Экономикадағы көлік саласы

КІРІСПЕ
1 КӨЛІК САЛАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РОЛІ
1.1 Транспорт саласын мемлекеттік реттеу тетіктері
1.2 Көлік.логистикалық кластерінің қызметі
2 ДҮНИЕЖҮЗІЛІК ТРАНСПОРТ ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЖҮЙЕДЕГІ ОРНЫ
2.1 Дүниежүзілік транспорттық жүйеге қысқаша мінездеме және транспорттық инфрақұрылымды қаржыландырудың жаңа бағыттары
2.2 Қазақстандағы көлік кешенінің қазіргі жай күйін және транспорттық маршруттар жүйесін талдау
2.2.1 Темір жол саласы
2.2.2 Автокөлік саласы
2.2.3 Әуе және су көлігі
2.3 Қазақстан көлік саласының әлеуетін пайдаланудың тиімділігін арттыру жолдары
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КӨЛІК ТАСЫМАЛ ҚЫЗМЕТІ ЖАҒДАЙЫН БОЛЖАУ
3.1 Көлік жүйесінің дамуының болжамды параметлері: даму болжамы мен мүмкін тәуекелдері
3.2 Ұлы Жібек жолының қайта жаңғыруы
3.3 Көлік қызметі тәжірибелік мысалында
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Көлік Коммуникация Кешенінің (ККК) мәселелері Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаевтың халыққа арналған жолдауында мазмұндалған "Қазақстан - 2030" ұзақ мерзімді стратегиясында көрсетіледі. Осы құжатта инфрақұрылым, ең алдымен, көлік пен байланыс елдің экономикалық дамуындағы басымдық ретінде белгіленеді. "Қазақстан - 2030" стратегиясының өзекті міндеттерінің бірі әлемдік рынокта отандык көлік-коммуникациялар кешенінің бәсекеге жарамдылығын (бәсеке кабілетін) камтамасыз ету және ел аумағы аркылы сауда ағындарын ұлғайту мағынасында тұжырымдалады [1].
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Көлік саласы тәуелсіз Қазақстанның тыныс-тіршілігінде аса маңызды рөл атқарады. Бір жағынан бұл еліміздің орасан үлкен аумағымен (2725 мың км2), оның халқының сирек орналасуымен (орта есеппен 6 адам/ км2)[2], шикізат және өндіріс ресурстарының шашыраңқылығымен сабақтасады. Осындай ахуалда ККК еліміздің экономикалық қана емес, сонымен бірге саяси тұтастығын да қамтамасыз етеді.
Екінші жағынан, Еуразия континентінің дәл кіндік ортасына, негізгі еңбек рыноктары мен капиталдан шалғай географиялық орналасуы, экспорттық-импорттық операциялардағы көлік құраушысының сөзсіз өсуіне жетелейді және соның салдары ретінде әлемдік экономикалық жүйеге осал интеграция жасауына себеп болады. Дегенмен, Еуропаның, Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияның сыйымтал және қарқынды дамып келе жаткан рыноктары арасындағы Қазақстанның геосаясаттық жағдайы осы қолайсыздықты өтеу үшін, мәселен, ел аумағына трансконтиненталды транзиттер тарту жолымен мүмкіндіктер береді.
Қазақстан Республикасының бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарынан нық орын алу жөніндегі стратегиялық міндеттің орындалуы үшін әлемдік экономиканың өсімінен тұрақты түрде асып отыратын экономикалық даму қажет. Еліміздің жоғары деңгейде өзіндік жолы бар мемлекет ретінде танылуы, оның әлеуметтік-әкономикалық үстемелеп дамуы, халықтың әл-ауқатын, тұрмыс жағдайын жақсартудың негізі болып табылады. Бұл үшін қаржылық және әлеуметтік тұрақтылықты сақтай отырып шаруашылық жүргізудің қолайлы жолдарын туғызу қажет, халықаралық еңбек бөлінісіне, ел экономикасының өсуіне тиімді жағдай орната отырып, белсене қатысу керек.
Экономикалық өсуді жеделдетудің және көлік кешенінің әлеуетін арттырудың басты факторы - жоғары сапалы жол тораптарын ұйымдастыру, тиімді және арзан тарифпен экономикалық ынталандыру. Қазақстанда экономикалық реформаларды жедел жүргізу нәтижесінде өндірістің барлық факторы ырықтандырылды, тиімділікті көтеруге бағытталған ынталандыру жүргізіліп келеді.
Тақырыптың зерттелу дәрежесі. Сонымен, Қазақстан Республикасынан жаңа экономикалық жағдайларда ККК жұмыс істеуге одан әрі бейімделуі жөніндегі мәселелердің тұтас жиынтығын шешу талап етіледі. Бұл орайда, әлемдік тәжірибе көрсеткендей, тек рыноктық механизмдерге ғана сенім арту жеткіліксіз.
1 Назарбаев Ә.Н.Қазақстан – 2030: Барлық қазақстандықтардың өсіп өркендеуі, қауіпсіздігі мен әл- ауқатының артуы: Ел Президентінің халқына арналған жолдауы. Алматы: Білім, 1998. - Б.70.
2 Қазақстанның индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы//Егемен Қазақстан 2003.,№3 - Б.5-9.
3 В.Г.Гуляев Туристские перевозки. - М.Финансы и статистика, 1998. – 38 с.
4 О.Я.Осипова Транспортное обслуживание туристов. - М.Экономика 2004.– 52 с.
5 Қазақстан Республикасында көлік инфрақұрылымын дамыту жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған салалық бағдарлама.
6 Рахматуллина Г.Г. Приоритеты экономической политики Казахстана//Казахстанская Правда 13 января 2006 № 1,2. С.56—577.
7 Соколинский В.М. Государство и экономика. Учебное пособие. М., 1997.
8 Ильина Е.Н Менеджмент туристских услуг.– М.: Финансы и статистика, 1997., 145c.
9 Р.Аренд. Как поддерживать эконо мический рост ресурсно-зависимой экономике?// Экономист №3, 2007г. С.37.
10 Г.Кусаин Инвестиционные возможности железнодорожной отрасли Саясат-Policy №2,2005 – 7c.
11 Статистический ежегодник Казахстана - 2008.
12 Кургандаева Г. Сборник материалов международной конферении "Третья ежегодная алматинская конференция по вопросам безопасности и регионально сотрудичества".Алматы. 21 июня 2007.
13 Григоренко О. В. Внешнеэкономическая составляющая системы управления конкурентоспособностью промышленного предприятия: автореф... канд. экон. наук: 08.00.05, 08.00.14/О. В. Григоренко. - Ростов н/Д: [б. и.],2006. - 26 с65.
14 Сабденов О. Экономическая политика переходного периода на рубеже 21 в. Алматы. 1997. С 31.
15 Атамқұлов Е.Д., Жанғаскин Қ.Қ. Қазақстаннның теміржол көлігі және әлемдік экономикаға кірігу жолдары. – Алматы: Экономика, 2004. – Б.125 – 320.
16 Бурдина А. А. Влияние рисков на конкурентоспособность предприятия / А. А. Бурдина // Экономический анализ: теория и практика. - 2006. - N 2. - С. 7-15.
17 Жандарбеков Р.К. Үкіметтің экономикалық саясаты мен голланд ауруының белгілері // Аль Пари, №1-2, 2008.
18 Р.Космамбетова Концептуальные основы стратегии устойчивого развития экономики (теоритический и методологический аспекты) Саясат-Policy №12,2005 – стр.12.
19 С.Алпыспаев Этапы становления и развитие железнодорожного транспорта в Казахстане Саясат-Policy №8, 2005 – стр.25.
20 Бекмагамбетов М.М., Смирнов С. Транспортная система Республики Казахстана Алматы, 2003, 84с.
21 Постановление Правителства Республики Казахстан от 5 декабря 2008года №1164 Об утверждении Меморандума об основных деятельности акционерного общества «Фонд национального благосостояния Самрук -Казына».
22 Есмуханов Государственное регулирование транспортной отрасли в РК Эксперт Казахстана, №4 2007 – 21с.
23 Р.Сагиева Эффективность естественных монополий: институциональные аспекты. Астана, 2006, Елорда – 29с.
24 Закон Республики Казахстан от 9 июля 1998 года № 272-I О естественных монополиях (с изменениями и дополнениями по состоянию на 05.07.2008г.)
25 Нормативтік құқықтық актілер жинағы Астана, 2008ж.
26 Мырзабеков Н.Р. Основные различие региональной транспортной системы//Банковское дело, 2007 №6 – 10с.
27 Нагманов К.И. Казахстан в глобальной системе коммуникаций.// ТрансЕвразия, 2003, 25c.
28 Сборник материалов VII Международной конференции «Трансевразия - 2008» «Концессионные проекты транспортной отрасли Республики Казахстан» 25 сентября 2008 г. Астана.
29 Дерябина, М.А. Государственно-частное партнёрство: теория и практика: науч. докл./ М.А. Дерябина, Л.И. Цедилин.–М.: Институт экономики РАН, 2007.–С. 26-27.
30 Воронцова С. Стратегия финансирования // Автомобильные дороги. - 2005. - № 7. - С. 16-18.
31 Бекмагамбетов М.М. Автомобильный транспорт Казахстана этапы становления и развития . Алматы, 2003, стр. 36-53.
32 Черник Д.Г. Налоги и налогообложение - М.: МЦФЭР, 2006. – 528 с.
33 Васильева С. Транспортный налог: возникновение, исполнение и обеспечение исполнения обязанности по уплате налога физическими лицами // Налоги. - 2003. - №2. - C.62-70.
34 Алиев Б.Х. Налоги и налогообложение. М., Финансы и статистика, 2006. – 416 с.
35 Варнавский, В.Г. Концессии в экономических отношениях государства и частного сектора [Электронный ресурс]: дис. ... д-ра экон. наук : 08.00.05/ В.Г. Варнавский .-М.: РГБ, 2003.- (Из фондов Российской государственной библиотеки).
36 Статистический ежегодник Казахстана - 2010.
37 Сырлыбаева Б.Р. Диверсификация структуры экспорта как одна из задач стратегии индустриально -инновационного развития Казахстана// Вестн.КазНУ. Сер. междунар. отношения и междунар. право.- 2006.- №1(21).- С.108 -109.
38 Келимбетов К. Мы должны заново создать интеллектуальную инфраструктуру/ К. Келимбетов; беседовала И. Нос // Казахст. правда.- 2007.- 19 апр.
39 ҚР-сы Теміржол Заңы. Алматы, 2006.
40 Приказ Министра транспорта и коммуникаций Республики Казахстан от 18 марта 2004 года № 122-I Об утверждении Правил перевозок пассажиров, багажа и грузобагажа железнодорожным транспортом Республики Казахстан (с изменениями и дополнениями по состоянию на 21.02.2006 г.)
41 Есмуханов Ж.М. Государственное регулирование транспортной отрасли в РК / Эксперт Казахстана /.- 2007.- №4.- С.21.
42 Меры по реализации стратегии индустриального инновационного развития// Капитал, 2007 №1, 5c.
43 Закон Республики Казахстан. О концессиях (с изменениями и дополнениями от 04.12.2008 г.).
44 Сейілбеков О. Қазақстандағы экономикалық саясаттың негізгі бағыттары// Саясат-Policy №3, 2007 – стр.24.
45 Назаров Е.О. Қазақстан Даму Банкісінің қызметіне сараптама// Аль Пари, №4, 2008.
46 Сабден О. Влияние внешних рынков на инвестиционные факторы диверсификации экономики // Вестн. НАН РК.- 2007.- №2.- С.75 – 78
47 Қазақстан Республикасының 2010-2014 жылдар көлік стратегиясы, Астана 2010ж.
48 Герасименко В. Природные ресурсы: шанс для стратегического рывка/ В. Герасименко; В. Герасименко; записала А. Дементьева // Казахст. правда.- 2006.- 5 янв.
49 С.Алпыспаев Развитие транспорта Казахстана Саясат-Policy №6, 2005 – стр.19.
50 Камаров С.Д. Экономикадағы банк жүйесінің негізгі қызметтері//Ұлттық Банк Жаршысы №5 2009ж.
51 Law in transition 2007 // Public private partnerships. Legal reform in Russia / European Bank for Reconstruction and Development.- 2007. – 91 p.
52 Сергеева Т.М. Транспортное обеспечение в туризме /Организация туризма/Под ред. Н.И. Кабушкина.- Минск, 2003.- стр.27.
53 Е.С.Стояновой Практикум по финансовому менеджменту М.Перспектива 1997 45с.
54 Раисов Е. Социально-инновационные развития на автотранспортных предприятиях Казахстана Саясат-Policy №6, 2005 – стр.21.
55 Реконструция международного транзитного коридора от нраницы КНР до границы Россииской Федерации по маршруту Хоргос-Алматы-Тараз-Шымкент-Кызылорда-Актобе-Сырым, Документ по политике переселения Май 2008г.
56 Ж.Далибеков Стратегические планы по транспортным маршрутам Казахстана. Капитал, 2003 №1 18с.
57 Авчинкин Д.В. Международные перевозки. – Минск, 1999.-стр.21-26.
58 Васильева С. Транспортный налог: возникновение, исполнение и обеспечение исполнения обязанности по уплате налога физическими лицами // Налоги. - 2003. - №2. - C.62-70.
59 Постановления Правительства РК О мерах по реализации концессионного проекта по строительству и эксплуатации новой железнодорожной линии «Коргас – Жетыген» от 3 октября 2008 года № 910.
60 Проект Транспортного кодекса Республики Казахстан г. Астана, декабрь 2006 года.
61 Омаров Т.А. Үкіметтің экономикалық саясаты мен голланд ауруының белгілері// Саясат-Policy №1-2, 2008ж.
62 Закон Республики Казахстан от 21 сентября 1994 года № 156-XIII О транспорте в Республике Казахстан (с изменениями и дополнениями по состоянию на 29.12.2006 г.).
63 Постановление Правительства Республики Казахстан от 9 марта 2005 года № 217 Некоторые вопросы перемещения товаров физическими лицами через таможенную границу Республики Казахстан (с изменениями и дополнениями по состоянию на 28.08.2007 г.)
64 Постановления Правительства РК Об утверждении Технического регламента Об утверждении Технического регламента Об утверждении Технического регламента «Требования к безопасности при проектировании автомобильных дорог» от 31 марта 2008 года № 307.
        
        Кіріспе
Көлік Коммуникация Кешенінің (ККК) мәселелері ... ... ... ... ... мазмұндалған "Қазақстан -
2030" ұзақ мерзімді стратегиясында көрсетіледі. Осы ... ... ... көлік пен байланыс елдің экономикалық дамуындағы басымдық
ретінде белгіленеді. "Қазақстан - 2030" стратегиясының ... ... ... рынокта отандык көлік-коммуникациялар кешенінің бәсекеге
жарамдылығын (бәсеке кабілетін) камтамасыз ету және ел ... ... ... ... ... ... [1].
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Көлік саласы тәуелсіз Қазақстанның тыныс-
тіршілігінде аса маңызды рөл атқарады. Бір жағынан бұл ... ... ... (2725 мың км2), оның халқының сирек орналасуымен ... 6 ... ... ... және ... ... ... Осындай ахуалда ККК еліміздің экономикалық
қана емес, сонымен бірге саяси тұтастығын да қамтамасыз етеді.
Екінші жағынан, ... ... дәл ... ортасына, негізгі еңбек
рыноктары мен капиталдан ... ... ... ... ... ... құраушысының сөзсіз өсуіне жетелейді және
соның салдары ретінде әлемдік экономикалық жүйеге осал ... ... ... ... Еуропаның, Шығыс және ... ... және ... дамып келе жаткан рыноктары арасындағы Қазақстанның
геосаясаттық жағдайы осы ... өтеу ... ... ел ... транзиттер тарту жолымен мүмкіндіктер береді.
Қазақстан Республикасының бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарынан нық орын
алу жөніндегі стратегиялық міндеттің орындалуы үшін ... ... ... ... асып отыратын экономикалық даму ... ... ... ... жолы бар ... ... ... оның әлеуметтік-
әкономикалық үстемелеп дамуы, халықтың әл-ауқатын, тұрмыс жағдайын
жақсартудың ... ... ... Бұл үшін ... және ... сақтай отырып шаруашылық жүргізудің қолайлы жолдарын ... ... ... ... ел ... ... ... жағдай
орната отырып, белсене қатысу керек.
Экономикалық өсуді жеделдетудің және көлік ... ... ... ... - ... ... жол тораптарын ұйымдастыру, тиімді
және арзан тарифпен экономикалық ынталандыру. Қазақстанда ... ... ... нәтижесінде өндірістің барлық факторы
ырықтандырылды, тиімділікті көтеруге бағытталған ... ... ... ... Сонымен, Қазақстан Республикасынан жаңа
экономикалық жағдайларда ККК жұмыс істеуге одан әрі бейімделуі ... ... ... шешу ... ... Бұл орайда, әлемдік
тәжірибе көрсеткендей, тек рыноктық ... ғана ... ... ... ... пен ... орнықтылықты сақтау
арқылы социалистік меншікті мемлекет иелігінен алу ең басты міндет ... ... ... ... ... ... мезет жаңа
басымдықтар ұсынады. Экономикадағы ырықты ... ... ... әрі ... ... жергілікті және республикалық
деңгейлердегі ... ... ... мультимодалды
немесе құрама тасымалдардың логистикасына негізделген осы ... ... ... ... ... ... ... Көлік
коммумикацияларын, көлік инфрақұрылымы объектілерін, сондай-ак техникалық
кайта жарақтандырудағы, ең ... ... ... (КҚ) паркін
жарақтандыруды қалпына ... мен ... ... ... арта ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету мен көлік кешенінің қоршаған
ортаға келеңсіз әсерін азайтудың есебінен ... ... ... мемлекет тарапынан қолдау көрсету қажеттілігі барған сайын арта
түсуде.
Осы мәселелерді шешуді мемлекеттің шектеулі ... ... ... сондай-ақ шетелдік капитал үшін көлік саласының инвестициялық
төмен тартымдылығы тежеп отыр.
Бұл ретте ККК даму ... ... ... ... ... ... сапалы көлік қызметтері және тауарлар мен
қызмет көрсетулердің өзіндік құнындағы ... ... ... ... толық
қанағаттандырумен ұштастырылады.
Жалпы бұл салаға жанама түрде үлес қосқан нобель сыйлығының лауреаттарын
атап ... ... олар ... Сен, ... ... ... ... Эрик
Мэскин, және Роджер Майерсон.
Қазіргі таңда Қазақстанда транспорт саласындағы өзекті ... ... шешу ... ... жүрген авторлар мыналар: Бекмагамбетов М.М.,
Смирнов С, Е.Д.Атамқұлов, Қ.Қ. Жанғаскин, Н.Қ.Есенғарин, С.К.Абдалиев,
Б.О.Ағдарбеков, ... ... ... ... ... ... Б.А.Бердешев, М.Б.Ғаббасов.
Зерттеудің мақсаттары мен міндеттері. Транспорт ... ... ... ... ... айқындау арқылы көлік
қызметін жетілдіру.
Отандық транспорт қызметінің дамуының негізгі бағыттарын белгілеу осыған
орай келесідей міндеттер қойылды.
... ... ... даму ... ... Қазақстанның сыртқы саудадағы тенденцияларын қарастыру
– Транспорт саласындағы қазақстанның қауіпсіздік шараларын талдау
... ... ... ... ... ... негізделеді, одан шығатын
қорытынды, кез келген экономикалық қоғамдастықтың тиімділігін арттыру үшін
оның көлік жүйесі шаруашылық жүргізудің өзге ... ... ... ... ... Осы тезистің орындылығы әсіресе өтпелі ... ... тек ... қана ... ... уақыт бойынша да
қоғамдық ұдайы өндірістің барлық тараптарын ... ... ... ККК ... ... ... ... өзге салаларының
балансты дамуы кезіндегі қоғам мен мемлекеттің ағымдағы және болашақ
қажеттіліктерін ескеру ... ... ... Тек осындай жағдайда ғана ККК
жеделдетілген даму ... ... ... прогрестің кепілі
болады және өндіріс пен саудадағы ... ... ... келтіруге
ынталандырушы ықпал жасайды.
Зерттеу объектісі Қазақстан Республикасының экономикасында көлік
саласының орны
Зерттеу пәні ... ... ... ... мен инфрақұрылымның даму
бағыттары мен перспективалары
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі. ... ... ... ... мен ... ... ретінде ең әуелі дүниежүзілік
экономика мен халықаралық сауда саясатының мәселелерімен, ... ... ... ... ... кіру ... отандық және шет ел зерттеушілерінің ... ... ... ... ... құқықтық базасы.
Зерттеудің ақпараттық негізі. Зерттеудің ... ... ... ... ... процесінде экономикалық ынталандыру
мәселесіне арнаулы қазіргі ... және ... ... еңбектері,
мерзімдік баспасөз және ғылыми-тәжірибелік конференциялар мен семинарлардың
материалдары алынды. Жұмыста зерттеліп отырған мәселені реттейтін Қазақстан
Республикасының заң ... мен ... да ... ... ... ... ... базасын Қазақстан Республикасының
статистика жөніндегі Агенттіктің деректері, ғылыми-зерттеу ... және ... ... ... басылымдар құрады.
Дипломдық (бітіру) жұмыстың ғылыми жаңалығы. Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... және Қазақстан
Республикасы көлік тасымал сервисі жағдайын болжау.
Зерттеу барысында ... ... ... ... нәтижелер
қорытындыланды:
– Халықаралық аренада қазақстан транспорт ... ... ... ... ішкі ... ... ... тәуелсіз қылу
– транзиттік әлеует арқылы бюджет түсімін ұлғайту
Дипломдық (бітіру) жұмысының қорғауға ұсынатын негізгі тұжырымдары:
- сапалы экономикалық өсуге қол ... ... ... жүйесін
күшейтуді мына түрде қарастыруды қажет етеді: қаржы салу ... ... ... ... ... жүйесінің әлеуметтік маңыздылығын
көрсету және т.б.;
- саланың жаңа ... ... ... бұл өз ... ... ... адам ... инвестициялық, ақпараттық және
прогресшіл технологиялардың басымдылығына негізделеді.
Жұмыстың ғылыми-тәжірибелік маңыздылығы. Зерттеу барысында алынған
нәтижелер, ... ... және ... ... ... қатысты салалық және республикалық ... ... ... ... ... ... ... Диссертациялық жұмыстың құрылымы кіріспе, үш бөлім
мен қорытындыдан және 64 пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Жұмыс
14 кесте, 6 ... ... ... ... ЭКОНОМИКАДАҒЫ РОЛІ
1.1 Транспорт саласын мемлекеттік реттеу тетіктері
Кез келген елдің экономикалык, даму процестерінде, мемлекет ең ... ... ... орын алуы ... ол ... ... ... тәртібіне қатысты ережелер белгілейді және
нарықтық субъектілердің қызмет ету жағдайына қатысты ... ... ... ... ... ... көмегімен әсер етеді. Бұл ретте,
мемлекеттік реттеу осы немесе өзге деңгейде болса да, қоғамның өмір ... ... ... ... ... барлык саласына, сондай-ақ
көлік жиынтығына да қатысты болуы тиіс. Көлік қызметін мемлекетгік реттеу
қажеттілігін камтитын ... ... бар. Бұл ... ... ... қоршаған ортаға көліктің әсер етуіне,
қоғамның қауіпсіздігіне ... ... ... операцияларын
келесідей реттеу қажет:
* көлік коммуникациялары бойынша қозғалыс қауіпсіздігінің мүддесінде;
* қоршаған ... ... ... әсер ... ... және экологиялык
қауіпсіздікті камтамасыз ету мақсатында;
* көлік жүйесінің қабілеттілігінде экономика лық қауіпсіздікті ... ішкі және ... ... елдің қажеттілігін қамтамасыз ету,
елдің экономикалық біртұтастығын қолдау[7].
Сонымен қатар көлік төтенше жағдайларды жою кезінде орталық буын болып
табылады және ... ... ... ... ... ... рөл
аткарады. Кейбір жағдайларда көлік мекемелері нарықта монопольдік орын
алады. Бұл ... ... ... ... монопольдік жағдайдың
жағымсыз әсерін шектеу мақсатында, оның кызметін реттеу ... ... ... ... ... жоғары болуына
байланысты, көлік нарығы бәсекелестік күресі ... ... ... Көлік нарығында аралық бейне және ішкі бейне бәсекелестігінің
үнемі өсуі ... ... ... әрекеттесу және кызмет ету
ережелерін ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру, әдетте шығындардың жоғары
болуымен байланысты. Бұл ... ... ... ... ... мемлекеттік қатысу қажеттілігін және ... ... ... ... ... ... мақсатында, олардың
қызмет етуін әрі қарай ... ... ... ... өзара
әрекеттесудін негізі болып табылады, мемлекеттік ... ... ... ... әрі ... ... ... алдын ала айқындайды. Сонымен
қатар, қазақстандық көлік мекемелерінде бәсекелестік қабілетінің жеткілікті
деңгейде ... ... ... ... ... халықаралық көлік
нарығында отандық тасымалдаушылардың құқығы мен ... ... ... ... ... бола отырып, көлік бір мезгілде
оны дамыту ... ... орын ... Бұл ... ... ... занды және ұйымдастырушылық шарттарды ... ... ... ... алдын ала айқындайды. Қазақстан
Республикасында, оның аймақтарының кең көлеміне ... ... ... ... ... ... құны айтарлықтай үлкен шаманы құрайды. Бұл
көлік саласында құнсыздану процесін үдетуші болады. Осыған ... ... ... ... көлік қызметтерінің тарифтерін
реттеу қажет. Көлік жиынтығының мемлекеттік реттелуінің ... ... ... қызметінін экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз
ету:
аймақаралық экономикалық байланыстардың ... ... ... және ... ... ... және мемлекеттік мақсатты бағдарламардың іске асырылуына қолдау
көрсету;
2. ... ... ... ету:
- әлеуметтік маңызы бар тасымалдауларды орындау;
- көлікке ... тең ... ... ... Шаруашылык қызметін үйлестіру:
- көлік қызметтері нарығының конъюктурасы, оны ... ... ... ... ... ... ... ортаға қолдау көрсету:
еркін бәсекелестіктің экономикалық және құқықтық шарттарын құру;
көлік жиынтығы субъектілерінің экономикалық ... және ... ... ... ... ... күресу;
қатаң бәсекелестіктің жағымсыз әсерін шектеу;
- кәсіпкерлік белсенділікті дамыту шаралары
(қаржылык, салық);
5. ... ... ... ... басқару:
мемлекеттік мекемелерді басқару;
өзге де мемлекеттік меншікті басқару (құнды қағаздар, акция пакеттері,
мемлекеттік ... ... ... ... қауіпсіз қызметін қамтамасыз ету:
- автокөлік құралдарын ... ... ... ... ... ... ортаны қорғау және табиғатты қолдану ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету:
көлік инфрақұрылымының және көлік құралдарының сенімділігін қамтамасыз ету;
әртүрлі субъектілердің жұмысын тиімді басқаруды және үйлестіруді қамтамасыз
ету.
Көлік жиынтығын мемлекеттік ... осы ... ... ... ... ұлттық экономиканың тиімділігін арттыру, яғни барынша
жоғары мақсатты жүзеге асыруға ықпал етуі ... Бұл ... ... реттеу әдістерінің жиынтығын ұғындырады, сондай-ақ келесі қызметтердің
орындалуын қамтамасыз ... даму ... және ... ... ... ... іске асыру механизмдерін өңдеуді қамту арқылы жоспарлау;
көлік қызметін ... ... ... ... ... ұтымды бөлуді, реттеудің қоғамдық құрылымдарын (одақтар,
ассоциациялар) құруға қолдау көрсетуді ұйымдастыру;
жоспарланған даму ... ... ... ету үшін реттеу жүйесі
элементтерінің қызметін бақылау, есепке алу, бағалау және түзету.
Қолданыстағы ... оны ... ... барынша ұтымды тәсілін
ескере отырып, анықтау және ұйымдық құрастыру ... ... ... ... ... жүйесін құрудың маңызды кезеңі болып табылады.
Әлемдік және ҚР іс ... ... ... ... ... ... ... ұйымдық құрастыру моделі барынша ... ... ... тандап алынған ұйымдық құрастыру моделіне қатысы жок, іс
жүзінде, айтарлықтай барлық ... ... ... ... ... ... орын алған[20]:
- көлік жиынтығын дамытудың мақсатты бағдарламаларын және стратегияларын
өңдеу, басымдылықты анықтау;
- көлік ... ... ... мемлекет мүддесін ұсыну;
- көлік инфрақұрылымын құру үшін ... және ... ... мен қорларын үйлестіру;
* көлік жиынтығында жекеменшік инвестицияларын ынталандыру үшін ... ... ... ... ... және ... ... теңдей қол
жеткізу жағдайын қамтамасыз ету;
* көлік мекемелерінің қызметтерін және ... ... ... ... ... ... ... жиынтығының мекемелері және ұйымдары үшін кадрлардың кәсіби
дайындык жүйесін ұйымдастыруға қолдау көрсету.
Аймақтык ... ... ... негізгі орын алуы - бұл жергілікті
деңгей ... атап ... жөн, яғни ... көлік жүйесін, оның мемлекеттік
билік органдары деңгейінде ... ... ... ... ... ... сипаты келесі бірқатар жағдайлармен айқындалады:
* аймақтың көлік жиынтығы аймақтық экономиканың ... ... ... ... ... ... ... табиғи, экономикалық жағдайларға
байланысты өзінің ерекшеліктері бар;
* аймақтық көлік жиынтығын дамыту аймақтың әлеуметтік-экономикалық өсімінің
куатты факторын алға тартады.
Осыған ... ... ... дамыту және қызмет етуін мемлекеттік
реттеудің аймақтық ... ... ... ... ... ... ... көлік жиынтығын дамыту бойынша мемлекеттік органның қызметі
ретінде ... оның ... ... ... ... өз кабілетін
ұсыну үшін екі деңгейі болуы тиіс: орталық (мемлекеттік) ... ... ... ... және ... мемлекеттік билік органдарының
субъектілерімен іске асырылатын аймақтық. Біріншісі, нақты аймақтарда көлік
жиынтығын дамытуда жалпы халықтық саясатты ... ... ... ... ... ... орын алған әлеуметтік-экономикалық
түйінді мәселелерді шешуге ... ... осы ... ... ... көлік жиынтығын дамыту бойынша ... ... ... өндеуді және жүзеге асыруды ... ... ... ... және ... ... көлік жиынтығын
мемлекеттік реттеу саясатының орындау, ... - ... ... ... ... туризм тәрізді басқа сала-ларын дамытуға
бағытталған, мемлекеттік ... ... ... өзге ... өзара тығыз әрекеттесуін алдын ала қарастыруы қажет. Бұл
көлік жиынтығын дамытуға қолдау көрсету және мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ... ... дамыту келешегі мен
басымдылығын анықтайтын, ішкі және ... ... ... ... ... ... алуға және сараптауға негізделуі тиіс ... ... ... ... мыналарды бөліп алуға болады[18]:
1) ішкі: көлік жиынтығының мекемелерін дамыту деңгейі; ұсынылатын ... ... ... ... ... ... ... көлік жиынтығы мекемелерін кадрмен қамтамасыз ету.
2) сыртқы: табиғи-географиялық және климаттық жағдайлар; ... ... ... мен қызметтердің өндірісін дамыту беталысы;
мемлекет ішіндегі және халықаралық ... ... ... ... жиынтығын мемлекеттік реттеу мемлекеттік билік ... ... оның ... ел ... ... орны мен
рөлі туралы концептуалдық ұғыммен ... және ... ... көлікті дамыту бағдарламаларын және тұжырымдамаларын өндеу және
ұсынумен, көлік ... ... ... ... ... ... кадрлық және ақпараттық шарттарды
қалыптастыруға бағытталған іс-шараларды іске асырумен тұйықталады. ... ... ... ... ... реттеудің тексерілген
мемлекеттік саясатын жүзеге асыру және өндеу, оның ... ... ... ... табылады.
Транспорт саласының ел экономикасында басты ролді атқару себебімен оның
реттеу ... бар. ... бұл сала ... ... ... ... реттелуде:
1. «Самұрық – Қазына» әл-ауқат қоры ... ... ... ... ... ... ... қорының қызметі экономиканы диверсификациялауға қатысты бес бағыт
бойынша қызмет атқарады, оның ... ... ... ... ... іске ... ... жылдарға арналған экономика
мен қаржы жүйесін тұрақтандыру жоспарын іске асыру ... ... АҚ ... ... ... және ... ... жөнінде жұмыс жүргізуде. Қазіргі кезде «Самұрық-Қазына» ... ... ... ... ... ... және ... кейіннен
қаржыландыру үшін мынадай салалардың инвестициялық ... ... ... ... ... ... энергетикасы, көлік, мұнай-газ
саласы, химия, металлургия өнеркәсібі, сондай-ақ туристік сала.
2. Транспорт және коммуникация министрлігі
1)көлік және коммуникация саласында мемлекеттік ... ... ... стратегиялық функциялар:
– көлік-коммуникация кешенін дамытудың ... және ... ... ... ... кесімдерді, заңнаманы қолдануды жетілдіру жөнінде ... ... ... ... кіретін мәселелер бойынша
көлік-коммуникация кешені саласындағы нормативтік ... ... мен ... ... ... және ... тасымалдар мен коммуникацияға
қажетттіліктеріне болжамдар жасау және оларды уақытында сапалы қамтамасыз
ету;
– Үкіметтің шешімдері бойынша көлік-коммуникация кешенінің заңды тұлғалары
акцияларының ... ... мен ... иелік етуге және
пайдалануға байланысты функцияларды жүзеге асыру;
– өз құзыретінің шегінде көлік-коммуникация кешенін ... және ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу,
конструкторлық және жобалау жұмыстарын жүргізуді ұйымдастыру;
2) мемлекеттік саясатты іске ... ... ... ... ... және ... саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты іске
асыруды салааралық үйлестіру;
– өз құзыреті ... ... және ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мүдделерін
халықаралық ұйымдарда және шетелдік мемлекеттерде білдіру, ... ... ... және ... ... асыру;
– Қазақстан Республикасының көлік және коммуникация саласындағы мүдделерін
қорғау;
– көлік және коммуникация саласында қызметтер ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттерін іске асыру және функцияларын жүзеге
асыру үшін заңнамада белгіленген тәртіппен ... ... ... ... ... халықаралық шарттар
жасасу;
– Министрліктің құзыретіне кіретін барлық мәселелер бойынша жеке ... ... ... ... ... анықтамалық
деректерді сұрауға;
– ведомстволық бағыныстағы ұйымдарды құру, қайта ұйымдастыру және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімдері бойынша көлік-коммуникация
кешенінің заңды ... ... ... ... ... ... ету және пайдалану;
– өзінің қарауындағы ... ... ... мен
мекемелердің басшыларын іріктеуді және тағайындауды жүзеге асыруға,
заңнамаға сәйкес бірінші ... ... ... Министрлік ведомстволарының міндеттері мен ... ... ... ... және ... ... алуға;
– көлік-коммуникация кешеніне жатқызылған ... ... ... үшін ... ... ... өз құзыреті шегінде көлік және коммуникациялық қызметті ... ... ... ... бойынша ұсыныстар енгізуге;
– көлік және коммуникация саласындағы қоғамдық бірлестіктермен ... ... ... ... ... ... өзара іс-қимылын қамтамасыз етуге құқығы бар.
3. Табиғи монополияларды реттеу агенттігі
Агенттік өзіне жүктелген міндеттерге сәйкес ... ... ... ... ... ... ... қарамағындағы мемлекеттік басқару салаларында (аясында)
мемлекеттік саясатты қалыптастыру жөнінде берілген өкілеттіктер ... ... ... органдардың ақылы қызметтер көрсету ... ... ... ... қалыптастыру жөнінде берілген
өкілеттіктер ... ... ... өз ... ... халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыруды;
– Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген ... ... ... ... реттеуші функцияларды:
– өз құзыретінің шегінде нормативтік құқықтық актілерді әзірлеуді және
бекітуді;
табиғи монополиялар субъектілерінің ... ... ... көрсететін ақылы қызметтердің мемлекеттік тіркелімін
қалыптастыруды және жүргізуді;
... ... ... табиғи монополиялар субъектілері осы сала
шеңберінде ұсынатын ... ... ... ... ... ... ... мәніне талдау жасауды;
– Қазақстан Республикасының ... ... ... үшін ... субъектілерінің реттеліп көрсетілетін қызметтерінің
(тауарларының, жұмыстарының) тізбесін қалыптастыруды;
– табиғи ... ... ... ... ... ... ... жасайтын үлгі ... ... ... ... ... көрсетілетін қызметтеріне
(тауарларына, жұмыстарына) тарифтер (бағалар, алым ... ... ... ... ... кемсітпейтін әдістемелерін
әзірлеуді, бекітуді және ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарына) тарифтерді (бағаларды, алым ставкаларын)
немесе олардың шекті деңгейлерін бекітуді;
– табиғи монополиялар ... ... ... қызметтеріне
(тауарларына, жұмыстарына) тарифтік сметаларды бекітуді;
– табиғи монополиялар ... ... ... ... бекітуге берген өтінімдерін қарау кезінде жария тыңдаулар
өткізуді;
– табиғи монополиялар субъектілерінің ... ... ... табиғи монополиялар субъектілерінің шикізат, материалдар, отын, энергия
шығысының техникалық және ... ... ... ... ... ... реттеліп көрсетілетін қызметтеріне
арналған тарифтерге (бағаларға, алымдар ставкаларына) уақытша ... ... ... ... ... персоналының нормативтік санын бекітуді;
– мемлекеттік басқарудың тиісті саласына (аясына) басшылықты жүзеге
асыратын ... ... ... ... отырып, реттеліп
көрсетілетін ... ... ... ... байланысты қызмет түрлерін бекітуді;
– табиғи монополиялар субъектілері қызметінің қаржы және ... ... ... Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар туралы заңнамасын қолдану
практикасын қорытуды және осы негізде әдістемелік ... ... ... капиталына мемлекеттің қатысуымен ... ... ... табиғи монополиялар субъектілерінің және олармен аффилирленген
тұлғалардың штат кестелерін келісуді;
– жарғылық капиталына мемлекеттің ... ... ... ... ... монополиялар субъектілерінің және олармен аффилирленген
тұлғалардың әкімшілік персоналының басшы қызметкерлеріне еңбекақы
төлеудің шекті ... ... ... ... субъектілерінің негізгі құралдары құнының өсуіне
алып ... ... және ... жөндеулер және басқа да ... ... ... ... ... жылдық сметасын
келісуді;
– темір жол көлігі, электр және жылу ... ... ... ... саласындағы кемсітусіз қол жеткізудің техникалық ... ... ... ... ... заңнамасына сәйкес
лицензиялауды;
– заңнамалық актілерде белгіленген жағдайларда табиғи ... ... ... ... ... ... реттеліп көрсетілетін коммуналдық қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды)
есептеу құралдарын сатып алуға және орнатуға ақы алу ... мен ... ... ... ... негізгі құралдарына қайта бағалау
жүргізуді келісуді;
– тағайындалатын оңалту ... ... және ... ... ... жоспарын келісуді;
– табиғи монополиялар субъектілерінің реттеліп көрсетілетін қызметтерінің
түрлері бойынша табыстарды, шығындар мен қолданысқа ... ... ... ... ... әдістемесін келісуді;
– табиғи монополия субъектісінің есепке алу саясатын келісуді;
– мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органмен бірлесіп, тарифтерді (бағаларды,
алымдар ... ... ... ... ... ... бекіту кезінде ескерілетін табиғи монополиялар субъектілерінің
инвестициялық бағдарламаларын және (немесе) инвестициялық жобаларын
бекітуді;
– табиғи ... ... ... бағдарламалары мен
инвестициялық жобаларын іске асыру тиімділігінің мониторингін;
... жол ... ... және жылу ... ... ... және газды тасымалдау, азаматтық авиация, порт қызметі
саласындағы тауар нарықтарында ... ... ... ие ... тауарларына (жұмыстарына, қызметтеріне) бағаларды
реттеуді;
– Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бағаларды реттеуді;
– мемлекеттік органдар, нарық субъектілері және олардың бірлестіктері
ұсынатын ... ... ... және почта байланысы
саласындағы нарықты қоспағанда, ... ... ... ... және инфрақұрылымына кемсітусіз қол жеткізуді
қамтамасыз ету мақсатында тауар нарықтарына талдау жүргізуді;
– тиісті ... ... ... (монополиялық) жағдайға ие ... ... ... ... ... жол ... және жылу энергетикасы, мұнайды, мұнай өнімдері мен газды
тасымалдау, ... ... порт ... ... ... және ... мемлекет реттейтін тауарларды (жұмыстарды,
қызметтерді) өткізетін нарық ... ... ... бағалардың алдағы көтерілуі туралы хабарламаларды ұсыну
тәртібін айқындауды; біліктілік талаптарының және ... бір ... ... ... ... ... лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны беру кезінде өтініш
берушінің біліктілік ... ... ... ... ... ... ... өз құзыретінің шегінде жұмылдыру жұмыстарын қамтамасыз етуді және
мемлекеттік құпияларды қорғауды;
– табиғи ... ... ... ... ... ... тарифті (бағаны, алым ставкасын) немесе оның
шекті деңгейін бекіту ... ... ... ... ... бекітуді және қолдануды;
– мемлекеттік монополияға жатқызылған салада өз қызметін жүзеге асыратын
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... монополиялар туралы заңнаманы бұзу және кінәлі ... ... ... ... ... ... құралдары
арқылы хабардар етуді;
3) бақылау функцияларын:
– табиғи монополиялар субъектілері қызметінің Қазақстан Республикасының
табиғи ... ... ... талаптарына сәйкес келуін
бақылауды;
– табиғи монополиялар субъектілерінің қызметіне тексерулер жүргізуді;
– бұқаралық ақпарат құралдары хабарламаларының және ... ... ... де материалдардың негізінде, мемлекеттік органдардың, жеке және
заңды тұлғалардың, мүдделі ... ... ... ... негізінде өз бастамашылығы бойынша Қазақстан
Республикасының табиғи монополиялар туралы заңнамасын ... ... ... ... ... ... ... заңнамасын бұзған жағдайда нұсқама шығаруды;
– лицензиялық бақылауды;
– мемлекеттік органдардың ақылы қызметтерді көрсету тәртібін бақылауды
жүзеге асырады[24].
4. ... ... ... ... негізгі ККК мәселері бойынша жергілікті органдар өз
құзіреті шеңберінде мәселелерді қарастырады.
Осы саладағы негізгі ... ... ... ... ... Республикасының 1995 жылғы 30 тамыздағы
Конституциясы.
2.Қазақстан Республикасының 2003 ... 5 ... ... ... ... 2007 жылғы 15 мамырдағы Еңбек кодексі.
4.Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 4 желтоқсандағы ... ... ... ... туралы" Қазақстан Республикасының
1994 жылғы 21 қыркүйектегі Заңы.
6."Нормативтік құқықтық актілер туралы" Қазақстан ... ... 24 ... ... қала ... және құрылыс қызметі туралы" ... 2001 ... 16 ... ... ... туралы" Қазақстан Республикасының 2001 ... ... ... жол ... ... ... Республикасының 2001 жылғы ... ... ... ... реттеу туралы" Қазақстан
Республикасының2001 жылғы 15 желтоқсандағы ... ... ... ... ... 2003 ... 4
шілдедегі Заңы.
12."Ішкі су көлігі туралы" Қазақстан ... 2004 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 9
қарашадағы Заңы.
14."Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы" Қазақстан Республикасының ... 2 ... ... ... ... Республикасының 2006 жылғы 7 шілдедегі
Заңы.
16. ... ... ... 1997 ... 10 ... ... ... өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі
және әл-ауқатының артуы" атты Қазақстан халқына Жолдауы.
17. Қазақстан РеспубликасыныңПрезиденті Н.Ә. ... 2006 ... ... ... ... жаңа серпіліс жасау қарсаңында" атты
Қазақстан халқына ... ... ... Н.Ә. Назарбаевтың 2007 жылғы 28
ақпандағы "Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан" атты Қазақстан ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2008 жылғы
6 ақпан "Қазақстан халқының ... ... - ... ... ... атты Қазақстан халқына Жолдауы.
20. "Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі
жетілдіру жөніндегі шаралар ... ... ... ... жылғы 29 қыркүйектегі N 1449 Жарлығы.
21. "Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы
туралы" Қазақстан ... ... 2006 ... 11 ... N ... ... халықаралық көлік дәліздерін дамытудың
тұжырымдамасы туралы" ... ... ... 2001 ... ... N 566 қаулысы.
23."Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация Министрлігінің
мәселелері туралы" Қазақстан ... ... 2004 ... ... N 1232 ... Республикасының автожол саласын дамытудың 2006 - ... ... ... бекіту туралы" Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2005 ... 9 ... N 1227 ... ... 2015 ... ... көлік стратегиясын іске
асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2006 жылғы 10 мамырдағы N 377 ... ... ... ... 2006 - 2012 ... бағдарламасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2006 ... 26 ... N 916 ... Республикасыныңкеме қатынасын дамытудың және ішкі су
жолдарында қауіпсіздікті ... ... 2007 - 2012 ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы
26 қыркүйектегі N 917 қаулысы.
1.2 Көлік-логистикалық кластерінің қызметі
Транзиттік тасымалдау ... ... ... мен ... ... ... ... мен экономикасының талаптарына дәлме-
дәл көлік кешенін дамыту мен қызметі деңгейінің ... ... ... ... ... кластері Қазақстан Республикасы Президентінің
2006 жылғы 11 сәуірдегі Жарлығымен бекітілген Қазақстан ... ... ... ... ... іске ... ... жүзеге асырылады.
Аталмыш кластерлік жобаны жүзеге асырмас бұрын көлік инфрақұрылымын дамыту
мен жаңалау мәселелері (автомобиль және ... жол, ... ... ... қатар контейнерлік тасымалдауды ... ... ... ... ... ... ... және нормативті құқықтық
базаны жетілдіру мәселелері шешілді.
Пилоттық жобаны іске асыру ... ... ... ... АҚ ... ... контейнерлік терминалы
негізінде ұйымдастыру жұмыстары басталды. Жоба «Астана-Контракт» ... ... ... ... ... ауданында дамуын, 50
мың шаршы метрлік қойма ... ... ... Осы ... 2008 ... ... ... жолбойы жолағы мен республикалық
маңызды автожол бұрылыс ... 121 ... 192 ... 1 273 ... сауда орындары, 83 қонақ үй, 71 автотұрақ, 196 жарнама нысандары мен
139 өзге де сервис нысандары орнатылмақ[2].
Батыс-Еуропа-Батыс ... ... ... ... ... ... ... Индустрия және сауда министрлігі
2007-2011 жылдарға арналған ... ... ... ... ... одан әрі ... Бағдарламасы шеңберінде жұмыстар
атқарады. Бағдарлама ... ... ... ... Алматы
облысы Панфилов ауданында «Хоргос-Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық
аймағын құру бойынша ... ... ... ... ... мен ... ... облыстарында – «Қазақстанның Батыс қақпасы»
АЭА және ... ... бар ... ... ... ... бірлестік халықаралық орталығы. ... ... ... ... ... «Морпорт Ақтау» арнайы экономикалық аймақ пен порттарды
біріктіретін Ортаазиялық көлік-өнеркәсіп дәлізінің ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЖҮЙЕДЕГІ
ОРНЫ
2.1 Дүниежүзілік транспорттық жүйеге қысқаша ... ... ... қаржыландырудың жаңа бағыттары
Әлемдік ЖІӨ (Жалпы Ішкі Өнім) де транспорттың үлесі 4 - 9% ... ... ... ... ... ... ... 100
млрд.т. жүк және 1 трлн.жолаушылар тасымалданады. Бұл ... ... 40мың ... ... 10 мың ... ұшақтар, 200 мың
локомативтер. Бұл транспорттар саны өсу үстінде.
Барлық жол желілерімен транспорт құралдары жиынтық ретінде дүниежүзілік
транспорт ... ... ... ... және ... елдер транспорт
желісі және аймақтық транспорттық жүйе деп ... ... 1. ... ... ... негізгі айырмашылықтары [2]
Даму деңгейі жағынан ең ... ... ... Американың
транспорттық жүйесін келтіруге болады. Дүниежүзілік транспорт ... осы елге ... ал ... және ... ... бойынша одан да
жоғары көрсеткіштерге ие.
ТМД мүше елдер аймақтық жүйесіне дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... бірінші орынға ие.
АҚШ және Батыс Еуропада соңғы ... ... жол ... автомобиль
көлігі жағынан бәсекелестікке шыдамай қысқару байқалуда. ... ... ... ... дүниежүзілік транспорт желілерінде сапалы өзгерістер де
жиілеп жатыр: Электрлендірілген ... жол ... ... ... ... диаметрлі құбыр желілері өсуде.
Дүниежүзілік жүк айналымында алғашқы орынды су транспорты, одан ... және ... ... ... ... халықаралық су жүк айналымын құйылмалы және тиелмелі жүктер
(млн.т.): шикі мұнай -1000, ... ... -300, ... ... ... -370, бидай -250.
Дүниежүзілік жүк айналымы транспорты жаңа даму тенденциясының маңызды
бөлігі контейнірлендіру жүйесін ... ... ... ... ... жүкайналымының (сусымалы, құйылмалы жүктерден басқа) ... ... 2006ж. ... ... ... көлемі
380 млн.TEU-ді құрады[26].
Қазақстан үшін “Шығыс – Батыс” (Қытайдан ... ... ... ... ... жүк ... ... жолы ретінде халықаралық
транспорттық коридорды ... ... ... 2006ж. ... 15млн.TEU (Twenty Equvalent Unit) (жалпы жеткізу құны $75млрд.
жетеді), 95% жоғарысы су жолымен. ... Drewry ... ... 2016ж. ... Қытай – Еуропа бағытымен жүк ... ... – ға ... мүмкін.
Халықаралық жолаушылар қатынасы. XXғ. екінші жартысындағы сыртқы
сауданың, туристік, ғылыми, мәдени, әлеуметтік және ... да ... ... халықаралық жолаушылар тасымалы бірден өсіп кетті.
Жолаушылар тасымалында жеке қолданыстағы ... ... ... ... тұр, ... ... 56,8 дан 61% ... елдердің транспорт жүйесі дүниежүзілік транспорт ... 78%, ... жүк ... 74% ... ... тығыздығы – 100 шаршы км. территорияға 50-60 км.
Дамушы елдердің транспорт жүйесі дүниежүзілік транспорт ... 22%, ... жүк ... 26% ... ... ... – 100 ... км. территорияға 5-10 км.
Транспорт түрлері бойынша келесідей ... ... ... және ... ... ... және өзен) және
әуедегі.
Дүниежүзілік жүк және жолаушылар тасымалы құрылымы бойынша ... ... ... оған ... үлес жалпы дүниежүзілік көлемнің
жүк ... 8% және ... ... 80% ... Теміржол
транспорты жүк айналымының 16% және жолаушылар айналымының 11%, сәйкесінше
теңізде 62 және 1%, су 3 және 1%, әуе 1 және 8%. ... ... ... 11% ... ... транспортты дамытудың жаңа талаптарын қалыптастыру. Жоғары
технологияларды қолдану транспорттық жолдардың өткізу ... ... ... ... жаңа ... келесідей:
– жіберудің дифференциалануы ... ұсақ ... ... ... ... пен экономикалық байланыс құрылымдарының өзгеруіне қалыптасудың
қажеттілігі ;
– жүк және ... ... ... жүйелілік пен ырғақтылығын
қамтамсыз ету;
– жүк жеткізудің ... мен ... ... жоғарылату;
– жолаушылар тасымалындағы жабдықталу деңгейіне деген шұғыл талаптар.
Дүниежүзіндегі транспорттық – логистикалық жүйенің даму ... ... ... келесідей тенденцияларды ажыратып көрсетуге
болады[27].
– Жүк тасымалының контейнерлендірілуі. Контейнерлерді қолдану арқылы ... ... ... талабына толық жауап береді. Жоспарға сәйкес
2010ж. ... ... ... ... 2000ж. ... екі
есеге өседі. Осы уақыт ... ... ... ... (факті бойынша контейнермен тасымалданған
жүктің контейнермен тасымалдауға мүмкін жүкке қатынасы) қазіргі 55% дан
70% - ға ... ... ... Еуропада ірі транспорттық ... ... салу ... онда әуе, авто, теміржол және басқа да ... ... Бұл жүк ... және ... ... өту ... қиылысулардағы транспорттық шығындарды өсіріетін шығыстарды алдын
алады.
– Аяқталған логистикалық шешім беруге ... ... ... ... ... компаниялары дами бастады. Бұлардың қызмет
сферасы үшке бөлінеді. Біріншісі, тауарды жеткізу каналын құру бойынша
кеңес беру қызметі мен ... ... ... ... және
өңдеу, транспорттық экспедиторлық және ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырады.
Үшіншісі, жүкті орау, сауда келісімдерін қаржыландыру, ... беру және ... ... сақтандыру, ақпарат беру, курьерлік
қызмет және экспресс жеткізу ... Дәл осы ... ... жеке ... ... ... логистикалық
кешенді қызметтерін басқара алады.
Дамушы елдердегі ... ... ... жаңа
қаржыландыру бағыттары.
Дамушы елдер дамыған елдерден автомобиль және ... жол ... ... ... ... ... ... көп қалып
келеді. Бұл мәселелдің қалу себебі транспорттық ... ... ... ... Бұл рынок ауқымды қаржы құюды талап етеді,
алайда қайтарып алу уақыты жылдам болмайды, сонымен ... ол ... ... ... етілуі қажет. Мысалы, ... ... өзін ... ... ... 5-7 жыл, егер екі ... ... жүк және жолаушылар айналымы болғанда. ... ... ... елдерде транспорттық сфераға инвестицияны мемлекеттік және жеке
серіктестік қағидасымен іске асырады[15].
Ірі масштабтағы инфрақұрылымдық ... ... ... ... ... АҚШ ... құрайды, сәйкесінше елдер арасынада жеке
инвестицияға деген бәсекелстікті тудырады. ... энд ... ... инфрақұрылымға инвестиция - 2007: активтердің жаңа класcы” ... жеке ... ... ... ... ... 10-15% ($ 240 млрд.АҚШ) қамтамасыз ете ... ... бес ... ... ... ... және жеке
сектордан қажет инвестиция көлемін 30 млрд. АҚШ долларына теңестіріп отыр.
Дүниежүзілік Банк есебі бойынша, дамушы елдерге ... ... ... ЖІӨ 7% ... керек, қазіргі таңда бұл көрсеткіш 3-4%
құрайды.
Мемлекеттік инфрақұрылымдарға жеке ... ... ... ... ... компанияларды сатып алу арқылы
2. мемлекеттік жеке меншік серіктестік
3. инфрақұрылымдық ... ... ... ... ... объектілерді қолдану, мысалы
концессиялық келісім негізіндегі ақылы жолдар
Еуропалық Одақ (ЕС - ЕО) ... жол ... ... пайдаланылатын тәсілдерді анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... аясында бірқатар мынадай арнайы зерттеулер жүргізілді, осы жобаны
қосарлас орындағандардың бірі – ҚКҒЗИ( Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... алымдар алу жүйесінің ұйымдық
аспектілері;
– виньеткалар жүйесінің жұмыс ... ... мен ... салынатын алымдарды есептеу ... ... ... ... ... автожолдарға рұқсат ету мен транзиттік пайдалану үшін ... ... ... жеке меншіктегі (және/немесе ақылы) ... ... мен ... ЕО ... тәжірибесі;
– жеке меншік (және/немесе ақылы) жолдарды салу мен пайдалану шарттарын
реттейтін нормативтік құқықтық ... ... жеке ... ... ... ... салу мен ... үшін
қойылатын негізгі талаптар және алдын ала алғышарттар.
Зерттеулердің кейбір нәтижелері төменде көрсетіледі.
Жолды қаржыландырудың әр түрлі жүйелері бар: ... мен ... ... ... ... ресурстарын бөлу арқылы дәстүрлі
мемлекеттік қаржыландырудан автожолдарды пайдаланушыларға алымдар төлетуге
немесе ақылы ... ... ... үшін ... ... ... қаржыландырудың шектеулі қаражаттары арқылы - ... ... ... ... ... ... орасан үлкен екендігін және қаражаттарды бөлу ... ... өзге ... ... ... жүргізетінін
ескерген жөн.
Соған қарамастан жол инфрақұрылымы ... ... ... ... үшін ... ... ... қала береді. Көптеген елдер мемлекеттік
органдар мен жеке ... ... ... және ... ... жол инфрақұрылымын қаржыландырудың бюджеттен тыс жаңа
нысандарын қолдануға әрекеттенеді, мұндай әрекет одан әрі ... ... жол ... лайықты түрде қызмет көрсету мен оны ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың
баламалы тетіктерін іздестіруге мәжбүрлеп отыр. ... ... ... жолдарын қарауға болады, олар қосымша кірістер жасағандарымен,
бірақ ұлттық автожолдардың ... ... ... жабуға шамалары
келмейді. Осыған орай бірқатар елдер үлттық жолдарда "қосымша қызметтер
үшін ... ... алым ... Осы қағидат бойынша жолдарды
пайдаланушылар жолдардағы кез ... ... ... ақша ... ... ... ... үстеме бағаның есебінен төленеді.
Қосымша алымдардан түсетін табыстар коммерциялық жол қоры аркылы ... ... жол ... мен жеке ... өкілдерінен тұратын
қор басқармасы бақылайды[31].
Әрбір еуропалық ел ... ... ... ... жол
инфрақұрылымдарын қаржыландыру көздері мен үйымдарында нақты, көбіне елеулі
айырмашылықтар бар. ... ... ... автомобиль жолдарын
қаржыландырудың кейбір өзіндік тәсілдері көрсетілді.
Еуропа елдері халықтың саны мен табыстардың деңгейі бойынша бір-бірінен
елеулі ... ... ... үшін тағы бір маңызды фактор -
мемлекеттің ролі. Мәселен, 90-шы жылдардың орта шенінде үкімет шығындары
Ирландиядағы ЖІӨ 4,3 %-нан ... 7,3 %-на ... ... ... ... ... ... зор пейілге қарамастан, әлеуметтік
қамсыздандыру жүйелері міндеттемелерінің ұлғаюы (жұмыссыздықты тежеу мен
азайту, медициналық және ... ... ... мүны ... отыр. Мемлекеттік шығыстар ЖІӨ пропорцияларына жеткілікті түрде
тұрақты күйінде қалса, бірақ ... ... ... ... ... үлесін кемітіп жіберді.
Салық салу автожолдарға инвестициялау үшін қаражаттар ... ... ... ... калып отыр.
Жолдардың құрылысына немесе оларды ұстауға ішінара не толық бағытталатын
салықтардың бірнеше түрі бар. ... ... ... салынатын
салық, жүргізуші куәлігін бергені және АКҚ(Авто Көлік Құралы) тіркеуі ... ... ... қашықтыққа байланысты салықтар мен виньеткалар (АКҚ
айрықша түрлеріне немесе жолдарға қолданылатын жыл ... ... ... ... мен ... бірде-біреуі жол пайдаланушылардан алынатын
алымдардың әлектрондық жүйесі сияқты нысаналы бола алмайды, ... ... ... ... жол жүріс - салықтық кірістерге ... ... ... ол ... ... ... таяу болашақта
салықтарды толығымен ауыстыра алмайды. Мәселен, АКҚ қандай дәрежеде
салықтар салу және жол ... ... өзге де ... ... жол инфрақүрылымы шығындарын нақты жабатындары анық емес, ойткені
шындығында ... жол ... ... ... тек ... ... ғана
біледі. Бұдан басқа, АКҚ салынатын салықтарда жалпы ... ... ... сирек емес және дәулеттілік заттары ретінде ... ... баға ... жылы Еуропалық комиссия орындаған (жүргізген) зерттеулер континент
елдерінің арасындагы ... ... ... ... ... ... Люксембург) салықтардан түсетін табыстар автомобиль
жолдарын ұстау мен ... ... ... 15-35 % ... ал
Үлыбританияда, Греция мен Италияда кірістер, керісінше шығындардан 70-80 ... ... ... ... ... ... жылдамырақ өсіп отырды.
Мәселен, Еуропаның алты ... ... ... ... ... және ... АКҚ мен жағармайға салынатын салықтардан түсетін
табыстардың (кірістердің) орташа өсімі 1975 жылдан 1985 ... ... 11 %-ды ... ал жол ... болса, шамамен небәрі 4,5 % ғана
өсті. Осының негізгі ... бірі ... ... өсуі ... ... ... кейбір елдерде салықтардан түсетін кірістерді көтеріп жіберді де,
энергия үнемдеу мақсаттарында жағармай ... одан әрі ... ... Соңғы 10 жылда (1985 ... 1995 ... ... мен ... орта ... 7-8 %-ға ... өсіп ... Мүның
себебі былай, салық салу саяси тұрғыда анагұрлым елеулі ... да, ... 80-ші ... қол ... ең ... ... ... бастады[32].
Жол салықтары мен жол ақысы қазір бүкіл Батыс ... ... ... ... ... асып кетеді. Соған
қарамастан сыртқы көліктік емес алымдарды енгізген жағдайда ұстаным ... еді, ... ... ... бойынша шығындарды үш еселеп жіберуі
мүмкін. Сыртқы шығындарды есептеудің көптеген ... ... ... ... ... ... ... Еуропалық комиссия ұсынған
цифрлар ЖІО қатысты шығындар ... ... ... ... ... ... байланысты шығындар - 0,4 %, ауыл деңгейіне қатыстысы
- 0,2 % және жазатайым уақиғалармен ... - 1,5 ... ... салу мен жол ... ... табыстар инфрақұрылымды ұстауға
жұмсалатын тікелей шығындарды артығымен жаба ... да, ... ... жүк автомобильдеріне және шағын АКҚ-нан ауырларына елеулі
өзара қаржыландыру қолданылады. ЕО ішінде ауыр АКҚ ... ... 23 ... және ... шығындардың 30 % еншілейді. Ауыр АКҚ ... ... жол ... ... ... ... ... оларды пайдалану жолдың өткізу қабілетіне ... ... Оның ... жол ... ... ... және жүргін
бөліктері едәуір кең болуы тиіс. Ауыр АКҚ жолдарды ұстау мен ... ... ... ... ... жол ... көбірек
зақымдайды. Олар сондай-ақ ... ... ... ... ... көп ... алады және жеңіл автомобильдерге ... ... ... ... ... ... ауыр АКҚ ... салымдар ұдайы ұлғайып
отырса да (80-ші жылдардың басындағы 21 ... 90-шы ... 23 % ... ... бәрібір әр түрлі елдер арасында елеулі сәйкессіздіктердің бар
екендігін атап кету ... Бұл өз ... ... тасымалдары үшін
бірыңғай рынок орнатуға ... ... ... ... ... ... рынок бойынша барлық елдердің операторлары шамамен бірдей
көлемдегі ... ... ... еді, бірақ әзірше шығындарды жабу
мақсаттарында сараланған баж салықтары насихатталып ... ... ... - ... ... ең ... бірі, өйткені осы салық пайдалану деңгейімен сабақтас. Жүк
және жеңіл автомобильдері араларындағы ... ... ... ... дизель жағармайы мен бензин үшін жеке-жеке ... ... ... оңай ... және ... ... ... үшін күрделі болады.
Жағармайға салынатын салыққа қатысты негізгі проблемалар мыналармен
тұжырымдалады:
– жанармайға ... ... жүк ... әр ... АКҚ, ... мен ... ... шығару араларында саралау мүмкін емес. Соның
нәтижесінде дизель жанармайына белгіленген стандартты салық мөлшері
ауыр АКҚ ... жүк және ... ... ... ... егер ... осы түрі салықтың ... ... ... ... өзге салаларында пайдаланылатын болса, онда
дизель жанармайына салынатын ірі салықтарды қолдану қиын болады;
– қоғамдық шығындар көзқарасы тұрғысынан ... ... ... ... ... ... ... мезгіліне ауыстыру үшін жүргізушілерді
көтермелеу (ынталандыру) мақсаттарында жағармайға ... ... ... салынатын салықтар көбіне жол құрылыстары мен оларды ұстауға
жұмсалады. Германияда, ... мен ... ... осындай
жүйелер төменде мазмұндалады.
АКҚ салынатын салықтар. Жанармайға салынатын салықтармен байланысты
кейбір проблемалар АКҚ ... ... оның ... арақатынасын
белгілеу ұқсастықтары бойынша ішінара шешілулері ... ... ... рет Швеция мен Германияда пайда болды, оларда АКҚ салынатын салықтар
зиянды ... ... ... ... ... ... ... АКҚ
түрлері мен көлемдері де ескеріледі. Өзге елдерде, мәселен, Австрияда осы
салықтар қозғалткыш ... ... ал ... ... және машинаның мерзімімен байланыстырылады. Соған қарамастан АКҚ
салынатын салықтар жағармай ... ... ... өспейді және олар қазір
барлық жол салықтарынан түсетін ... ... ... ... салынатын салықтың мөлшері мен АКҚ салығының арасында елеулі
айырмашылық бар. 1995 жылы дизель жағармайына салынатын салық 1000 ... ... 243 т - дан ... 399 т-ға дейін құбылып отырды.
Бес осьті 38 тонналық сүйрегішке сол елдердегі салық сәйкестігіне ... ... 4100 т ... ... ... ... ауыр АКҚ пайдаланудан
туындайтын ағымдағы шығындардың орта есеппен 10 % ... АКҚ ... 3 % ... Айырмашылықты өтейтін қайсы бір баланс бола ... ... ... ... ірі ... ... көбіне АКҚ
салынатын төмен салықтар арқылы өтеледі, ең ... және ең ... ... елдер арасындағы айырмашылық ауыр АКҚ пайдалану шығыстарының
шамамен 5 %-ын құрайды[33].
Виньеткалар (жол пайдаланушылар ... жыл ... ... ... ... ... автомагистральдар
құрылысы мен оларды ұстауға жүмсалатын шығындардың бір бөлігін жабу үшін
белгіленетін салықтар, бұл ... ... ... ... ... ... Германияда, Бенилюкс елдерінде, Дания мен Швецияда рұқсаттардың
бірыңғай ... - ... кез ... осы ... ... жүру үшін ... салмағы 12 тонна және одан ауыр АКҚ барлық түрлеріне
қолданылады. Австрияда жол автомагистральдарын ... ... ... ... де сондай-ақ виньетка сатып алулары керек, бірақ ол тек осы елде
ғана жарамды.
Виньеткалар, төлемдер төлейтін пункттер ұйымдастыру үшін орын ... ... ... ... ақылы жүріс енгізу мүмкін
болмайтын ... ... ... ... байланысты
басқарушылық шығыстар жоғары емес. Виньеткалар қолданылатын елдерден тыс
сатыла ... бұл ... ... кіру ... ... мүмкіндік жасайды.
Аумақтық қағидаттың маңыздылығы ... ... ... арта ... 1991 жылы ЕО ... шамамен 890 мың шекарадан өту
тіркелді, оның 806 мыңы жеңіл автомобильдердің және 76 мыңы ауыр ... ... Осы ... барлық тасымалдардың болмашы үлесін құраса да
(Еуропадағы автокөлік тасымалдарының тек 3-4 % ғана ... ... ... алыс ... ... ауыр АКҚ ... арқасында, халықаралык автокөлік тасымалдарының шығындары
инфрақұрылымға жұмсалатын шығындардың орта есеппен 10 % құрайды[34].
Инфрақұрылымдық шығындардың орнын ... ... ... ... ... тасымалдар кезінде автожол тасымалдар
саласын қайта реттеудің себебінен ... ... ... екі жақты
рұқсаттардың болуын көздейтін жүйе қолданылып келді, рұқсаттар мүдделі екі
тараптың тасымалдаушылары араларында халықаралық ... ... ... ... 1980 ... бастап голландиялық, испандық және
британдық автотасымалдаушылардың ... ... ... ... ... ... мүмкіндік жасады, сол арқылы олар ... ... ... ... ... ... ... пайда
түсіріп отырды.
1995 жылы тұңғыш енгізілген Евровиньетка үш осьті АКҚ үшін 750 т, ... одан көп ... АКҚ үшін ... 1250 т ... ... ... ... күндік рұқсаттар қолданылды.
Келісімге қатысушы елдер арасында Евровииьеткалар жүйесін қолданудан
түсетін ... ... ... ... ... ... ... сатудан түскен табыстардан 1995 жылы Германия
73 %, Бельгия 13 %, ... 9 %, ... 4 % және ... 1 % ... ... әр ... елдердегі жолдарды пайдалануларында орын
алған тепе-теңдіктің қарымтасын қайтаруға бағытталған екі жақты ... ... ... ... ... ... үшін 0,01 г
түзету мөлшерлемесі жатты. Бірақ осыған қажет деректерді жинауды, әсіресе
тасымалдарда елеулі тепе-теңсіздік орын алған кейбір ... ... ... ... мен Нидерланды арасындағы алшақтық[4].
1992 жылы Германия Евровиньеткалар жүйесін ұсынған кезде, АКҚ ... ... ... ... ... ... салықтары Еуропадағы ең
жоғары салықтар еді. Бұл шешімді ... ... ... сот
қабылдаған жоқ, бірақ әйтсе де ол практикада қолданылды, өйткені ... мен АКҚ ... ... ... ... ... ұдайы
түзетулер жасап отырады.
93/89/ЕБК Директивасын алмастырған 1999/62/ЕО Директивасы 12 тоннадан
асатын ең ... ... ... АКҚ салық салудың тәртібін реттейді. ... ...... салу ... ... (АКҚ ... автомобиль жолдарымен жүргені үшін төлем жасау және ... ... үшін ... ... мен ... ... шығындар үшін тасымалдаушыларға жауапкершілік жүктеуге арналған
әділ тетік өндіру.
Жолдармен жүргені үшін ... ... ... ... алымдарға қатысты директива былай дейді:
"Ақылы жолдарды өндіру немесе пайдалану кезінде, сондай-ақ ЕО ... ... ... алымдар алуды енгізген жағдайда келесі
шарттар орындалуы тиіс[46]:
– баж ... тек ... ... ... ... ... ... тоннельдер меи таулы асуларды пайдаланушыларға ғана
салуға болады;
– тасымалдаушының ұлтына қарай және АКҚ ... ... ... ... ішкі шекараларда тексерулердің болмауы;
– жол инфрақұрылымын пайдалану ұзақтығына негіздей ... ... ... баж салықтары мөлшерлерінің үйлесімдік қағидатын
қолдану;
– АКҚ экологиялық сапаларына ... ... ... ... ... мөлшерлерін өзгерту мүмкіндігі;
– келісімнің екі не одан көп мүше-елдері үшін ... ... ... ... ... ... бойынша өзара іс-қимыл жасау
мүмкіндігі. Бұл жағдайда жүйе белгілі бір шарттарға жауап беруі тиіс,
мәселен, ... ... ... ... әділ бөлу".
ЕО Директивасында қамтылған салықтарға қосымша мыналарды қолдануға болады:
– АКҚ тіркеу кезінде ... АКҚ ... ... АКҚ артық тиеу
кезіндегі жүкке не оның ... ... асып ... салынатын
салықтар немесе алымдар;
– қала ауқымында қолданылатын аялдау үшін алымдар мен арнайы алымдар;
Германия үлгісі. Осы елдегі магистральды автожолдарды ... ... жыл ... ... ... және ... шекті
толық салмағы 12 тонна және одан көп ауыр және жалғамалы АКҚ пайдаланатын
тасымалдаушылардың барлығы төлеуі тиіс. Германияда төленген алымдар ... ... ... ... Дания, Швеция автожолдарын және
оларды керісінше пайдалануға құқық береді (Евровиньетка жүйесі).
2001 жылғы 1 сәуірден бастап ... ... ... ... сапаларына қатысты бола бастады. Оның ... алым ... ... ... көліктің тіркемесін иемесе жартылай
тіркемесін қосқанда, АКҚ осьтерінің санына байланысты (Кесте 1)[35].
ЕО ... ... ... ... ... АКҚ салынатын
салықтарды үйлестіру, автожолдар бойынша жүрген жолға ақы төлеу ... ... ... жинау ЕО автожол тасымалдарының бірыңғай
рыногын жасауға жағдай туғызады. Нақты ... ... ... шешілуі
тиіс бола тұрса да, жетекші нұскаулықтар АКҚ жыл сайынғы ... үшін ... ... ... ... жылына салынатын алымдардың ең
жоғары мөлшері (Евровиньетка жүйесі үшін 1250 т) мен ақылы жолдармен
Кесте 1
Евровиньеткалар мөлшерлері ...... ... |Экологиялық нормаларға сәйкестігі |
| ... ... 1 ... 2 және одан ... |
|1 |2 |3 |4 |
| |Ең көп ... үш осьті АКҚ ... күн |8 |8 |8 |
|1 апта |26 96 960|23 85 |20 |
|1 ай | |850 |75 |
|1 жыл | | |750 ... және одан көп ... АКҚ |
|1 күн |8 41 |8 |8 |
|1 апта |155 1550 |37 140 1400 |33 |
|1 ай | | |125 |
|1 жыл | | |1250 ... үшін ... мөлшерлерді калькуляциялаудың нақты межелерін
белгілейді.
ЕО салықтарды үйлестіру жөніндегі кейбір ұсыныстар АКҚ ... ... ... бойынша жүрген жолға ақы төлеу ... ... ... ... ЕО автожол тасымалдарының бірыңғай
рыногын жасауға жағдай туғызады. Нақты ресімдер ұлттық ... ... бола ... да, ... ... АКҚ жыл ... салықтары үшін ең
төменгі деңгейді, жолдарды пайдаланушыларға жылына салынатын алымдардың ең
жоғары мөлшері (Евровиньетка жүйесі үшін 1250 т) мен ... ... үшін ... мөлшерлерді калькуляциялаудың нақты межелерін
белгілейді. Еуропалық анықтамаға сәйкес пайдаланушылардан алынатын ... ... ... ... ... тиіс, ал ақылы
жолдар бойынша жол жүріс ақысы олардың құрылысына, жолдарды пайдалану мен
дамытуға ... ... ... ... Қазақстандағы көлік кешенінің қазіргі жай күйін және транспорттық
маршруттар жүйесін талдау
Қазақстан Республикасының транспорты – бұл оның ... ... ... ... ішкі су, әуе, ... және де ел ... магистралдық құбыр
транспорттары (Кесте ... ... ... транспорт түрлеріне қарай бірлік саны [4]
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... оның ішінде |1896 |1770 |1711 |1659 |1695 ... |54 |53 |34 |36 |26 ... |1227 |1126 |1082 |1071 |1077 ... |615 |591 |595 |552 |592 ... ... |87715 |88726 |87480 |86921 |90529 ... ... |2094 |2559 |1922 |1874 |2768 ... жүк ... |132 |135 |100 |100 |118 ... транспорты ... ... |2 |2 |6 |9 |11 ... ... құрлық кемелері|2 |2 |2 |5 |7 ... |0 |0 |4 |4 |4 ... |82 |81 |70 |69 |63 ... ... құрлық жүктері |76 |72 |61 |60 |58 ... |6 |9 |9 |9 |5 ... ... |44 |51 |49 |49 |49 ... ... |10 |13 |13 |8 |7 ... | | | | | ... ... ... тасымал автомобилдер |214191 |223063 |224872 |281538 |311828 ... |51367 |61391 |62894 |65698 |75042 ... ... |1062554 |1148754 |1204118 |1405325 |1745073 |
|Арнайы автомобилдер |36938 |38264 |40373 | | ... ... жол ... ... ... ... ... 14,3 мың км құрайды
(Кесте 3) [36] (оның ішінде екі жолды ... – 4,8 мың км ... ... – 4,1 мың км (29%), ... – 1000 ... ... мың км, ... – км-іне 24,2 млн тонна-км –ді құрайды.
Еліміздің ... жүк ... мен ... ... темір жол
көлігінің үлесі шамамен 60 % құрайды, мұндағы ... ... ... түскен табыстардағы оның үлесі 20 % құрайды.
Кесте 3
Қазақстандағы жолдар байланысының ұзындығы мың км.
| ... |14,6 |14,6 |15,1 |15 |15,1 ... ... – |83 |83,6 ... ... | | |
| | |2008 жыл |2009 жыл |2010 ... |
| | | | |11 айы ... жүк |млн. тонн |268,9 |247,7 |243,2 |
| | |(+3%) |(-7,9%) | ... |млн. |16,6 |18,9 |17,6 ... ... |(-2%) |(+5,9%) | ... |млрд.теңге |433,7 |432,3 |545,8 |
| | | |(-0,3%) | ... ... ... |392,0 |416,0 |447,5 |
| | | |(+6,1%) | ... нәтиже |млрд. тг. |41,8 |16,3 |98,3 |
| | | |(-61%) | ... жылы ... ... ... көлемі 458,8 млрд. теңге
құрады.
Теміржол транспортының ... ... ... жүк ... ... ... 2. Теміржол транспортының табысының құрылымы (%) [12]
Теміржол транспортының дамуын тежеуші мәселелерге мыналарды ... ... ... ... жүк және ... ... ... қысқартатын жолдардың болмауы
2. Жол қозғалысының жылдамдығын арттыруға қазіргі жолдардың ... ... жүк және ... ... ... ... ескіру
деңгейінің жоғарылығы.
4. Жүк тасымалын бақылап отыратын электрондық жүйенің ... ... ... ... ... ... сай ... таблицадан көргеніміздей, 2005 жылға дейін теміржол
транспортында саны ... ... Тек 2006 ... ... және ... (жүк және ... ... бастады[39].
2007 жылы жолаушы тасымалдау нарығында жолаушыларды темір ... ... 7 ... ... ... конкурстың қорытындысы
бойынша 2008 жылы ... 12 ... ... ... 2009 жылы
жолаушылар тасымалдауға арналған вагондар паркі 1 833 бірлікті ... ... 28 жыл ... ... ету ... ... ... қазақстандық вагондардың орташа жасы 21 жыл құрайды.Электр ... ... 155 ... – 90 ... ... ... тұр, ... 5
жыл ішінде 70 электр поезы вагоны есептен шығаруға жатады. ... ... тозу ... осы ... 90% ... локомотивтер паркінің әлеуеті тұрғысынан өте ... ... ... қоса ... таңда бұл салада вагон
жетіспеушілігі қызмет аясын кеңейтуге мүмкіндік бермей тұр (Кесте 6)[9].
Кесте ... ... ... ... ... ... (бірлік) |
|1 |2 |3 |
| ... ж. ... ж. ... |565 |437 ... | | ... |552 |342 ... |443 |425 ... | | ... ... ... инвестиция көлеміде өте жоғары болып келеді
сәйкесінше табыстылығы жағынан да тиімді болып келеді. Қазіргі ... ... бұл ... ... етіп ... ... ... көз
саласақ, олар келесідей (Кесте 7) [11].
Кесте 7
Тарифтердің жыл сайын артуын ескере отырып 2009 ... 2014 ... ... ... |2009 ж.|2010 ж.|2011 ж.|2012 ж.|2013 ж. ... ... ... ... | ... желі |60,6* |65,5* |86,9* |78,4* |92,1* |383,5* ... |17** |29,7** |40,4** |55,7** |77,2** |220** ... | | | | | | ... шаруашылығы |12,9***|23,1***|77*** |32,5***|72*** |217.5**|
| | | | | | |* ... |90,5 |118,3 |204,3 |166,6 |241,3 |821 ... ... ... ... желінің 3000 км жақсарту, 500 ... және 23 000 жүк ... ... алу жоспарлануда[44].
Теміржол саласында жоспарланып отырған және салынып біткен негізгі
инфрақұрылымдық жобалар келесідей (Кесте 8) ... ... ... ... [5]
|№ |Жобалар ... ... ... ... ... ... |
|р/с| |км |тг. ... ... ... жол ... салу |
|1 ... – |146 |65 ... |2009 – ... |Түрікменстанмен | | ... және ... |
| ... | | |ҰК» АҚ ... | |
| | | | ... | |
|2 ...... |293,2 |153,2 ... |2009 – ... | | | ... | |
| | | | ... ҰК» АҚ | |
| | | | ... және | |
| | | | ... ... | |
|3 |Ералиев ... |14,4 |7,5 ... |2011 – ... ... стратегиясының ... ... ... ... тізімі (ҚосымшаА)
Темір жол көлігіндегі реформаларды іске асыру кезінде соңғы 10 жыл
ішінде келесі мақсаттар айқындалды:
1) темір жол ... ... ... ... ... әрі – ... бақылау сақталған жағдайда нарыққа бейімдеу;
2) тасымалдау және қамтамасыз ететін ... ... ... ... жол көлігінің көрсететін қызметтерінің
қол жетімділігін, тиімділігін, қауіпсіздігі мен ... ... ... жеке ... мен инвестициялар тарту үшін
институционалдық жағдай жасау;
4) темір жол көлігінің ... ... ... ... ... ... әрі – ҚР) ... жол саласын
реформалау барысында төмендегідей аралық нәтижелерге қол жетті:
1) мектептер мен ... ... ... ... ... ... бейінсіз түрлері бөлінді;
2) бәсекелі секторға жөндеу кәсіпорындары бөлінді;
3) ... мен жүк ... ... және ... ... асырылды. Жолаушылар тасымалын ішінара ... ... ... ... ... қатынастардағы теміржол
жолаушылар тасымалын мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс бойынша ... ... ... ... және жеке ... ... жүзеге
асырады[12].
Саланың бәсекелестік моделінде жолаушылар тасымалын жүзеге асыратын
компанияларға ... ... және ... ... ... атап ... вагондар мен локомотивтерді ... ... ... ... сәйкес қатынас түрі мен жүк тегіне
байланысты тарифтер ... ... ... түсетін
кірістер қатынастар түрімен және жүк тегімен ... ... ... жол ... операциялық үлгісі. Темір жол көлігінің
операциялық қызмет түрлеріне пайдалану, жөндеу, қосалқы, ... және ... кіші ... ... ... ... ... кең ауқымы кіреді.
Темір жол көлігінің ... жүйе ... ... ... мен
жолаушыларды тасымалдауды ұйымдастыру және жүзеге асыру ... ... жол ... ... қызмет бөлігі ... ... ... ... ... ... және жөндеумен
байланысты.
Темір жол көлігінің дәстүрлі үлгісінде негізгі және ... ... ... түрлерін тұтас кәсіпорын-сала жүзеге асырады.
Саланың тиімділігін арттыру мақсатында соңғы 20-30 жылда аталған
экономикалық үлгі мен ... жол ... ... ... ... ... реформаға ұшырады. Қазіргі уақытта төмендегілермен
анықталатын бірнеше негізгі үлгілер бар[10]:
1) қызмет түрлері – бизнес ... ... ... ... ... ... нарық құрылымы;
3) қызмет түрлері бойынша операциялық функцияларды бөлу ... ... ... ... ... бөлу ... сегменттеріне);
5) қызметтің әрбір түрі бойынша ... мен ... ... сала ... ... сараланған мемлекеттік реттеу;
7) басқару институттарын заңмен бекітіп, ... ... ... функцияларын бөлу;
8) саланың әрбір ... ... ... ... ... құрылымы мен үлгісі 9-кестеде
көрсетілген.
9-кесте
Саланың қолданыстағы үлгісі[16]
«Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамның
(бұдан әрі – АҚ) ... әрі – ... ҰК» АҚ) ... ... ... ... ... темір жол көлігінің жекелеген
секторларында бәсекелестікті туғызуға бағытталған темір жол ... ... ... ... ... ... кемшіліктері темір жол көлігінің біріккен
жүйесін тасымалдау процесінің функциялары бойынша емес, қайта ... ... ... ... ... ... және ... процесі
функцияларының жүзеге аспайтын ажырауына ... ... тобы ... ... ... ... Автокөлік саласы
Автомобиль жолдары – Қазақстанның көлік-коммуникация кешенінің
маңызды элементтерінің бірі, оның тиімді қызметі мен тұрақты ... ... ... ... өсуіне өту, халықтың өмір жағдайын
жақсарту және деңгейін арттыру ... ... ... жолдар мен
су жолдарының аса төменгі тығыздылығы кезінде ... ... ... ал ... ... үшін ... қатынас құралы болып
табылады, оның арқасында тауар, құрылыс және ауылшаруашылық ... ... өнім ... ... ... жүзеге асырылады. Нарықтық
жағдайларда жүктердің тасымалдануын тездету мен оларды сақтау ... ... ... ... жүк жіберушілер, әсіресе жеке секторда
жақын арақашықтықта ғана емес (300 км ... алыс ... ... км) ... ... қайта бағдарланды. Өндіріс және
ауылшаруашылық, шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттермен байланыс
ұлғаяды.     
Еуроазиялық құрлық ... ... ... жағдайы
Азия – Еуропа қатынастарындағы қалыптасатын трансқұрлықтық ... ... ... үшін ... алғышартты құрайды, олардың
көпшілігі қазақстандық ... ... ... қамтиды. Халықаралық
талдамалық орталықтардың бағалауы бойынша Оңтүстік-Шығыс және Шығыс Азия –
Еуропа ... ... ... 330-400 ... ... ... (бұдан әрі – АҚШ) доларына бағаланады. Бұл ретте 20%-ға дейінгі
транзит ... РФ мен ... ... арқылы темір және автожолдар
маршруттары бойынша өтуі қажет деп ... ... ... ... алу – бұл ... тікелей кірістері[1].
Жол жағдайына сипаттама. Қазақстандағы автомобиль жолдарының ұзақтығы
шамамен 148 мың км құрайды. Соның ... 97,1 мың км ... ... ... ... ... ... ұзақтығынан 23,5 мың
км республикалық маңызы бар 73,6 мың км ... ... ... 44 мың км
астамы елді ... ... және ... 11 мың км ... кен ... ... және орман шаруашылықтарына,
технологиялық жолдар роліндегі басқа да өндірістерге ... ... ... және ... маңызы бар автожолдар жалпы
пайдаланымдағы ... 25% ... ... ... ... ... келеді. Өзінің кескін үйлесімі мен ... ... ... ... ... ... негізінен
құрастырылған. Оларды толықтыру үшін іргелес ... ...... ... сондай-ақ РФ бірқатар шығулар) жолдардағы
бірнеше байланыстыратын учаскелерді салу қажет.
10 кесте
Жалпы пайдаланымдағы ... ... ... [60]
| | ... ... ... ... ... түрі ... ... | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | | |
| | | |I |II |
| | | | | |
| | | ... м. ... м. |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |
|1 ... маңызы бар|23 495 |1 211 |57 017 |13 951|274 ... ... | | | | | |
|2 ... ... бар |70 116 |2 080 |65 058 |29 432|405 ... |автожолдар | | | | | ... ... |93 611 |3 291 |
|1 |2 |3 |4 ... |2 717 300 |83 700 |30,8 ... |17 075 200 |879 100 |51,5 ... |356 954 |220 793 |618,5 ... |312 683 |352 802 |1128,3 ... |551 000 |1 551 400 |2815,6 ... |9 363 200 |6 365 590 |679,9 ... |1 919 443 |119 500 |62,3 ... |779 452 |49 615 |63,7 ... |9 560 000 |1 300 000 |136,0 ... Банк ... мәліметтеріне қарай соңғы 20 ... ... (85 ел) 45 млрд ... ... ... төмен болу
себебімен жоғалтты. Мысалы, жылына жолды жөндеуге жұмсалмаған 1 ... ... 500 ... ... жүргізуші үшін 3,4- 6,1$ жоғалтады.
Автомобил транспортының дамуын ... ... ... ... ... 1 және 2 санаттағы жаңа жолдардың жетіспеушілігі (бір бағытта екі
полоса) халықаралық транзиттің дамуын ... ... ... ... ... сай ... Жол ... инфрақұрылым мен қызмет көрсету сапасының жоқтығы
немесе ... ... ... барысындағы әкімшілік тәуекелдердің жоғарылығы
Қазақстандағы негізгі жолдар кеңес үкіметінің саясатымен ... ... ... ең ... деп айта ... оған да себеп еңбек
нарығының негізгі экономикалық кеңістіктердің өзгеруінен. Қазақстанда бүгін
2 мың ауылдық ... жыл бойы ... ... ... ... ... қамту деңгейі бүгін 69% ды құрайды.
Қазақстанда транспорттық логистикалық кешендерді қалыптастыру
Кез келген экономиканың бәсекелестік деңгейінің ... ... ... ... ... болмауы, ел экономикасының сұранысы болса,
екінші жағынан интеграциялық ... ... ... ... ... ... транспорттық әлеуетін толық қолдануы және
мықты транспорттық логистикалық жүйесін ... ... ... ... республикадағы ... ... ... ... ... төрт көлік дәлізі
өтеді[51]:
Трансазиялық ... жол ... ... ... дәлізі: Батыс Еуропа
–– Ресей мен Қазақстан (Достық – ... – Саяқ - ...... ... ... учаскесінде) арқылы Қытай, Корей түбегі және Жапония.
ТАТМ оңтүстік дәлізі: Оңтүстік ... ...... ... ... ... мен ... (Достық – Ақтоғай – Алматы – Шу – Арыс - ... ... ... және ... ... Шығыс Еуропа – Қара теңіз, Кавказ және Каспий ... ... ... - Ақтау учаскесінде) арқылы Орталық Азия.
Солтүстік – Оңтүстік: Солтүстік Еуропа – Ресей мен Иран ... ... ... ... теңіз порты - Ресейдің Орал өңірлері және ... ... ... ... ... ... ... енетін бағыттармен
қатар Сарыағаш – Арыс – ... - ... ... ... өңірлік
транзиттік тасымал үшін аса маңызға ие ТАТМ Орталық дәлізін атаған ... ... ... ... және ... жеткізу
мерзімдерін айтарлықтай қысқартуға мүмкіндік береді.
Қытай экономикасының, атап айтқанда оның батыс өңірлері ... ... ... ... ... нарықтарға жүктердің алуан түрін
жеткізу қажеттілігін туғызып отыр. Сонымен ... ... ... Қазақстанда транзиттің даму деңгейі саланың және тұтас алғанда
республиканың әлеуетіне сай ... ... 2003 жылы ... ЕО ... сауда көлемі 115 млн. ... ... ... ... ... бойынша осы бағыттағы транзиттік тасымалдың көлемі
шамамен 3 млн. тонна болды.
2.2.3 Әуе және су ... – 2009 ... ... 11,7 ... ... тасымалданды.
2005 жылы – 1,7 млн. жолаушы, 2006 жылы – 1,9 млн. ... 2007 жылы – ... ... 2008 жылы – 2,8 млн. ... ... ... ... ... 2009 жылы тасымалдау көлемі 2008 жылғы
деңгейден 2,7 %-ға төмендегені ... бұл ... ... 2,7 ... ... жылы ... деректерге сәйкес жолаушылар ағыны 4,5 млн.
жолаушыдан асатын болады және кемінде 9,5 ... ... ... ... ... 5 жылда 105,7 мың тонна жүк ... 2005 жылы ... мың ... 2006 жылы – 16,5 мың ... 2007 жылы – 25,7 мың ... жылы – 22,7 тоннаны құрады. 2009 жылы ... ... 2008 ... ... 3,1 %-ға ... және ... ... тоннаны құрады.
Қазақстанның азаматтық авиациясында барлығы 21 әуежай жұмыс істейді.
Әуежайлар желісінің қауіпсіздігі мен ... ету ... ... ... ... ... ... [43].
Әуежайлардың негізгі проблемаларына мыналарды жатқызуға болады:
1) ... ... ... ... ... ... ... мен құрылыстардың өндіріс қуаттылығының орындалатын
көліктік жұмыс көлемдеріне сәйкессіздігі;
3) ... ... ... ... ... ... ... әлемдік жүйесіне
біріктіру ұшулардың жоғары тұрақтылығын, ең ... ... ауа ... ... ... ету ... Барлық ауа райы жағдайында
әуеайлақтарды пайдалану ИКАО-ның І, ІІ немесе ІІІ ... ... ... ... ... шартымен ғана мүмкін болады.
Жалпы әуеайлақтардың ағымдағы барлық ... ... ... ... ... ... ететін қонуға бет
алудың нақты жүйелері мен көзбен байқап қарау құралдарымен әуеайлақтардың
жеткіліксіз жарақтануымен;
2) ... ... ... күрделі жөндеу немесе қайта жаңарту
бойынша іс-шараларды жүргізу қажеттілігімен ... ... ... жарықтандыру және электрмен қамтамасыз ету жабдықтарының ... ... ... ... ... ... жаңа ірі габаритті әуе кемелерін
пайдалануды қамтамасыз ету үшін жарамсыздығымен сипатталады.
Сәйкессіздіктерді жою үшін жердегі инфрақұрылым ... ... ... ... бағдарлама іске асырылуда.
Бүгінде халықаралық рейстерге қызмет көрсетуге рұқсат ... ... 9-ы ИКАО ... ... ... ... ... қалаларының әуежайлары ІІІА санаты бойынша, Атырау ... ІІ ... ... ... Шымкент, Қарағанды, Жезқазған, Ақтөбе,
Өскемен қалаларының әуежайлары ИКАО-ның І санаты бойынша.
Өткен ... ... ... ... ... ... ... әуежайының ұшу-қону жолақтарына қайта жаңарту жүргізілді;
2) Қарағанды қаласының әуежайында жаңа жүк терминалы салынды ... ... ... ... екінші ұшу-қону жолағы салынды және
мультимодальдық терминал пайдалануға енгізілді;
4) ... ... ... жаңа ... ... ... ... қаласы және Ақтау қаласы әуежайларының ... ... ... ... ... жалғасуда;
Республиканың транзиттік әлеуетін одан әрі дамыту бойынша көп жұмыс
жүргізілді, оны тиімді пайдалану азаматтық авиация үшін ... ... ... шара және оның дамуының жоғары серпінін ... ... ... ... ... ... ... әуе
кеңістігінің құрылымын және бағыттар желісін қалыптастыру ... ... ... белсенді түрде іске асырылуда.
Қазақстанның аэронавигациялық жүйесін ... ... ... ... және ... ... жаңғырту;
2) әуе қозғалысын басқарудың автоматтандырылған орталықтарын құру;
3) ұшуды ... ... ету ... ... мен ... даярлаудың жоғары деңгейін қамтамасыз ету.
Авиациялық электр байланысы желісі ... және ... ... арқылы жаңа цифрлық технологиялар ... ... ... әуе ... ... орталықтарын
Алматы, Ақтөбе, Астана қалаларындағы әуе қозғалысына қызмет көрсетудің
қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... ... шеңберінде сондай-ақ Шымкенттегі
әуе қозғалысын автоматтандыру құралдарының ... ... ... ... ... ... жауапкершілік аймағы Қазақстан
әуе кеңістігінің 47 пайызын құрайтынын атап өту қажет[44].
Пункт ... ... ... ... ... ... әуе жағдайы туралы сапалы ақпаратпен ... ... ... ... ... ... әуе ... арқылы әуе кемелерінің ... өсуі 2005 – 2008 ... ... ... 10 % ... ... 2005 жылы транзит 84,6 млн. ұшақ-километрді құраса, 2009 жылы – 113,7
млн. ұшақ-километрді құрады.
Республикада 53 әуекомпаниялар және әуе ... ... ... ... ... оның ішінде 39 әуекомпаниялар коммерциялық әуе
тасымалдарын және 1 әуекомпания коммерциялық емес әуе тасымалдарын, ... 13 ... ... жұмыстарды орындайды (авиациондық-
химиялық, орманды бақылау, мұнай-газ құбырларын ұшып өту және ... ... ... авиапаркті жаңарту бойынша жұмыстар
жүргізуде.
Қазақстан Республикасының Азаматтық әуе ... ... 412 әуе ... есепте тұр.
Қазіргі уақытта тұрақты авиатасымалдар саласында қазақстандық
авиакомпаниялар батыс ... 25 әуе ... ... (соның ішінде
«Эйр Астана» авиакомпаниясының 21 әуе кемесі және «Скат» авиакомпаниясының
4 әуе кемесі), олардың үлесіне ... ... ... ... ... ... аумағында ұшады. Қазақстанда 19 әлем
елдерінен тұрақты жолаушылар тасымалымен 25 ... ... ... Ішкі әуе ... ... 40 бағдар бойынша тұрақты ... ... ... ... ... әрі ... ... үлкен
жұмыстар атқырылған болатын, оны тиімді пайдалану азаматтық авиация ... ... ... ... шара және оны ... ... сақтау болып табылады.
Су көлігі. Қазақстан Каспий бассейніндегі негізгі жүк құраушы мемлекет
болып табылады және ... ... ... ... ... ... және тағы ... жатады.
Ақтау порты - Қазақстанның жалғыз халықаралық теңіз сауда ... ... ... ... арқылы жүкті ауыстырып тиеу көлемі 11,0 млн.тоннаны құрады
немесе 2007 ... ... оның ... ... ... - 9 млн.тонна және
құрғақ жүк - 2,0 млн.тонна.
Су көлігі ... ... және ... ... ... ... білікті отандық мамандар тапшылығы, кеме шлюздерінің
төмен ... ... ... ... флоттың тозғандығы
байқалады[45].
Осыған байланысты сауда теңіз флотын және теңіз операцияларын қолдау
флотын алу бойынша жұмыстардың жалғастырылуы ... ... ... ... ... ... және Бұқтырма шлюздерін қайта жаңартуға,
Шүлбі шлюзі қорғаныс гидротехникалық іргетасының құрылысы, кеме ... ... ... ... ... арнайы жүйесін құру.
2.3 Қазақстан көлік саласының әлеуетін пайдаланудың тиімділігін арттыру
жолдары
Қазақстан ... мен ... ... коммуникациялық ағымның
ортасында орналасқан және ... ... ... ... ... орасан зор көлік әлеуетіне ие. Осы ... ... ... білу ... ... айтқанда құрлықішілік тасымалдарды жүзеге асыру
кезінде Солтүстік-Оңтүстік және Батыс-Шығыс бағытындағы ... ... ... ... ... ... ... өзі ортаазиялық көлік дәліздерінің
басымдылық жағын көрсетеді.
Соңғы жылдары Еуразия құрлығында ... ... ... ... тереңдеуіне және Шығыс Азия мен Еуропа
арасында жүк ағымының өсуіне байланысты «Ұлы Жібек жолын» жаңғырту- ... ... ... құру ... ... болып отыр.
Оңтүстік-Батыс, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің ТМД және
Еуропа ... ... ... ... ... және транзиттік мүмкіндіктерін дамытудың
маңызды факторы болып табылады. Сонымен ... ... ... аймақты
Қытаймен байланыстыратын жаңа көлік бағыттарын құру және ... ... бір ... Таяу ... және ... бағытында орталық-
азия магистралдарына қайта бағдарлауға мүмкіндік беретіндігіне үлкен ... ... ... бірі ... әріптесі Еуропалық Одақ болып
табылатын, ... ... ... ... ... ... көрсетіп отырған
Қытайдың қарқынды ... ... ... ... ... ... бойынша шамамен 1,7 трлн. АҚШ доллары ... ... ... ... ... және ... Азия ... тауар тасымалдауға мүдделі, бұл жерде бағыттардың үштен бір бөлігі
біздің ... ... ол өз ... ... мол ... ... береді.
Қазіргі кезде Еуропа мен Азия арасындағы тауар айналымының көлемі
шамамен 700 ... АҚШ ... ... ... болжалдар бойынша 2015жылға
қарай аталған көрсеткіш 1 трлн. АҚШ ... ал ... ... ... 2015 ... ... ... 1,1 млрд. АҚШ долларына жетеді деп
болжануда (2007 жылы – 500 млн. АҚШ ... ... ... ... ... Азия – ... бағыттарындағы транзиттік ағымдар шамамен 330 –
400 млрд. АҚШ долларына бағалануда, бұл ... осы ... 20 ... ... арқылы өтуі мүмкін.
Иран Парсы шығанағы мен Үнді мұхиты ... ... ... Түркия
мен ЕО нарығына шығатын жолдағы маңызды дәліз болып табылады, және ... ... ... ... Иран ... ... кеңінен
пайдалануға мүмкіндік беретін жаңа көлік дәліздері мен инфрақұрылымдық
объектілерді ... ... күш ... ... ... ... ең тұрақты нарық және басты жүк қабылдаушы мен жүк
жөнелтуші Үндістан болып табылады, ол ... ... ... ... ... ... ... инвестициялардың өсуіне байланысты болып
отыр. Үндістан экономикасының жыл ... ... ... 9-10 %-ды ... тауарларын АҚШ-қа экспорттау қазіргі кезде пайыздық ... ... ... ... ... ... көлемі жағынан біршама төмен,
ал үнді экономикасындағы шетелдік инвестициялардың 2/3 ... ... ... жол ... құрылыс пен электрлендірудің барлық жобалары
бірінші кезекте жаңа ... ... ... ... бар ... ... ... мен уақытын қысқартуға бағытталған[48] .
Қазақстан Республикасының құрлықаралық тасымалдарды жүзеге ... ... ... ... көбінесе республика аумағындағы
көлік дәліздері мен олардың тармақтарын дамытуға байланысты:
1) Еуропа – Кавказ – Азия ... ... ... ... әрі –
ТРАСЕКА): негізгі бағыт Түркіменбашы порты – Сарыағаш – ... ...... ... (ұзындығы 3 836 шақырым; ҚР бойынша жеткізу мерзімі
– 19 тәулік; 2007 жылғы транзитпен 30 мың тонна, 2008 ... – 37 мың ... ... – 29 мың ... ... ...... дәлізі: Қазақстанның Ақтау теңіз порты
учаскелерінде қатысуы ... ... Урал ... – Никельтау – Ақтау
және кері қарай Солтүстік Еуропа – Парсы шығанағының елдері Ресей мен ... ... 1 235 ... ҚР ... ... ... – 7 ... 2008
жылғы транзитпен 11 мың тонна, 2009 жылы – 232 мың тонна тасымалданды).
3) Ортаазиялық дәліз: ...... ...... (ұзындығы –
2 147 шақырым; ҚР бойынша жеткізу мерзімі – 11 ... 2007 ... 1 137 мың ... 2008 жылы – 1 453 мың ... 2009 жылы –766 мың
тонна тасымалданды).
4) Трансазиялық дәліз (солтүстік бағыт): Достық – ... ... ... ... 910 ... ҚР ... ... мерзімі – 10 тәулік;
2007 жылғы транзитпен 111 мың ... 2008 ... – 177 мың ... ... – 72 мың ... ... Трансазиялық дәліз (орталық бағыт): Достық – Сарыағаш, Сарыағаш ... ... – 1 831 ... ҚР ... ... мерзімі – 9 ... ... 12 ... транзитпен 1 300 мың тонна, 2008 жылы – 1 834 мың
тонна, 2009 жылы – 2 034 мың ... ... ... әлемдік практикасы көлік бағыттарының
бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету тек қана ... ... ... ... ... және жиі ... тура келетін
мәселеге халықаралық көлік дәліздерін ... ... ... ... ... болмауы, шекара өткелдері арқылы жүк ... ... ... және ... ... бойынша
жеткіліксіз ақпараттық қамтамасыз ету ... ... жүк ... ... ... емес ... жою ... жылы негізгі көлік дәліздері бойынша 683 контейнерлік поездар
ұйымдастырылды және өткізілді, соның ... ... – 29 ... Трансазиялық темір жол магистралінің орталық дәлізі (бұдан әрі –
ТАТЖМ) – 516 поезд;
3) Темір жол ынтымақтастығы ұйымдарының (бұдан әрі – ... ... – 46 ... ...... ... Республикасы территориясына өткізілген 2010 жылдың
11 айындағы контейнерлік поездар туралы ақпарат[48]
|Атауы ... ... ... ... |153 ...... |
|Жек ... |17 ... 1 – ...... ... ... |4 ... 1 – Тобыл – Рига – Краста |
|Жек ұйымдастыру |1 ... – Рига – ... ... ... |415 |Ляньюньган – Алматы ... ... |46 ...... ... ... |92 |Находка – ...... ... ... |1 ... – Защита |
|транзитті бағытта |134 ......... |
|транзитті бағытта |30 ... – Рига – ...... бағытта |3 ...... – |
| | ... ... ... |23 |Ляньюньган – ...... ... | ... ... ... |1 ... – Достық - Сарыағаш –|
| | ... ... 2010 ... 11 ... 1008 контейнерлік өткізілді.
Аталған контейнерлік поездардан басқа жоғарыда көрсетілген дәліздерге
кірмейтін бағыттар ... бір рет ... ... 4 ... ... ... Ақсу 1 – ... ферроқорытпа жүгімен 1 поезд; 
2) Ақсу 1 – Рига – Краста, ферроқорытпа ... 1 ... ... – Рига – ... ... ... 1 поезд; 
4) Бусловская – Жақсы, ауыл шаруашылығы жүгімен.
Қазақстан аумағы арқылы 70 халықаралық әуе дәлізі ... ... әуе ... желісі 1995 жылдан 2009 жылға ... 5 ... 75 мың ... ... ұлғайды. Алматы, Астаны, Қарағанды және
Атырау әуежайларында «EL AL» (Израиль) «KLM» ... ... ... ... жүк ... тағы ... әуе кемелері
тұрақты түрде жанар май толықтырып құйып алады.
Қазақстанда ең ірі жоба Батыс Еуропа ... шығу ... ... ... ... өтетін Батыс Еуропа – Батыс Қытай құрлықаралық
автокөлік ... ... ... ... ... ... Жобада Орталық
Азия елдерінен, соның ішінде Өзбекстан мен ... ... ... ... ... ... ... жалпы ұзындығы 8 445 км,
соның ішінде: Ресей ... – 2 233 км, ... ... ... 787 км ... ... жататыны – 2 552 км), Қытай бойынша –3 425
км құрайды.
Ақтау порты ТРАСЕКА, Солтүстік – Оңтүстік, ... үш ... ... ... ... ... ... бассейнінің су қатынасында тасымалданатын жүктердің жалпы
көлемі шамамен 30 млн. тоннаны құрайды. Бұл ... ... ... ... соманың 38 % құрайды.
Әлемдік көлік жүйесіне интеграция халықаралық стандарттарды енгізуді,
халықаралық дәліздерді дамытуды, басқа мемлекеттердегі ұқсас ... ең ... ... жасауды, басқа да сауда-көлік проблемаларын
шешуді және өз экпорттық, импорттық және ... ... ... ... ... ... маңыздылығы мен перспективасын ескере отырып,
екінші стратегиялық бағыт болып «ҚР ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан аумағы
арқылы өтетін транзиттік тасымалдардың көлемін ұлғайту ... ... ... ... ... ... базаны қалыптастыруды,
халықаралық стандарттарды енгізуді, халықаралық дәліздерді дамытуды, басқа
мемлекеттердегі ұқсас ... ... ең ... жағдайларды жасауды
барлық көлік салалары бойынша басқа да ... ... ... өз экпорттық, импорттық және ... ... ... ... етеді[14] .
Осы мақсатқа жету бойынша негізгі міндет ҚР көлік-коммуникация кешенін
халықаралық көлік жүйесіне интеграциялау деңгейін арттыру болып ... ... ... және коммуникация министрлігі халықаралық
және субөңірлік ұйымдармен жұмысты үйлестіру бойынша ... ... ... ... ... ... одан әрі ... отырып, толассыз тарифті, жеткізу жылдамдығын, жүктердің сақталуын,
ақпараттық қамтамасыз етілуін және ... және ... ... ... көліктің қызметіне кедергі ... ... ... ... сыз ... транзиттік дәліздерді кешенді
дамыту қажет.
Осыған байланысты[8]:
- ... ... ... оның ... көлік дәлізіне барлық
қатысушы -мемлекеттермен толассыз бірыңғай ... ... ... аралық қатынастар деңгейінде ... ... ... ... ... ... ... келтіруді және
жаңаларын салуды қоса алғанда, ... ... ... ... ... ... жол бойы сервисі объектілерін дамытуды қоса ... ... ... нің ... ... олардың техникалық және сервистік
деңгейін әлемдік стандарттарға дейін жеткізу арқылы арттыру;
- Қазақстан ... ... ... ... ... басымдықты,
кедергісіз және қауіпсіз өтуін қамтамасыз ету;
- ішкі де, халықаралық қатынастағы да ... ... ... мен ... ... ... ... жөніндегі деректерді жинақтауға,
талдауға және болжауға, сондай-ақ жүктің тұрған орны ... ... ... ... ... заманғы байланыс жүйелері мен көліктік деректер
базасының ақпараттық талдау жүйесін енгізу;
- қосарланған ... ... екі ... ... ... ... ... отандық және шетелдік инвестицияларды тарту үшін
қолайлы жағдайлар жасау;
- халықаралық және транзиттік ... ... ... ... ... Қазақстан өңірлерінің көліктік тораптарында өңірлік ... ... мен ... ... ... ... ... тасымалдарды дамыту қажет.
Экономиканың жүк қажеттілігін төмендету немесе бұл көрсеткіш  көлік
жүйесінің тиімділігі мен ... ... ... ... өндірілетін өнім (қызметтер) бірлігіне жұмсалатын көлік
жұмыстары көлемін азайту ел ... даму ... ... ... ... ... ... мемлекеттік міндеттердің бірі болып табылады.
Сондықтан, тауарлар өндіру мен қызметтердегі көліктік құрамдасының
бөліктің үлестік ... ... ... ... ... негізгі
стратегиялық басымдықтары қатарына жатқызуы тиіс, бұл көлік өнімі мен
қызметін халықтың барлық ... үшін ... қол ... ... ... ... мемлекеттің бірінші кезектегі міндеті құқықтық негіздерді
қамтамасыз ету және мультимодальдік тасымалдарды дамыту мен ... құру үшін ... ... ... ... ... ... процестерінің тиімділігін арттыруда оларды ақпараттық қамтамасыз
етудің елеулі маңызы бар. Спутниктік навигация жүйесін ... ... ... мен ... ... ... деректер базасын құру
қажет.
Көлік процестерінің қоршаған ортаға келеңсіз әсерін шектеу және ... ... ... ... ... үшін ... бақылау
органдарын және экологиялық органдарды қазіргі ... ... ... (газ анализаторлары, түтін өлшегіштер, отындағы ауыр
металдардың құрамын анықтауға арналған құралдар және ... ... ... ... кезеңде көлік жүйесінің техникалық және технологиялық
деңгейін арттыру мемлекет тарапынан да, жеке сектор ... да ... ... салымдарын талап етеді. Сонымен ... ... ... жаңа ... дамытуға және енгізуге, энергия- және
ресурстарды  үнемдеуге, ... ... ... ... толық
ақталатынын және қысқа мерзімде жоғары ... ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КӨЛІК ТАСЫМАЛ ҚЫЗМЕТІ ЖАҒДАЙЫН БОЛЖАУ
1. Көлік жүйесінің дамуының ... ... даму ... мен ... қызметтерінің отандық нарығын дамыту үшін еркін бәсекелестік пен
салауатты нарық қатынастарының ... ... ... ... ... да субъектілерінің шаруашылық қызметіне мемлекеттің қатысуын
шектеу саясатын жүргізуді ... ... ... ... ... ... ... қызметтердің сыртқы
нарығындағы ... ... ... ... әлеуетті
пайдалану тиімділігін арттыру мақсатында көлік жүйесінің ... ... ... үшін келесідей мәселерді қарастырумыз қажет(Кесте 14).
Кесте 14
Транспорт саласына SWOT – талдау [41]
|Күшті жақтары ... ... |
|1 |2 ... ... ... ... |• ... өтпелердің өткізу |
|өсуі жеткізілу жылдамдығының ... ... ... ... қызмет |• Жоғары жылжымалы теміржол және |
|түрінің кешенділігіне, есіктен есікке ... ... ... және ... да ... Бұл ... ... транспорт жүйесіне қосымша|• теміржол бағыттары маршруттарын|
|транзиттік мүмкіндіктер тудырады. |қысқартатын көптеген жолдар салу ... ... ... құрлық жолдары |қажеттігі ... ... ... жеткізу, |• Отандық тасымалдаушылардың өсіп|
|дүниежүзілік теңіз фрахтілеріне |келе жатқан жүк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... арқылы теміржол | ... мен ... ... | ... | ... ... ... жүк тасымалдау | ... ... ... | |
| |• ... Азия және ТМД ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... және ... |
| ... ... төмендетеді |
| | ... ... ... мен ... ... |• Инфрақұрылымның жеткілікті ... ... және ... ... және жаңа ... ... ететін жүк |технологиялардың қолданылмауы ... жаңа ... ... |• ... ... |
| ... |
| ... жетіспеушілігі |
|Мемлекеттік жеке серіктестіктің ... |• ... ... ... ... ... |инфрақұрылмдардың қиын метео |
|жол ашуда ... ... ... |
| ... |
| |• ... халық |
| ... 30% ... ... |
| ... 2000 ауылды мекендер жыл |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |Ел ... жүк ... ... қоймалар мен ... ... ... ... | ... | ... ... ... ... жүк және ... тасымалы сұранысын
қанағаттандырады, алайда соңғы жылдары транспорт ... ... даму ... қалуы белгілі бір алаңдатушылық тудыруда.
Транспорт саласының жүйелі ... ... ... ... Транспорт желілерінің қазіргі жағдайы өсіп келе ... жүк ... ... ... ... ... ... және автомобил
магистралдары жоғары жылдамдықтағы техникаларға қызмет көрсете
алмайды, кірме және қойма ... ... ... ... жолдарының төменгі тығыздылығы жүк және ... ... ... ... ете ... ... технологиялардың жаңа талаптарға сәйкес келмеуі,
тасымалдаудың өзіңдік құнын, бар ... ... ... мүмкіндік бермей отыр.
3. Елдің ауылдық мекендерінде қатты төсенішті жолдардың болмауы, әуе
транспортын барлығы көтере алмауы және теміржол транспортына
тариф өскен мен ... ... ... сол ... ... Барлық транспорт түрлері бойынша негізгі қордың жаңаланбауы, оның
ескіру деңгейі 55-70% жетуі жол қауіпсіздігін төмендетуде.
5. Қазақстанның транзиттік ... ... ... ... ... ... ... себептер бойынша
тасымал көлемі айтарлықтай қысқарды, бұл ... ... ... ... ... көлік инфрақұрылымы бойынша да, жылжымалы құрам бойынша ... ... ... ... құрды.
Соңғы уақытқа дейін бұл резервтер саланы айтарлықтай инвестициясыз
қанағаттанарлық деңгейде ұстап тұруға мүмкіндік ... ... ... ... ... дәрежедегі амортизациясы
аясында Қазақстан экономикасының айтарлықтай өсуі саланың ... ... ... және ... ... ... көлік инфрақұрылымының бәсекеге қабілеттілігін сыни бағалау
осымен-ақ түсіндіріледі.
Осылайша мысалы, бәсекеге қабілеттіліктің ... ... ... ... сапасы бойынша 109, темір жол жай-күйі ... ... ... ... 88, әуежайлар бойынша 92 - орынды алады.
Жалпы алғанда ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілік индексіне сәйкес әлемде 73 — орында тұр. (2007 - 2008 ... ЖБИ ... ... ... ... ... көрсеткіші елдердің абсолютті физикалық ... ... ... тікелей салыстыруды көрсетпейтіндігін,
көбіне ол ... ... ... бар ... даму ... баға беретіндігін ескеру қажет.
Осыған байланысты «Қазақстан Республикасының көлік инфрақұрылымын
дамыту» ... ... ... ... таңдап алынды.
Қазіргі кезде экономиканы ырықтандыру мен Қазақстанның ... ... ... ... қызмет көрсету рыногының еркін дамуына және
нарықтық экономикаға ... ... ... база, сондай-ақ
көлікті басқару жүйесі айтарлықтай өзгерді. Ішкі және ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік-көліктік қызмет көрсету нарығы ... ... ... ... ... ... ... кешені рөлінің тұрақты артуы байқалады.
Осылайша, ... 2002 ... 2007 жыл ... ... ... ... көрсеткіштері өсті: көліктің барлық түрлерімен жүктерді тасымалдау
1,5 есеге, жүк ... - 2 ... ... ... тасымалдау - 1,2
есеге, жолаушы айналымы - 1,4 ... ... ... бойынша 2009 -
2011 жылдар кезеңінде ... ... өсу ... ... ... уақытта елдің үдемелі экономикалық дамуының қажетті шарттарының бірі
көлік кешені экономиканың өсуін озық қарқынмен ... ... ... ... ... ... ... 1 %-ға артуы тасымал
көлемінің 1,5-1,7 %-ға артуына ықпал ететіндігін көрсетіп отыр.
Дамудың қажетті ... ... ету үшін ... ... даму ... ... ... кешенін жүргізу ... ... ... ... озыңқы даму қарқынына қол
жеткізу» деген ... ... ... ... ... болды.
Осы мақсатқа көлік саласының даму деңгейін арттыру жөніндегі міндеттерді
шешу, сондай-ақ инвестициялық жағдайды жақсарту, ... ... ... ... және ... қолдану арқылы қол жеткізу
жоспарлануда.
Елдің көлік инфрақұрылымының дамуы туралы ... оның ... ... ... сыни ... жетіп қалғанын атап өту қажет.
Көлік инфрақұрылымының айтарлықтай бөлігі нормативтік мерзім шегінен артық
пайдаланылуда, басқасы осы мерзімге ... ... ... жұмысының
қауіпсіздігі бойынша жағдай айтарлықтай нашарлауда.
Осылайша, 1992 жылдан бері ... ... ... ... ... ... 70 %-ға ... өсті. Қанағаттанарлықсыз жағдайдағы ... ... 2008 ... ... республикалық маңызы бар автомобиль
жолдары бойынша 35 %, жергілікті маңызы бар - 46,5 % құрады. ... ... ... ... сипатталады, оның ішінде 59 % жеңіл және
84 % жүк автомобильдері 12 ... ... ... ... ұғымы процестер мен өзара ... ... ... қамтиды: көлік процесінің әрбір қатысушысының
міндеттері мен жауапкершілігін белгілеу, жол-көлік желісінің ... ... ... қойылатын техникалық талаптар, ... ... ... ... және ... құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық
жауапкершілігі.
Осыған байланысты «Көлік процестерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... таңдап алынды.
Осы бағыт бойынша Көлік және коммуникация министрлігінің қызметі
көліктің барлық түріндегі ... мен ... ... қауіпсіз
жағдайларын қамтамасыз ету стратегиялық ... қол ... ... ... мақсатқа көліктегі мемлекеттік техникалық бақылау жүйесін жетілдіру
жөніндегі, сондай-ақ барлық ... ... ... ... ... ... шешу ... қол жеткізілетін болады.
Елдің көлік саласындағы ішкі міндеттерін шешуден басқа, ... ... ... ... ... қалыптастыруда және қозғалысын
бағыттауда маңызды рөл атқарады.
Қазақстанның еуразиялық континенттің ортасында орналасуы оның Еуропа ... ... ... ... мен Қытай арасындағы транзиттік көпір
ретіндегі геосаяси рөлін алдын-ала белгілейді. ... ... ... ... ... орынды иеленеді және үстінен мынадай ... ... ... ... ... ... табылады:
- Еуропа - Қытай (Ресейдің қатысуымен);
- Еуропа - ... (ЭЫҰ ... ... ... - ... ... ... Оңтүстік - Батыс, Оңтүстік және Оңтүстік - Шығыс ... ТМД және ... ... ... ... ... ... және транзиттік
мүмкіндіктерін дамытудың маңызды факторы болуда.
Қазіргі кезде ... мен Азия ... ... ... ... 700 ... АҚШ долларын құрайды, кейбір болжамдарға қарағанда ... 2015 ... ... 1 ... АҚШ ... ... ... кірісі 2015 жылға қарай 1,1 млрд. АҚШ ... ... ... (2007 жылы - 500 млн. АҚШ ... Жалпы алғанда Оңтүстік -
Шығыс және ... Азия - ... ... транзит ағыны шамамен 330 - 400
млрд. АҚШ долларына бағалануда, бұл ретте сарапшылардың пікірі ... ... 20 %-ға ... ... аумағы арқылы өтуі мүмкін[53].
Транзитті дамытудың болашағы мен маңыздылығын ескере ... ... ... ... ... үшінші стратегиялық бағыт
болып таңдалды.
Қазақстан Республикасының аумағы арқылы өтетін транзиттік тасымалдың
көлемін арттыру үшінші ... ... ... ... ... қажетті халықаралық нормативтік құқықтық ... ... ... ... халықаралық дәліздерді дамытуды, басқа
елдердегі осыған ұқсас ... ... ... ... ... ... ... салалары бойынша өзге де сауда-көлік мәселелерін шешуді және
өзіміздің экспорттық, импорттық және транзиттік мүмкіндіктерімізді ... ... ... ... қол ... ... ... ҚР көлік-коммуникация
кешенін халықаралық көлік желілеріне кіріктірудің деңгейін арттыру ... ... ... және ... министрлігі халықаралық және
субөңірлік ұйымдармен жұмыстарды үйлестіру бойынша белсенді ... ... ... ... ... ... ... 3,4 трлн теңге, оның ішінде 70% жеке инвестицияға
қарастырылған. 0,4 трлн ... ... жеке ... серіктестік
шеңберінде концессиялық негізде тартылады. Транспорт саласын кешенді түрде
дамытуға 1600 км жаңа және 2700 км ... ... 50 ... ... ... болады.
Транзиттік әлеует өзінің аумағы арқылы халықаралық транзитті жүзеге
асыру жөніндегі ... ... ... ... ... ... ішкі факторлар мен шарттардың жиынтығын білдіреді.
Транзиттік әлеуетті пайдалану тиімділігі мемлекеттің қолда бар
мүмкіндігін то- лық көлемде іске ... ... ... мен ... ... ... транзитті дамыту мен оның
сапасын арттыру үшін қолайлы ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан транзиттік мемлекет
ретінде сапалық жаңа талаптар қояды.
Қазақстанның транзиттік әлеуетін ... және ... ... ... мен Еуропа арасындағы жаңа жүк ағындарының туындауы болып
табылады. бұған мыналар ... ... ... іске ... ... ... ... стратегиясы («Қарқынды
қадам») және "Go West" («Батысқа қарай жүру») ҚХР-дің ... ... ... ... Олар ірі ... ... жобаларды,
оның ішінде қазақстан-қытай шекарасында құрылып жатқан «Қорғас» еркін сауда
аймағына жаңа темір жол ... ... ... ... ... ... көлемі жылына 6 млн. ... ... ... ... ... ... бес ... автомобиль жолын (соның
ішінде Ляньюньгань – Қорғас, Шанхай – Хэфэй – Сиань - ... ... ... ... бұл Қазақстан аумағы арқылы Қытайдан транзиттік ... ... ... ... мүмкіндік береді;
Бостон портынан (АҚШ-тың солтүстік-шығыс бөлігінде) бастау ... ... ... ... теңіз жолы бойынша өтетін Трансазиялық
темір жол магистралінің (Петропавл – Достық) Солтүстік ... ... ... ... ... және Ресей аумақтары бойынша өтетін,
Суэц каналы арқылы ... ... ... ... ... табылатын АҚШ –
ҚХР бағытындағы "N.E.W. - ... ... ... дамыту
перспективалары[62];
"NELTI" жаңа автокөлік бастамасын іске асыру.
Баламалы бағыттар, атап айтқанда Транссібір магистралі тарапынан ... ... ... ... ... ... ... – Ақтау порттарын пайдалана отырып, ... ... ... ... жол ... ... тартымды
бағыттарының бірі болуы мүмкін. Бұдан басқа, әлемдік нарықтың ... ... және ... ... ... ... бойынша БАЭ алып отырған
орнықты коммер -циялық жағдайы Ақтау теңіз порты арқылы жүктерді тасымалдау
бағытын дамыту үшін ... ... ... Бұл ретте, шығыс Қытайдан жүк ағынын
осы бағытқа ішінара қайта бағыттауға ықпал ететін бірқатар ... ... жөн, атап ... ... ... (Дубай – Бандар-Аббас – Бандар-Анзали ... ... ... ... ... ... еркін экономикалық
аймақтар режимінің болуы;
-электр тұрмыс техникасын, халық тұтынатын тауарларды, ... ... ... ... тасымалдау бойынша Бандар-Аббас –
Бандар-Анзали – Ақтау бағытын пайдаланудағы соңғы жылдардың ... ... ... кен орындарын әзірлеуді жүзеге асыратын Қытайдың
бірқатар ірі компанияларының әртүрлі жүктерді жеткізуге мүдделілігі.
Осы бағыттағы ... ... ... ... порт
инфрақұрылымдарының және кеме қатынасының дамуына ықпал ететін болады,
сондай-ақ темір ... және ... ... ... ... ... береді. Сонымен бірге, Транссібір арқылы өтетін жүктерді
қайта ... үшін ... ... ... іс ... құру ... жыл ... шамамен 100 мың тонна жүк ағынын және 10 мыңнан астам
стандартты контейнерлерді қамтамасыз етуге қабілетті.
Темір жол ... ... ... ... темір жол желісін
Қазақстан халқының, экономикасы мен ... ... ... жаңа ... салу ... желілерді оңтайландырумен қатар
қауіпсіздік пен қозғалыс жылдамдығын ... ... ... ... ... келтіру, жүк тасымалдылығы көп учаскелердің ... ... және ... қоса алғанда, халықаралық транзит дәліздерінде
және негізгі республикаішілік бағыттарда магистральдық желінің техникалық
жай-күйінің деңгейі басымдылық ... ... ... объектілерінің негізгі қорларына кезең-кезеңімен жаңарту
жүргізілуі және олар темір жол көлігінің халықаралық стандарттарына сәйкес
келтірілуі тиіс[63].
Темір жол ... ... ... ... дамыту Солтүстік –
Оңтүстік (Ресей – Орталық ... және ...... ... ... Азия ...... бағыттарында жүргізілетін болады.
Стратегияны іске асыру кезеңінде жаңа темір жол ... ... ... ... ... қаралатын және экономикалық
негіздеме болған жағдайда іске асырылатын болады:
Бейнеу – ... ... ... ... жүру ... батыс өңірі мен Азия ... ... ... ... ... орта ... 530 км-ге қысқарады;
Қорғас – Сарыөзек учаскесі, ол қолданылып жүрген ... ... ... ... дейінгі темір ... ... ... ... ал Шалқар – Бейнеу темір
жол ... салу ... іске ... ... ... – Ақтау
бағытының ұзақтығы қазіргі 3 920 км-дан 3 222 км-ге ... ...... ... учаскесі, ол Қазақстанның орталық
облыстарынан Ақтау ... ... ... ... қамтамасыз етеді және
іргелес өңірде көмір, мұнай-газ, ... ... және ... да ... ... жәрдем етеді;
Шар станциясы – Өскемен учаскесі, ол ... ... ... ... ... ... қашықтығын Ресей аумағы
арқылы жүруді қажет етпестен 300 км-ден астамға қысқартады;[64]
Қазақстан жүктерін Каспий ... ... ... ... және ... ... ... тыс жүктемені азайту үшін Маңғышылақ – Баутино және
Ералиев – Құрық жаңа ... ... ... ... ... болады.
Темір жолдарды одан әрі жаңғырту үшін жүк тасымалдылығы көп ... ... ...... ... – Железорудная және Хромтау ... ... ... ... ... ... ... өте қысқа бағыттар ... жүк ... және жаңа ... жол ... салу арқылы Қазақстан
Республикасынан тысқары ... ... ... жеткізуді
жеделдетуге мүмкіндік беретін ... ... ... ... желісін
қалыптастыру жүк поездарының артық жүрістерін болдырмауға және ... ... ... құрамдастар үлесін төмендетуге мүмкіндік береді.
Темір жол көлігінің инфрақұрылымдық ... іске ... ... ... ... ... мемлекеттік-жеке меншіктік
серіктестік нысаны кеңінен қолданылатын болады. Жаңа ... ... ... жеке бастамашылықты тарту үшін мемлекеттік-
жеке ... ... ... ... ... болады.
 Көлік инфрақұрылымын қалыптастыру және дамыту
 Республиканың кең-байтақ ... мен ... ... ... ... тығыздығы, тасымалдардың алыс қашықтықтары жиынтығында
төсемнің бүлінуі немесе болмауы көлік шығыстарының өсуіне және өндірілетін
өнімнің өзіндік ... ... ... әкелетін болғандықтан, олардың
техникалық жай-күйіне ерекше мән беріледі.
Халықаралық көлік дәліздерін, ... ... және ... бар ... ... ... және дамытуды мемлекеттің аумақты
дамыту бағдарламаларымен ... оның ... ... ... ететін, өңірлік және әкімшілік-аумақтық ... ... үшін ... ... ... басымдық тәртібімен
жүзеге асыру қажет.
Облыс орталықтарын ... ... ... ... республикалық деңгейге беріліп, республикалық бюджет есебінен
ұсталуға тиіс.
Жол инфрақұрылымын дамытудың ... ... ... ... ... ... транзит дәліздерін қайта жаңартуды аяқтау:
-күрделі және орташа жөндеуді, жекелеген учаскелерді жоғары техникалық
санатқа көшіруді (қайта ... ... ... жою мен ... қоса ... ортақ пайдаланудағы халықаралық, республикалық,
облыстық және аудандық маңызы бар ... ... және ... құрылыстарының көлік-пайдалану жай-күйін қозғалыс қарқынын және
осьтік жүктемесін ескере отырып, нормативтік-техникалық ... ... ... келтіру;
-ортақ пайдаланудағы халықаралық, республикалық, облыстық және аудандық
маңызы бар автомобиль жолдары желісін, олардың мақсатты қолданылуына сәйкес
келуіне ... ... және ... рұқсат берілген автокөлік
құралдарының жыл бойы ... ... ... ... ... ұстауды
(пайдалануды) қамтамасыз ету;
-жол бойындағы инфрақұрылымды дамыту және оны халықаралық ... ... ... ... желісін оңтайландыру, өңіраралық және
облысаралық автомобиль қатынастары проблемаларын шешу үшін ... жаңа ... және ... құрылыстарды салу;
-автомобиль көлігінің келеңсіз әсерін азайту ... ірі ... ... ... және ... ... салу және ... жұмыстарының барлық түрлерінің конкурстық ... ... қоса ... ... ... және ... жай-күйін басқару жүйесінің тиімділігін арттыру;
-жүк тасымалдауды жүзеге асырған ... ... ... ... және ... ... бақылаудың тиімді жүйесін
құру;
-транзиттік жолдарды қоса ... ... ... алынатын төлемдер мөлшерін оларды жөндеуге және ұстауға
арналған мемлекет шығыстарын барынша өтеуді қамтамасыз ... ... ... ... техникалық-пайдалану сипаттамалары бойынша жол қозғалысы
қауіпсіздігінің талаптарына сай келмейтін ... ... ... және ... ... кезең-кезеңімен қайта жаңарту;
-жол-пайдалану жұмыстарының көлемі мен құнын нормаланған жоспарлаудан
және пайдалану ... жол ... ... ... бас ... және өзге де елді мекендердің ішіндегі және маңындағы
жұмыстарды қоса алғанда, жол ... ... ... ... ... және адамдардың өмірі мен денсаулығын қорғауға қойылатын ... ... ... ету және ... ... үшін
жауапкершілікті арттыру;
-жол саласының кәсіпорындарын институционалдық дамыту және техникалық
қайта ... ... ... ... мен ... ... технологиялары мен жүйелерін енгізу, ... ... ... ... ... және ... ... барлық қалаларында, Астана және Алматы қалаларында ... ... ... құралдарын енгізуді қоса алғанда, қозғалысты
басқару құралдарының технологиялық деңгейін жаңарту;
-нормативтік-техникалық базаны одан әрі жетілдіру, ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттері:
-негізгі халықаралық транзиттік дәліздерді, сондай-ақ ... бар ... ... мен ... ... ... ... кезектегі шараларды қолдану;
-ішкі және келушілер туризмін және ... ... ... ... Республикасының тарихи, мәдени және табиғи туристік
объектілеріне қол жеткізуді қамтамасыз ететін ортақ пайдаланудағы ... ... ... жаңарту жөніндегі шараларды жүзеге асыру ... ......... ... – Бақты;
3) Шонжы – Көлжат;
4) Үшарал – Достық (іріктеп);
5) Қызылорда – Жезқазған – Павлодар – ... ... ... ...... – Ресей Федерациясының шекарасы (іріктеп);
7) Бейнеу – Ақжігіт - Өзбекстан шекарасы (екінші кезең).
Экологиялық жағдайға автомобиль ... ... ... ... ... ... автокөлік дәліздерінде орналасқан
республиканың барлық қалалары ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың балама көздерін іздеу мақсатында
құрылыс ... іске ... және ... жолдарының жекелеген
учаскелерін қайта жаңарту кезінде ... ... ... ... ... ... Ұлы ... жолының қайта жаңғыруы
Ғасырлар бойы Орталық Азия елдерінің қолайлы ... ... ... Қытайдан Европаға, Орта және Таяу Шығыс елдеріне баратын ... ... ... ... ішкі ... ... байланысты Қытаймен
көршілес хандықтар арасындағы кикілжіңге сәйкес керуен ... ... Ал бұл ... көптеген елдердің халқына ауыр соққы болатын,
себебі олар Аспан асты елімен сауда жасап күн ... ... еді. ... ХХІ ... ... өзі үшін де, ... ... үшін де Жібек
жолын ашып отыр. Халықаралық шекара маңы ... ... ...... жолының іске қосылуына орай Европа мен Жер Орта ... ... ... елдерді тарту арта түседі.
Ресейдің, Қазақстанның, Белорусияның бұқаралық ақпарат құралдарында
Кеден ... ... бар ма, жоқ па ... тақырыпта ұшы-қиырсыз
пікірталастар жүргізілуде. Біз осы пікірталастырушыларға қосылмай-ақ ... ... ... нық ... ... Ресей мен Белорустың
кәсіпкерлері Қытайдың тез ... ... ... ... ... серіктестігі болатыны анық.
Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің 15 қыркүйекте Қытай
Халық Республикасында жұмыс сапары ... ... ... ... ... ... орталығында (ШЫХО) болды ... ... не? Бұл екі ... да ... қазіргі заман
қаласы, бұнда Қазақстан мен Қытайда өндірілетін тауарлар қойылады. Жақын
арада Кедендік ... ... ... ішкі жағына барып әуре
болмайды. Қажетті заттарды ... ... ... ... ... ... Жаңа қалада қонақ үйлер, мейрамханалар, көрме нысандары, ... ... ... ... және қазақ ауылдары салынады.
Сурет 4. Болашақ Қорғас ... ... ... [41]
Осында келген бизнесмендер 30 күн алаңсыз қонақ үйлерде тұра алады. ШЫХО -
әзірге жұмыс орны деп ... ... ... ... «үлкен Қытай
базары», «Шанхай», немесе «Орталық Азия жайма базары» деп аталар, оны уақыт
көрсетеді. Темір және ... ... ... ... еркін
экономикалық аймақта қазіргі заманғы сыртқа шығатын тауарлар ... ... ... ... ... және коммуникация министрі Ә. Құсаиновтан Жетіген-
Қорғас темір жолының қарқынын сұрады. Бұл жолдың 2012 жылға ... ... ... ... ... жолымен және Батыс Қытай – Батыс Европа автокөлік
жолдарының іске қосылуымен қажетті тауарлар ішкі ... ... жері ... ... ... ... одан әрі Европа елдеріне
тасымалданады. ... ... ... бір ... тауарлар Түркияға, Жерорта
теңізі елдеріне тасымалданады, ... бұл ... ... ... араб ... ... мүмкіндік береді. Міне бұл бұрынғы ғасырлар
қойнауында ... Ұлы ... ... қайта өмірге келуі, ал осыған орай
Қазақстан Республикасы экономикасының дамуына қолайлы жағдайда әсер ... айта ... ... ... кірген елдердің де дамуына ықпалы бар.
«Қазақстан темір жолы» АҚ президенті Е. Есқалиев ... ... ... ... ... іске қосылуымен теңіз арқылы жүк ... ... түсу біз үшін ... ... ... та жүк ... ... теңіз арқылы жүк таситын елдер бізбен бәсекеге түсе
алмайды. Атап айтқанда Қытайдың ішкі порттарынан Европаға теңіз ... ... 45 ... ... ал ... жол ... жүк ... 12-13 тәулік
кетеді, сөйтіп жол үш есе ... Бұл ... ... үшін ... Себебі ақшаның жұмсалуы тоқтатылмайды, үнемі айналымда болады.
Әсіресе тез бұзылатын және сәндіктен тез шығып кететін тауарлар үшін ... ... ең ... осы ... ... ... ...
Қорғас темір жолы қытайлар үшін өте пайдалы, себебі бүкіл Қытай ... ... жол ... ... ... қосылады да жүк тасу қарқыны үдей
түседі. Мысалы Достық станциясынан жүк тасу ... ... бір ... ... 15 млн. ... жүк тасылса, Қорғас арқылы 2025 жылы 25 млн. тонна жүк
тасылады»[58].
Бұл күндері ... ... ... мен ... өз ... ... жұмыстың көлемі бойынша Қытай жағы 90%-ға,
Қазақстан жағы 70%-ға ... ... ... ... жарық, жылу,
қазандықтар, қазіргі заманға сай үлкен кедендік кешендер салынуда. Бұл бір
жағынан, халықты жұмыспен ... ... ... ... ... ... ... Оған мысал бұрынғы тақыр жерде қала тұрғызылып
жатыр. Егер бұрын Қорғаста жер тиынмен ... енді ... құны үй ... ... ... ... ... Жаркент қаласында да қонақ ... ... да ... ... ... және оған келушілер де
баршылық.
Жоспар бойынша 2012 жылы ШЫХО-ның ... ... мен ... ... ... салу аяқталады. Одан соң өндірістік, көрме кешендері мен
сауықтыру орындары салынып, бұған жеңілдік беру ... ... ... ... ... ... заманғы шекара
маңы мегаполисіне ие болады (5-суретке сәйкес)[47].
Сурет 5. Халықаралық орталық болашақ инфрақұрылымы [47]
Қытайдың сыртқы тауар айналымының өсуінен ... ... ... ... салу ... дами түсуде. Болашақта кеден одағына кіретін
бизнесмендер алысқа бармай-ақ «Қорғас» халықаралық шекара ... ... ... өз ... одан әрі ... ... алады. Осыған орай
«Қорғас» ШЫХО» АҚ ... Ғ. ... ... ... «Бүгін біз
инвесторларды тартумен жұмыс істеп жатырмыз. Еркін экономикалық аймақ ашу
үшін Премьер-Министр де ... ... ШЫХО ... ... ... де ... отырмыз, бұған Ресей, Белорусь, ... ... да ... ... ШЫХО жабық аймақ бұнда біздің және
Қытайдың сауда-көрме ... ... ... ... ... ішкі ... ... осы арада өздеріне қажетті тауарларды
сатып алу үшін келісім-шарттар жасайды. Әрі үнемді, әрі пайдалы».
Құрманбек Артықбаев ... ... ... ... ... ... бірге жүрген Үкімет делегациясының мүшесі: «Кедендерден
түсетін қаражат ... ... ... ... ... ... ... арқылы күніне 150 жүк көлігі өтетін болса, ШЫХО құрылысы
толық ... ... 500 жүк ... ... ... ... мың адам ... кіруге мүмкіндік алады. Туризмді дамыту, қазақстандықтар
рұқсатнамасыз ... ал ... ... ... ауылына келе алатын болады.
Сауда дегеніміз өрлеудің, дамудың қозғаушы күші екенін ұмытпау керек. ... алып ... ... ... ... ... асты елімен
экономикалық ... ... ... ... ... кеден одағы
мүшелерімен де пайда түсіру кепілі».
Дүниежүзілік тәжірибеде жоспарларды ресми ... ету ... ... ... ... ... ... Шекарадағы қалада бизнес-
жұмыспен қатар демалу орындарын да салып дамытуды қолға алу. ... ... ... бар. Оған ... Европалық Альпіде орналасқан
Куршевель демалу орнына дүниежүзінің әр елдерінен демалуға келген қалталы
кәсіпкерлер, ... ... ... ... келіссөздерге
ауысқанының, ақыры Куршевель Альпідегі әрі демалыс ... әрі ... ... шыға ... ... ... қала ... осындай
дәрежеге көтерілуі керек (6-суретке сәйкес)[5].
Сурет 6. Куршевель іспеттес демалыс орны ... ... өз ... жаһандық дағдарыстан кейін экономикалық дамуын
реттеу жолына түсірді. Егер ... ішкі ... ... дамуы АҚШ пен Европа
тәуелді болса, енді өз еліндегі ішкі ... өсіп келе ... ... арқа ... Осы ... ... өз ... пайда түсіретін біріккен
кәсіпорындарға мүдделі екенін білдірді, оның айғағы ШЫХО АҚ. Пекин ... ... ... де ынтымақтасуға қызығуда. Соңғы отыз жылда болған
өзгерістердің пайдасын ... ... ... ... ... ... ... елдің әл-ауқаты да жақсарды. Оның кепілі Шанхай, батыс ... ... ... таласқан үйлердегі елдің тұрмысы жақсы. «Ақ»
және «көк» жағалы – орта тап өкілдерінің ... ... әрі ... ... олар ... кәсіби шеберлігін де, денсаулығын да дамытады.
Бірақ та қытайдың Батыс аймағы Шығыс аймағына қарағанда дамуы жағынан артта
қалған. Бұл ... жою үшін ... асты елі ... ... ... ... ниетті. Бұндағы мақсат АҚШ, Біріккен ... ... ... Ал ол өз ... ... Шынжаң ұйғыр автономиялы
ауданының өндіріс орындарын ашуға себеп болып, бұндағы тыныштықты сақтауға
кепіл болады. Міне, сондықтан, бізде ... ... ... екендігі айдан
анық.
3. Көлік қызметі ... ... ... ... ... қазақстандықтардың тұрақты демалыс орнына
айналған Испания мен Италия мемлекеттері мысалында көлік сервисінің дамуы
елдің сол ... ... ... тарапынан көп көңіл бөлінгендігін
көрсетеді. Енді сол ... ... жеке ... ... және экономикалық дағдарыс Испания экономикасына
айтарлықтай салқынын тигізсе де, бұл ел ... ... ... бірі болып қалуда. Испанияның жоғары дамыған өнеркәсібі мен
ауыл шаруашылығы бар. Солардың ... ... ... мен металл өңдеу,
энергетика, құрылыс, агроөнеркәсіптік кешен және, әлбетте, туризм барынша
дамыған саналады.
Тиімді әрі ... ... сала ... туризм Испания экономикасына зор
ықпал жасап отыр. Туризмнің арқасында ... ... ... және ... ... жағдайында басымдықтар өзгерді. Сол
секілді жұмыс күші мен ... ... ... ... әсер етіп ... Испанияның ішкі жалпы өнімінің 70 пайызын туризм саласына жататын
қызмет көрсету секторы беріп отыр. Сол ... ... ... ... ... 72 ... ... саласымен қамтылған. БҰҰ-ның
Бүкіләлемдік туристік ұйымының штаб-пәтері Мадридте орналасуы жайдан-жай
емес. Шетелдік туристердің ... ... ... әлем ... ... ... ал ... біріншілікті Франциямен ғана бөліседі.
Бұған табиғи және ... ... ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық жағдайына дейін әсер ететіні белгілі.
Туризмнің дамуы экономикалық жай-күйге ... ... ... ... ... ... үшін жоғары деңгейдегі
сервис қызметі, дамыған көлік инфрақұрылымы, соның ... кең ... ... ... ... жол және ұзақ қашықтыққа арналған
авиация қатынасы қажет екендігі түсінікті.
Испанияның, ... ... ... алғанда, шағын
географиялық аумақта орналасуы, Жерорта теңізі маңындағы ылғалды және жалпы
аумақтағы континенталдық ... ... ... ... мен ел ... ... ... айырмашылығы маңызды рөл атқарады. Жылдық
орташа температураның өсу үдерісіне қарамастан, Испания  ... ... ... жазғы да, қысқы да түрлерін ұсынуға қабілетті.
Елдің солтүстігіндегі тау шаңғысы курорттары жұртты ... ... үшін ... ... ете ... бір ... оның бай ... табылады. Бұл ел 1936-1939 жылдарғы азамат соғысы, Екінші жаһандық
соғыс, ... ХХ ... ... жаһандық қақтығыстарға қатыспады, сөйтіп
өз қалалары мен көне ... ... қала ... ... АҚШ, ... ... Азиядан, Қытай мен Жапониядан келген туристер Испаниямен жүріп
өтуді айрықша ұнатады.
Тартымдылық қасиеттерінің бірі испан халқының ... мен ... ... ... ... көптеген  қалаларында өзінің бірегей
дәстүрлері мен ... бар. ... ... мен ... ... ... жүзі ... біледі. Сонымен ... ... ... ... ... үйлер, жақсы ұйымдастырылған ... ... бай ... әзірлейтін мейрамханалар, көрнекті орындар мен түрлі
тілдердегі көрсеткіштер қызмет етеді.
Қазіргі кезде Қазақстан мен Испания ... ... ... ... саласының құқықтық базасын жетілдіру жүріп жатыр. 2009 жылғы
шілдеде екі елдің ... ... ... өзара түсіністік
туралы меморандумына қол қойылды.
Егер Қазақстанның туризм саласына аса қажетті мүмкіндіктерді, ... ... мен ... ... мен ... өзендері мен тақыр
өңірлері астасып жататын табиғатын, бай ... ... ... мен ... ... болсақ, еліміздің Орталық Азия өңіріндегі
туризм орталығына айналу мүмкіндігі зор екенін түсінеміз.
Егер ... ... ... ... ол ... ... ... соған ықпал етеді. Мәселен, туризмнің арқасында Испанияда
жарнама ... ... ... ... ... ... құралдары даму
үстінде. Туризм саласында көптеген кәсіпорындар құрылып, мұның өзі оңдаған
мың жұмыс орындарын ... ... ... елге ... ... туризм саласын ұйымдастырудың кестесі, оның қалыпты қызметін
қамтамасыз ету біздің ... үшін ... ... ... Әлбетте мұнда
мемлекет тарапынан көзқарастың орнықты болуы ... ... ... ... ... ... ... туристік саласын дамытуға мол
әлеуеттің бар екенін ... ... ... ... ие, оның жан ... табыстарын Франциямен және Ұлыбританиямен салыстыруға болады. Ел
экономикасы индустриялық тұрғыда ... және ... ... ... ... пен біршама аз ... ... ... аграрлық оңтүстікке бөлінеді. Өнеркәсіпке қажетті
көптеген пайдалы қазбалар және ... 75 ... ... ... ... ... екі елдің арасындағы сауда-экономикалық қатынастарда берік
іргетас қаланған. Бұған Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Италия Республикасына
2009 жылғы ... ... ... ... бірқатар келісімдерге қол
қойылуы ықпал етті. Fіnmeccanіca концернімен – ғарыш, ... ... ... ... жаңа ... ... ... итальян
көшбасшысымен ынтымақтастықты кеңейту елеулі оқиғаға айналып отыр.
“ҚТЖ ҰК” АҚ пен Ansaldo STS ... ... ... ... қол ... ... ең ірісі саналады. Бірлескен
кәсіпорынның мақсаты жобалау-іздестіру және құрылыс-монтаж ... ... ... қажеттері үшін өнім өндіруді, соның ішінде осы
заманғы электрмен жабдықтау жүйесін, Қазақстан Республикасы аумағында белгі
беру және ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасты дамыту
үрдісі соңғы жылдар ішінде жақсы қарқын ... ... ... негізгі
экономикалық әріптестері қатарынан жетекші орын алғанын көрсетті және бұл
ел біздің экономикамыздың маңызды инвесторы болып ... ... және ... ... үшін ... ... болып табылады. Қазіргі ... ... ... үшін ... тартымдылығын сақтау өте маңызды. Ал
Кеден одағының ... ... ... ... бұл ... ... ... көлік түрлері, оның ішінде ел туризмін дамытуда ... ... мен ... ... ... ... олардың ішкі
туризмдегі ролін анықтау үшін көлік саласының қазіргі жағдайы мен ... ... мен ... есептеулер жасалып, қалай жетілдіру ... ... ... ... ... ... кең таралғаны
– бұл әуе ... ... ... тек ... сыртқы бағыттарда
жасалып, ұлттық туризмніің дамуына көп көңіл ... ... тек ... ... ... ... аталмыш тасымал сервисі жоқтың қасы деп
атауға болады.
Тасымал сервисі- бұл тек персоналдың ... ... ... ... ... сонымен қатар сервистің жүйелілігі болып табылады.
Үлкен аумақты алып жатқан Қазақстан үшін ішкі ... ... ... ең алдымен маңыздылығы жоғары ... ... алға ... орнату. Бүгінгі таңда ішкі ... әуе ... ... ... дәлелі. Сондықтан жаппай халықтың саяхаттауы теміржол
көлігін таңдайды. Тарамдалған ... ... ... әуе ... ... Оған ... ... таңда әлем елдерінде жақсы қолданысқа
ие болған жүрдек поездар болмақшы.
Ресейде пайда ... ... ... бірі әуе ... ... асып
түскен. Себебі, аэропорттан белгілі бір ... ... ... ... ... көрсеткен. Қазіргі біздегі «Тұлпар» поезды
соның бастамасы десекте болады. Қытай ... ... ең ... ... магистралы салынбақшы.
Жұмыс барысында аталмыш көлік түрлерін жақсартуда келесідей ұсыныстар
жасалды:
-Барлық ... ... ... істеудің жаңа сапалы деңгейіне көшу. Қажетті
талаптарға сай оңтайлы көлік желілері қалыптастырылып, экономика ... ... әрі ... ... ... деген қажеттілігін
қамтамасыз етудің ең ... ... қол ... көлік кешені әлемдік көлік жүйесіне табиғи түрде кірігетін
болатын. ... ... ... база мен ... ... жүйелері халықаралық стандарттарға келтіру.
Қолайлы инвестициялық ахуалды қалыптастыру есебінен көлік кешенінің
барлық ұзақ ... ... ... мүмкіндік туады, еңбекті
ұйымдастырудың және өндіріс процесінің озық технологиялары ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін арттыру оны көрші мемлекеттердің сыртқы
экономикалық және ... ... ... ... мүмкіндік
қалыптасады.
Интермодальды тасымалдардың көлік-логистика орталықтарының ... ... ... ... ... ... едәуір ұлғаюына
мүмкіндік береді, олардың негізін контейнерлік ... ... ... ... және ... ... ... елеулі қаржылық
түсімдердің түсуін қамтамасыз ... ... ... артуы оның Қазақстан экономикасының
бәсекелестікке қабілетті ... ... ... ... ... ... тасымалдарының едәуір өсуі қамтамасыз етіледі.
Экономика мен халықтың сенімді әрі қауіпсіз көлік қызметтеріне деген
қажеттіктерін ... ... ең ... деңгейіне қол жеткізілетін
болады. Көлік халық үшін қол жетімді болады, оның ... ... ... төмендейді.
Қазақстан халқының тұратын ауданына және жыл мезгіліне қарамастан көлік
қызметтеріне қол жетімділігі артады. Жолаушы тасымалдарындағы ... ... ... айтарлықтай жоғарылайды. Көлік қызметтерін ... ... ... ... ... ұмтыла отырып, рентабельді
емес жолаушы тасымалдарын ... және ... ... жол жүру ... бойынша жеңілдіктер беруді қарастыру керек.
Көлік инфрақұрылымы оны пайдаланушылардан алынатын алымдардың ... ... ... ... ... ... қол ... болады.
Бұл қаржы ресурстарын көлік инфрақұрылымын одан әрі ... ... мен ... ... және технологиялық деңгейде ұстау үшін шоғырландыруға
мүмкіндік береді:
-көлік оқиғалары ... ... (2005 жылы ... ... ... ... елді мекендерін тұрақты көлік қатынасымен қамтамасыз
етуді арттыру (ауылдық жерлердегі елді мекендердің саны 1,1 мың ... ... ... жыл ... ... ... ... қамтамасыз
етіледі)[72];
-халықтың темір жол және автомобиль көлігін пайдалануы 1,5 есе, әуе
көлігін пайдалануы – 6 есе өседі;
-жүк ... ... ... ал ... ... ...... өседі;
-отандық тасымалдаушылардың және елдің ... ... ... ... жүйесінде және ұқсас көлік саласымен аралас салаларда қосымша
жұмыс ... ... ... ... ... көлемі: 9,364 млн. тонна
жүктен (2005 жылы) 2015 жылы 32,2 млн. ... ... ... ... ... ... 3 есеге арттыру – 46,3 млрд.
теңгеден (2005 жылы) 2015 жылы 136,3 млрд. теңгеге дейін;
Қорытындылай келгенде, көлік бұл ... ... ... Көліктің
дамуы туризмнің бір қадам алға жылжуына көмек беретіндігі айдан анық. Бір
елдер туризм арқылы көлік ... ... ... ... жүйесін дамыту
арқылы ішкі нарық туризмін көтеру міндеті болып тұр.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1 Назарбаев Ә.Н.Қазақстан – 2030: Барлық қазақстандықтардың өсіп ... мен әл- ... ... Ел ... ... ... ... Білім, 1998. - Б.70.
2 Қазақстанның индустриялық-инновациялық дамуының ... ... ... ... ... - ... В.Г.Гуляев Туристские перевозки. - М.Финансы и статистика, 1998. – 38 ... ... ... обслуживание туристов. - М.Экономика 2004.– ... ... ... көлік инфрақұрылымын дамыту жөніндегі 2010 –
2014 жылдарға арналған салалық бағдарлама.
6 Рахматуллина Г.Г. Приоритеты экономической политики
Казахстана//Казахстанская Правда 13 ... 2006 № 1,2. ... ... В.М. ... и экономика. Учебное пособие. М., 1997.
8 Ильина Е.Н Менеджмент туристских услуг.– М.: Финансы и ... ... ... Как ... ... ... рост ресурсно-зависимой
экономике?// Экономист №3, 2007г. С.37.
10 Г.Кусаин Инвестиционные возможности железнодорожной отрасли ... ...... ... ... Казахстана - 2008.
12 Кургандаева Г. Сборник материалов международной конферении "Третья
ежегодная алматинская ... по ... ... и регионально
сотрудичества".Алматы. 21 июня 2007.
13 Григоренко  О.  В. ... ... ... конкурентоспособностью промышленного предприятия: автореф...
канд. экон. наук: 08.00.05, 08.00.14/О. В. ... - ... н/Д: ... - 26 с65. 
14 Сабденов О. Экономическая политика переходного периода на рубеже 21 в.
Алматы. 1997. С ... ... Е.Д., ... Қ.Қ. ... теміржол көлігі және
әлемдік экономикаға кірігу жолдары. – Алматы: Экономика, 2004. – Б.125 –
320.
16 ... А. А. ... ... на ... предприятия / А.
А. Бурдина // Экономический анализ: теория и практика. - 2006. - N 2. - ... ... Р.К. ... ... ... мен ... ауруының
белгілері // Аль Пари, №1-2, 2008.
18 Р.Космамбетова Концептуальные ... ... ... ... (теоритический и методологический аспекты) Саясат-Policy №12,2005
– стр.12.
19 ... ... ... и ... железнодорожного транспорта в
Казахстане Саясат-Policy №8, 2005 – стр.25.
20 Бекмагамбетов М.М., ... С. ... ... ... Алматы, 2003, 84с.
21 Постановление Правителства Республики Казахстан от 5 декабря 2008года
№1164 Об утверждении Меморандума об ... ... ... ... ... ... ... -Казына».
22 Есмуханов Государственное регулирование транспортной отрасли в РК
Эксперт Казахстана, №4 2007 – ... ... ... ... монополий: институциональные
аспекты. Астана, 2006, Елорда – 29с.
24 Закон Республики Казахстан от 9 июля 1998 года № 272-I О ...... и ... по ... на ... Нормативтік құқықтық актілер жинағы Астана, 2008ж.
26 Мырзабеков Н.Р. Основные ... ... ... ... 2007 №6 – ... ... К.И. Казахстан в глобальной системе ... 2003, ... ... материалов VII Международной конференции «Трансевразия - 2008»
«Концессионные проекты ... ... ... ... ... 2008 г. Астана.
29 Дерябина, М.А. Государственно-частное партнёрство: теория и практика:
науч. докл./ М.А. ... Л.И. ... ... ... ... ... Воронцова С. Стратегия финансирования // Автомобильные дороги. - 2005. ... 7. - С. ... ... М.М. ... транспорт Казахстана этапы становления
и развития . ... 2003, стр. ... ... Д.Г. ... и ... - М.: МЦФЭР, 2006. – 528 с.
33 Васильева С. Транспортный налог: возникновение, исполнение и ... ... по ... ... ... ... // Налоги. -
2003. - №2. - ... ... Б.Х. ... и ... М., ... и ... 2006. ... с.
35 Варнавский, В.Г. Концессии в экономических ... ... ... сектора [Электронный ресурс]: дис. ... д-ра экон. наук : ... ... .-М.: РГБ, 2003.- (Из ... ... государственной
библиотеки).
36 Статистический ежегодник Казахстана - 2010.
37 Сырлыбаева Б.Р. ... ... ... как одна из ... ... ... ... Казахстана// Вестн.КазНУ.
Сер. междунар. отношения и междунар. право.- 2006.- №1(21).- С.108 -109.
38 Келимбетов К. Мы ... ... ... ... ... ... ... И. Нос // Казахст. правда.- 2007.- 19 апр.
39 ҚР-сы Теміржол Заңы. Алматы, 2006.
40 ... ... ... и ... ... ... от ... 2004 года № 122-I Об утверждении Правил перевозок пассажиров, багажа
и грузобагажа железнодорожным транспортом ... ... ... и ... по ... на 21.02.2006 г.)
41 Есмуханов Ж.М. Государственное регулирование транспортной отрасли в РК ... ... /.- 2007.- №4.- ... Меры по ... стратегии индустриального инновационного развития//
Капитал, 2007 №1, 5c.
43 ... ... ... О ... (с изменениями и дополнениями
от 04.12.2008 г.).
44 Сейілбеков О. Қазақстандағы экономикалық ... ... ... №3, 2007 – ... ... Е.О. ... Даму ... қызметіне сараптама// Аль Пари,
№4, 2008.
46 ... О. ... ... ... на инвестиционные факторы
диверсификации экономики // Вестн. НАН РК.- 2007.- №2.- С.75 – 78
47 Қазақстан ... ... ... ... ... ... Герасименко В. Природные ресурсы: шанс для стратегического рывка/ В.
Герасименко; В. ... ... А. ... // Казахст. правда.-
2006.- 5 ... ... ... ... Казахстана Саясат-Policy №6, 2005 –
стр.19.
50 Камаров С.Д. Экономикадағы банк ... ... ... ... №5 ... Law in transition 2007 // Public private partnerships. Legal reform in
Russia / European Bank for ... and ... 2007. – 91 ... ... Т.М. ... ... в туризме /Организация
туризма/Под ред. Н.И. Кабушкина.- Минск, 2003.- ... ... ... по финансовому менеджменту М.Перспектива ... ... Е. ... ... на ... Казахстана Саясат-Policy №6, 2005 – стр.21.
55 Реконструция международного транзитного ... от ... КНР ... ... Федерации по маршруту Хоргос-Алматы-Тараз-Шымкент-
Кызылорда-Актобе-Сырым, Документ по ... ... Май ... ... ... ... по транспортным маршрутам Казахстана.
Капитал, 2003 №1 ... ... Д.В. ... ...... 1999.-стр.21-26.
58 Васильева С. ... ... ... ... ... ... обязанности по уплате налога физическими лицами //
Налоги. - 2003. - №2. - ... ... ... РК О ... по ... ... по ... и эксплуатации новой железнодорожной линии «Коргас
– Жетыген» от 3 ... 2008 года № ... ... ... ... ... Казахстан г. Астана, декабрь
2006 года.
61 ... Т.А. ... ... ... мен голланд ауруының
белгілері// Саясат-Policy №1-2, 2008ж.
62 ... ... ... от 21 ... 1994 года № 156-XIII ... в ... ... (с изменениями и дополнениями по
состоянию на 29.12.2006 г.).
63 Постановление Правительства Республики Казахстан от 9 ... 2005 года ... ... ... ... ... ... лицами через
таможенную границу Республики ...... и ... ... на 28.08.2007 г.)
64 Постановления Правительства РК Об ... ... ... ... ... ... Об утверждении Технического регламента
«Требования к безопасности при проектировании автомобильных ... от ... 2008 года № ... ... ... ... аймақтық транспорт жүйесі :
▪ ДКЖ (Дүниежүзілік Көлік Жүйесі) жалпы ұзындығының 30%
▪ Жүк айналымы бойынша 1 ... ... ... жоғарылығы
ТМД - ның аймақтық транспорт жүйесі :
▪ ДКЖ - ның 10%
▪ Жүк айналымында ... ... ... үлесі
▪ Тасымалдаманың ұзақтығы бойынша жоғарғы көрсеткіш


Еуропаның аймақтық транспорт жүйесі ... ... ... ... 1 ... Әуе және ... транспортының дамуының жоғары деңгейі

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көлік саласында мемлекеттің саясаты14 бет
Темір жол көлігі саласындағы қызмет80 бет
Қазақстан Республикасының көлік саласын ұйымдастыру99 бет
Қазақстан Республикасының көлік саласында табиғи монополия құрылымдарын мемлекеттік реттеу77 бет
Еңбек қорғау8 бет
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Негізгі құралдарды есепке алу60 бет
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы96 бет
Өндiрiстiк инфрақұрылымды дамытудағы мемлекеттiң реттеушiлiк рөлi15 бет
Өндiрiстiк инфрақұрылымды дамытудағы мемлекеттiң реттеушiлiк рөлi туралы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь