Қосылған құнға салынатын салықтың теориялық негiздерi

МАЗМҰНЫ

КIРIСПЕ

I ТАРАУ Қосылған құнға салынатын салықтың теориялық негiздерi
1.1 Қосылған құнға салынатын салықтың экономикалық мазмұны
мен мәнi
1.2 ҚҚС.ның даму кезеңдерi және Қазақстан Республикасына
енгiзудiң алғы шарттары

II ТАРАУ Қазақстан Республикасында қосылған құнға салынатын салықтың
қызметiнiң қолданылу тәжiрибесi: салықты есептеу механизмi
және мемлекеттiк бюджет кiрiстерiн құрудағы салықтың ролi
2.1 Отандық тәжiрибеде ҚҚС.н есептеу механизмi
2.2 Қосылған құн салығы мемлекеттiк бюджет кiрiсiнiң қайнар көзi
ретiнде

III ТАРАУ Қазақстан Республикасының нарықтық қатынастарының даму
жағдайларындағы әлемдiк тәжiрибе және ҚҚС.ң даму мәселесi

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КIРIСПЕ
Кез-келген мемлекетте экономиканың нарықтық жолмен дамуына, тұрақты экономиканың қалыптасуына аса маңызды рөл салыққа берiледi, салық саясатын кең көлемде қолдану шешушi болып табылады.
Отандық, шет елдiк тәжiрибе салықтың және салық жүйесiнiң экономикалық қаржы институтының экономикалық басқаруы болып табылады. Нарықтық экономиканың құрылымы рационалдық салық жүйесiн құруға аса көп көңiл бередi.
Қандай да мемлекеттiң бюджеттiң негiзгi көзi салықтық түсiмдерден тұрады. Қазақстан Республикасында салық жүйесi тура және жанама салықтардың жиынтығынан құрылады. Алғашқысы - табысқа немесе салық төлеушiнiң мүлкiне салынаса, екiншiсi - тауардың үстiне қосымша қосылады, яғни көрсетiлетiн қызметке тұтынушы төлейдi.
Бүгiнде жанама салықтардың iшiнде қосымша құн салығы басты орын алады. Қазақстан Республикасында қосымша құн салығы 1991 жылдың желтоқсан айынан берi қолданылады және Қазақстан Республикасының салық жүйесiне енгiзiлген жаңа элементтерiнiң бiрi болып табылады. Бұған Совет үкiметiнен кейiнгi қоғамда болып жатқан процестердiң таңбасы қойылды. Дәл осы кезде Қазақстанның экономикалық дамуы нарықтық жолға енген егемендi мемлекет мәртебесiн алды. Сол себептен бiрiншi заң актiлер болып «Бюджет жүйесi туралы» және «Салық жүйесi туралы» ҚР -ның заңдары қабылданды. Олар iс-әрекет жасап жүрген қаржы жүйесiн реформалаумен қатар дүниежүзiлiқ салық салу тәжiрибесiнiң прогрессивтi тенденцияларын ескере отырып жаңа қаржы жүйесiн құрды.
Осы жүйенi жетiлдiрудiң басты мезетi болып бұрын iс-әрекет жасаған айналым салығының орнына қосылған құнға салынатын салықтың (ҚҚС) енгiзiлуi болды. Мұнда ҚҚС енгiзудiң мынадай артықшылықтары көзделдi: оны өндiрiстiң барлық сатыларында қолдану арқылы салық салу базасын әлдеқайда кеңейту. Басты дәлелi - салық жүйесiнiң дүниежүзiлiк тәжiрибесi.
Өмiр ағымына қарай бүгiнгi Қазақстан экоңомикасы да үнемi даму үстiнде. Осыған сәйкес мемлекетте орын олған экономикалық құбылыстар қарқынды дамып, кез келген өзгерiсi соңынан салдар туғызуда. Олардың қатарына этап өткен қосылған құнға салынатын салықтың қолданылу тәртiбi, орын алып отырған кемшiлiктер легi, сәйкесiнше оны жетiлдiру жолдарын қарастыру жақтары диплом жұмысымды «Қосылған құн салығын: есептеу механизмi және қызмет ету мөселелерi» атты тақырыпта алуыма түрткi болды.
Қосылған құн салығы барлық тауарларды сату, жұмыстарды атқару және қызмет көрсету түрлерiн қамтиды. Сондықтан да, аз мөлшерде қолданылуының өзi басқа салықтарға қарағанда қазынаны қазына толтыру қасиетi жоғары. Сонымен қатар қосылған құн салығы мемлекеттiң кiрiс пен шығыстың сәйкестiгiн, бағаның қөтерiлуiн тепе-теңдiкте ұстап тұратын бiрден бiр макроэкономикалық құрал десе де болады. Қосылған құн салығының өзiне тән бiрнеше артықшылықтары да орын алады: оны төлеуден қашып құтылу қиын, онымен экономиканың зан бұзушылығы аз мөлшерде байланысты. Салық төлеушiлер үшiн алып отырған табысынан төлегеннен қарағанда жұмсайтын шығынымен төлеген әлдеқайда тиiмдiрек. Сонымен зерттеу нысанасы болып Қазақстан Республикасының салық жүйесiнде орын алған мемлекеттiк бюджетке түсетiн салықтық түсiмдердiң басты бөлiгi болып табылатын қосылған құн салығы болып табылады.
Зерттеудiң пәнi ретiнде Қазақстандағы нарықтық экономикадағы косылған құн салығымен байланысты экономикалық қатынастар, салық салу механизмi алынды.
Диплом жұмысының негiзгi мақсаты қосымша құн салығының құрылымын, қездесiп жүрген оң-терiс қезеңдердегi алып отырған көкейкестi мәселелер, оның шешiлу жолдары мен даму механизмiн талдау болып табылады.
Зерттеу мiндетiне мына сұрақтарды қамту кiредi:
1) қосылған құн салығының құрылымын, оның қызметтерiн қарастыру, даму жолдарын, эқономикалық мақсатын теориялық талдау.
2) ҚР- ғы қосымша құн салығын есептеудiң механизмiн есептеу.
3) Мемлекеттiк халық және аудандық бюджеттiң құрылымына қосылған құн салығының маңызы, оған баға беру және оны талдау.
4) Қосылған құн салығын үкiмдендiру және есептеудiң проблемалары.
5) Табылған проблеманы шешу үшiн ұсыныс енгiзу.
6) Қосылған құн салығын қолдаудың бүкiл дүние жүзiлiк тәжiрибеде қолдану ерекшелiктерiн келтiру.
Диплом жұмысы 3 тараудан тұрады: соның 2-уi парагровқа, шешiм қабылдауға, әдебиет тiзiмiне бөлiнедi. Диплом жұмысының 1-шi тарауы қосылған құн салығының экономикалық маңызын ашуға, оның даму тарихын және салық салу жүйесiндеғi олатын орнын бағалауға бағытталған. Диплом жұмыстың 2-шi тарауында қосылған құн салығының мемлекетiмiздiң жағдайындағы заң актiлер негiзiнде бюджетте орын алуы статистикалық мәлiметтерге сүйене отырып, осы салықтардың деңгейi талданған.
Бұл тарауда салық органдарының қосылған құн салығының бюджетке толық және уақытылы түсiрудегi бақылау iстерi келтiрiлдi. Қосылған құн салығының бүкiл әлемдi қолданылу тәжiрибесi 3-шi тарауда қарастырылды. Сонымен қатар бұл жұмыста зерттеу проблемалары, диплом жұмысын жазу мен талдау жолында теоретикалық және методологиялық әдiстер, отандық және шетелдiк ғалымдар мен мамандардың салық салу облысындағы ғылыми еңбектерi қолданылу тапты. Осы жұмысты жазуда Қазақстан Республикасының заңнамалары және нормативтiк актiлерi (заңдар, Қазақстан Республикасының Президентiнiң жарлығы, салық салу инструкторлары), статистикалық және анықтамалар материалдары қолданылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. «Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы»
Қазақстан Республикасы Кодексi, 12 маусым 2001 жыл.
2. «Қазақстан Республикасына әкелiнетiн тауаларға қолданылатын қосылған құнға салынатын салық пен акцизге қатысты тәртiп туралы» № 131-П Нұсқанама, 29.11.95 жыл.
3. «Қосылған құнға салынатын салықты есептеу тәртiбi туралы» №37 Нұсқанама
4. «Акцидi есептеу тәртiбi туралы» №36 Нұсқанама
5. Алейбеков М. «Бюджет жүйесiн қалай сауықтыру керек» Аль-Пари, №3-4
2000ж. 26-бет.
6. Алимжанов И. «Мақсатқа жету жолындағы салық реформасы» // Деловая
неделя, №42, 2000 б.
7. Бачурина М. «Қосылған құнға салынатын салық» // ҚР МКМ-ң жаршысы, №11, қарашша, 2000ж.
8. Вопапава Н. ««Қосылған құнға салынатын салық» // Налоғи 1998ж.
9. Габдрахманов И.Н. , «Лукойл» мұнай компаниясы. «Мұнай кенiштерiне
икемдi салық жүйесi көмектесi қажет» Финансы, 1998ж., №7 276.
10.3аяц Н.Е. Қаржы теориясы. Минск: «Жоғарғы мектеп», 1998ж.
11.Игудин А.Г. Попова Н.А. «германия және Ресей бюджетаралық қатынастар арасындағы кейбiр көкейтестi мәселелер» // Әлемдiк экономика және халықаралық қатынастар, 1999ж., №4
12.Ыдырысова Э.Қ. ҚР-да салық салу мәселелерi / Халықаралық конференция материалдары, Астана, «Экономика» 1999 ж. 345-35166.
13.Ыдырысова Э.Қ. «Қосылған құнға салынатын салықты енгiзудiң алғышарттары және оның экономикалық мазмұны» // Қаржы-Қаражат, №101996ж. 86.
14.1лиясов Қ.Қ. «Экономиканы жандандырудың қаржылық мәселелерi» Қаржы-қаражат, №10 1996.
15.Iлиясов Қ.Қ., Зейнелгабдин А.Б.; Ермекбаева Б.Ж., Салық және салық салу. Алматы 1995ж. 866.
16.Рогачев А. әлеуметтiк әдiлеттiктiң контексiндегi салықтар. Қаржы-Қаражат 1996ж.
17.Никитин С., Глазова Е., Степанова М., Мемлекеттiк қаржы жүйесiндегi салықтар. Ақша және несие. 1995ж.
18.Починок А. Үзақ қиын жолдағы салық реформасы. Салық хабарламасы. 1996ж.
19. Ларионов И.О. «РФ салық жүйесi туралы». Қаржы 1995ж.
20.Оспанов М. Т. «Налоговая реформа и гармонизация налоговых отношений» С-П.:издательство С-П. ГУЭФ 1997г. стр. 120-122
        
        МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
I ТАРАУ Қосылған құнға салынатын салықтың ... ... ... ... ... ... экономикалық мазмұны
мен мәнi
2. ҚҚС-ның даму кезеңдерi және Қазақстан ... алғы ... ... Қазақстан Республикасында қосылған құнға салынатын салықтың
қызметiнiң қолданылу тәжiрибесi: салықты есептеу
механизмi
және мемлекеттiк бюджет кiрiстерiн құрудағы салықтың
ролi
1. Отандық ... ... ... ... ... құн ... мемлекеттiк бюджет кiрiсiнiң қайнар көзi
ретiнде
III ТАРАУ Қазақстан Республикасының нарықтық қатынастарының даму
жағдайларындағы әлемдiк ... және ... ... ... ... экономиканың нарықтық жолмен ... ... ... аса ... рөл ... ... салық саясатын
кең көлемде қолдану шешушi болып табылады.
Отандық, шет елдiк тәжiрибе салықтың және ... ... ... ... экономикалық басқаруы болып табылады. ... ... ... салық жүйесiн құруға аса көп көңiл
бередi.
Қандай да мемлекеттiң ... ... көзi ... ... Қазақстан Республикасында салық жүйесi тура және жанама салықтардың
жиынтығынан құрылады. ... - ... ... ... ... мүлкiне
салынаса, екiншiсi - тауардың үстiне қосымша қосылады, яғни көрсетiлетiн
қызметке тұтынушы төлейдi.
Бүгiнде жанама салықтардың ... ... құн ... ... орын ... Республикасында қосымша құн салығы 1991 жылдың желтоқсан айынан
берi қолданылады және Қазақстан Республикасының салық ... ... ... бiрi ... ... ... ... үкiметiнен кейiнгi
қоғамда болып жатқан процестердiң таңбасы ... Дәл осы ... ... ... ... ... ... егемендi мемлекет
мәртебесiн алды. Сол себептен бiрiншi заң актiлер болып «Бюджет ... және ... ... ... ҚР -ның ... ... Олар ... жасап жүрген қаржы жүйесiн реформалаумен қатар дүниежүзiлiқ салық
салу тәжiрибесiнiң прогрессивтi тенденцияларын ескере ... жаңа ... ... ... ... ... мезетi болып бұрын iс-әрекет жасаған
айналым салығының ... ... ... ... салықтың (ҚҚС) енгiзiлуi
болды. Мұнда ҚҚС ... ... ... ... оны ... ... ... арқылы салық салу базасын әлдеқайда кеңейту.
Басты дәлелi - салық жүйесiнiң дүниежүзiлiк тәжiрибесi.
Өмiр ағымына ... ... ... экоңомикасы да үнемi даму үстiнде.
Осыған сәйкес мемлекетте орын олған экономикалық құбылыстар ... ... ... ... ... ... ... Олардың қатарына этап өткен
қосылған құнға салынатын салықтың ... ... орын алып ... легi, ... оны жетiлдiру жолдарын қарастыру ... ... ... құн салығын: есептеу механизмi және қызмет ету
мөселелерi» атты тақырыпта алуыма түрткi болды.
Қосылған құн ... ... ... ... ... атқару және
қызмет көрсету түрлерiн қамтиды. Сондықтан да, аз мөлшерде қолданылуының
өзi басқа салықтарға қарағанда ... ... ... ... ... ... қосылған құн салығы мемлекеттiң кiрiс пен ... ... ... ... ... ... ... бiр
макроэкономикалық құрал десе де болады. Қосылған құн ... ... ... ... да орын ... оны ... қашып құтылу қиын,
онымен экономиканың зан бұзушылығы аз мөлшерде байланысты. Салық төлеушiлер
үшiн алып ... ... ... ... ... шығынымен
төлеген әлдеқайда тиiмдiрек. ... ... ... ... ... салық жүйесiнде орын алған мемлекеттiк бюджетке түсетiн
салықтық түсiмдердiң басты бөлiгi болып табылатын қосылған құн салығы ... пәнi ... ... ... экономикадағы косылған
құн салығымен байланысты экономикалық қатынастар, салық салу механизмi
алынды.
Диплом ... ... ... ... құн ... ... ... оң-терiс қезеңдердегi алып отырған көкейкестi мәселелер,
оның шешiлу жолдары мен даму механизмiн талдау болып табылады.
Зерттеу мiндетiне мына ... ... ... ... құн ... құрылымын, оның қызметтерiн ... ... ... мақсатын теориялық талдау.
2) ҚР- ғы қосымша құн ... ... ... есептеу.
3) Мемлекеттiк халық және аудандық бюджеттiң құрылымына қосылған құн
салығының ... оған баға беру және оны ... ... құн ... ... және есептеудiң проблемалары.
5) Табылған проблеманы шешу үшiн ұсыныс енгiзу.
6) Қосылған құн салығын қолдаудың ... ... ... ... ... ... жұмысы 3 тараудан тұрады: соның 2-уi парагровқа, шешiм
қабылдауға, ... ... ... ... ... 1-шi ... құн ... экономикалық маңызын ашуға, оның даму тарихын және
салық салу жүйесiндеғi ... ... ... ... ... ... ... қосылған құн салығының мемлекетiмiздiң жағдайындағы заң
актiлер негiзiнде бюджетте орын алуы ... ... ... осы ... ... ... ... салық органдарының қосылған құн салығының бюджетке толық
және ... ... ... ... ... ... құн ... әлемдi қолданылу тәжiрибесi 3-шi тарауда қарастырылды. Сонымен қатар
бұл ... ... ... ... ... жазу мен ... ... және методологиялық әдiстер, отандық және шетелдiк ғалымдар
мен мамандардың салық салу облысындағы ғылыми ... ... ... ... жазуда Қазақстан Республикасының заңнамалары және нормативтiк
актiлерi (заңдар, Қазақстан Республикасының Президентiнiң жарлығы, ... ... ... және ... ... ... ... САЛЫНАТЫН САЛЫҚТЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГIЗДЕРI.
1. ҚОСЫЛҒАН ҚҰНҒА САЛЫНАТЫН ... ... ... ... - бұл ... және жеке ... табыстарынан белгiлi бiр
уақыт мерзiмiндегi және қатаң белгiленген мөлшерде ... ... ... ... ... мiндеттi төлемдер болып табылады.
Олар заңды және жеке ... ... ... ... ... мiндеттiлiгiн көрсетедi. Салықтар қайта ... бола ... ... ... ... ... ... қандайда бiр қызмет түрiн дамытуын ынталандырады немесе тежейдi.
Салықтар мемлекеттiң ... ... ... ... қоғамдағы
экономикалық қатынастардың аса қажеттi буыны болып табылады. ... ... ... ... салық жүйесiндегi өзғерiстермен қатар жүрiп
отырды. Қазiргi ... ... ... ... ... ... ... қызметiнен басқа, салықтар қоғамдық өндiрiске, ... мен ... ... ... ... ... ... ету үшiн де пайдаланылады.
Салық салудың мәселелерi әр түрлi дәуiрдегi ... ... ... ақыл ... ... ... Ф. ... немесе 1226-1274) салықтарды «тонаудың рұқсат етiлген бiр түрi» ... Ш. ... ... болса, «қол астындағылардан ... ... алу және ... ... оларға қалдыруды анықтау аса көп
ақыл-ойды қажет ... деп ... Ал, ... салу ... ... А. Смит ... ... оларды төлеушiлер үшiн құлдықтың
белгiсi емес, еркiндiктiң белгiсi» деген.
А. Смит экономикалың кез-келген жүйесiнде қажеттi болатын ... ... ... ... ... ... ... қол астындағылар мемлекеттiң қолдауы мен ... ... ... үкiметтi ұстап тұруды қамтамасыз етуге
қатысуы тиiс. Бұл ереженi ... ... ... ... салудағы тепе-
теңдiкке немесе теңсiздiкке әкеп соқтырады.
2) әрбiр жеке тұлға төлейтiн ... ... ... ... ... (төлеу
мерзiмi, төлеу әдiсi, төлем сомасы).
3) әрбiр салық төлеушiге оны қашан төлеу ыңғайлы болса, сол ... ... ... ... ... ... ... халықтың қалтасынан мемлекет қазынасына түсетiнге қарағанда
мейлiнше аз ұсталуы керек.
(Салық халық қалтасынан мемлекет қазынасына тiптен ... көп ... ... егер оны ... шенеунiктердiң көптiгiн қажет етсе, ... ... ... түсетiн елеулi сомма бөлiгiн жұтып алады).
А. Смиттiң салық салудың төрт қағидаты негiзiнде қазiргi ... ... екi ... ... ... жеке және ... тұлғалар мемлекеттен алған пайдаға
пропорционал мөлшерде салық төлеуi тиiс, ... ... ... ... мен ... үлкен пайда түсiрсе, сол тауарлар мен
қызметтердiң ... ... үшiн ... ... тиiс. Бiрақ, бұл
қағидатты жалпылама пайдалану белгiлi бiр қиындықтармен ... ... ... ... ... қорғанысқа, денсаулық сақтауға,
ағартушылыққа жүмсаған шығындарынан ... ... ... ... және ... жеке ... ... анықтау мүмкiн емес. Тiптi алғашқыда,
бағалауға ... ... ... ... бiз бұл ... өте қиын ... көремiз. Жеке автомобиль иелерi жақсы ... ... ... ... таба алмайды. Сондай ақ, машиналары
жоқтар да пайда алады. Кәсiпкерлер жақсы жолдардың пайда болуына ... ... ... ... одан басқа, бұл қағидаға сүйене отырып,
тек кедейленген және жұмыссыздарға жәрдем ақы ... үшiн ... ... ... тура ... ... салықтың алынатын табыс мөлшерiне тәуелдiлiгiн
болжайды, яғни жеке және заңды тұлға ... ... ... ие ... ... ... төлейдi және керiсiнше.
Бұл қағиданың тиiмдiлiгi мынада, яғни қымбат заттарды тұтыну шығындары
мен бiрiншi ... ... ... ... ... арасында айырмашылық бар екенiн көрсетедi. Бұл қағидат ... ... ... ... ... мәселенiң түп-тамыры кiм-кiмнiң болмасын
салық төлеу мүмкiншiлiгiн өлшеуде қатаң ғылыми көзқарастың жоқтығында.
Үкiметтiң салықтық ... ... ... ... жөне ... ... партияның көзқарастары мен үкiметтiң ... ... ... ... ... ... ... жүйелер салық салудың осы екi принципiнде экономикалық
және әлеуметтiк мақсаттылығына байланысты ... ... ... бiр ... тән, соларға байланысты салықтар
тiкелей және жанама болып ... ... салу ... ... әуел бастан «салық» және ... ... ... экономикалық
категорияның мәнiмен анықталып қойылған, яғни, экономикалық жүйенiң ... ... ... ... ... ... ... ретiнде көрiнедi. Осыдан, салық ... ... ... ... салықтық жүйеге экономикалық
қызметтерi тән екенiн көремiз. Оқымысты классиктер ... У. ... ... салықтардың фискалды және реттеушi қызметтерiн бөлiп көрсеттi. Бұл
қызметтер олар құрастырған ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттерде салықтардың
қызметтерi жайлы сұрақ тұрақты қарастырылады. Көптеген авторларша ... ... өте ... өйткенi қоғамдағы экономикалық және әлеуметттiк
тепе-теңдiк қызметтердiң ... ... ... ... Осылайша,
салық қызметтерiн барынша түсiнiктi етiп талдаған Черников Д. Г. болды. ... ... ... көрсеттi: фискалдық (бюджеттiк, қазынашылық),
бақылау, ... ... ол өз ... ... ... ... тежеушi (ынталандырмайтын, қайта өндiру).
Осыдан, салық салудың нақты нысандарының рөлi бiрдей емес және ... ... ... ... ... ... ... да, экономикалық
тепе-теңдiкке, салықтық жинақтар мен салық ... ... ... ... ... салық төлеушiлердiң мүддесiн қорламайтын,
бюджеттiң жоғары танымдылығы жағдайында қол жеткiзiледi.
Қазiргi ... ... ... ... бөлiп көрсетедi:
1) Фиксальдық (мобилизациялық) қызмет; яғни, ... ... ... үшiн салық жинайды.
2) Бөлiп берушiлiк: салықтарды ... ... ... ... ... әр ... ... ықпал етедi; әлеуметтiк
саясатты жүзеге ... ... ... ... ... ... бөледi, аз қамтамасыз етiлгендердi қолдайды.
3) Реттеушiлiк қызметi тұрғындардың тұтынушымен ағымдағы табыстың бiр
бөлiгiн ... оны ... ... ... ... ... ... ынталандырушы қызметi ол - экономикалық өсу, техникалық жаңарту НИОКР-ды
жүргiзу, ... ... ... ынталандыруға әр түрлi жағдайлар жасау.
5) шектеулiк қызмет - салықтық ... ... ... ... қандай
да бiр түрлерiнiң дамуын тежеп немесе шектеп отыра алады.
6) Бақылаушылық есептiк ... ... мен ... ... ... ... мен құрылымын, ақша ағымдарының қозғалысын
есепке алып отырады.
Осылайша, салық салу нысаны оның ... ... оның ... ... ... және ... салық салу нысаны - ... және ... ... экономикада қажеттi тепе-теңдiктi қамтамасыз
етедi.
Жанама және тiкелей салық салу жүйесiнiң арақатынасына қойылатын талап
мынадай, яғни, «фискалды ... ... ... ... ... тiкелей
салық реттеушi болып келедi». Тұрақты даму теориясына сәйкес ... ... ... ... қалыптасу схемасы салықтық әрекеттердiң алуан
түрлiлiгiн бiлдiредi. Сондықтан, құрамында қосымша құн салығы бар ... ... ... ... алады және өндiрiстiк, сауда-
қоммерциялық сала қызметтерiнiң, қосымша құн ... ... ... ... ... ... қатынастарды реттеу ... ... ... және бюджетке басқада мiндеттi
төлемдер туралы» заңында тiкелей және жанама салықтар анықтамасы келесiдей
берiлген: ... ... бұл ... ... тiкелей табыстарынан немесе
мүлкiнен төленетiн салық.
Жанама ... ... мен ... ... ... тарифiне белгiленген үстеме түрiндегi, азаматтардың ... мен ... ... емес ... ... ... бұл анықтама,
тiкелей ... ... және ... ... атқара
алатындығын, ал жанама салықтар - сәйкесiнше қоғам ... ... және ... ... ... ... қызмет атқара
алатындығын жоймайды.
Сонымен қатар тiкелей және жанама «Салықтың ... ... ... төлеушi белгiсi бойынша екi түрлi болып бөлiнедi. Егер «салық
салу субъектiсi бiр мезгiлде оның нақты ... ... ... ... ... төлеушi болса, салық төлемiн төлеу салық ... ... ... ... ... ... түрiнде). Табыс салығынан басқа осындай
салықтарға мысал бола ... ... ... ... ... ... ... бұл - салық салу субъектiсi салық ауыртпалығын оның ... бола ... ... ... аударылатын салық. Мұнда, ... және ... етiп ... ... ... ... ... салық
төлеушiнi анықтау» ұсынылады. Салықтарды тiкелей және жанама етiп бөлудiң
идеясы әкiмшiлiк-мемлекеттердiң құрылуы кезiнде ... оның ... ғ. Ф. ... және У. ... қалады. У. Петти ... ... ... ... ... ... ... әдiлеттiлiк
әркiмнiң шын мәнiнде тұтынатынына сәйкес төлеудi талап етедi; екiншiден,
бұл салық халықты байлыққа әкелетiн ... жол ... ... ... бiр зат үшiн екi ... төлемейдi, өйтқенi екi нәрсе бiр
реттен артық тұтынылмайды; ... ... ... салу ... байлық өсiм, кәсiппен елдiң күш-қуатының әр ... ... ... салықты Аббат Тэрре де құптады, өйткенi шығындарының салығының
ауыртпалығы аздау, олар ... және ... ... ... ... ... мүдделерiн бiлдiредi. Жанама
салықтардың немесе тұтыну салығының ерекшелiгi, олар ... ... ... ... алу ... ... Бұл ... тауарлар мен
қызметтердiң бағасына үстеме түрiнде алынады және соңғы тұтынумен төленедi.
Соңғысы осы ... ... ... ... ... ... ... яғни, өндiрiстiң даму дәрежесiне тәуелсiз салынады және ... ... ... Мiне, ... ... және ... ... ерекшелiктерiн құрайды, яғни, кәсiпкерлердiң табыстарына салынуға
бағытталған (заңды тұлғалардың табысына салынатын салық) немесе тұғындардың
табысына салынатын салық ... ... ... ... ... ... түрде пайдалану баға белгiлеу және ... ... оңды әсер ... Сонымен қатар, салық төлеушiлер үшiн олардың
шығындарына салық ... ... ... ... ... өсуiне
карағанда тиiмдiрек болады. Олардын тиiмдiлiгi ... ... ... ... ... оларды алу процедурасына униторлы түрде
кiрiсу;
✓ олардан ... ... ... байланысты экономикалық заң бұзушылықтар аз болады;
✓ олар еңбекк деген ынтаны мейлiнше аз қысқартады;
✓ тауалар мен ... ... ... ... эқспортты ынталандыру;
✓ бюджетке тұрақты түсiмдердi қамтамасыз ету;
Жанама салықтардың соңғы артылықшылығы, оның ... ... ... ... ... өндiрiс процесiн басқаруда жанама нысандағы табыстарды қайта
бөлу келесiдей артықшылықтарға ие болады:
✓ төлеушiнiң ... алып ... ... ... ... ... тұрақтылығы мен қарапайымдылығы;
✓ салық базасының кеңейуi:
Салықтарды тауар өндiрушiлерден тұтынушыларға ... ... ... ... ... тиiмдейдi, яғни қосымша инвестицияны дамытуға
мүмкiндiк берiп, еңбектiң экономикалық көрсеткiштерiн жақсартады.
Қосылған құнға салынатын салық жанама ... ... ... ... ... құн салығы өндiрiс процесiнiң белгiлi бiр мезетiндегi
қосылған құн бөлiгiнен бюджетке ... ... ... ққн (ҚҚС) ... ... (v) және ... ... ... ... ... = V+m
Сонымен қатар қосылған құнды ... ... ... (В) ... ... (И) ... ... ретiнде көрсетуғе
болады:
ҚҚ = В+И
Қосымша құн салығын ... оның ... 4 әдiсi ... ... аддитивтi немесе бухалтерлiк;
✓ жанама аддитивтi;
✓ тiкелей азайту әдiсi;
✓ жанама азайту әдiсi немесе шоттар ... ... әдiсi ... ... әдiсi);
Егер салық мөлшерлемесiн шартты түрде R деп белгiлесек, онда жоғарыда
аталған ... ... ... ... ... ( V + М ) = ҚҚС К ( В - U ) = ... + RМ = ҚҚС RВ - RU = ... көп ... 4-шi әдiс, оны ... өзiндiк қосылған құнды
анықтауды қажет ... Оның ... ... ... ... ... ... және шығындарға).
Қосылған құн салығын есептеудiң берiлген әдiсi ... ... ... ... ... ... ... ал бұл техникалық және
құқтық сипатта артықшылық бередi. Салықтар көрiнiс беретiн ... ... ... жасауда және фирмалардың салықтық мiндеттемелерi жайлы
ақпарат алудағы ең маңызды және қағидалық кезеңiне айналады.
Жүзеге асырылған ... ... ... пайдалану тауар
қозғалысын тексеру мақсатымен бақылауға мүмкiндiк бередi.
Салықты есептеудiң 1-шi және 2-шi әдiстерi, яғни балансқа негiзделген
әдiстер ... ... ... етедi. Алайда, компаниялардың балансында
жүзеге асырылған опреациялары тауарлық өнiмнiң түрлерше ... ... ... сәйкес, сондай-ақ тауарларды сатып алу түрлерi
бойынша бөлiнедi. Бұл ... ... ... тек 1 ғана мөлшерлеме
қолдануы керектiгi анық көрiнедi. Ал 4-шi әдiс салықтың дифференциалданған
мөлшерлемесiн пайдалануға ... ... 3-шi әдiс, ... ... шығарылатын өнiм құнынан шығындарды алып тастау нәтижесiнде
алынатын көрсеткiшке салық мөлшерлемесiн пайдалану 1-шi және 2-шi ... тек бiр ғана ... ... ... ... мәнi бойынша
қосылған құн салығы бұл ... ... ... ол ... ... ... және ақырында тұтынушылардың ... ... ... ... немесе сауда делдалы болып өзiнiң клиентiн заңда көрсетiлген
салықты алып, оны бюджетке ... құн ... алып ... ... яғни,
бюджетке аударылған қосылған құн салығы төленген қосылған құн салығы мен
алынған қосылған құн ... ... ... ... анықталады.
Мұндағы ҚҚС тек белгiлi өндiрiстiк циклда ... ... ... ... екенiн айта кеткен жөн. ... ... ... ... ... ... сатылғанға дейiн әрбiр сатушы болады (ҚҚС
тауардың сатылу бағасына қосылады, бiрақ бөлек ... ... ... үшiн ... ... алуда ешқандай экономикалық ауыртпалықты
атқармайды, ... олар ... ... кез келген сомасын мемлекеттен өндiрiп алады (сынақ жүйесi). ... ... ... ... ... аудару. Соңғысы бұл салықты
тауардың немесе қызметтердiң ақырғы сатылу бағасы нысанында ... ... ... ... мүмкiндiгi болмайды. Сондықтан ҚҚС тұтыну салығы болып
табылады, өйткенi оның ауыртпалығын ақырғы тұтынушы көтередi.
ҚҚС-тың қызметтерiн қарастырайық, өзiмiзге ... ... ... ... ... атқарады: фискалдық, қайта бөлу, реттеушiлiк. Қазiргi
кезде Қазақстанда нарықтық ... ... ... ҚҚС ... ... ... Ол ешбiр әрекет ... ... жеке ... ... ... да ... ҚҚС-тың
бекiтiлғен мөлшерлемесi арқылы, Қазақстанда оның мөлшерi 20% (2001 жылдың
шiлдесiнен бастап ҚҚС 20% - 16% ... ... ... ... ... ... дифференциалданған мөлшерлемелерi бар 3-50% дейiн және одан
жоғары. Әр ... ... ... ... маңыздылығына сәйкес
белгiленедi. Төменгi мөлшерлемеде салық салынатын ... ... ... ... құрамына рецептпен берiлетiн дәрi-дәрмектер,
сәндiк бұйымдар жатады. ҚҚС-тың дифференциалданған мөлшерлемесiн ... бұл ... әр ... ... құнымен оларға деген сұранысты
реттей алады, яғни, салық ... ... ... ... маңызды
өтпелi кезеңде атқара алады: негiзгiлерi болып өндiрiстi реттеу баға мен
инфляцияны төмендету ... ... ... жаңа өнiм ... ... болып табалады. ҚҚС-ты есептеу негiзiнде ... ... ... яғни ... ... тауарды сатып алу
мен сату арасындағы уақыт ... мен ... ... ... ҚҚС ... ... ... жоғарғы технологиялық
өнiм жағына ыңғайлап ... үшiн ... Бұл ... ҚҚС
мөлшерлемесiн реттеу мақсатымен өндiрiстiк және ... емес ... үшiн, ... ... әр ... ... мен ... үшiн,
сәндiк тауарлар үшiн ... ... ... және ... 1-шi қажеттiлiктеғi тауарлар үшiн белгiлейдi. Салалық
коэффициенттi ... ... ... бет ... ... мүмкiндiк
бередi. Қазiргi кезде коммерциялық қызметтi өндiрiстiк қызмет деп, мұндағы
дайын өнiмдегi аздаған ... ... ... ... жаңа
қораптамасы оны жоғары бағамен сатуға мүмкiндiк бередi. Осылайша анықталған
ҚҚС мөлшерлемесi ... ... ... ... деңгейiнде өзiн-өзi реттеу
элементтерiн енгiзу және қатаң мемлекеттiк реттеумен байланыстыруды ... ... ... ... ... ... ... Бұл мемлекетке
салық салу мен салықтардың мемлекеттiк бюджетке түсуiн бақылауға ... ҚҚС ... ... берiлген әдiсiн пайдалану жоғары емес
базалық мөлшерлемеге сүйенедi. Базалық мөлшерлемеге негiзделiп есептелетiн
нақты мөлшерлеме өндiрiс тауарлары үшiн әлдеқайда ... ... ал ... ... үшiн ... болады. Осылайша ҚҚС-тың ... оның ... ... ... және iрi ... ... ... қызмет етуiнен тәуелдi ... ... бұл ... жағына негiзделген демек, объективтi болады. Осыған байланысты
ҚҚС-ның мөлшерлемесi ... ... ... ... ... ... ... өзгерiстердi бiрден сезiнедi, ал бұл бағалар ... ... және ... ... оңды әсер ... салу ... реттеу экономиканың жеке сфераларын дамытуды
ынталандыру қажеттiлiгi туындағанда қолданылады (мөлшерлеме ... ... ... мен салалардағы капитализация ынталандырылып
экономиканың басқа секторларынан ... ... ... ... ... салық мөлшерлемесiнiң жоғарлауы бизнестiң жеке түрлерiмен дамуын
шектеуге әкеп ... ... жеке ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, ... және ... ... ... ... ... нарықпен
өндiрушiлердi шет елдiк бәсекелестерден қорғау сыртқы экономикалық қызметтi
бақылау елдегi қажеттi сауда балансын ұстап тұру ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде, әсiресе,
дамушы елдерде, яғни, ... ... ... ... және ... ... әлеуметтiк белсендiлiгiнiң дамымауы
жағдайында жанама ... ... ... ... ... мен ... және ... баждар формасында ие болады. Сондай-
ақ, табысты мемлекеттiк қайта бөлудi жүзеге асырады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бiлдiредi.
Салық салу механизмi ... ... ... оның ... ... ... ... дамуына экономикалық ықпал ету
мүмкiншiлiгiне ие болады.
Салықтар классификациясы ... ҚҚС ... ... ... табылады,
тұтыну салығы болады және мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... дәрежесi бойынша ҚҚС нақты салықтарға жатқызылады. Оны
төлеу тек жүзеге ... ... ... ... және ... салу
субъектiсiнiң қаржылық жағдайын есепке алмайды.
ОЭСР де қабылданған классификацияға сәйкес ҚҚС ... ... ... ... ... ... ... тұтыну
слықтарының жалпы қатарына жатқызылады. Айналымнан алынатын салықтың
салықтық базасы болып тауардың ... ... ... қозғалысының әрбiр
кезеңiндегi өндiруден ақырғы тұтынуға дейiнгi құны ... ... ... бұл ... ... жеке ... ... сатылудан
алынған салық: өңдеу өнеркәсiбiнде көтерме және бөлшек ... ... салу үшiн ... ... ... ... оны ... төлеу
мiндеттеме жүктелмеген тұлға арасындағы айырмашылықты бiлу маңызды.
Айналымнан алыналатын салықтардың басқа ... ... ... құн ... ... бiр бөлiгiн өндiрiстiң және бөлудiң әрбiр кезеңiнде
алуға мүмкiндiк бередi. Бұл ... ... ... табыстары аралық
өндiрушiлер санына тәуелдi болмайды.
Пайдаға салынатын салық кәсiпорындарда ... ... ... ... ... жұмысшылардың қолына берiлетiн еңбек ... ... құн ... ... ... ... азайтады, яғни,
тауардың бағасы арқылы өнiмдi тұтынушы төлейдi. Тұтынушының өнiмнiң
баламалы ... ... ... ... алу мүмкiншiлiгi болар, ал бұл өте
маңызды. Өйткенi тұтынушы өзiнiң шамамен ұсынысқа әсер етедi.
Тауар өндiрушi егер әр ... ... ... өз ... ... ... ... өнiмдi сатып алмаса, ешқандай
құралдарын жоғалтпайды. Қосымша құн ... ... және ... ... немесе
қызмет айналымы процесiнде ... және де ... ... тауарларды импорттауда аударылған құн ... ... ... ... ... ... жататын қосымша құн салық
өткiзiлген тауарларға еңбекке ... ... ... қосымша құн
салық сонысымен сатып алынған тауарлар ... ... және ... ... ... ... соммаларының айырмасы ретiнде анықталады.
Қосылған құн салығы кәсiпорынның ақша жинағының түрi болып табылады.
Ақша жинағы өзiмен ... ... ... ... таза ... ... Ақша жинағы тауар өндiрiсiмен құн заңының қызметiмен
тiкелей байланысты.
Қосымша құн ... ... ... мен пайданы
кiргiзедi. Бұдан басқа қосымша құнға амортизациямен ... ... ... ... ... элементтерi кiредi. Дайын өнiм
тауарлар, жұмыс, қызмет және ... пен ... құны ...... ... ... құрайды. ҚҚС қарастырғанда еңбекақы
мен пайда екi мәрте асалық ... ... ... ... ... ... ... салығы және заңды тұлғалардың пайдасына
салынатын табыс ... ... ... ҚҚС салу ... ... ... салық шын мәнiнде кәсiпорын iшiнен оның
қарамағындағы қалған пайданы ... ... ... жеке ... ... еңбек коллективiнiң мүшелерiнiң қолына берiлетiн ... ... ҚҚС ... ... қызметтi, тауарды, соңғы тұтынушымен
төленедi немесе кәсiпорын мүддесiн қозғамайды. Ол ... және ... ... ... ол кәсiпорынның қаржылық- шаруашылық қызметiнiң
нәтижесiне қатысты мүлде жоқ десе де болады. Осылайша, заңды ... ... ... ... ... ... ... салықтар болып табылатын
немесе жанама салық болып табылатын ҚҚС мәндерi әр түрлi.
ҚҚС айналымға салынатын салық ... ... ... оның ... ... ретiнде тауардың кезектi пайда болу кезеңiнде туындайтын тек
жаңа тауарлар құнының бiр ... ... ... Көпсатылылық
тауарлардың кез келген сатып алу актiсiнде салық салынатындығын бiлдiредi.
Алайда, айналымнан алынатын салыққа қарағанда, ... ... ... ие ... ... ... ... Тауардың алдағы қозғалысының
барлық кезеңдерiне төленген ҚҚС-ын есептелiнген «шығатын» ҚҚС-нан ... ... ... ... ҚҚС ... ... ... табылады. Оның бейтараптылығы
ҚҚС-ын төлеуден босатудың санын қысқарту мен нөлдiк ... ... ... ... ... ... мөлшерде несиелеу керек және
бұл ҚҚС-ң салықтардан артықшылығын ... ... және ... орнына
қорлану тауарларына да тартылады. ... ... ... ... соммасын анықтау мен орнын толтыру жолы экспорттық баптарының ... ... ... ... мiндеттi.
ҚҚС қиғаштық туғызатын және тиiмсiз ... ... ... ... салық мiндеттемелерiнiң мөлшерiнiң өсуiн, түрлi салық
мөлшерлемелерiнiң көптiгiн ... олар ... ... ... ... салыну, импорттық тауарларға салық ... ... салу ... ... ... ... жемқорлықтан
босамайтын) салық салу жүйесiн түбегейлi өзгертуге және ... ... ... ... ... регрессиялық жақтары да бар. Ал, ол болса
тұтынушыларға ауыртпалық әкеледi. Соның ... ... ... ... ... ... төмен тұлғалар сезiнедi. ҚҚС ... ... ... ... Салықтың регрессиялық жағын әлсiрету үшiн
мөлшерлемелердi көтерумен, ... ... ... ... ... ... салудан мүлдем босату қолданылады. Мұндай босатулар 2
формада қолданылады: нөлдiк ... мен ... ... ... де ... мен ... ... тұтынушыға сату
кезiнде салық салудан босатады. Тәсiлдердiң ... ... ... ... оның ... ... ... салықтың орнын
толтыруға құқы бар. Ал салық мөлшерлемелерiнiң жоқтығында мұндай құқ ... және ... ол ... ... тұтынушуға артады, сондықтан ақырғы
тұтынушыға нөлдiк мөлшерлеме әлдеқайда пайдалы.
ҚҚС ... ... ... табылады, яғни бүкiл мемлекеттiк аумақта
қолданылады, ал ... ... ... ... барлық функцияларынан Қазақстанда фискалды функциясы ... ... ... ... ... ... ... жоспарланған жоқ.
Қазақстандық жағдаят (конъюктура) есебiнен салықтың ... ... ... ... ... ... ... үстем болды және экономика
өндiрiстiң төмендеуiмен, ... мен ... ... ... ... ... өсуiмен айқындалады. Осы уақыт аралығында
мөлшерлемесi 28% ҚҚС-н енгiзу ... одан әрi ... ... ... мен ... алу қабiлетiнiң төмендеуiн тездете түстi. Осының нәтижесiнде
көптеген ... және ... ... өзiн ... ... ... ... процесiн қамтамасыз етуге ... ... ... мемлекеттерде нәтижелi қолданылатын ҚҚС
қарастыра отырып, өндiрiс дағдарысының алдын алу мен ... ... ... ығыстыру мақсатында жүргiзiлетiн өндiрiстi ... ... ... ... ... ... ұмытпаған жөн. Бұл салықты
гипертрофирленген монетаризм және тауарлы дефицит жағдайында қолдану оның
ауыртпалығын тұтынушыға толығымен ... Ал ол ... да ... ... ... ДАМУ ... ЖӘНЕ ҚР-НА ЕНГIЗУДIҢ
АЛҒЫ ШАРТТАРЫ.
Нарықтық қатынастар жүйесiне ену отандық салық салу жүйесiн ... ... ... ... мен ... экономикасы дамыған
мемлекеттердiң, сонымен қатар ... ... ... салық
жүйесiн Қазақстан экономикасына көшiру қайта құрылған басқару жүйесi мен
қадағалау ... ... ғана ... едi. ... ... қайта
құрудың қысқа мерзiмдерi басқа мемлекеттiң салық салу ... құру ... ... ... ... ... ... етедi.
Дүниежүзiлiк тәжiрбиеде бөлу қатынастарының эволюция процесiнде салық
салу жүйесiнiң үш ... ... ... ... Оларға:
✓ Салық салу объектiсi ретiнде көбiнесе табыстарды қарастыратын
модель;
✓ Салық салу ... ... ... шығыстарды қарастыратын
модель;
✓ Салық салу ... ... ... ... және ... ... мен ... қатынасы салық функциялары арасындағы тепе-
теңдiктi қамтамасыз етедi.
Бұл модельдер салық салу ... ... ... ... даму ... ... тоқырау, салық базасы тар
мемлекеттерде салық салу ... ... ... ... ал нарықтық
экономикасы дамыған елдерде - табыстар. Кәсiпкерлiктен түскен табыстарға
немесе халық ... ... ... ... ... ... мен тұтынуға салынады. Үшiншi модель экономиканың тұрақты
даму ... ... сай ... ... салу ... ... ... сай уақытылы енгiзiлген түзетулер жанама
және тiкелей салықтар ... ... ... ... арқылы
экономиканың тұрақты және қалыпты дамуын қамтамасыз етедi. Бұл мемлекеттiк
бюджеттi қалыптастыру процесiнде салық төлеушiлер мен мемлекет мүдделерiнiң
қосылуына ... ... ... ... және ... салық формаларының
оңтайлық мүмкiндiгiнiң қысқаруына әкелiп соғатын экономикалық дағдарыс
кезiнде мүдделердiң сәйкестiгiне жету өте ... ... ... ең ... ҚҚС ... ... француз экономисты Лоре шығарған. Лоре ҚҚС-н 1949 ж. ұсынған,
бiрақ Франция үкiметi бұл ... ... ... талдап,
гипертрофиялық экономика, өндiрiстiң құлдырауы мен ... ... сол ... ... оны ... ... жоқ деп шештi.
Бiрнеше жылдар өткен соң ғана (1954 ж.) мемлекеттегi экономикалық жағдайы
жақсарғаннан ... ҚҚС ... ... ... Лоре сол ... айналымнан алынатын салықты ауыстыра алатын ҚҚС-ң әсерiнiң
үлгiсiн көрсеттi. Мұндай ... ... ... сай ... эффект)
қарқынды әсерiн жою мақсатымен туындады. 1968 21 Францияда ҚҚС-ын ... ... ... ... ... таза ... ... мемлекетте
қолданылған жоқ. Бiрақ, 1968 ж. бастап салықтың тартылуы интенсивтi қарқын
алды. Оған әсер еткен 1967 ж. ... ... ... (ЕЭС) ... ... ... салықтың негiзi түрiнде енгiзудi қабылдаған
бiрiншi және үшiншi Еуропалық Одақ ... ... және ... ... (1972 жылға дейiн). Болашақта қауымдастыққа кiруге мүдделерi бар
мемлекеттерге ҚҚС жүйесiнiң жұмыс iстеуi мiндеттi болды. ... ... ... ... ... базасын кеңейту мен өз бюджеттерiн толтыру ... ... мүше ... ... сәйкес салық базаларының мөлшерлерi
келiсiлдi. ҚҚС-нан 1%-мөлшерiндегi жылдық ... ... ... ... қорын құрды. Орташа алғанда Еуропалық Одаққа ... бұл ... ... табыс бөлiгi ортақ салық түсiмдерi де
15-17% ... ЖЮ-ң 7%-ын ... ҚҚС ... ... ... ... ... қолданылады.
Қосымша құн салық салуы - жанама салықтың маңызды формасы. ... ... ... Еуропалық интеграция процесiнiң дамуы мен
орнатылуында ... ... ... бөлiп Европалық Одақ мемлекеттерiнде ҚҚС-
ғы Европалық Одақ бюджетiн ... ... көзi ... табылады. Бұл
мемлекеттерде салық мөлшерлемелерi 5% тен 33% ке дейiн ... ... ... құру негiзiнде Францияда енгiзiлген ҚҚС-ғы ... ... ... ретiнде қолданыла бастады. ҚҚС ... ... ... ... қарамастан, оған нақты ынталандыру функциялары да тән.
Европа мемлекеттерiнде негiзгi капиталға инвестицияланған ... ... ... мекемелерi, бiлiм беру мекемелерi, дәрiгерлер
мен қорғаушылар, тұрғын үйлердi зайымға беру ... ... ... ... болып табылады. Көптеген сырт мемлекеттердiң ... ... жабу ең ... ... түсетiн түсiмдердiң көлемiн
ұлғайту арқылы жүргiзедi. Себебi бұрын табыстарға ... ... ... ... процесi мен қызмет белсендiлiгiне негативтi түрде әсер еттi.
Еуропалық Одақ мемлекеттерiнiң салық жүйесiн өзгертудiң ... ... ҚҚС жаңа ... арқылы салық операцияларын құжат айналым жүйесiнiң
реттелуiн дәл және тез ... ... ... ... ... ҚҚС ... ... мүмкiн емес);
✓ Ортақ нарыққа мемлекеттердiң кiруiне ... ... ... ... мен ... бiр ... ... жеңiлдiк жағдайын
жасау мақсатында ҚҚС бөлшеқ ... ... ... пен ... ... ҚҚС бюджеттiк түсiмдердi әлдеқайда көтередi;
✓ Сонымен қатар, осы факторлардың iшiнде саяси аргумент болып - ... кiру ... ... Дәл осы ... еуропалық мемлекеттер
арасында осы салықтың қең тарауына ... ... ... кезде
Еуропалық Одақ мүшелерiнiң барлығы қөрсетiлген салықты ... ... ... көшу макроэкономикалық тұрғыдағы ортақ нарық
реформа кезiнде iске асырылды. Көшу процесiнiң өзi ... ... ... ... ... ... ... салық жүйесiнiң түбегейлi талдауы (салықтың бiр түрлерiнiң
сақталуы);
... ... ... ... ... бар кәсiби мамандарды
дайындау;
✓ Жаңа ... көшу ... ... (2-5 ж. ... Әр сату ... счет-фактура толтыру мiндеттiлiгi;
✓ Ақпараттар мен құжаттарды өңдеудi автоматтандыру;
✓ ҚҚС-ын есептеудi банк ... ... ... ... ... (себебi экспорт тауарлары ҚҚС-нан
босатылады, ал импорт тауарларына салынады);
ҚҚС-ын талдау ... ... және ... мемлекеттердiң
көбiнде жанама салық салудың қең ... ... Осы ... ... ... бiртектi болып табылмайды. Қосымша құн салығына
өту базасы болып табылатын жақсы дамыған жанама салық салу ... ... ... ... Бұл ... түрiне көшу, өз есебiнен шешiмнiң әбден
қабылдандығын және үлкен дайындықтан ... ... ... ... ... ... алсақ болады. Бұл шешiмдi қабылдау үшiн, олар 2 жыл ... ... ... ... ... ... ... кемшiлiктер
мен артықшылықтарды салмақтағанда, АҚШ-қа бұл салық түрiнiң тиiмсiздiгiн
көрдi. Бұндай шешiмге ... ... рөлi мен орны ... ... ... ... бұл салық түрi мемлекттiк бюджеттiң тапшылығының басым ... деп ... ал ... ойы бұл ... тiптi ... ... ... дайындығының жоқтың қасы және пайыздық
мөлшердiң тiптi ... ... ... ҚҚС ... ... кезiнде тiптi тәуекелiнiң жоғары болуын көздейдi,
өйткенi ол оның ... ... ... мен ... ... ... қамтиды. Қосымша құн салығы тауарға деген
сұранымды реттеп отырады. Бұл ... ... ... ... ... ... Бұл ... түрi дүние жүзiнiң 60 мемлекеттерiнде ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасында ҚҚС-ғы 1992 жылы қаңтарында енгiзiлдi.
Советтiк қоғам кезiнде жүрiп ... ... бұл ... ... артынан iз қалдырады. Нақ осы кезде Қазақстан егемендiгi туралы
статус алған едi. Қаржы-Несие Кеңес ... мұра ... ... ... ... ... даму жолына түскен жас ... ... ... себебi ол әкiмшiлiк бұйрыққа негiзделген болатын. Сондықтан ең
бiрiншi заңдық актiлердiң, ... ... ... ... ... ... ... туралы» және «Қазақстан
Республикасының бюджет жүйесi туралы» заңдарымен, қаржы ... ... ... ... ... ... прогрессивтi тенденцияларға
қарсы сәйкес жаңа ... ... ... ... салықтың механизмiн
зерттеуде көп мүшелерде ... ... ... ... ... құн ... көңiл бөлудi қажет етедi. ... бұл ... ... құн ... көз ... емес. Кей экономистер
ҚҚС-н бағаның өсуi мен «құнның ... ... ... ... ... ж.ж. ... ... қайтаруы және салық кодексiнiң
түзетулердi көздедi. Қазақстан ... ... ... да,
қарсылығын бiлдiрушiлер де болды. ... ... ... ... төлемақының сұранысына байланысты төлемдерге тура ... ... ... ... үшiн ... ... ... өндiрiстiң құлдырауына әкеп соғады. Кей жағдайда олар батыс дамыған
елдердiң тәжiрибиесiнде сүйенедi, олардың ойынша ҚҚС ... ... ... табылмайды және үлестiк мөлшер 20%-ке жетпейдi.
Қазақстанда қосымша құн ... ... ... ... ... және өз есебiнен өнеркәсiптiң құлауы бiрiншiден, келешекте ұсыныс
бағасының жоғармалауына ... ... ... ... және ... ... ... әкеледi. Нәтижесiнде өндiрiстiк және
ауылшаруашылық кәсiпорындар өзiн-өзi қаржыландыруға немесе қайта ... ... ... ... бюджеттен көптеген қаржылық
ресурстарды бөлу нәтижесiнде дефицит пай да ... және ... ... тура әкеп ... ... бiз өтей ... кризисiн, инвестициялық
бағдарламаның тоқтатылуы, өндiрiстiк өнiмнiң, яғни, экспорттың қысқартылуы
және жұмыссыздықтың өсуiн және тағы басқаны көруге ... Бұл ... ... және ... ... ... болмауынан туып отыр.
ҚҚС-ның қарсылығын бiлдiрушiлер үшiн бұл өте ... ... ... Нақ осы жерде олар ҚҚС-ның табиғаты мен ... ... ... ... ҚҚС-ң қолдамаушы ғалымдардың ойынша, ... ... ... ... ... құн ... толық көлемде төлейдi.
Сонымен қатар жаңа операция өткен ... ҚҚС ... өсе ... ал оның
арасындағы айырмашылығының ол бюджетке мiндеттi түрде үстiнен төлеп отыру
қажет. Әр тауар ... әр кез ... ... әр этап ... ... ... жүрiп жатады. Соңында өнеркәсiптiң айналым Қаражаты, ҚҚС аударымымен
тең боуы ... және оны ... ... алып тастауымыз қажет. Бұл
жиындық өз есебiнен бюджетке бармай, тұтынушылардың ... ... ... арқылы сатумен жинақталады. Нәтижесiнде екi керi әсер пайда болады:
бiрiншiден, бұл өндiрушiнiң айналымдағы ... ... ... ... ... ҚҚС ... ... тұтынушылардың сұраным 25
қабiлеттiгi төмендейдi. Екеуi де экономиканың ... ... ... ... ... бiрге екеуi де өндiрiстiң көлемiнiң
төмендеуiне және сұраным қабiлеттiлiгiнiң төмендеуiне әкеп соғады. ... ... көп ... ... сайын, соғұрлым ол экономикаға зиянын
тигiзедi. Әсiресе, ҚҚС «қарсылығын бiлдiрушiлер» ... жаңа ... ... керi ... ... ... ... және
артта қалған кәсiпорындарға қарағанда, өздерi шығаратын өнiмнiң құны ҚҚС-
нан жоғары. Қазiргi кезде жоғары қарқынды кәсiпорындар үшiн ... ... ... Мониторлық саясат пен ҚҚС-ң арасында байланыс жоқ, өйткенi
инфляцияның болуы, қаржы ресурсының тыстан асып кетуiнен оны ... ... ... ... ... ... ҚҚС-н алып тастауды талап
еткен, оның орнына, өндiрiсте ... ... ... ұсынады. Экономика
жүйесiнiң дамуындағы ең маңызды сәт ... ... ... ... ... ҚҚС ... Бұған әртүрлi әсерлер ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық
серiктестiктердi дамытты, аралас өндiрiс түрлерiн құруға әкелдi, осыған
байланысты бұрынғы ... ... ... қиын болды. Делдалдық
қызметтердiң өсуi де (ол да ... ... ... ... ... еттi. ... ... мемлекеттiк қазынаға тартуды керек еттi.
Әкiмшiлiк-әмiршiлiк жүйедегi басқару жүйесiндегi айналымнан алынатын
салық өзiнде реттеушiлiк қызметтi ... ... ... ... аймақтардан түсетiн түсiмдердiң бiркелкi сақталмауына әкелдi. Тұтыну
заттарын өндiру жақсы дамыған аймақтардың бұл ... ... ... ... ... қалдырады.
Осындай жағдайда айналымнан алынатын салықты пайдалану ... ... ... ... ... кедергi
келтiрдi. Жоспарлы экономикадан бас тарту ҚҚС-ң артықшылықтарын қарастыруға
мүмкiндiк бередi, ... ... ... ... ... орны
болмағандықтан оларды объективтi бағалау мүмкiн болды.
ҚҚС алудың айтарлықтай ... ... ... ... ... кеңейе түстi. Осы ... ... ... ... оның әсерлерiн тәжiрбиеде пайдаланылады.
Дамыған шетелдiк тәжiрибеде көрсеткендей жанама салықтар бiрыңғайлылыққа
ұмтылған, ... ... олар ... салық салады. Өкiнiшке орай ҚҚС бiздiң
республикамызға ... оның ... ... көп ... ... ... - бұл ... бiр түрi, кез келген кәсiпорынның iс-әрекетiндегi
тауарлар мен қызметтiң кез келген түрiн сатып ... ... ... мен ... ... ... босатылуы үшiн, олар ҚҚС нөлдiк
мөлшер бойынша есептелуi керек. Бұл жағдайда тауар өндiрушiлер мен қызмет
көрсетушiлер төленген ҚҚС-ң ... ... ... ... ... ... Бұл ... кiрiстi едәуiр түрде қысқартып қана қоймастан, аса
үлкен ... ҚҚС ... ... ... ... Есептеулер
көрсетiп отырғандай, нөлдiк мөлшерлеме бойынша ҚҚС тамақ өнiмдерiне салық
салу ... ... 40% ... ... Киiм кешек сатып алуға
жұмсалатын шығын ... ... ... 10%, ... үйлерге
шығындарының 10-15% құруы мүмкiн. ҚҚС нөлдiк мөлшердеме бойынша ... ... ... ... ... Өйткенi, оны пайдалану кезiнде әуелi
орасан салық соммасы алынады, бұдан соң ... ... ... едәуiр бөлiгi нөлдiк мөлшерлеме бойынша ... ... ... ... ... Бұл қызметтiң барлығы толып
жатқан құжаттар толтырылады, үлкен әкiмшiлiк шығындарды ... ... заң ... ... ... өзгертудi талап етедi. Атап
айтқанда, тауарлар мен көрсетiлген қызметтердi жөнелту ... ... түсу ... ... ... ... ... жүк тиеу сәтi,
тауарды жеткiзу, тауарға ақы ... ... Бұл ... қай ... ... ... қай ... нөлдiк мөлшерлеме бойынша салық салуға
жатады, ҚҚС төлеу бойынша қандай жеңiлдiктер ұсынылады. Бұл ... ... ... халықаралық валюта қоры басқармасының мамандары өтпелi
экономикасы бар елдерге елеулi түрде техникалық және консультациялық жәрдем
көрсететiн болады.
ҚҚС ... ... ... ... жүйесi элементтерiнiң бiрi ретiнде
қарастыру керек. ҚҚС мемлекеттiк кiрiстiң ... ... ... бейтарап,
тиiмдi салық ретiнде енгiзiледi. Ол кiрiстердiң немесе жағдайлардың
теңсiздiгiн ... ... ... ... бұл ... ... басқа элементтерi бiрiншi кезекте жеке адам табысына салынатын
прогрессивтi салық атқарады. Сондықтан ... ... ... бардық
салық жүйесiнiң қолданылуын есепке ала отырып айтуға болады.
ҚҚС салық жүйесiне ... әр ... ... ... ... Одағы ыдырап, бұрынғы одақтас республикалар арасында экономикалық
байланыстар үзiлгеннен кейiн жаңа ғана өз ... отау ... ... өз ... жей бастады. Ендiгi жерде өзге республикалар сияқты егемендiк алған ... ... ... бет ... Бұл қатынасты дамыту жолында бiрқатар
шаралар белгiлендi. Бiзде жеке меншiктiң алуан түрi ... бола ... баға ... ... директивалық ҚҚС қабылдау бiрден
бiр ... ... ... деп ... ... басты нәтижесi - салық салу базасының төлем түсiмдерiнiң тұрақты
түрде ... ҚҚС ... ... ... ... ... ... тұрғысынан сөз еткенде ҚҚС-ты енгiзу мәжбүр етiлген шара ... ... ... бұған қоса асығыстық жасағанымызды да жасыруға
болмайды. Әсiресе, ешбiр ақталуға ... ... ... - 28%
қолдандық.
Жоғарыда келтiрiлген талдаудан мынадай қорытындылар жасауымыз мүмкiн:
- ... ... ... экономиканы реттеушi ... ... қиын ... бұл даму ... ҚҚС-нан бюджеттiк кiрiске тұрақты түсiмдердi
қамтамасыз ету ғана талап ... ... ... ... ҚҚС-ның терiс ықпалын ... ... ... ... ... ... 2002 ж. ... берi
қолданыла бастаған жаңа салық ел iшiнде қызу ... әр ... ... ... ... ... ... мiндетi Қазақстанның дамып келе ... сай ... заң ... ... ғана болды.
II. ҚР-ДА ҚҚС ҚЫЗМЕТIНIҢ ҚОЛДАНЫЛУ ТӘЖIРИБЕСI: ... ... ... ... ... КIРIСТЕРIН ҚҰРУДАҒЫ САЛЫҚТЫҢ РӨЛI.
2.1 ОТАНДЫҚ ТӘЖIРБИЕДЕ ҚҚС-Н ЕСЕПТЕУ МЕХАНИЗМI.
Қазiргi кезеңде ... ... ... ... ... кезеңi
болып табылады. Соның өзiнде жаңа салық жүйесiнде жанама салықтар, атап
айтқанда ҚҚС ... орын ... Бiз ... ... ... ... және ... айналымында (жұмыстар, көрсетiлген қызметтер)
қосымша құн ... бiр ... ... ... ... ... ҚҚС өндiрiстiң әрбiр сатысында түзiлген құн өсiмiнiң бiр ... алу ... ҚҚС алу ... ... ... ... дәйектi
және тұрақты қорлануы есебiнен бағалар өсуiнiң тиiмдiлiгiн ... ... рет ... ... ... ... қоладанылып жүрген тетiгi қосымша құнның өзiне анықтама
берудi талан етпейдi. Бюджетке төлуге тиiстi ҚҚС ... мен ... ... ... ... ... қызметтер үшiн төленуге
тиiстi ҚҚС салалары арасындағы айырмамен анықталады.
Тәжiрбиеде бюджетке ҚҚС ... әдiсi бар, мұны ... деп ... ... ... - бұл ҚР ... территориясына кедергiсiз
айналымындағы импортталынған тауарлар жатады, ... ... ... импорт қатар тауар импортын төлеуге ... ... ... кедендiк куны, сонымен салыктық, баждық жөне
жиналымдар ... ... ... орындау, қызмет көрсетудi, тауарларды сату,
айырбастау мақсатын бiлдiредi.
«Жұмыс» термин қызмет көрсетудi ... ... ... және жеке
тұлғалар қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға бағытталған ... ... салу ... ... ... өз iшiне ... енгiзедi
және осы қьiзмет жүзеге асу процесi қезiнде өткiзiледi және ... ... ... ... ҚҚС ... ... заңды тұлға
структуралық бөлiмшелер арасында қызмет қөрсету айналымға ... салу ... ... iшкi ... ... орындауға ҚҚС есептеу
тәртiбi ҚР-сы ТМД-мен бекiткен халықаралық келiсiм шарттар ... ... ... ... ... ... ... Грузия. ҚР мен РФ арасындағы тауар, жұмыс, ... ... ... ҚҚС мен ... бағаларменен пайдаланылады.
ҚҚС жүйесiнде негiзгi орынды жеңiлдiктер және осы ... ... ... ... осы ... ... ... жақсарту үшiн көптеген
ойлар мен нүсқаулар ... ... ... ... ... ... бар. Заң шығару органдармен белгiленген ҚҚС-дағы жеңiлдiктердi
қарастырайық. ҚҚС босатылатын ... ... ... ... алым
маркалары, мемлекеттiк баж алынатын қызметтер, ... ... ... мемлекеттiк меншiктi жекешелендiру мүлкi, жарғылық
капиталға жарналар, осы жарна ретiнде енген ... ... алу, ҚР ... ... ... лоторея билеттерiн өткiзу бойынша айналымдар
қаржылық қызмет көрсетулер (кодексте көрсетiлген шекте), ... ... ... ... ... емес ... көрсететiн
қызметтер, геологиялық барлау және геологиялық iздестiру жүмыстары,
мәдениет, ғылым және бiлiм беру ... ... ... ... және мал ... ... саласындағы тауарлар мен қызмет
көрсетулер, қаржы лизингiне берiлген ... ... ... ... ... ... қолданса, жерге және тұрғын үй ... ... ... ... Ұлттық валютаның импорты, шет ел валютасы (нумизматикалық мақсатқа
пайдаланудан басқа), сонымен қатар бағалы қағаздар; ҚР Үкiметiнiң ... ... ... ... ... ... жеке ... тауарларының
импорты; мемлекеттiк iшкi қарыздар есебiнен алынатын тауарлар ... ... ... ... ... ... үшiн пайдаланылатын,
сонымен қатар акцизделетiн басқа iзгiлiктi көмек және ... ... ... ... ... ... арқылы
кiргiзiлетiн тауарлардан басқасы; шет ел ... ... үшiн ... ... ... ... қатар осы өкiлдiктердiң
дипломатиялық және әкiмшiлiк-техникалық қолдануы үшiн, оның iшiнде, олармен
бiрге тұратын және ... ... шарт ... ... ... ҚР ... шекарасы арқылы кiргiзiлген тауарлар, ҚР кеден ... ... ... ... босатылған, ерекше «еркiн айналымға
арналған тауарлар» режимiнен ... ... ... арналған
материалдар; дәрi-дәрмек импорты, оның iшiнде iшкi дәрiханалық ... ... және ... ... ... қатар оның
өндiрiсiне керектi ... ... ... ... ... ... белгiленген грант негiзiнде орындалатын ... ... ... жасаушылардың iстерiнен бiздiң салық заңдарын әлемдiк
стандартқа жеткiзуге күш ... ... ... себебi әлемдiк Салық
Кодексiнде жеңiлдiктер марапатталмайды (салық ауыртпалығын ... ... ... ... ... ... ... ҚҚС 2 мөлшерлемесi қолданылуда: 16%, 0%. 16%
мөлшерлеме-негiзгiсi болып табылады. Берiлген ... 01.07. ... ... ... ... құнының ҚҚС=0 болғанын бiлдiредi.
Тауарларын өткiзгенде, ... ... ... салық салу, салық
төлеушiге кәсiпкерлiк қызметтерде ... ... ... ... көрсетуде салық соммаларын сынақтауға хұқ алады.
Нөлдiк мөлшерлеменiң жеңiлдiк мөлшерлемеден ерекшелiгi болып, ерте төленген
ҚҚС.
1. ... және ... ... бекiре және лосось балықтарының
уылдырықтары және олардан жасалған деликатестер;
2. Алтын, платина, ... ... ... ... ... ... ... Бензин (авиациялықтан басқа), дизельдi жанар май;
5. Жеңiл автокөлiктерi (мүгедектерге арналған арнайы ... ... ... ... ... ... алынатыннан басқа);
7. Мұнай шикiзат, газды конденсат;
8. Элекрқуаты;
9. Дайын және дайын емес терiлi ... ... ит, ... қой ... Табиғи терiден тiгiлген бұйымдар. Оның iшiнде пальто, тон, тағы ... ... ... бас ... (көртышқан,қоян, ит, бұғы, қой терiсiнен
басқа);
11. Терiнi пайдаланып жасалған пальто, жартылай пальто(көртышқан, қоян, ит,
бұғы, қой ... ... ... былғарыдан тiгiлген киiм-кешек.
Бұл баптың 1-11 бөлiмдерiндеғi тауарлар Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... маркаларымен
маркаланады.
Экспортталатын акцизделетiн тауарлар акциздiк жиналым маркаларымен
маркаландыруға жатпайды.
Акциздi төлеушiлер болып Қазақстан Республикасы ... ... ... ... және жеке ... ... ... Республикасы
территориясында акциз әлi төленбеген акцизделетiн тауарларды сатушылар,
немесе Қазақстан ... ... ойын ... ... ... ... өндiрiлген, соған қоса Қазақстан
Республикасы территориясына уақытша ... ... ... ... ... ... тұлғалар төлейдi.
Қазақстан Республикасы ... ... ... тыс ... және ... ... территориясына
қайтарымды ақцизделетiн тауарлар ... ... ... ... ... ... тұлғалар төлейдi.
Инструкцияның 4-шi пункттың 1-9 және 15 бөлiмдерiндегi тауарлар бойынша
акциздi оларды Қазақстан Республикасы территориясынан тыс ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар төлейдi.
Ойын бизнесi бойынша заттай және ақшалай ... ойын ... ... және ... да ойын ... ... ... байланысты жұмыс
iстейтiн үйлерi, ... және ... ... ... төлеушiлер болып
табылады.
Акциз салу объектiсi отандық өндiрушiлердiң тауары үшiн ... ... ... ... құн ... ... ... көлемi болып табылады.
Ойын бизнесi бойынша акциздi салу объектiсi болып ойын бизнесiнен
төленген ұтыстарды алып ... ... ақша ... ... ... тауарлар бойынша акциздi салу объектiсi болып ... ... ... ... ... баға ... ... тауардың құнына немесе натуралды көрiнiстегi
физикалық көлемiне ... ... ... Үкiметi бекiтедi
және ол Қазақстан Республикасының бүкiл территориясына бiрдей болып келедi.
Белгiленген акциз мөлшерлемелерi келесiлерге қолданылады:
• Отандық ... ... ... ... ... ... қосылмаған
бағасына, немесе натуралды көрiнiстегi табиғи көлемiне;
... ... ... ... ... ... ... құнына немесе натуралды көрiнiстегi ... Ойын ... ... - ... ... алып тастағандағы ойын
бизнесiнен түскен ақша қаражаттарының сомасына.
Акциздiң сомасын акциз ... ... ... ... ... байланысты өзi анықтайды. Акциз бойынша бюджетпен есеп
айырысудың кезеңiне байланысты күнтiзбелiк ай, он күн, үш күн ... 4-шi ... 1-9 ... ... ... ... ... тауарды өткiзгеннен кейiн 3 банктiк ... ... ... ... ... акциз бюджетке мына мерзiмдерден
кешiктiрмей аударылуы керек:
• Тауар айдың бiрiншi он күнi ... ... осы ... ... Тауар айдың екiншi 10 күн iшiнде сатылса, осы айдың 23-күнiнде;
• Тауар есеп беру айының ... ... ... келесi айдың 3-шi
күнiнде.
Өзi берген шикiзаттан ... өнiм ... ... өнiмдi тапсырушыға
жеткiзген кезде төленедi. Ойын бизнесi бойынша түскен түсiмнен есептелген
акциз инструкцияның ... ... ... ... төленедi.
Инструкцияның 25-28 пункттарына сәйкес, ағымдағы төлемдер ... ... ... ... есеп беру кезеңiндегi бюджетке
төлеу туралы көрсеткен ... ... ... кiредi.
Уақытында төленбеген акциз сомалары, соның iшiнде ағымдағы төлемдер
Қазақстан Республикасының ... ... ... 1,5 ... ... ... ... өсiм пұл үстемеленiп бюджетке
төленедi. Есептiк көрсеткiштен жоғары болса, онда ай ... ... ... ... 15-iнен кешiктермей ұсынады, ал егер тоқсандағы орташа айлық
төлемi 500 ... ... ... ... болса, онда тоқсан сайын есептi
тоқсаннан ... ... ... ... ... ... төлемге артық төлеу кезiнде артық ... ... ... ... ... төлемге есепке алынады.
Импортталған тауарлар бойынша ҚҚС кедендiк заңдылықтармен белгiленген
кеден ... ... ... төленедi.
Ауыл шаруашылық өндiрiсiнде қолданылатын тауарлар ... ... ақ ... ... басқа қосымша бөлiктер, дәрiлер,
шикiзаттар материалдар және құрал-саймандар импорты бойынша ҚҚС Мемлекеттiк
Кiрiс Министрлiгi ... ... ... ... қайта өңдеуге арналған шикiзат пен материалдарды
импортаған ... ... ... ҚҚС ... ... 3 айға ... ... импортталатын су, газ және электр энергиясы үшiн көрсетiлген
соммалар бойынша қарызды 3 ай ... ... ... ... ... ... ҚҚС бойынша өзара есептеу әдiсi арқылы жүргiзедi.
Дұрыс есептелiнуi және ... ҚҚС ... ... ... ... төлеушiлер мен олардың лауазымды тұлғаларына жүгiнедi.
ҚҚС төлеу тәртiбi бұзғаны үшiн салық төлеушiлерге санкциялар мен әкiмшiлiк
айыптар қолданылады Егер ... ... ... ... сол бойынша санкцияны
төлеу мерзiмдi ұзартқысы келсе, онда салық төлеушi салық органдарына
жазбаша ... ... ... ... ... ... ол өз мiндеттемелерiн
төлеудi қаматамасыз етудi кепiлдiк ... ... ... ... мерзiмiн
ұзарту уақытылы төлемегенi үшiн өсiмдi төлеуден босатқызбайды. Өсiм ... ... ... ... ... ағымдағы төлемдердiң
қайта қаржыландыру мөлшерлемесiнiң рет еселенген мөлшерде күн ... ... ... белгiленген мерзiмде тiркеу орны бойынша
территориалды салық органына ... ... ... ... ... тұлғаға декларацияда көрсетiлген салықтың 10% мөлшерiнде айып
салынады. Заңмен резидент емес үшiн ... ... ҚҚС ... кезiнде
салынатын айналымға сатып алынған тауарлар (жұмыс, қызмет) үшiн резидент
емеспен төленетiн тауарлар ... ... ... алу көзiнде ұстап
қалынатын салық соммасы қоса алғанда енгiзiледi. Бұл жағдай ҚР ... ... ... кезде ҚҚС бар ... ... ... ... болып табылатын резидент еместерге жайылмайды.
Резидент емес үшiн төленуге тиiстi ҚҚС тауарлар қойылған айдан келесi
айдың 5-iнен кешiктiрiлмей ... ... ... аты ... түскендер ... ... ... ... ҚР | 439447,6 ... емес үшiн ҚҚС | ... сомманың едәуiр екенi байқалады, демек резидент еместер ... ҚР ... ... елеулi роль атқарады.
Ендi ҚҚС төлеу мерзiмдерi мәселесiн қарастырайық.
ҚҚС ... ... ... есеп айырысудың есептi кезеңi календарлы ай
болып табылады.
Егер ҚҚС бойынша бiр тоқсандағы орташа айлық төлемдер 500 айлық есептiк
көрсеткiшiнен аз ... онда ... ... ретiнде тоқсан алынады.
ҚҚС бойынша тоқсан бойына орташа айлық төлем 1000 ... ... ... ... ... ... ... төлемдердi айдың жиырма
бесiнен және есептiден кейiнгi айдың бесiне дейiн төлейдi. Салық төлеушiнiң
таңдауы ... ... ... жылы ... ... ... ... салық соммасының немесе өтiп кеткен есептi ... ... ... бiр ... ... анықталады. Салық төлеушi салық
органдарына салық жылында ағымдағы төлемдердi төлеудi ... әдiсi ... ... ... ... ... әр бiр ... кезеңге есептi айдан кейiнгi айдың
15-iнен кешiктiрiлмей ұсынылуы керек. Салық төлеушi ... ... ... ҚҚС ... ... егер ... ... айлық төлемi
500 айлық бекiтiлген мерзiмнен 180 ... ... ... ... ... декларациясы, сол декларацияда көрсетiлген салықтың 50%
мөлшерiнде салық төлеушiге айып ... ... ... ... ... ... ... салық соммасында есептелiнген табыстын
бюджетке түсуi уақытына дейiнгi аралықта (айыппұл ... ... өтем ... ... ... ... кемiнде салық жылының бiрiнде ағымдық төленетiн
ҚҚС ... ... ... ... ... 6 соммасы бойынша немесе
фактiлi айналыс ... ... ... ... ... ... ҚҚС ... соммасының шығаруымен, алдағы кварталдағы ҚҚС
соммасы көрсетiлген мәлiмдемеге сәйкес тиiстi ... ... ... мен ... Егер ... төлемдi төлеудiң орнатылған мерзiмi
бұзылса, онда ағымдық он ... ... ... ... ... ... ... бағалық шотпен өтемақы өндiрiп ... ... ... төлеудiң әдiсiн таңдау кезiнде фактiлi айналыс бойынша ағымдық
он күндi есе аударым жеке тұлғаның шотынан жiберiлмейдi.
Сату бойынша ... ... ... ... ... ... тәртiппен салық төлеушiнiң өз еркiмен анықталады. Ағымдық
төлемақыны төлемеу немесе оның төленуi толық ... онда осы екi ... ... ... ... ... ... қарастырылмайды.
Салық салу негiзiн төмендетуден немесе салық ... ... ... ... ... ... немесе салық толық төленбесе, онда
төленбеген салық соммасынан 50% мөлшерiнде ... ... ... ... ... ... есептiк кезеңде аударғанға дейiнгi және тиiстi
төлемде ... ... ... ... ҚҚС есептелу механизмi жыл
сайын сараптауға және ... ... ... және ... да ... ... заңға сәйкес толықтыруларға ұшырайды. ҚҚС есептеу
механизмiн 2001 ж. ... ... ... ... ... бұл
мөлшерлемеге және ҚҚС соммасына әсер етедi. Жаңа ҚР-ң ... ... ... мақсаты - бiздiң елдiң салық заңнамасын әлемдiк салық
кодексiмен сәйкес жүзеге асыру. ... ... ... негiзгi
тенденциясы салық мөлшерлемесiн жеңiлдетудi қысқарту ... ... Осы ... ... ҚР ... заңнамасында орнатылады 24.07.01ж.
ҚҚС бойынша 10%, 20% ... 16%-ке ... ... ҚҚС ... қысқарды. Осыған сәйкес ... ... ... ... әлемдiк стандартына ынталанады деген пiкiр жасауға болады.
2.2 ҚҚС МЕМЛЕКЕТТIК ... ... ... КӨЗI РЕТIНДЕ
Республиканың бюджетiнiң табыстылығы тiкелей салық жүйесiнiң құрылуынан
туындайды. ... ... ... ... ... ... ... қөрсеткiштер:
еңбек ақы, табыс, пайда, капитал және басқа да бюджеттi ... ... ... ... Бұл ... жету үшiн ... ... рөлiне шұғыл баға өткiзуi қажет, осы құндық қөрсеткiштердiң қайсысы
республика бюджетiнiң ... ... ... үшiн ... ... ... ... бағалану рөлi бюджеттiк табыстың құрылуын,
барлық ... ... ... ... ... салықтардың
бiрнеше соммасымен анықталған ... ... ... ... жеке ... және ... да ... бюджет табысының
мөлшерiнен жеке салық соммаларымен болжамдай отырып, ... ... ... ... және ... ... қалыптастыруда осы
немесе басқа салықтар олардың рөлiн сынауға мүмкiндiк бередi. Сонымен
бiрге, мемлекет ... ... ... ... ... ... ... әрбiр салықтар тобын немесе түрiн анықтауға мүмкiндiк
бередi, көп ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттiк бюджеттiң табыстылығы ҚҚС-ң рөлiн анықтау үшiн кейiнгi
4ж. ... ... ... ... қарастырайық.
Берiлген кестеден 1997 және 1998ж. мен салыстырғанда, 1999 және 2000ж.
мемлекеттiк бюджет табысы айтарлықтай өскен. 1998ж. салықтар және ... ... ... ... басты себебi, экспорттық
тауарларға әлемдiк бағаның құлдырауына байланысты экономиканың салааралық
сферасында төмендеу жағдайлары болады, ... ... ... ... ... жетiспеушiлiктiң көбеюiне әкеледi. 01.01.98 жылдан
01.01.99 ... ... ... 1999ж. ... ... ... ... және төлемнiң келiп түсуi мыналармен байланысты:
✓ Кәсiпорындар мен ... ... ... күрт ... ден ... дейiн өскен кәсiпорындардың шығындарының өсуiне
әкеледi, сондықтан олардың шығыны 7460 млн.тг. ден 111333,7 мың ... ... ... есеп ... ... бұзылды. 1998ж. 12 ... ... ... 60,2% және 1528,5 мың тг., ... сәйкесiнше 32,7% және 658,5 млрд.тг.
Осы мерзiмде жалақы мен қарыз 15,3 млрд.тг немесе 47,5% ... ... ... ... 1999ж. ... ауысты.
Республикада жағымды экономикалық климат 1999ж. 2-шi жартысында қалыптасты,
макроэкономикалық ... ... ... 1998ж. ... өнiм ... ... 2,2% өстi ... табыстық көлемi салық салуға
дейiн 19998ж. 3 жартысында теңестiрiлiп және 41,4 млрд.тг жетiп, оң ... ... ... ... және салықтық емес түсiмдердiң түсуi
жоспарының орындалуының ... саны ҚР-ң ... ... орнын толтыру ретiнде 101,3% құрайды, ол табыстың өсуi 21,2%
қамтамасыз етiлген.
Өткен жылға қарағанда ЖЮ ... ... ... 1999 ж 1,7 ... және 1893,5 млн. тг. ... 1999ж. ... оң нәтижелi
көрсеткiштердiң жетiстiгi қазақстан экспортының негiзгi позициясының ... ... ... бағамын еркiн жiберу, салық төлеушiлердiң iрi
мақсатты жүзеге асыру негiзiнде. 2000ж. оң ... ... ... ... ... ... 109,8% орындалды. 496117 мың.тг
келтiрiлген болжамда 48557 млн.тг. өсумен ... 544673 ... ... жылмен салыстырғанда өсу қарқыны 159,3%-тi құрады. Мемлекеттiк
бюджеттен ұсталған барлық жанама салық өте салмақты. ... № 2 ... ҚҚС ... ... ... ... бюджет табысының
жыл сайын орташа 23% көлемiн құрайды.
Мемлекеттiк бюджет табысындағы ҚҚС ... |1997ж. |1998ж. |1999ж. |2000ж. ... ... |100 |100 |100 |100 ... |21 |26 |22 |21 ... ... ... ... ... ... кейiнгi кезде ол
төмендеуге тенденция алды.
Бұл кейбiреулерге ... ... ... ... ... ... жеке ... салықтан екендiгiн түсiндiредi.1998ж. ... ... бұл ... 48%, ал 2000ж. 31% ... I ... ... 2000ж. тiкелей салықтың түсуi 33792152 мың тг., ал ... ... ... ... ... тг. ... айырмашылық 43843843 тг. Бұл
тiкелей салыққа қарағанда жанама ... ... аз. ... алынған айырмашалықтағы сан салықтардың жалпы ... сол ... ... және ... ... ... қозғалысы олардың бюджеттегi
маңыздылығы мен қалыптасуымен және диаграммадағы кескiнiмен анықталады.
2000ж. мемлекеттiк бюджетке ... ... ... ... Диаграммада тағы да жанама салықтың Мемлекеттiк бюджетке түсуi
айтарлықтай орын алатыны көрiнiп тұр. Мемлекеттiк бюджеттiң ҚҚС және ... ... ... ... ... 89030146 мың тг. ... ... сала бойынша басқа салықтан тез ерекшелiнедi. Екiшiден 1999ж.
бюджетке түсу көлемiмен бұл заңды ... ... ... ... 1999ж.
түсуi 54759327 мың. ТТ. табыс салығы айтарлықтай өстi, ... ... бұл ... ... ең ... салықтың (ҚҚС және заңды тұлғадан алынатын таза салықтардың)
түсуiнiң үлкен көлемi, ... ... ... түсiндiредi және де
анықталған түрде бiр-бiрiмен ұқсас, ... ҚҚС ... бәрi ... кең, ... ... Табыс салығы, ал ҚҚС бағытталған барлық ... ... бұл ... ... емес, өндiрiс тiзбегiндегi
тауарды соңғы сатып алушы арттырады. Жалпы салық ... ... ... ... ... салынатын салықтан 1997ж. %, 1998ж. ... ... ... ... ал 2000ж. ... ... ... салынатын
салыққа қарағанда ҚҚС-ның үлесi 9%-ке төмендедi.
ҚҚС-ның салық салу базасы мол болғандықтан оны ... ... ... болмайды. Бұдан мынадай қорытынды жасауға болады:
ҚҚС Қазақстан бюджетiнiң кiрiстерiнiң ең ... ... ... ... табылады.
Ендi ҚҚС-н жанама салықтармен салыстырайық.
Салық базасы еңбек ақы, табыс, пайда және т.б. ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақысының төмен
деңгейде болуы бюджетке ... ... ... көлемiн қамтамасыз
етпейтiн салық базасының төмендеуiне әкеп соғады. Сонымен бiрге, бұл толық
қуатпен ... ... ... тұрған өндiрiстiк қәсiпорындарға да
байланысты бюджет табыстарының азаюына әкелiп соғады. ... ... ... ... ... мен алымдар негiзгi орын алады.
2000ж. 1 қаңтарында мемлекеттiк бюджеттiң ... ... ... ... үлесi 152887259 мың тг. нмесе 28,1% ... ... ... ... ... де бар. Оларға инфляция мен
регрессивтi мiнез құлық жатады. ... ... бұл ... ... ... ... ... табыс табатын халықта орын табуы
мүмкiн. Бiрақ, ... бұл ... ... ... ... бюджетке
түскен жанама салықтар арқылы материалды игiлiктер мен қосымша қызметтер
көрсете алады.
Импортталған тауарға ҚҚС ... ... мен ... саудаға
салынатын салықтар арасындағы рөлiн бақылайық.
3 кесте. Баж ... мен ... ... ... ... ... орны
%
|Төлемнiң атауы |1997 |1998 |1999 |2000 ... ... ҚҚС |56,2 |64,1 |68,5 |67,6 ... тауарға акциз |6,7 |5,8 |7,0 |1,3 ... баж ... |24,9 |21,1 |16,3 |21,9 ... баж ... ... ... |0,1 |0 |0 |0,2 ... процедуралар мен бақылаулар |12,1 |9,0 |8,2 |9 ... ... мен ... ... |100 |100 |100 |100 ... | | | | ... ... ... ... ... мен ... ... ҚҚС-ның үлес салмағы соңғы жылдарда 56,2%-тен 68%-ке өстi.
Кестеге сүйене отырып мынадай қорытынды ... ... ҚҚС ... ... ... ... соңғы жылдар бойынша ҚҚС-ң динамикасын қарастырайық. Оның
түсiмдерi тiкелей елдегi экономикалық жағдайға және ... ... ... механизмi қосымша құнның өзiн анықтауды қажет етпейдi. Салық
соммасы = ҚҚСалынған – ҚҚС төленген ... ... ... ҚҚС ... ... ... ... бiр талаптар қарастырылады. 1997ж. бастап
бұрын төленген ҚҚС соммасы келесi ... ... ... ... ... ... (импортталған) кәсiпкерлiк қызметте қолданылады;
✓ Тұтыну тауарлары салықтың счет-фактураларымен рәсiмделедi, онда ... ... ... ... Жабдықтаушы да, тұтынушы да ҚҚС бойынша есепте тұрады;
✓ ҚҚС ынталандыру функциясын жүзеге асыру барысында нөлдiк ... ... ... 1 ... ... ҚҚС ... нөлдiк мөлшерлеменi қайтару
туралы заңдылық ... ... ... ... ... ... ... өнiмге
ҚҚС 100%-ке қайтарлыған болса (оның 20% ғана ... ... ... ... ... бұл ақша ... ... жабылады. Мiне, осыған
байланысты мемлекетке бiрнеше млрд.тг. сақтап ... ... ... Бұрын
экспорттың кең тараған баптардың бiрi ... ... ... темекi
болды.
Сондықтан бұл тауарлар қозғалысын заңдық жағынан ... ... ... 10 есе ... яғни ... қолдан жасаған экспорт
қабынуына ҚҚС қайтаруды ... ... ... ... ... ... көлемi 1998ж. 1997ж. қарағанда 40%-ке артты (1 кесте).
Қаржы Министрлiгiнiң ... ... ... ... ... жағынан Салық кодексiн қабылдаумен сай ... ... ... яғни онда ... ... мен төлеу тәртiбi туралы әр түрлi
инструкцияларға өзгертулер енгiзiлдi.
Жаңа ... 1998ж. 18 ... ... iске ... ... ол ... ... салық төлеушiлер бiлдi.
ҚҚС есептеу мен төлеу тәртiбiндегi өзгертулер ең маңыздысы болып
табылады. 1998ж. 10 ... ... ... ... ... енгiзiлдi.
Нөлдiк немесе 20%-тiк мөлшерлемеден басқа 10%-тiк мөлшерлемесi пайда болды.
Бұл мөлшерлеме бойынша тауарлар мен қызметтердiң кең ... яғни ... ... салық салу жүзеге асырылды.
ҚҚС-нан босатылған импорт ... iшкi ... ... ... ... ... түрлерi;
✓ Коммерциялық емес ұйымдардың, негiзiнен ... ... ... мен ... ... ... ... Нотариалды кеңсе қызметтерi;
✓ Жоғары және орта бiлiм беру мекемелерiнiң оқулықтары мен ... ... және ... ... ... бұл ... бойынша есепке ТМД елдерден ғимарат пен жеңiл
транспорттан басқа тауарлар, қызметтер мен жұмыстар ... ... ... ... мен төлеу» туралы жаңа 556 пунктi ең революциялық болып
табылады. Онда шикiзатты өндiретiн (спирттiң барлық түрлерiнен ... ... ... оны ... территориясында алғашқы өңдеуге өткiзу үшiн,
ҚҚС-н келесi тәртiппен (есептеу әдiспен) төлейдi:
Шикiзат өндiрушi ... ... ... ... ... ... да, ... алушыға «ҚҚС-сыз есептеу әдiсiне ... ... ... ... ... ҚҚС ... ... өндiрушi-
жабдықтаушы мұндай шикiзаттың құнын бөлек жолмен ... де, ... ... ... алушыда шикiзат жабдықтаушыда көрсеткен құн ҚҚС-на ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк
өңдеуге немесе қандай да бiр ... ... ... ... ... және өндiрiлген өнiмнiң негiзiн құрай отырып, оның құрамына кiредi.
Алғашқы өндiрiстiк өңдеуге арналған шикiзатқа ... ... ... ... ... табылған пайдалы қазбалар, өсiрiлген немесе
жиналған өсiмдiк өнiмдерi, тiрi ... құс, ... үй ... ... Қазақстанның барлық ауыл шаруашылығы кен өндiрушi өндiрiсi ҚҚС-н
босатылады, егер олар өзiнiң ... ... ... ... шығарса.
Жеке өндiрiстiң кез келген платинамен алтынды өткiзуде ҚҚС ... ... ал ... ҚҚС алтынды тек ... ... ... Кеден мекемесiнде БҮҰ елдерiнде импортқа КҚС салуды қойды,
оның орнына ТМД ... ... ... шот ... бойынша ҚҚС
н қабылдауға болды, екi жақты, салық салу яғни ... елге ... ... алынған соммаға ҚҚС - н ... да, ... ... да
тауардың экспорттық құнынан 20% кеденде төледi. ТМД ... ... ... Қырғызстан мен Азербайджаннан ҚҚС белгiленген орын қағидасы
бойынша алынады. Бұл Қырғызстан мен Азербайджан бiз үшiн ... ... ... шет ... болып табылатын бiлдiредi.
ҚҚС бойынша салық салу базасын қысқарту үшiн ... ... ... ... үшiн ... ... ... енгiзiледi.
Тұтыну бағасына тауарды сатып алу бағасынан басқа оны ... мен ... да ... ... ... ҚҚС сатып алу бағасынан мiндеттi түрде
төмен өткiзу бағасынан есептелiнсе, қазiргi кезде сатып алу ... ... ... қосу ... баптардың барлығы 1999ж. мемлекеттiк ... ҚҚС ... ... ... 1999ж. 1998 ... ... ҚҚС
бойынша бюджетке түсiмдер 8 млн.тг. өстi. Салық бойынша жоспар iске ... ... ... өстi. Бұл ... ... ... ... қамтамасыз етiлмейтiндiгiн дәлелдейдi. Бiрақ, бұл жерде
мұндай жағдайды ескеру керек, әлеуметтiк салық ... ... ... тг.) ... ол жергiлiктi бюджетке түседi, мұндағы резервтi
территория органдар ... ... ... ... ... орнын толтыру үшiн ақша болған кезде ең алдымен
ҚҚС емес, жергiлiктi бюджетке түсетiн әлеуметтiк салықты өтеу керек.
Мұндағы ... ... ... ЖЮ-ге қатынасының көрсеткiшiнiң
төмендеуiнде, барлығы 4-4,1%. ... ... ... ... ... байланысты. Бұл экономикада ҚҚС салудың минималды шегi.
Бұл тенденцияны ҚҚС ... ... ... ... арқылы байқауымыз
болады. ҚҚС мемлекет үшiн тұрақты табыс көздерiнiң бiрi ... ... ... үшiн ауырташылық болып табылады.
Графиктен көрiп тұрғанымыздан, ҚҚС мен ЖЮ-нiң жоғары көрсеткiштер
сипатында, ҚҚС ... ... ... ... ... ... - ақша массасын төмендететiн салық болып
табылады.
2000ж. сол ... ... яғни ... экономика жағдайында ҚҚС
инфляциялық процестердi ... ... ... ... ... ... ... функциясы қолданылады, бiрақ бiзде
iс жүзiнде пайдаланылмайды.
2000ж. iшкi ... ... ҚҚС, ... жiберiлген
салықтар қатарына жатқызылады. Iшкi өндiрiс тауарларына ҚҚС ... Оны 4 ... ... ... 4. Орындалмаған болжау бойынша негiзгi бюджет кiрiстерiнiң
|Кiрiс аттары |2000ж. |2000ж. факт |
| ... | ... |41,4 |669962 ... тұлғадан алынатын табыс салығы |18,1 |293110 ... ... салу |10,6 |170140 ... ... баж |7,3 |118618 ... да ... |15,2 |245120 ... емес ... |7,4 |120267 ... |100 |1617217 ... ... ... ... басталған экспорттық
операция ... және ҚҚ-н ... ... ... толтыру құқығын
пайдаланылады. Iшкi ... ... ... операцияларға салық
салынады. ҚҚС-ғын төлеу мәмiленi жүрпзу түрiмен анықталады және ... ... ... есепке алмайды. Салынатын тауар түрiне
байланыссыз бiр салық мөлшерлемесi қолданылады. Салық ... ... мен ... ... ... болып табылады. Бұған бөлшек бағасынан
басқа барлық ... мен ... ... ... ҚҚС қосылмайды.
Жабдықтаушыларға шикiзаттар мен жартылай фабрикаттар үшiн ортақ ... ... ... ... кезде негiзгi салық мөлшерлемесi 18,6%
тең. ... ... ... 22% ... тауар түрiне қолданылады:
автомобильге, ... ... ... ... ... ... -5,5% көбiнесе азы-түлiқ тауарларына және ... яғни ... ... киiм және аяқ киiм сияқты
тауарларға Қолданылады. Дөл осы ... тағы да ... ... түрiне
қолданылады: туристтiк және мейрамханалық қызметтерге жүк және жолаушыларды
тасымалдауға т.с.с. ... ... ... ... ... бар.
ҚҚС-тан тек мыналар босатылады:
▪ Әкiмшiлiқ әлеуметтiк, мәдени және спорт қызметтерiне орындайтын
мемлекеттiқ ... ... ... ... ... мамандықтар:жеке мұғалiмдiк ... ... ... рухани творчествамен айналысатын адамдар.
Германияның салық жүйесiнiң француздiкiнен ... ... ... ... ... табыстардың iшiнде ол 28%-iн құрайды
табыс салығынан кейiнгi екiншi орын.
Жалпы ставка 14% ... ... ... тауарларына, кiтап-журнал
өнiмдерiне 7% ставкамен салынады.Саудаға салынған салық ... ... ... ... ... және жер, ... ... арасында
бөлiнедi.
Саудадан түскен салық табысты ... көзi ... ... ... ... ... қалыптастыруда жерлердiң қаржылық жағдайы
теңестiрiледi. Әрбiр 2-3 жылда ... ... және ... ... саудадан түскен салықтарды бөлу туралы келiссөздержүргiзедi. 1992
жылы ол былай бөлiнғен: 60% - федеральдiк ... 35% - жер ... 5% - ... бюджетке. Германияда сондай-ақ табыстарды теңестiру
жүргiзiлген. Бавария, ... ... ... өзендерiнiң
қаржы ресурстарының 1 бөлiгiн төменгi Саксония, ... ... ... ... ... бөлдi.
Австралияның салық жүйесi германдыққа жақын: Австралияда саудаға
салынатын ... ... 20% ... ҚҚС ... ал ... ... және кiтап-журнал өнiмдерiне-10%.
Италияда КҚС-тың бiрнеше ставкаларына-нолбдiктен ең жоғары ставка 38%
қолданылады. Мысалы: ... ... ... мен ... ... 2%-к ставка- ең қажеттi тауарлаға (нан, сүт және басқа тағамдар,
газеттермен журналдар) 9% -к негiзгi ставка бойынша ... ... ... ... ставка бойынша - тамақ өнiмдерi мен спирттi ... ... ... ... ал ең жоғары 38 % - к ставка бойынша.
Ұлыбритания бюджетiне жанама салықтар үлкен табыстар әкеледi, олардың
негiзгiсi-17,5 % ... ҚҚС, ... ... ... ... ойын
бизнесiне акциясыз-8% жарыстарда алыяат^рг ^лымдар ... ... 10 % - ... 30 % - ке ... 1993 ж. ... бюджет! 80
млрд. фт. Ет-ке тең болған. Бұл соманың 56% - i тiкелей салықтар, 43 % ... ... 1993 ж. ... ... табыстарының құрылымында ҚҚС • 19
%, акциз -17 %, кеден баждар - ... ... ... ... Оның ... ... деңгеймен салыстырғанда әлдеқайда жоғары-25%. Скандинавия
елдерiнде ; Швед.-23,46 %, Финлан.-19,5 %. Импорттық тауарлар акцизден ... ... ... федералды әмбебап акциз жоқ, ... ... ... ... ... бар: ... ... 3% құрайды.
Федералды акциздер тауарлардан- алкогольды және ... ... - ... және әуе ... ... ... ... алымдар бiрден артты- 40%-дан ... Бұл ... ... ... ... ... тауарларға акциздер көтерiлуiмен
түсiндiрiледi, оның iшiнде сыраға, шарапқа, темекi ... екi ... ... ... жеке самолеттерге 10% мөлшерлеме бойынша бойынша акциз
енгiзiледi. ... ең ... ... бажы 1992ж. 19 ... ... асты.
Бұл 1989ж. қарағанда 16,6%-ға өскендiгiн ... ... ... ... негiзгiсi - сатудан салық. Ол 3% мөлшерлемеде алынады.
Бюджеттi бiршама толықтыратын ... ... ... ... ... үшiн, мейрамханада тамақтанғаны үшiн және т.б.
акциздер.
Барлық ... ... ... счет-фактуралар негiзiнде алу әдiсiн немесе
ҚҚС-н алудың несиелiк ... ... ... негiзiнде ҚҚС-н
алу әдiсi былай пайдаланылады: мәмiлеге салық салынады және ... ... ... ... ... ... жақсы аудиторлық iз
қалыптасады; ... ... ... ... ... негiзiнде ҚҚС-н алу кезiнде тек бiр ғана мөлшерлеменi қолдануға
болады); салық салудын кез ... ... (бiр, екi аи ... ... ... бұл ... ... счеттар негiзiнде ҚҚС-н алу
қезiнде пайда мен шығынның жылдық счеттарын пайдалануға тура келедi.
ҚҚС қандай да бiр ... ... - оцы ... босату саны
үлкен емес және нөлдiк мөлшерлеме аса кен; пайдаiшйылмайды деген ... ... ... ақша ... ... несиелеу керек және бұл
көбiнесе басқа салықтардан ҚҚС-ң артықшылығын қамтамасыз етедi. Сонымен,
экспорттық тауарларға ... ... ... ... ... және орнын толтыру
үшiн пайдаланылатын әдiс. Тең негiзде экспорт баптары ... ... етуi ... (ҚҚС ... ... қабiлеттiгiн жоғарлатады деген дәлелдер асыра айтылған ... ... ... ... ... ... ... мәселелер
болады:
кәсiпорын ҚҚС-н пайдаға қосымша ... ... ... оның ... - ... ақы ... тағы да бiр салық ретiнде;
счеттар жылына тек бiр рет ғана жабы ... ... ... ... басқа
ҚҚС-ң барлық төлемдерi алдын-ала төленуi тиiс; счет-фактуралар әдiсiнен
айырмашылығы аудиторлық iз ... ... ... ... ... ... ... тек бiр ғана ... ... және ... ... ... мен сауда бойынша бас
келiсiмге сәйкес тек ҚҚС ғана орнын толтыруға
жататын сатудан салық деп танылады.
ҚҚС жиi ... емес және ... ... ... ... алу жаман тәсiлмен жүргiзiледi. Мысалы ... ... ... өсуi, ... ... мөлшерлемелерiнiң (кейде
олар жүздеп салынады) үлкен саны, капитал тауарларына салық салу, импорттық
тауарлар үшiн салық жеңiлдiктерiнiң болуы, салық салу ... ... ... екi (кейде коррупциядан босамаған) жүйесi тән салықтарды
көрсетуге болады. ... ... бұл ... ... және салық
салудың жүйесiн қайта құруға мүмкiндiк бередi. Кейбiр елдер бұл салыққа
басқа атауларды пайдаланылады: ... мен Жаңа ... ҚҚС ... ... ... (ТҚС) деп ... Сонымен бiрге тауарларға салынатын
салықтарға қарағанда ҚҚС-н алу қиынырақ деп ... және оны ... ... бiр соммасын қайтару керек болуы мүмкiн: ҚҚС-н алу ... және ... ... кезiнде энерғия қандай да бiр табыс алмай-ақ жұмсалады, ал
бұл ... ... ... Бұны шешу ... ... ... ... қажеттiгiн
алып тастау арқылы мүмқiн, яғни ... ... тбй ... үшiн
пайдалану.
Кейбiр елдердiң салық қызметтерi ұйымдық құрылымына байланысты ... тура ... ... жеке ... ие. Олар шартты түрде 3 "топка
бөлiнедi:
- бұл бөлiмшiлер бiр ғана ұйымда болатын елдер (АҚШ, Жапония, ... ... тура және ... ... бөлiмшелерi әртүрлi ұйымдарға қарайтын елдер
(Бiрiккен Королевства, онда Қаржы ... ... ... Iшкi ... ... ол тек қана тура ... және Кеден және акциздiк алымдар департамент!, ол жанама
салықтар мен төлемдерге жауап ... ... ... ... әрбiр деңгейiнiң
сәйкес мамандығы жолымен жүзеге асырылған елдер (Германия);
Жанама ... ... ... ... ... құру ... ҚҚС-н енгiзудiң бағаға әсерiн оқып-бiлудiң негiзнде 35 ... ... ... ... 22 елде тұтыну бағаларының индексiне елеулi әсерi байқалған жоқ. ... ... ... 63%-на ... енгiзу ТБИ-не аса эсер еткен жоқ
немесе мүлдем эсер етеен жоқ деп ... ... Тағы 8 елде (23%) ... ... анық ... ТБИ-ң бiр реттi
өзгерiсi байланыстырылады, бiрақ бiр ... ғана ... ... ... ... ... жасады деп тұжырымдауға болады. Бiрақ, қалған 7
жағдайда ТБИ-ң ... ... ... ... ... ннәтижесiнде баға
өзгерiсi қарқынының жылдамдауы байқалмады.
3) Сонымен 29 елде немесе елдердiң 83%-да ҚҚС-н ... баға ... ... 6 елде ҚҚС ... ... өсуiне жағдай жасады, бiрақ та әрбiр
жағдайда бұл жалақы мен несиенi көтеруге бағытталған ... ... Сөз жоқ ТБИ ... ... ... оның қарқынының артуынсыз ҚҚС-н
енгiзу мүмкiн. ҚҚС-н енгiзу мен ... ... өсуi ... ... жоқ, егер ... да бiр ... ронына сол сияқты мемлекеттiк
табыстарды қамтамасыз ететiн ҚҚС енгзiлсе, бұл ТБИ ... ... эсер ... ... ... эсер етпейдi деп күтуге бблады және тiптi
егер нәтижесiнде ТБИ ... ... ... ... ... асырса, бұл барлық уақытта инфляция қарқынына ұзақ ... ... ... ... соң баға мен ... ... пайда болған инфляцияның
потенциалды өсуiн шектеуге бағаны бақылау шараларының көмегiмен жету
мүмкiн.
7) ... ... ... ҚҚС ... өзгертудiң 6 мысалындағы тек 1
жағдайда - инфляция қарқынының өсуiмен байланысы айтылады және тағы
бiрiнде ТБИ ... ... ... 4 ... ... ... ... аз ғана немесе мүлдем эсер етпейдi.
Дүниежүзiндеғi елдердiндегi ҚҚС-н енгiзу және алумен байланысты мәселелердi
қарастырайық.
Осындай мәселелердiң бiрiншiсi салық жүйесiн қалыптастыру ... ... ... ... оның ... ... - ... сатуға
салынатын салық» пен «түтыну пайдасына ... - ... ... ... ... ... ... салық» айналыста
қарапайым және сондықтан қатардағы сатушыға жақсы түсiнiктi. Оның ... ... салу ... тар ... ... ... ... бiрақ қызметтер емес, ал бұл тұтынушы үшiн тартымды.
Сонымен қатар, тұтынушы ... ... ... да баламалы жанама
салықтардың жоқытығы кезiнде бағларды салыстыру мүмкiндiғiнен айырылған. ... олар ... ... ... бiршама әлсiз звеналардан алынады. Бұл
жағадйда ... ... ... ... құжаттық куәлiгi ең жақсы
жағадйда кассалық ведомость бола алды. ... ... ... ... ... ... және ешкiммен белгiленбейдi. Ал, бұл көлеңкелi
айналыста пайдалану үшiн түсiмдердi банкке ... және ... ... ... ... бередi. Бұл салыктың ең маңызды кемшiлiгi оны
салу материалдық және эрергетикалық шығындарға сияқты делдалдық ... ... ... бұл ... ... қиын, энергия-материалсыйымды
өнiмдi өндiруден, жаңа техника мен технологияны игеруден ... ... сол ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... салықты» ғана енгiзу варианты да перспективалы
емес. Одан да жалтару киын ... Ол үшiн, , ... ... және ... ... алынған пайданы қосымша жалақы ... ... ... ... ... ... ақы және
материалдық көмек) пайдалану ... ... ... ... мен қызметтердi енгiзетiн кең базаға
ие жөне бiрге ... ... ... салынады. Ал бұл
өндiрiстi қинамай-ақ және бюджетке зиян келтiрiлмей ... ... ... ... салық мөлшерлемесiн енгiзуге мүмкiндiк ... ҚҚС ... ... 2 салыққа қарағанда барлық
жағдайларда сенiмдi және тиiмдi, ереже бойынша, ... - ... ... ... ... ... ... етедi. Аталған тенденция ҚР-
дағы салық реформасы барысында да қолдау тапты. Мұнда ҚҚС-н енгiзу ... ... мен ... ... жеке отандық кәсiпорындар ... ҚР ... ... заң ... баламалы варианттарын
қарастырғанда бiздiң салық жүйемiзге енгiзу үшiн ... ... 3 ... ... ... мiндеттемелер шамасына әсерiне
салыстырмалы талдау жасалады: ҚҚС, сатудан ... және ... ... ... Талдау нәтижесiнде алынған бұл ... ... ... ... 24,56 және 38 ... ... (қатынас
1,00:2,33:1,58), ал олардың I кәсiпорынмен шыгарылатын өнiмдердiң ... үлес ... 16,7; 24,9 және 18,3% ... ... нәтижесi сатудан салық пен ... ... ... ... кездегi салықтық мiндеттемелердiң «касқадты» өсуiн, олардың
көрсетiлген кумулятивтiк сипатын дәлелдедi. Бұл ... ... ... да ... ... ... Ендi ҚҚС бюджетке түсетiн барлық
салықтық түсiмдердiң 1/4 бөлiгiн тұрақты бередi.
ҚҚС-н алу кезiнде ... ... ... ... ... ал жергiлiктi шикiзаттың негiзгi түрiнен |зусетiн табыстар
тұрақсыздығымен немесе инфляциялық ... аман қалу ушiн ... ... ... ... хұрақсыздыққа ұшырағандығымен ерекшелiнетiн
елдерде, орнын толтыруға жататын соммалардың тез төленуi өте маңызды.
Салық жүйесiнiң өзiнде ... ... ... тауарлардың
немесе экспорттық өнiмдердiң құнындағы салықтың үлесiне ... ... ... ... өз ... орнын толтыруды қамтамасыз
ететiн ясағдайлар қарастырылуы керек.
ҚҚС-ң көбiнесе қоршаған ортаның ластануымен байланысты жаңа ... салу ... осы ... ... ... едәуiр бөлiгiн өзi
жиналатын жердiң қажеттiлiгiне орталықтандырылған түрде ... ... ... ... үшiн ... ... ... ҚҚС-на қатысты ғалымдардың пiкiрлерiн жоққа шығаруға
болады. Өйткенi ол табыс салығымен ... ... ... бiр ... ... 1-ден, ҚҚС базасы кеңiрек: табыс салығына қарағанда ол
өндiрушiмен қосымща құнды ... ... ... ... ... ... төлемейдi, тiзбектегi оның қатысуымен - тауарды соңғы ... ... осы ... ... ... түсiндiрiледi. Брлығына о л
тағы да өндiрiс процестерi интенсификациясынның ... ... ... ... ... ең бағалысы - аяқталмаған өндiрiстiң
көлемiнiң қысқаруының әкiмшiлiк емес ... ... ... ... ... ҚҚС-н салықтық несие ретiнде төлеген әрбiр өндiрушi ... ... өнiм ... өзi қойылған бағада тез қайтаруға мүдделi.
ҚҚС-н енгiзгенде көптеген елдердiң алдында ... ... ... ... ... тамақтану тағамдарының жеке түрлерiне салық салу мен салық
Мөлшерлемелерiне ... ... мүше ... ... ... салынады, басқа елдерде тауарға ҚҚС салынбайды, бұл бiрiншi кезекте
төменгi табысты тұтынушылар ... ... ... ... ... ... ... тағамдарға ҚҚС-ң нөлдiк мөлшерлемесiн құру ҚҚС-н
Пропорционалды етуғе, тiптi белғiлi бiр дәрежеде прогрессивтi салық етуге
мүмкiндiк бередi. ... ... ... ... ... ... ... мөлшерде алу мұның түсiнiксiздiгiмен байланысты ... ... ... ... ... ... мұндай
өнiмдердi анықтау үшiн қабылданған аынқтамалардың ешқайсысы да қайшылықсыз
болуы мүмкiн емес. Кейбiр елдерде өңдеуден өтпеген тамақ өнiмдерiн ... ... бұл ... оңай ... ... тырысқан. Алайда, тамақ
өнiмдерiнiң аз ғана мөлшерi өңдеден мүлде өтпейдi, бұл өнiмдердi қасақана
дұрыс классификацияламай, ... ... ... мүмқiндiгiн
тудырады. Егер, салық мөлшерлемелерiн есепке алсақ, онда салық ... ... ... ... ... оңайлатумен байланысты мәселенiң ең
маңыздысына айналуы мүмкiн. Данияда ... ... 1500 АҚШ ... ... ... төлеуден толық босататын болса, Жапонияда
мұндай ... ... шегi 200000 АҚШ ... ... Сонымен
қатар, Жапонияда ҚҚС айналым ... тек 3,5 млн. ... ... ғана ... (қалған басқа кәсiпорындарда
айналымға негiзделген схема ... ... ... тек өте iрi
кәсiпорындар ғана толығымен ... ... ... ... ... ... мұндағы салық салудың күрделi топтары, мысалы,
Фермерлер (автоматты түрде) өз-өзiмен қөзден таса ... Iрi ... ... ... ... ... ... өнеркәсiп
кәсiпорындары ретiнде басқарып, сәйкес бухгалтерлi қiтаптар мен басқа да
құжаттарды жүрғiзедi. Әрине, ... ... ... iрi ... ... iрi өнеркәсiп кәсiпорындардың шаруашлығы тәрiздi (брайлерлi фабрика,
балық шаруашылығы, теңiз өнiмдерiн өндiру фермалары, құс ... ... ... ... ... шектi қолдану қызметкерледiң санының аз болу
Жағдайында елеулi ... ... ... Кореяда шағын салық
төлеушiлер ҚҚС ... ... ... 76%-ға ... ... ... ... салықтары барлық салықтар түсiмдерiнiң 5-6%-iн ... ... ... ҚҚС жинау қызметкерлердiң санының анағұрлым
көбiрек болғанын ... ... және де ... деңғейi жоғарлаған сайын счет-
фактура неғiзiнде ҚҚС жинауға ... ... саны ... ҚҚС ... ... | теңесе бастауы қызығушылық
тудырады. Мұның пай да болу ... ... ... ... ... әдiс) жинауды жергiлiктi жердегi тексерiстердiң саны, i ҚҚС-ғы
мен табысқа салынған ... ... ... бiр ... ... қарағанда, анағұрлым көп ... ... ... | ... ... аудит жүргiзiлуге тиiстi
кәсiпорындардың саны тез арада г азаяды, ал бұл әдiспен ... ... ... саны ... есеп * ... ... жинауға
қажеттi қызметкерлердiң санына теңеседi.
Босатылу шегiн жоғарлату кейбiр проблемаларды туындатады. ҚҚС-ғын төлеуден
босатылған шағын кәсiпорындар артықшылыққа ие ... ... ... ... ... қалу үшiн, ... ... сатылған өнiм
көлемi жайлы жалған ... ... ... ... болады.
Сдан басқа тағы кәсiпорындарды, ... ... ... ... босатылу шегiнен темен болатындай етiп, бөлшектеуге ынталық ... ... ... жағдайында одан салық ұсталар едi. Бiрақ, бұл
дәлелдерге қайшы болатындай ... ... ... болады, салықтық
несие алу мүмкiндiгiне ие болу үшiн, сатып алынған тауарлар мен ... ҚҚС ... ... ... беруiн қалайтын, ҚҚС салығын
төлеуге тiркелген iрi көсшорындардың жабдықтаушысы болып табылатын шағын
кәсiпорындар көп ... ҚҚС өз ... ... ... ... ... ... белгiлеуде қызмет көрсетушi көсiпорындар ... ... ... ... шегiде темен белгiленедi) мен басқа да
кәсiпорындар арасында ... ... ... бар. ... ... қызмет көрсетумен қатар тауарларды сатумен айналысады
және мұндай ажырату салықтық аппараттарға қосымша ... ... ... жекелеген жинақ немесе жалпы ... ... жөн. ... ... ... ... ҚҚС төлеудi таңдап алуына
ықпал етедi, ал оларды жинағанда ҚҚСҺғы үшiн салық несиесiн алуға мүмқiндiк
пайда болады.
Ендi, ҚҚС-ғы инфляцияны ... ... ... ... ... ҚҚС салығын енгiзу барысында тұтынушы бағаларының бiр реттi балмашы
жоғарлауы тiзбектелген жағымсыз құбылыстарды, ... ... ... ... ... ... тiптi, өкiметтiң дағдарысына
да әкеп соғуы мүмкiн, Бiрақ, тәжiрбие көрсеткендей, егер, ол салық ... ... ... ... орнына енгiзiлсе, салыстырмалы бағамдарда
өзгерiс болуы мүмкiн, ... ... ... өсуi ... ... тiптi ҚҚС жинағанда таза мемлекеттiк табыстардың өсуi байқалады,
ал салықтың ұлғаюы инфляция емес, дефляцияны ... Тек ... ... ғана (мысалы, егер индекстеу немесе ақша массасы өсу жүрсе)
бағлаудың жалпы өсуi орын ... ... ... ҚҚС алу өздiгiнен
инфляцияны ... ... ол ... ... ... ... ... мүмкiн.
Жанама салық салудың даму динамикасы дамыған нарықтық және ... бар ... ... салу ... ... және салық
мөлшерлемесiн белгiлеуде эр түрлi әдiстердi пайдаланғанын көрсетедi, сондай-
ақ ҚҚС-ғын алудың эр ... ... мен ... ... ... ... тамақ өнiмдерi түрлерiнiң кейбiреулерiн ҚҚС-ғын салудан
босату, өндiрiс құрал-жабдықтарын сатып ... ... ... сондай-ақ,
капитал салымдарының өсуiне бағдарланған қозғалмайтын неғiзғi капиталға ҚҚС-
ғын төлеу. Эр түрлi елдердiң Салық салу тәжiрбиесiнде ... ... ... ақы мен ... өсуiнен мүмкiн болатын, инфляцияның
потенциалдық өсуiнiң алдын алатын немесе шеқтейтiн белғiлi бiр ... ... ... бай төжiрбие жинақталған, олардың iшiнде келесi
шараларды атап өткен жөн.
Үкiметгiң қоғам мен ... ... ... толығымен
қамтамасыз ету үшiн жеткiлiктi ... ... ... ... ҚҚС күтiлғен ықпалы жайында акдараттандыруды ... ... ... ... ... ... қорларға,
облиғацияларды сатуға, ақша массасын азайтуға және ... тыс ... ... ... ... ... хабарлау (Тайвань тәжiрбиесi);
Бағаны бақылау әдiсiн пайдалану және бiр ... ... ... ... ... (Австрия, Франция, Корея, Нидерланды және
Норвегия тәжiрбиесi); аясындағы ... ... ... ... ... ... мұндай әрекеттердiң көп жағдайда қажетi болмайды.
Батыс ... ... ҚҚС ... ... ... ... ... ҚҚС-нан босатылатындығын көремiз. Төленген ҚҚС соммасы
алынған ҚҚС ... ... яғни ... ... ... ... экономикалық бейтараптығы iске аспағандақтан көптеген
кәсiпкерлерiмiз ҚҚС қатаң сынға алады. ҚР-да ... ... ету ... ... мәнiмен мұнда қалыптасқан ... ... ... туындайды.
ҚҚС енгiзу барысында ҚҚС Қазақстандық конъюнктурада ... ... ... 28% ... ҚҚС ... бағаның өсуiн жеделдетiп
сатып алушылық қабiлетiн төмендеттi. Дамыған Батые елдерiндегi ҚҚС сәттi
пайдалануына ... ... ... оның ... ... ... ... әлсiз өндiрушiлердi нарықтан жедел ығыстыру үшiн жүргiзiлетiн
өндiрiстi ауыздықтау саясатының ... ... ... ұмытпаған
жөн.
Әлсiз экономика жағдайында ҚҚС-ның тiкелей тұтынушыларға ғана емес,
өндiрушiлерғе де ... эсер ... ... ... жақтары көрiнiс
бередi. Оларға мыналар жатады:
1) Кәсiпорынның айналым қаражатын оқшауландыру, яғни ... ... ... ҚҚС ... ... өнiм ... бойынша
сатып алушылардан түсетiн ҚҚС-ның мезғiлдерiне сәйкес келмейдi. 2) Басқада
жанама салықтар тәрiздi ҚҚС өзiнiң мәнi ... ... ... ... және ... ... ауыр ауыртпалық болады және борынша
салықтық ауыртпалықты табысы аз тұлғалар ... яғни ҚҚС ... ... төмендеуiне әкеледi.
ҚҚС-ң жоғарғы мөлшерлемесiн пайдалану жағдайында тұрғындардың сатып алу
Қабiлетi ... және ... үшiн ... нарығы тарылады. Тiптi
пайданың Минималды мөлшерiн жоспарлауда бағадағы жоғары ҚҚС өндiрушiлерге
өз өнiмдерiн сатып алушылардың ... ... ... ... ... кемшiлiктен туындаған қызмет етушi салық есептеу
механизм! түзетуле талап етедi.
Бiздiң Республикада ... салу ... тек ҚҚ ғана ... ... ... жоқ ... да ... болып табылады. Тәжiрбие жүзiнде ҚҚС
айнаi салығы немесе «әмбебап акциз» ретiнде ... ... ... салу
объектiсi бо^ тауарлар, еңбек пен қызметтердiң толық құны болады. Шығындар
бойынша ... ... ... ... алу ... ... қолданылады. ҚҚС-ын
есептеудiң әдiсi әлемдiк тәжiрбиеде кеңiнен қолданылады және қолайлы болып
табыла ... ... ... ... жататын ҚҚС соммасын есептеу мехаш
жайында емес, салық салу базасын дұрыс анықтауда. Мысалы, Қазақстан заңнам
бойынша ҚҚС салу ... ... ... ... аударым кедендiк
баждар кiргiзiлген. Осылайша екi реттi, тiптi үш ... ... ... ... ... лай ... нарық пен бағаның кедергiсiз өсу жағдайы
ҚҚС инфляцияны тудыру тетiгiне айналады. Шетелдiк тәжiрбие ҚҚС-ң фискал;
емес, оның ... ... оны ... ... тартымды етедi.
ҚҚС-ын төлеу әсiресе аванстық төлемдер бойынша, салық салынатын өнiмдi өтi
мезетiнен әлдеқашан бұрын ... оның ... ... табылады.
Салық есепте аударымдар әдiсiн пайдалануда ... ... ... ... ... ... ... тауарларды жөнелтiлген немесе жеткiзiлген
күнiнен бас ... ... ... ... ... ... келiп түскпегеь қарамастан ҚҚС-ын төлеуге тиiс. Тiптi егер өнiм
уақытында өткiзiлiп, оның ақь ... ... ... түстi десек,
кәсiпорынға келiп түскен сомма өзiнiң мәндi жағынан (инфляцияны ескергеде)
жабдықшыларға ... ... аз бола ... әдiсi ... ҚҚС-на төленетiн жеке айнаi құралдарының оққшау қалуының
үлкен ықтималдығы бар. Сондай-ақ құралдардың босатылу ... ... ... ... шотқа түсу уақытi тәуелдi болады. Қарыз тек екi ... ... деп ... ҚҚС ... ... ... осы
мерзiмнiң соңында қабылданады.
ҚҚС-ьш алудың қазiрiг тәжiрибесi шағын және орта бизнес кәсiпорындарыi
қызметi ауыр ... ... ... ... ... ... ... болмау жағдайында қосымша айналым құралдарын
белуге ... ... ... ... да ауыр ... ... ... жатқызған және төленген соммаларының
бюджетке өтелеуiнiң кешiгуi ... ... ... салықтың төленген соммасын бюджеттен қайтару салықтың
органдарға қаржылық санкцияларының ... ... ... ... Оны ... ... ... инфляциялық көтерулер нәтижесiнде бұл
соммалар бастапқы құнын жоғалтады.
Төленген ҚҚС-ты өтеу барысында дамушы ... ... ... Бұл ... көпшiлiгiнде мемлекеттiқ шенунiктер құқықтық және
әкiмшiлiкқағидаларына сәйкес салықты өтеуге ... ... ... қөп ... ... ... ... бiр өтеуiн алу
үшiн көп қиындықтарды басынан қешуге тура ... ... ... ... ... ... ҚҚС-ғы экспотерлер еебiмен
өтеледi.
Алайда, көптеген елдерде басқа ҚҚС төлеушiлер ... ... ұзақ ... ... жыл соңына ауыстыруды ... ... ... ... мен ... артылған несиелер есебiне өтеу
салық төлеушiлердiң тек тауардыңнөлдiк мөлшерлемесi бойынша салынған немесе
артылған несие капитал ... ... алу мен ... ... ... артылған несиелердi келесi мерзiмге ... ... ... ... пiкiр ... болады: бұл жағдай капитал тауарларының
салық салудан босатылу құқығынан айырылады және мұндай ... ... ... ... ... және ... жұмыспен
айналысуына мүмкiндiк бередi. Салық салу ... мен ... ... ... ... бюджетке төленуге тиiстi ҚҚС ... ... оны ... ... ... ... түсiмдер салыстырылып
олардың арасындағы ауытқулардың себептерiн талдау жүргiзiлуiн ұмытпаған
жөн. Оның ... ... ... ... ... ... ... салық салу базасын есептеу базасында
кәсiпорынның толық қамтылмау, салық соммасы мен ... ... ... ... ... ... өтпелi салық
төлемдерiнiң және т. б. ҚҚС бойынша салық салу ... ... үшiн, ... еңбек қызметтерiнiң кварталдар, ... ... ... ... ... ... салық мөлшерлемесiмен
әрбiр қызмет түлерi бойынша жүзеге асырылу ... ... ... осу (қему) ... ... ... ... ... ... ... пәндiк тұрғыдан кiрiсуге мүмкiндiк бередi.
Салық салынатын базаның өзгеруiне эсер ететiн ... ... ... пен өнiм ... азық ... және азық ... емес
тауарларды өткiзудеп эр түрлi арақатынастар, ... ... ... және таы ... ... болады.~Өндiрiстiк сектордағы
кәсiпорындар, сауда және ... ... ... ... эр ... түрлерi және ҚҚС салынбайтын айналымдар
деңгейiндегi айналымдар ұқсатық әдiс бойынша талданады.
Салық салынатын базаның ... мен ҚҚС ... ... ... ... ... ... болады, яғни бұл аймақтық халық
шаруашылыгың, ... ... ... ... ... ... Сонымен мұндай көрсеткiштердiң қатарына өнiм
өндiру рентабельдiлiгiн, материал сиымдылыгын және тагы ... ... Осы ... ... аймақтық экономикасының даму
тенденцияларын көрсетуге болады.
Жалпы алғанда, ҚҚС-ң енгiзiлуi Еуропалық Одақ ... ... ... ... одағының құрылуына мүмқiндiк бередi. Бiрақ ... ... ... алып ... ... қарамастан, кейбiр
елдерде төленген ҚҚС ... ... ... ... режимiмен
салыстырғанда экспоттан түсетiн пайданың көбеюiне мүмкiндiк бередi.
Акциз және қосылған құнға салық төлеудi есептеу механизмiн жетiлдiру
және осы ... ... ... ... ... ... ҚР-ң
Салық заңнамасына келесiдегiдей өзгертулердi еңгiзу қереқ деп ... ҚР ... ... ... ... ... 1 аи немесе
одан көп уақыт ... ... және ... ... көздерiнен табыс
алатын, бiрақ та ҚҚС ... ... ... ... емес ... ... ... ҚҚС ұсталу керек.
2) Счет-фактурасында көрсетiлген аударылған тауарлар мен ... ТМД ... ... ... ... ... ... төлемдерi есепке алынбайды.
3) Салық сыныптамасын мына ... ... ... ... жәнежанама
салықтар сыныптамасы, себебi мұндай мұнай салық ... ... ... ... бар және осы сыныптама ҚР-н салық
заңнамасында жоқ ... ... ... ... ... ... пайда болады.
ҚҚС-ң қызмет етуi және алу ... ... ... салу ... ... ... әдiстердi iске асыруға болады:
ҚҚС-тан салық ауыртпалығын мүмкiн болғанша азайту, яғни 12% ... ... ... ... ... ... бiрге жеңiлдiктер көлемiн
азайту және тауарларды ... ... ... ... пайдалану тәртiбiн қайта ... ... ... халықтық салық ауыртпалығын азайту және салық базасын
күшейту. Бұл тұтыну сұранысы жағына тиiмдi эсер ете ... ... ... және оұл ... ... ... азаитуды ынталандыру
непзiнде тұтыну сұранысын қанағаттандыру жағына өндiрiстiң құрылымын
түзетуiне мүмкiндiк бередi. Осы ... ... 15% ... ... ... және ... ... тұтыну тауарының қасиетiне байланысты
0-ден 25% арасында ... ... ... ... ... табылады.
Сонымен қатар минимальдi ставкаларды халықтық минимальдi өмiр ... ... ... ... ... және алғаш қажеттi
тауарлар арқылы ... ... ... ... айналымынан акциз соммасын, кеден барждары және
амортизациялық ... ... алып ... ... ҚР-ң салықтары
және басқа мiндеттi төлемдер туралы Заңының толықтыруында салық
салынатын айналымға ... ... ... ... ҚҚС ... ... ... және қайтаруды иңфляцияға түзету мен
жүзеғе асыру.
✓ Шағын және орта кәсiпкерлiқтеғi өндiрiстiк ... ... ... ... төлемдер счеттарға мөлшерден тыс төленғен ҚҚС
соммаларын тiркеуғе рұқсат ету.
✓ Приоритеттi ... ... ... ... кәсiпорындарға ҚҚС-
тi төлеу мерзiмiн анықтау - нақты айналымға сүйене отырып бiр қезеңде
төлеу және орта айлық төлемдер ... ... ... ... 2 рет ... ... ... едi, сонымен қатар
сиреқ өнiмнiң құнын төмендетедi және де ... ... яғни бұл ... кезеңдеғi елдердiң экономикалық жағдайларына
сай келедi.
Кәсiпкерлiқке эсер ететiн ҚҚС-ң ... ... ... ... ... ... ... Азық-түлiк тағамдарына 20%
ставкамен атар 0% ставқаны қолдану толығымен ... ... егер ... ... ... болсақ, онда бүқiл әлемдiк салық
мөлшерлемелердiң ... ... ... болады. Сондыктан
жаңа салық қодеқсiн құру үшiн бұл мәселеге көп көңiл ... та ... ... ... ... және ... ... басқа да ерекшелiктерi кәсiпкерлiктiң дамуына ... ... және ... ... ... эсер етуiн қөрсетедi, әсiрсе
өндiрiс сферасында.
Осыған байланысты бiрнеше нақты мысалдар келтiруге ... ... ... өнiмнiң эқспортынан ҚҚС ұстау мәселiсiмен байланысты.
Бiз бiлетiндей, алғашқы кезде ҚҚС, ... ... ... ... ... ... Ал, бiздiң елде бұл жағдай қарама-қарсы болып
тұр.
Сонымен 58-бап, 5 тарауда ҚР-ң басқа елдермен сауда жасағанда экспорттан
ҚҚС-ң мiндеттi ... ... ... ... ... ... ... 2
рет салық төлеудi болдырмайтын әдiс қолданылады, яғни ҚҚС тауарды өндiру
орнында емес, тауарды ... ... ... ... ... ел тауарды экспорттауға бағытталған ұлттық өндiрiстi
ынталандырады, ... iшкi ... ... түсiмдер есебiнен үлттық
табыс қалыптасды. Осы тұста қарақшылықтың ... ... ... өз ... экспортерларына алдынала ҚҚС төлем ақы төлеу
жүйесi қолданылады (тауар тек ... ... үшiн ғана ... деп ... жасалынып, ал шынына келгенде тауар елдердiң iшiнде
жүйеге асады). Тек тауарлардың шыныменде экспортталуына көз жеткенде ... ... ... ... ... қайтарылып берiледi (мысалға қаржы
министрлiгiнде ҚҚС-ң заңсыз түрде iске аспаған экспортқа төленген 60 млн.
теңгеге ... ... ... болады).~Өзара сауда қатынастарды
белсендiру үшiн 2 рет салық төлеуден ... ... 2 елде де ... ... ... кез келген сыртқы сауда да бiр ... ... ... ... ... нәтижесiнде кез келген ел экспортер да,
импорттаушы да бола алады. Сондықган, айтарлықтай өзара келiсiмге ... көз ... ... айтуы бойынша өзгерiстердi енгiзу өте
қолайлы. Алайда, күнделiктi өмiрде ... бола ... ... қалыптасқан жагдайлар ең алдымен бiздiң елiмiздiң Ресеймен ... ... ... ... орай ... ... және әрiптесiмiз
ТМД бойынша Кеден Одағы бойынша және де басқа да бiрлестiктерде одақтасымыз
болып табылатын Ресейдiң ... 2 рет ... ... ... ... қол ... ... жағдайларьш бұл ... яғни ... ... Соңғы жылдар бойы тек Қазақстан
гана бұл келiсiмдi 1 жақты орындап келедi. Көптеген Қазақстандық ... ... пен ... ... бiздiң өнiмiмiздi қолданылатын
жалғыз объектi болып ... ... ... ... ... Оның себебi, Қазақстанның
және ТМД елдерiнiң iшiндегi ең iрi сауда әрiптесi болып табылатын ... ... ... ... салу ... ... ... салық жүйелердiң ең күрделi мәселенiң бiрi осында.
Бiз бiлетiнiмiздей халықаралық ... ... ҚҚС ... салу ... ... ... ... саудаласу жөнiндегi халықаралық
келiсiмдердiң тәртiбiне негiзделедi: ... iшiне ... үшiн ... ... осы ... ... ал ... шыгарылатын нәрсенiң бәрiне
бұл салық салынбайды, себебi салықтар тауар мен қызметтi қолданган елде
төленедi.
Мұндай ҚҚС ... салу ... ... ... ... жерде салық
салынатын Принципi деп аталынады) Қазақстан 1993ж. 1-шi қаңтардан ... ... ... ... құнға салық салу туралы ҚР-ң ... ... ТМД ... ... ... тауарлар, жұмыстары,
қызметтер ҚҚС-тан бостылг 1995ж. сәуiрiнен бастап «1995ж. республикалық
бюджет туралы» 1995ж.сәуiрi бастап 15 ... №2120 ҚР-ң ... ... ТМД ... тыс ... тауарларға ҚҚС салық салымы
салынады. Ал ТМД ... ... ... ... ... ҚҚС ... салымын
салу тәжiрбиесi (тағы айтатын жай қарастырған ... ... ... ... ҚҚС саль және ... мен қызметтердiң экспортталуына
салынатын нөлдiк көрсет ... 1997ж. ... ... ҚҚС салық
салымын салу принципiне iv бойынша ауыстырыла бастады.
Өзбек және ... ... ... 1999ж. ... 200% ... салу ... ... сәтсiз саясатын қарамастан,
сонымен ... ... ... ... 1999ж. ... ... және ҚҚС ... салым салу жөнiндегi келiсiм
мүшелерiнiң тiзiмiнiң ұлгаюымен бола 1999ж. ... ... ... ... 31 ... - Украина, ... - ... 5 ... ... ... ... қосылды.
ҚР-ң статистикалық агенттiгiнiң 1999ж. мәлiметтерi ... ... 38%-ке ... 1619,2 ... тең болды, ал осы мемлекеттен тыс
имп< 34%-ке төмендеп, 2438,6 млн. тең ... ... ... ... Қ ... балансындагы керi сальдо жалпы республиканың сыртқы ... ... ... ... ... мәлiметтер бойынша ҚР-ң сыртқы
са; (мәлiметтер қедендiк ... ... ... 1999ж. 113065,7 ... бұл 1998ж. ... ... 18%-ке төмен, сонымен қатар экспорт
5% төмендедi (шыгарылган өнiм көлемiнiң ... мәнi 5755,3 млн ... және ... ... ... ... теңге бағамын
төмендеуiмен бiрге 28%-ке азайып 55551,4 млн. ... ... ... ... жанама салықтарды алу мәселелерiн шешу проблемасына
қаi келе ТМД мемлеқеттермен ... 1999ж. ... ... ... ... және ... режимнiң гармонизациялау туралы) документтер
пакетi кiргенше еске алған жөн.
Бiрақ бұл келiсiмдерде Ресей ... бұл ... әлi ... ... ... ... құн салығын алудың халықаралық ... [ ... ... ... шешiм қабылданады. Әрине, Ресей бұл
мемлекеттерге экспорттан бюджетке ... ... ... ... ажырағысы келмейдi (Ресей экспортының көлемi импортынан 1,5 есе
көп): « 2000ж. ақпанында Мәскеуде өткен Кеден Одағының ... ... ... органдарының жиналысының қорытындысы ретiнде мынадай ... ... ... ... ... ... 2-3 млрд.
доллар зардап шегедi.
Ресейдi ... ... ... ... бар ... өте ... 1999ж. ресми статистикалық мәлiметтер бойынша ... ... ... ... төмендеуiне қарамастан Қазақстан
импортының жалпы көлемiнде РФ-ң ... 36,7%, ал ... ... ... ... экспорттың 19,8% құрайды.
Келтiрiлген статистикалық мәлiметтер Қазаөстанның мемлекеттiк
бюджетiнiң ысырабы мәселесi 1-шiден ... ... ... ... ... ... қарастырылынатынын көрсетедi. Мемлекеттiң ҚҚС-ты
алудың халықаралық режимiне көшудi Қазақстанда отандық ... ... ... ... ... ... салудың бұзумен
байланысты бюджеттiк шығындармен байланысты ... ... ... ... ... ... негiзгi сауда партнерлерiнiң
қатарында бұрыңғы орын ... ... ... ... салықтар алудың
әлемдiк стандарттарына ұмтылуы негiзiнен ... iрi ... ... ... ... ... ... жоғарлатуына қызығушылық тудыру ретiнде көрiнедi. Олардың
алғашқы нақты қадамы екi ... де ... ... ... ... ... жобасы бойынша Ресейден Құраладар, көлiк ... ... ... ... салуға болады. Бұл ... ... ... 1999ж. ... ... ... ... Келiс
сөздер кезiнде қарастырылды және бұл жобаны ұсынушы Қазақстан ... ... ... ... машина құрылысы өнiмдерiнiң iрi
тұтынушы ретiнде қатысты (ТМД-дан 100% импорт, 35% Ресейден).
1999ж. ... ... ... ... мен ... ... ... ҚҚС-ғы тұрғысынан есеп жүргiзетiн елдер ... ... ... ... ... ... жасалады. Әрине әрбiр елдiң
өзiнiң ұлттық мүдделерi олардың қандай бiр тауар ағымдары ... ҚҚС ... ... ... болады. Сондықтан Ресей тарапынан ТМД-мен кедендiк
одактың ... ... үшiн ... ... дәлiрек айтқанда Қазақстан мен
Ресейдiң машиналары ... және ... ... ... ... ... алып ... ауысу туралы нұсқа ұсынылады. Ресейден бұл тиiмдi
өйткенi қондырғылар бөлiктерi бойынша белгiленген ... ... алу ... ... ... қондырғыларын бұрынғыдан гөрi бәсекелестiк
қабiлеттiлiгiн артады. Ал, Ресей қондырғыларын ... ... ... қатынасты айтатын болсақ, ҚҚС-ғын «пайда болу орнына қатысты».
Соңғы тұтынушы болып табылатын, сондай-ақ өнiмнiң белгiлеген орны ... ... ... ... ... табылады, болса онда елдер
арасындағы ... ... таза ... ... ... салықтық
ауыртпалық қөресткiштердiң ұлғаюына немесе өзгеруiне аса ықпал ... ... мұны ... ... ... айналым көлемiне
ҚҚС-ғын төлеуден босатылған эқспортерлерге қатысты айту ... ... ... жабдықтаушыларына сатып алынған активтер бойынша ҚҚС-ғын өтеудi
талап ету құқына ие болады. ... ... ... тағы
бiр бап бар. 64 ... 3 ... ... ... ... ... ... алу құқысыз енғiзудi қарастырады. Жөндеу объект
құның ... теқ қана оны ... ... 64 ... 1
тармағында қайшылықтар байқалады. Бұл бап бойынша заңды және ... ... ... ... алу сату мәмiлесiн жүзеге асыру кезiнде
жалпы ... ... ... яғни ... ... ... ... салық салынады. Алайда, бұл осы заңда беқiтiлген ҚҚС анықтамасына
қарама қайшы келедi. ... ... ... өсiм ... ... ... ... пен ұсыныстың тербелiсiнiң нәтижесi ғана бола алады.
Бұл тербелiстер өндiрiс пен айналыс процесiнде ... ... ... ... ... ем өйткенi бағалы қағаз өндiрiстiк өнiм ... ... ... өзге қалыптасады. Бағалы қағазды сатудағы өсiм
құны ҚҚС-тың салық салу айналысь түсе ... ... 4 ... ... ... беру ... ... келесi
нұс салық төлеушiнiң бюджетпен есептесу кезiнде, есептеу ... ... та} ... ... ... салық салынады. Осы жоғарыда
айтылғандарды қорыта қеле: ... ... мен ... ... аи боны жаңа салық қодеқсi жобасының айналысында ... ... ... ... ... ... әрбiр мемлекеттiң экономиқасын
құрайт негiзгi қайнар болып ... Ол ... пен ... ... ... ... ... ережелер жинағын құрайды. Салық
жүйесi эр тү] ... ... ... қонсервативтi бөлiгi
болып табыла/i Әлемдiқтәжiрбие қөрсетқiндей, ... ... ... бiрнеше жi талданып талқыланады. Кезеңдiқ салық реформаларын
өткiзу мiндеттi, өйтк« эқономиқа әрбiр қезеңiнде, салық жүйесi қайта ... ... ... ... ... ... ... жылда салық
заңдамаi өндiрiстiң және жалпы республиқаның эқономиқалық жағына ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлiқ
заңнамасынi салық заңнамасының қешендi қелiсуi.
2000ж. Иқаңтарында «Дөңгелеқ ... ... ... ... қодексiк
тұжырымдамаларын өңдеуде, осы жобаның инициатвиалары, ҚР-ның жаңа салi
қодеқсi қелесi мәселелердi шешуге тиiс:
... ... ... ... ... ... ... жасау;
✓ Салық ауыртпалығын азайту;
Салық қодексi жобасынқарастырған қезде ҚҚС-ты алу бойынша ... ... ... ... ... ҚР ... қаруына салық қодеқсi жобасының жаңа ... ... ҚҚС қiшi және ... ... ... ... ... көрсетiлген ҚҚС туралы ережелер өзiнiң ... ... ... ... және ... екi бөлiмiн салыстырса, онда олардың
ерекшелiктерi бiрдеь көрiнедi. Мазмұнында, жүйелiлiк пен тiзбектiлiк ... ҚҚС ... ... етуi үшiн ... толық және нақты тұжырымдылған
заңнама қажет, егер заңдг ... ... ... ... ... түрде түсiнiктi болса, онда бұған жетуге болады. Тек ... ғана ... ... ... ... және
ашықтығына, қол жеткiземiз. Сондықтан ҚҚС туралы бөлiм оның мазмұнына және
түсiнiктiлiгiне байланысты қайта құрылған ҚҚС ... ... ең ... ... ... ... ... табылады. Бұл нормаға ... ... ... ... ... ... ... белгiленген минимум 500
АЕК аспайтын ... ... Бұл ... ... бөлшек сауда
сферасында тауар және ... ... ... ... ... Мұндай кәсiпкерлер көбiнесе ҚҚС талаптарын орындауда басқа
салық ... ... ... ... орындауды салыктық
басқару мен қаматамасыз ету ... да ... ... Бұдан басқа
жалған счет-фактуралар проблемасы туады, сонымен қатар дәлсiз бюджеттен
салықты ... ... ҚҚС ... ... бұл ... ... әкеледi. Осы және басқа да себептерге байланысты ҚҚС
пайдаланушы көптеген елдер жылдық ... ... ... ... ... қоспайды, осы тiркеу босағасы деп ... ... ... кәсiпкерлерде ҚҚС бойынша есепке тұру құқығы сақталады, бұл
көбiнесе тiркелген қажет. РФ мен ... ... ... ... жатқан салық реформалары «тiркеу босағасы» ережесiн қарастырады,
ал ТМД-ның басқа елдерiнде олар 1997-1998ж. ... ... ... ... ҚҚС бойынша есепке алу және ... ... өте ... ... ... ... ... ҚҚС бойынша төлеушiге
қатаң есептiлiк бланкiсi болатын рның ... ... ... ... деп ... ... тiркеу және ... ... ... ... Бұл ҚҚС төлеушiлерiнiң ортақ базасын
құруына мүмкiндiкбередi. Бұның барлығы ҚҚС сынағын жүзеге ... ... ... ... жай, бұл ... ... ... мөлшерiн анықтау
тәртiбi мен алынған тауарлар мен қызметтер ... ҚҚС ... ... ... ... ... ... қалай анықтаймыз деген сұрақ
ҚҚС бойынша негiзгi ережелердiң бiрi болып табылады. ... мен ... ... ... ... ... ... соммасын соңында ақырғы тұтынушы
төлейтiн болғандықтан, салық салынатын ... ... ... ... негiзделедi, себебi дәл осы құнды ақырғы тұтынушы төлейдi.
Осыдан шыға қеле, жобада салық салынатын ... ... ... шарттың
еқi жақтарымен қолданылатын баға негiзiнде анықталады. Бұл ... құн» ... және ... ҚҚС есептеу принциггтерiне
сәйқес қеледi. Мысалы үшiн атап ... ... ... ... ... салынатын айналым мөлшерiн сол анықтау тәртiбi «нақты құралған
шығындарға» негiзделедi. (бартерлiк операциялар немесе алу ... ... ... ... ... ... немесе алу бағалары жүзеғе ... ... бiр ... ... ... ... ... меншiқтi
қаражаты есебiнен төленуiне әқеледi. Салық салу базасына осындай ... ... ҚҚС ... ... ... ... салық түрiне
айналады.
ҚҚС-ты аударудың халықаралық принциптерiне сәйқес салық салынатын
айналымға ... мен ... ... ... Бiр жағынан бұлай
жасауға болмайды, себебi бұл еқi рет ... ... ... Жаңа салық
қодеқсiн шығарушылардың бұл жөнiнде өз қөз ... бар. ... ... ... салу ... анықтау мәселелерi «нарықтық ... ... ... ... және қедендiқ баждар өзiнiң
бөлу қүшiне байланысты тауардың ... ... ... яғни сондай мөлшерде
тауар бағасының өсуiне әқеледi. Аюциздердi және ... ... ... құн - бұл ... ... ... ... құны. Ал, олай болса, ол
ҚҚС аудару тәртiбiнде тiзбелiлiқ сақталу үшiн ақициз бен ... ... салу ... ... ... ... ... Осы ұғымды енгiзумен
байланысты жұмыстар мен қызметтердiң салық салыну тәртiбi өзғередi. ... ... я ... ... ... қызметтiң барлық түрлерiне салық
салынады. Ал, бұл бiздiң ... ... ... нарығында
тартымсыз етедi. Жобада ҚР тыс жерде көрсетiлген қызметтер мен жұмыстарға
салық салынбайды ... ... ... ... еместермен қарьiм-
қатынасындағы, яғни «керi салу» кезiнде ҚҚС ... ... ... ... ... ... емес үшiн ҚҚС ... тәртiбi оның
Республика территориясында болуына тәуелсiз, яғни оның ... ... ... пен жұмыстардың орны көрсетiлсе жеткiлiктi болып келедi.
Әйтпесе керi ... шет ел ... ... көп болады.
Бұл нұсқаулықтар тауар мен қызметтерге ... ... ... ... қағидаттарын жүзеге асырады.
ҚҚС есепке алуда да жаңа өзгерiстер енгiзiледi. Жалпы ҚҚС есепке алу
жағдайлары жүйелендiрiлiп ... ... алу ... ... Жаңа бiр ... ... счет-фактура негiзгi құжат болғаны
мен жалғыз құжат болып табылмайды.
Транспорттық ... ... ... ... ... билеттер негiзнде,
коммуналдық қызметтер бойынша ... ... ... құжаттары непзшде есепке алынады. Ең iрi өзгерiс ретiнде, ол
сатып алынатын өндiрiстiк мақсаттағы ғимарттар бойынша есепке алу ... де, ... ... ... ... салынатын болса, онда салық
төлеушi ҚҚС (еспке алатын бөлiгiнiң азаюына) байланысты бюджетке ҚҚС ... ... ... ... ... ... бүл тәртiп
салық төлеушiден ұзақ мерзiмге айналым құралдары алынады.
Өндiрiстiк мақсаттағы ... мен оның ... ҚҚС ... ... ... ... алуғаболады. Нәтижесiнде, айналым құралдарының экономикасы
байқалады, ал ол өндiрiстiң дамуына бағытталуы мүмкiн. Сонымен қатар, бұл
құрылыс-монтаж ... ... ... ... ... ... ... мен үйлердi сатып алатын салық төлеушiлер ҚҚС ... ... ... ... ... негiзгi орынды жеңiлдiк пен пруденциялдар алады. Оларға:
салықтан босату, нөлдiк ... ... сол ... ... тауарларды (жұмыс,
қызмет) өткiзуден салықты алып тасталынуы заңнамада ... онда ... ... дәл осы ... «салық төлеуден босатылған»
өндiрушi онымен сатып алынған ... ... ... ... алайда ол өткiзiлген 77 тауарларға салық төленген кезде осы салық
соммасы есептелiнген болуына үмiттене алмайды, ... ол сату ... ҚҚС ... ҚҚС ... құқығы жоқ.
Демек, ҚҚС-тан босату салық төлеу мiндеттемесiн толық алып ... ... Осы ... ҚҚС-тан тек нақты өндiрушi қосқан құны
босатылады, бiрақ, өндiрушiнiң барлық сатып алуынан салық ... ... ... босату әдiлетсiз болып табылады. Егер салықтан
босатылған салық төлеушiлер ... ... ло ... тұтыну үшiн арналған
емес, бұл тауарларды ... ... мен ... ... өндiрiс элементтерi
ретiнде пайдалануға арналған. ҚҚС-тан босатылған салық ... ... ... қез-қелген басқа салық төлеушiнiң ... ... ҚҚС сол ... төлеушiлер сияқты олардың сатып
алуына төленғен өздерi белгiлеген өтқiзу бағасы кiредi.
Айтылғандардан мынадай ... ... ... ... үлқен саны ... ... ... сол ... ... диспропорцияға әқеледi.
Сондықтан, теориялық және ... қөз ... ... ... ... ... төмендету қажет. Қазiрп уақытта әреқет етiп отырған ... ... ... ... ... ... Эқономиқаның
жеке салаларында қандай да бiр преференция бередi жөне жеқе ... ... ғана ... ... ... ... емес ұйымдар үшiн әреқет етiп жатқан жеңiлдiқтер сақталынған.
Кейбiр, әреқет етушi жеңiлдiқтер және ... ... ... ... қолдануы бiр мағаналы мақсатпен түсiнуi жобада нақтыланған. Бұл бәрiнен
бұрын қаржылық қызмет қөрсетуғе жатады. Егер, әреқет ететiн заңда ... банқ ... тiзмi ҚР банқ ... және банқ ... ... ... қодеқсiнiң жобасында бұл операциялар банк туралы
заңда қысқартылған көлемде берiлген. Мәдениет, ғылыми, бiлiм және ... ... ... ... және сақталған. Газеттер мен
журналдар және ... ... ... жобадағы жеңiлдiқтер
қатарынан алынып тасталған. Бiрақта бұл жеңiлдiқтер 2003 ж. 2004ж. ... ... РФ ... ... ... ... Соңымең қатар, ңөлдiк мөлшерлеменi қолдана алатын 78
кәсiпорындар саны қысқарады. Экспортерлар үшiн нөлдiк мөлшерлеме ескiсiнше
қалабередi.
ҚР Үлттық банкiсiне платина мен ... ... ... ... ... нөлдiк мөлшерлеме жобада қарастырылмайды.
Қазақстанның iшкi тұтынуы үшiн арналған, барлық тауарлар бойынша ел ... шет елде де ... ... ... ... ... ... Қазақстандық
ҚҚС белгiленген принцип қолданылады. Халықаралық принциптерге сүйене отырып
экспорттық тауарларға келiсiлген нөлдiк ... ... Дәл ... ... ... ... ҚҚС ... жауап бередi. Бұл принципке
сәйкес эксперттiк тауарлар ... ... ... оған тек ... ... ел ... өндiрiлген тауарлар сияқты
экспортталған тауарларға да ... ... ... ... ... ... ... дифференциясына әкеледi.
Бiрiншiден, төмендетiлген ... ... ... ... ... ... ... туғызады. Төмендетiлген мөлшерлеме
бойынша салынатын салық ... ... ... ... жоғары
мөлшерлемеде салық салу. Алғашқы қажеттi тауарларға салынатын салық ... ... онда ... үшiн бiршама қолайлы болады. Бiрнеше
мөлшерлеменi бiр уақытта қолдану сынаққа ... ... ... ... соммасының жоғарлауына әкеп соғады. Жоғарлауы алдағы ... ... ... ... өнiмнiң өзiндiк құнына кiредi. Бiрiншi
жағдайда, салық салушылардан айналым капиталын алып тастауға әкеледi, ал
екiншi ... ... ... және оны шығаруының ... ... ... ... ... Одан басқа дифферецияланған ... ... ... ... ... ... ... Өнiмдердi
катеғорияларға бөлумен және ережелердi түсiндiрумен байланысты сол ... ... ... ... ... Дәл сол сияқты
дифференцияланған мөлшерлемелер ... ... ... ... ету ... ... әкеледi, солай болғандықтан ҚҚС
бойынша декларация құру және салық ... ... алу ... ... мақсатқа сәйкес емес дифференцияланған мөлшерлемелер осы
барлық факторларды сақтайды. Сонымен ... заң ... ҚҚС ... ... тауарды шағын кәсiпорындар тұтынады. егер, тауар
тiркелiнбесе, онда I салық кодексiнiң ... ... ... ... бұл ... ? ... ... қандай да мөлшерлеме
салынған болса да ҚҚС салығы салынбайды.
Салық заңының дамуы ... ... Тек бұл ... ... өсуi және ... жағдайдың теңесуiн қамтамасыз етуi
мүмкiн. Егер, ҚҚС-ты бiздiң ... ... ... ... ... онда ... өте қажет. Жобада белгiленген ҚҚС салық ... ... ... ... ... ... қорыта
келеек, ҚҚС туарлы заңдағы өзгерiстердi сондай-ақ басқа жағынан да қаруға
болады.
Сол өзгерiстердi атай ... ... ... ... ... ... ... функциясын қайта күшейттi.
Бұл туралы келесi факторлардан көруге ... - ... ... ... ... ... Сондықтан, бұл тауарлар
ең бiрiншi қажеттi тауарларға мөлшерлеменiң жоғарлауы, оларға салықтың
регрессивтiлiгiн күшейтедi. ... ... «жай ... төмендетуге
бармайды, ол мiндеттi түрде жогалтқан ... ... ... ... ... ... ... Жекелеп алғанда, былай
тұжырымдауға болады, 10% мөлшерлеменi шектегеннен және ҚҚС мөлшерлемесiн
төмендеткеннен түскен түсiммен ... ... ... ... үшiн ҚҚС ... ... өңдеушiлер бiрдей
етiп бекiтуiне күмәндануға болмайды (әкiмшiлiк салықты жеңiлдету), сондай-
ақ бiр экономикалық сферадан басқа ... ... ... ... ... ... тәуелсiз.
Мемлекет ҚҚС мөлшерлеменiң төмендеуi мүмкiн болса бiрқалыпты басқа жанама
салықты 2% ... ... ... ... ... ... ұсынып отыр
(коммуналдық қызметтен жөне негiзгi ... ... ... ... (өздерiңiзге белгiлi, тұтынушы төлеген және ... ... ... ... ... сатушы, ҚҚС төмендеуiнен өнiмнiң
бәсеке қабiлеттiлiпнде адам жергiлiктi билiк органдарының бюджетiне аударуы
мiндеттi.
Дәл осы жағдайда, сатудан түскен салықты төлеумен ... ... (ҚҚС ... бюджет деңгейдегi салыққа жатады), ... ... ... ... ... керек. Жергiлiктi билiк органына
қатысты жұмысты жетiлдiру ... ... ... ... ... Басқа сөзбен айтақанда, алкоголь тауарлары, темекi өнiмдерi,
халық тұтыну тауаларын теория ... ... және осы ... ... ... тарапынан фискалдық органдардың көз қарасы бойынша
қызметтерi негiзiнен импорттық ... ... ... ... ... ... базалар торабын, көтерме сату ... ... ... ету ... ... ... ... жалпы алганда салықтық кодекстiң салық ауыртпалыгын
қалай азайту мәселесiне әкеп тiлейдi. Демек, көңiл аударсақ, ... ... ... идея сияқты өткiзу паралелльдi болады - барлық
салық жеңiлдiктердi алып тастау -жұмыс және ... ... ... ... ... ... ... төлеушiлердiң жеке
категорияларына мүмкiндiк ... ... және ... аяқ киiм
өндiрiсiн, тiгiн өнiмдерiн өндiруге немесе өткiзуге елге нөлдiк мөлшерлеме
бойынша салық ... Бұл ... ... жағдайын ұлғайтады.
Жоғарыда келтiрiлген өндiрушiлер үшiн, сондай-ақ бұл сала ... ... ... ... бiрақта бұл айылшаруашылық
саласына да ... ... ... ... ... тигiзедi. Үш жылға дейiн төлебеген
соммаға күмәндi талаптары ... ... салу ... ... ... ҚҚС-пен алынған ҚҚС-тың арасындағы айырмашылық арқылы
бюджетке тиiстi ... ҚҚС ... ҚҚС ... нейтралдығын» ҚР-да
жеңiлдетiлген әдiстiң көмегi арқылы дәлелдейдi, мұны салық заңы жөнедейдi.
Егер жаңа заң жобасының ... ... ... ... ... ҚҚС
«сынақ» алымдары механизм! де ... ... ... ... ... салық мөлшерiн реализацияланған өнiмге ... ... ... ... айтқанда, бұл әдiсте фирма «жай» 2 ҚҚС-
тың соммасының ортасындағы айырмасын ғана бюджетке жiбередi, ... ... ... ҚҚС ... I айналымдағы салық табылады, ал ... ... ... ... ... еселiк салық салу мәселесiне, акцизделген тауарларға және ... ... ... ... ... ... өлшемiне қайта қосылу
мүмкiндiгi туралы жағдайы ... ... ... назар аударады.
Былтырғы жылдың 16 шiлдесiнде ғана «бюджетке басқа мiндеттi төлемдер ... ... ... ... ... ... бұл ... қоспағанда бiр
жанама салықты басқаларға салық салуды бiлдiредi.
Қазiргi таңда, салық кодексi шеңберiнде ҚҚС ... ... ... ... ҚҚС ... салу мәселелерiн, ... ... ... Мәселе, ҚР-ғы жоғарыда ... ... пен ... ... ҚҚС ... ... ... өткiзiлген өнiм бағасындағы ҚҚС салығын алу кезеңiмен ешқашанда
сәйкес келмейдi. ... ... ... ... ... салық салудың кассалық әдiсi сипатындағы тiкелей төлеу
кезiнде емес, тауарды ... ... тиеу ... ... де ... ... жобасы 1995ж. 1 шiлдесiнен 1997ж. 1
шiлдесiнен дейiн әрекет еткен кассалық ... ... ... мүмкiндiктi
қарастырады. Шындығында да, салықтың ... ... ... емес ақша ... және материалдық құндылықтардың нақты
қозғалысына негiзделғен кассалық әдiстiң объективтiлiгн таныған заңгерлер
мемлекет үшiн есепке алу ... ... ... ... ғажап
емес.
Ол өз алдына салықтың бюджетке ... ... ... ... ... салық төлеушiге табыстар мен шығыстарын ... ... ... ... ... Бұл ... ... төлеушiлер еш нәрсеғе қарамастан салық төлейтiн ... ... ... ... ... ... ... туындады, бiрақ оны
төлейтiн ақша әлi келiп түскен жоқ), тiптi салық салынатын ... ... ... болмақ (салықтың объектiсi басып та болатын ақша
мүлде түспеуi де мүмкiн ). Әрине, фискалдық ... көз ... ... алу әдiсi ... кассалық, тiптi гибридтiк әдiсiнен ... ... ... ... ... ... жеткiзiлуiнiң
мезетi көп жағдайда, ҚҚС-ның объектiсi ... ... ... ... ... ... ... табылады. Мұнда салықтың жеткiзiлу мезетi
төлемге қарағанда тұтнуымен ... ... ... Осылайша, жеткiзiлуге
негiзделген есепке алу аударымдары мен ҚҚС төлеу ... ... ... ... ... келедi. Шындығында да есепке алу әдiсi кезiнде
салықтың әкiмшiлiк қызметкерлерiне ҚҚС-ғын алу ... ... мен ... алу ... ... кезiндеғiғе қарағанда салықты
ұстап қалу қолайлы. Барлық ... ... ... ... ... алу ... ... экономика субъектiлерiнiң қалыпты қаржы
ақша қатынастарына негiзделедi, яғни, төленулермен дақ түсiрмеғен, басқа да
экономиканың төменғi ... ... ... ... ... ... қатысты респибликалық салықтық жиналыста
қатысушылардың бiрi айтқан сөздер жиi еске түседi, ол былай дедi: «жиһазды
алдымен сату ... ... ... яғни ... төлеу керек, ал бiз
керiсiнше: алдымен салықгы төлеп, сосын барып ... ... ... ... ... халықшаруашылығының кәсiпорындарының қалыпты
дамуына керi әсерiн тиғiзетiн салық ретiнде мөлшерлемесiне төмендетудi
ұстанып ... ... Кiрiс ... ... тән бұл ... ... мөлшерлемсi жағдайында бюджеттi авансаландыра алмайды,
экномика ... ... ... ... ... ... ... сұранысын тудырады.
Басқа жағынан қарағанда әлемдiк тәжiрбиедеғi салық салу ғибридтiк
әдiстi де ... ... бұл ... ҚҚС ... ... мезетiнде, ал сатып алынған өнiмнiң құнын төлеғен де алынады
және аударылады.
Алайда, ... ... ... ... ... ... ... болған Астандағы жиналыс осындай есепке алу нұсқаларының
көптiгi өндiрушiлер, жеткiзушiлер, шикiзаттық кәспорындар мен ... ... ... ... ... ... туындап, ақыры
салық салу базасын жағалту проблемаларының туындауынан ... ... ... ... ... ... ... яғни құралдардың көлеңкелi
аударымы жайында бүгiнгi күнi экспортқа бағытталған ... ... ... яғни ... ...... ... (Россия мен
ТМД елдерiнiң кейбiреулерiнен басқа) ҚҚС салық салуының жеңiлдетiлген түрi
бойынша нөлдiк пайыздық ... ... ... ... ... нөлдiк
мөлшерлемнiң механизмi экспортер кәсiпорындарды өткiзiлген өнiм ... ... ... толығымен босатуды көздейтiн ... ... ... ... ... кәсiпорындарға отандық
және импорттында активтердi өздерiнiң неғiзғi кәсiпкерлiк ... ... алу ... ... ҚҚС ... ... кодекстiң неғiзiнде, дәлiрек айтқанда 253-бап «ҚҚС-ын қайтару,
кәсiпорынның ақша ... мен ... ... және ... салық
заңннамасында қарастырылып, осы жылдан бастап күшiне енғен ... ... ... ... ... бақылау орнатудың
бiрқатар шаралары өзiне назар аудартпай ... ... ... ... ... ҚҚС-ын өтеу тәртiбi тек қана экспорттан түскен
валюталық пайданың банк резиденпiң счетына ... ... ... ... ... басқа салықтар мен мiндеттi төлемдерi
бойынша қарыздарының болмауын айтпағанда, керi ... ... ... тиiстi мөлшерiн импорттау кезiнде ... ... ... ... ... айтқанда, салықтарға шет елдiқ контр ағенттерғе
өткiзу мақсатында сенiмдi жөнелткендiгiн ... ... ... ... үшiн ... төлемдi де көрсету қажет.
Берiлген салықтық кодекстiң ... ... ... ... ал бұл өз алдына қызу пiкiр талас тудырары сөзсiз.
Салық кодексi бойынша талқылаудағы қайшылықтар мен ... ... ... және ... ... ... әлi де ... көрсетедi. Екi жыл бұрын салық ... ... ... ешбiр өзгерiссiз қазiргi салық кодексiнiң жобасы
туралы айтуға болады. Қазiргi ... ... ... жаңалық болып
саналғандардың барлығы да ... салу ... ... ... ... қайта оралды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан экономикасын реформалау зерттеулер көрсеткендей ... ... ... аз араласуын қарастыратын
жаңалибералдық модельге көшуге ... Бұл ... ... ... ... кiрiстердi негiзiнен салықгық түсiмдер ... ... ... ... ... де ... Соның
iшiнде жанама салықтарға маңызды орын берiлген, яғни ҚҚС, акциз және ... ... ... ... ... ... ... түрде
пайдалану тұтыну қүрылымына эсер етедi және баға белгiлеу процесiне оңды
ықпал етуi мүмкiн. Сонымен ... ... ... үшiн ... ... салымдардың өзiнен гөрi, олардың шығындарына салық салудың өсуi
тиiмдiрек. Олардың пайдалану тиiмдiлiгi ... ... ... Салық мөлшерлемелерiмен алу процедураларына ... ... ... жалтару қиынырақ;
^ Олармен байланысты экономикалық бұзушылықтар аз болады;
^ Олар ... ... ... ... ... мен ... ... бақылаудың қарапайымдануы;
^ Экспортты ьшталандырады;
^ ... ... ... ... ... салықтардың соңғы артықшылығы оларды ҚР экономиқасы үшiн мейлiнше
тартымды еттi. Республикада жанама салықтар ... ... ... ... ... ... реттеушiлер ретiнде пайдаланылады.
ҚҚС мемлекеттiк меншiктiң экономикалық жүзеге асырылуын көрсетедi. Оның
көмегiмен мемлекет өндiрiстiк және сауда делдалдарынан олардың таза ... ... үшiн таза ... бiр ... алып ... ... келесi де:
✓ ҚҚС өнiм құнына кiргiзiлмейдi, ол ... ... ... ... ... Бұл оның ... ... мен рентабельдiлiгiне
ықпалын жояды;
✓ Салық салу объектiсi ... ... ... ... айырмашылығы бойынша емес, бiрдей мөлшерлемемен
өндiрiстiң ... ... ... өнiм ... ал бұл ақырғы
өнiмдегi салықтың жинақтап қалуына жол ... ... салу ... ... ... ... ... салықты алу процедураны мейлiнше қарапайым екендiгi
салық төлеушiлердiң де салықтық органдардың көз ... ... ... ... ... белгiлi дәрежеде өзiндiк бақылау процесi болып
табылады, өйткенi әрбiр кезектi сатып алушы өздерi ... ... ... ... ... ... тiрқеуi
қызықтырады;
✓ ҚҚС мемлеқеттiк табыстарды ұлғайтудың мейлiнше тиiмсiз құралы болып
табылады. ... салу ... ... ҚҚС ... ... есебiнен бюджет түсiмдерiнiң елеулi өсуiне мүмкiндiк бередi.
✓ ҚҚС эқономиқалық қызмет ... ... ... үшiн ... ... ... мен ... сйымдылығына тәуелсiз салық
салудың бiрдей нақты деңгейiн қамтамасыз етедi;
... ... ... ... үшiн ... ... ... айналымнан алынатын салық бөлiгiн ... ... ... ... ҚҚС бүл ... дәл ... экспорттық өнiмге кетқен нақты шығындарын ескере ... ... ... ... ҚҚС ... саясаттың
құралы ретiнде кеңiнен қолданылады. Осыдан ҚҚС-ң сыртқы экономиқалық
байланысты реттеудiң тәсiлi ретiнде пайдалануға болатынын ... ҚҚС ... ... ... ... ... салықтық
саясатын жүргiзуiне ықпал ете отырып атқарады. Ал бұл ... ... ... және оны ҚҚС ... ... көзi ... табылатын Европалық экономикалық одақ елдерiндегi
тәжiрбиесiмен дәлелденедi.
✓ ҚҚС-ң экономикалық ... ... оның ... ... өзiн өзi ... ... шығындарын автоматты түрде
босатуында;
ҚР-ғы ҚҚС-н қызмет ету мәселесi мұндағы ... ... ... ... ... ... туындайды.
Әлсiз экономика жағдайында ҚҚС-ң тiкелей тұтынушылармен бiрге өндiрушiлерге
де ... ... ... ... жагымсыз жақтары көрiнедi. Оларға мыналарды
жатқызуға болады:
1. Кәсiпорынның айналым ... ... ягни ... ... жабдықтаушыларына ҚҚС төлеу кезi өнiмнiң өткiзiлу бағасымен
сатып алушылардың ҚҚС алу кезеңiнiң сәйкес келмеуi;
2. ... ... да ... ... ... ҚҚС ... мәнi бойынша
регрессивтi салық және тұтынушылардың иығына ауыр салмақ болып жiктеледi
және салық ... ... ... ... ... ... яғни ҚҚС ... өмiрлiк деңгейiнiң төмендеуiне
әкеледi;
3. ҚҚС-ң жоғарғы мөлшерлемесiн пайдалану жағдайында тұрғындардың сатып алу
қабiлетi төмендейдi және ... ... ... ... 4. ... ... ... механизмiнiң ... ... ... ... ... ... Бiздiң республикада ҚҚС салу базасы болып, ҚҚ ғана емес, ... оған ... ... жоқ ... ... ... соммасы,
амортизациялық аударымдар, кедендiқ баждар).
✓ Оның кемшiлiгi ... ... ... ... олар ... аванстық
төлемдер төлеу салық салынған өнiмдi өткiзу кезiнен әлде қайда бұрын
болатындығында. Салықтық есепте ақша ... ... ... ... ... Ақша ... әдiсi кезiнде өткiзу кезең ретiнде
құралдардың есептiк шотқа түсу күнi болып табылады.
... ... ... және ... ... соммасының
бюджеттiк проблемаларға байланыстьi; 88
✓ ҚР-ң экономикасын реформалау бойынша ... ... ... ... ... ... ... жетiлдiрiлуiне
ұсыныстар жасауға мүмкiндiк бердi:
... ... және ... ... ... тұрғындарға салық
ауыртпалығын азайту үшiн ҚҚС-ның салық ауыртпалығын елеулi түрде азайту
қажет.
• Айналымға ... ... ... соммасын кеден ... ... ... алып ... ... Олар ... айналымға ҚР-ң ... және ... да ... ... ... ... ... мезгiлдер енгiзiлiп және
шығарылып отырылады. Соңғы заң баспасында ... ... ... ... ... ... салық кодексiнiң жобасында қайта енгiзiлiп отыр.
• Бюджеттен ҚҚС соммасын қайтару немесе ... ... ... ... асырылады.
• Шағын және орта бизнестiң өндiрiс кәсiпорындарына артық төленген ... ... ... ... ... ... есебiне аударуға
рұқсат беру керек.
Осының барлығы екi рет ҚҚС салуды жойып, ақрығы өнiмнiң қүнын ... ... ... ... ... едi. Бұл өтпелi кезең
елдерiнiң экономикалық жағдайына ... ... ... ... ... қатынас ретiнде «тағайындау қағидасы бойынша салықты
пайдалануга кошу».
✓ Салықтық әкiмiшлiктi жетiлдiруде, сонымен ... ... ... тексерiстi пайдалану, бюджет соммасын қайтаруды талап етудi
ескеру (басқа салықтар бойынша ... мен ... ... ... ... ... ... ретiнде
тiркелмеген тұлғаларды тiркеудiң декларацияланған нормаларын ... ... жеке ... ... ... ... ... ескередi;
✓ Қазақстанның мемлекеттiк бюджеттiң жағдайын талдау мен бағлау,
бюджеттiң кiрiс ... ... ... ... ... ... анықтады. Олардың iшiнде жиi-жиi экономикалық реттеуiш
рөлiнде көрiнетiн ҚҚС атқаратындығы ... ... ... ... ... ... әлемдiк стаңдарттарға
сәйкес, яғни жеңiлдiктердi қысқартып, мөлшерлемелердi унификациялау
бағытында жузеге асырылуы тиiс.
Бұл шаралар ҚҚС-ын қолданудың және ... ... ... ... ... жағымсыз жақтарын барынша түзетуге мүмкiндiк бередi.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. «Салық және ... ... ... да ... төлемдер туралы»
Қазақстан Республикасы Кодексi, 12 маусым 2001 жыл.
2. «Қазақстан Республикасына әкелiнетiн ... ... ... ... ... пен ... қатысты тәртiп туралы» № 131-П
Нұсқанама, 29.11.95 жыл.
3. «Қосылған ... ... ... ... тәртiбi туралы»
№37 Нұсқанама
4. «Акцидi есептеу тәртiбi туралы» №36 Нұсқанама
5. Алейбеков М. ... ... ... ... ... ... ... 26-бет.
6. Алимжанов И. «Мақсатқа жету жолындағы салық реформасы» // ... №42, 2000 ... ... М. ... құнға салынатын салық» // ҚР МКМ-ң жаршысы, №11,
қарашша, 2000ж.
8. Вопапава Н. ... ... ... ... // ... ... Габдрахманов И.Н. , «Лукойл» мұнай компаниясы. ... ... ... ... ... ... Финансы, 1998ж., №7 276.
10.3аяц Н.Е. Қаржы теориясы. Минск: «Жоғарғы мектеп», 1998ж.
11.Игудин А.Г. Попова Н.А. «германия және Ресей ... ... ... ... мәселелер» // Әлемдiк экономика
және ... ... 1999ж., ... Э.Қ. ... ... салу ... ... конференция материалдары, Астана, «Экономика» 1999 ж. ... Э.Қ. ... ... ... ... ... және оның экономикалық мазмұны» // Қаржы-Қаражат,
№101996ж. 86.
14.1лиясов Қ.Қ. ... ... ... ... №10 ... Қ.Қ., ... А.Б.; ... Б.Ж., Салық және салық салу.
Алматы 1995ж. 866.
16.Рогачев А. ... ... ... ... 1996ж.
17.Никитин С., Глазова Е., Степанова М., Мемлекеттiк қаржы жүйесiндегi
салықтар. Ақша және несие. 1995ж.
18.Починок А. Үзақ қиын ... ... ... ... ... ... ... И.О. «РФ салық жүйесi туралы». Қаржы 1995ж.
20.Оспанов М. Т. ... ... и ... ... отношений» С-
П.:издательство С-П. ГУЭФ 1997г. стр. 120-122

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 93 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында қосылған құнға салынатын салықтың құрлылу негізі және қызмет ету механизмі68 бет
Салық салу жүйесі55 бет
Салықтар және салық салу механизмі27 бет
Салықтар және салық салу механизмі. Салық түрлері12 бет
Салықтар және салық салудың теориялық негіздері28 бет
Қазақстан Республикасында қосылған құн салығының қызмет ету мәселелері81 бет
Қосылған құнға салынатын салықты есептеу механизмі және қызмет етуі33 бет
Қосымша құн салығы: есептеу механизмі мен қызмет ету мәселелері80 бет
Қазақстанның Ресейге қосылуының күнгейі мен көлеңкесі23 бет
Қосылған құнға салынатын салықты алудың ғылыми негізделген жүйесін зеттеу, қол жеткізуге мүмкін теориялық және әдістемелік материалдардың деректерін біріктіріп қарастыру негізінде олардың оңтайлы мөлшерін анықтау66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь