Тұтыну және өндiрiс

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I ТҰТЫНУ ЖӘНЕ ӨНДIРIС ЭКОНОМИКАДАҒЫ СУБЪЕКТИВТI ЖӘНЕ ОБЪЕКТИВТI КӨЗҚАРАСТАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

1.1 Тұтыну теориясы туралы жалпы түсiнiк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Өндiрiс теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

II ТҰТЫНУ МЕН ӨНДIРIС ТЕОРИЯСЫ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

2.1 Тұтынуға және өндiрiске әсер етушi факторлар ... ... ... ... ... ... ... ...10
2.2 Рынок құрылымының түрлерiне қарай тұтыну мен өндiрiстiң iс.әрекетi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.3 Қазақстан Республикасындағы тұтыну және өндіріс нарықтары ...22

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Кез келген тұтынушы ұнатымдылығымен артық көруiне сүйену және өзiнiң табысы мен бағаға сүйенуi арқылы анықтайқын тұтыну жоспарын жасады делiк. Осы жоспарды iске асырса ол тұтынушы өзiнiң қажетiн ең жоғарғы деңгейде қанағаттандыратын едi. Тұтынушылық мiнез-құлығы мен сұраныс теориясы осы параметрлердiң белгiленгенiн басшылыққа алып талдау жасайды.
Тауардың пайдалылығы бар ма немесе жоқ па, белгiлi бiр адам үшiн егер пайдалылығы болған жағдайда ол пайдалылықтың деңгейi қандай, демек ол игiлiк қандай деңгейде тұтынушының қажетiн орындайды. Осыны әрбiр тұтынушы өзiнше субъективтi анықтайды. Осыған сәйкес баға деңгейiн белгiлейдi.
Тұтынушы рынокта белгiлi көптеген тауарлар мен қызметтердiң iшiнен таңдау жүргiзедi. Сұраныс деп тұтынушылардың белгiлi бiр өнiмдi таңдау және сатып алу қабiлетiн айтады. Экономика деген ғылым шектеулi ресурстарды таңдау және оларды пайдалану тәсiлдерiмен шұғылданады. Осы мәселенi шешкенде әрбiр рынок субъектiсi, яғни өндiрушi мен тұтынушы максималды пайдалылыққа жетуге тырысады. Ол кез келген рынок субъектiсi оңтайлы мiнез-құлығымен әрекет жасауы керек.
Өндiрушi мен тұтынушы арасындағы бәсеке және мәмiлелер бағаға әсер етiп, рыноктық бағаны қалыптастырады. Ал бағаға сүйене отырып, тұтынушылар көптеген экономикалық шешiмдер қабылдайды. Мiне бұл жағдай тұтынушылар мiнез-құлығын және нарықта сұранысты қалыптастырады.
Пайдалылық пен бағының ара қатынасы келесiдей анықталады:
1) егер игiлiк құнды болмаса, оның бағасы жоқ;
2) неғұрлым игiлiктiң құны жоғары болса, соғырлым оның бағасы жоғары болады.
Алайда пайда деңгейiне тек қана пайдалылық емес, одан басқа өндiрiс шығындары әсер етедi. Өндiрiс шығыны анығында бағаның ең төменгi деңгейiн белгiлейдi. Сондықтан әйгiлi экономистер Маршалл мен Маркс осы екеуiнiң арасындағы байланысты айтып кеткен. Сонымен, игiлiктiң пайдалылығы бағаны анықтайды, ал баға тұтынушының мiнез-құлығын анықтайды. Былайша айтсақ пайдалылық сұранысты қалыптастырады.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
............................................................................
...........................3
I ТҰТЫНУ ЖӘНЕ ӨНДIРIС ЭКОНОМИКАДАҒЫ ... ЖӘНЕ ... ... ... теориясы туралы ... ... ... ... ТҰТЫНУ МЕН ӨНДIРIС ТЕОРИЯСЫ ... ... ... және өндiрiске әсер ... ... ... құрылымының түрлерiне қарай тұтыну мен өндiрiстiң iс-әрекетi
.......................................................................
...................................16
2.3 Қазақстан Республикасындағы тұтыну және өндіріс нарықтары ...22
ҚОРЫТЫНДЫ
.......................................................................
.....................25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ЖӘНЕ ОБЪЕКТИВТI
КӨЗҚАРАСТАР
1.1 Тұтыну теориясы туралы жалпы түсiнiк
Кез келген тұтынушы ұнатымдылығымен артық көруiне сүйену және өзiнiң
табысы мен бағаға сүйенуi ... ... ... ... ... ... жоспарды iске асырса ол тұтынушы өзiнiң қажетiн ең жоғарғы деңгейде
қанағаттандыратын едi. ... ... мен ... ... ... ... ... алып талдау жасайды.
Тауардың пайдалылығы бар ма немесе жоқ па, белгiлi бiр адам үшiн ... ... ... ол ... деңгейi қандай, демек ... ... ... ... ... ... Осыны әрбiр тұтынушы
өзiнше субъективтi анықтайды. Осыған сәйкес баға деңгейiн белгiлейдi.
Тұтынушы рынокта белгiлi көптеген тауарлар мен ... ... ... ... деп ... ... бiр ... таңдау және
сатып алу қабiлетiн айтады. Экономика деген ғылым ... ... және ... ... ... шұғылданады. Осы мәселенi
шешкенде әрбiр рынок субъектiсi, яғни өндiрушi мен тұтынушы ... ... ... Ол кез ... ... субъектiсi оңтайлы мiнез-
құлығымен әрекет жасауы керек.
Өндiрушi мен тұтынушы арасындағы бәсеке және ... ... ... ... бағаны қалыптастырады. Ал бағаға сүйене отырып, тұтынушылар
көптеген экономикалық шешiмдер қабылдайды. Мiне бұл ... ... және ... ... ... пен ... ара ... келесiдей анықталады:
1) егер игiлiк құнды болмаса, оның бағасы жоқ;
2) неғұрлым игiлiктiң құны ... ... ... оның ... ... пайда деңгейiне тек қана пайдалылық емес, одан басқа өндiрiс
шығындары әсер етедi. ... ... ... ... ең ... деңгейiн
белгiлейдi. Сондықтан әйгiлi экономистер Маршалл мен Маркс осы екеуiнiң
арасындағы байланысты айтып ... ... ... ... ... ал баға ... ... анықтайды. Былайша айтсақ
пайдалылық сұранысты қалыптастырады.
Тұтыну теориясында пайдалылыққа қай ... ... ... ... үшiн ... ... Өйткенi тұтынушы неше
түрлi қажеттiлiктер қанағаттандыруы мүмкiн. Осы ... екi ... ... ... ... деңгейiн сан арқылы бағалау негiзiнде
бiрiмен-бiрiн салыстырып, олардың ... ... ... ... ... деп те ... ... “ординалистiк” теория пайдалылық сандық мөлшерде анықталмайды
деп, ұнатымдығы игiлiктер ... ... ... керек
дедi / 2, 26 бет /.
Тұтынушылар бiрiгiп сұранысты қалыптастырса, онда ... ... мен ... ... тiкелей байланысты көрсетедi. Сонымен,
сұраныс – бұл тұтынушының, сатып алушының бiр ... ... алу ... ... және ... ... ала ... тауар бағасы мен оның
көлемi арасындағы тәуелдiлiк. Яғни, ол ... ... ... = QD (P) ... Q - өнiм көлемi;
Р – тауар бағасы;
QD (P) – сұраныс функциясы / 1, 22 бет ... ...... әсер ... ... ... тұрақты деп
ұйғарғандағы, әр түрлi бағамен сатып алынатын ... ... ... ... ... заңы ... бағасы неғұрлым жоғары болса, сұраныс көлемi
соғұрлым төмен болады, яғни Q = QD (P) ... керi. Ол “D” ... ... ... Оны ... 1-шi ... көре аламыз:
Баға
Р1
Р2 ... ... Q1 Өнiм ...... қисығы
Тұтынушылардың талғамы келесiдей анықталған гиотезалардан тұрады.
Мысалы:
1) Күнделiктi өмiрде адамдар тауарды ... ... және көп ... келедi. Бiрақ, тауарларды сатып алу кезiнде тұтынушыға ең басты
кедергi болатын көрсеткiш – баға. Жоғары деңгейдегi баға сатып алушыға
үлкен кедергi ... да, ол ... көп ... ... ал төмен
деңгейдегi баға оның сатып алу қабiлетiн күшейтедi.
2) Әр ... да ... ... алғашқы бiрлiгiнен көп қанағат алады.
Мысалы, сiздiң бiрiншi iшкен стакан суыңыз ... өте әсер ... ... ондай дәмдi болмайды, үшiншiсi екiншiден де аз ... Бұл ... ... шектi пайдалылығының азаю принципi
тұтынуға әсер ... ... ... ... әрбiр келесi бiрлiгiн
тек қана баға төмендеген жағдайда ғана алады;
3) Тұтынушылардың iс-әрекетiн табыс әсерi және ауыстыру ... ... ... ... шектеулігі мен талғамсыздық қисық екеуі жанасқан нүкте ... ... ... тепе-тең жағдайының графигін көре аламыз.
2. Өндiрiс теориясы
Тұтынушылардың ... ... ... бұл ... ... ... ... бұл қызметтер мен өнiмдер өндiру барысы болып
табылады. Өндiрiс теориясының тұтыну теориясынан ... ... ... экономиканың күрделi субъективтi жағы болса, ал өндiрiс теориясы
бұл нақты ... бар ... ... шығындар жұмсап тауарлар өндiретiн
экономиканың объективтi жағы болып табылады.
Сондай-ақ өндiрiсте фирмалар ... бiр ... ... ... тұтынушыларға сатады. Өндiрiстi жалпы келенде нарықтағы ұсыныс деп
те айтсақ болады. Өйткенi ол ұсыныс заңына сәйкес егер ... ... ... ұлғайтады, ал тұтыну теориясы сұраныс заңына сәйкес баға ... ... ... ... екi ... да керiсiнше болуы мүмкiн. /
1, 281 бет /.
Өндiрiс теорисында келесi сұрақтар туындайды:
“Қажеттiлiк” бойынша – не өндiремiз?
“Ресурстар мен ... ...... ... ... – кiм үшiн ... / 3, 7 бет /.
Осы сұрақтарға жауап беру үшiн ... ... ... ... ... мен осы ресурстарды пайдалану ... ... ... ... ... зерттейдi.
Өндiрiлетiн тауарлардың саны өндiрiстегi технологиялық ... ... / 3, 168 б. ... ... әдiс деп ... ... ... мен ресурстарды, белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... ... процесте қолданылатын факторларды
негiзгi төрт түрге бөледi:
1) шикiзаттар мен материалдар;
2) басқа өнеркәсiптiң өндiрген өнiмдерi;
3) еңбек күшi;
4) капитал.
Өндiрiстегi игiлiк ... тек қана ... ... өндiрiсi
емес, оны бөлу, айырбастау және тұтыну ... ... ... ... ... ең ... ... қолданылатын факторлардың және
өндiрiстiк өнiмнiң ара қатынасын анықтайды. ... ... ... (өндiрiс) теориясы белгiлi бiрлiктердiң объективтi табиғатын және
олардың өзгерiсiн анықтайды.
Нақты өмiрде өндiрiстiк ... ... үшiн ... ... ... ... кезiнде, әдетте, өндiрiстiк процесс тиiмдi
болуын қалайды, сондықтан ... ... ... шығындар құрылымы
тұрақты деп ұйғарғандағы шығаратын өнiм ... ең ... ... деп ... ... белгiлi технология үшiн жасалады. Бұларды түсiндiру
үшiн, өндiрiс шығындары тек қана L – еңбек және K – ... ... ... Осы ... ... функцияны келесi жағдайда қарастыруға
болады / 5, 98 бет /.
Q = F ( K, L ) ... Q - ... ... ең ... көлемi;
F – функциялық тәуелдiлiгi қолданылатын технология.
Фирма бiртектi өнiм ... деп ... ... технология үшiн
өндiрiс мүмкiндiктерi өндiрiстiк функция көмегiмен берiледi. Өндiрiстiк
функцияны кесте түрiнде беруге болады ( ... ) / 5, 98 бет ... ... ... ... 10 ( L=10), капитал шығыны (K=15)
болған жағдайда өнiм ... ... Q=22 ... ... ... 1 Еңбек және ... ... ... функция кестесi
|Капитал |Еңбек шығыны, L ... K | |
| |10 |20 |30 |40 |50 |
|5 |8 |16 |22 |26 |30 ... |16 |24 |30 |34 |36 ... |22 |30 |36 |40 |42 ... |26 |34 |40 |44 |46 ... |30 |36 |42 |46 |48 ... деп шығарылатын өнiм көлемiнiң бiр деңгейiн қамтамасыз
ететiн, өндiрiс факторларының әр ... ... ... ... Q =22, 30, 36, 40 өндiрiс көлемiнiң ... 2-шi ... ... / 5, 99 бет ... ... ... Q=22 ... 10 20 30 40 ...... мен ... ... нүктесі - өндірушінің тепе-теңдік
жағдайы. Қосымшада тепе-тең жағдайдың графигі берілген.
ТҰТЫНУ МЕН ӨНДIРIС ТЕОРИЯСЫ САЛЫСТЫРМАЛЫ ... ... және ... әсер ... ... ... әсер ... негiзiнен бағалы және бағалы
емес факторлар бар. Бағалы факторға тауарлардың бағасының өзгеруi жатады,
яғни егер ... ... ... әсер ... онда ол қисық бойымен
қозғалады. Ал тұтынушының ... ... ... бiр ... ... өзгерсе, онда оларды бағалы емес факторлар деп
атайды.
Ендi бағалы емес ... ... ... ... зерттеп
көрейiк. Бiрiншi, ауыстыру әсерiн мысал ретiнде көрсек. 3-шi ... ... ... ... ... көрсетiлген. Мысалы, шайдың қорабының бағасы
150 теңге болып, белгiлi бiр уақыттан кейiн 200 ... ... ... ... ... ... деген сұраныс бiр айдың iшiнде 30 қораптан
20 қорапқа дейiн кемидi.
P P
250 250
200 B ... A 150 A1 ... ... D 50 ... 20 30 40 50 Q 0 10 20 ... ... мөлшерi, қорап (ә) ... ...... ... өсуi ... ... сұранысқа тигiзетiн ықпалы
(а) суреттен көрiп отырғанымыз, басқа факторлар тұрақты болғанда,
шайдың қорабының ... 200 ... өсуi ... деген сұраныс көлемi А
нүктесiнен В нүктесiне дейiн ... ... ... ... деп ... ... ... кофемен қанағаттандырады, оны (ә) суреттен көруге
болады / 3, 35 бет ... (а) ... ... ... бойымен жылжуды экономикада
сұраныс көлемiнiң өзгеруi деп , ал (ә) суреттегi ... ... ... – сұраныстың өзгеруi деп атайды. Бұл мысалда тұтынушылар
шайдың бағасы қымбаттағанда олар ... ... ... ... бұл ... ... ауыстыра алады. Мұны кейде ауыстыру әсерi деп те атайды
және оларды субститут ... ... ... сары май мен ... сиыр
етi мен қой етi.
Ал ендi бiрiн-бiрi толықтыратын тауарларды қарастырайық. Мысалы,
автомобиль мен ... ... ... 1 ... ... 60 теңге
болғанда тұтынушы 1 жетiде 40 литр алады дейiк, ал баға 80 ... ... ... ... 30 ... дейiн кемидi. Әдеттегiдей 4-шi (а)
суретте өзгерiс сұраныс қисығының бойымен болады.
P ... B ... A 300 В1 ... ... D ... 30 40 80 100 Q 0 50 100 ... ... ... литр ... саны, дана
Сурет-4 –Бензин бағасының өсуi автомобильге деген сұранысқа әсерi
Суреттен ... ... ... ... деп ... бензин
бағасының өсуi автомобильге деген сұранысты азайтады, яғни сұраныс қисығы
солға жылжиды. Сондықтан, бұл екi ... ... ... ... тауарлар деп аталады. Мысалы ... ... ... мен ... шай мен қант ... қатар, тауарға деген сұраныс көлемiне тұтынушылардың табысы
үлкен әсер етедi. Бұл көрсеткiшке байланысты ... ... екi ... 1) ... тауарлар; 2) сапасы төмен тауарлар.
Егер тұтынушылардың табысы жоғарылаған кезде зерттелiп отырған
тауарға ... ... ... ... онда бұл ... ... ... атайды. Мысалы, тұтынушылардың табысы өскен сайын олардың ет өнiмдерiне
деген ... ... ... ... ... ... ... ет өнiмдерiне
сұраныс D1–ден D2-ге дейiн оңға қарай жылжиды. Табысы аз ... ... кг. ет ... ... ал ... жоғарылағанда В нүктесiне сәйкес 40 кг.
ет алады. Мысалда ет ... ... ... 150 ... ... ... A ... ... 40 ... өнiмi ... ... – Тұтынушы табысының өсуi ет өнiмдерiне деген сұранысқа әсерi
Ендi өндiрiске әсер етеiн факторларға келетiн болсақ, өндiрiске әсер
ететiн ... ... ... қисығынының бойымен жылжиды. Сондай-ақ
өндiрiске әсер ететiн басты факторларға өндiрiс ... мен ... ... ... ... ресурстарды қолданып өнiм ... ... ... iске асырады. Яғни фирманың өндiрiсi мен шығындары арасында
тiкелей байланыс орын алады. Мысалы: нан заводын алатын ... яғни ... ... тек қана ... ... ... ... Мұнда 1
жұмысшы 50 бөлке пiсiрсе, ал 2 жұмысшы қосылып 90 бөлке пiсiре алады. ... ... ... етсе деп ... ... ... көлемiн келесi кесте және
графиктен көруге ... / 7, 281 бет ... 2 ... функциясы және жиынтық шығындар
|Жұмысшылар |Шығарылған |Еңбектiң |Құрал – ... ... ... |бөлке саны |шектi |жабдықтарға |жалдау ... |
| | ... ... ... |
| | |i ... | | |
|0 |0 |0 |30 |0 |30 |
|1 |50 |50 |30 |10 |40 |
|2 |90 |40 |30 |20 |50 |
|3 |120 |30 |30 |30 |60 |
|4 |140 |20 |30 |40 |70 |
|5 |150 |10 |30 |50 |80 ... ... отырғанымыздай жұмысшы саны өсуiне байланысты нақты
шығарылған бөлкенiң саны өскенiмен еңбектiң шектi өнiмдiлiгi азаяды. Мысалы
кесте бойынша 1-шi ... ... ... 50 ... ал ... ... 10 ғана ... құрайды. Мұнда құрал-жабдықтардың шығыны
тұрақты, өзгеретiн жұмыс күшiн ... ... өсiп ... ... жалпы
жиынтық шығындарда өседi.
Бұл кестедегi мәлiметтердi келесi графикке салу арқылы қолданылған
ресурстың көлемi өсуiне ... өнiм ... ... көрсетiп тұр. Бiрақ
бұл функция шексiз өсе бермейдi, өйткенi ... ... ... ... бiр ... ... кемуi мүмкiн. Бұл дегенiмiз егер ... ... ... банкротқа алып баратын ... ... ... ... олар ... ... ... қосымша құрал-
жабдық қажет ... ... ... ... ... ... кемуiн анық көруге болады.
Шығару көлемi
150 Өндiрiстiк
функция
100
50
0 1 2 3 4 ... ... – Нан ... ... функциясы.
Жалпы өндiрiстiк функция белгiлi өндiрiс факторларын қолдана отырып
максималды өнiм ... ... ... ... ... ... екi ... өндiрiстiк функция қарастырылады. Яғни ... ... ... (L) / 3, 169 бет /.
Q = f (L K) ... ... ... мысалдың функциясы деп айтсақ болады. Әрбiр
технологияға арналған осы ... ... ... ... Егер технология өзгерсе өндiрiс көлемi де өзгередi, сондықтан
өндiрiстiк функциялар да қайтадан ... ... ... ... ... көп ... ... барлығына тән қасиеттерi бар.
Өндiрiс функциясының жалпы қасиеттерiн төмендегiдей топтастыруға болады: /
3, 170 бет ... ... ... факторларын барынша көп тиiмдiлiкпен қолданылуы
мүмкiн, яғни қолданылып ... ... ... шығару көлемiнiң
төмендеуiне әкелiп соқтырмайды. Оны математика бойынша былай көрсетуге
болады:
dy / dL ≥ 0; dy / dK ≥ ... ... ... ... ... тек қана бiр фактордың санын көбейту
арқылы өнiм шығару көлемiн ұлғайтқан уақыт оның жоғарылау шегi болады,
яғни айнымалы ... ... ... заңы орын ... y /d L2 ≤ 0; d2 y /d K2 ≤ ... екi ... ... функцияның бiр факторлық графигiн салуға
мүмкiндiк бередi. Зерттелiп отырған тәуелдiлiк төмендегiдей ... ... оның ... ... 6-шы ... ... болуы мүмкiн
/ 6, 208 бет /.
3) Өндiрiс факторлары бiрiн-бiрi өзара алмастырады және ... ... ... ... ... ... 2 ... бөлiнедi:
қысқа және ұзақ мерзiмдi кезең.
Өндiрiсте фирма өз өндiрiсiнiң ... ... және ... ... ... үшiн ... ... мерзiмiнiң орны ерекше.
Қысқа мерзiмде өндiрушi фирма тек қана айнымалы шығындарды өзгерте алады.
Мысалы, ... ... ... ... Ал ұзақ ... ... фирма
өндiрiстiк факторларының барлығын өзгерте алады және өндiрiстiк факторларды
тиiмдi пайдалану шартын да ... / 3, 171 бет ... ... ... ... ... тұтыну мен өндiрiстiң iс-әрекетi
Рынок құрылымы фирмалардың саладағы ... ... ... ... ... ... өндiрiлетiн тауардың сипатына, ол рынокқа
ену ... ... ... болуына тәуелдi. Рынок ... оның ... ... ... сатушы мен аларманның ықпалдылық
деңгейiне, әсiресе ол ... баға ... ... / 2, 268 ... ... ... түрлерiне келесiлер жатады:
1) Жетiлген бәсеке нарығы;
2) Монополия;
3) Монополиялық бәсеке;
4) Олигополия.
Жетiлген бәсеке қалыптасу үшiн ... ... және ... ... ... олар ... әрекет жасап, олардың өзара келiсiм жасауға
мүмкiндiгi болмауы тиiс. Сонымен ... ... ... ... ... ал оның мақсаты - тауар өндiру мен қызмет көрсету және оларды
нарықта сату ... ... ... ... ... бәсеке кезiнде
тұтыну рыногында ұсынылған тауарлар көп және ... ... ... олар ... ... ... ... қанағаттандыру үшiн
жағдайлары бар.
Жетiлген бәсеке кезiнде өндiрушi фирмалар бағаға ... ... олар тек қана ... ... табу ... ... тиiмдi қолдану арқылы ғана жетедi. Оңтайлы ... ... үшiн ... ... ... шегiне жеткен түсiмдерге тең болуы
тиiс. Оны келесi формуламен көрсетедi:
MR = MC ... MR – ... ...... ... ... ... пайдасын максималдау шарты (1)
формуладағыдай болып, фирманың оңтайлы ... ... ... 7-шi
суреттен көруге болады / 3, 300 бет /.
Баға және
табыс
MC2
P=MR1 =MR2 P=MR=AR
MC1
0 Q1 QMAX Q2 ...... ... ... ... ... шарты
Сонымен, бәсекелес фирманың пайдасын максималдау QMAX өнiм ... ... ... бұл ... ... ... мен ... табыс
қиылысып тұр. Осы қиылысу нүктесi бәсекелес фирманың максималды пайда табу
шарты ... ... ... жетiлген бәсеке мен таза монополия нарықтың
қызмет ... ... ... ... ал ... бiр ... ... бәсеке нарығы осы екi рыноктың арасындағы рынок болып
табылады, яғни, не ... ... емес ... таза ... ... емес.
Нарықтың осы құрылымы нақты өмiрде жиi кездеседi. ... аяқ ... ... және ... өнеркәсiбi, жиһаз жасау, кино және көркем әдебиет
нарығында көрiнiс табады.
Сонымен, сатушылар өз тауарының бағасына әсер ... ... ... ... есепке алмайтын, нарыққа кiрiп шыға еркiн, ал сатып
алушылар тауар бағасын берiлген деп есептейтiн нарықтық жүйенi ... деп ... / 1, 175 бет ... бәсеке қалыптасуы үшiн ондаған фирмалар әрекет ... ... ... ... мүмкiншiлiгi болмауы керек. Осындай
монополист бәсеке жағдайында әр фирма өз ... ... ... баға ... өзi ... Бұл ... ... басқа фирмалардың iс-
әрекетiн болжау мүмкiн емес, өйткенi әрбiр фирманың өнiмi сараланған.
Аларманның ... ... ... ... ... және ... ... мерзiмдi кезеңдегi монополиялық бәсекелес фирманың ... ... екi ... орын ... ол - монополиялы бәсекелес фирманың
өнiм көлемiн шығаруда ... ... табу және ... ... төмендету
жағдайлары / 3, 375 бет /.
Баға MC
ATC
Pn А
Pmn В D
MR
0 Q* Өнiм ...... ... өндiрушi фирманың пайдасын максималдау
шарты
Бұл жағдайда фирманың шектi шығындары мен шектi түсiмiнiң теңесуi
және сұраныстың жалпы ... ... ... ... ... орай ... да орташа шығындардан жоғары болады. Бұл жағдайда ... ... ... деп ... ... Оны ... 8-шi ... көре аламыз / 4,
48 бет /.
Суреттен көрiп отырғанымыздай, фирманың максималды ... табу ... өнiм ... ... 2000 литр ... отыр. Яғни, өндiрiстегi фирманың
пайдасы суреттегi ... ... тең ... ... Бұл ... ... ... сәйкес келедi. Осы өнiм көлемiн сату үшiн фирма ... өнiм ... ... ... қиылысқан А нүктесiне орай Pn деп
белгiлейдi. Яғни, Q* өнiмдi Pn ... сату ... ... ... ... ... ... деп айтсақ болады / 4, 48 бет /.
Ал монополиялық қысқа мерзiмдi жағдайда пайданы барынша көбейту
шарты MR=MC.
МR = Р (1/Е +1) = МС ... ... ... көбейту шартын келесi түрде көрсетуге болады:
Р (1/Е +1) = ... ... ... ... коэфициентi Е< 0, ... ... ... ... ... ... ... қарағанда
жоғары болады, яғни Р >МС. Пайданы ... ... ... 4- ... ... / 2, 325 бет ... ... отырғанымыздай, монополиялық нарық бағасы өндiрiс
көлемi (Qm) мен сұраныс ... АR ... ... ... ... ... баға Pm болып табылады. Ол келесi формуламен анықталады
/ 5,195 бет /.
Р = МС/ ... Р - ... ... – шектi шығындар;
Ер – сұраныстың бағалық икемдiлiгi ... ... (Р) ... В
P2 А
MR ... Q max Q2 ...... ... ... барынша көбейту
Ал ендi осы рынок құрылымының тұтынушыларға әсерiн талдайтын болсақ,
бiз ... ... ... ... ... ... ... әсер ете алмайтындықтан және салада көптеген сатушылар болғандықтан
олар өздерiнiң сұранысын қанағаттандыруда максималды шартты iздейдi.
Рынок ... ... ... ... ... үшiн екi
түрлi жағдай әсер етедi. Бiрiншiсi, бәсекелi рынокта ... ... ... өзгерту арқылы бағаға әсер етсе, ол тұтынушы үшiн бюджеттiк
шектеуiнiң деңгейiн кемiтуi мүмкiн, ол кей ... бұл ... ... ... ... тауар сапасының өсуi тұтынушылардың сұранысын
қанағаттандыратын пайдалылық деңгейiн ... ... ... ... ... ... ... әр түрлi сападағы өнiмдер әр түрлi
бағамен сатылатындықтан әрбiр тұтынушы ... ... ... ... ... ... ... белгiлейдi.
Ендi бiр рынок құрылымы монополия кезiнде тұтынушының алдында ... ... ... Бұл ... ... қаласа да, қаламаса да оның
өндiрген өнiмдерiн ... ... ... Монополиялық жағдай сондықтан
экономикада өндiрушi жағынан кей кездерде тиiмдi болғанымен, ал тұтыну
теориясында ... үшiн екi ... ... ... келедi. Яғни,
бiрiншiден тұтынушы монополист өнiмiн жоғары бағамен сатып алуға мәжбүр
болады, ... ... ... ... ... және пайдалылық
теориялары қолданылмайды. Сондықтан ... ... ... ... табиғи пайда болатын монополияларға баға белгiлеу кезiнде және өнiм
сапалылығында антимонополия ... ... әсер етiп ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰТЫНУ ЖӘНЕ ӨНДIРIС НАРЫҚТАРЫ
Ш ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӨНДIРIС САЛАСЫНДАҒЫ ЖАЛПЫ ... ... ... ... ... ... ... және
шешу жолдары
Экономиканың қызмет көрсету және өндiрiс саласы деген екi ... бар. ... ... әсiресе өндiрiс саласында шектеулi ресурстар,
оларды тиiмдi пайдалану деген ұғымдарды кездестiремiз. Ресурстарды ... ... ... ... ... азайту, инновациялық
жаңалықтар енгiзу болып табылады.
Елiмiздiң өндiрiс саласының ахуалы ... ... ... ... ... ... ... Егемендiк алғаннан кейiн
экономикамыз тұрақсызданып, тарихтан берi келе жатқан экономикалық жүйенiң
байланысы ... ... ... ... 70 жыл ... ... ... 1991 жылы өз тәуелсiздiгiн алғаннан кейiн мүлдем басқа, ... жат ... ... ... ... шикiзат пен ауыл шаруашылығын өндiрiп отырған экономикамыздың
жағдайы нашарлап кеттi, iрi өндiрiс салалары толығымен iстен ... ... елде ... ... орын ... халықтың әлеуметтiк
жағдайы төмендедi.
Яғни, осы тұстан бастапэкономиканың шикiзат бағыттылығы, ... ... ... айқын көрiндi. Ендiгi жерде бұл жүйеде тиiмдi
қызметтер атқару үшiн ұлттық экономикаға ... жан ... ... ... ... ... және ... немесе ұзақ мерзiмдi
стратегиалар дайындау, сондай-ақ оны iске асыру керек болды.
Қайта жандану кезеңiнде экономикаға ... ... ... ... ... ... ... реформалар жүргiзуi
керек. Экономикалық реформа қоғамдық жарасымдылық, өткен кездiң ... мен ... ... ... ... және
халықтың барлық топтарының құқықтары мен оның ерекшелiктерiн
қамтамасыз ету принциптерiне ... ... ... ... экономикаға көшкендiктен мемлекеттiк меншiктен жеке
меншiкке өту үшiн ... ... ... ... ... ... реформалары жүргiзiлгеннен соң ол халыққа, жалпы экономикаға
90-шы жылдардан кейiн керi әсер етiп, 90-шы ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейi өстi, халықтың өмiр
сүру деңгейi төмендедi.
Халықтың өмiр сүру деңгейi мен сапасын жақсарту бұл қоғамдық ... ...... ... ... iске ... өмiр сүру ... негiзгi индикаторы: халықтың табысы,
еңбек ақының мөлшерi, зейнет ақы ... ... ... ... ... ... ... 90-шы жылмен салыстырғанда 1995 жылы 38,5% болды.
Макроэкономикалық тұрақтылық елiмiздiң экономикалық саясатының және
ұлттық Банк ... ... ... 1996 жылы ... ... және ... ... төмендеуiмен көрiндi. Елiмiз
осыдан бастап ... даму ... ... жылы ... ақшаны еркiн айналымға жiберу отандық ... ... Сол жылы ... өсуi 1,7%-ке жеттi.
Отандық товар өндiрушiлердiң қызметтерiн активизациялау, iшкi және
сыртқы ... ... өсуi бұл ... ... жылдардағы
экономикалық өсу болды. Нақты ЖIӨ 2000 жылы 9,8%, ал 2001 жылы ... ... ... ... ... ... 1990 ... салыстырғанда ЖIӨ көлемi
38,6%-ға төмендедi, яғни жылына шамамен 8%-ды құрап отырды. 2000
жылға ... ЖIӨ ... өсу ... ... 1990 ... 69,3% ... Ал ... 2001-2003 жылдар аралығында ЖIӨ-
нiң жиынтық өсiмi 30%-дан астам ... ... ЖIӨ ... ... болсақ Қазақстанда экономикалық өсудiң динамикасын келесi
түрде көруге болады екен. (Сурет-9, 10 ) / 12, 38 б. ...... ... ЖIӨ ... ... - 1990 – 2003 ... Қазақстандағы экномикалық дағдарыс пен
қайта жанданудың параболалық диаграммасы
Бiрақ та бiздiң экономикалық өсуiмiз толықтай шикiзат түрiнде болып отыр,
ал бұл ... ... ... ел ... тиiмсiз. Ол өзiмен бiрге
көптеген шығындарды ала келедi, әсiресе жергiлiктi экологиялық мәселелердi
туғызады және көп мөлшердi жымысшы ... ... ... ... ... барлығы шикiзатты және өндiрiстi экономикадан ... ... ... ... ... ... және ... дамушы және даму жағынан артта қалған елдерге өтуде.
Елбасымыздың ... ... ... ... ... ... ... қатарына қосылуы керек. Ендi осы ... ... ... ... ... ... экономикға өту
үшiн 2003-2015 жылға арналған Индустриялы-Инновация стратегия жасалды.
Бүгiнгi таңда елiмiздiң даму барысында көптеген мәселелер ... де ... ... ... ... және көп ... бiр жақты шикiзат бағыттылығы;
• әлемдiк экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi;
• кәсiпорындардың жалпы ... ... ... ... өнеркәсiптiң мардымсыздығы;
• ғылым мен өндiрiс арасында ықпалды байланыстың болмауы;
• халықтың кейбiр бөлiгiнде әлi де ... ... ... ... ел ... ... және ... экологиялық проблемалардың
көптеп болуы;
• елiмiзде туристiк индустрияны дамытудың қолайлы ... бола ... тым ... орын алып ... ... шешу үшiн ... iс-шараларды
атқаруымыз керек:
• өңдеушi өнеркәсiпте орташа жылдық өсу қарқынын 8-8,4% ... ету, 2000 ... ... 2015 жылы ... ... 3 есе ... және ЖIӨ ... сыйымдылығын 2 есе төмендету:
• өңдеушi өнеркәсiптiң негiзгi қорларының өнiмдiлiгiн арттыру;
• кәсiпкерлiк құрылымды ... ... ... қоғамдық институттарды қамту; қосылған құнға барынша қол
жеткiзе отырып, нақты өндiрестерде қосылған құн ... ... ... көп ... ... және жоғары технологиялық экспортқа
негiзделген өндiрiстер құруды ынталандыру;
• сапаның әлемдiк стандартына көшу;
... ...... және ... ... қосыла
отырып, өңiрлiк және дүниежүзiлiк экономикамен ықпалдасуды күшейту.
Бүгiнде осы iс-шаралар орындалу ... өз ... ... ... даму ... орын алып ... Оны ... суреттен көре
аламыз.
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ... өнiм ... ... қаңтар-маусымында Қазақстанның өнеркәсiп кәсiпорындарында
қолданыстағы бағамен 1615,1 ... ... өнiмi ... бұл ... ... ... 109,4% ... Есептi кезеңде
өндiрiс көлемiнiң өсуi 2003 ... ... ... ... Ақмола
облысынан басқа республиканың барлық өңiрлерiнде байқалды.
Өнеркәсiптiң ең ... өсуi ... ... (30,7%), ... ... Маңғыстау (16,1%), ал ең аз өсу Оңтүстiк Қазақстан (0,3%) /
12, 27 бет /.
Өндiрiс көлемi 2003 ... осы ... ... кен ... – 11,5%, өңдеу өнеркәсiбi – 7,9%, электр энергиясын, газ бен су
өндiруду және бөлуде – 4,8% өстi.
2004 ... ... ауыл ... ... ... көлемi
ағымдағы бағамен 145,9 млрд. теңгенi құрап, 2003 жылғы қаңтар-маусымммен
салыстырғанда 5,2% ... ... ... кен ... ... 803,9 ... өнiмi өндiрiлдi, бұл 2003 ... ... ... 11,5% жоғары. Көлемнiң өсуi негiзiнен газ түрiндегi табиғи
газ (47,7%); газ конденсаты (26,5%); шикi мұнай (9,7%); көмiр ... ... ... ... ... ... ... ЖIӨ-нiң көлемi 2401,1 млрд. теңгенi
құрап, өткен жылмен салыстырғанда 9,1% құрады. Мамандардың болжауынша
ЖIӨ-нiң өсуi 2004 –2007 ... ... 8,1% ... деп ... | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| ... ... өнiмiнiң елiмiздiң аймақтары бойынша көлемi| | | | | | |
| |- | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... өнiм ... ... көрсету және өндiрiс саласы деген екi ... бар. ... ... әсiресе өндiрiс саласында шектеулi ресурстар,
оларды тиiмдi ... ... ... ... ... ... өндiрiстегi технологияларды дамыту, шығынды азайту, инновациялық
жаңалықтар енгiзу болып табылады.
Елiмiздiң өндiрiс саласының ... ... ... ... ... ... ... отыр. Егемендiк ... ... ... тарихтан берi келе жатқан экономикалық жүйенiң
байланысы үзiлдi, Кеңес Одағы құрамында 70 жыл ... ... ... 1991 жылы өз ... ... ... ... басқа, адамдар
психологиясына жат көрiнетiн нарықтық ... ... ... пен ауыл ... өндiрiп отырған экономикамыздың
жағдайы нашарлап кеттi, iрi өндiрiс салалары ... ... ... ... елде ... құлдырау орын алып, халықтың ... ... осы ... бастапэкономиканың шикiзат бағыттылығы, шығыны көп
өндiрiстiң тиiмсiздiгi айқын көрiндi. Ендiгi жерде бұл ... ... ... үшiн ... экономикаға пайдалы, жан жақты бағдарланған
экономикалық саясат, ... ... және ... ... ұзақ мерзiмдi
стратегиалар дайындау, сондай-ақ оны iске асыру керек болды.
Бүгiнгi таңда елiмiздiң даму барысында көптеген ... ... де ... ... ... ... және көп ... бiр жақты шикiзат бағыттылығы;
• әлемдiк экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi;
• кәсiпорындардың жалпы техникалық-технологиялық артта қалуы;
• өңдеушi өнеркәсiптiң мардымсыздығы;
• ғылым мен өндiрiс арасында ... ... ... ... ... бөлiгiнде әлi де кеңестiк ойлаудың сарқыны қалушылық;
• ел территориясында глобалды және өңiрлiк ... ... ... ... ... ... ... қолайлы жақтары бола тұрып,
оның тым мардымсыздығы.
Осы орын алып отырған мәселелердi шешу үшiн ... ... ... ... ... ... ... өсу қарқынын 8-8,4% мөлшерiнде
қамтамасыз ету, 2000 ... ... 2015 жылы ... ... 3 есе ... және ЖIӨ ... сыйымдылығын 2 есе төмендету:
• өңдеушi өнеркәсiптiң негiзгi қорларының өнiмдiлiгiн арттыру;
• кәсiпкерлiк құрылымды қалыптастыру; ... ... ... ... ... ... ... барынша қол
жеткiзе отырып, нақты өндiрестерде қосылған құн тiзбегiндегi
элементтердi итеру;
... көп ... ... және ... ... экспортқа
негiзделген өндiрiстер құруды ынталандыру;
• сапаның әлемдiк стандартына көшу;
• дүниежүзiлiк ғылыми – техникалық және инновациялық процестерге қосыла
отырып, өңiрлiк және ... ... ... күшейту.
Бүгiнде осы iс-шаралар орындалу барысында өз жемiсiн ... ... даму ... орын алып ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау"4 бет
«Delta Bank» акционерлік қоғамының тәжірибесі негізінде тұтыну несиеcін ұйымдастыруды72 бет
Ақтөбе нарығындағы тұтынушылардың мінез-құлқын талдау60 бет
Екінші деңгейлі банктердің тұтыну несиелері8 бет
Ет өнімдерінің тұтынушылық қасиеттері мен тағамдық құндылығы19 бет
Коммерциялық банктердің тұтынушыларды несиелеу19 бет
Коммерциялық банктерде тұтыну несиелерін беру тәртібі71 бет
Комуналдық секторда энергияны тұтынуды төмендету10 бет
Мейрамханалардағы тұтынушыларға қызмет көрсету10 бет
Нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерлікті дамыту және тұтынушылардың нарығын қанағаттандыру («Жетісу» АӨК кәсіпорыны мысалында)73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь