қажет ететін объектілер ... өз ... ... жеке ... үшін ... қызығушылық
тудырмайтын шаруашылық салаларына инвестициялар салады. Сонымен ... ... ... жаңа жоғары технологиялық ... ... ... және ... ... ... ... қаражаты есебінен құрылған кәсіпорындар кейіннен
жеке корпорацияларға басқаруға беріледі. Мемлекеттің реттеуші ролі оларды
жеңілдікті ... ... ... ... ... ... және т.б. көруге болады.
Бұл елде ... ... ... ... ... ... кіреді. Ғылыми зерттеулер
мемлекеттің капитал ... өте ... ... ... ... қаражаттар авиациялық өнеркәсіпке және ракета жасауға
жұмсалатын ... ... ... мен электр техникасына
жұмсалатын қаржының 1/3 бөлігін жабады.
АҚШ-та мемлекеттік кәсіпорындарды басқаруды сәйкес ... ... ... ... ... ... қызмет етуші комиссиялар жүзеге
асырады. Мәселен, энергетикалық сектордың ... ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстарды
игеру бюросы секілді т.б. ұйымдармен басқарылады. Атом ... ... атом ... ... ... игеруші
өнеркәсіп кәсіпорындары АҚШ-тың шахталар бюросына бағынады [9].
Мемлекеттік секторды ... ... ... ... ... ... ... пакеттерді әкімшіліктердің басқаруына беру
болып табылады. Кәсіпорынның меншік иесі ... ... оның ... өз қамқорлығына алады, сәйкес тапсырыстармен қамтамасыз етеді.
Италияда мемлекеттік меншіктің үлесі өте ... - 39-42 %, ... ... -30%, бұл ... ... өзге елдерінің
экономикасымен салыстырғанда әлсіз болуына байланысты. Италия үшін жеке
компанияларды ... ... ... ... ... жаңа ... ... құру, екінші дүние ... ... ... ... ... ... тән болды. Осы уақытқа
дейін мемлекеттік сектор аталмыш елдің халық ... ... ... ... және рыноктық қағидалармен дамиды. Ол негізгі өнім және
қызмет түрдерін өндіруші және ... ... ... ... ... ... сипатына қарай мемлекеттің тікелей бақылауындағы, үкіметтің
және парламенттің ұзақ ... ... ... ... ... мен ... ... акционерлік емес кәсіпорындар
(мемлекеттік кәсіпорындардың 30-35 %-ы); сәйкес ... мен ... ... ... түрде бақыланатын аралас мемлекеттік –жеке
капиталы бар акционерлік қоғамдар, ... және де ... ... ... 65-70%-ы).
Федералды, аймақтық және муниципалды меншік объектілерін және түрлі
деңгейлердегі мемлекеттік меншкті басқару ... ... ... ... ие. ... ... кәсіпорындар федералды бюджет
қаржысына құрылады немесе ... ... жеке ... ... ... ... ... бұл кәсіпорындардың қызметін
басқару және бақылау осы кәсіпорын тікелей мемлекеттік басқару объектісіне
жатады ма ... ... ... ... ... белгілі бір
федералды басқару органдары, министрліктер, ведомстволар, комитеттер ... ... ... меншік көлемі мен үлесі, оның экономика салаларын қамту
дәрежесі әрбір елде әлеуметтік-экономикалық ... оның ... ... ... ... ... ... бірге тарихи-мәдени дәстүрлермен, халық ... ... ... ... кәсіпорындарын тікелей мемлекеттік басқару, қоғамдық
корпорациялар қызметін жанама ... ... ... - ... ... өз ... ... ішінде бақылау пакетін басқаруы,
жеке сектордың жекелеген қызметтерін ... ... ... ... өнеркәсіптік саясаттар арқылы реттеу әдістерін
үйлестіру мемлекетке меншік иесі және кәсіпкер, сонымен ... ... ... реттеуші , соның ішінде рыноктық ... ... ... ... асыруға жағдай жасау ретінде өз қызметтерін
жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік сектор ... үшін ... ... ... істі ашу және жабу, оның мазмұны мен ... ... ... ... ... иерархиясымен (парламент, қаржы
министрлігі, арнайы және салалық ведомстволар) ... ... ... ... келеді. Мұндай регламентация дербес шешімдерді
болдырмайды, тәуекелге орын ... және де ... ... теріс
пайдалануды болдырмауды мақсат етеді. Оның негізі ... ... ... тексерудің толық заңды демократиялық талаптары ... ... ... ... ... ... ал оның ... қоғам мүддесін саналы түрде қорғау ретінде шығады [10].
70 жылдардың соңында Батыс ... ... ... ... ... ... ... Көптеген елдердің үкіметі өз алдына оның
масштабтарын, жұмыстың әкімшілік шығындарын ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарды жеке меншікке сату мақсатын
қойды. Кәсіпкерлік тиімсіздіктің ... ... ... ... ... ... саяды. Мемлекеттік кәсіпорындардың не
заңдардың сапасына, не әкімшіліктің ... ... бір ... ... ... ... ... пікірінше, бұл – олардың
мінез–құлқының «жұмсақ бюджеттік шектеулері». Әкімшілік ... ... ... ... өз ... өз ... есебінен
өтей алмайды. ... ... ... ... ... әкеледі. Бірде бір мемлекеттік фирма
акцияларының қор рыногына шығармайды. Жеке ... оған ақша ... оның ... ... құруға (қажетті болса) мүдделі емес. Әрине,
фирма жұтылу тәуекеліне ... ... ... ... ол қор рыногы
орнататын тәртіптен шеттетілген. Рыноктық тәртіптің болмауының ... ... бар, ол – ... ... ұшырағанда шығынды барлық салық төлеушілер
көтереді. Қазыналық кәсіпорын мен қоғамдық корпорацияның таза ... ... ... ... кез ... ... фирманың мүлігін
шеттету (сату, жалға беру, т.б.) ... және де ... ... ... ведомстволарға бөлінген. Бюрократия бекіткен менеджерлер тұтынушылар
сұранысына, ... ... ... олар ... иерархиясына
бейімделеді. Мемлекеттік кәсіпорын мүліктік құқықтарды бере (сата) алмайды
және қаржы, сонымен қатар тауар рыноктарының ... ... ... ... ... ... «Бақыланушы» фирманы қадағалап тұру үшін
заңдар оған мәжбүрлі мамандануды бекітеді және қаражаттарды қызметінің өзге
де ... ... ... бермейді. Бұл басқару тиімділігінің төмендеуіне
әкеледі.
Осы уақытқа дейін жоғарыда аталып өткен ... ірі ... ... ... ... ... даму ... рынокта
алатын орындарының ерекше екендігі белгілі. Алайда 2007 жылдан басталып,
2009 жылы жалғасын тауып келе ... ... ... ... аталған
елдердің экономикасын да әлсіретіп отыр.
1.3 Мемлекеттік компаниялардың меншіктерін басқару ... ... ... ... ... ретінде адам қоғамының дамуында шешуші
рөл атқарады. Қоғамдық ... ... ... не өндіріледі
дегенмен емес, қалай ... ... ... ... кімнің
қолымен, және бұл ... ... ... ... дегенмен
айрықшаланады. Әкімшілік-әміршілік жүйеден ... ... ... ... қатынастардың барлық әлеуметтік-экономикалық жүйесінің
басты негізі экономикадағы меншіктің ... ... ... ... [11].
Рыноктық экономика бұл, ең алдымен рыноктық, экономикалық, өндірістік
қатынастар. Мұндағы басты мәселе – меншіктілік. Меншіктіліктің әрбір ... ... ... ... ... ... ... деген терминнің экономикалық мағынасы – адамдар арасындағы
барлық мүлікті, шаруашылықты пайдалану және иемдену ... ... ... мазмұны иемдену–шектетілу қатынастарын көрсетеді
[12].
Меншіктің субъектілері: жеке тұлға, отбасы, әлеуметтік топ, өндірістік
ұжым, халық, ... ... ... ... болып өндіріс
құралдары, мүлік, құнды қағаздар, ... ... күші ... ... екі ... белгілі, олар – жеке меншік пен қоғамдық,
мемлекеттік меншік. Бұл үлгілердің әрқайсысы әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қоғам
үстінде тұрған және қалыптасқан әлеуметтік-экономикалық құрылымды қорғаудың
спецификалық қызметін атқаратын ... ... ... ... ... қызметтерді атқару үшін мемлекет мемлекеттік ... ... ... ... және т.б. материалдық қамтамасыз ету
үшін қажетті табыстар мен ... ие ... ... Бұл басты орынды
қазынаның ақшалай құрамы мен ... ... ... ... ... алатын мемлекеттің меншіктің қарапайым және таза түрі ... күні ... ... ... ... да бір ... ... өндіруші түрлі кәсіпорындарды қамтиды. Сондықтан да саяси жүйе ... ... ... ... және ... ... ... суперкәсіпкер мемлекетті ажырата білген абзал.
Мемлекет заң шығарушы, атқарушы және сот органдары ... ... ... ... материалды ешнәрсе жасамайды, ол ... ... ... болып табылады.
Ал экономиканың мемлекеттік секторына келсек, ол тек тұтынбайды,
сонымен ... өнім ... ... ... ... ... ол ... өзге секторларының кәсіпорындары секілді шаруашылық өмірдің
қатысушысы болып табылады.
Жеке меншік мемлекеттік меншікпен салыстарғанда қарапайымдау категория.
Ол меншік ... тек бір адам ғана ... ... ... ... ... оның ... полиция және ... ... ... ... ... ... ... Ең алдымен осы
себепке байланысты қоғамның саяси жүйесін реформаламай меншікті мемлекет
иелігінен алуды ... да бір кең ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеуінсіз оның меншігі үстем
болмас па еді, екінші жағынан - бұл ... оның ... және ... ... ... ... ... бірнеше онжылдықтар бойы
тіршілік етпес еді. Осы тұрғыдан мемлекеттік меншікті тоталитарлық ... ... ... бірі ... ... қажет.
Мемлекеттік меншік иерархиялық принцип бойынша ... ... ... өзара байланысты қарым-қатынастарды қамтиды. Біріншіден, бұл мемлекет
иелігіндегі ... ... ... және ... ... мемлекеттік
бюджетті бекіту және толтырумен байланысты мемлекеттік билік және басқару
органдарының ішіндегі қатынастар; екіншіден, ... пен ... ... жергілікті (аймақтық) органдар арасындағы, ... ... және ... ... ... және шынайы кәсіпкерлер ретіндегі
мемлекеттік кәсіпорындар арасындағы қатынастар.
Мемлекеттік меншікке оның ... және ... ... ету ... ... ... тән. Батыс ... ... жеке ... бір түрі ... ... ... ... меншік әрдайым жеке меншікке қарама-қарсы қойылады және оның әр
түрлі елдердегі ерекшеліктері ең ... оның ... ... ... ... ... Батыс елдеріндегі мемлекеттік кәсіпорындар ... ... кез ... кезеңінде дербестеу болды. Тек соңғы
жылдары ғана Ресейлік ... ... өз ... ... ... ... ... Бірақ олардың ауылы жеке ... ... ... ... үшін қызмет етуден секілді алыс, өйткені меншігі бар
мемлекетте өзге меншік иелерінің мүддесінен айрықша мүдделері ... ... ... ... және ... мемлекеттік меншікті жеке
меншіктің бір түрі ... ... ... мемлекеттердің
меншіктерінен айырмашылығы «бүкіл халықтық» деп ... ... ... ... ... мемлекет барша халықтың ерігі мен
мүддесін білдіре алмайды. Халық ең алдымен ... өмір ... ... әр ... ... ... ... және т.б. дифференциацияланған. Олар бір бірінен қоғамдық ... ... орны ... ... Сонымен қатар, мемлекеттің
өзі халықтың үстінде тұрған және ерекше ... бар ... ... ... ... ... ... оның ішінде меншікке қатысты
саясаты да тең дәрежеде баршаның мүддесіне сай келе ... ... ... ... ... да, мемлекеттің мәні тұрғысынан да
мемлекеттік меншік ... ... ... бола ... Ол қатысушылары
мемлекет меншігінің объектілерін қамтитын ... ... ... ... ... ... және өз қажеттіліктерін әр ... ... ... білдіреді [13].
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, кез келген қоғамдық және саяси құрылыста
мемлекеттік сектор елдің ... ... ... бірі болып
табылады және мемлекеттік басқарудың маңызды саласы болып табылады.
Рыноктық шаруашылық белгілі бір жағдайларда ... ... ... салаларын реконструкциялау, халық шаруашылығын арзан
электр ... және ... ... ету, ... ... ... және тәжірибелік-
конструкторлық жұмыстарды қаржыландыру және ... ... ... ... ... ... сектор өз мойнына алуға мәжбүр.
Жалпы, мемлекеттік секторға тек кәсіпорындар ғана ... ... ... қор ... бір секторын құрайды, ал мемлекеттік акциялар
пакеті - унитарлы кәсіпорындар секілді ... ... ... ... ... мемлекеттік несиелерге де, табиғи қазба байлықтардың барланған
қорына және өзге де ресурстарға қатысты. Бірақ, ... ... ... ... ... кәсіпорындарды меңзеп тұрады.
Көптеген елдерде орталық үкіметке тиесілі халықтық ... ... ... ... ... коммуналды меншікті ажыратады
[14].
Мемлекеттік сектор көптеген елдерде капитализмнің дамуынан көп ... Оған ... ... жер массивтері, ормандар, ... ... және отын ... қару ... әскери базалар және
өзге де әскери шаруашылық, пошта, ... ... бір ... кейбір
зауыттар, ең алдымен әскери зауыттар кіреді.
Капитализмнің дамуы барысында мемлекет құрылыс жүргізді, жеке меншік
иелерінен шаруашылық ... ... ... ... кезекте инфрақұрылым,
ауыр өнеркәсіп саласында. Бұлардың қызмет етуі ел экономикасы үшін қажетті,
бірақ жеке меншік капиталы тұрғысынан ... ... бола ... да көлемде болмасын кез келген ел экономикасына мемлекеттік
сектор қажетті және Еуропаның, ... ... ... ... ... ... ... маңызды орын беріледі. Қазіргі таңда
Еуропалық қауымдастықта мемлекеттің шаруашылық объектілерінде 8 млн ... ... бұл ... жұмыс істеушілердің 11% - ы. ... ... ... ... ел Греция - 23,2 %, ... - 8,3%. ... ... ... ... осы салада жұмыс істеушілердің шамамен 70%-ы), көлік және
байланыста (шамамен 60%); ... ... (30%) ... ... әсері әсіресе Францияда, Италияда, Австрияда, Испанияда,
Португалияда металлургия, кеме және ... ... ... ... ... жасау, атом энергетикасы, ғарышты зерттеу секілді маңызды салаларда
жоғары ... ... ... ... ... ... басқару жөніндегі
арнайы министрлік бар [15].
Мемлекеттік секторда отын, ... және ... ... ... орын ... Олар елдің экономикалық ... ... және ... ... ... ... Әлемдік
саудада АҚШ-тың түсті және сирек металдарының стратегиялық қорының ролі
белгілі. ... ... ... ... АҚШ ... осы қордың бір
бөлігін сатады. ... ... ... ... көптеген Батыс
Еуропа елдерінде және Жапонияда ұлттық шаруашылықты болуы мүмкін ... ... ... ... ... қорғау үшін сұйық отынның
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... - бұл инфрақұрылым объектілері,
көбінесе рентабельді емес, келесі бөлігі - ... ... ... және ... ... баяу шикізат және энергетикалық саладағы
мемлекеттік кәсіпорындар. Мемлекеттік фирмалардың рентабельділігі ... ... ... ... ... Мемлекеттік сектордың
енді бір бөлігі - аралас компаниялардың акциялары.
Мемлекеттік сектор көлемі, оның ұлттық экономикадағы үлесі тек ... ... ғана ... ... ... рентабельді, қайта құрылған
мемлекеттік меншік объектілерін жеке меншік капиталға сату нәтижесінде ... ... ... өзге ... ... жобамен барлық әлеуметтік-
экономикалық ... қол ... үшін ... ... ... сектордың үлесі қомақты болып келетін елдерде ол
экономикалық ... ... және ... ... ... үшін ... қызмет етеді. Конъюктураның нашарлауы, депрессия және ... ... ... өндірісті қысқартпайды. Және ... ... ... негізгі капиталдың жаңартылуы, пошта және
телеграфтың қымбат жабдықтарды сатып алуы, автомобиль жолдарын ... ... мен ... реконструкциясы әдетте дағдарыстық кезеңдерге
келеді. Осылайша, мемлекеттік шаруашылық объектілері реттеу органдарының
инициативасы бойынша ... ... мен ... ... ... ... ... соғыстан кейін жеке секторда жаппай кәсіпорындар
жабылып, жұмыстан босатулар ... ... ... мен
фирмаларда мұндай жағдай ... ... ... ... ... инфрақұрылым және энергетика объектілері құрылысының өсуі
конъюктураның нашарлауы ... ... ХХ ... ең үлкен екі
құрылысы Батыс Еуропадағы - Ла-Манш астындағы ... және ... ... ... ... осы ... ... төменгі қарқыны байқалған жылдары жүрген болатын.
Мемлекеттік сектор мемлекеттік құрылымдық саясатта елеулі роль ойнайды.
Мемлекет жаңа объектілерді салады, кеңейтеді, жеке ... ... ... және ... реконструкциялайды. Ағылшынның көмір өнеркәсібі мен
қара металлургиясын 40-шы ... соңы мен 50-ші ... ... ... бұл ... ұлттандыру процесін жүргізбегенде құлдырап
кетер еді [18, 20 б.].
Мемлекеттік сектор қаржы рыногында бірқатар маңызды ... ақша ... ... және ... ... ... халық
шаруашылығының экономикалық конъюктурасы мен құрылымы байланысты салаларға
бағыттайды;
- қарыз ... ... ... ... ... экономиканың өсу қарқынына әсер етеді;
- бағалы қағаздар рыногында қызмет ете отырып, экономикадағы өтімді
құралдардың болуын ... және ... ... ... ... ... рыноктардың жағдайы шешуші түрде елдің даму жағдайы мен
перспективаларына әсер ... ... ... қаржылық
рыноктарындағы мемлекеттік сектордың ... өте ... ... ... - 50%, ... - 1/3 бөлігі [18, 21 б.].
Мемлекеттік сектор Ғылыми зерттеу ... және ... ... (ҒЗТКЖ) үлкен рөл атқарады, әсіресе университеттік
ғылымда, ... ... ... ... ... мекемелері
көптеген елдерде мемлекеттік қаржыландыру есебінен жүзеге ... ... ... басты орындаушылары және экономиканың барлық
салаларына ҒЗТКЖ-ң нәтижелерін ... ... ... ... ... ... ... саясатына ықпал ету
арқылы да жүзеге ... ... ... бақылау пакеті немесе
акциялардың едәуір пакеті тиесілі болып келеді. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... реттейді,
экономиканың дамуы үшін ірі кәсіпорындардың инвестициялық және ... ... ... оның ... ... даму бағдарламаларын
қаржыландыруға бағытталатын қаражаттар көлемін ... және осы ... ... ... өнімін пайдалану.
Жекелеген елдерде мемлекеттік сектор ұлттық экономикалық және ... ... ... қорғаудың спецификалық ролін атқарады. ... ... ... әрі бұл ... шеше алмаса, мемлекеттік сектор
алғашқы индустриализацияда ... ... ... ... ... ... ... алуынан қорғаудың маңызды қызметін атқарады: олар
жай ғана мемлекеттік секторға қосылады.
Мемлекеттік меншік ... ... ... қала ... ... ... ... бірақ халық шаруашылығы ... ... ... ... ... ... қайта жабдықтағаннан
кейін жеке меншік капиталдың белсенділігі жеткіліксіз жаңа ... ... ... немесе дағдарыстағы салалар мен ... үшін ... ... ... ... ... ... дейін артқа шегіне тұрады [19].
Монополді пайда, жалпы пайданың өзі ... ... ... ... ... ... кадрларды даярлау, қоршаған
ортаны қорғау салаларындағы мемлекеттік сектордың ... ... ... табылмайды, өйткені одан ешкім жоғары ... ... ... ал
шығындар бюджет есебінен жабылып отырады. Сондықтан мемлекеттік сектор
көлік, пошта-телеграф, электр энергиясы мен шикізат ... ... ... жеткізуші болды. Ол осы арқылы жеке ... ... ... ... өз ... өзге ... ... сектордың болуы жалпы ... ... ... жеке ... рентабельділігін арттыруға
көмектеседі.
Мемлекеттік сектор арқылы мемлекеттік реттеудің басты артықшылығы: ... ... ... арзанырақ түседі. Мемлекеттік
фирмалардың рентабельділігі қаншалықты төмен ... да ... ... ... ... бар, бағалы қағаздар шығарады, банктік несиені пайдаланады,
сондықтан олардың капитал салымдары толығымен немесе бір бөлігі олардың ... ... ... ... ... ... ... сол арқылы мемлекеттік сектордың өзге объектілерінің шығындарын
жабады.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... МЕН ДАМУЫН
ТАЛДАУ («ҚАЗМҰНАЙГАЗ» ҰК» АҚ МЫСАЛЫНДА)
2.1 Ұлттық компаниялардың қызметін экономикалық бағалау
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі жарияланғаннан ... ... ... ... ... қалыптастыру басталды. 1991 жылдың
шілдесінде «Қазақстан мұнайгаз» корпорациясы құрылды. 1992 ... - ... ... ... мұнай компаниясы болып өзгерді.
Осы жылдың аяғында «Мұнайгаз» мемлекеттік холдингтік компаниясы болып қайта
құрылды. 1992 жылы Энергетика және Отын ... ... де ... ... ... 1992 ... ... республиканың
мұнай-газ саласына шетелдік инвестицияларды ... ... Осы ... мен газ кен ... игеру секілді, көмірсутегін өңдеу және
тасымалдау бойынша да шетелдік қатысуымен ... ... ... ішінде ең ірі және неғұрлым белгілісі Теңізшевройл, Қарашығанақ
Интегрейтед Оперейтинг, Каспий Құбыр Концорциумы, Қазақстанкаспийшельф
Халықаралық Консорциумы (1997 ... ... және ... ККО ( бұрынғы ОКИОК)
болып табылады.
10 ... ... ... ... біраз жобалар, оның ішінде төмендегідей
бірегей жобалар табысты іске асырылды:
- Каспий теңіз шельфінің қазақстандық секторында ... ... ... ... ... ... (1997
жылы). Орындалған жұмыстардың нәтижесінде мұнай мен газдың 100-ден астам
перспективалық құрылымы айқындалды;
-Теңіз-Новороссийск КҚК мұнай құбырының бірінші ... ... (2001 ... кен ... ... ашылым жарияланды (2002 жыл).
1997 жылы Қазақойл (Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... ... ... № 461 ... құрылды.
Бизнесті табысты кеңейту және ... ... ... ... газ тасымалдау, телекоммуникациялық және
басқа да қызметтер ... ... ... ... ... ... ие болды. Қазақстан Үкіметі ... ... да ... ҚазТрансОйл сатып алған активтерін жаңа компанияға
беру арқылы «Мұнай және газ ... ... ... құру ... ... жылы ... ҰМК» ЖАҚ және «Мұнай және газ тасымалдау» ҰК» ЖАҚ
біріктіріліп, «ҚазМұнайГаз» Ұлттық кампаниясы» ... ... ... ... ж. ... және ҚР Үкіметінің
25.02.2002 ж. № 248 қаулысы) [20].
Бүгінгі таңда ... ... ...... жаңа әрі
қарқынды дамып келе жатқан компаниялардың бірі. Ол ел ... ... ... ... қамтығандықтан ғана емес, өзінің сыртқы ... ... ... стратегиясы нәтижесінде өзін көрсете білді.
Компания – тың ой-саналы және ең жаңа ... ... ... ... мен дәстүрінің жемісті қоспасының жарқын көрінісі.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 20 ақпандағы № ... ... ҰМК» ЖАҚ және ... және газ ... ҰК» ЖАҚ
біріктіру арқылы «ҚазМұнайГаз» Ұлттық кампаниясы» ЖАҚ құрылды. 2004 жылдың
16 наурызында компания ... ... ... Ұлттық компаниясы»
Акционерлік қоғамы деп аталды. Құрылтайшысы – Қазақстан ... ... ... ... ... ... және ұтымды пайдаланылуын
қамтамасыз ететін, Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуына және оның
әлемдік экономикаға табысты интеграциялануына ... ... ... ... дамыту мақсатында құрылды. Компания:
• мұнай-газ саласында мұнай-газ ресурстарын тиімді әрі ... ... ... ... толтыруға және тиісті инфрақұрылымды дамытуға
бағытталған бірыңғай мемлекеттік саясат пен стратегияны әзірлеуге және
іске асыруға қатысады;
... ... ... ... ... ... ... мүдделерді білдіреді, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда және шетелде көмірсутекті шикізаты мен оның өңделген
өнімдерін барлау, ... ... ... ... және сату ... мен ... қызметтердің толық циклін, сондай-ақ мұнай-
газ құбырлары мен өндірістік инфрақұрылымды ... ... ... ... да кең ... ... көрсетеді.
Ірі еншілес кәсіпорындары:
• «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру».
• «ҚазТрансОйл» (мұнай тасымалдау);
• «ҚазТрансГаз» (газ тасымалдау);
... ... ... зауыты;
• «Қазтеңізкөлікфлот» (танкерлік тасымалдау);
• «Атырау халықаралық әуежайы»;
... – Эйр» ... ... ... ... ... аталған еншілес компанияларынан басқа компанияның құрылымына
көптеген әр түрлі бейінді компаниялар мен кәсіпорындар кіреді.
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ ... ... және ішкі ... мемлекеттің мүдделерін білдіретін ... ... ... ... Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар
министрлігі жұмыс органының мұнай және ... ... ... ... ... ... тией ... арнайы мұнай құбырлары бойынша
тасымалдауға байланысты мұнай-газ тасымалдау инфрақұрылымының ... ... және салу ... ... ... қызметінің
саласындағы кейбір функциялары Компанияға жүктелген.
Компания Қазақстан Республикасының мұнай-газ кешені ... ... бір ... ... және оның өндірістік,
коммерциялық, қаржылық және инвестициялық қызметіне басшылық етеді. Сонымен
қатар Компания бас ... ... мына ... ... жаңа учаскелер мен кен орындарындағы мұнай мен мұнай өнімдерін сату;
• ішкі және халықаралық рынокта мұнай мен ... ... ... Қазақстандағы, ал болашақта шетелдегі инвестициялық қызмет,
• өзінің инвестициялық ... ... және ... ... қоғамдар бойынша күрделі салымдар үшін несие ресурстарын
тарту.
ҚазМұнайГаз орталық аппараты мен ... ... ... 34 мыңнан астам адамды құрайды.
Компанияның аудиторы Ernstg young аудиторлық ... ... ... ... ... ... шоғырландырма қаржы ... ... АҚ – ... ... ... операторы,
байланыс қызметінің толық тізбесін көрсететін кеңестік дәуірден кейінгі ең
қарқынды дамып келе жатқан компаниялардың бірі.
Компанияның орталық офисі ... ...... ... 33 ... ... адам жұмыс істейді. Қазақстан
Республикасының бүкіл аумағындағы әрбір адамға байланыс қызметін ... ... ... ... әр бір ... ... ... бар.
Қазақстан өз алдына тәуелсіздік алып, экономикалық қатынастардың
рыноктық түрлеріне ... ... 1994 жылы ... ... министрлігінің электр байланысы кәсіпорындары мен ұйымдары
базасында «Қазақтелеком» Ұлттық ... ... ... ол ... 20 ... ... Ашық ... қоғамы болып қайта
тіркелді және 2003 жылы «Қазақтелеком» Акционерлік қоғамы ... ... ... бизнес-бағдарланған компанияға түрлендірілуде, жыл
сайын “үлкен төрттік” ... ... мен ... беделі
дәлелденуде. Бұның өзі шетелдік әріптестерімен өзара ... ... ... ... және атқарып жатқан қызметіміздің өрісін кеңейтуге
көмектеседі.
«Қазақтелеком» халықаралық оператор ретінде әлемнің 230 - нан ... ... ... ете ... 154 алыс ... және 23 ... Балтық елдерімен тығыз ынтымақтастық қатынастарды жүзеге асыруда.
Компанияның акциялары Қазақстан қор биржасының ресми ... ... ... ... ... ... іске ... бағдарламасына
кірді.
Fitch халықаралық рейтинг агенттігі ... ... ... ... ... және ... валютасымен ұзақ мерзімді корпоративтік
несиелік рейтинг тағайындалды. Компанияның рейтингілік келешегін ... деп ... ... ... бұл рейтингті республиканың
егемендік рейтингісімен бір топта тұр.
2004 жылы ... ... ... ... АҚ-ны
Орталық Азияда жетекші компания деп тапты.
«Қазақтелеком» телекоммуникация қызметін көрсету сапасына және оған
жалпының бірдей қол ... аса ... бөле ... ... ... желілерін жаңғырту мен дамыту бойынша ірі ауқымды
Бағдарламаны табысты іске асыруда.
Қазіргі ... ... ... байланысын пайдаланатын 1,92
миллионнан астам қалалық телефон абономенттеріне және 452 мың ... ... ... саны 22,7-ге тең, ауылдық жерде – 7 телефон.
«Қазақтелеком» АҚ Ұлттық Ақпараттық Супермагистраль (ҰАСМ) салу жобасын
іске асыруды жалғастыруда. Супермагистраль Қазақстанның ... ... ... ... және дүниежүзілік ақпарат желісіне қатынауға
мүмкіндік береді.
Супермагистраль республикада ... ... ... қызметін
көрсетуді дамытуға, жедел деректер беруді енгізуге, сондай-ақ ... ... және ... арасындағы халықаралық транзитті ұлғайтуға септігін
тигізетін болды. Бүгінде елдің автоматты қалааралық станцияларының бәрі ... ... 3 ... Коммутация Орталығы (ХКО) жұмыс істейді. ХКО
құру Қазақстанның басқа ұлттық телекоммуникациялар желілерімен байланыс
ұйымдастырудың ... ... ... ... ... және ... ... арналарының 90%-ына жуығы хабар
таратудың цифрлық жүйелері болып табылады.
Құрылған спутниктік ... ... ... қатынауы қиын және
кішігірім елді-мекендері тұрғындарының ең жаңа ... ... ... ... ... етуге мүмкіндік
беруде.
Көрсетілген қызмет спектрінің өсуімен ... ... ... ... ... да ... ... жалғастыруда. Атап
айтқанда, барлық технологиялық үрдістердің ISO 9000:2001 бойынша сапа
сертификатын ... 4 ... алды және 2005 ... аяғына дейін
қалған филиалдарды сертификаттауды, содан ... ... ... ... ... ... сатысында және Қазақстанның ДСҰ-на кіру
алдында ... ... ... рыногында ең ірі
оператор тұғырын сақтауда және келешекте де мемлекеттің телекоммуникациялық
инфрақұрылымын дамытуда өзінің жетекші ... ... қалу ... ... байланысты, «Қазақтелекомның» бәсекелестікке қабілеті жоғары
деңгейлілігін қамтамасыз ететін тиімді менеджментті қалыптастыру, ... ... ... ... ... жаңа міндеттер тұр. Бұл
міндеттер сратегиялық жоспарлар енгізу, қазірде бар ... ... ... ... іске ... және басқаруды
жаңғырту жолдарымен шешілетін болды. Соңғы жылдардағы компанияның тиімді
қызметтері нәтижесінде бірқатар ауылды жерлерге ... ... ... да атқарылды.
Филиалдар бүкіл Қазақстан Республикасы аумағында орналастырылған және
мынадай түрде қолданылған:
• 14 ... ...... ... ... 2 ... телекоммуникациялар орталығы – «Астанателеком» және
«Алматытелеком»;
• «Алыспен байланыс» бірлестігі;
• «Телекомкомплект» дирекциясы;
... сату ... ... бірлестігі;
• Телекоммуникациялар және инфрақұрылымдар нысандары құрылысын салу
жөніндегі дирекция;
... ... ... ... ... ... Қазақстан Компаниясы» ... ... ... ААҚ) ... ... ... ... шілдедегі Қаулысына сәйкес құрылды.
«KEGOC» ААҚ Қазақстан Республикасының мемлекеттік мүлікті басқару
жөніндегі ... ... ... ... ... ... мемлекеттік акциялар пакеті 100%-ды құрайды.
Оның мемлекеттік кешеніне Ұлттық электр торабын құрайтын кернеуі 110-
ден 1150 кВ-қа дейінгі электр ... ... мен ... ... ... ... оған ... электр станциялары қуаттарының
аймақтық электржелілік кампаниялары мен ірі ... ... ... ... ... ... Grid ... Company —
электр желілерін басқару жөніндегі Қазақстан компаниясы)  ААҚ ... ... ие бола ... ... мен ... Азия
энергожүйелерінің арасында энергетикалық көпір болып табылады. Компания-
Қазақстанның біртұтас ... ... ... ... ... ... техникалық операторы, бұл дегеніміз «KEGOC» ААҚ-нің
біртұтас диспетчерлік басқаруындағы электр энергиясын ... ... ... орталық технологиялық түзімімен ... ... мен ... ... ... екенін көрсетеді. Қазақстан
Республикасының БЭЖ-дегі орталық диспетчерлік ... ... ... ... ... ... мен аудандық тарқатушы электржелілік
компаниялардағы 18 диспетчерлік ... ... ... ... ААҚ ... ... саласы дамуының стратегиясын айқындауға,
оның техникалық саясатын түзілдіруге, келешек жоспарлар мен бағдарламаларды
жасақтауға қатысады. «KEGOC» ААҚ энергиямен жабдықтау ... өз ... ... ... ... рыногы мен мемлекет аралық ағындар
субъектілері үшін ... ... ... мен ... атқаратын табиғи монополист болып табылады. «KEGOC» ... ... ... ... ... монополияларды
реттеу, бәсекелестікті қорғау мен шағын бизнесті қолдау жөніндегі Агенттік
реттейді .
2007 жылы ... ... ... ... ... ... айтарлықтай нарықтық өзгерістерді жүзеге асырды. 2008
жылдың ... ... ... ... ... ... одан әрі
жетілдіру тұжырымдамасы қабылданды. 2007 ... ... ... ... ... ... туралы» жаңа Заң қабылдады. ... ... және ... ... ... ... БЭЖ ... операторының жоғарыда келтірілген
функциялары мен мәртебесі «KEGOC» АҚ-ға жүктелді.
Сала жұмысының алдын-ала қорытындылары Қазақстанның ... ... ... ... қадамдар соңғы жылдар ішіндегі
республикамыздың оң серпінді дамуын сипаттайды.
2008 жылы ... ... ... ... ... 66,8 ... бұл 2007 ... қарағанда 5%(3,1 млрд. кВт.с.) көп. Электр энергиясын
тұтыну 64,7 млрд. ... – бұл 2007 ... ... 4,5% (2,7 ... ... ... ... экспорттаудың күтілетін көлемі 2007 жылғы деңгейден
30% (1,2 млрд. ... асып ... Ол 5,3 ... кВт.с. құрайды. Экспорт-
импорттың оң сальдосы – 2,0 ... ... ... ... ... ... ... 2009 жылы күтілетін көлемі: Электр
энергиясын жеткізу ... ... – 33,2 ... ... (өткен жылға
қарағанда 23,3% көп) техникалық диспетчерлендіру ... – 64,2 ... (2008 ... ... 9,5% көп). Компания тораптары бойынша жеткізу
көлемінің өсуі республиканың ... ... ... ... ... ... Азия – ... бағыттарындағы электр
энергиясының транзиттік көлемінің артуымен (1,8 млрд, кВт.с. немесе өткен
жылмен салыстырғанда 2 есеге көп) ... ... ... ... жыл ... ... ... арқылы қырғыз электр энергиясының транзиті бойынша
қызметтерге ақы төлеуге арналған шарт ... ... Осы ... ... күтілетін көлемі 2,3 млрд. кВт.с. құрайды.
«KEGOC» АҚ ... ... ... осы ... бері ... ... ... 7,6 млрд. тенгеге өсті,
2009 ... 30 ... 94,5 млрд ... ... деп болжануда.
Компанияның жеке капиталы 75,0 ... ... (жыл ... ... 2,0 млрд тенгеге өсті) құрады.
2009 жылы күтілетін негізгі қызметтен түсетін табыс 17,1 млрд. тенгені
құрайды, бұл 2008 жылғы ... ... 8,7 % көп. ... ... 2009 жылғы компания таза табысының деңгейі 1,1 млрд тенгеге
артады.
«KEGOC» АҚ ... ... ... ... ... Компанияға берілген кредиттік рейтингте көрсетілген.
2008 жылғы 3 қарашада «Standard & Poor’s» ... ... ... ... «Оң» болжауынан, «ВВ+» «Тұрақты» болжауына дейін «KEGOC» АҚ-
нің кредиттік рейтингін өсірді. 2008 ... 6 ... ... ... ... кредиттік рейтинг агенттігі «KEGOC» АҚ-ға
«Вааз», «Оң» болжаулы кредиттік рейтингін берді. ... ... 2004 ... 10.10 ... ... бір күнтізбелік жылға
арналған мерзімге бірінші ... ... ... ... қосылды.
110-1150 кВ кернеулі 3 508 шақырымдық электр жеткізу желісі (2007 жылмен
салыстырғанда 129 ... көп және ... ... 100% құрайды),
қосалқы станциялардың 95 пайызын құрайды [23].
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2008 ... ... ... ... ... жақсартуды арттыру -
мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Жолдауын ... және ... ... ... ... өткен негізгі мәселелердің бірі ... ... ... ... ... табылады. Сонымен қатар электр
энергиясы ... ... ... ...... ... ... қуатын үнемдеуді қажет етіп отыр. Осыған сәйкес
электр энергетика саласын дамыту және ... ... ... ...... ... Акционерлік қоғамы. Халықаралық деңгейдегі құрылымдық
өзгерістер, нарық либерализациясы, ... ... ... ... ... ... және ... деңгейде пошта айырбасы күрт
төмендеген жағдайда пошта индустриясының жаңа даму ... ... 1999 жылы ...... ... ... Халықаралық Пошта
Қоғамының XXII конгрессінде айтылды. Бұл ... ... ... ... ... стратегиясы бекітілді. Осы стратегияның негізін
қалаушы принцип ретінде ... ... ... ең ... ... нарыққа
бейімделген қызметтерді енгізу және пошта қызметінің сапасын жоғарылату
қабылданды. ... ... ... ... елімізде пошта–жинақтау
жүйесін құруға бағыт алды. Бұл ... ... ... ... және 2000 – 2003 жылдары пошта–жинақтау жүйесін қалыптастырудың
мемлекеттік бағдарламасында көрініс ... ... тек ... ... ... кең ... ... қызметтерді көрсету мүмкіндігі берілді.
Негізгі факторлар ретінде келесілерді көрсетуге ... ел ... ... ... 3385 ... ... (олардың 617 – қалаларда
және 2768 – ... ... өте кең ... ... ... ... қалыптасқан ақпараттық және ақша ағымдары жүйесінің болуы;
жалғыз құрылтайшы және қатысушы болып мемлекет ... ... ... ... ... ... ... қызметін реттейтін
меншікті құқықтық базаны қалыптастыру қажеттігі туындады.
1993 жылдың ... ... ҚР ... ... қаулысымен
мемлекеттік құрылыстың өзгерістері мен нарықтық қатынастарға өтуді
ескеретін, ... ... ... ... ... ... ... үшін пошта–жинақтау жүйесін құру ауылдағы халықтың көп
үлесін және ... ... және ... ... ... ... маңызға ие. Мәселен соңғы 6 жылдың ... ... ... ... ... саны 65% кеміді және
көбінесе тек қалалық және аудандық ... ... ... ... негізгі қаржылық қызметтер арасында
келесілерді бөліп көрсетуге болады: есептік – кассалық ... ...... ... ... ... қабылдау, ақша
аударымдары, әлеуметтік жәрдемақылар мен еңбекақыны ... ... ... ... қабылдау, ақша мен құндылықтарды тасымалдау және
инкассация, бағалы ... ... ... ... және ... ... қоғамы үшін мұндай ... жаңа ... ... жылдар аралығында құқықтық негіздері мен ... банк ... ... үшін ... ... ... 2003 ... ақпанында Қазақстан Республикасының «Пошта
туралы» заңының шығуы және банкілік операциялардың жекелеген түрлерін
көрсету ... ... ... ... Банкпен лицензия алу
нәтижесінде қаржылық қызметтерді көрсету ... ... ... ... ... дамыту бойынша мемлекеттік саясатты
жүргізуші ретінде «Қазпошта» Акционерлік қоғамы ... ... ... маңызға ұлттық пошта операторы жедел депозиттерге тарататын ... ... ... қағаздарға және өзге де өнімді (ликвидті)
қаржылық құралдарға ... ... ... ... ... ... ету ... жеке тұлғалардың салымдарының сақталуын
қамтамасыз етудің ... ... мен ... ... енгізу ие.
2 кесте
Ұлттық пошта операторының қаржылық қызметтерінің динамикасы*
| | | | | | |
| |Өлш. |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл |2008 жыл ... ... | | | ... | | | | | |
| |
|1 |
| ... ... ... басқарудың қазіргі жағдайын талдау
Есепті жылы «Экономикалық стратегиялық маңызы бар ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының 2007
жылғы 4 қарашадағы ... іске ... ... ... ... ... ... мынадай қаулылары әзірленіп, қабылданды:
«Экономикалық стратегиялық ... бар ... ... ... ... туралы 2008 жылғы 2 шілдедегі № 730
қаулы, онда ... ... бар ... ... ... ... өткізуге уәкілетті мемлекеттік орган деп Комитет
анықталды және Меншіктің мемлекеттік мониторингі ... қол ... ... стратегиялық маңызы бар салаларының ... ... ... ... жүзеге асырылатын объектілерінің тізбесін
бекіту туралы» 2008 жылғы 30 шілдедегі № 810 қаулы; тізбеге 47 ... 2008 ... 13 ... № 227 бұйрығымен Стратегиялық маңызы
бар экономика саласында меншіктің мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңын iске
асыру жөнiндегi шаралар туралы Қазақстан Республикасы ... ... 29 ... № 194-ші ... орындау үшін Комитет мынадай:
«Ұлттық компаниялардың тiзбесiн бекiту туралы» 2004 жылғы 16 ... 182 ... ... мүлiктi ұлттық компанияларға беру ережесiн
бекiту туралы» 2004 жылғы 31 желтоқсандағы № 1454 ... ... ... ... ... ... ... Президентiнiң «Мемлекеттiк кәсiпорын туралы»
1995 жылғы 19 маусымдағы № 2335 заң күшi бар ... ... ... Қазақстан Республикасы Заңының ... ... ... ... 2007 ... 28 ... № 93 қаулысымен Қазақстан
Республикасы Парламентінің Мәжілісіне енгізілді. Қазақстан Республикасының
Президенті 2007 жылы 11 маусымда қол ... ... ... ... ... бөлiм) толықтыру
енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасы әзірленіп, Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 20 ... № 871 ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта осы заң
жобасын ... ... ... 2008 ... 22 желтоқсандағы жалпы
отырыста бірінші оқылымда мақұлдады.
Жарғылық капиталда қатысудың басым мемлекеттік үлесi бар ... ... ... ... жасалатын үлгілiк келiсiм-шартқа
акционерлік қоғамның бірінші басшысының акциялардың мемлекеттiк пакетiне
дивидендтердің ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізуді көздейтін «Қазақстан Республикасы
Yкіметiнiң 1999 жылғы 1 ... № 909 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 25
маусымдағы № 702 қаулысы қабылданды.
«Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 7 ...... ... мен ... енгізу туралы» Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2007 жылғы 14 ... № 963 ... ... кәсiпорындардың шаруашылық жүргiзуiндегі ... ... ... оның ... жекешелендiруге жатпайтын мемлекеттiк
меншiк объектiлерiн мүлiктiк жалға беру ережесiне ... ... ... ... ... ... өткізетін мүліктік жалдау бойынша
қызметтерді сатып ... ... ... ... ... ... ... толықтыру енгізілді.
2003-2006 жылдарға арналған Үкіметтің бағдарламасы мен ... ... ... ... ... ... өңірлік электр желілері компанияларын жекешелендіруді
аяқтау және электр энергиясы салаларын одан әрі ... ... ... ... ... компаниялары акцияларының мемлекеттік
пакетін жекешелендіру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы
10 маусымдағы № 640 ... ... ... 2008 жылы ... мемлекеттік меншікті пайдаланудан
бюджетке түскен салықтан тыс түсімдердің толық және ... ... ету ... ... ... ... меншік объектілерін пайдаланудан түскен
салықтан тыс түсімдер ... ... беру ... туралы» Қазақстан
Республикасы Қаржы министрінің «2003 жылғы 7 мамырдағы № 188 ... мен ... ... ... ... ... 2008 ... сәуірдегі № 143 бұйрығы;
2) «Республикалық мемлекеттік меншік объектілерін пайдаланудан ... тыс ... ... ... беру тәртібі туралы» Мемлекеттік мүлік
және жекешелендіру ... 2008 ... 8 ... № 102 ... ... ... ... министрлігінің ведомстволары (Мемлекеттік
мүлік және жекешелендіру комитеті, Салық комитеті, Қазынашылық комитеті
және Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... нысандары әзірленді, оны берудің мерзімі нақтыланды [26].
«Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының 2002 ... ... ... 24-1- ... іске асыру үшін «Активтерді басқарудың
тиімділігіне талдау ... ... ... ... ... қаржылық жай-күйін бағалау жөніндегі қызметтерді мемлекеттік сатып
алуды жүргізу, инвестициялық міндеттемелерді орындау ... ... ... ... ... 2005 жылғы 13 маусымдағы № 593
қаулысы қабылданды.
Шаруашылық ... ... ... кәсіпорындардың таза табысын
бөлу, нормативтерін белгілеу, келісу және бекіту ережесін заңнамаға ... ... ... аясы 1995 ... 19 ... «Мемлекеттік
кәсіпорын туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 18-бабына қосымша қосылған
шаруашылық жүргізу құқығындағы ... ... ... табысының бір бөлігін республикалық бюджетке аударудың ең төменгі
мөлшерін белгілеу мақсатында «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 ... ... № 1297 ... өзгерістер мен толықтырулар енгізу
туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 8 ...... ... ... ... Үкіметінің 2006 жылғы 4 сәуірдегі № 327
қаулысымен ... ... ... субъектiлерiне мемлекеттiк
меншiктiң пайдаланылмайтын объектiлерiн кейiннен меншiкке өтеусiз беру
құқығымен ... ... ... ... ... ... ... басқаруға
беру ережесін «Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау ... ... 1997 ... 19 маусымдағы № 131 ... ... ... ... ... 2008 ... 22 ... № 765
қаулысымен өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.
Өзге мемлекеттік ... ... ... ... беру ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 1 наурыздағы
№ 185 қаулысымен Өзге мемлекеттiк мүлiктi мемлекеттiк мекемелерге ... ... ... қатар, Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2007 жылғы 24 желтоқсандағы № 1359 ... ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесін дамытудың 2005-2007 жылдарға
арналған бағдарламасын іске ... ... ... ... ... іске асыру мақсатында Комитетпен келесі акционерлік қоғамдар
акцияларының пакеттерін: «Қазмырыш» (5%), ... ... ... ... ... ... (5%), ... ұлттық кеме
жүзу теңіз компаниясы» (10%) сатуды ... ... ... ... ... сату ... қаулысының жобасы әзірленді және
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... 2005 ... 25 ... № 627 ... «Қазмырыш»
акционерлiк қоғамының акциялары мемлекеттiк пакетiнiң 5% сату туралы ... ... ... ... ... ... 2008 ... 1 қазандағы жағдай бойынша ... ... 170 ... қоғамның (АҚ) акцияларының мемлекеттік пакеттері
және 7 жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің (ЖШС) қатысу үлесі бар. ... ... ... ... және 4 ЖШС қатысу үлестерін иелену
және пайдалану құқығы салалық министрліктер мен ведомстволарға берілді. ... ... ... пакеттерін және 3 ЖШС қатысу үлестері
Комитеттің қарамағында, оның 19 ... және ... ... 2 ... қызметті жүзеге асырмайды, 8 АҚ–сенімгерлік
басқаруда, 8 АҚ – ... ... ... ... ... салалық министрліктер мен ведомстволарға беріледі, қалған
объектілер ... ... ... қарамағында болады. Есептік
кезеңде Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 5 наурыздағы № ... ... ... ... ... ... 2005 жылғы 18
ақпандағы Жолдауын iске ... ... ... ... ... ... ... (бұдан әрі – Желілік кесте) сәйкес Қазақстан
Республикасы Үкіметінің бірқатар қаулыларын орындау ... ... ... құру ... ... «Халықаралық бағдарламалар
орталығы» АҚ – Желілік ... 27.3 ... ... ... АҚ – ... Республикасы Білім және ғылым ... ... ... мекемесін ... ... ... ... АҚ – ... ... 2005 ... 17 наурыздағы № 242 «Қазғарыш» ұлттық компаниясы»
акционерлік қоғамын құру туралы» ... ... ... ... бірге, «2005-2007 жылдарға арналған Қазақстан Республикасындағы
ғарыш қызметін ... ... ... ... ... 2005
жылғы 25 қаңтардағы ... іске ... ... ... кәсіпорны» Акционерлік қоғамы құрылды.
  Есептік ... ... ... ... ... ... ... «Ипотекалық кредиттерге кепілдік берудің
қазақстандық қоры», «Қазақстандық ипотекалық ... ... ... ... ... ... және пайдалану құқықтары салалық
министрліктер мен ведомстволарға беру жүзеге асырылды.
    Сонымен қатар, ҚР ... 2005 ... 12 ... № 405 қаулысымен
бекітілген 2005-2007 жылдарға ... ... ... шағын
және орта кәсіпкерлікті дамыту бойынша жедел шараларды іске асыру жөніндегі
іс-шаралар жоспарының 4-тармағы ... ... ... ... ... ... ... мен ҚР Үкіметіне орта мерзімді
кезеңге арналған жекешелендіруге жатпайтын объектілердің ... ҚР ... ... ... қатысты жұмыстардың
басталғандығы туралы ұсыныс енгізілген ... (2005 ... 25 ...
КГИП 4-4/5703 хат). Қазіргі уақытта ҚР Үкіметінің 2005 жылғы 6 шілдедегі №
17-80/002-571 тапсырмасына ... ... осы ... ... жылдың 9 айында республикалық бюджетке акциялардың
мемлекеттік пакеттеріне дивидендтердің түсімі 2 183 млн. ... ... іс ... 7 845,5 млн. ... ... ... жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша сенімгерлік басқаруда 10 шарт
(келісім-шарт) бар, оның ... ... ... ... ... ... жасалды. Акциялардың 8 мемлекеттік пакетінен
басқа, сенімгерлік басқаруда мемлекеттік меншіктің ... бар: ... ... газ ... ... «Жетісу» қонақ үйі» МК. 2007 жылдың
24 мамырынан 27 мамырына дейінгі кезеңде Комитетпен 2007 ... ... ... сенімгерлік басқару (концессия) шарттарының (келісім-
шарттар) міндеттемелерін ... ... ... ... ... тыңдауы өткізілді. Комитеттің 2006 жылғы 6 ... ... ... ... ... оның құрамына барлық
мүдделі министрліктер мен ведомстволардың өкілдері кірді.
Комитет «Алтыналмаз» АҚ-пен 1995 жылғы 25 ... № 20/95 ... АҚ ... ... ... ... басқару шартының күші
жойылды деп тану туралы 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № ... ... ... ... ... ... 10 ұлттық компанияны дамытудың 2005-
2007 жылдарға арналған жоспары бекітілгені белгілі:
«Азық-түлік келісім-шарт ... АҚ (2004 ... ... № 1372 ... ... технологиялар» АҚ (2005
жылғы 1 ақпандағы № 82 қаулы); «Қазпошта» АҚ (2005 жылғы 3 ...... ... ... атом компаниясы» АҚ (2005 жылғы 13
сәуірдегі № 344 ... ҰК» АҚ (2005 ... 4 ... 425 ... «Қазақстан инжиниринг» ҰҚ» ААҚ (2005 жылғы 18 ... ... ... ... АҚ (2005 ... 19 ... № 479); «Астана
халықаралық әуежайы» ЖАҚ (2005 жылғы 20 мамырдағы № 483 қаулы); «KEGOС» АҚ
(2005 жылғы 26 маусымдағы № ... ... ... ҰК» АҚ ... 21 ... № 932 ... ... «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ ұлттық компанияның даму
жоспары ... ... ... ... ... АҚ, ... ҰК» АҚ, ... ақпараттық технологиялар»
АҚ, «Қазақтелеком» АҚ, «Қазпошта» АҚ ... ... ... орта
мерзімді 2006-2008 ... ... ... ... ... Қаржы министрлігі ҚР Ақпараттандыру және байланыс
жөніндегі агенттігі ұсынған Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бағдарламасын қарастырды,
жоба бойынша ескертулер 2005 ... 5 ... ... ... ... Комитет «Қазақстан темір жолы», «Азық-түлік келісім-
шарт корпорациясы», «ҚазМұнайГаз», «Қазақстан ... ... ірі ... жобалары бойынша шешімдерді дайындауға
қатысты: 
«Қазақстан темір ... ҰК» ... ... ... ... жылғы 30 наурыздағы хаттамасымен Қоғамның 100 пайыз қатысуымен негізгі
қызмет түрлері Қазақстан Республикасы аумағы арқылы жаңа жүк ... және ... ... ... оның ... ... жол магистралін қаржыландыру мен салуды және жаңа желілерді әрі қарай
пайдалануды ұйымдастыру ... ... ... ... АҚ ... шешім қабылданды. 
«Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы маршруттық
жеделдетілген контейнерлік поездарды ... ... ... ... отыр. Бүгінгі күні мұндай поездар Оңтүстік-Шығыс Азиядан,
Қытайдан ... және әрі ... Орта Азия ... және ... ... мен Орта ... ... ұдайы қатынап тұрады.
2008 жылдың 4 айы ішінде ... - ... (91 ... ... - ... ... (19 поезд), Находка - Локоть - Сарыағаш - Ассаке (8), Ляньюньган ... (121), ... - ... (50), ... - ... (10), ... ... (1), Қазақстандық вектор (4), Мууга - Алматы (2), Жіңішке ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағы арқылы 336
контейнерлік поезд ... ... ... ... Ауыл ... ... (жалғыз акционердің шешімі): Қоғамның директорлар
кеңесінің «Ақ Бидай-Терминал» АҚ қызметіне Қоғамның аталған кәсіпорынның
жарғылық капиталына 66 млн. ... ... ... ... ... жолымен қатысуы туралы шешімін бекіту жөніндегі 2008 ... ... № 424 ... ... АҚ ... ... ... міндеттемелерін 10 млрд. теңгеден көп емес сомаға астық және басқа
да ауыл ... ... ... ... алу үшін ... тарту жолымен арттыруды көздейтін 2008 жылғы 26 ... ... ... ... АҚ ... ... туралы» бұйрықтары
келісілді. 
«ҚазАгро» Ұлттық холдингі» АҚ инвестициялық активтерді тиімді басқаруды
және оның құрамына кіретін акционерлік қоғамдардың корпоративтік ... ... ету ... Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік
кешенін дамытуды ынталандыру жөніндегі ... ... іске ... ... ... ... ... агроөнеркәсіптік кешеннің басым міндеттерін шешуге
шоғырландыру және бағыттау ... ... ... ... ... ... арттыру.
• Аграрлық өндірістік және сервистік ... ... ... ... ... қалыптасуына және дамуына
жәрдемдесу.
• Агроөнеркәсіптік кешен өнімінің экспортын ... Ішкі ... ... ... және ... ... басқарудың тиімділігін арттыру
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ. Директорлар кеңесі отырысының 2008 жылғы 26
сәуірдегі № 2 ... ... ... Си ... ... ... ... Қазақстан Инк.», «Тоталь Э және П ... ... ... ... және ... ҰК» АҚ арасында
Солтүстік Каспий жобасына қатысу үлесі жалпы сомасы 900 млн. АҚШ ... ... ... ... ... туралы шешім қабылданды. 
    Қоғамның ... ... ... 2007 жылғы 6 мамырдағы № ... ... кен ... ... ... ... жарғылық
капиталына 50 % қатысу үлесімен «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ «Каспий ... ЖШҚ ... ... ... ... қабылданды.
    «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ директорлар кеңесінің 2008 жылғы 26 сәуірдегі
№2 кейбір шешімдерін бекіту ... ... ... ... ... ... ... 2008 жылғы 27 сәуірдегі № 124 бұйрығы
келісілді.  Директорлар ... ... 2008 ... 5 ... жылғы 18 қарашадағы Солтүстік Каспий өнімін бөлу туралы келісімнің
Мердігерлік учаскесі шегінде мұнай операцияларын ... үшін ... ... ... ... ... ... қауымдастығы» заңды
тұлғалар бірлестігін құруға қатысу туралы шешімдер ... ... ҰК» ... ... «ТұранӘлемБанк» АҚ жасалған 2007 жылғы 25 ... ... Бас ... ... (кредиттік лимитті белгілеу туралы)
қосымша келісім ... ... 10 млн. АҚШ ... ... ... ... ЖШС ... және қызметіне қатысу ... ... және ... ... даму ... ... өздерінің ішкі инвестициялық ресурстарын белсенді ету
міндетіне және ... ... және орта ... ... ... ... Оның ... мұнай және тау-кен – металлургиясы салаларын
қоса алғанда өндіруші сектор сияқты басым ... атап өту ... жаңа ... технологиялық деңгейде дамыту және әлемдік
металлургиялық нарықтағы позициясын нығайту үшін ... ... ... ... ... кіретін ұлттық тау-кен-металлургиялық компаниясын
құру керек. Оның басты міндеті - тау-кен металлургиясы ... ... ... ... және ... Бұл үшін оған ... ... компаниялары акцияларының мемлекеттік пакеттерін, ... ... ... қоса алғанда, қара және ... ... кен ... ... ... құқығын беру қажет.
Тау-кен металлургиясы компаниясын құруға өндірістік ... жаңа ... ... ... ... бар ... ... «Казчерметавтоматика» кенді кешенді игеру мәселелері
институты қатысады. Соның арқасында металл ренийін (1 кг құны АҚШ-тың 2500
долларды ... ... ... осмии, сондай-ақ машина жасауда
қолданылатын әртүрлі маркалы болат өндірісін қайта бастауға болады. ... құн ... ... өнім ... резервтерді дамытуды экономиканың негізгі секторларын ... ... ету, оның ... ... энергетикасын дамыту,
қуат жинақтаушы және экологиялық таза ... ... ... ... қажет (А қосымшасын қараңыз).
«Қазақмыс» корпорациясы Қарағанды ... ... ... құрып,
қуаттылығын 55 мВт-қа арттыру бойынша жобаны жүзеге асыруда, жұмыстың
аяқталу ... 2008 ... жылы ... және ... бюджеттерден 22 селолық елді-
мекендерде тоқтаусыз орталықтандырылған электрмен қамтамасыз ... ... үшін ... ... ... ... және қайта құруға, ЖЭҚ
әзірлеуге қаржы бөлінді.
Машина жасаушы күніне ... ... ... және ... 2003 ... 26 маусымдағы № 196 бұйрығымен бекітілген, Қазақстан
Республикасы Индустрия және сауда министрлігінің ... ... ... ... ... кәсіпорындарында жаңа техника ... ... ... мен ... ... нысандарын
жасау мен енгізуде жеткен жетістіктері, сондай-ақ ... ... ... және ... білікті кадрларын даярлауға қосқан сүбелі
үлесі үшін ... ... ... инжиниринг» ұлттық компаниясы»
акционерлік қоғамының президент  А.Қосыновтың және Қазақстан Республикасы
машина жасау қызметкерлері кәсіподағының  орталық комитеті төрағасының ... 19 ... № 896-и ... хаты ... ... ... елу қызметкері «Құрметті машина жасаушы» кеудеге тағатын
белгісімен марапатталды (ҚР ИСМ ... 2007 ... 25 ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы
5 ақпандағы № 173 қаулысына ... ... ... ... ... ... ... «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ
құрамына кірді.
«ҚазТрансГаз» АҚ құрамындағы компаниялар тобына газ және оны ... ... ... ... және ... ... және ... генерациялайтын және жеткізетін, сервистік қызметтер көрсететін
кәсіпорындар кіреді.
«ҚазТрансГаз» АҚ қазіргі уақытта магистралді газ ... ... ... ... ... газ құбырларына, елдің энергетикалық
кәсіпорындарының акцияларына ие. Сонымен бір уақытта компания ... тыс ... іске ... ... газ ... ... және өткізу рыноктарын кеңейтуде. Негізгі бағыттары:
• магистралды газ құбырлары бойынша ... ... ішкі ... тасымалдау, табиғи газды халықаралық транзиттеу және газды жер
астындағы газ қоймаларында (ЖАГҚ) сақтау;
• газды таратушы газ құбырлары ... ... ішкі ... табиғи газды сату;
• газды өндіру мен қайта өңдеу болып табылады;
• электр энергиясын өндіру мен сату;
• Қазақстан Республикасының газ ... ... ... ... ... АҚ ... тобының құрамы:
• «АмангелдіГаз» ЖШС — Амангелді газ ... кен ... ... және қайта өңдеу операторы;
• «Интергаз Орталық Азия» АҚ — газды магистралді тасымалдау ... ... ЖШҚ ... ... бірлескен кәсіпорын) — Қырғыз
Республикасының ... ... ... Газды Аймақ — Ташкент —
Бішкек — Алматы» магистралді газ құбырларының учаскелерін пайдалану
және күту;
... ... ... ... өңірлерінде табиғи газды
кәсіпорындарға, ұйымдарға және ... ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпорындарды таратушы желілер бойынша газбен
жабдықтау;
... ... ... ... ... және Алматы облысы бойынша
газ және газ таратушы кәсіпорындарды басқару;
• «ҚазТрансГаз-Тбилиси» ... ... қ. ... жабдықтау;
• «KazTransGas LNG» ЖШС — Жаңажол кен орнындағы табиғи газды Ақтөбе қ.
тұтынушылары үшін тазалау және қайта өңдеу жөніндегі ... ... ... «Т.И. Батуров атындағы Жамбыл ГТЭС» ... ... ... АҚ, «КМГ-Энерго» АҚ энергетикалық
активтерін тиімді басқаруды ұйымдастыру, қолданыстағы генерациялаушы
қуаттылықтарды жаңғырту және ... ... ... ... ... саясатын жасау және іске асыру.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы экономикасының басым бөлігі
шикізаттық, яғни ... ... ... байланысты. Алайда болашақта
дайын өнімді өңдеуші салаларды дамыту басты міндет болып табылады. ... және ... ... өнімдері сарқылатын табиғи ресустар ... ... орай ... ... сектордың алдына жаңа міндеттер
қойды. Мемлекеттік холдингтерді, даму институттарын, әлеуметтік-кәсіпкерлік
корпорацияларды өздерінің ішкі ... ... ... ету
міндетіне және қысқа мерзімді және орта мерзімді ... ... ... |
| |
| ... ... ... ... акцияларының мемлекеттік |
|пакеттерін нақты басқаруға кірісу |
| ... ... ... қоса ... қара және түсті металдардың |
|барланған кен орындары қойнауын ... ... өз ... ... ... |
| ... кен ... барлау мәселесін шешу қажет |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
|1 ... ... ... жаңа ... [27] |
| ... ... пайдалану тиімділігінің мониторингі. ... ... ... сондай-ақ меншігінде мемлекеттің үлесі |
|бар объектілердің жұмыс істеуіне және ... ... ... ... ... ... туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 |
|жылғы 24 шілдедегі № 998 қаулысында ... 2008 ... ... жарты |
|жылдығында 24 объекті зерттелді, оның 8 объекті – сенімгерлік басқаруда, |
|1-уі– ұлттық компания, 3-уі – даму ... ... ... ... көрсетілген консультанттардың есептері сенімгерлік басқарудағы |
|объектілер есептерінен басқа, Комитеттің 2008 ... 11 ... ... ... ... ... ұсынылған болатын. 2008 жылдың 28|
|және 29 маусымында өткен комиссия ... ... ... ... ... ... мамандары қатысты. Комиссия жұмысының |
|қорытындылары бойынша 6 акционерлік ... ... ... ... ... мен ... ... өзара іс - қимылында проблемалық ... ... ... ... ... заңнаманы бұзушылықтың |
|жоқтығы байқалды.  Мониторинг нәтижесінде бірқатар қоғамдардың қоғам |
|менеджменті, ... ... ... ... ... асыру |
|сияқты жұмыстарында кемшіліктер анықталды. Анықталған кемшіліктерді ... ... ... ... ... ... ... иелену және |
|пайдалану құқығын жүзеге асыратын мемлекеттік органдарға консультанттардың|
|есебін жіберу ... ... ... ... ... ... жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасында 431 ... ... ... бар, оның ... 254 – жедел басқару |
|құқығында (РМҚК) және 176– шаруашылық ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 30 |
|наурыздағы № 70 өкіміне сәйкес шағын және орта орта бизнесті дамыту үшін ... ... емес ... ... бәсекелі ортаға беру |
|мақсатында республикалық мемлекеттік ... ... ... |
|қарастыру жөніндегі жұмыс топтары құрылды. Жұмыс топтары отырысының ... ... 19 ... ... ... ... жүз ... |
|қатысатын акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі ... ... ... 4 ... қайта ұйымдастыру мен қайта |
|атау және 5 РМК тарату туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы|
|6 маусымдағы №563 ... ... ... Жалпы алғанда, есептік кезеңде Қазақстан Республикасының Үкіметі |
|мынадай шешімдерді қабылдады: ... ... ... ... ... Ауыл ... ... «Қайта өңдеу және тамақ өнеркәсібі ғылыми-өндірістік |
|орталығы» РМК – оған ... ... Ауыл ... |
|министрлігінің ... бақ» РМК қосу ... «Өрт ... ... ... арнайы ғылыми-зерттеу орталығы» РМҚК «Өрт ... мен ... ... ... ... ... РМК|
|болып қайта құру жолымен; «Қазақстанэнергия» ҰЭЖ» РМК оған «Алматыэнергия»|
|РМК және «Қарағандыэнергия» РМК қосу жолымен;   ... ... ... Іс ... ... ... ету ... «Қаржы жүйесін ақпараттандыру орталығы» РМК, «Ақпараттық-есептеу |
|орталығы» РМК, «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің шаруашылық ... ... ... ... ... ... РМҚК, «Гүлдер» ансамблі» РМҚК, «Шәкен Айманов атындағы |
|«Қазақфильм» ұлттық компаниясы» РМҚК, «Республика ... РМК, ... ... ... РМК, «Петропавл протездік-ортопедиялық |
|орталығы» РМК, «Семей протездік-ортопедиялық орталығы» РМК, ... ... ... Іс ... ... ... «Оқжетпес» |
|клиникалық шипажайы» РМҚК, «Өрт сөндіруші РМК – ... ... ... жүз пайыз қатысатын акционерлік қоғамдарға қайта құру ... ... ... ... ... ... - На |
|страже» РМК, «Қазақ мәдениет және ... ... ... ... және ... ... бағдарламалар» РМҚК, «Көркемсурет |
|көрмелері және аукциондар дирекциясы» РМҚК, «Материалдық мәдениет ... ... және ... ... РМК, ... ... редакциясы» РМҚК, Қазақстан Республикасы Энергетика және |
|минералдық ресурстар ... ... ... РМҚК ... жарғылық капиталдарына мемлекет жүз пайыз қатысатын жауапкершілігі |
|шектеулі серіктестіктерге қайта құру ... ... ... туралы: Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы |
|министрлігінің ... ... ... құру ... Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің |
|«Қазавиақұтқару» РМК Қазақстан Республикасы Төтенше ... ... «Өрт ... ... бөлу ... ... «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты әкімшілік ғимаратының дирекциясы»|
|РМҚК; «Мектепке дейінгі балалық шақ» республикалық ... ... ... ... және беру ... ... республикалық ғылыми-практикалық орталығы» РМҚК; «Ұлттық |
|аккредиттеу орталығы» РМҚК; «Ұлттық білім беру сапасын бағалау орталығы» |
|РМҚК; «Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының ... ... РМК; ... беру ... ... Ауыл шаруашылығы министрлігінің |
|қарамағына Қазақстан Республикасы Білім және ғылым ... ... ... ... ... ... университеті» РМК; |
|5) тарату туралы: «С.Х.Сұбханбердин атындағы Қазақстан медицинасы мен |
|денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... РМҚК, «Республикалық жіті бақыланатын мамандандырылған үлгідегі |
|психиатриялық аурухана ... ... ... ... ... РМК, «Ғылым» ғылыми баспа орталығы» РМҚК. 2008 жылдың 9 |
|айында республикалық бюджетке республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың ... ... ... 617,5 млн. ... ... жоспарланды, іс жүзінде |
|782,3 млн. теңге түсті. ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуіндегі немесе |
|жедел басқаруындағы мүлікті мүліктік жалға беру ... ... ... кәсіпорындардың шаруашылығы жүргізуіндегі немесе жедел |
|басқарудағы мүлікті, оның ішінде жекешелендіруге ... ... ... ... мүліктік жалға беру ережесін бекіту туралы» Қазақстан |
|Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 7 наурыздағы № 336 ... ... ... ... ... жүзеге асырылуда. Ережеге сәйкес министрліктер және |
|ведомстволар ведомстволық бағынысты республикалық мемлекеттік ... ... ... ... мүліктік жалға беру жөніндегі|
|жиынтық есептерді тоқсан сайын береді. 2008 жылдың 9 айында 19 министрлік |
|пен ведомствоның ведомстволық ... ... ... ... 2123 ... ... беру шартын жасасты, алаңы 233,2 мың |
|шаршы метр ... 687 ... ... және 11 мың га жер мүліктік |
|жалға берілді. Ведомстволық бағынысты республикалық мемлекеттік ... ... 629,8 млн. ... ... ... ... ... жабдықтарды мүліктік жалға беру|
|(жалдау) мониторингі тоқсан сайын Комитеттің 2001 жылғы 3 сәуірдегі № 72 |
|бұйрығымен бекітілген А-1, А-2, А-3 ... ... ... ... |
|асырылуда. ... ... 9 ... аумақтық мемлекеттік мүлік және жекешелендіру ... ... ... 1 952 ... ... үйге ... ... жалпы алаңы 239,8 мың шаршы метр үй-жайлары мүліктік жалға беру ... және 53 ... ... меншік объектілерін жалға беру ... ... ... ... 271,9 млн. теңге, оның ішінде |
|Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 30 қыркүйектегі № 1006 ... ... ... Республикасы Қарулы Күштерiнiң, басқа да |
|әскерлерi мен әскери құралымдарының қару-жарағын, ... ... ... ... мен басқа да әскери мүлкiн беру, мүлiктiк жалдауға |
|беру (жалға беру), сату және ... ... ... ... Қазақстан |
|Республикасы Қарулы Күштерінің пайдаланылмайтын қорғаныс объектiлерi мен |
|басқа да әскери мүліктерін жалға беруді жүзеге ... ... ... Қорғаныс министрлігінің «Қазарнаулыэкспорт» республикалық |
|мемлекеттік кәсіпорны 10,7 млн. ... ... ... 9 ... ... бюджетке мемлекеттік меншік мүлкін жалға беруден түсетін |
|түсімдер 192,1 млн. ... ... ... іс ... 272 млн. ... ... кейінгі бақылау. ... ... 1 ... ... ... ... және ... |
|міндеттемелермен республикалық мемлекеттік меншік объектілерінің 236 сатып|
|алу-сату шарттары бар (73 – орталық аппарат, 163 – ... ... ... Сатып алушылардың алған міндеттемелерінің орындалуын бақылауды|
|Комитет, Комитеттің аумақтық ... және ... ... ... ... Сонымен қатар, шарт жағдайына байланысты келісім бойынша |
|министрліктердің аумақтық бөлімшелері мен жергілікті ... ... ... ... ... ... 186 ... ... ... ... ... оның|
|141-ін Комитеттің аумақтық органдары, 44-ін консалтингтік фирмалар, 1-ін |
|Қаржы ... ... ... және ... ... алу комитетінің |
|аумақтық басқармасы тексерді. Тексеру қорытындылары бойынша Комитеттің ... ... және оның ... ... ... ... |
|жекешелендіруден кейінгі бақылау жөніндегі ведомствоаралық комиссия ... ... 57 ... оның ... ... ... ... – 49 шарт, басқа негіздемелер бойынша – 8 шарт ... ... ... ... ... ... маңызы бар салаларындағы меншіктің |
|мемлекеттік мониторингі туралы» Қазақстан Республикасының Заңының ... ... 7 ... «AES Шульба ГЭС» ЖШС, «AES Өскемен ГЭС» ЖШС,|
|«Шығыс Қазақстан ӨЭК» АҚ, «Қазақстан алюминийі» АҚ, «Қазфосфат» ЖШС, ... ... ... АҚ, ... ... ... АҚ ... басқару тиімділігінің мониторингі аяқталды. Мынадай 10 ... ... ... ... ұлттық компаниясы» АҚ еншілес ...... ... ... ... ... ... ... «Транстелеком» акционерлік қоғамдары; |
|«Қазақтелеком» АҚ; «Кателко» АҚ; «GSM ... ЖШС; ... АҚ ... басқару тиімділігіне мониторинг ұйымдастырылды. Құрамында |
|орталық және жергілікті атқарушы органдар мен ... ... ... бар ... ... ... топтар аталған кәсіпорындарды |
|тексеру жөніндегі іс-шараларды бастады. Меншіктің мемлекеттік ... ... ... ... қорын жүргізу жөніндегі |
|жұмыстар жалғасуда, оған техникалық қызмет көрсетуді мемлекеттік сатып алу|
|туралы заңнамаға сәйкес ... ... ... ... ... ... 2004 ... 30 шілдедегі № 810 қаулысымен бекітілген |
|Стратегиялық маңызы бар экономикалық салалар объектілерінің тізбесіне ... ... ... бір рет ... ... ... ... туралы жедел кезеңдік ақпаратты жинауы аяқталды. ... ... ... ... ... ... қызметі
«ҚазМұнайГаз» Ұлттық Компаниясы» Акционерлік қоғамы — ұлттық мұнай-газ
саласында қазақ ... ... ... ірі мұнай-газ компаниясы.
Он бес ... ... ... өз ... байлықтарын, сонымен қатар
көмірсутек қорларын да өздері игеруде. Қазақстанның мұнай туралы ғасырлық
тарихы ... да, ең ... ... ... біразы – Қазақстан өз
егемендігін алып, ... ... ... ... ... ... жалпы республикада мемлекетті басқару ... ... ... ... ... басқаруда да
өзгерістер болды. Бұл сала, Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... ... және жер
қойнауларын күзету атты мемлекеттік комитеттің басқармасына өтті;
1992 жылы мұнай шығатын Теңізден – Новороссискіге, одан әрі Қара ... ... ... ... үшін жол салу және ... ... ... Қазақстан мен Ресей, ... ... ... Дәл осы жылы Қарашығанақ мұнайгаз шығатын кен орнын ... ... ... ... және ... газ» ... ... шартқа қол қойылды;
1993 жылы 4 ақпанда ең алғаш Республикамызда газ мұнай саласындағы
кәсіпорынмен бірлесе – ... ... ... ... жылы ... Қазақстан секторындағы Каспий теңізіне барлау өткізу
қажеттілігімен, Қазақстан үкіметі қаулысымен ... іске ... 1993 ... ... ... ... шарты»
жасалынды. Қазақстан Республикасы үкіметі мен Американың ... ұзақ ... (40 жыл) ... шарт ... атанды. 1993
жылдың 3-желтоқсанында Қазақстан Каспий шельфінде геологиялық барлау
жұмыстарын ... ... осы ... ... ... ... ... жеті
шетел компанияларынан («Аджип», «Бритиш Петролеум», ... ... ... ... ... ) және ... құралған.
Халықаралық консорциум жасау туралы келісімге, мұнай саласы аймақтарына үш
жыл ... ... ... ... ... де қол ... ... республикада Германия қаржысының үлесімен ең үлкен компания –
Қазақстан-Герман ... ... ... жылдың 13 маусымында Қазақстан Республикасы Президентінің қаулысы
бойынша, ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасы Энергетика және ... және ... және газ ... ... ... ... 1994
жылы шілдеде Қазақстан Каспийдің қорларын өңдеу ... ... ... ұсынды, ол жобада Каспий табиғи қорларын игеру және ... ... ... ... ... ... білдірді. 1994 жылдың
аяғында ең маңызды шешімдер бойынша, ... ... ... ... ... ... 1. ... қуаттылығын нығайту; 2.
Мұнай өніміндегі ішкі қажеттеліктерді толық қамтамысыз ету; 3. ... ... ... наурызында «Қарашығанақ» атты өндіріс жерінде ... ... ... және «Аджип» (Италия), «Бритиш Газ»
(Ұлыбритания) және «Газпром» (Ресей) арасындағы ... ... - ... ... 1995 жылы 28 ... Қазақстан Республикасы Президентінің
қаулысымен «Мұнай туралы» күші бар заң қабылдады. Бұл заңның ең ...... ... газ ... ... шетел инвесторларын
тартуға көмектесу. 1995 жылдың 4 ... ... ... газ ... ... техникасын негізге ала отырып, «Ақсай-
Қостанай-Көкшетау-Ақмола» атты ұзындығы 480 км және көлемі 4,7 шаршы млн.
құрылысын бекітті. 1995 жылы ... ... ... ... ... ... және оның ... бекітті;
1996 жылдың сәуірінде Қазақстан, Ресей, Оман және халықаралық ... ... ... ... ... бойынша, өтімділік қабілеттілігі 67 млн.тонн. мұнай құбырының
құрылысы жайында ... қол ... Бұл ... ... Ресей үлесі –
24% , Қазақстанның үлесі - 19%, Оман үлесі -7% құрады, ал ... ... ... компаниясының еншілігіне таратылды. 1996 жылдың 9 шілдесінде ... ... ... ұстанымдары туралы келісімге қол
қойылды. 1996 жылы тамызда ҚКШ халықаралық консорциум Каспий шельфіндегі
Қазақстанның ... ... ... ... түсірілім жасалынып
бітті. Аймақ потенциалы 26-дан 60 млрд ... ... 1996 ... ... ... ... атты ... құбырының құрылысына
келісім жасалынды. Бұл жол арқылы Каспий мұнайының жартысын Украинаға және
одан әрі ... ... ... ... ... ... ... мұнайгаз өндіру
Министрлігін қысқартып, Қазақстанның ең ірі ... ... ... ... ... ... ... барлық ірі мұнайгаз кәсіпорын
салалар жобаларына қатысу ... ие ... 1997 ... 2-сәуірінде мұнай
тасымалдайтын «ҚазТрансОйл» Ұлттық компаниясы құрылды. 1997 ... газ ... ... ... ... 1997 ... бірінші болып АҚ «Ақтөбемұнайгаздың» (60%) бақылау акция пакеттері Қытай
Ұлттық мұнай компаниясына (ҚҰМК) ... 1997 ... 18 ... ... Назарбаев Вашингтонда болған уақытында «Қарашығанақ»
мұнайгаз кен орын жеріндегі газмұнай өнімінің бөлісуіне соңғы келісім ... ... ... үлесі – 80% ... ... ... ... (ИҚҰ, ... ... b.v.), ... «Аджип» (32,5%), Британдық «Бритиш Газ»
(32,5%), Америкадық ... (20 %), ... ... (15%) ... ... 18 ... Каспийдің солтүстігіндегі өнімдерді, ... ... ... ... ... ... «Мобил», «Шелл»,
«Тоталь», және «ҚазақстанКаспийШельфі» арасында бөлісу туралы келісімге қол
қойылды. Бұл СРП шарт ... ... қол ... ... ... ... ... құрайды, егер қажет болған жағдайда СРП өз күшін жоймаған уақытына
дейін, тағы, екі ... ... ... ... ... учаскіні екі
жылдан он жылға дейін ұзартуға, өнімді өндіру – 20 жылға дейін;
1998 жылдың қаңтарында Қарашығанақ кен ... ... ... ... ... басталды. 1998 жылдың 14 шілдесінде Қазақстанның ... ең ... ... ... бұрғылау бастады. Ұңғыма «Кұлтұқ
өлген» деген жерде, мұнайды, біріккен қазақстан-америка кәсіпорны «Арман»
бұрғылады. Ұңғыманы ... ... ... таяз ... ... ... ... 1998 жылы Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ... ... ... ... оған ... жұмыс істейтін ең үлкен мұнай
компанияларының басшылары қатысты;
1999 ... ... ... ... құбырының Консорциум құрылысы басталды.
1999 жылдың маусым айында Астрахан ... ... ... ... атты ... ... биржасын жіберді. 1999 жылдың 12 тамызында
Қазақстан секторындағы Каспий шельфі ОКИОК бірінші ... ... - ... бұрғылау ісін бастады. 1999 жылдың қыркүйегінде Атырауда,
Қазақстан аймағынан алғашқы рет ... ... ... – 100 жылдық мерейтойы
тойланды;
2000 жылдың ақпай айында мұнай тасымалдаушы Ұлттық ... ... ... ... құрды. 2000 жылдың жазында
«ҚазТрансгаз» республика бойынша энергетика және газ ... ... ... 2000 жылдың ең жарқын жаңалығы болып, Қазақстанда Солтүстік
Каспий ... ... кен орны ... ... ... кен ... . 2000
жылдың маусымында Қазақстан, «Қазақойл» Ұлттық ... ... 5 % ... 450 млн. ... ... өзінде 20 % акция пакеті
сақталынуда. 2000 ... ... ... Жамбыл облысындағы
Амангелді тобымен мұнай кен орнын ... ... ... 2000 ... ... мұнай кен орнының Новосибирск портымен ... ... ... ... ... ... 2000 жылы ... Республика
Президентінің бұйрығымен, «Ұлттық қор» құрылды. Бұл болашақ ұрпақ үшін,
қаржының жиналуы елдің экономикасын ішкі және ... ... ... үшін өте ... Қордың активтары Қазақстандан секторындағы ірі
шикізат кәсәпорындарынан (ең ... ... ... және ... ... есептілінеді;
2001 жылдың ақпанында Қазақстандағы Солтүстік Каспий мұнай кен орнын
өңдеуге Италяндық топ ... ... ... ... ... ... 26 наурызында Атыраудағы КТК құбыр желісі жүйесі бойынша ... ... ... ісі ... 1480 ... құбыр жүйесін
толтыруға 1 млн.тонн мұнай керек. 2001 жылдың 2 ... ... ... ... және газ ... құбырын басқару үшін,
Ұлттық «Мұнай және газ ... ... ... МГТ) Жаңа ... ... және «ҚазТрансГаз» мемлекеттік пакет акциялары берілді.
2001 жылдың 3 тамызында Мәскеу Каспий құбырынан ... тасу ... ... ... бекітті. 2001 жылы 30 тамыздан – 2 ... ... ... ... 90-ға жуық ... кен орны анықталды.
Үздіксіз мұнай өндірі бұл ... кен ... 1991 ... ... ... 2001 ... 28 қарашасында бірінші рет Қара ... ... ... ... ... ... шықты;
2002 жылдың 20 ақпанынан бастап Қазақстан Республикасы ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
қызуғышылығын қолдайтын, тиімділіктің ... ... және ... ... үшін ... ... қоғам «ҚазМұнайГаз» құрылды – 100%
мемлекеттік үлеспен. АҚ «ҚазМұнайГаз», ЖАҚ «ННК ... және ЖАҚ ... және Газ ... ... ... ... ... 2002 жылдың 3
мамырында Н.Назарбаев және В.Путин тарихи құжатқа қол қойды – яғни, Каспий
теңізінің ... ... ... және ... ... ... бөлу
туралы протоколға қол қойылды. 2002 жылдың 23 ... ... ... ... ... жылдың 16 мамырында Қазақстан секторындағы Каспий теңізін игеру
туралы мемлекеттік бағдарлама бекітілді. 2003 жылы ... ... ... ... арқылы өтетін бірінші Қарашығанақ мұнай кен орнындағы
мұнайын ... ... ... ... ... ... ... мұнай кен орны ҚТК мұнай құбырымен байланысқан ... ... ... ... ... ... туралы жаңа кешен құрылысын бастады.
Іске асатын кешен, ... ... ... ... және ... ... қайта жер қойнауына бағыттау болады. 2003 жылдың желтоқсан айының
аяғында ... ҰК» АҚ және ... ... ... ... ... ... және «Тюб-Қараған» жерлерін өңдеу
туралы СРП қол ... ... 9 ... қазақстан-ресей келісімімен Каспийдегі Тюб-
Қараған және Аташ теңіз ... ... 2004 ... ... ... (Қазақстан-Қытай) мұнай құбырының құрылысы басталды. Осы жылы
Қазақстанда мұнай сапа ... ... Бұл ... ... шикізат компанияларын туралы негіздік. Бұл ... ... ... ... ... теңестіреді;
2005 жылы наурызда АҚ «ҚазМұнайГаз» Солтүстік-Каспий жобасымен, Бритиш
газдың жарты үлесін 8,33 % ... 2005 ... ... ... ... танкерінің рәсімі болып өтті, Қазақстандағы Теңіз флотының алғашқы
туу кезеңі. 2005 жылдың маусымында АҚ ... АҚ ... ... 100% ... ... ... ... қатар «Тбилгаз» газ
тасымалдау компаниясының 100% пакет акциясында алуға, меморандумға қол
қойды. 2005 ... 6 ... ... ... АҚ МНК ... «РН - Қазақстан» біріге отырып атқаратын іс-шаралар туралы СРП ... 2005 ... 11 ... ААҚ ... ... ... Қазақстан Республикасының аймағы арқылы, Орта Азия және ... ... ... ... ... ... 12 ... мемлекет Басшысының қатысуымен Атыраудағы МӨЗ
реконструкция жобасының аяқталғанын және зауытқа жаңа қондырғылардың қоюына
байланысты салтанатты рәсім ... ... 2006 ... ... ... PetroKazakhstan – 33% акция үлесін және ЖШС ... ... ... өз ... ... 2006 жылдың 20 маусымында
«Атасу-Алашонкөл» (Қазақстан-Қытай) мұнай ... ... ... 2006 жылдың қазанында Лондондық қор ... ... ... ... акциясы қосылды.
2007 жылдың қаңтар-наурыз айыларында Компанияның кенорындарында 2 293
мың тонна мұнай мен газ конденсаты өндірілген. Мұнысы былтырғы ... ... ... өндірілген көлемнен 12 мың тонна артық. 2007 жылдың
алғашқы тоқсанында арналы мұнай құбырлары ... ... ... ... мың ... ... жеткізілді, соның ішінде экспортқа арнап 1 808 ... ... ... ... ... жылдың дәл сол кезеңіндегі көлеммен
салыстырғанда 7% артық.
«ҚазМұнайГаз» компанияларының тобы бойынша мұнай мен газ ... ... 2009 ... ... 4436 мың ... құрады, бұл
2008 жылдың тиісті кезеңіндегі осындай көрсеткішінен  0,3% жоғары. 2009
жылы «ҚазМұнайГаз» компанияларының тобы ... ... мен газ ... ... көлемі   19062 мың тонна мөлшерінде жоспарланған
болатын. 2009 жылдың қаңтар-наурызындағы мұнай ... ... ... мың ... ... бұл 2008 ... ... кезеңіндегі осындай
көрсеткішінен 5,6%  төмен.  Бұл ішкі және ... ... ... ... ... ... байланысты объективті ... 2009 жылы ҚМГ тобы ... ... өңдеу 10440 мың тонна
деңгейінде жоспарланды. 2009 жылдың қаңтар-наурызындағы ... ... ... деректер бойынша 14868 мың тонна құрады, бұл 2008
жылдың тиісті ... ... ... 0,8%  төмен. Бұл республика
мұнай өңдеу ... ... ... ... ... бірге, мұнайды экспортқа жеткізудің ұлғаюына байланысты, мұнай жүк
айналымының көлемі 0,6% артты. 2009 жылы ... ... 60199 мың ... көзделеді. Ресей транзитінің азаюына байланысты 2009 жылдың
қаңтар-наурызындағы газ тасымалдау көлемі 26375 млн. ... метр ... 2008 ... ... ... ... ... 0,9%  төмен. Бұл
ретте, орта азиялық газ транзитінің ... ... ... ... 6,7% ... жылы газ ... шоғырланған деректер бойынша 112882 млн. текше
метр көлемінде жоспарланды. ... ... ... ... 2009 ... ... 653,6 ... теңге құрады, бұл 2008
жылдың тиісті кезеңіндегі осындай көрсеткіштен  1,9% ... ... ... дәйекті түрде іске асыруды жалғастыруда. 2009 ... өз ... ... ... ... салымдары 52,6
млрд. теңге құрады, бұл өткен жылдың ... ... ... ... ... ... ... ҰК» АҚ  2009 жылдың қаңтар-наурызында
Қазақстан ... ... ... ... 76,1 млрд. теңгеге
салықтар мен төлемдер енгізді, бұл 2008 жылдың ... ... 1,5% ... ... ... ... ... енгізілген түрлерін, соның ішінде
пайдалы қазбаларды өндіру салығы мен экспортталатын шикі мұнай мен ... ... ... ... сондай-ақ қоршаған ортаны ластау
үшін төлемінің ставкасының және ... ... ... ... ҰК АҚ ... ... ... Мақсұтұлы.
Компания мына үш бағытта жұмыс жүргізеді:
• экономикалық мүддені көздейді;
• стратегиялық ... ... ... ... ... халықаралық сыныптағы мұнай-газ ... және ... ... мына ... ... арқылы
қол жеткізуге болады:
1. Ресурстық базаны дамыту;
2. Мұнай-газ саласының инфрақұрылымын дамыту;
3. Мұнай ... және ... ... ... Бизнес географиясын кеңейту;
5. Көмірсутекті тасымалдау бағытын диверсификациялау;
6. Көлемді жобалардағы қазақстандық үлесті көбейту.
«ҚазМұнайГаз» ҰК» ... ...... ... үшін оның
ұлттық мұнай-газ саласына қатысуынан барынша жоғары пайданы қамтамасыз ... ... мен ... «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ның даму
стратегиясында» белгіленген және оларға төмендегілер ... ... ... ... ... ... жақсарту;
• Қорларды көбейту;
• Өндірісті арттыру;
• Мемлекеттің стратегиялық ... ... ... Ірі көлемді мұнай-газ жобаларын (Теңіз, Қарашығанақ және Солтүстік-
Каспий жобалары) жүзеге асырудан болатын экономикалық ... ... ... ... дамыту;
• Қосылған құны жоғары болып келетін мұнай-химиялық өндірістерді дамытуға
ықпал ету. Тиімділігі жоғары мұнай-газ ... ... ... ... ... ... мақсаттарға «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ның 2006-2010жж. арналған
Стратегиялық бастамалардың жиынтық жоспарында (Стратегиялық даму жоспары)»
көрсетілген ... ... мен ... ҰК» ... 5 ... (2007-
2011жж.) арналған стартегиялық даму бағыттарын» ... ... ... ... ... ... ҰҚ» АҚ 2004-2010 ж.ж. мұнай химиялық өнеркәсіпті дамыту
туралы бағдарламаға белсенді ... ат ... ... ... ... ... ... бай болғандықтан, қазіргі заманда
технологиялық үлгідегі ... ... ... ... ... Бұл
өнеркәсіптен экономика саласына керекті қажеттілікпен және ... ... ... ... ... ... етіп ... отыр. Болашақта инвестициялық жоба ... ... да кең, ... ... ... ассортимент алу жоспарлануда
(синтетикалық каучук, аромат қосылулары, матор майлары, және т.б.) ... ... ... және мұнайды негізге ала отырып қолдану. Негізінен
өнімнің өндіріс қоры, көзі – әртүрлі мұнай шығатын орындар мен ... ... ... болып табылады. Деректер бойынша 1 тонна дайын және жартылай
ғана өңдірілген өнімнің мұнайхимиялық қоры 1,5 тоннадан 4 ... ... ... ... ... 1 млн.кубометр жолай газдан, ... ... 200 ... этан ... ... Бұл этанның көлемінен сутексіздендіру
жолымен 130 тонна этилен және ары қарай 85 және 60 ... ... ... және полистирол өндіруге болады.
Қазақстанның мұнайхимилық кешені 2015 жылға дейін 7 млрд. АҚШ долларын
құрайтын болады.
Қарашығанақ мұнай-газ конденсаттық кеніші ... 1979 жылы ... ... ісі 1984 жылы ... ... ... ... Үкіметі мен өзіне Бритиш Газ,
Аджип, ШевронТексако және Лукойл компаниялары кіретін шетелдік компаниялар
Одағының өзара жасасқан Өнімді ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі 2002 жылдың
20 ақпанынан ... жоба ... ... ... ... компаниясын тағайындады.
ӨБАК-ға 1997 жылдың 18 қарашасында қол қойылды, 1998 ... ... ... ... ... мерзімі 40 жыл.
Қазіргі кезде кенорнын ... ... ... ... қ.)
құрастырған және Қазақстан Республикасының Энергетика және ... ... ... ... ... ... 2000 жылдың 31
наурызында бекіткен ... ... ... технологиялық
сұлбасына» сәйкес жүргізілуде. ӨБАК (2007 жылдың ... ... ... ... бері ... ... 54 млн. ... астам
сұйық көмірсутегі (СК) шамамен 58 млрд. текше метр газ өндірілген.
Аталмыш кенорнын 3-кезең шеңберінде толық ... ... ... саласына сәйкес келісімшарттық кезең ішінде шамамен 347,2 млн. тонна
сұйық көмірсутегі мен 988,4 млрд. текше м газды өндіру жоспарланып ... ... ... ӨБАК ... ... ... бері және
2007 жылдың басында іс-жүзіндегі ... және ... ... ... 7,4 ... АҚШ долларынан артық шаманы құрайды. 2004 ... ... ... корпоративтік табыс салығын төлей бастады.
2006 жылы салықтық төлемдер 785,9 млн. АҚШ долларынан артық шаманы құрады,
мұнысы ... жж. ... ... ... ... ... ӨБАК әрекет ете бастаған уақыттан бері және 2007 жылдың II-тоқсанына
дейін салықтық түсімдердің жалпы сомасы 1,4 млрд. АҚШ ... ... ... ... ескерілген өнімді бөлістіру механизміне сәйкес
Келісімнің бүкіл мерзімі бойы жобаның табыстары 98,2 ... АҚШ ... ... ... соманы құрамақ.
Жалғыз акционер
Директорлар кеңесі Ішкі ... ... ... ... ... ... тобы
Заңдық ... ... ... депортаменті
ҒТП, тех. ... ... ... ... ... ... ... ... 1-ші Мат. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... активтер
депортаменті
бас. директордың
орынбасары ... ... бой- ... ... қ. ... бас. ... ... директор
тордың орынба-
сары және Москва ... ... қ. ... қ.қ. ... ... Орск қ. ... ... қ. ... және қар. ... ... ... ... ... ... ... ... депортаменті
бас. директор-
дың орынбасары ... ... ... ... ҰК» АҚ ... ... ... Республикасының ДСҰ кіруіне, яғни негізінен мемлекеттік мұнай
өңдеу нарығында «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ байланыс бөлшегі ... ... ... 2010 жылы Қазақстан Республикасының барлық аймақтарында
мұнай өнімдерінің бағасын тұрақты ету мақсатында ЖҚС 500 байланыс тәртібін
дамытатын ... ... ... ... ... 12% ... ҰК» АҚ байланыс бөлшегін стратегия рамкасында дамыту үшін,
мұнай өнімдерінің ... ... ... жіберілді. Мұнымен
қоса, еншілес және тәуелді ұйымдар, компания туралы бірдей (SAP) ақпараттық
жүйеде басқару шарт, интеграцияланған жүйені ... ... ... ... оның ішінде ISO 9001:2000, ISO 14001:1996 және OHSAS 18001:1999;
халықаралық жүйенің болуы шарт. ... ... және АҚ ... мен ... бір ақпараттық жүйеде басқару мақсатында, ақпараттық
платформалар технологияларының бірігуі бойынша жұмыстар атқару.
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ Біріккен Ұлттардың ... ... ... ... ... ... құптады.
Глобалді келісім шарт БҰҰ кәсіпкерлерімен ... ... ... ынтымақтастық көрсете алады. Глобалді келісім шарт өзінің
жұмыс ... адам ... ... ... еңбек қарым-қатынасында
норманың болуын және қоршаған ортаны қорғау шараларында ... ... бар. ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз
етеді, ол, Компанияның Глобалді келісім шарттында анықталынған.
Дағдарысқа қарсы ... ... және ... ... ... үшін ... ... компаниясы» АҚ өз күш-жігерін шығыстарды
оңтайландыруға, отандық өндірушілердің әлеуетін барынша ... ... ... және әлеуметтік бағдарламаларды іске асыруға
шоғырландырды.
Жергілікті үлесті дамыту бөлігінде ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы» ... жылы өз ... ... қазақстандық тауарлардың, жұмыстардың және
қызметтердің үлесін 144 млрд. ... ... 90% ... ... жылы ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы» АҚ компанияларының жалпы
сатып алу көлемі 142 млрд. теңгені құрады, бұл орайда ... үлес ... ... (76%) ... жылдың қаңтарында бекітілген «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы» АҚ
ұзақ мерзімді стратегиясына сәйкес ... ... ... ... одан әрі дамыту басымдық болып табылады.
ҚазМұнайГаз» Ұлттық ... АҚ ... ... ... ... шешімдер қабылдау жүйесін жеңілдетуді, өз құрамынан
бейінді емес және ... ... ... ... көздеп отыр. 2013
жылдың ... ... ... тобындағы  компаниялардың санын екі
еседен астамға қысқарту жоспарлануда.
Филиалдың әлеуметтік және кадр саясаты:
- жұмыс бастылық саясаты, оған ... ... ... ... ... жоспарлау, еңбек нарығын ... ... алу және ... («қызметкерлер әрқашан да бар») шаралары жатады;
- ақпаратты, құндылықтар мен мақсаттарды жариялау саясаты, ақпарат пен
біліммен тігінен, сондай-ақ көлденеңі бойынша ... және ... ... ... арнап жағдай тудыруға, корпоративтік мәдениетті дамыту мен
жетілдіруге, мақсаттарды жариялау мен алға қойылған ... ... ... ... ... ... ... мен
құндылықтарын біледі және соған қосылады») ... ... ... мен дамыту саясаты, қызметкерлерді даярлауға, оқытуға, дамытуға
және кадр әлеуетін жоспарлауға арнап («қызметкерлер мақсатына қол ... ... ... ... ... ... ... Компания үшін әрбір ... және адам ... ... нақты байланысын
тудырады,  Компания қызметкерлерін белгілі бір әлеуметтік ... ... ... қамтамасыз етеді («қызметкерлер мақсатына жеткісі
келеді»). 
Кадр саясаты жоғарыда аталған адами ... ... ... ... ... қолданады.
ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы» АҚ кадр саясатының, еңбек ресурстарын
болжамдау мен жоспарлаудың ... ... ... ... ... ... ... жыл сайын кадр жағдайына талдау 
жасап отырады. Қызметкерлердің сандық және сапалық құрамы ... ... ... қол ... нәтижелерді талдау және қысқамерзімді
және ұзақмерзімді кезеңдерге ... ... қою үшін ... ... ... ... ... жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша қызметкерлердің жалпы
саныеншілес кәсіпорындардың ... 34 мың ... ... ... ... ... ... құрамы мынадай:
- Жоғары білімді: 20533 адам
- Аяқталмаған жоғары білімді: 329 ... ... орта ... 5475 ... Орта ... 2617 ... ... компания қызметкерлері жоғары және арнаулы орта ... ... ... ... ... жылы компанияда 1480 адам біліктілігін көтерді. Филиалдарының
ұсынуға арналған резерві жасақталған, жұмысшылар ... 845 ... ... ... ... ... ... жеке және ұжымдық тұрғыдан ... ...... әлеуметтік және кадр саясатының
басымдылығы.
Қызметкерлердің біздің Компаниясыздың стратегиялық даму бағыттарын ... ... ... қызметкерлерді басқару саласындағы ортақ саясатты
әзірлеуге негіз болды [28].
3 кесте
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ – ның ... ... ... ... ... ... |
| | ... түрі | |
| |2007 |2008 ... ... |34 192 |38 390 |
| Газ ... |14 839 |18 004 ... ... |24 604 |25 135 ... ... ... «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ – ның сайты: http://www.kmg.kz
мәліметтерінің негізінде автордың идеясымен құрастырылған.
Халықаралық рейтингтік агенттігі ... Investor Services ... 17 ... ... ҰК» ... ... рейтингісін Қазақстан
Республикасының егемен рейтингісі – ВааЗ ... ... ... ... ... ... ... – Компания таңдаған
корпоративтік және қаржылық стратегиясының дұрыстығын тағы бір дәлелдейді.
Оны жүзеге ... ... ... ... ... ... ҰК» ... беделін асырды.
Келесі халықаралық рейтингтік агенттігі Fitch Ratings былтырғы жылдың
5 қарашада «ҚазМұнайГаз» ҰК» ... ... ... мен оның ... долларға арналған еурооблигациясын «ВВ»-дан «ВВ+»-ге дейін ... ... ... ... рейтингісі «В» деңгейінде мақұлданды.
Берілген бағаға сәйкес, болжам «Тұрақты».
Қоршаған ... өз ... ... ... потенциалды
ықтималдығын ескере отырып, ISO 9001:2000 және ISO 14001:1996 халықаралық
стандарттарына сәйкес Компанияға сапа мен ... ... ... ... ... ... өндірістік мақсаттары:
- мұнай мен газды барлау және өндіру секторында он жылдың ... 2 ... ... ... ... ... ұлғайту мақсат етіп қойылды;
- мұнай мен газ тасымалдау ... ... ... ... ... 170 млн. ... дейін және газды 180 млрд. ... ... ... ... ... ... мұнай өңдеу саласындағы мақсат - өңдеу тереңдігін 82% дейін жеткізу,
өнімді 2015 жылға ... ... ... ... ... Қазақстан мұнай
өнімдерінің бөлшек нарығындағы ҚМГ үлесін 20% дейін ұлғайту;
Energy Intelligence Group ... ... ... ... ең ... ... компаниясының қатарына енді.  
3 ҰЛТТЫҚ КОМПАНИЯЛАРДЫ БАСҚАРУДЫҢ ... ... ... ... ... басқаруды жетілдіру мәселелері
Мемлекеттік меншікті масштабтары мен құрылымы тарихи, экономикалық және
әлеуметтік жағдайлар мен ... ... ... ... ... ... және экономикаға реттеушілік ықпалын тигізу үшін шешуші
экономикалық тірек қызметін атқарады.
Мемлекеттік меншікті басқару оның ... ... ... көп ... алуға, практикаға стратегиялық шешімдерді оперативті
енгізуге, қоғамдық қажеттіліктерді ... мен ... ... мобилизациялауға бағытталуы қажет.
Қазақстанда мемлекеттік меншікті сақтау және дамыту ... ... ... ... ... қаражаттардың бақылауын бір
мезгілде қатаңдату, құру, ... ... ... ... ... пайдалануға дейін мемлекеттік құрылымдардың, қоғамдардың және
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... күшейту қажет [28].
Мемлекетік меншікті басқару мемлекеттік меншіктің обьектілері мен
субьектілерін нақты анықтауды және олардың ... ... ... Осыған орай, ең алдымен республика индустриясы мен ... ... ... ... және институционалдық аспектілерінің
статистикалық тұрғыда толық ... айта ... жөн. ... салалары бойынша құрылымы туралы ... ... ... Республикамызда мемлекеттік меншік обьектілерінің ... ... ... ... ... ... ... унитарлы кәсіпорындардың тізімі (қазыналық және ... ... ... ... ... ... ... нысандарының
критерилеріне жауап бермейді. Бұл олардың қызметінің ... ... ... ... ... ... ... және негізгі қаржылық шаруашылық
қызметінің нәтижелері туралы жеткілікті ақпарат жоқ. Мемлекеттік және жеке
кәсіпорындар арасындағы ... ... ... ... аралық ұйымдық
нысандар қызмет етуде. Мәселен, мемлекеттік ... ... ... ... кәсіпорындапрды қатаңырақ бюджеттік шектеулер мен өзін-өзі
қаржыландыру мүмкіндіктерінен тәуелді ... Бұл ... ... ... мәселелерді шешуге көп көңіл ... ... ... ... мүдделі болады.
Салалар мен кәсіпорындардың баланстары туралы «мөлдір» ... ... ... барлық түрлеріндегі бюджет құраушы ірі кәсіпорындардағы
оның ішінде мемлекеттік, мемлекет қатысатын бірлескен кәсіпорындарды және
олардың ... ... Бұл ... ... ... ... ... болуы, инвестицялық тартымдылығы
тұрғысынан алғанда маңызды болып табылады.
Республикада ... ... ... жылдары, өкінішке орай
мемлекеттік меншіктің үлесін жедел, ... ... ... мүмкіндік
берілді, әсіресе жекешелендіру кезінде шектеулер қойылуы қажет ... ... Бұл ... түрде ұлттық қауіпсіздік мүддесіне
нұқсан келтіреді. Арнайы заң мен стратегиялық ... бар ... мен ... жаңа ... ... ... ... жетілді.
Мемлекеттік меншікті басқару принциптері ұдайы өндірісті ұйымдастыруға,
оның объектілерін ... мен ... ... ... ... ... көрсетуі керек:
1. Әлеуметтік тиімділік. Басқаруға жұмсалатын шығындар қоғам ... ... ... ... ... ... шығындар халық
шаруашылығының тиімділігіне бара-бар.
3. ... ... Бұл ... ... негізі бар дивидендтер
саясаты, прогрессивті еңбекақы жүйесі, лауазымдар сатысы бойынша ... ... ... және ... ... және т.б.
қолданылады.
4. Басқару субъектілерінің меншіктің кеңейтілген ұдайы өндірісінің
тұрақтылығы мен оның ... ... ... үшін ... ... жауапкершілікті, мемлекеттік меншікті басқару субъектілері
өздерінің біліксіз әрекеттері немесе ... ... ... ... тиетін зияны үшін жауапкершілікті алуы қажет.
5. Басқарудың кешенділігі және жүйелілігі. Бұл ... ... ... өзара байланысында, басқару элеиенттері жүйесінің
бағытталғандығын ... ету үшін ... ... ... ... және ... ... органдарының, барлық басқарушы құрылымдар мен
тұлғалар әрекеттерінің бірлігінде; басқарудың ... және ... ... ... ... ... ... кезінде ортақ
критерилерді қолдануда және т.б. ... ... ... Бұл ... ... ... басқару субъектілерін
тарту кезіндегі конкурстық жүйені және оларды ... ... ... қарастырады.
Қазақстанда мемлекет кәсіпкер және акционер ретінде мемлекеттік және
жеке меншік ... ... ету ... ... ... ... басқаруға тиімді түрде қатысуы тиіс. Бұл әлеуметтік-
экономикалық мәселелерді, мемлекеттің ... ... шешу ... кәсіпорындар қызметінің ... үшін ... ... ... ... жасауға мүмкіндік
береді. Мемлекеттік кәсіпорындар перспективті салалар мен өндірістердің
дамуына, жұмыспен ... ... және ... ... ... ... өндірушілердің бәсекелестік позицияларын нығайту
мақсатында құрылуы ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет қоғам мүддесін қорғай отырып,
белгілі бір салалар мен өндірістерде оның мүддесін экономика саласында ... ... ... тек ... мақсатта ғана ... ... ... ... ... ... үшін де ... күні республикадағы мемлекеттік кәсіпкерліктің ахуалы және ... ... ... ... ... арта ... ... басқарыдың кешенді тұжырымдамасын және орындалу
кезеңдері нақты бөлініп көрсетілген оның ... ... ұзақ ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы ұлттық компанияларды дамытудың негізгі
бағыттары
Қазіргі таңдағы әлемдік экономиканың дамуында ерекше рөл глобалді
корпорациялардың ... ... ... трансұлттық компаниялар
халықаралық еңбек бөлінісінің маңызды және өте тиімді құралы болып келеді,
ал нақты елдердің ... ... ... осы ... ... ... ... әлемдік экономикалық технологиялық
тізбектерде ... ... ие ... ... ... ... экономикасы бар елдердің үкіметтері ... және ... ... ... ... тиіс. Ұлттық
экономикалық құрылымдар әлсіз, өнімнің бәсекеге қабілеттілігі ... ... ... ... жеткіліксіз болған жағдайда бұл елдер үшін
ғаламдану процесінен ұтылғандардың санатына қосылу қаупі жоғарылай түседі.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... отырып, трансұлттық экономикалық қызмет жүйесінің барлық күрделілігін
ескеруі керек. Бұл ... ... ... ... ... орынды
иемденгісі келетіндігі туралы орынды сұрақ пайда болады.
Мемлекеттің ... ... ... интеграциялануы оның барлық
элементтерімен, және де ең алдымен оның ... ... ... ... ... ... ... болжайды.
Ол үшін елдің ішкі рыноктарында сол ... ... ... ... ... төзе алатын ғана емес, сонымен қатар ... да ... ... ... отандық экономикалық құрылымдарды жасау
қажет болып тұр. Басқаша айтқанда, ірі ... ... ... ... ... ... құру ұлттық экономиканың
бәсекеге қабілеттілігің арттырудың шешуші факторы бола ... ... ... елдердің ұлттық компаниялары болып табылатын
трансұлттық корпорациялардың мүддесі үстемдік етеді. ... ... ... әлемдік өнеркәсіптік өндірістің жартысына дейін
бақылайды.
Ірі мемлекеттер халықаралық қызметтен салықтық ... ... ... және ... ықпалының таралуын қамтамасыз ететін
трансұлттық компанияларын белсенді түрде қолдайды. Халық саны аз ... ... ... ... ... ... бере алуы үшін ұлттық экономика масштабына бара-бар масштабқа ие
болуы қажет. Бұл ... ... ... және ... ... реттеуден
шеттетіле алмайтындығын білдіреді.
Ұлттық мақсаттарда жүзеге асыруға қатысушы компаниялар осы ... ... ... ... ... ... болуы тиіс.
Отандық ірі компаниялардан озық технологиясы және қазіргі заманғы
менеджменті бар трансұлттық ... ... ... ... ... ... ... рыноктарына барынша жылжыта отырып, осыған
қарай өзінің сыртқы экономикалық саясатын бағыттай отырып ... ету ... ... және ... әлемдік экономикадағы маңызын арттырады.
Осылайша, тарихтың жаңа соқпағында мемлекеттің экономиканың шешуші
салаларына ... ... ... ... мәні экономиканың барлық шешуші
салаларында мемлекеттің қатысуымен жүйе құрушы компанияларды жасауда болып
табылады. Жүйе құраушы компаниялар ... ... ... ... Бұл ... ... ... және орташа кәсіпорындар құрылып,
олардың тапсырысы бойынша жұмыс ... ... Жүйе ... ... ... ... ... санына және жалпы экономикалық
жағдайға байланысты «алтын ... ... ... жүз ... ... ... мүмкін (жүйе құраушы компаниялар ұлттық экономикаға
ықпал ететін ірі ... ... ... енді ... деп атаймыз) [29].
Ірі корпорациялар мен ... ... ... әлемдік экономикада ұлттық капиталдың тиімді
қатысуының маңызды және қажетті ... ... ... ... ... ... ... даму стратегиысының бөлігі сияқты мақсат ретінде
оның жүзеге асуынан бұрын қойылған.
Келесідей ... ... шешу ... капиталдың әлемдік
шаруашылық жүйеге сәтті енуін қамтамасыз ете алады:
1) ішкі ... ... ... Тек ... ... етуші тауарлық
және қаржылық ... ғана ... ... ... ... ықпалдаса алады;
2) бірлескен кәсіпкерлікті дамыту, трансұлттық корпорациялардың
филиалдарын ... ... ... ... саясаты секілді
бағыттарда мемлекет ... ... ... экономиканың
интернационализациясы;
3) бірлескен кәсіпкерлік, ... ... ... ... олардың филиалдары мен ... ... ... ... ... ... корпорациялар мен
банктерді транснационализациялау [30]. Мемлекет неғұрлым тиімді өз ... ... ... бірі ... ел бюджетіне
мемлекеттік меншікті пайдаланудан бюджетке түсетін қаражаттар ... ... ... ... ... ... ... сырттай жағымды тенденцияларды көрсетіп отыр. Мәселен, 2008 жылдың
бірінші жарты жылдығында ... ... 9869662 мың ... ... мен өзге де ... ... төледі, Бұл 2007 жылдың сәйкес
көрсеткіштерінен 36,2%-ке жоғары. «Қазақойл» ЖАҚ алты айда 27 млрд 538 ... ... ... ... бұл 2007 ... ... кезеңіндегіден екі есе
көп. Бірақ мемлекет қатысатын шаруашылық жүргізуші субъектілерде ... ... ... ... ... кәсіпорындарының
салық ауыртпалығының орта коэффиценті 20-21% болса, «Қазақойл» ЖАҚ-да ол
8,4%-ті, «Маңғыстаумұнайгазда»-4,5%-ті, ... ... ... ... жүргізуші құрылымдардың қызметіне төмен салықтық
емес қайтарылым тән. Мәселен 2000 жылы ... ... ... бюджетке мүлде түсімдер болған жоқ. Мемлекеттің
қатысуы бар акционерлік қоғамдардың тек 1/10 бөлігі мемлекеттің қатысуы ... ... тек 1/10 ... ғана ... ... ... ... 2001 жылы тек 4 ұлттық компания ғана мемлекеттік
акциялар пакетіне ... ... ... ... ... ұлттық
компаниялардан тек «ҚазТрансОйл» ғана дивидендтерді аударып ... ... бар ... ... оларды еркін негізде аудару
тәжірибесі бар. Мысалы, әр ... ... ... бар ... ... ... 2001 жылдың бірінші жарты жылдығында 157 млн теңгеден
төлеген. Дамыған елдерде дивидендтер орта есеппен кәсіпорын пайдасының ... ... да ... ... ... ... ашылған шоттарда
бұл төлемдерді арнайы бөлу арқылы қатаң қадағалау дұрыс ... ... ... ... ... ... ... банкінің территориялық мекемелерінің міндеттеріне ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қаржы
министрлігіне жүктеу арқылы), алты ... ... бұл ... дивидендтердің
түспеуі қаржы жылының аяғында Мемлекеттік меншік және ... және ... ... үшін ... ... мәз емес екендігінің сигналы болады. Дивидендтік төлемдердің
төленбеуі акционерлік қоғамдардың ... ... ... белсендірек
араласуы, оның ішінде мемлекеттің өкілін және ... ... ... ... ... жүргізу, оның қаржылық дербестігін
шектеу жөнінде бірқатар шешімдерді автоматты түрде қабылдауға ... ... ... ... оның ... ... ету ... оралуын жүзеге
асыру қажет.
Кейбір ұлттық компаниялардың негізгі қорлары құнының көп ... ... ... 2008 ... ... ... жылдығында
қайта бағалау жүргізіліп, «Өзенмұнайгаз» АҚ-ның ... ... ... негізгі қорларының құны 12,9 есе төмендетілгенін
анықтады (қайта бағалауға дейін 10,3 млрд ... ... ... ... негізгі қорлардың құны 125,5 млрд теңгені құраған ). ... ... ... ... құны 5 есе ... ... ... ұлттық компаниясы негізгі қорларының құны 1,5 есе төмендетілген
[31]. Сондықтан да бюджетке ақша ... ... және ... ... ... ... ... ретінде негізгі
қорларды қайта бағалауды кеңінен қолдану қажет.
Ұлттық компаниялардың қызмет ету тиімділігін арттыру үшін ... ... ... бақылауды күшейту керек. Мысалы, қазіргі кезде
олардың даму жоспарларының ... асуы мен ... ... ... бақыланбайды. Республикалық мемлекеттік ... ... ... бар ... ... қаржылық-шаруашылық қызметі
нәтижелерінің жүйелі мониторингі және талдауы қамтамасыз етілмейді, ... ... ... осы ... ... бөлу ... туралы
шешімдер қабылдануы тиіс. Жаңа заңнамалық ... ... ... ... ... (сәйкес министрліктер мен ведомствалар)
өзінің қаржылық жағдайы, ... ... ... ... ... ... ... ақпарат беруге міндеттенеді. Бұл ұлттық
компаниялардың қаржылық-шаруашылық ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... береді. Осы тұрғыда
республикалық меншікті пайдаланудан бюджетке түсетін ... ... ... ... жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік
кәсіпорындардың таза табысын бөлу нормативтерін ... және ... ... ... ... мемлекеттің екі негізгі қызметті жүзеге асыру
тұрғысынан шешіледі:
1. Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... тиімді басқару, оның ішінде акциялар пакетін олардың нақты
кәсіпорындағы үлесіне байланысты.
Ұлттық компаниялардың қызмет етуіндегі ... ... ... ... ... болып табылады. Дивидендтік саясатты
қалыптастыру кезінде оны ... ... ... ... ... инвестициялық мүмкіндіктері (кәсіпорындардың өз
инвестициялық бағдарламаларын кеңейту қажеттілігі, тиімділік ... ... ... ... ... болу ... көздерден қаржылық ресурстарды қалыптастыру
мүмкіндіктері (өзіндік капитал резервтерінің жеткіліктілігі, ... ... ... ... ... рыногындағы несиелердің қол ... ... ... бар ... ... ағымдағы қаржылық
ахуалының анықталатын несие қабілеттілік деңгейі);
3.Объективті шектеулер ... ... салу ... ... іс ... ... және өзіндік капиталдың рентабельділік
коэффиценті).
Батыста жүргізілген зерттеулер ірі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... аз ... бөлу; әлемдік
рыноктағы бәсекелік күрес динамикасын және ... ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін ірі
масштабтағы инвестициялық бағдарламаларға аса көп назар ... ... ... ұмтылыстың болмауы; өнімді бөлу және өткізу
мәселелеріне аз көңіл бөлу; ... ... ... болжамдары.
Көрсетілген кемшіліктердің негізгі себептерінің бірі ретінде ... ... ... басшылығының мемлекет оларға
көмектесетіндігіне сенімділігін және ... ... ... ... ... ... атап көрсетеді [32].
Сонымен қатар мемлекеттік компанияларды басқарышылардың дайындық
деңгейі де өз ... ... ... ... кәсіпорындардың тиімсіз қызметінің
аталмыш себептері біздің ұлттық компанияларға да тән. ... ... ... басқарудың американдық тәжірибесі қызығушылық
тудырады. Егер ХІХ ... ... ... ... ... ... болу жеткілікті болса, ал ХХ ... ... ... ... ... ... ... бастады [33]. Мемлекет өкілі өз ісінің
маманы-«мықты шаруашылық жүргізуші» ... шарт еді. ... ... ... ... яғни ... ... және материалдардың аз
шығындалуымен орындалуы. Ақша қаражаттарының үнемі және бюджеттің қосымша
табыстары қосалқы тиім ретінде ... ... ... ... ... жеке ... ... басқару тәжірибесінде пайдалану жалғасып жатыр.
Экономиканың мемлекеттік секторын басқаруды жетілдіру мақсатында
стратегиялық мәні бар ... ... ... ... ... дамыту мен ғылыми-техникалық дамуды ... ... ... – «Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару
жөніндегі қазақстандық холдингі», «Қазына» ... даму ... ... холдингі», «Самғау» ұлттық ғылыми-технологиялық ... ... ... ... ... ... министрлігі
Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің бұйрығымен, «Ұлттық
экономиканың ... ... мен ... ... ... ... ... туралы» «Қазақстан Республикасы Президентінің 2008
жылғы 13 ... № 669 ... іске ... ... шаралар туралы»
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 17 ... № 962 ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамы
оның жарғылық ... ... жүз ... ... құрылды.
«Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі қазақстандық ... ... ... даму ... ... ... «Самұрық-Қазына»
ұлттық әл-ауқат қоры» ... ... ... ... ... уақытта «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ-ның әділет органдарында
мемлекеттік тіркеуі жүзеге асырылды және ... ... ... құрудың негізгі мақсаты корпоративтік басқаруды жетілдіру
және елдің қор нарығын дамыту жолымен ... ... ... ... ... ұзақ ... құндылықты барынша көбейту
болып табылады. Мемхолдингтер бүкіл Қазақстанның бизнесі үшін ... ... ... ... ... ... ... ұлттық компаниялардың және
басқа да ұйымдардың ... ... бірі ... ... ... ... және ... енгізу арқылы
олардың қызметін ... ... ... ... ... ... қызметі Корпоративтік басқару кодексіне
сәйкес мынадай негізгі қағидаттарда құрылуға тиіс:
- ... ... және ... қызметті басқаруды, оның
қаржысын және нәтижелерін тиімді бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... және ... даму ... олардың меншік құрылымы, қаржы-
шаруашылық қызметінің нәтижелері ... ... ету ... ... жария түрде бағалауды қамтамасыз ету;
- айқын конкурстық рәсімдер өткізу негізінде ... ... ... ... ... корпоративтік басқару қағидаттарын
енгізу бәсекеге ... және ... ... ... компаниялар мен
ұйымдар қызметінің экономикалық ... ... ел ... де,
халықаралық аренада да олардың имиджін жақсартуды болжайды, бұл ... ... ... ... және ел ... де, ... ... да осы компаниялардың бағалы қағаздарын ... ... оң әсер ... тиіс.
Ұлттық холдингтер қызметінің негізгі бағыттары:
- бәсекеге қабілеттілікті қамтамасыз ету және ... ... ... ... табысты кірігуіне бағытталған ұлттық стратегияны
іске асыру;
- ... ... ... іске ... жолымен әлемдік және
өңірлік нарықтарда экспорттық «тауашаларды» қалыптастыру;
- экономиканың шикізаттық емес секторларында ... ... ... ... және ... ... ... кіруіне
жәрдемдесу;
- шағын және орта бизнесті ынталандыру және ... ... ... ... ету ... қазіргі таңда Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетіне
ұлттық компаниялар туралы біртекті емес, ... ... ... бірі ... ... ... жатады. Яғни, ақпаратты жинау
және талдауда жүйелілік жоқ, шынайылық тапшы. Жүйелілікті ... ... үшін ... ... компаниялар қызметі
жөніндегі ақпараттарды жинау ,сақтау және өңдеу жөніндегі ... ... Ал сол ... компаниялар қызметінің қайтарылымын бағалау мәселесі
онан да ... ... ... ... ... етеді. Оларды
жетілдіру мәселесімен Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті,
салалық министрліктер және де ... ... ... ... түрде
айналысуы қажет. Олардың біріккен әрекетінен үкімет инвестициялық
бағдарламалардың тиімділігін, ... ... ... ... ... сонымен қатар дивидендтер көлемін анықтау және мемлекет
иелігіндегі акциялар ... ... ... үшін ... ... ... ... ақпараттық-аналитикалық әдістемелер мен жүйелерді құруға
қарағанда қосымша шығындарды қажет етпейді, бірақ үкіметтен саяси ... ... Ол ... ... ... » ... бұзатын үкімет
қаулыларын алып тастау үшін қажет. Ең алдымен-акционерлік ... ... ... бекітілуі үшін. Соған сәйкес ... ... ... ... мен ... ... өз құзіреті шегінде соңғы шешім болып табылады және ... ... Ал ... үкімет өзін стратег-жетекші емес,
ұлттық компанияларды басқарудың ... ... ... ... ... ... ... ұлттық компаниялардың жоғарғы басшылығымен еңбектік қарым-
қатынастары жетілдіру мен біріздендіруді ... ... ... ... ... компаниялар басшылығын директорлар кеңесі мен үкімет шешімі
бойынша марапаттауды қарастыратын типтік контрактілер әрекет етеді және ... ... мен ... мемлекеттік кәсіпорындардың президенті
мен вице-президенттерін марапаттаудың бүгінгі таңдағы ... ... ... ... Ал ... ... сол кәсіпорындардың өзі
жәнеә де олардың ... ... ... ... ... ... ... да контрактілерді халықаралық тәжірибеге жақындату, яғни
бас менеджерлердің марапатталуын ... ... ... ... ... салынатын база мен мемлекет дивидендтерінің ... 3 жыл ... ... ... ... қаржылық
нәтижелерден ең алдымен ұлттық компаниялардың өзге де ... ... мен ... ... ... ... ойымызша, Қазақстан Республикасында ұлттық ... ... және орта ... ... немесе әрекетсіздігі
үшін жауапкершілікті арттыру керек. Тиімді ... ... ... ... мен ... қол ... ... күшейткен жөн.
Мемлекеттік қызметтегілерді ынталандырудың қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... шектелмей). Менеджерлерді
жеке сектордан мемлекеттік секторға тарту керек, ол үшін, мысалы, сенімді
басқару саласында нормативті ... ... ... ... ... ... компанияларды басқару жүйесін ... ... және ... ... ... ... ... мен мемлекеттік меншікті пайдаланудан бюджетке
түсетін табыстардың артуына ... ... ... ... бағыттары ретінде төмендегілерді
атауға болады:
- ұлттық компанияларды корпоративтік басқару жүйесін жетілдіру және
олардың құнын ұлғайтуды қамтамасыз ... ... ... және тәуелді ұйымдарының бағалы қағаздарын шығару
арқылы ішкі қор нарығын дамытуды қолдау жөнінде шаралар қабылдау;
- ұлттық және салааралық ... ... ... ... және инфрақұрылымдық қызметтерді отандық тұтынушылардың барлығына,
сыртқы нарықтардағы экономиканың шикізаттық емес ... ... ... ... ... жобаларды іске ... ... ... ... қорларының, даму институттарының және жеке
меншік ішкі және ... ... ... ... ... тиімді даму
стратегиясын қамтамасыз ету.
Осы шаралар ұлттық компаниялар үшін экономикалық тиімділігі және ... ... ... ... ... қабілеттілігін қамтамасыз ету
тұрғысынан тарифтік шектеулер мен ... емес ... ... ... ... және ... құнын ұлғайтуды қамтамасыз
етуге тиіс.
3.3 «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы» Акционерлік ... ... және ұзақ ... ... ... ресурстарын игеру
және өндіруші өнеркәсіпті ... ... ... даму ... ... және экономиканың қалған секторлары үшін – өсу, ал жеке
перспективада даму орнықтылығының локомотиві болып табылады.
Осыған ... ... ... ... ... бірі жер ... пайдалану тиімділігін арттыру арқылы жер
қойнауын ... әрі ... ... ... ету, ... ... базасын дамыту және нығайту, пайдалы қазбалардың ... ... ... ... орай ... даму үрдістерін, ұзақ мерзімді, сондай-
ақ елдің көлік-коммуникациялық желісін ... ... ... ... ... ... ету қажеттілігін ескере отырып, минералдық-
шикізат ресурстарын игеру және ұлттық компаниялардың ... ... ... ... ... ... ... бағалау үшін оның қаржылық есебінің
мәліметтеріне (баланс және ... ... ... туралы есеп)
сүйенеміз. Осы қаржылық есебінің мәліметтеріне сүйене ... ... ... ... ... ... Ұлттық компаниясы»
Акционерлік қоғамының:
• іскерлік белсенділік;
• өтімділік көрсеткіші;
• кәсіпорын капиталы құрылымының көрсеткіштері;
... ... ... (Б қосымшасын қараңыз).
4 кесте
Акционерлік қоғамның кірістері мен шығыстары туралы есеп беру
(мың теңге)*
| | | ... ... ... |2007 ж. |2008 ж. |өсу ... %|
| | | ... |
| ... ... түскен |53702761 |58424521 |1,4 ... | | | |
| ... ... ... |28955088 |33328722 |1,3 ... | | | |
| ... ... ... |25095799 |1,1 |
| ... ... оның |8874240 ... |1.7 ... | | | |
| ... бойынша шығындар |- |39 |- ... және ... ... |6131547 |8923900 |1,5 ... ... ... |2742693 |2544518 |0,3 ... | | | ... ... ... табыс |15873433 |13627342 |1,1 ... | | | ... емес ... ... |4973011 |1069001 |2,4 ... ... | | | ... ... ... жай |20846444 ... |1,9 ... ... ... | | | ... | | | ... ... ... ... |6994126 |5493297 |0,6 ... ... шығындар | | | ... ... ... жай ... |9203046 |1,8 ... ... табыс (шығын) | | | ... ... ... табыс|114723 |100493 |0,2 ... | | | ... ... ... ... | - |108 |- ... табыс ... |9303647 |1,9 ... ... ... ... ҰК» АҚ ... ... негізінде автордың идеясымен құрастырылған
1 Іскерлік белсенділік көрсеткіштері:
1.1 Тауарлы-материалды қорлардың ... ... - ... ... құнының айнымалы капиталдың тауарлы-материалды қорына
қатынасы ... ... (1 ... [34, 305б]:
Коб.тмз=/
(1)
Бұл жердегі:
- өткізілген өнімнің өзіндік құны;
мен - ... ... және жыл ... ... ... бойынша есептейміз (2 формула):
Коб.тмз= ... ... ... ... тауарлы-материалды
қорлардың өту жылдамдығын көрсетеді. Көрсеткішті күн бойынша есептеу үшін
365 күнді оның мәніне бөлеміз. Айналым коэффицинеті ... ... ... ... да тез ... ... қорлардың айналым коэффициенті
әдетте 1 жыл периодына арнап есептелінеді.
1.2 Дебиторлық қарыздың айналу коэффициенті (қарыздың орташа ... (3 ... ... ... ― жыл басындағы және жыл аяғындағы дебиторлық
қарыз;
― өнімді өткізуден түскен табыс.
Дебиторлық қарыздың айналым коэффициенті ... ... ... бір ... ... қатынасын көрсетеді және күнмен сипатталады.
Сонымен ... ... ... ... ... ... мәні ... коэффициент неғұрлым төмен болған сайын, соғұрлым дебиторлық қарыздың
айналу жылдамдығы тез болады.
3. Айнымалы капиталдың айналу коэффициент (4 ... [35, ... = ... ... ... ... активтер;
― қысқа мерзімді міндеттемелер;
― өнімді өткізуден түскен табыс.
Айнымалы капиталдың айналу коэффициенті кәсіпорынның айнымалы капиталға
инвестицияны қаншалықты ... ... ... және оның ... ... қалай әсер ететінін көрсетеді. Коэффициент жоғары болған
сайын таза айнымалы капитал соғұрлым тиімді пайдаланылады деген сөз. ... осы ... ... тең, яғни бұл көрсеткіш айнымалы
капиталдың тиімді пайдаланылуын көрсетіп ... ... ... ... ... (қор қайтарымдылық)
(5 формула):
Коб.ос. =
(5)
0,29
Бұл жердегі:
― негізгі қорлар;
― өнімді өткізуден түскен табыс;
мен ― жыл ... және жыл ... ұзақ ... қайтарымдылық – барлық жиынтық ... ... ... ... ... табылады. Көрсеткіш жоғары болған сайын
соншалықты оның тиімді ... ... ал егер бұл ... болса, онда сату көлемінің төмен немесе капитал салымдарының тым
жоғары екендігін ... ... Қор ... ... ... ... ... амортизацияны есептеу әдісіне,
активтерді бағалау және т.б. факторларға ... ... ... ... ... мәнге ие.
1.5 Активтердің айналу коэффициенті - өнімді өткізуден түскен түсімнің
активтердің орташа құнына қатынасына тең (6 ... 0,94 ... ... ... ... түскен табыс;
― барлық ағымдағы активтер.
Активтердің айналу коэффициенті кәсіпорынның өзінің иелігіндегі барлық
ресурстарды ... ... ... ... Бұл ... уақыт периоды аралығында өндіріс және айналымның толық циклі
қанша рет жасалғанын анықтайды. Яғни алынған ... ... ... циклі
жылына 0,94 рет жүріп отырады.
2 Өтімділік көрсеткіштері:
2.1 Ағымдағы өтімділік коэффициенті ― ағымдағы активтердің ... ... ... (7 ... [37, ... ... барлық ағымдағы активтер;
― қысқа мерзімді міндеттемелер.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті кәсіпорынның ағымдағы қаржылық жағдайын
анықтауға мүмкіндік ... және ... ... қысқа мерзімді
міндеттемелерді өтеу үшін кәсіпорынның қаражаты жеткілікті ме, ... ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелерін
ағымдағы активтер арқасында өтей ала ма, соны анықтайды. Бұл ... ... бір ... ... ... ... активтердің
ақшалай бірлігі келетінін көрсетеді. Коэффициент 2-ден кем болмауы тиіс ... ... ... ... кем ... ... мерзімді
міндеттемелерді өтеуге жеткілікті болуы керек. Қарастырылып отырған мысалда
осы коэффициент 3,1-ге тең, яғни бұл ... ... ... ... ... ... ағымдағы міндеттемелерін толық өтей
алады [37, 57б].
2.2 ... ... ... ...... ... мен
ұзақ мерзімді капитал айырмасының барлық ағымдағы активтерге қатынасымен
айқындалады (8 формула):
Кс.с.0,295 ... ... ... ... ... ... активтер;
― ұзақ мерзімді активтер.
Өзіндік капиталмен қамтылу коэффициентінің мәні ... кем ... ... кәсіпорынның ағымдағы активтерінің (оның ақша ... ... ... ... әр ... ... ... оңай өтетін элементтері суммасының кем дегенде 0,1 бөлігі келуі
тиіс. Ал біздің есебімізде ол 0,295 болып тұр, яғни бұл өте ... ... ... Тез ... ... ― айнымалы қаражаттардың ең тез өтімді
бөлігінің (ақша қаражаттары, дебиторлық қарыз, бағала қағаздар, және т.б.)
қысқа ... ... ... анықталады (Формула 9)[38, 29б]
Кс.р.= 2,7 ... ... ақша ... бағала қағаздар;
― қысқа ... ... ... ... мерзімді міндеттемелер.
Тез өтімділік коэффициенті тез ... ... ... ... есе ... немесе кішіреюін көрсетеді. Бұл
коэффициент 1-ден ... ... ... ... 0,7-0,8 ... ... болып
саналады. Нақты мысалымызда бұл көрсеткіш 2,7 яғни бұл өте ... ... ... Кәсіпорын капиталы құрылымының көрсеткіштері (төлем қабілеттілік
коэффициенті):
3.1 Қаржылық тәуелсіздік көрсеткіші ― барлық ... ... ұзақ ... ... ... ... қатынасы,% (10 формула):
0,29 ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелер;
― фирманың ұзақ мерзімді міндеттемелері;
― акционерлік капитал.
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі – бұл кәсіпорынның өзінің активтері
арқасында ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... тәуелсіздік көрсеткіші кәсіпорынның сыртқы займдардан
тәуелділігін көрсетеді /39,97б/. Бұл коэффициент мәні ... ... ... ... ... көп болады және төлей алмау тәуекелділігі
жоғары болады, ... ... ақша ... ... потенциалды мүмкіндік бар. Кәсіпорын төлем қабілетті болады,
егер оның жалпы активтері ... ... ... жоғары
болса. Біздің мысалымызда керісінше болып тұр, яғни міндеттемелер жалпы
активтерден жоғары; сәйкесінше кәсіпорынның сыртқы займдары көп және ... ... ... бар ... ... Өзіндік меншік капиталы (коэффициент собственности) ― өзіндік
капиталдың барлық ... ... ... балансының барлық
пассиві),% (11 формула):
0,77
немесе 77%
(11)
Бұл жердегі:
... ... ... ... ұзақ ... ... акционерлік капитал.
Өзіндік меншік капиталы баланс пассиві құрамындағы өзіндік капиталдың
үлесін анықтайды. Коэффициент көлемінің 60% ... ... ... ... Бұл көрсеткіштің жоғары мәні капиталдың қаржылық құрылымының
тұрақтылығын көрсетеді, бұл ... ... ... ... ... алу мүмкіндігі жоғары; ал төмен көрсеткіш қарыз
қаражаттарын ... ... ... ... көрсетеді. Яғни
есептелген 77% мынаны ... ... ... ... несиелік
ресурстардың құнына, яғни қарыздық капиталға пайыздың деңдейіне тәуелсіз.
3.3 Кәсіпорын міндеттемелері суммасының оның активтеріне қатынасы,% ... ... 29%; ... ... ... ... ... фирманың ұзақ мерзімді міндеттемелері;
― кәсіпорынның барлық активтері.
Кәсіпорын міндеттемелері суммасының оның активтеріне қатынасы ... ... ... ... ... ... бұл
көрсеткішті максималды етуге тырысады егерде ол ... ... ... ... қарыз бойынша төленетін пайыздардан бірталай жоғары
екендігіне көз жеткізсе. Бұл көрсеткіш өзіндік меншік ... ... ... ... Айнымалы активтердің қарыз капиталы суммасына қатынасы
(13 формула):
0,177 ... ... ... мерзімді міндеттемелер;
― фирманың ұзақ мерзімді міндеттемелері;
― тауарлы-материалды қор.
Айнымалы активтердің қарыз капиталы суммасына қатынасы кәсіпорынның
төлем ... ... ... ... ... болып саналады,
егерде айналмалы активтер құны қарыздарды толығымен жабатын ... ... ... құны ... ... ... жоғары болса. Көрсеткіш 1-
ден жоғары болуы норма болып саналады, ал есептелген 0,177 ... ... ... ... төлем қабілеті нашар, себебі ... ... ... суммасынан әлдеқайда кем.
4 Рентабельділік көрсеткіштері:
4.1 Өткізу рентабельділігі (баланстық табыс бойынша),% (14 формула)
[40, 131б]:
0,16 ... ... ... ... ... ... өткізуден түскен табыс.
Рентабельділік – пайызда немесе коэффицинт түрінде ... ... ... ... ... пайдаланудың тиімділігін
сипаттайтын қатысты шама. Ол кәсіпорынның ... ... ... үшін ... және оның ... орта мәнімен
салыстырылады.
4.2 Активтердің рентабельділігі ― баланстық табыстың кәсіпорынның жалпы
активтері ... ... ... ... тең (15 ... ... 4,9%
Бұл жердегі:
― баланстық табыс;
және ― жыл басындағы және жыл аяғындағы ... ... ... ... ... ... ... екендігін көрсетеді. Бұл коэффициенттің төмендеуі
айналмалы активтердің, ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді қаржылық салымдардың шектен ... ... ... Әдетте бұл коэффициент орташа мәні 15-20% , ... ... ... ... деп санай алмаймыз.
4.3 Өзіндік капиталдың рентабельділігі, % (16 формула):
6,5% ... ... таза ... ― жыл басындағы және жыл аяғындағы өзіндік капитал.
Өзіндік капиталдың рентабельділігі өзіндік қаржыландыру ... ... ... яғни өзіндік капиталдың орташа жылдық
құнының бір ақша бірлігіне таза пайданың ... ақша ... ... ... бұл ... пайызбен есептеледі, оптималды вариант 5-10%
болса, есептелген 6,5% мөлшері, ... ... [41, ... ... есептелінген мәліметтер негізінде компанияның қаржылық
жағдайы жақсы деген қорытындыға келе аламыз. Бірақ ... ... ... ... активтерден жоғары; ... ... ... көп және ... өтей алмау мүмкіндігі бар
деген сөз. Және де активтердің ... ... ... айналмалы
активтердің, тауарлы-материалды қорлардың, дебиторлық ... ... ... ұзақ ... ... ... ... тыс ұлғаюына
баса назар аудару қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасында Ұлттық компанияларды ... ... және ... ... ... ... ... негізінде
мынадай қорытындылар мен ұсыныстар алынды:
1. Қазақстанда мемлекеттік кәсіпкерліктің қалыптасуы мемлекеттік меншік
негізінде ... ... ... ... - ... ... ... және
кез келген мемлекет экономикасының ажырамас бөлігі ... ... ... бірде бір жеке меншік құрылымның қабілеттілігі жетпейтін
бірқатар қызметтерді қамтамасыз етеді.
2. Мемлекеттік сектордың мақсаты - ... ... ... ... ету және ... өте ... ... Ел экономикасындағы нақ осы мемлекеттік сектордың ... ... ... сипаты жалпы мемлекеттің саясаты мен ... ... ... меншікті тиімді басқару мемлекеттің барлық
әлеуметтік - экономикалық мақсаттарына жетуге әкеледі.
3. Қазақстанда ... ... ... және ... саясатын
жүргізу, әсіресе ... ... ... ... бір ... ... ... қызметтерге деген тарифтерді
бекітуден бастап табысты пайдалануға дейін ... ... және ... ... ... ... ... экономикадағы ролін күшейту қажет. Республикада ... ... ... ... орай мемлекеттік меншіктің үлесін
жедел, жасанды түрде ... ... ... ... ... ... қойылуы қажет ... ... ... ... берді. Бұл объективті түрде ұлттық қауіпсіздік
мүддесіне ... ... ... заң мен ... ... ... салалар мен сфералардың жаңа тізімін бекіту қажеттілігі пісіп
жетілді.
4. Рыноктық экономикада мемлекеттік кәсіпкерлік объективті қажеттілікке
айналады. ... ... ... ... бір ... мен ... ... экономика саласын да қорғайды. Мемлекеттік кәсіпорындар тек
шаруашылық мақсатта ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... үшін де құрылады.
5. Мемлекеттік кәсіпорындар перспективті салалар мен өндірістердің
дамуына, жұмыспен қамтуды ... және ... ... ... ... өндірушілердің бәсекелік позицияларын нығайту
мақсатында құрылуы қажет.
Республикадағы мемлекеттік кәсіпкерліктің бүгінгі күнгі ... ... ... ... - ... ... ... маңызының артуы
мемлекеттік меншікті басқарудың кешенді тұжырымдамасын және оның ... ұзақ ... ... ... сатыларын нақты көрсетіп)
жасау қажет.
6. Мемлекеттік кәсіпкерліктің тиімді ұйымдық нысанына оларға деген
шетел ... ... ... және өз ... ... түрде жауап беруге, инвестициялық саясатты ... ... ірі ... бар ... компаниялар жатады. Осындай ірі капиталы
бар Ұлттық компаниялардың қызметтерін қадағалау қажет.
7. Қазіргі күні ... ... ... мен ... көбінесі
формальді түрде бақыланады, олардың үкімет және сәйкес құзіретті органдар
алдындағы қызметі жиі регламенттелмеген, транспарентті емес ... ... ... және жалпы ішкі өнімдегі үлесін анықтайтын
мемлекеттік кәсіпкерліктің негізі ретіндегі ... ... ... ... алу ... ... жетілді. Ұлттық компаниялардың
қызметін реттейтін ноормативті заң актілерінің пакетін бекітуді ... ... ... ... ... ... жоғарғы және
орта басшылықтың іс-әрекеттері немесе әрекетсіздігі үшін ... ... ... ... жүйесін жасап, қойылған мақсаттар мен
міндеттерге қол жеткізудің ... ... жөн. ... ... ... заманғы әдістерін белсенді түрде
енгізу қажет (ақшалай төлемдермен шектелмей). Менджерлерді жеке сектордан
мемлекеттік ... ... ... ол ... ... ... ... нормативті актілерді мұқият түрде жасау қажет.
Осылайша, ұлттық ... ... ... ... ... және қаржылық есепті енгізуді, бюджеттеуді,
шығындардың төмендеуі мен ... ... ... ... ... артуына әкеледі.
8. Мемлекет қатысатын акционерлік қоғамдар және ... ... ... үшін ... ... үлгі ... бекітілді.
Оның қабылдануын Ұлттық компанияларды тиімді басқару үшін ... ... ... ... ... ... үшін ... меншікті басқару
саласындағы заңнаманы жетілдіруге бағытталған шаралар кезең-кезеңімен
қабылданып, іске ... ... ... актілерге мемлекеттік
кәсіпорындар қызметі салаларына және стратегиялық объектілерге байланысты
мәселелерді реттеуге қатысты ... мен ... ... ... да ... ... ... асырылып жатқан шаралар.
Мемлекеттік міндеттерді орындау үшін ... және ... ... ... ... капиталына
және бәсекелі ортаға беруге ұсынылатын мемлекет қатысатын ... ... ... ... және мемлекеттік
кәсіпорындардың тізбелері айқындалды. Бұл олардың қызметін барынша тиімді
етуге жасалған іс-әрекет болып табылады.
Осы аталып өткен ... ... ... ... ... және ... тиесілі активтердің құнын ұлғайтуға мүмкіндік
береді.
9. «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы» АҚ - ның ... ... ... ... келе аламыз. Бірақ қаржылық тәуелсіздік ... ... ... ... ... ... ... көп және оларды өтей алмау мүмкіндігі бар ... сөз. Және ... ... ... ... ... ... тауарлы-
материалды қорлардың, дебиторлық қарыздың немесе негізгі қорлардың, ұзақ
мерзімді қаржылық ... ... тыс ... баса ... ... ... ... ҰК» Акционерлік қоғамында корпоративтік басқару Қоғам
қызметкерлерінің құқықтарын Заңнамада көзделген қорғау негізінде ... ... ... шешу мен ... шарттарын ретке келтіруде Қоғам
пен оның қызметкерлері ... ... ... ... ... Кадр ... ... сәттерінің бірі Қоғамның жұмыс
көрсеткіштеріне қарай мүмкіндік шамасында жұмыс орындарын ... ... ... жақсарту және Қоғамның қызметкерлерін ... ... ... ... табылады. Корпоративтік басқару ... ... және ... ... құру ... ынталандыруы қажет.
Қоғамның ішкі құжаттарына ... ашық ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың ... ... ...... ... ең басты
мақсаты» деп аталатын Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 6 ақпан
2008 ж.- ... ... ... 2007 – 2024 ... ... ... көшу тұжырымдамасы. Астана, 2006 ж. – 15б.
3. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007-2009 жылдарға ... ... ... ... 6 ... 2007 ж.
№310 Жарлығы. Астана , 2007 ж.- 9б.
4. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Астана, 2001 ж.- ... ... Я.Ә. ... ...... ... ... 1999. – 397б.
6. Мухтарова К.С. Экономическая безопасность государства. – Алматы:
– 2003. – 215с.
7. Чигерова Г. Н. ... ... ... экономия). – М.:
«Инфра». – 1997. – 355с.
8. Управление государственной собственностью / Под ред. ... ... – 1997.- ... ... В.А. ... ... в ... . – М.: «Мысль». - 1999. – 255с.
10. ... О. ... ... в ... ... ... ... опыта управления) // Вопросы экономики.
– 2007. - №10. С. 34-37.
11. Минаев Г. Масштабы ... ... ... ... – 1993. - №3. С. ... ... А. Корпоративное управление // Вопросы экономики. – 2008.
- №7. C. 28-32.
13. Пастушенко С. Национальные ... ... // ... ... – 2006. - №3. C. ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. – Алматы. – 1996.-
212б.
15. 1999 ... 12 ... ҚР ... №415 ... ... ... ... Казахстана: проблемы становления и развития.
Т.1. – Алматы. – 2001.- 190б.
17. Мухамбетов Н. Управление государством. ... ... – Мн.: ... 2005. – ... ... М. Қазақстандағы Ұлттық компаниялар // Егемен Қазақстан. –
2009. – 25 ақпан.
19. ... Ж. ... ... ... ... // Егемен
Қазақстан.– 2008. – 25 қараша.
20. Калменов П. Проблемы страны // Республика. – 2008. – 2 ... ... ҰК» АҚ ... ... ... АҚ ... ... «KEGOC» ААҚ сайты: http://www.kegok.kz
24. «Қазпошта» АҚ сайты: http://www.kazpost.kz
25. Гусманова А. Итоги 2008 года // National ... - ... ІІ ... ... ... ......
2004.- 266б.
27. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2008 ... ... ... ... ... жақсартуды арттыру –
мемлекеттік саясаттың ... ... ... ... ... бойынша әдістемелік ұсыным. Астана, 6 ақпан 2008 ж.
28. ... С.К. ... ... Алматы, 2003, - 314б.
29. «Қазтрансойл» АҚ сайты: http://www.kaztransoil.kz
30. Данаева Г. Национальные компании // Казахстанская ... – 2008. ... ... ... АҚ-ның 2007-2008 ... ... ... ... И. Управление государственной собственностью // Экспресс
К. – 2008. – 1 ... ... Т. ... ... ұйымдары // Республика. – 2007. –
№32. Б.54-58.
34. Савченко А. ... ... ... ... // ... теории и практики управления. – 2008.
-№6.
35. ҚР-ның 2013 ... ... ... даму жоспары.-
http://www.zakon.kz
36. Оспанов М.Т. От стабилизации к росту (Экономическая ... ... ...... – 1999. – ... ... А. Итоги 2008 года // Панорама. – 2008. – №21. - 1 июня.
38. Industrial Policy. US and UK Debates. London. – 1989. – ... ... ... управления: Пер. с англ. – М.- 1998.-
376c.
40. Золотогоров В.Г. Инвестиционное проектирование: Учеб. пособие. ... ... 1998.- ... Герчинкова И.Н. Финансовый менеджмент: Учебное пособие. Мн.: ... 1997.- ... ... И.В., ... В.В ... проект: Методы подготовки и
анализа: Учебно-справочное пособие. М.: БЕК, 1996.- ... ... Е.М. ... финансовых и коммерческих расчетов. – М.:
«Дело», 1992.- 233c.
44. Экспертные системы в проектировании и ... ... А.А., ... Н.Н., Х. Эдем и др.). – М. ... 1994.-
387c.
45. Арабкин В.В., Удовенко Н.И. Бизнес-план: Практические рекомендации.
– Алматы: ИД «БИКО», 2001. – 310c.
46. Кочович Е. ... ... ... и ... ... ... – М.: Финансы и статистика, 1994.- 280c.
47. Асылбаев К. Корпоративное управление // МиСБ. 2009, - №5.С. ... құн ... ... ... ... өнімді халықаралық рынокқа шығу
Мемлекеттің халықаралық мұнай рыноктарына рыноқтары ықпалды және жауапты
қатысушы ретіндегі ұстанымын күшейту
Өндіруші сектор
“Самұрық-Қазына” ... ... ... ... ... мен оның бәсекеге қабілеттілігін
арттыру жөнінде нақты шаралар қабылдауы тиіс
Өңірлік әлеуметтік кәсіпкерлік ... құн ... ... ... ... ... ... рынокқа шығару

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 95 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«ҚазМұнайГаз» мұнай компаниясы8 бет
АҚШ конституциялық құқығының негіздері7 бет
Банк жүйесіндегі инвестициялық қызмет25 бет
Валюталық нарықтар12 бет
Жапондық кәсіпорындардың ұйымдық құрылымының ерекшеліктері5 бет
Институционалды инвесторлардың мәні жане олардың қызымет ету механизмдері126 бет
Кәсіпорындағы қаржылық менеджмент63 бет
Мұнай газ өндіру компанияларының нарықтық жағдайы78 бет
Мұнай сферасындағы маркетинг131 бет
Мұнай-газ, химия өнеркәсібі.Қазақстан мұнайын игерудегі экспорттау бағыттары.Қазақстандағы мұнай-газ ісімен айналысатын шетел компанияларының қызметтері11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь