Қазақстан Республикасындағы несиелендіру жүйесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ НЕСИЕЛЕНДІРУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Халықты несиелендіру жүйесінің экономикалық мәні, мазмұны және қажетттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.2 Қазақстан Республикасында несие беру нысандарының қалыптасуы және дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
1.3 Екінші деңгейлі банктерде халықты несиелендірудің кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

2 ҚР ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДЕ ХАЛЫҚТЫ НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ («КАЗКОММЕРЦБАНК» АҚ МЫСАЛЫНДА)
2.1 « Казкоммерцбанк» АҚ.ның халықты несиелендіру жобасын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
2.2 «Казкоммерцбанк» АҚ тұтыну несиесін талдау және бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
2.3 «Казкоммерцбанк» АҚ тұрғын үй құрылысы несиеленуін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ХАЛЫҚТЫ НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Екінші деңгейдегі банктердің халықты тұтынушылық несиелеуін оңтайландыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71
3.2 Екінші деңгейлі банктердің тұрғын үй құрылысы несиелеу механизмін жетілдіру мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .81


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 91
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...93
Тақырыптың өзектілігі: Бүгінгі күні Қазақстанда нарықтық экономиканың негіздерін құрудың маңызды шарттарының бірі несиелік қатынастардың дамуы болып табылады. Жалпы несиелендіру банктік қызмет түрінің ең негізгісі және ол көптеген екiнші деңгейлі банктер үшін табыс алудың ірі көздерінің бірі болып табылады. Сондай-ақ, несие тек банк жүйесін дамытып қана қоймай қарапайым халықтың да қажетін қанағаттандырады. Сондықтан несие мәселесін, несие түрлерін және беру шарттарын қарастыру өзектілігі орын алып отыр. Осындай несиенің негізгі түрлерінің бірі-тұтыну несиесінің рөлі мен атқаратын қызметі ерекше. Себебі, қазіргі таңда халыққа тауарларды сатуды ынталандыратын тұтыну несиесі. Тұтыну несиесі, бір жағынан, тауар айналымының ұлғаюына сай несиенің көлемін өсіріп, тауарға несие алу сұранысын туындатады, екінші жағынан халықты несиелеудің өсуі, сұраныстың төлем қабілеттігін ұлғайтады.
Елбасымыздың «Қазақстан – 2050» атты жаңа қойылған стратегиясы бойынша 14.12.12 жылғы жолдауында мемлекеттің тұрақтылығын қамтамассыз етуімен байланысты экономикалық жағдайын да айта кеткен. Соның ішінде ақша – несие саясатына ерекше көңіл бөлген. Әлемдік экономикадағы қолайсыз ахуалды Қазақстандық банктер өз кезегінде өзінің мақсатын орындауға және нақты экономика секторының несиелік ресурстарға деген қажеттілігін қамтамасыз етуге тиістігін атап өткен. Сондай-ақ, қаржылық жүйеге бақылауды әлсіретуге болмайтындықты, банктерді проблемалық несиеден тазарту және қорландыру мәселелерімен тығыз айналысу қажеттігін айтты. Ол үшін Ұлттық Банк пен Үкіметке Президент Әкімшілігінің үйлестіруімен экономиканы қажетті ақша ресурстарымен қамтамасыз етуге бағытталған түбегейлі ақша – несие саясатының жаңа жүйесін мемлекеттік және сыртқы қарызды басқару саясатын енгізді. Сонымен қатар еліміздің қаржысын жай ғана бөліп қоймай оны ойлы да салмақты инвестициялау қажеттігін айта кетті.[1.б.45-51]
Қаржыгерлердің 6- Конгрессінде өткен жылдардағы қаржы секторының даму тұжырымдамасының іске асырылуы нәтижелері талқыланып, Қазақстан Республикасының қаржы секторының алдағы жылдарға арналған тұжырымдамасы жасалған болатын. Тұжырымдамада ең бастысы банктік сектордың бәсекелестік қабілеттігін арттыру, соның ішінде банктік қызметтер нарығындағы бәсекелестікті күшейту мақсатында қаржы секторын ырықтандыру, банктік мекемелердің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету, міндеті белгіленді.
1. Қазақстан Республикасы президенті – елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы «Қазақстан – 2050» Стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты.
2. Шелекбай Ә.Д. «Банк ісіндегі тәуекел менеджмент» теориясы, әлемдік практика, Қазақстан тәжірибесі: Оқу құралы. – Алматы: Экономика баспасы, 2007 жыл.
3. Давлетова М.Т. «Кредитная деятельность банков в Казакстане» Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2001 г.
4. Аникеева А.В. Ипотека в РК «Казахстан на пути к новой модели развития: тенденции, потенциал и императивы роста» Алматы: Экономика, 2002г.
5. Хенни ван Грюнинг, Соня Брайович Братанович «Анализ банковских рисков». Система оценки корпоративного управления финансовым риском. Весь мир издательство. Москва, - 2007.
6. Правила предоставления займов физическим лицам в АО «Казкоммерцбанк» №389 15.09.2005 г. 13.01.2006 г.
7. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (жалпы және жеке бөлім).
8. «Ұлттық банк туралы» ҚР-сы Президентінің Заң күші бар Жарлығы, 1995 жыл 30 наурыздағы № 2155
9. «Егемен Қазақстан» газеті «Тұтыну несиесінің қазіргі жағдайы» (мақала) 16.05.13ж. А.Донских
10. «Айқын» газеті «Тұтыну несиесіне сұраныс бар ма?» (мақала) ақпан 2011ж. А.Мұхаметжанова
11. Мақыш С.Б., «Банк ісі», Алматы, 2009 ж.
12. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, Несие, Банктер» Оқулық. Алматы: Экономика баспасы, 2006 жыл.
13. Мақыш С.Б. «Коммерциялық банктер операциялары» Оқу құралы Алматы: ИздатМаркет баспасы, 2004 жыл.
14.
15. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие» Оқулық Алматы: Издатмаркет баспасы, 2000 жыл.
16. Правила предоставления займов физическим лицам в АО «Казкоммерцбанк» №389 15.09.2005 г. 13.01.2006 г.
17. «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциалдық нормативтер туралы»№ 213 қаулысы 03.06.02ж
18. Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау туралы Қазақстан Республикасының заңы 19 шілде, 2003 ж.
19. «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР-сы заңы № 281-1 10.06.98 ж. №415-2 13.05.2003ж.
20. www.kkb.kz – «Казкоммерцбанк» АҚ ресми сайты
21. Статбюлетень Национального банка РК на 2010 года.
22. Сауытбекова Ә. «Банк жүйесінің өзекті мәселелері» (мақала ) «Дала мен Қала» газеті – 2009 жыл, 14 – сәуір, 5 – бет
23. www. Bankеr. kz. - Бірінші банктік форум
24. Лисак Б.И., Современные методы оценки и управления операционным риском банков Банки Казахстана, № 9, 2009
25. www.nationalbank.kz. – Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми сайты
26. Морозова Т.Ю. Подходы к оценке системы управления рисками в банках (зарубежный и российский опыт) Банки Казахстан, №1, 2009
27. www.kkb.kz – «Казкоммерцбанк» АҚ ресми сайты
28. Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане.-Алматы: Экономика, 2001.-186б.
29. www.Wfin.kz - Мир Финансов ресми сайты
30. Банковское дело/Под ред. Сейткасимова Г.С. – Алматы: Қаржы-қаражат,2003. – 576 б.;
31. Абдильманова Ш.Р. Некоторые аспекты системы кредитования в Казахстане, «Банки Казахстана» №1 2010 ж.
32. Жарковская Е.П. Банковское дело. – Москва: Омега-Л, 2008
33. Абдильманова Ш. «Вопросы развития ипотечного жилищного кредитования» Банки Казахстана . 2000. №3. 32-35б.б
34. Банковское дело/Под ред. Е.Ф.Жукова, Н.Д.Эриашвили. – М.:ЮНИТИ – ДАНА: Единство,2009. – 574с.;
35. «Банктер және банктік қызмет туралы» ҚР-сы Президентінің Заң күші бар Жарлығы, № 2444 01.12.2005ж.
36. Хамитов Н.Н. «Банк ісі» Лекциялар курсы. Алматы: Экономика баспасы 2006 жыл.
37. Хамитов Н.Н. «Банк бизнесі» оқу құралы 2011жыл.
38. Жукова Е.Ф. «Банки и банковские операции», Москва, 2005 г.
39. Лаврушин О.И. Банковское дело. - Москва: «Финансы и статистика», 2008.-655 бет.
40. www.stat.kz - Қазақстан Республикасы статистикалық Агенттігі ресми сайты.
41. Исаев А. «Қазақстанның банк секторының күйі қандай» ( текст ) «Айқын» газеті – 2009 жыл, 26 – қаңтар, 11 – бет.
42. Муканова Ж. « Банктердің қарызы» (мақала) «Түркістан» газеті – 2009 жыл, 5 – сәуір, 11 – бет.
43. Садвакасов К.К. «Потребительские кредиты » Управленческий анализ деятельности. Планирование и контроль. – Москва: Ось – 89 , 2002 г.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................6
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ НЕСИЕЛЕНДІРУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Халықты несиелендіру жүйесінің экономикалық мәні, мазмұны және
қажетттілігі................................................................
...............................................9
1.2 Қазақстан ... ... беру ... ... және
дамуы.......................................................................
...............................................17
3. Екінші деңгейлі банктерде халықты несиелендірудің
кезеңдері.................................................................
...........................................25
2 ҚР ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДЕ ХАЛЫҚТЫ НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН
ТАЛДАУ («КАЗКОММЕРЦБАНК» АҚ МЫСАЛЫНДА)
2.1 « ... ... ... ... ... ... АҚ ... несиесін талдау және
бағалау.....................................................................
...............................................54
2.3 «Казкоммерцбанк» АҚ тұрғын үй құрылысы несиеленуін
талдау......................................................................
................................................65
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ХАЛЫҚТЫ НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Екінші ... ... ... ... несиелеуін
оңтайландыру
жолдары.....................................................................
...................71
3.2 Екінші деңгейлі банктердің тұрғын үй құрылысы несиелеу механизмін
жетілдіру
мәселелері..................................................................
...........................81
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................91
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...............................................93
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі: Бүгінгі күні ... ... ... құрудың маңызды шарттарының бірі несиелік қатынастардың дамуы
болып табылады. Жалпы несиелендіру банктік қызмет түрінің ең негізгісі ... ... ... деңгейлі банктер үшін табыс алудың ірі ... ... ... Сондай-ақ, несие тек банк жүйесін дамытып қана қоймай
қарапайым халықтың да қажетін қанағаттандырады. ... ... ... ... және беру ... қарастыру өзектілігі орын алып ... ... ... ... ... несиесінің рөлі мен
атқаратын қызметі ерекше. Себебі, қазіргі таңда халыққа тауарларды ... ... ... Тұтыну несиесі, бір жағынан, тауар
айналымының ұлғаюына сай ... ... ... ... ... алу
сұранысын туындатады, екінші жағынан халықты ... ... ... ... ... ... – 2050» атты жаңа ... стратегиясы бойынша
14.12.12 жылғы жолдауында мемлекеттің тұрақтылығын ... ... ... ... да айта ... Соның ішінде ақша – несие
саясатына ... ... ... Әлемдік экономикадағы ... ... өз ... ... ... ... ... экономика секторының несиелік ресурстарға ... ... ... ... атап ... Сондай-ақ, қаржылық жүйеге бақылауды
әлсіретуге болмайтындықты, банктерді проблемалық несиеден тазарту ... ... ... ... қажеттігін айтты. Ол үшін Ұлттық
Банк пен Үкіметке Президент Әкімшілігінің үйлестіруімен экономиканы ... ... ... ... ... ...... жаңа жүйесін мемлекеттік және сыртқы қарызды басқару саясатын
енгізді. Сонымен қатар еліміздің ... жай ғана ... ... оны ойлы
да салмақты инвестициялау қажеттігін айта кетті.[1.б.45-51]
Қаржыгерлердің 6- Конгрессінде ... ... ... ... ... іске асырылуы ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған тұжырымдамасы
жасалған болатын. Тұжырымдамада ең бастысы банктік сектордың бәсекелестік
қабілеттігін ... ... ... ... ... ... ... мақсатында қаржы секторын ырықтандыру, банктік
мекемелердің қаржылық ... ... ету, ... ... ... ... бір ... табыстары біркелкі емес
тұрғындардың өмір деңгейін салыстырмалы түрде теңестіреді, әр ... ... ... деңгейі мен құрылымының ... ... Ал ол өз ... осы жұмыстың өзектілігін білдіреді.
Тұрғындарды тұтынушылық несиелендіруге тоқталатын болсақ, жеке ... ... ... ... ...... кездегі екінші денгейлі банктердің жеке
тұлғаға беретін ... ... Бір ... бұл несие нысаны ұзақ мерзім бойы
қолданылатын тауарлар ... ... ал ... ... тұтынушылық
мақсатындағы банктік несие болуы мүмкін. Тұтыну несиесі халыктың әр түрлі
тұтынушылық қажетін қанағаттандырудың құралы ретінде ... ... ... бұл ... ... артықшылықтарына мыналарды
жатқызуға болады:
1. Несиесіз затты сатып алу қиынға соғады, яғни ұзақ уақыт бойы тосуға
тура келеді ... ... ... ... да ... Қолайлылық: Қолайлы уақытта арзан бағамен сатып алу ... ... ... алу, ... ... ақша ... ... жағдайдың өзінде;
3. Қауіпсізідік: Қолма-қол ақшаға қарағанда несиелік ... ... ... саяхаттап немесе сауда жасауда неғұрлым қолайлы, әрі
сенімді төлем құралы болады;
4. Көмекші ... ... бұл түрі ... ... ... ... ... мүмкіншілік береді.
Қазіргі кездегі мемлекеттік тұрғын үй ... ең ... ... ... және оның ... ... ... орташа табысты
жұмысшы халықтың тұрғын үй мәселесін шешуге бағытталуы қажет. Яғни, бұл
мәселені ... ... жолы ... ... несиелеу тиімді салым жасаудың шынайы баламасын көрсетеді.
Негізінен ... ... ... ... ... ... мерзімді болып
келеді және де егер соңғы кездердегі тартылып жатқан қаражаттар бойынша
пайыздық ставкалар қарқынының ... ... ... онда ұзақ ... ... қаржыландыру ушін қажетті ұзақ мерзімді қаражаттардың
құнын бағалау шын мәнінде ... ... ... қиынға соғады. Дәл
осы қысқа мерзімді қаражаттарға қарағанда ұзақ мерзімді ... ... ... үй саласын несиелеудегі жігерсіздігінің негізгі
қаржылық себебін түсіндіреді.
Жеке тұлғаларды несиелендіру ... ... ... рөл ... орай, ол мемлекет тарапынан реттеліп отыратын ... ... әрі ... және ... ... ... қойылады Жеке
тұлғаларды несиелендіру халықтың тауарға деген сұранысын ынталандырады әрі
олардың өндірілуі мен ... ... ... жеке ... ... ... ... бағыты болып қала береді.
Зерттеу жұмысының мақсаты: ... ... ... ... жүйесін талдау арқылы банктердегі несиелік портфель жағдайын,
оның ішінде ... және ... ... ... қарастырып, несиелік
портфель сапасын жақсарту. Осы мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... ... берілу ерекшеліктерін қарастыру;
- Екінші деңгейдегі банктерде ... беру ... ... Халықты несиелендіру және несие қабілеттілігін анықтау әдісі;
- «Казкоммерцбанк» АҚ бүгінгі таңдағы қаржылық ... ... ... АҚ ... ... ... портфелін және
тұтынушылық несие деңгейін талдау;
- Екінші деңгейдегі банктерінің жеке тұлғаларды ... ... ... ... «Казкоммерцбанк» АҚ болып табылады.
Зерттеу жұмысының пәні: Екінші деңгейдегі банктердің жеке ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында
несиелендірудің заманауи нысандарын енгізу және несиелеу ... ... мен ... байланысты ғылыми-тәжірибелік ұсыныстардың
жасалуымен сипатталады.
Жұмыстың методологиялық негізі: Диплом жұмысымның теориялық әдістемелік
негізіне: «Казкоммерцбанкі» АҚ-ның ... ... ... ... ... мен ... ... ғалымдардың
еңбектері,атап айтқанда солардың ішінде Лаврушин О.И., ... ... Л.П., ... К. К., ... Н. Э., ... Л. Н. ... ... Қазақстандық ғалымдар атап айтқанда Сейқасымов Г.С., Искаков
У.М., Хамитов Н.Н., Макыш С.Б. және т.б. ғалымдардың ғылыми ... ... мен ... ... ... және ... актілер
пайдаланылды.
Диплом жұмысының құрылымы: Кіріспеден, үш бөлімнен, ... ... ... ... тұрады.
Диплом жұмысы үш тараудан тұрады. Бірінші тарауда, тұтыну және
ипотекалық ... ... ... ... ... яғни банктік
несиелеудің теориялық аспектілерін қарастырдым;
Екінші тарауда, «Казкоммерцбанк» АҚ жеке ... ... ... яғни жеке ... ... ұйымдастыру тәртібі
қарастырылған;
Үшінші тарауда, ... ... ... ... ... және оларды жетілдіру жолдары қарастырылған және қорытынды
жасалған.
Диплом жұмысына таңдап алған ... өз ... ашу ... 9 ... 14 ... түрінде өрнектедім.
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ НЕСИЕЛЕНДІРУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 ... ... ... ... мәні, мазмұны және
қажеттілігі
Жеке тұлғаларға берілетін несие халыктың әр түрлі тұтынушылық ... ... ... ... ... ...... кездегі екінші денгейлі банктердің жеке
тұлғаға беретін ... ... Бір ... бұл ... ... ұзақ ... қолданылатын тауарлар болуы мүмкін,ал екінші жағынан, тұтынушылық
мақсатындағы ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлға, ал несие берушіге несие
мекемесі, ... әр ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар
жатады.
Нарықтық экономикалы елдерде ... ... ... ... әрі
пайдалы формасы ретінде тұтыну ... ... ... рөл ... да, ол мемлекет тарапынан белсенді түрде реттеледі. Реттеу несие
берудің және оны пайдаланудың деңгейінде жүзеге ... әрі бұл ... ... ... ... бастапқы қатысу, несие мерзімі,
процент мөлшерлемесі арқылы түпкілікті ... ... ... ... ... ... көрінеді.
Әр түрлі елдерде жеке қарыз алушыларды несиелеуге байланысты әр қилы
заңдар қолданылады, алайда, олардың бәрі ... ... ... ... өмір деңгейін арттыруға қажетті мөлшерінде несиеге қол
жеткізу. ... ... ... құру ... ... экономикада екі түрлі
тұтыну несиесі басымдыққа ие ... ұзак ... ... ... ... сатып алуға арналған несие;
- тұрғын үй кұрылысының (жеке және кооперативтік несиесі)
Ұзақ ... ... ... ... сатып алуға арналған несие
жанама сипатта болды, өйткені оны Мемлекеттік банктің делдалдылығы арқылы
әр ... ... ... ... ... үй ... ... және кооперативтік) несиесін ... ... банк және ... ... тікелей берді.
Өндірістің құлдырауымен, соған орай тауар айналымының әлсіреуімен,
сондай-ақ, ...... ... ... ... алу формасында халықты
несиелейтін жекеше коммерциялық құрылымдардың бөлшек саудада белсенді түрде
құрылуымен бірге, шаруашылык ... ... ... ... ... кезде қолға алынған осы шаралардың ... мәні ... үй ... ... ... ... ... кейбір түрлерін
беру жүзеге асырылды. Мәселен, ... ... ... және ... көріктендіруге; ауылдық жерлердегі маусымдық тұруға арналған
үйлердің құрылысына, оларды сатып алу мен ... мал ... ... және ... берілді; 1987 жылы құрылған Қазақстан ... ... аса ... тұтыну несиесін берді.
Тұрмысқа қажетті тұтыну несиесін ҚР Халық банкісі заңды тұлғаларды
несиелеуде қолданатын, атап ... ... ... ... мерзімі,
несиенің мақсатты бағыты, несиенің ақылылығы және қамтамасыз етілуі секілді
принциптерді сақтай отырып берді.Ссуданы беру ... ... ... өлшемге қарыз алушының төлем қабілеттілігі жатады.
Бүгінгі таңда Қазақстан банктері тұтыну ссудасының екі түрін ... ... ... ... ... берілетін»)
арналған несие; капиталдық сипаттағы шығынға ... ... ... ... ... ... мерзімді несие)
Казкоммерцбанк дербес табыс көзі бар ... ... ... де), олардың тұрғылықты жері бойынша бөлімшелері арқылы
береді. Мынаны айта кету ... ... ... осы несие бойынша мерзімі
өткен берешектердің мөлшері күрт артып ... Оған ... ... ... ... ай сайынғы ... ... ... несиені өтеуге арналған төлемдерді аударудан бас тартуы.
Бұл өз кезегінде аталмыш ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер де
біртіндеп бере бастады. Бұл өз ... ... ... үшін ... ... ... негізгі тәсілі болып табылады.Кейбір
Екінші ... ... өз ... банк ... және өзге ... ... қамтамасыз етілген несиені ұсынатын болды.
Несиенің мөлшері несие келісімшартының әрекет етуі және несиелеу
мерзімі ... ... өз ... ... ... ... ... белгіленеді. Несиенің ең көп ... ... ... нарықтық
құнының 85%-ін құрайды.
Тұтыну несиесінің екінші түрі – капиталдык шығындарға арналған несие
(ұзақ мерзімді) – ... ... ... ... ... – халықтан оны қалай пайдаланатыны жөнінде есеп беруді және
банктен алынған ... ... ... ... ... талап етеді.
- Азаматтардың құрылыс салуына (реконструкция) және тұрғын үй сатып
алуына көмек көрсету мақсатында банктер тұрғын үй ... ... ... ... үй ... ... сатып алуға және
жайғастыруға арналған қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді несиелер
(жер несиесі);
- тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді иесие (құрылыс
несиесі);
- ... үй ... ... арналған ұзак мерзімді несие. Тұрғын үй
проблемасын ... ... ... ... несиелік қолдау
азаматтардың өз қаражаттарымен, сондай-ақ, құрылыс салуға ... үй ... ... ... ... ... ... асырылады.Тұрғын үй құрылысын несиелеу құрылысшыға
белгіленген тәртіпте жер учаскесін ... беру және ... ... үй ... ... ету ... ... Бұл жөніндегі тиісті құжаттарды қарыз алушы банкке
ссуданы беру туралы өтінішімен қоса ... ... ... ... ... келісілген және бекі-тілген сметалық
жобалау құжаттамалары және клиенттің төлем қабілетін анықтауға
қажетті құжаттар (жұмыс ... ... ... сонымен
бірге, қамтамасыз етілген міндеттеме берілуі тиіс. [3 б.28-37]
Азаматтардың қамтамасыз етілген міндеттемесі ... ... ... ... бір ... одан да көп азаматардың,
сақтандыру компаниясының және өзге де ... ... ... ... ... меншік формасындағы ... мен ... ... ... үй ... ... олардың алған тұрғын ... ... ... беру арқылы жәрдемдесуіне және бұл несиені
өздерінің (кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... өтеуіне рүқсат етілген.
Кепілге салынатын затқа мыналар жатуы мүмкін:
- қарыз ... ... ... құрылыс салуға арналған жер
учаскесі немесе осы учаскеге өзге де ... ... ... ... үй ... ... ... өзге де мүлік түрлері
мен кепілзат ретінде пайдалануға болатын, ҚР-ның қолданыстағы
заңына ... ... ... ... Кепілге салынған мүлікті
кепілзат беруші одан ... ... үшін ... ... ... және ссуда бойынша процент толық
өтелмейінше қарыз алушының жылжымайтын ... ... ... ... оның мүліктік құқығын беруіне банктің жазбаша
келісімінсіз ... ... Банк ... үй ... атап ... мақсатты пайдаланылуы, қамтамасыз
етілуі, мерзімділігі, кайтарылуы және ... ... ... сақтай отырып береді.
Құрылыс салу үшін немесе тұрғын үй сатып алу үшін ... ... ... ... ... жағдайда банк берілген несиені
мерзімінен бұрын өндіріп алуға ... ... ал, ... ... ... ... банк несиені кепілге салынған ... ... - ... ... ... үй несиесі туралы ережеге сәйкес банк
беретін несиенің сомасы ... ... ... және жайғастырудың құнына,
құрылыстың (реконструкция) немесе сатып алынған тұрғын үй құнының 70%-ынан
аспауы керек. ... ... ... бөлігіне (30%-дан төмен
болмайтын мөлшерде) қарыз алушы өз қаражатымен қатысады. Осы сәт пен тұрғын
үй несиесінің өзге де ... ... ... ... және ... ... мен банк ... бекітілетін несие келісімшартында айтылуы
тиіс.Тұрғын үй несиесінің тағы бір түрі - ... ... - ... ... несие желісінің негізінде беріледі. Әрі-беріден соң ссуда құрылыстық-
монтаждау ... ... ... ... ... бөлектеп (біртіндеп)
беріледі. Банк кезеңдерді кейін инспекциялаумен ... ... ... ... ... беру ... ... қаржыландыра алады. Тұрғын үй
проблемасын шешу заңды тұлғалар шығаратын облигацияның айрықша түрі ... және ... ... қаражатын тарту мақсатында тапсырыс
берушінің тұрғын үй құрылысын жүргізуге ... ... ... тұрғын үй
сертификаттарының айналымға енуіне себепкер болады. Тұрғын үй сертификаты
эмитент анықтайтын шарттармен оның иесіне өз ... ... ... ... ... Оны ... алу ұзақ уакытқа созылатындықтан бұл жағдайды
тұрғын үй сертификатын тұтыну ... ... ... ... ... ... болады. Тауарларды несиеге ... ... ... ... сауда кәсіпорындары сатылу күніндегі баға ... ... ... ... ... ... да қайта есептелмейді). Несиеге
автокөлік, жиһаз, тоңазытқыш, мұздату камерасы, теледидар және т.б. секілді
ұзақ уақыт пайдаланылатын тауарлар ... ... ... қолма-қол ақшамен төленетін бастапқы жарнасы,
сондай-ақ, оны бөліктеп төлеудің мерзімі (несие ... ... ... анықталады. Егер несиеге сатылатын тауардың бағасы ең аз шамадағы ... ... 12 ... мөлшерінен аспайтын болса, онда ... ... осы ... ... ең аз ... 20%-ын ... және ... 6 айдан
үш жылға дейін бөліктеп төлейді. Егер тауардың бағасы аталған шектен асатын
болса, онда тауарды ... алу ... ... оның ... 40%-ын
төлейді, ал, қалған бөлігі 5 жылға дейінгі ... ... ... ... ... ... ... жаңа ережесіне сәйкес
несиелеудің шегі (шекарасы) азаматтардың ... ... ... ... белгіленетін болады. Мәселен, алты айға дейінгі мерзімде бөліктеп
төленетін тауар сатылатын болса, берілетін ... ... ... сатып
алушынын екі айлық еңбекақысынан аспауы ... ал, 24 айға 8 – ... 36 айға - 12 ... ... 48 айға – 18 ... ... тиіс және 60 ай ... төленіп бітуі тиіс несиенің шекті сомасы
сатып алушының 24 айлық еңбекақы деңгейінде белгіленеді. Тауардың ... ... ... асып ... ... тауар құны мен несие сомасы
арасындағы айырмашылық қолма-қол ақшамен немесе ақшасыз есеп ... ... ... ... ... сауда кәсіпорнының пайдасына несие со-
масының проценті өндіріліп алынады. Бұл проценттің ... ... ... ... ... ... ескере отырып белгілейді,
берілген несие сомасындағы ... ... ... ... айына бір рет бірдей
үлестермен өтейтін болады. Тұрғын үйге ... жеке ... ... ... оны ... әрі ... ... несие
карточкалары жатады.
Банк карточкалары үш тараптың қатысуын ұйғарады: несие карточкасының
эмитент-банкісі; несие карточкасының иесі; несие ... ... ... ... төлем кұралы ретінде қабылдайтын сауда ұйымдары.
Клиент ... ... алу үшін банк ... ... ... ... ... қажет. Тауарлар мен көрсетілген қызметтердің ақысын несие
карточкасымен ... ... ... ... ... да, яғни, банк
несиесінің есебінен төлеуге болады.Банк өз қызметі үшін ... ... ... бір ... ... ... ... карточкасын
пайдаланушылар, сонымен бірге, жыл сайын белгілі бір соманы ... ... үшін және оны жыл ... ... ... ... несиесін тұрақты түрде берудің бұл тәсілі шетелдерде де
кеңінен тарап отыр. «VISA», «American ... «Master Card» ... ... ... осы ... ... иелеріне
қызметтің кез келген түрін көрсетуде. Бүгінгі танда ... ... де әр ... ... карточкаларын шығара бастады. Тұтыну несиесіне,
сондай-ақ, ломбард та ... ... ... ... ... және үйде ... ... кепілдігімен береді. Ссуданың
мөлшері кепілге салынған заттың түріне, оның ... ... және ... кепілдікті қамтамасыз етудің шегіне карай анықталады.
Қазіргі несиелік механизм коммерциялық сипатқа ие. Осыған байланысты
сауда мотивтері, үнемдеу мотивтері ... ... ... ... ... ... тек кәсіпорынның қосымша қаражатқа деген қажеттілігін
қанағаттандыру ғана маңызды емес, сонымен қатар ... ... ... үшін де несиелеудің маңызы зор. Дәл осы ... ... ... ... ... ... принципі орын алады. Бұл,
әрине, клиенттердің несиелері мен депозиттеріне, сол ... ... де ... несиелеу жүйесінің басты ерекшелігі банктердің меншікті және
тартылған ресурстарына ғана байланысты ... сол ... ... ... ... Екінші деңгейдегі банктер үшін Орталық банк
бекітетін нормаларға және пруденциалдық ... ... ... ҚР ... банкі орталық резервтерге міндетті төлемдер аудару
нормасын белгілейді. Сол сияқты, басқа да нормативтер, оның ... ... ... ... ең төменгі ақшалай резервтер түрінде, ең ... ... ... банк балансының өтімділігінің параметрлері сияқты
банктің міндеттемелерін өтімді қаражаттар резервімен салыстыра өлшеу арқылы
белгіленетін формалардағы нормативтері де ... ... ... ... бір ... оның келісім-шартқа
негізделуі болып табылады. Өткен несиелеу жүйесінде клиент пен ... ... алу ... ... келісім-шарттың экономикалық маңызы
төмен болғандықтан да, оны ... ... ... деп ... ... коммерциялық ынталандыру туындағаннан кейін ғана банк пен қарыз
алушы арасында несиелік шартқа отырып, ол шарт ... ... де, ... да жауапкершілігін нығайта түсті.
Қалыптасып отырған қазіргі несиелеу жүйесінің келесі маңызды ерекшелігі
– бұл несиелеудің объектіден субъектіні несиелеуге өтуі. ... ... ... ... ғана ... ... ... Тауарлы-
материалдық құндылықтар қоры және өндірістік шығындардың болуы ... ... ... де, ... ... ... терең талдау
жүргізілмеді, клиент үшін ... ... ... ... ... ... ... [5.б. 27-40]
Жаңа несиелеу жүйесі дәстүрлі және ... ... ... оның ішінде мерзімділік және қамтамасыз етілу қағидалары, сол
сияқты несиенің ақылылық сипаты да ... ... ... ... мазмұны түбірімен өзгерген. Бұдан бірнеше ... ... және ... ... ... ... ... өмір
сүріп, несиелеуде дифференциалданған режим қолданылған. Кәсіпорынды бағалау
негізіне олардың жоспарлы көрсеткіштерін орындау дәрежелері ... ... ... жүйе ... уақытында қайтармау тәуекелін
төмендетіп, клиенттің несиелік қабілетін ескереді. Сондай-ақ, ... банк ... ... төлем қабілетінсіз деп жариялай отырып, оны
қайта ұйымдастыру және тарату туралы сұрақты ... ... ... ... ... де байланысты өзгерістер
болды.Тәжірибе көрсеткендей,ссудалардың тауарлы-материалдық құндылықтар
қалдығымен қамтамасыз етілуі олардың ... ... ... ... да ... ... ... бұрынғы тәжірибеде
қалыптасуына байланысты түсіну банк тарапынан жіберілмеуге тиіс. Қайтару
тұрғысынан алғанда, ... ... жоқ ... ғана ... сенімді
несиелер болып табылады.
Қазіргі несиелеу жүйесінің келесі бір ерекшелігіне банк ... ... ... ... өту ... Несиенің қайтарылуын
қамтамасыз ету тұрғысынан алғанда әлемдік ... ... ... ... құқы, кепілдеме және кепіл-хат, жалпы алғанда сақтандыру
жүйелері жатады. Осындай формаларды ... ... ... ... ... ... сонымен қатар несиелік тәуекелді төмендету
мүмкіндігін ... ... ... ... ... және ... жағдайына
қарай жаңа бизнестерінің тұрақтанбауы әсерін тигізіп отыр. Яғни, жаңа
бизнеске әлі мүмкіндіктің жоқтығы ... ... ... басқа тағы да
тұтыну несиесіне сауда инфрақұрылымы қажет, көптеген көлемде кеңселер мен
бөлімшелердің сауда ... ... ... ... ... ... шараларға қарағанда, еліміздің қаржы институттарының
келісумен екі жоба - ҚР қаржы секторының концепциясының өркендеу ... ... ... және ... ... ... заң ... бар. Бұл
сұрақтардың бәрі негізгі проблемаларды шешуде көздеп отыр, сонымен қатар
шағын, және орта ... ... ... көбеюі және тұтыну
несиесінің өркендеуіне өз ықпалын тигізеді. Бұл несие бюросының құрылуы
елдің ... ... ... ... ... несие ұсынысын одан
әрі пайдалы етуге көзделген. Бәрімізге белгілі несиенің әртүрлері болады:
инвестициялық несие, тұтыну несиесі және т.б. ... ... ... ... ... ... мынандай артықшылықтары бар:
1. Несиенің көмегінсіз керекті затты алу қиын болған жағдайда, тұтыну
несиесінің көмегімен ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізеді.
2. Бағаның төмендігінен ыңғайлы келісімдер жасауға болады.
3. Клиент тұтыну затын сатып алған кезде немесе ... ... ... қарағанда несие карточкаларын пайдалану өте
ыңғайлы.
4. Несиемен әртүрлі шығындарын төлеуге көп мүмкіндік береді.
5. ... ... көп ... ... ... ... ... береді.
Ең негізгісі, өзінің жұмысын ұмытпау керек. Тек, сол арқылы тұтыну
несиесін ала аламыз.
Тұтыну несиесі дегеніміз - бұл жеке ... ... ... сатып
алу үшін және тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін несие.
Тұтыну ... ... ... ... оның ... тауарлар
мен ақша болады, несие субъектісіне, бір жағынан ... ... ... ... ... ... ... мекемесі, дүкендер т.б.
кәсіпорындар, екінші жағынан - жеке ... ... ... ... ... (ІІ ... ... соғыстан
кейін ( 1939-1945жж) болған.
Тұтыну несиесі - бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын сатып алу ... ... ... өтеуге берілетін несиені білдіреді.
Тұтыну несиесінің басты тағайындауы ... ... ... ... ... ... ... саудамен тығыз байланысты:
бір жағынан, тауар айналымының ұлғаюына сай несиенің көлемі ... ... ... несиеге алу сұранысы туындайды; екінші жағынан, халықты
несиелеудің өсуі, ... ... ... ... Мұндай
тәуелділік, әсіресе бүгінгі тауарлар нарығын ... ... ... ... ... ... ... банктік несиенің бір бөлігі
ретінде, оның басты бағыты тек жеке тұлғалармен тікелей ... ... да, ... бұл ... ... дамыған елдерде
кеңінен пайдалануының екі түрлі себебі бар:біріншісі, субъективті, яғни бұл
несие ... ең ... ... материалдық игіліктерге қол жеткізуге
қолайлы жағдай ... ... ... яғни кез келген ... ... бір ... мәселесі - бұл дайын өнімді өткізу ... ... ... ... ... ... шешуге мүмкіндік береді.
Тұтыну несиесі көптеген елдердің ... ... рөл ... да, оны ... ... ... белсенді түрде реттеп отыру
қажет. Мұндай реттеуді екі түрге бөлуге болады: берілу және ... ... ... мемлекет тұтынушыларды ынталандыруға
тиіс. [6.б.39-45]
Қазақстан Республикасында тұтыну ... ... ... несиеге жатады.
Екінші деңгейдегі банктер тәжірибесінде тұтыну несиесінің мынан дай түрлері
қолдануда:
- автомобильдік несие;
- ұзақ ... ... ... ... алуға берілетін несие;
- кейінге қалдырылмайтын қажеттіліктерге (оқу, емделу, демалу, тұрғын
үйді жөндеу және тағы с.с.) ... ... ... – мақсатты несие болып табылады. Несиенің бұл түрі
бойынша сауда ұйымдары мен  арнаулы ... жаңа және ... ... сатып алуға беріледі.Осы бағдарлама шеңберінде берілген заемды
өтеу мақсатында пайдалану міндетті болып табылады және бұл ... ... ... ... ... ... ... ал банктер - сол
ұзақ мерзімде қолданылатын және қымбат ... ... ... алуға қысқа
немесе орта мерзімді ссудалар ұсынады.
Ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарлар сатып алуға ... ... ... ... ... бір түрі ... табылады. Ол ұзақ
мерзімде қолданылатын тауарларды төлеуді ... ... ... ... ... ... ... тауарларға мыналар жатады:
- жиһаз;
- сантехника;
- аудио-видео және тұрмыстық техникалары;
- компьютер және ... ... да ... ... ... көп тауарларын тұрғындарға несиеге ұсынады. Мұндай
сату жаңа клиенттерді тартуға ... ... және ... ... ... несиелендіру мақсатында Банктер мен ... ... ... ... Несиенің бүл түрі барлық тараптар үшін ... ... ... ... ол ... ... ... 20% төлейді, ал
қалғанын бір жылдың ішінде төлеп ... ... бола ... ол бірінші
төлемнен кейін-ақ сатып алған тауарын қолдана алады.
Сауда ұйымы үшін: ол жаңа клиенттер ... ... ... ... PR-акция
жүргізеді, тауар айналымын ... Ол ... ... ... ... сатылған тауардың ақшасы оға н толық көлемде жіне бірден
сатқан кезде түседі, ал жетпейтңн 80% оған Банк ... ... осы ... Банк ... тән - ... ... ... Тауар сатып алушы жеке тұлға фирмаға ... ... ... ... сомаға Банкпен несие шартына қол қояды. Банк ... ... ... ... ... ... ... жағдайда несиенің бұл түрі кепілсіз болады, банк үшін ол ... ... ... ... ... ... (оқу, ... демалу, тұрғын
үйді жөндеу және тағы с.с.) ... ...... емес несие болып
табылады. Оның ... ... ... ... (ипотека,
автокөлікті несиеледніру) артықшылығы – банктен тауар емес ақша ... ... ... ... бұл ... түрі ... сомаларды
қамтиды, және ұзақ мерзімге беріледі. Несиенің барлық сомасы бірден ... ... ... карточкаға түседі, бірінші күннен бастап несиелік
пайыз жүре бастайды. Бұл несиенің ... – оны ... ... ... ... ... ... беру нысандарының қалыптасуы
және дамуы
Соңғы кездері жеке тұлғаларға берілетін несие ... өсіп ол ... ... ... ресурстар базасының өсуіне ... ... ... ... жаңа ... ...
банктердің жеке қарыз алушыларға деген қызығушылығының тез артуы жатады,
соның нәтижесінеде несиелік әрекеттердің дамуына ... ... ... көптеген несие түрлері пайда бола бастады. Олардың ішінде
тұтыну несиесі және ... ... ... ... ... дамуы әртүрлі елдерде әрқалай дәрежеде қалыптасуда.
Мысалы, Италия мен Жапонияда халықтың қарызының жалпы ... сол ... ... өнімінің 10%-ын, Германия мен Францияда – 30%-ын, ... мен ... 60%-ын ... екен. Бұл елдердің тәжірибелерінде
тұтыну ... ең ... ... ... электрлік тұрмыс
құралдарын, жиһаздарды және тағы сол сияқтыларды сатып алу барысында ... Бұл ... ... ... ... астам бөлігі
автомобильдерді сату үлесіне тиеді. Экономикалық мазмұны жағынан тұтыну
несиесі банктік несиенің бір ... ... ... оның ... ... жеке ... ... байланысты болып келеді. Сондықтан да несиенің
бұл ... ... ... ... ... пайдалануының екі түрлі
себебі бар: біріншісі – субъективті, яғни бұл несие ... ең ... ... ... қол ... қолайлы жағдай жасаса;
екіншісі – объективті, яғни кез-келген қоғам ... ... ... ... – бұл дайын өнімді ... ... ... ... ... аталған мәселені шешуге мүмкіндік береді. Тұтыну ... ... ... ... рөл ... ... да ... ұйымдар тарапынан белсенді түрде реттеп ... ... ... екі ... ... берілу және пайдалану деңгейінде реттеу.
Берілу деңгейінде мемлекет ... ... ... ... бастап бірқатар елдерде жеке ... ... ашу ... кең ... Бұл ... тауарларды сырттай
каталогтардың көмегімен немесе ірі әмбебаптардан тұтынушылар ... ... ... қолданылады. Тұтыну несиесінің бұл түрінің мақсаты –
клиенттерді жоғалтпай сақтап қалу және ... ... ... ... фирманың сауда айналымын ұлғайту.
Сондай-ақ бұл елдердегі банк мекемелері тұтыну несиесі жүйесіне
қосылған. АҚШ пен ... ... ... ... жеке тұлғаларға
«дербес несиелер» деп аталатын несиелерді беруді ... ала ... ... ... ... бір түрі деп қарастыруға да болады, бірақ
олардың тауарларды қаржыландырудан бірқатар мәнді айырмашылықтары бар.
Біріншіден, ... ... – бұл жеке ... ... ... банктік қарыздар; екіншіден, бұл несиелер нақтылы коммерциялық
мәмілеге бекітілген, сондықтан олар ... ... ... үшін ... ... ісіне қарағанда анағұрлым икемді болып табылады; үшіншіден,
делдалдардың болмауы мұндай ... ... ... ... әрі қарапайым
етеді, өйткені оған тек банк және қарыз алушы қатысады.
Дербес ...... ... ... алу мен ... бір
қызметтерді алу үшін (мысалы, туристік сапарларды ... ... Бұл ... ... ... жаңа ... жастар және білім
алуға төленетін қарызын 5 жыл ... өтеу үшін ... ... ... ... дербес несие сомасы қарыз алушының 3 айлық еңбекақы
мөлшерімен шектеледі, ... ... 36 ... ... уақытта дербес несиені ... ... ... ... Бұған несиелік карточканы жаппай қолдану ықпал ... ... ... ... бар. ... ... ... сипат
біріктіреді, яғни тауар төлемін болашақта өтеу арқылы сатып алу ... ... және ... ... ... ... ... іскерлік белсенділікті ынталандыруға бағытталады. Бұл үшін тұтыну
несиесіне жеңілдіктер енгізілген: тауар бағасының қолма-қол түрде ... ... ... ... ... оның ... төмендетілуі.
Экономиканың «қызған», ақшаның инфляциялық құнсыздануы күшейген жағдайда
қарама-қарсы саясат ... ... ... ... ... ... қысқарады және пайыздық мөлшерлеме жоғарылайды. Дамыған
елдерде тұтыну несиесінің маңызы өте жоғары. Ол халықтың тауарға ... және ... ... мен ... ... жағдай
жасайды. Тұтыну несиесін көбінесе ... ... ... ... ... ... ... тұтыну несиесі кеңінен дамып отырған несиеге жатады.
Еліміздің банктерінде берілетін тұтыну несиесі екі түрге бөлінеді:
- кейінге қалдырмайтын қажеттіліктерге;
- күрделі шығындарға ... ... ... ... ... ... – жеке ... бар азаматтарға (оның ішінде зейнеткерлерге де) беріледі. Несиенің бұл
түрі тұтыну мақсатының әртүрлілігіне қарай, мысалы, ... ... ... ... көлік құралдары, сонымен қатар мерекелік ... ... ... ... және т.б. ... берілуі мүмкін.
Тұтыну несиесі жасы 23-ке толған және 70 ... ... ... ... ... ... бойынша несиені қайтару мерзіміне дейін қарыз
алушының жасы 75-тен аспауы тиіс. Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай ... ... ... бар ... ... ... қабілеті бар кәсіпорындар мен банктің клиенттерінің
ұйымдарынан кепілдіктер;
- кепіл ретінде тапсырылатын өтімді бағалы ... ... ... ... ... мерзімі өтіп кеткен борыштар көлемі
шұғыл арта түскенін айта кету керек.Мұның себебі,біріншіден, жұмыссыздықтың
өсуі, екіншіден ай ... ... ... үшіншіден, кәсіпорынның
бухгалтер-қызметкерлерінің несиені өтеуге қажет төлемді аударудан ... Сол ... ... ... ... ... ... шектеуге мәжбүр.
Екінші деңгейдегі банктер төлемді төлемеу қаупін төмендету мақсатында
құнды қағаздарды (негізінде өздерінің немесе мемлекеттің құнды ... ... ... ... ... тауар және материалдық
құндылықтарды кепілге алу несиесін ұсынады.
Тұтыну несиесінің екінші түрі – ... ... ... ... бірінші несиеден айырмашылығы сол – бұл ... ... ... ... ... ... бағытталатыны жөнінде құжаттар мен
пайдаланылу есебін тапсыру талап етіледі.
Тұтыну несиесін Қазақстан ... ... ... ... ... ... бар ... жүргізеді. Тұтыну несиесі Қазақстан
Республикасының бірнеше заңдары мен ... ... ... ... – ақ ... жарлықтары, Қазақстан Республикасы Ұлттық
банк қаулылары мен ережелерге, Пруденциалдық нормативтерге сай ... ... ... Республикасы Үкіметінің 10 желтоқсандағы №1278
Қаулысы негізінде азаматтарға құрылыс ... ... ... үй сатып алуға
өтеусіз жәрдем ақша бөлу, сондай-ақ өз қаражаттарын пайдалану арқылы ... ... шешу үшін ... ... ... ... жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 895 қаулысы бойынша
Азаматтарға ұзақ мерзімге ... ... ... ... ... ... Осы ... сәйкес меншік формалары ... ... ... ... тауарды несиеге сату ісі жүргізілуі тиіс.
Тауар сатылған күнгі баға бойынша ... ... ... ... ... ... 16 атауын несиеге сату ұсынылады: автомобильдер, жиһаздар,
тоңазытқыштар, тоңазыту камералары, телевизорлар және т.б.
Азаматтарға ұзақ ... ... ... ... ... ... ... еңбекақысының деңгейіне (табысына) ... ... де ... ... ... үй ... көлік құралдарына және білім алуға
арналмаған маңызды қарыз көздерінің бірі - ... ... ... [8б.245-260]
Несиелік карточкалардың қатысуы 3 жақты қарастырылады: несиелік
карточканың банк - эмитенті, ... ... және ... ... құралдары ретінде қабылдайтын сауда ұйымдары. Несие карточкасын алу
үшін клиент банкке банк белгілеген ақша сомасын аударуы тиіс.
Несие ... ... және ... ... үшін ... ... ақша ... кезде де қолданылуы ... яғни банк ... ... өзі ... ... үшін ... ... сомасынан белгіл бір
пайызды ұстап қалады. Несие карточкасын пайдаланушылар да жыл сайын ... ақша ... ... ... және оны жыл ... ... ... міндетті.
Ломбардтық несие де тұтыну несиесіне жатады. Ломбардық несие ... жеке ... және үйде ... ... ... ... ... несие. Қарыз мөлшері кепілге алынатын заттың түріне,
нарықтық құнына және ломбард ... ... ... ету ... ... уақытта жеке меншік ломбардтарының дамуы кеңейе түсуде.
Сондықтан да ломбард ... ... ... ... ... ... жиі жоғарылап отырады, сол үшін де ломбардтың несие
көлемі азаюда.
Банк операциялары табыстары деңгейінің ... ... ... ... ... несие құнының айналысы басқа қаржы құралдарына
салынған ... ... ... пайда деңгейі жоғары деңгейге
жетеді деп сипатталады, әрі тартымдылығы да бар. ... банк ... ... ... ... қаржы активтері табысының төмендеуі мен ... ... ... ... ... ... қарама-
қайшылықтар болып табылады.
Корпоративті несиелендіру рыногындағы бәсекелестіктің шиеленісуі: шетел
банктері қызметінің жандана түсуі, ... ... ... ... ірі ... ... ... ұсақ және орташа банктерді
ығыстырып шығаруы, ... ... ... беру ... ... ... ... өсуі: Аталған көрсеткішке қоса халықтың саны
және тығыздығы бойынша көрсеткіштері жеке бизнеске қарай мамандандырылған
несие ұйымдары үшін өз ... сол ... ... басқа өңірден ашуға
шешім қабылдаған кезде көп ықпал етеді.
Сауда ұйымдарының ... ... ... еліміздегі халықтың
ақшалай табысының тұрақты өсуі халықтың тұтыну сұранысын ... ... ... тигізді. Тұтыну несиесінің енгізілуі азық-
түлік емес тауарлардың тауарайналымы көлемінің өсуіне ... әсер ... ... пайдаланудан несиеге алған тауарлардың үлесінің өсе түсуі
сауда кәсіпорындарының сауда ... ... ... ... жылы жеке ... несие берудің әртүрлі жаңа бағдарламалары
жасалып, дағдарысқа дейінгі және одан ... ... ... ... ... қадамдардың жасалғанын жоққа шығаруға
болмайды. Өткен жылы ... ... ... ... тіршіліктің пайда бола
бастағанын еңбек нарығының қалпына келе бастауымен байланыстыруға болады.
Соған сәйкес тұрғындардың табыс көзі де ... ... 2011 жылы ... ... 2010 ... ... 60 ... артты. Банктер бірте-
бірте кепілсіз несие нарығына орала бастады. Бірақ бұл көрсеткіш ... ... ... ... жете қойған жоқ. Әзірге жете де
алмайтыны белгілі.
Демек, тұтыну несиесі рыногын ... ... ... ... ... сай келуі соңғы жылдары оның өсуінің ұлғаюына
нақты негіз болды.
Біріншіден, 2010 жылдың екінші ... ... ... ... ... өткеріп алған банктер бірінен кейін бірі тұтыну ... ... ... ... Ұсынып ғана қойған жоқ, сыйақының
пайыздық мөлшерін ... ... ... ... ... несиені
ұйымдастыру үшін алатын комиссияны да кейбір банктер сылып алып ... ... ... ... ... ... ... үшін қойылатын ай
сайынғы комиссияны да алып ... ... ... және ... ... ұлғайтты. Өткен жылдың екінші жартысынан бастап, бірқатар ... ... ... несиелерін бере бастады. Әлеуетті клиенттер үшін
қойылатын талаптарды ... ... ... ... ең ... да көз ... қарайтынын сездірді. Әйтсе де банк бұл ... ... алуы үшін бар ... ... ... екінші жағынан
несиелердің параметрлерін либерализациялап, берілетін сома, несие мерзімі
мөлшерін барынша ұлғайтты
Екіншіден, кез-келген ... ... не ... ойлайды және
тауарларды немесе қызметті ... өз ... ... ... ... бұл ... қол жеткізу. Ең алдымен ... ... ... және ... ... қабілетті тұлға екендігіне ... ... ... Яғни банк оң ... ... үшін, қарызгердің
банкке ай сайынғы төлемді ... және ... ... ... ... ... ... табыс көзі болуы керек.
Орташа алғанда ... ... ... және ... таза ... және отбасы шығындарын ... ... ... олар бойынша ... ... ай ... ... екі есеге ... ... ... ... ... несиеге жұмсайтынын келесі диаграмма арқылы көруге
болады.[9.б.5]
Төмендегі диаграмада ... ... 39 % ... ... ал ... ... ... яғни табысының 10 % несиені өтеуге
жұмсайтын қарыз алушылардың деңгейі 20 % көрсетуде, ... 10 % - ... ... 18 %, ал ... 30 % - 50 % ... ... 14 % ... табысының 50 % -нан көбін несиені өтеуге жұмсайтын
несие алушылардың деңгейі 9 % көрсетуде.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... 1. Несиені өтеуге бағытталған табыстың бөлігі
|Несие ... 10 ... 10 ... 30 ... 50 |
|тұтынбайтын |% несиені |% - 30% |% - 50 % |% -нан ... ... ... ... ... ... |
| ... |қарыз алушылар|қарыз алушылар|өтеуге |
| ... ... | ... |
| | | | ... алушылар|
|39% |20 % |18 % |14% |9% ... 1. ... ... ... табыстың бөлігі
Дерек көзі: «Тұтыну ... ... бар ма?» ... ... ... ... ... – жеке тұлғаларға, сатып алынатын тұрғын үйдiң өзiн
кепiлге қоя отырып, тұрғын үй сатып алуға берiлетiн ұзақ ... ... ...... ... ... деп аталынатын, кепiл ретiнде
жылжымайтын мүлiкпен қамтамасыз етiлген, ... ... ... ... ... бiр ... ... нарығында бағалы қағаз ретiнде несие берушiнiң несие
бойынша ... ... ... ... ... – ақ ... өз ... орындай алмаған уақытта, кепiл объектiсiн
өткiзу арқылы, салынған қаражаттарды қайтару мүмкiндiгi қарастырылады.
Барлық қаржы нарықтары секiлдi, ипотекалық ... ... да ... ... болып, ал жылжымайтын мүлiктiң типiне байланысты – тұрғын ... ... ... жылжымайтын мүлiк, өндiрiстiк жылжымайтын мүлiк
және т.с.с. болып бөлiнедi.
Ипотекалық капиталдың алғашқы нарықтағы несие берушiлерi ... ... ... және ... ... жеке ... ... капитал нарығында банктер маңызды қызмет атқарады. Бұл
банктер, жылжымайтын мүлiктi кепiлге қоя ... ... ... ... ... ипотекалық банктер банк жүйесiнде маңызды орын алады.
Кейбiр банктер мемлекетке жылжымайтын ... ... қоя ... қарыздар
бередi.Ипотека, ерекше экономикалық кепiл қатынасы ретiнде, ... ... ... өзгерiстерге ұшырады.
Ипотекамен байланысты алғашқы қатынастар Германияда 18 ... ... ... ... 15 ғасырдың аяғында Батыс Еуропада пайда болған,
ерекше банктiк институт ... ... Олар ... ... дамыды.
1770 жылы Силезияда ең алғашқы ипотекалық банк ашылды. Бұл ... ... ... ... қолдау жасау жұмыстарын жүзеге
асыратын мемлекеттiк ипотекалық банк ... ......... ... кепiл ұстаушының қарыз
алушыға ақшалай талаптарын қамтамасыз ету үшiн жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ипотекалық,
риэлторлық, сақтандыру және сараптау компаниялары, сондай-ақ қарыз
алушылардың өзi де ... ... ... ... ... үшiн қолайлы
шарттар негiзiнде несие шартына отыру үшiн ... ... ... ... ... алушыларға, несие алу үшiн қажет құжаттарды
заңды куәландыруымен байланысты қызметтерiн ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргiзедi.
Сараптау компаниясы ипотека объектiсiне нарықтық ... ... ... ... ... ... ... компаниясымен сатып
алынатын мүлiктi және де өзiнiң өмiрi мен жұмыс қабiлеттiлiгiн сақтандыру
шартына отырады. Бұл банктiң ... ... ... талабы болып табылады.
Ипотекалық несиенi алу тәртiбi өте қиын ... ... ... ипотекалық
несиенi беретiн банкпен келiсiм шартқа отырудың не екенiн түсiндiретiн
тәжiрбиелi ... бар, ... ... ... Алдымен компания
сарапшылары, несие қаражатын қайтаруын қамтамасыз ету ... ... ... ... бағалайды, сондай-ақ несие қайтарудың жеке
схемасын жасайды. Ол жерде келесiдей талаптар ескерiлiнедi:
- қарыз ... ... ... ... ... қосымша табыс табу көздерiнiң болуы;
- мамандығы;
- жұмыс тәжiрбиесi.
Келiсiм шарт жасалғаннан кейiн, қарыз алушы ... ... ... ... ... ... құрайтын, алғашқы салымды төлейдi. Бұдан
әрi, сатып алу – сату ... және ... ... ... ... ... ... қоя отырып берiлетiн несиенiң негiзгi сомасы, пәтер құнының
70%-нан аспауы ... ... ... және ... ... ай ... сонымен қатар сыйақы өтелмеген несие сомасының қалдығына
есептелiнедi. Ипотекалық ... ... ... ... ... алынған
пәтерде жан ұясымен тұруға, жалға беруге мүмкiндiк бередi. Бiрақ та, қарыз
алушының пәтердi, несиенi ... ... ... ... алған кезде ғана
сатуға, айырбастауға құқығы бар.
Бiздiң Республикамызда ... ... ... және ... ... несиелеу моделi пайдаланылады. Банктiң меншiктi
қаражаттары, клиенттердiң депозиттерi, банкаралық ... ... ... ... ала отырып жеке және заңды тұлғаларға ... ... ... ... ... өсуі және ... көп бөлігінің өз тұрғын
жағдайларын жақсартуға ұмтылуы ... ... ... үй ... ... ... үй құрылысы 2030 жылға дейінгі Қазақстан
дамуының Стратегиясында басты басымдылық ... ... үй ... нарықтық қатынастарға көшіп, оның басты мақсаты
несиелеудің прогрессивті нысандарын дамыту ... ... ... үйді салу
мен сатып алу жағдайларына көшу үшін жағдай жасау болып табылады.
Халықтың тұрғын үйге ... ... жаңа ... ... миграция деңгейі мен ... да ... ... ... жалпы туылу коэффициентінің төмендеу, жалпы ... ... өсу және ... ... ... өсім ... ... байқалады, бірақ туылудың төмендеуі қазіргі уақытта
және болашақта жанұяның көлемі мен санын азайтады, яғни ... ... саны мен ... ... айырықша болады, ал ол тұрғын
үйге сұранысты өзгертеді.
Тұрғын үй қаржыландырудың ... ... ... ... ... үй саясатына сай болды және оның мазмұны ... үй ... үшін ... ... ... ... мемлекеттік тұрғын үй
құрылысына бюджеттік ресурстарды ... ... ... ... ... бірі ... ... бағалау болып табылады. Бірақ та жылжымайтын мүліктің бағасын дәл
бағалаудың қиындығы оның кейбір ... тез ... ... ... Ал ... ... дәл ... ешқандай
келмейді.
1.3 Екінші деңгейлі банктерде халықты несиелендірудің кезеңдері
Екінші деңгейдегі банктер жеке ... ... өз ... іс – ... ... яғни несиелеу процестерінен өтеді. Несиелеу
процесі мынадай кезеңдерді қамтиды: несиеге деген өтінішті қарау;қарыз
алушы жеке ... ... ... талдау; несиелік келісім шарт
жасасу; несие беру;несиелік мәміленің орындалуына бақылау жасау.
Сурет 2. Тұтыну ... беру ... ... ... Ісі» Мақыш С.Б., Алматы 2009 ж.[11 б.28-32]
1 – кезең. Банкке келіп түскен несиеге деген өтінішті ... Кез ... ... ... осыдан басталады. Мұндай құжаттарда қарыз алушы
жеке тұлға мен ... ... ... ... ... мақсаты, мөлшері,
түрі, мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету ... ... Банк ... ... ... ... яғни несиелік операциялар сипатына
байланысты құжаттар беріледі.
Клиенттің әр түрлі топтары үшін құжаттар ... ... ... ... ... ... ... төл құжаттарының, салық төлеушілік номерінің,
әлеуметтік жеке ... және ... ... ... ... ... да
құжаттардың көшірмелері; Соңғы алты айлық, ... ... ... талап етуі бойынша соңғы тоғыз айлық қарыз алушы жеке тұлғаның
жалақылық балансы; Несиеленген ... ... ... және ... ... ... техникалық – экономикалық есебі;
Несиеленетін мәмілелерді растайтын келісімшарттар көшірмелері;
Басқа банктен алған несиелері ... ... ... ... ету ... кепілге берілген мүлікке қарыз
алушының меншік құқығын растайтын құжаттар;
Несиені қайтаруға байланысты міндеттемені куәланды-ратын ... ... ... банк ... ... жеке ... ... қайтаруын
қамтамасыз ететін басқа да құжаттар мен ... ... ете ... ... банк ... ... ... болатын жеке тұлғалар үшін
кейбір құжаттар тізімі қысқаруы мүмкін.
Негізінен,шетелдік банктермен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... көп болып саналады. Тек соңғы жылдары
ғана бірқатар банктер өз клиенттеріне біраз жағдай ... ... ... ... ... ... ... отырған банктер тізіміне
«Қазақстан Халық Банкі», «Казкоммерцбанкті», және «Тұран Әлем Банкін» атап
айтуға ... ... ... ... ... өз кезегінде банктердің
несиелік тәуекелділігін арттырады.
Несие тәуекелділігі – жеке ... өз ... ... ... орын ... банк ссудасын қайтармау қатері. Ол
ссуда портфелінің сапасымен тікелей байланысты. ... ... үш ... ... болады: теріс пайдалану қатері; шетелдік несие бойынша
тәуекелділік; ішкі қарыз бойынша төлемеу қатері, яғни ... ... ... пайдалану – біздің республикамызда 1991 – 1993 жылдар аралығында
орын алған банктердің үмітсіз берешегінің ең көп тарағандығы болды. Тексеру
барысында ... егіс ... ... ... ... қаражатты
толықтыруға бөлінген мақсатты ... ... ... ... ... ... ... Бұл жеңілдікті
несиелер басқа банктердің несиесі бойынша бөлшектерді өтеуге, машиналарды,
сән – ... ... ... алуға жұмсалған. Алаяқтық жағдайларда, орын
алған, атап айтқанда, бұл несиелер коммерциялық құрылымдарға ... ... ... ... ... ... ... қатері банк
жүйесінде 80 – ші жылдары кеңінен тарады. Бұл қатердің түрінен АҚШ – ... ... ... ... ... ұшырады. Директорлар мен
жоғарғы лауазымды қызметкерлер несиені өз туыстарына және достарына ... – ақ, ... ... ... ... ... ... беру
секілді сақтық шаралары қолданылмаған.
Шетелдік несие бойынша қатері әсіресе 70 – ші жылдары дамыған елдердегі
қарыз алушылар несиесі ... ... ... ... орын ... Бұл АҚШ – тың ... ірі ... банкротқа
ұшырауына себеп болды.
2 – кезең. Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі.
Қарыз алушының несиелік қабілеті – ... ... ... ... ... ... және толық көлемде қайтару қабілетін бағалаумен
сипатталады. ... ... ... ... ... ... әсерінен
болуы мүмкін, сондықтан да банк ... ... ... ... қабылдаудан
бұрын оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш банкөтімділігіне
ықпал етеді.
Несие қабілеттілікті ... әр ... ... ... ... клиент
үшін (сала ерекшелігіне) бір ғана әдісті қолдану ... ... ... ... ... алушының несие қабілеттілігін ... және ... ... одан ... және ... байланысты іздену, зерттеу қажеттілігі туындады.
Жасалған зерттеулер мен ізденістерге қарамастан ... ... ... несие операцияларының күрделілігі мен сантүрлілігіне
байланысты несие қабілеттілікті талдаудың ... ... ... ... мен ... ... алу мен төмендету жөніндегі нақты
ұсыныстар әзірлеуді қажет етеді.
Қарыз алушы жеке тұлғаның несиелік қабілетіне ... ... ... ... алынады:
1.Несиеге қатысты қабілеттілігі. Жеке тұлғаға несиені бере отырып, жеке
тұлғаның несие алуына ... ... ... (гаранттың) немесе
кепілзаттың өтімділік қуатын анықтайтын факторларымен танысуы тиіс;
2.Жеке ... ... ... ... мәмілеге тиісті беделі деп
жеке тұлғаның несиені қайтаруға дайындығын ғана түсінбейді, сондай – ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
3.Жеке тұлғаның табыс алу қабілеті. Банк қарыз алушы жеке тұлғаның
несиені ... ... ... табу ... баға ... ... жағдайда жеке тұлғаның жұмыс істейтін жері немесе айналысатын кәсібі,
одан жеке тұлғаға түсетін бір айлық кірісі, сол ... ... кім ... және ... ... бері сол ... ... тұлғаның несиелік қабілетін талдау барысында ... ... ... қабілетін анықтау үшін жеке тұлғаның келешекте түсетін
табысы бойынша және алған ... ... ... ... ... – кестедегідей талдау жасайды.
Қарыз алушының несиеге қабілеттілігін талдауда Екінші деңгейдегі банк
өзінің тәуекелдік деңгейін де көрсетеді.
Несие ... ... ... тәсілі бар:
1.Банк ссудасының портфелін әртараптандыру, яғни барлық назарымызды
аудартатын несиелеудің «жоғарғы ... ... ... жеке ... ... ... ... Бұл тәсілді банк клиентінің несиені
өтей алатын қабілетіне көзі жетпегенде, ... ... ... ... ... ... Несиенің кемітілген мөлшері оның
қайтарылмай қалған жағдайында ысыраптың мөлшерін азайтуға мүмкіндік ... өтеу ... яғни жеке ... ... өтей ... талдау, көптеген банктер осы тәсілді қолданады. ... ... ... ... орын ... ... ықтимал ысырапты
болдырмауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... қажет, өйткені оның есебінен несие өтелетін болады. Сондай
– ақ несие ... жеке ... ... тұрақтылығының көрсеткіштерін
бағалауы керек.
2.Несиені сақтандыру. Ол сақтандырумен айналысатын ұйымдарға несиенің
қайтарылмай қалу ... ... ... ... ұйғарады. Несиені сақтандырудың
әр түрлі нұсқалары бар, алайда, оларды жүзеге асырумен ... ... жеке ... ... ... ... ... сақтандырушы
компаниялар сақтандырады.
Қазіргі кезге дейін Екінші деңгейдегі банктер жеке ... жеке ... ... ... ... тексерілді және
ауылдық жерлердегі мал – мүлкі бар ... ... ... орны жоқ жеке
тұлғаларды несиелендіру ... ... ... ... 2 Жеке ... ... қабілетін талдау
|Көрсеткіштер атаулары ... ... |
|1 |2 |
|1 ... ... ... ... / ... |
| |айлық ... ... |
| |( НҚАТ ) | |
|2 ... ... ... ... * ... |
| |бойынша ... ... ... /12 ай |
| ... ( СМАТ ) | |
|3 ... ... және | |
| ... ... | |
| ... ... ... + СМАТ |
| ... ( ... ) | |
|4 ... ... ... ... – салықтық |
| |( ТТ ) ... ... да |
| | ... |
|5 ... ... ... ... / ТТ ( мәні ... |( ННҚ ) |35 – 45 % - тен ... |
| | ... ... ... ... ... С.Б. «Коммерциялық банктер операциялары» оқулығы 2009|
|ж. [13 ... |
3 – ... ... және ... ... ... ... банк пен жеке тұлға ... ... ... ... бойынша банк жеке тұлғаның несиелік қабілетін тексеріп болғаннан
кейін, несиелік шарт жасасу үшін несиелеу субъектісімен ... ... ... ... ... банк пен жеке тұлға келісім шарт
негізінде шешеді.
Несиелік келісімшарт екі ... ... ... ... ... Онда мыналар көрсетіледі:несиелеу мақсаты мен
объектісі;несие мөлшері;несие беру мерзімі және қайтару шарттары;
несиені қамтамасыз ету ... үшін ... ... ... және ... ... жағдайын бақылау үшін жеке
тұлғаның беретін ... ... ... ... ... ... мазмұнын келісуші жақтардың өздері ... ... ... тәжірибесінде кепіл туралы келісімшарттың
орны ерекше. Кепіл туралы шарт кепіл ... ... ... ... таңда Екінші деңгейдегі банкпен жеке тұлға арасындағы несиелік
және кепіл туралы келісімшарт банктің талаптарына ... ... ... дәл ... ... ... беруші банкке өз талабын қоюға қауқарсыз.
Жеке тұлғалар несиені банктің белгілеген пайыздық ... ... ... ... ... ... ... қатері –
бұл пайыздық мөлшерлемелердің болжанбаған ауытқуынан ысырапқа ұшыраудың
болуы мүмкін. ... ... ... елдерінде реттеуді босаңсытуды,
инфляцияның нәтижесінде пайыздық мөлшерлемелердің тұрақсыздығы ... ... ... ... ... бар ... қағаздар бағамының
құлдырауына әкеп соқтырады, әрі бағамдылық залалға ұрындырады. Нарықтың әр
түрлі ... ... ... ... ... пайдалылығына кері әсерін тигізеді.
Пайыздық қатерді, егер ол ашық ... ... ... ... ... ... болса, онда оны нарық қатері деп ... Ал, ... ... банктің жеке тұлғалармен қарым ... ... ... қатер – ол инфляцияның шамадан тыс артып
кетуінен болады. Қазіргі уақытта еліміздегі инфляция мөлшері жыл сайын 5 ... % ... тұр. ... ... ... деңгейдегі банктердің қойып
отырған пайыздық мөлшерлемесі ... ... ... отыр.
Сонымен бірге саяси және заңдық катерлер болуы мүмкін, олар бір –
бірімен өзара ... ... және ... ... операцияларды
жүзеге асыру барысында айқын білінеді.
Саяси қатер ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі, мемлекеттік экономикалық тапсырыстардың
жойылуы және тағы басқалар қаржыдан айрылып қалудың қатерін туғызады.
Заңдық қатер – ол ... заң ... ... нәтижесінде пайда
болатын қаржыдан айрылып қалу қатері.
4 – кезең. Несие беру кезеңі.Бұл кезең ағымдық шот ашу, несиені ... ... ... ... ... ... несиені беру тәсілін
анықтайтын несиелеуді ... және ... ... ... көлеміне байланысты әр түрлі беру тәсілдері болады.
Біріншісі – несие ... ... ... ... ... ... ... – несие алу құқығы қосымша қаражаттарға деген қажеттіліктің
туындауына байланысты біртіндеп іске асады.
Үшіншісі – ... бір ... ... жеке ... ... бола ... ол
оны алудан бас тартады (мысалға артық сыйақы төлегісі келмейді).
Несиенің мөлшері оны беру барысында несиелеу ерекшеліктеріне байланысты
анықталады. Ал, ... ... ... ол ... ... және шетел
валютасымен беріледі. Осы кезде банк тарапына валюталық қатер төнуі мүмкін
Валюталық қатер – шетелдік ... ... ... ... ... байлансты валюталық (бағамдық) ысырап әр түрлі валюта
нарықтарында сәйкеспеуінен ... ... әр ... ... ... ... ... болатын алып – сатарлық табысты алуға
ұмтылатын банктерде жоғары болады.
Валюта қатерін азайту үшін ... ... ... әдістер
қолданылады: валюталық фьючерлік контракті, ... ... ... ... басқа валюта ретінде өз ұлттық валюта төлемін (әрине, ол
тұрақты ... ... ... ... ... ... ... америкалы
доллар пайдаланылады) таңдау әдісі, сондай – ақ ... ... ... ... ... ... ... ескертетін қорғану шартын
несие келісімшартына енгізу ... ... ... бағамы ретінде
ұлттық валютаның немесе үшінші ел валютасының немесе ... ... ... алға ... ... ... бағамының артуын ұдайы бақылау, әртараптандыру,
сақтандыру, форвардтық ... ... ... іс – ... қатерін кемітудің әдістері болып табылады. Елміз тәуелсіздік алған
алғашқы жылдары қаржылық жағдайдың ... ... ... банк ... дамуына кері әсерін тигізді. Тек, соңғы төрт –
бес жыл көлемінде еліміздің банк ... ... ... дами ... – кезең. Несиені қайтару және оған сыйақы төлеуіне бақылау жасау.
Бұл кезең несиелік операцияның ең маңызды ... ... ... жеке
тұлғадан қарызды қайтару тәсілі банк қаражаттарының пайдалану ұзақтығына
және олардың төлем айналымын ... ... ... ... да ... қайтарудың бірегей жасалған үлгісі жоқ. Іс
жүзінденесиені қайтарудың төмендегідей ... ... ... ... қайтару;меншікті қаражаттардың жинақталуының
және несиеге деген есеп айрысу шотына қажеттіліктің азаю шамасына ... ... – ала ... сома ... ... түрде қайтару;
түскен түсімді бірден несиелік қарызды жабуға есептеу;несиенің ... ... ... ... ... «мерзімі өткен несиелер» шотына
аудару;банк резербі есебінен мерзімі ... ... ... [14 ... ... Қазақстандағы Екінші деңгейдегі банктер жеке тұлғалармен
есеп айрысу кезінде, несиені қайтаруда ай ... ... ... алдын –
ала белгілеп жүйелі түрде есептейді және жеке ... ол ... ай ... ... ... ал жеке тұлға қарызын уақтылы қайтармаған жағдайда
келісімшартта көрсетілген жазаларды қолдануға банк ... ... ... ... ... ... ... нұсқалар бұл процесті мынадай
белгілеріне байланысты жіктейді.
Қайтаруына қарай:
1.несиені толық қайтару;
2.несиені жартылай қайтару.
Қайтару жиілігіне қарай:
1. несиені бірден қайтару;
2.несиені ... ... ... асу ... ... ... түрде қайтару;
2.несиені эпизодтық қайтару.
Қайтару мерзімдеріне қарай:
1.несиені мерзімді қайтару;
2.несиенің уақытын созып ... ... ... ... ... ... ... қайтару.
Қайтару көздеріне қарай:
1.клиенттің меншікті қаражаттары;
2.жаңа несиені пайдалану;
3.кепіл ... ... ... ... ... ... ... түсім және тағы басқалар.
Қазақстан банктерінде жеке тұлғалардан несиені қайтаруда бөліп қайтару,
ай сайынғы немесе кварталдық ... ... ... ... ... ... Бұл өз кезегінде жеке тұлға қарызын кешіктіріп жатса белгілі
шаралар ... ... ... Несиенің қайтарылуын белгілі бір құжаттар
арқылы жасауға да, жасамауға да болады. ... ... ... жеке ... ... ... банктің өзінің үкімі, соттың
бұйрықтары ... Жеке ... ... шотынан ақшалай қаражаттарды шегеру
туралы берген үкімі жазбаша және ... да ... ... ... яғни ... каналдары арқылы да жүзеге асырылады. ... ... ... ... үшін ... несиелер бойынша
мерзімді міндеттемелердің картотекасын жүргізеді. Банк қызметкерлері
күнделікті қайтарылатын ... ... ... ... отырып, қарыз алушы
жеке тұлғаның есеп ... ... ... ... үкім – ... ... ... байланысты төлемдер уақыты жеткен кезде мерзімді
міндеттеменің ... ... ... ... ... Егер де жеке ... шоты басқа банкте де ашылған болса, жеке тұлғаның төлем тапсырмасы
негізінде жүргізіледі. Жекелеген жағдайларда жеке ... ... ... ... ... банк ... мерзімін кейінге қалдыруға
рұқсат етуі мүмкін, бірақ бұл қарыз жоғарғы сыйақымен сипатталады.
Сыйақы мөлшері оны төлеу ... және ... ... – ақ ... механизмі несиелік келісімшартта анықталады. Сыйақы ай сайын,
тоқсан сайын және тағы басқалай есептелуі және ... ... ... мүмкін.
Пайызды есептеу барысында шартты түрде айдағы күндер – 30, ал ... – 360 ... ... ... ... ... жеке ... алған несиені
пайдалануына және оны толық қайтаруына бақылау жасайды. Осы мақсатта ... ... ... оның ... ... ... жасап, қажет
болған жағдайларда орнына ақшалай және есеп айрысу құжаттарын, ... ... ... ... Осы жерде жеке тұлғадан алған
барлық ақпараттар ... мен ... да ... ... ... ... клиенттің несиелік ісін жүргізу жүйесі болады.
Несиелік келісімшартқа байланысты өз міндеттемелерін ... ... ... банк жеке ... әрі қарай несиелеуді тоқтату туралы
ескерту жасауға: несиелік шартында қарастырылғандай беруді тоқтатуға құқы
бар. Жеке ... ... ... ... ... ... орындамаған
жағдайда банк несиені мерзімінен бұрын талап етуге ... ... ... ... ... ... ... мерзімді түрде
тексеріп отырумен де толықтырылады. Өйткені банктің несиелік ... ... көзі және ... операцияларды жүргізу барысындағы тәуекел ... ... ... ... Республикасының Конституциясының және
«Банк және банктік қызмет ... ... ... заңы мен
нормативтік актілердің, сондай-ақ халықаралық нормалардың шегінде ... ... банк жеке ... несиелеуді ұйымдастыру саясатын
өзінің ішкі потенциалы мен маркетингтік ... ... ... Олардың несиелеу саясаты жеке ... ... ... ... ... ... берілу шарттарымен бір-бірінен ... ... беру ... ... ... ақылық,
мақсаттылық, саралап беру принциптері қатаң сақталады.
Банк өзінің несиелік ... және ... ... ... жеке ... ... ... жасайды. Онда жеке
тұлғаларға берілетін несиелердің ... мен ... ... ... ... несиелеу тәртібі мен ... ... ... тәртібі белгіленеді. ... ... ... ... маркетинг зерттеулеріне сүйеніп жасалады.
Несиелік саясат айқындалып дайындық ... ... ... ... ... ... халыққа түсіндіру, насихаттау
жұмыстары жүргізіледі .
Несие алу үшін ... жеке ... ... ... ... ... нөмірі болуы керек. Қажет болған жағдайда ... ... оның ... ... ... ... мәліметтер
талап етуі мүмкін.
Берiлетiн несиенiң мөлшерi несие алушының несиелiк қабiлетiне, ... ... ... ... ... ... ... кепiлдiк
берушi тұлғаның орташа ... ... ... ... ... ... несиенiң мөлшерi банк бекiткен шектi ... ... ... ... өтеу ... мен ... қамтамасыз ету
формасы жан-жақты тексерілгенен кейін талдаудың қорытындысы ... ... ... ... ... ... шешім шығарады.
Несие беру жөнiнде шешiм қабылданған жағдайда банк пен ... ... ... келiсiм–шарт жасалады. Келісім – шартта несиенің ... ... ... екі ... ... ... даулы мәселелерді шешу тәртібі бекітіледі. [16.б.45-50]
Несиелік келісім-шарт ... ... ... алушыға несиелік
шоттар ашылады, немесе несиенің сомасы түгелімен ... ... ... ... ... ... ... қайтару келісім-шартта көрсетілген мерзімде және несиелік
төлем сомасында атқарылады. Несиелік ... ... ... оған ... ... айыппұл есептеледі.
Кейбір ерекше жағдайларда ... ... ... ... несиенің
мерзімі ұзартылуы немесе несиелік ... ... ... ...... дап ... осы бірінші тарауды қорыта келе, Екінші деңгейдегі банктердің
жеке тұлғаларды несиелеу процесі күрделі ... ... ... болады. Несиелеу процесі банкке де, жеке тұлғаға да өте маңызды,
себебі Екінші деңгейдегі банктің жеке ... ... бар ... ... ... ... ... процесін жетілдіре беру заман
талабы болып табылады.
2 ҚР ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДЕ ХАЛЫҚТЫ НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН
ТАЛДАУ («КАЗКОММЕРЦБАНК» АҚ ... ... АҚ -ның ... несиелендіру жобасын талдау
Екінші деңгейлі банктердің тұтынушылық несиелендіру бағдарламалары бұл
халықтың проблемаларын шешудің ... жолы және ... ... ... алу, әртүрлі қызметтердің ақысын төлеу, тұрғын үй, автокөлік және
өзге де құралдарды сатып алу үшін қажетті соманы ... ... ... ... банкке көп құжат өткізудің қажеті жоқ, берілген құжаттар мұқият
қаралған соң ... ... ... ... ... ... тұтынушылық несиелері – бұл ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... қол жеткізуге мүмкіндік
береді. Несиемен жұмыста жинақтаушы тәжірибені қолдана отырып, банк ... ... ... ... ... ... заңды тұлға
ретінде сияқты, жеке тұлға ретінде де несиелеу ... ... ... ... ... негізінде, несиелік операциялар ұлттық
валютамен қатар шетел валютасында жүргізілуді ұлғайтты.
«Казкоммерцбанк» АҚ – ның басты ... ... ... ... ... ... ... табыстылыққа жетіп отыр. Дегенмен де несиелік
саясат жоғары табыстар табу үшін ғана ... жоқ, ... ... ... ... түрде төмендетуге негізделген. Салмақты
және консервативті несиелік саясатты жүргізу ... ... ... ... ... ... ... мен
тәуекел – мониторингтік процедуралар арқасында, несиелік операциялардың
тиімділігі ұлғаюда. Оған сонымен қатар салымшылардың біліктігі әсер ... ... ... ... тиімділігі мен несие
бойынша сенімділікпен және жоғары өтімділікпен ... ... АҚ – да ... ... ... ... несиелік
желілерін және халықаралық қаржылық институттардың инвестицияларын тартуы,
мемлекеттік импортты ауыстыру және ... ... ... ... арқасында, банк өзінің несиелік белсенділігін
жоғарылатты.
«Казкоммерцбанк» АҚ көптеген ... ... ... ... ... ... ... артықшылықтары мен жаңа жұмыс орындарын
құруда маңызды рөл атқарады. Банктік жобаларды несиелеуде тәжірибесі мол,
және ... ... ... ... ... ... ... Осындай
жобалар көлемінде берілген несиелер, ең алдымен ауылшаруашылығы, өнеркәсіп,
энергетика және шағын өнеркәсіп ... ... ... ... ... бағытталған.
Банк өзінің клиенттік базасының құрамын жақсартуға ірі компанияларды
жұмылдыруда функциялық нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... ... кезінде, несиеларды
сапалылықпен қамтамасыз ... аса ... ... ... АҚ ... ... кезіндегі артықшылықтары:
- банк кешенді несиелендірудің әртүрлі схемаларын пайдалана отырып,
клиенттердің пайыздық шығындарын тиімді жасауға ықпал етеді.
- несие операциялары ... ... ... жағдайындағы
өзгерістерге сәйкес белгіленеді және түзетіледі, сондай-ақ банк
пен клиенттер арасындағы ынтымақтастықтың берік орнауына қарай
төмендетілуі ... ... ... ... ... ... тек төмен пайыздық
мөлшерлемелерді қолдануға ғана ... ... ... 3 жылдан бес жылға дейін ұзартуға ... ... ... ... өтініштер жедел түрде қаралады. Банк қызмет
көрсету сапасын жақсарту үшін бар күшін ... ... ... ... ... тез арада жүзеге асырылады.
- банк қызмет көрсету сапасын жақсарту үшін бар ... ... ... ... ... ... тез ... жүзеге
асырылады.
- біздің банкіміздің қызметтерін Республиканың барлық ... ... ... Банктің бүкіл Қазақстан
бойынша тармақталған аймақтық филиалдары мен есеп ... ... ... шет ... де ... өкілдіктері
бар. [17.б.38-46]
Сонымен, «Казкоммерцбанк» Акционерлік қоғамы жеке тұлғаларға қарыз беру
үшін мынындай ереже ұсынады. Ереже ... ... ... ... және ... ішкі ... ережелерге де сәйкестендірілген.
Осы ереже ... ... ... ... мен ... қадағалап
отырады.
Осы ереже келесі бағыттар бойынша несие ... ... ... емес ... ... мүліктерді сатып алу
және сатуға;
- тұтынушылық мақсатта;
- ... ... алу ... ұзақ ... ... ... ... алу үшін;
- кезек күттірмейтін сұраныстарды өтеуге (оқу, емделу, демалыс,
туризм, мүлікті жөндеу, халықтық тұтыну ... ... ... ... ... және ... да шаралар);
Жоғарыда аталған несиелерді берудің нақты шарттары Осы ... ... ... ... ... ... ережеге сай несиелер Қазақстан Республикасының 21 жасқа ... ... бар ... 6 ай ішінде тұрақты жұмыс істеген) несиеге
берілген соманы және қосымша ақыны төлеуге ... бар кез – ... ... ... сай ... беру ... ... кезеңінде жасы 65 –
тен аспаған заңды тұлғаларға беріледі. Несие беру кезеңінде жасы 60 – ... және одан да ... ... ... берудің басты көрсеткіші – қарыз
алуға қатысушы ретінде қатысуы ... ... ... ... бір ... адам шығатын болған жағдайда осындай жобаға жасына қарамай ... ... АҚ ... ... ... да ... қарызы бар
туралы деректер келіп түсетін болса немесе басқа да ... ... ... ... ... ... сұраныс жасаушының ... ... ... бар бола тұра, екінші несие алуға сұраныс білдірген
жағдайда Банктің ... ... беру ... ... ... шешім
шығарады.
Жекелей несиелеудің бағдарламасы бойынша базалық сыйақы ставкасы
Банктің ... ... ... ... ... қарызды
қолданғаны үшін сыйақы ставкасы ... ... ... сәйкес несие
комитетінің шешімімен бекітіледі.
Банктің сәйкес талаптарын программалық қаматамасыз ететін филиалдар
несиелік сұраныстарды ... ... ... ... және несиелеудің
белгіленген лимиті негізінде ... ... ... ... қарыздарды беруге
еш құқықтары жоқ.
«Казкоммерцбанк» АҚ жеке несиелеудің бағдарламасын жүзеге ... ... ... филиалдарының өкілетілігі аудандық
филиалдардың рейтінгісі негізінде ... ай ... ... ... ... ... комитетінің шешімімен бекітіледі.
Несие бойынша қарыздарды есептеу және сыйақының төлену тәртібі ... ... ... алудың Банк тәртібіне сай жүзеге асырылады.
- жекелей несиелеу кезеңдері
- потенциалды несие алушымен алдын – ала зерттеу, кеңес ... ... ... ... ... ... не мақсатқа керектігін, мерзімін және ... ... ... ... ... мен тәртібін түсіндіреді, Банктің несие
алушыға ... ... және ... алу үшін ... таныстырады;
- потенциалды несие алушымен алдын – ала әңгіме – кеңес жүргізеді,
зерттейді.
Потенциалды несие ... ... – ала ... ... ... және ... туралы алғашқы жазбаша не ауызша ақпараты
негізінде жасалады, несие алушының потенциалдық мүмкіндіктерін анықтау ... Ол ... ... ақпарат ресми құжаттармен расталуы да мүмкін.
Потенциалды сұраныс берушіге алдын – ала зерттеу жүргізу үшін ... ... ... ... ... мүшесі ме екендігін анықтап
алады, сұраныс білдірушіден жалақысының көлемі туралы, жұбайы не зайыбының
жалақысы туралы ... ... ... ... ... ... отырған мүлкінің кепілдікке берілуін қарастырады.
Потенциалды сұраныс берушінің жалақысын тексеру нәтижесі жақсы болғанда
несие ... осы ... ... ... ... Сұраныс
білдірушіден керекті құжаттарды алғаннан соң, несие маманы:
- екі данада сұраныс білдірушіден алынған құжаттардың ... ... бір ... ... ... ұсынады;
- қабылданған құжаттардың дұрыстығы мен толықтығын тексереді.
- егер тапсырылған құжаттардың түпнұсқа екендігіне қатысты не басқа да
себептермен ... ... ... ... ... ... ... несие беру бойынша сұрақтың қарастырылмайтындығы
туралы айтады да бас тартады.
- несиелік сұранысты несиелік сұраныс журналына тіркейді.
Сұраныста тіркеу мерзімі мен ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың тізімімен сұраныс
білдіргеннің бар – ... ... ... несие алушының андеррайтингі.
- несиелік сұранысты тіркеген соң, несие маманы Осы ... ... ... сай ... несие
алушыға андеррайтинг жүргізеді. Егер несие алушы жеке кәсіпкер
болса, ... ... ... ... ... ... көрсетілгендей жеке ... ... сай ... ... ... ... шеңберінде потенциалды несие
алушының несиені ... ... ... ... де
бағаланады.
Егер қамтамасыз ету мақсатымен келесідей түрлер берілсе:
- жылжымайтын не жылжитын ... ... ... ... ... жұмыс жүргізу регламентіне сай Банкте бар
талаптарға сай ... заты ... бір ... бірнеше заңды тұлғалардың кепілдігі ереженің тарауында
анықталған тәртіп бойынша жүзеге ... ... ... ... ... жүргізумен қатар несие
маманы сұраныс білдірушен түскен құжаттарды заңгерлік қызмет
сарапшыларына, ... ... ... да, ... беру
мүмкіндігі туралы резюме құрастырады. Несие ... ... ... түрде тіркеу нөмірі болуы шарт. Резюменің
тіркеу нөміріне сай несие сұранысының ... ... ... АҚ потенциалды сұраныс берушінің міндеттемелерін
орындау үшін несиені өтеу ... бір не ... ... ... ... ... берушіден алынған Банк өкілетті ұйымымен келісілген басқа да
жағдайларында жоғарыда аты ... ... ... ... Сол кезде несие маманы немесе жоба ... ... ... ... ... несие алушы мен кепілдік ... ... ... ... басын куәландыратын құжаттардың ... ... ... ... ... ... ... кепілдік
берушінің жасының, осы ереженің талаптарына сәйкестігін, жеке сәйкестендіру
нөмірі барын растайтын құжаттар және т.т.).
Қабылданып болған соң, үш жұмыс күні ... заң ... ... ету ... ... ... құжаттардың толық пакеті және
қызметтік хат бойынша алдын – ала сараптама жүргізеді де ... ... ... ... ... ... бекітілген құрастырылған
қорытындыға сай типтік формамен).
Заң ... ... ... ... ... мен ұсынылған
ескертпелер жойылған соң, жаңа ... ... ... ал алдағы
дайындалған қорытындыға ескертпелер жойылды деген белгі қояды, сараптамаға
ұсынылған құжаттардағы қолдардың дұрыстығын растайды.
Кепілдік затының кепілдік құны ... шыға тұра ... ... ... ... ... мөлшері, сонымен қатар
потенциалды несие ... ... ... сай ... ... ... резюмеде беруге ұсынылған кепілдік құны сомасын көрсетеді.
Андеррейтинг біткен соң және Банк қызығушылық білдіретін қызметтерінің
қорытындыларынан соң құжаттардың рәсімделген пакетін несие ... ...... ... бағыттайды.
Шешім шығару. Филиалдың несие бөлімінің басшылармен келісе ... ... және ... ... ... несие маманы филиалдың
өкілетті тұлғасының Банк ... жеке ... ... комитеті
қарастыруы үшін несие алуға сұраныс білдірушінің сұранысын ... АҚ ... ... тұлғасы келесі шешімдердің
біреуін қабылдауына құқысы бар:
- несие бере алады (несие сомасын, несиені төлеу мерзімін және ... ... ... және ... ... ... бас тарта алады;
- жеке несиелеу бойынша сәйкес несие комитетінің қарастыруына шығарады.
- банк ... ... ... ... ... жоба ... ... шешім бойынша нақты жазуларды /виза/ қояды.
Жеке несиелеу бойынша несие комитетінің шешімін ресімдеу және ... ... ... ... көрінеді (жекелеген несиелеу бойынша несие
комитеті туралы).
Банк филиалының өкілетті тұлғасы немесе Банк филиалының жеке несиелеу
бойынша ... ... ... ... бас тарту туралы шешім шығарған кезде
несие маманы:
- сұраныс берушінің талабы бойынша жазбаша ... ... ... ... ... ... белгі жазады;
- құжат пакетіне несие беруден бас тартқаны туралы жазады да, салып
қояды.
- сұраныс берушінің талабы бойынша ол ... ... ... ... ... ... ... Несие маманы жинағанан
материалдар сұраныс білдірушіге қайтарылмайды (Банк филиалының
басқа да қызметтерінің ... ... ... берілген
жауаптар). Несиелік сұраныстың келесі бетінде не бөлек парақта
қайтарылған құжаттардың тізімі беріледі, ол ... ... ... АҚ ... Банктің жеке несиелеу комитетінің
шешімінің түпнұсқасы не жоба бойынша шығарылған шешім тігілген резюме, ... ... Банк ... ... жеке ... бойынша несиелеу
комитетінің шешімдерін сақтау тәртібі Банк ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жағдайда көрсетіледі.
Жоба бойынша банк жағымды шешім ... ... ... ... соң ... беруші Банк бекіткен мөлшерден кем емес өзінің
мүліктік қаржыларының алатын сомасынан алдын – ала ... ... ... ... – ала ... ... ... ақшалай не басқа да түрмен беруі,
төлеуі мүмкін.
Банкпен қандай да басқа ... ... ... ... ... несие маманы сәйкес басқарушы бөлімшеге қызметтік хат жолдайды.
Басқарушы бөлімше Банк филиалынан алған ... ... ... ... ... ... ... отырып Басқарушы қаулысы мен ... ... ... жоба даярлайды, ол қаржылық қауіп бөлімшесінің
құрылымына қол қою үшін бағытталады.
Қаржылық қауіптердің құрылымдық бөлімшесі ерекше жағдаймен ... бар ... ... ... қауіп мөлшерін жүзеге асырады да,
содан соң:
- келісім болған жағдайда Басқарма ... ... және банк ... ... қол ... несиені беруден бас тартқан туралы шешім шығарылса, Басқарма ... және банк ... ... ... ... белгі қояды да
несие маманына құжаттар пакетін қайтарып береді.
Құжаттық қауіптің құрылымдық бөлімшесі қол қойғаннан соң ... ... ... Банк ... ... үшін ... ол өз
кезегінде қандай да жағдайда несие алуға рұқсат беру ... ... ... ... ... ... мерзімі, сыйақы мөлшері, айыппұл
санкциясының мөлшері және ... АҚ ... ... ... ерекше жағдаймен
байланысқан тұлғамен мәміле жасау туралы ақпарат Банк Директорлар ... үшін ... Банк ... ... ... ... сәтіне
сай сәйкес келуі қажет. Банк басқармасы жағымды жауап қайтарған жағдайда
банкепен ерекше жағдаймен ... ... ... ... Банк ... ... ... мәлімдеме береді. Банктің Директорлар кеңесі
жоба бойынша жағымды не жағымсыз шешім шығарады. Банк Директорлар ... жоқ ... не ... ... жағдайлармен байланысы бар тұлғаға несие
беру туралы Банктің жоғарыда аталған ұйымы жағымсыз шешім шығарса, несие
беруге тыйым ... ... ... ... ... ... комитетінің несие беру
туралы шешімі шығарылса, несие ... ... ... ... және ... ... Банк ... және төлеу кестесінің
сәйкес (жобада несие алушыға қосымша қатысушы қатысқан ... екі ... ... ... шарттың үш не төрт (жобада несие алушыға қосымша қатысушы
қатысқан болса) данасын. Банк ... және ... ... ... ... ... ... туралы келісім шартты тіркеу керек
болса) екі жақты не үшжақты (кепілдік беруші болып үшінші жақ ... ... ... үш не төрт ... ... форма бойынша құрастырылған
болса) данасын, заңды немесе жеке тұлғаның кепілдігінің бір ... ... ... бар ... ... ... ... несиеге қосымша және кепілдік беретін қолы болуы тиіс. Сол ... ... Банк ... ... ... типтік формада
жазылған болса, заңды қызмет маманының қолы керек емес.
Жекелеген несие беру несие комитетінің шешімі ... не ... ... ... өкілетті тұлғасы (кепілдікеке қандай да
өзгерістер енгізілсе не рәсімделген қол ... ... ... ... ... ... формасына Банк филиалының заңды қызметінің кепілдігі
міндетті. Сол кезде Банк филиалының ... ... ... ... ... Банк ішкі ... ... сәйкес талаптарына
кепілдік беріледі. Жоғарыда аталған келісім шарттарға қол қойылғаннан соң,
филиалдың өкілетті тұлғасының ... соң ... ... ... ... бойынша жоба бойынша құжаттық несиелік досьені
қалыптастырады, оған ... ... беру ... ... ... не филиал өкілетті тұлғасының шешімін қосады да, ... ... ... құрастырады.
Мүлік несиесі туралы қол қойылған келісімшартты несие маманы несие
алушыға немесе кепілдік берушіге тіркеу үшін (Осы ... ... ... ... ... ... өкілетті ұйымдарға, мүлікке құқықты тіркеуге
құқысын тіркеген және ... ... ... ... ... ... ... береді. Келісім шартқа қол қойылып, несие берілген соң,
несие ... Осы ... ... берілген Жеке несиелеудің
бағдарламасына сай жеке және мүліктің сақтандыруын ... ... ... түрі сақтандыру келісім шартының несиелесімен
келісілген ... ... ... ... ... АҚ несие беру туралы келісімшартты ... ... ... ... қатар жеке және мүліктің ... ... ... жүктеледі. Екі жақ келісім шартқа қатысты барлық
құжаттарға қол қойғаннан соң несие ... ... ... кепілдік берушіге банк несие беру келісім шарты және
мүлік несиелеу туралы келісімшарттың бір данасын ... ... шот ашу ... ... екі ... ... алу сомасының түсу
не төлеу ... ... шоты ... ... үлгі ... (әрі қарай – өкім), сауда не құрылыс ұйымының ағымдағы
шотына аударылады. Несие алушының талабы бойынша және филиал ... ... ... несие сомасы несие алушы ағымдағы шотына,
сонымен бірге сатушының ағымдағы карталық шотына түсуі мүмкін.
- екі дананы да директор, ... ... не Банк ... да өкілетті тұлғасына қол қойғызады. Несие алушы өзі ... ... ... ... болса, онда сатып алған мүлікке
байланысты қарыздарды ... тиіс ... ... ... салықтар), өкім несие маманымен несие ... ... ... және ... ... соң ресімдейді
(не сақтандыру келісімшартынан соң).
- кол қойылған өкімнің екі данасы және ... ... беру ... шешімінің көшірмесі несие беру туралы ... ... ... Банк ... есеп – ... ... беріледі.
«Казкоммерцбанк» АҚ филиалының есепшісі жоба бойынша электрондық досье
деректерімен оған берілген құжаттарда ескертпелер болмаған жағдайда несиені
беру ... ... ... АҚШ ... ... белгіленген несие
берілетін жағдайда конвертация күніне сай Банк филиалындағы бағам бойынша
заңды не жеке тұлғаның есеп шотына ... ... ... ... ... ... қолы ... болмаған жағдайда, не өкімнің
рәсімделуі белгіленген тәртіп бойынша жасалмаса, сонымен ... ... ... ... ... реквизитіне сәйкес болмаған
жағдайда және ... ... ... сай болмаса Банк
филиалының есепшісі ссудалық шотты ... ... және ... ... не ... құқығы жоқ.
Заңды тұлғалардың ағымдағы шотын жүргізуге жауапты Банк не Кассалық
есеп айырысу бөлім филиалының қызмектері ... ... ... ордер негізінде өкімде көрсетілген ... ... ... ... сомасын сала алады. Филиал есепшісінің қолы қойылған өкімнің
бір данасы орындалу мерзімімен, сонымен қатар банк несиесі ... ... ... ету, ... беру туралы келісім шарт көшірмесі,
несиенің зат бойынша ... да ... ... құжаттарының
көшерімесін несие маманы жоба бойынша құжаттық несие ... ... ... ... өзгертулерді енгізеді.
Несие маманы несие бергеннен соң, үш күн өткеннен кейін құжаттарды
(келісім шартты, ... ... ... ... тыс ... ... ... тіркеу туралы өкімнің негізінде үш данамен (бір – бір
данадан орындаушы мен несие ... ... ... ... ... ... ... тапсырады:
- банк несиесінің және төлеу кестесінің бір – бір ... ... ... шартының құрамында);
- ұсынылған қамтамасыз етілу бойынша келісім шарт түпнұсқасының бір
данасын не заңды не жеке тұлғаның кепілдікпен ... ... ... ... ... ... не ... қамтамасыз ету бойынша
берілген құқықтық күші бар және басқа да құжаттардың түпнұсқасы;
- баланстан тыс ... ... ... ... ... өкімнің
бір данасы және филиал қоймасы, жауапты тұлғалардың ... ... ... ... ... жоба ... ... тігеді.
- Несие берілген сәттен бастап, несие ... ... ... ... ... ... ... өтеу. Несие алушының тілегі бойынша немесе жекелеген
несие бойынша несие комитеті филиалдың өкілетті тұлғасының шешімі
негізінде, ... ... ... ... сай ... ... ... ай сайынғы алынған несиесін өтеу не карточкадан
алу және ... ... ... ... тапсырысты екі
данамен шығаруы тиіс. Мерзімдік тапсырыстың екі данасына да несие
алушы қол қояды. Ағымдағы ... не ... ... ... сома несие алушы төлеу кестесінде көрсетілуі тиіс. Банк
қарызының ... ... ... мерзімі бойында соңғылардың
мерзімді тапсырысында көрсетілгендей сома алынып отырылады.
Соманы жою үшін несие алушы қол ... ... ... ... ...... алушының ағымдағы шотын жүргізетін филиал
қызметкеріне;
ә) карточкалық шотынан филиал пластикалық ... ... ... Банк ... ... ... ... алушы мерзімдік тапысырысының екінші данасы жоба бойынша құжаттық
несиелік досьеге бірге тіркейді:
- карточка орталығының маманы несие ... ... ... ... алып, программалық модульге осы тапсырушының
реквизиттерін енгізеді.
- несие ... ... ... жүргізуге жауапты филиал қызметкері
несие алушының мерзімдік тапсырысын ... ... ... ... шоты ... ... ақпаратты
программалық модульге енгізеді;
- төлемнің сомасын шығарып отыруына мемориалдық ... ... ... ... ... кестесіне сай
несие алушының мерзімдік тапсырысының негізінде ағымдағы шоттан
ақшаны дер кезінде алып ... ... ... ... төлеп болған соң, және сыйақы толықтай төленгенннен
кейін несие алушының карточкалық шотынан ақша алу ... Ол ... ... ... ... ... өзгертулер енгізеді, Банк
басшылығына немесе Банк ... есеп ... ... ... ... ... сәйкестендірілген тапсырыс жасайды. Осыған қосымша несие
маманы директор қолымен немесе директор орынбасарының ... не ... ... ... қолы ... банк ... ... мүлкіне қатысты құқықты құжаттарын қайтарып береді.
«Казкоммерцбанк» АҚ филиалының өкілетті тұлғасының қолы ... не ... ... ... ... ... ... өкімін несие
маманы несие алушы ағымдағы шотына жауапты не Банк ... ...... ... ... Банк филиалының
өкілетті тұлғасының қолы қойылған банк ... ... ... ... ... алу жөніндегі өкімі және несие алушыға
қайтарылуы, басқа да құжаттарды несие ... Банк ... ...... ... ... ол өз кезегінде Банк белгілеген
тәртіппен несие алушыға кепілдікке берілген мүлкіне ... ... ... береді.
Кепілдікке берілген мүлкіне қатысты құқықты құжаттарын қайтарып ... ... ... ... заңды қызметіне қызметтік хат жазады, онда ол
несие алушының алған қарызды толығымен өтегендігі туралы ... ... ... тоқтағандығын тіркеу үшін, міндеттемелерін ... ... ... мен ... ... ... ... толықтай орындағаны туралы тіркеуші ұйымға заңды қызмет өтінішті
даярлауына мәлімдеме жазады.
Қарыз беруге қатысты қарастырылуға тиісті құжаттардың тізімі:
- несиелік ... ... ... ... ... білдірушінің құқықтық статусы мен қаржылық жағдайын
анықтайтын құжаттар;
- жеке басын куәландыратын құжаттардың ... ... ... ... куәлігі болмаған жағдайда), көшірмемен салыстыру
үшін олардың түпнұсқасы;
- салықтық ұйымдарда есепте тұрмағандығын растайтын салық төлеуші
куәлігінің ... не ... да ... егер ... ... жалақы жобасының қатысушысы болмаған
жағдайда:
- ... ... ... ... ... ... (табысқа салынған салық, зейнеткерлік төлемдер,
алименттер және ... да ... ... ... алты ... ... мекеме басшысы мен ұйымның бас есепшісі қол
қойған мөрмен бекітілген анықтама.
- осы ... ... ... ... ... ... қордан
– егер қарызға 1000 АҚШ долларынан* астам не теңгемен осындай
сома алатын болса, ... ... қолы бар және ... ... алты айдың көшірмесі.
Сұраныс білдіруші жалақы жобасының қатысушысы болған жағдайда: Сұраныс
білдірушінің жалақысы түсіп тұратын ... не ... ... ... ... ... туралы көшірме. Егер ағымдағы не карточкалық шотқа 6 ... ... ақша ... ... болса, онда
- қамтамасыз ету бойынша құжаттар:
- кепілдік мүлік ретінде несие алушы ... ... ... ... не автокөлік) құқықты құжаттарының түпнұсқасы
мен көшірмелері;
- гарант – заңды тұлғаның Осы ереженің 54 бабының 3 тармақшасында
көрсетілгендей, егер ... ... үшін ... ... шығатын
болса;
- гарант – жеке тұлғаның Банкте жұмыс істейтін регламентінде
көрсетілгендей, егер кепілдік ретінде ... ... ... ... ... ... ретінде беріліп отырған үйде тұратын тұлғалар,
азаматтарды ... алу және ... ... ... ... ... берілген құжат (анықтама), егер үйде кәмелетке толмаған балалар
тұрса және кәмелетке толған жеке ... ... (үй ... ... алу
кітабының көшірмесі (үй кітапшасы), пәтерлік карточка және т.т.) не ... ... ... ... ... мөрмен бекітілген өкілетті
тұлға қол қойған №3 формалы анықтама.
Жеке несиелеудің жекеше жағдайларына ... ... ... несие алушыға андеррайтинг жүргізу үшін насие алушыдан қосымша
келесідей құжаттарды сұратуға құқылы:
- отбасына ... ... ... ... ... ... отбасы
мүшелерінің жалақысы туралы анықтаманы;
- пәтер меншік ... ... ... өкілетті тұлғасы
қолымен мөр басылған №3 формадағы анықтама, онда несие алушының
үйінде тұрып жатқан адамдар жайында мәлімет ... ... ... ... меншік иесі ретінде тұрып жатқан болса үй кітапшасын
сұратуға:
- банктің басқа да қарыздары бойынша не басқа да банктерден қарызға
ақша алғаны ... ... ... туралы ссудалық қарызы туралы
анықтама немесе ссудалық шотынан көшірмені;
* 1АҚШ долларының бағамы – 151.8 ... ... ... да ... көзі ... ... ... алушыдан сол туралы
анықтама сұратуға құқылы.
- банк несиесінің келісім ... қол ... соң ... ... ... келесі жобаны ұсынуы тиіс.
Кепілдік қамтамасыз ету мақсатымен жылжымайтын мүлікті ұсынған кезде:
- кепілдік туралы тіркелген келісім ... ... ... ... растайтын құқықты құжаттардың
түпнұсқасы;
- несие алушының үйінде кәмелетке толмаған балалар тұратын ... ... ... ... ... ... ... мүлікті
кепілдік мүлік ретінде беруге болатындай ... ... ... ... ... алынған мүлікті сотсыз сатуға рұқсат беретін
жылжымайтын ... ... ... ... ... білдіретін
кәмелетке толған үй тұрғындарының нотариуспен бекітілген
келісімдері;
- ... ... ... ... және ... ... ... құжаттардың көшірмесі.
- Кепілдік қамтамасыз ету мақсатымен автокөлікті ұсынған кезде:
- кепілдік туралы тіркелген келісім шарт;
- кепілдікті қамтамасыз ету ... ... ... түпнұсқасы;
- автокөлікке төленетін салықтардың төленгені туралы түбіртектердің
көшірмесі;
Сонымен қатар ұсынылатын қарыздың жағдайларына қарай:
- ... ... ... ... және еңбекке жарамсыздықтан
сақтандырғанын растайтын құжаттар (сақтандыру полисі);
- кепілдіке берілген мүлікті сақтандырғаны туралы құжат (сақтандыру
полисі).
- андеррайтингті ... ... ... ... алушыны
сақтандыру үшін өткізуге арналған ақпараттардың негізгі көздері:
- несиелік сұраныс;
- анкета;
- ... ... ... және ... ... шоттан көшірме,
сонымен қатар жинақталған зейнетақы қорының шоты;
- пәтер меншік иелерімен тұтынушылар кооперативінің ... ... мөр ... №3 ... ... онда ... үйінде тұрып жатқан адамдар жайында мәлімет болуы ... ... ... ... иесі ... ... ... болса үй
кітапшасы;
- ұсынылатын кепілдік мүлкінің иесі екендігін растайтын құжаттардың
көшірмесі;
- жұмыс беруші компания туралы ақпарат, ... ... ... сұраныс білдірушінің несие маманымен жеке сөйлесуінің нәтижесі.
Несие маманы потенциалды несие алушыны Осы ереженің №16 қосымшасына сай
рейтингін ... ... АҚ ... ... ... туралы толық
мәліметті – жалақы жобасының қатысушысы туралы ақпарат – ... ... ... ... алу; онда ... ... жалақысы туралы
толық мәлімет болады. Сұраныс білдірушінің жалақысы ағымдағы шотқа түсетін
болса, онда ... ... ... есеп ... бөлімі филиалының
қызметкеріне сұраныс жасайды, онда алушының ағымдағы жалақысы есептеледі,
одан соңғы алты ... ... ... ... ... ... ... шотта болатын болса несие
маманы пластикалық карточка менеджеріне сұраныс жасайды, ол ... алты ... ... ... ... ... ... несие алушының андеррайтингі қарызға ең көп дегенде қанша
ақша беруге ... ... және ... ең көп ... төлем алуға
болатындығы туралы мәліметті алу үшін қажет. Андеррайтинг жүргізу барысында
негізгі үш жағдайды, ... ... ... несие алушының қарызды өтей алуы;
қарыз алушының қарызды өтеуге деген даярлығы; қарызды алу үшін ... ... ... ... ... ... ... жеке несиелеудің Осы ереженің қосымшасы болып табылатын
«Халықтық» бағдарламасы бойынша берілетін ... және де ... сома 1000 АҚШ – тың ... аспаса онда несие алушының таза
табысының 50% көлеміндегі ... ... ақша ... ... ... түрде
расталған потенциалды несие алушының таза табысы шоттан алынған көшірмеге
негізделеді.
Егер кепілдік ретінде бір не ... ... ... ұсынылатын болса, онда
андеррайтинг жүргізу барысында сұраныс білдіруші мен гаранттарының орташа
айлықтарынан әлдеқайда кем сома есепке алынады:
Мысалы:
- ... ... ... және екі ... бар ... ... ... орташа жалақысы айына 12000 теңге көлемінде
деп ... Бір ... ... ... ... ... ... 11000 теңге
делік;
- Екінші гаранттың карточкалық шотқа түсетін орташа айлығы 15000
теңге делік;
Қорытынды: Төлемнің ... ... ... ... ең ... ... есепке алу қажет ол – 11000 теңге.
Егер потенциалды несие алушы жалақы алу жобасының ... ... онда ... ... ... 50% артық емес мөлшерінде беріледі.
Потенциалды несие алушының ай сайынғы табысының таза ... ... ... ... да, ол таза ... жалақысының арасындағы
айырмашылыққа шағылады. Ол кезде тұрақты ай ... ... ... ... алушының ресми түрде расталған табыстары ғана жатады.
Таза айлық табыстары соңғы алты айдың ... ... ... ... ... ... ... шотынан көшірме алынады. Табыс ретінде
несие алушының таза расталған табыстары ғана көрсетілуі тиіс, оған:
- ... ... ... ... ету ... ... ... төлемдер;
- мемлекет тарапына, не болмаса басқа да қоғамдық ұйымдардан және
жеке азаматтардан отбасына көмек ретінде ... ... ... ... ... қандай да басқа төлемдер жатпайды.
Шығындарда міндетті түрде отбасына ... ... ... ... ... ... бір мүшесіне керекті тұтыну корзинасының мөлшері
статистикалық ұйымдардан есептескен мерзімнің ... ... ... ... ... Потенциалды несие алушының жұмыс істейтін отбасы мүшелеріне
шаққандағы табыстары есептелгенде және Осы ... ... сай ... әр ... ... ... ... есепке алынбайды. Ол кезде:
- егер сұраныс білдіруші көппәтерлі үйде тұратын болса.
- 15 жасқа дейінгі әр отбасы мүшесіне тұтыну ... 50% – ... ... ... әр ... істемейтін азаматтарды есепке алмай – ақ ... ... 50% – ын ... ... Несие маманы потенциалды
несие алушының барлық ағымдағы шығындарын да ... алуы ... ... кететін төлем, телефон шоты, ... ... ... оқу ... ... ... бойынша
шығындар және т.т.), басқа да айлық деп ... ... алуы ... ... да ... ... отбасы толық
табысының 10% – ын құрайды. [18 ... ... ... ... ... да орта ... табыстар отбасы
табысына ену тиіс, соған сәйкес айлық табыс ... ... ... ... ... көшірмесінен алынған жинақтаушы
зейнетақы қорының төлемдерді ресми түрде расталмаған ... ... ... ... ... деп саналады.
- сәйкес емес деп жинақтаушы зейнетақы қорынан алынған көшірмеден
төлемдер ретсіз, ... ... ... ... ... ... төлем мүлдем аз ... және ... ... таза ай ... ... ... соң ай ... төлеуге
мүмкіндігі бар несие мөлшері анықталады. Ол кезде ... ... сай, ай ... ... мүмкін
мөлшері жалақының 50% аспауы керектігін ескеру қажет. ... ... ... ... ... берілетін ең көп
мөлшердегі қарыз ақша құны ең көп ... ... ... ... ... ... кепілдік ретінде заңды тұлғаны ұсынған уақытта несие маманы
гаранттың андеррайтингін ... ... ол ... ... ... ... жүргізіледі. Ол үшін несие маманы
гаранттың жалақысы түсетін ... ... ... ... ... 3. ... алушынын ай сайынғы таза табысын анықтау
|Несие алушының табысы ... 50000 ... ... ... ... ... | ... ... |50000 ... ... | – ... табыс; | – ... | – ... ... ... жалақысы; | – ... ... ... беру арқылы табыс | – ... да ... ... | – ... ... ... АҚ-ның жеке тұлғалар бойынша 2011-2012ж.ж. |
|есебі негізінде құрастырылған [19. б.26-36] ... ... таза ... ... ... 4 ... ... алушы (күйеуі) және несиелес (жұбайы) қатысады;
Асырауда 10 жасар ұлы және 18 жастағы қыздары бар;
Отбасы ... ... жеке ... ... жер ... бар ... үйде ... адамға шаққандағы тұтынушылық кәрзеңкесі – 4500 теңге;
Сұралып отырған сома – 500000 теңге;
Сұраныс білдірілген мерзімі – 24 ай.
Кесте 4. Несие ... ... ... ... 28500 ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... |9000 ... төлемдер; |7100 ... ... ... ... |4000 ... ... |3000 ... ... |5000 ... ... ... емес шығындар: |400 ... ... |21500 ... ... ... ... жеке тұлғалар бойынша 2011-2012ж.ж. |
|есебі негізінде құрастырылған [20. б.12-20] ... ... ... ... ... оның ... алу ... анықтау
қажет. Жоғарыдағы мысалда, отбасының шығындары көрсетілген. Ол ... ... ... Оның ішінде коммуналдық төлемдер, байланыс төлемдері,
автокөлік және ... ... бар. Ал ... ... ... ... 5. Қарызды қайтару бойынша ай сайынғы ең көп соманы ... ... ... ... ... АҚШ ... |
|Ай сайынғы таза қалдық |21500 |143,33 ... ең көп ... | | ... ... ... мөлшері| | ... ... ... | | ... ... |25000 |166,67 ... ... мүмкін | | ... ең көп ... | | ... ... | | ... ... ең аз |21500 |143,33 ... | | ... ... ... |500000 | ... ... ... АҚ-ның жеке тұлғалар бойынша 2011-2012ж.ж. |
|есебі негізінде құрастырылған [20. б.16-18] ... ... ... ... қалдық бойынша несие өтеу сомасын
есептейміз. Ай сайынғы таза қалдық 21500 теңге немесе 143,33 АҚШ ... ең көп ... ... ... 25000 ... ... 166,67 ... алынуы мүмкін. Ал несие алушы 500000 теңгені сұрап отырған.
Қарыздың берілуі мүмкін ең көп ... ай ... ең көп ... ... ... ... қатысты есептеу қажет. Мына формула ... ... ... анықтауға болады:
онда: ...... және ... ... үшін ... алатын ең көп дегендегі
сома;
n – ... ... саны (ай ... ... ... мерзімі);
і – ондық бөлшектеп берілген ай сайынғы сыйақының ставкасы;
Кесте 6. Қарыз ... ең көп ... ... ... ... ... ... салық және |50 000 ... ... ... ... | ... ... таза ... | ... ... |28 500 ... ... ... таза қалдығы |2 150 ... ай ... ... мүмкін |25 000 ... көп ... сома | ... ... ай ... ... |21 500 ... бар ... ... | ... ... ... қарыз сомасы |500 000 ... | |
|% ... ... (ол не ... не |21,0% ... ... ... ... | ... мерзімі, айымен |24 ... ... ... ... ... | ... ... ... ... |1,02000 |
| |1,02000 ... алу ... ... ... сома [–] ... ... ... ... ең көп ... теңгемен |406,649 ... ... ... АҚ жеке тұлғалар бойынша 2011-2012ж.ж. |
|есебі негізінде құрастырылған [21 ... ... ... ... ... 500000 ... ... 21% мөлшерлемесі.
Несиенің мерзімі 24 ай. Несие алушының жалпы ... 28500 ... Бұл ... ... ... Сонда қарыздың ең көп ... ... ... ... ... ... банк салымы кепілдік ретінде беретін
қарыз сұраған кезде, және оның сомасы қарыз ... және ... ... ... ... андеррайтинг жүргізілмейді.
Қарызды қамтамасыз ету: түрлері және ... және ... ... бойынша да кепілдікпен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... міндеттемелер
қабылданады:
- банк филиалында банк салымынының келісім шарты бойынша сақталған
несие ... не ... ... ... несие алушыға не үшінші азаматтың коммерциялық жылжымайтын
мүлігі;
- коммерциялық ... емес ... ... не ... тұлғаны, не
кепілдікке алынып отырған жылжымайтын мүліктер;
- несие ... не ... бір ... бар не ... ... ... ... автокөлік;
- несие алушының несиесін есебінен;
- заңды не жеке тұлғалардың кепілдігі;
- ... ... ... ... ... қандай да бір
қиындықтардан аулақ болуы шарт. ... ету ... ... банк филиалында сақталып жатқан банк салымының келісімшарытна сай
ақша;
- жылжымайтын мүлікті кепілдікке беру туралы екі жақты не үш жақты
келісім шартты ... ... ... ... ... кепілдікке беру туралы екі жақты не үш жақты келісім
шартты жүзеге асыратын автокөлік;
- заңды тұлғалардың кепілдік беру жолы ... ... ... жеке ... ... беру жолы арқылы жеке тұлғалардың
кепілдігі.
Несиені беруді рәсімдеу кепілдік туралы гарантты, ... ... ... ... ... ... келісім шартына сай рәсімделгенге
дейін не содан соң да несие ... ... Банк ... қатысты ақшаны
кепілдіке беруге қосымша келісімді тіркеуші ұйымда тіркеу міндетті емес;
Заңды тұлғаны кепілдік ретінде негізгі не ... ... ... ... тек ... жекелеген несиелеу несие комитетінің не
Банктің басқа да өкілетті ұйымының шешімі ... ... ... ... заңды тұлғаның кепілдігімен берілетін несие беру үшін ... ... ... ... тыс ... ... ... тұлғаның қабылданатын сомасы қарызға беріліп тұрған соманың мөлшері
және сыйақы мөлешірен ... көп ... ... Егер ... ету үшін ... сақталып жатқан ақша ұсынылатын болса несие
алушы банк ... ... ... көшірмесін және ағымдағы немесе
карточкадағы шоты туралы келісім ... ... ... ... не ... ... сәйкес көшірмелер несие маманына жүктеледі.
«Казкоммерцбанк» АҚ филиалының сақтаушы, жинақтаушы қорында ... ... ... ... ... ... Банк ... мен банк
салымыны кепілдік ретінде ұсынатындығын ... ... ... ... Банк ... ... ... шоттағы салымды, не
Банктің басқа да филиалында сақатлып ... ... ... ... ... ... заты ... мен несие салушы арасындағы сәйкес
салым түрін кепілдік ретінде ұсыанамын деген ... ... ... ... ... ... ... Кепілдік ретінде бар жылжымайтын мүлікті, не
бар автокөлікті ұсынған кезде Осы ... ... ... ... ... құжаттарды және кепілдік құралы ретіндегі
жылжымайтын мүліктің басқа да құжаттарын ұсынуы тиіс, ол ... ... ... мүліктің Банк регламентіне сай анықталған талаптарға
сай жасалуы керек. Кепілдік ретінде қарыз алу нәтижесінде сатылып алынғалы
тұрған жылжымайтын ... ... ... көрсетілген құжаттарынан басқа
осы жылжымайтын мүлікке қатысты сатушы ұсынған бар құжаттарды да ... ... жеке ... ... ... салық төлеуші куәлігінің көшірмесі;
- атылып жатқан жылжымайтын мүліктің құқықты ... ... ... алу ... ... алынатын автокөлікті
рәсімдеу барысында Банк регламенті бекіткен кепілдік заты туралы заңға сай
талаптармен негізделуі тиіс. ... ... бір не ... ... рәсімдеу барысында әр гаранттың жалақысының сомасы жалпы қарыз
алған сомаы мен сыйақы төленетін ... ... ... ... тиіс және
қарызды төлеу және сыйақыны төлеуге ... ... ... ... Гарант қолының – заңды тұлғаның қолын ... ... ... ... ол ... ... болатыны гаранттың қолы, ондай
кепілдікті ... жеке ... ... ... ... ... ... көзінше кепіл ретінде қол қойған кезде жүзеге асырылады, ол ... қолы ... ... ... емес ... тұлғалар кепілдік ертінде ұсынылған
кезде заңды тұлға кепілдік ретінде алынбайды. ... жеке ... ... ... ... мүлік кепілдігі ретінде алынған мүлік несие
алушының құзырында қала береді, не несие ... ... ... ... ... несие берушінің құзырына көшуі де
мүмкін.
Несие беруші несие алушының ... ... ... ... бір
тұлғала жалға беруге құқылы. Ол кезде несие беруші несие ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Бар қамтамасыз етілуді ауыстыруды жүзеге асыру қосымша келісіммен
рәсімделеді, қамтамасыз ету ... ... ... сай банк ... Ол міндетті түрде мемлекеттік тіркеу ұйымында тіркеледі. Ал оны
банкідегі ... ... ... барысында қосымша келісім жасалады,
алайда оны тіркеуші ұйымға ... ... ... ... ... кепілдіктен босату банкілік келісім шарттасу кезеңінде жекелеген
несиелеу ... ... ... ... ... Ол кезде Банк
филиалы банк қарызының ... ... ... ... жеке ... ... комитеті анықтағандай несие алушыдан қосымша сыйақы да алынуы
мүмкін.
Берілген әр ... ... ... досье рәсімделеді, ол банк несиесін
алу күні келісім шартқа қол қою арқылы ашылады да оның құзыры ... ... ... несиелік досьені қалыпастыру және сақтау ... ... ... ... ... және сол кезеңде несие маманымен
несие бойынша Банк ... ... сай ... ... Әр ... ... ... тізімі болуы тиіс. несиелік лимитте сақтаулы
барлық құжаттар тігіліп, хронологиялық ... ... ... ... ... ... енетін құжаттардың тізіміне жеке несиелеудің
түріне ... Ол осы ... ... ... жеке несиелеу
бағдарламасында анықталған.
Несиелеу ... ... ... жеке ... несиелеу банк
филиалына шаққанда Банктың жеке ... ... ... ... ... несие алушының нақты ресми түрде расталған жалақысы,
табысы деңгейінен аспайды және бір ... ... ... несиелік
лимиттен аспауы тиіс. лимиттен тыс несиелік сұраныстар Осы ... сай ... тыс ... сұраныстарды қарастыру жекелеген несиелеу бойынша
Банктің несие комитетімен қарастырылады. Ол ... ... ... ... тыс сұраныстарды қарастыру секілді жүзеге асырылады. Бір
адамға бөлінетін несие лимитінен аспайтын сұраныс ... Банк ... ... ... қарастыру Банк филиалының жеке
несиелеу бойынша несие комитетімен шешіледі.
Өкілетті тұлғалар және Банк ... ... ... ... ... ... жеке бизнес бойынша директор орынбасарлары,
жеке несиелеу бойынша ... ... ... ... жеке несиелеу
бойынша Банк несие комитетінің шешімі негізінде ... Банк ... ... Банк ... ... тұлғаларының жобасы бойынша
өздігінен шешім шығаруға тыйым салынады.
Филиалда жүзеге асатын ... тыс ... өту ... ... ... ... тыс ... қатысты құжаттарды
даярлайды, оны Банк филиалының жеке ... ... ... қарастыруға шығарады. Банк филиалының жеке несиелеу
бойынша несие ... ... ... тыс ... ... ... шығарады.
- Жағымсыз жауап болған жағдайда Банк ... жеке ... ... комитетінің шешімінде бас тартудың себебі
көрсетілген мәжілістың хаттамасы жазылады;
- Егер ... ... ... жағдайда Банк филиалының жеке несиелеу
бойынша несие комитетінің мәжілісі Жеке несиелеу бойынша банк
несие комитетінің алдында ... ... онда ... ... ... ... Банк ... жеке несиелеу бойынша несие комитетінің ... ... ... ... ... ... көшірмесін
даярлайды және оны лимиттен тыс несие берумен айналысатын несие
маманына ұсынады.
- Банк филиалының жеке ... ... ... ... ... ... маманы несие лимитін лимиттен тыс сұраныс
бойынша электронды түрде ... ... ... ... «Казкоммерцбанк» АҚ тұтыну несиесін талдау және бағалау
«Казкоммерцбанк» АҚ ... ... ... ... ... үлесі берілген несиелердің жалпы көлемінде
2011 жылғы 31 ... ... ... 32,5% ... ... ... 2011 жылдағы 66,1 млрд. ... 286,3 ... ... ... ... ... үлес ... несиелердің жалпы
көлемінен 29,0% құрады. Салыстыратын болсақ, ... ... ... 2011 ... 31 ... 28.6% ... ... мамыр айында тұтыну мақсатына берілетін жалпы несие көлемі
27,5 млрд. теңгеге тең ... Осы ... 2007 ... ... ... ... оның көлемі 140 млрд. теңге деңгейінде болатын. Яғни
осы сегментте несиелендіру көлемі дағдарыс кезінде 5 ... көп ... 7. ... АҚ тұтынушылық несиелендіру көлемдері (2007-
2012жж.)
|Несиелендіру |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 ... | | | | | | ... ... |140 |75 |55 |30 |25 |27.5 ... | | | | | | ... | | | | | | ... несиесінің |15 |19 |20 |19 |17 |16,7 ... (%) | | | | | | ... ... «Қазақстандағы тұтынушылық несие» «Егемен Қазақстан» газеті |
|16.05.13ж. А.Донских [22.б. 4] ... 3. ... АҚ ... несиелендіру көлемдері (2007-
2012жж.)
Дерек көзі: «Қазақстандағы тұтынушылық несие» «Егемен Қазақстан»
газеті 16.05.13ж. А.Донских [22 б. 4]
«Казкоммерцбанк» АҚ ... осы ... ... ... болып келеді, неғұрлым несиенің пайыздық мөлшері көп болса,
соғұрлым оны тұрғындар алуға ... ... ... өз ... ... ... суреттен осы тәуеледлікті көруге болады:
Қарастырылып отырған көрсеткіштердің қарама-қарсы ... ... анық ... тұр. Сонымен қатар, осы суреттен пайыз
мөлшері 19,5%-дан төмендеген ... ... ... тез ... ... Ал 19,5-23% ... ... мөлшерлемесінен
несиелендірдің тәуекелділігінің икемділігі төмен екені көрінеді. Осылай
бола келе, ... ... ... ... болса, несиелендіру көлемі тез
азайып отыр.
Кесте 8. «Казкоммерцбанк» АҚ – ның ай ... ... ... ... ... |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 ... | | | | | | ... несиесінің |140 |100 |60 |42 |40 |20 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |17 |18 |19 |20 |21 |23,5 ... (%) | | | | | | ... көзі: «Қазақстандағы тұтынушылық несие» www.banker.kz сайтының |
|мәліметтері негізінде құрастырылды. [23] ... 4. ... АҚ – ның ай ... ... ... несие
бағасына тәуекелділігі
Дерек көзі: «Қазақстандағы тұтынушылық несие» www.banker.kz ... ... ... ... АҚ несиелік пакетке келесідей заттар енуі тиіс:
- банк филиалының жеке несиелеу бойынша ... ... ... көшірмесі;
- жоба бойынша резюме;
- несиелік сұранысты қарастыру үшін сұраныс білдірушінің ұсынған
құжаттары;
- осы ... ... сай ... ... ... төлеуді
қамтамасыз етуге ұсынған құжаттары;
- несие мүлкін бағалау бойынша ... ... ... ... ... ... ... қорытындысы;
- жоба бойынша тәуекел – менеждерінің қорытындысы;
- қабылданатын шешімге әсер ете ... ... да ... ... құжаттардың өткізілу тәртібі және Банктегі шешімнің қабылдауы.
Банктің басқарушы бөлімшесі бір жұмыс күн ішінде толық құжат ... үшін ... ... ... ... ... ... жобаны
сараптауға жібереді.
Әрине, бұл несиелендірудің түрлі факторларға байланысты ... ... Бұл ... нақтарақ болу үшін несеиелендірудің тұрғындардың табыстары
мен экономикалық жай-күйлеріне тәуекелділігін қарастырған жөн. Ол үшін
тәуекелділік ... ... ... яғни ... табыстарының
азайған және экономикалық жай-күйі нашарлаған кезеңдегі ... 9. ... АҚ – ның ай ... ... көлемінің
тұрғындар табысына тәуекелділігі.
|Несиелендіру |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 ... | | | | | | ... ... |130 |100 |60 |43 |70 |27.5 ... | | | | | | ... | | | | | | ... несиесінің |17 |18 |19 |20 |21 |21,5 ... (%) | | | | | | ... ... ... ... несие» www.banker.kz сайтының |
|мәліметтері негізінде құрастырылды [23] ... 5. ... АҚ – ның ай ... ... ... ... ... көзі: «Қазақстандағы тұтынушылық несие» www.banker.kz сайтының
мәліметтері негізінде құрастырылды ... ... ... ... ... ... кезден бастап
өзгергені көрсетілген. Егер дағадрыстың басталған кезінде модель тура
тәуекелділікті ... ... яғни ... ... ... қарамастан алған, барлығы ертеңгі күнге сеніммен қараған.
Бірақ кейін, дағдарыстан кейін жағдай ...... ... ... ... 2012 ... көктемінде жоғарыдағы суреттугідей
боды.
Тәуекелділік моделінің өзгеруін тек ұзақ мерзім бойы тұрғындардың ... және ... ... сенімдері артқан кезде ғана күтуге болады.
Халық экономикасының ағымдағы динамикасына сүйкенсек, 2011 ... ... ... өсе ... [24 ... ... ... деңгейдегі банктер 2011 ... ... ... ... ... оларды айтуынша, тұрғындардың
кредиттік ресурстарға жинақталған қажеттілігі, оның ... ... ... ... ... байланысты, сондай-ақ банктер
ұсынатын тартымды талаптар себепші болды.
Оған осы жылдың сәуір айында Қазақстан ... ... ... «Банкердің
несие нарығы» зерттеуі дәлел, ол ақпарат келесі суретте көрсетілген:
Кесте 10. Тұтынушылық несиелерге сұраныстың өзгеруі
|Несиелендіру мерзімі ... 6. ... ... сұраныстың өзгеруі
Дерек көзі: ҚР ҰБ-нің «Несие нарығы» бойынша зерттеулері нәтижесінде
құрастырылды [25]
Осылай, сауалнамаға қатысқан банктердің 63% ... ... ... осы ... 2011 ... ... ... 43% болған.
Заемшыларды несиелеудің ең көп тараған мақсаты пәтер жөндеу, демалыс,
автомобиль сатып алу, тұрмыстық және ... ... ... алу, ... ... мүлік болып қалуда.
Бөлшек несиелеуге сұраныс ұсынылатын негізгі ... ... ... ... ал ... ... ... өнімдерге сұраныстың
төмендеуі жалғасуда.
2012 жылғы ... ... ... 40%-ға ... ... ... және банктердің небәрі 18%–ы ипотекалық өнімдерге қатысты
кредит саясатын ... Бұл ... ... банктердің 80% олардың
тұтыну несиесін беруге ниеттерінің артқаны туралы хабарлады.
Халықтың ... ... ... және банк ... ... ... байланысты бөлшек кредит беру нарығын қалпына ... ... ... Бәсекелестіктің күшеюі, ресурстардың қол жетімді
болуының артуы, ... ... ... ... күтулерге және
жылжымайтын мүлік нарығының даму болашағына қатысты ... ... ... ... ... ... әсер ... өсуі жағдайында банктерге кредиттер бойынша талаптарды
жұмсартуына тура ... ... ... ... және ... ... қаржыландыру мерзімдері мен сомаларын ұлғайту, әр түрлі
жарнамалық іс-шараларды жүргізу, сондай-ақ кредит бойынша пайыздық ... ... ... ... ... жаңа несиелік талаптарды
енгізу.
Банктердің кредит саясатының біршама ... ... ... заемшылардың төлем қабілеттілігін бағалау жүйесі қатаң күйінде
қалуда. ... ... ... ... және ... ... ... мұқият тексереді, нарықта кірісті растап
алмайынша несие ұсыну шектелген. Сонымен қатар банктер халықтың қаржылық
сауаттылық ... ... ... мұны ... ... мен ... төлем қабілеттілігін неғұрлым мұқият бағалауы
растайды.
2012 жылғы 2-ші ... ... 91%-ға ... ... ... ... емес ... сақтауды болжайды (кредиттік лимиттер,
кредитті өтеу ... ... ... ... ... және ... ... өзгеріссіз қалдыруды жоспарлайды (кредиттеудің стандарттық
және тәуекелді түрлері бойынша маржа). Осыған байланысты, банктердің 42%-ы
тұтыну кредиті бойынша ... ... ... әрі ... ... күтуде.
Жалпы банктік секторда несиелік тәуекел орын алады. Тәуекел ... ... ... теуекелді басқару тәртібі бойынша лимиттерді және
несиелік қабілеттілікті сақтау мақсатында үнемі бақыланып отырады.
2012 жылғы 1-ші ... ... ... банктердің несие
портфельдері сапасының біршама жақсаруы ... бұл ... ... ... ... кредиттердің үлесі әлі сақталып отыр.
Банктер 2012 ... 2-ші ... ... ... ... аз да ... келтірудің жалғасатынын күтуде. Мәселен, банктердің 28%-ы кредиттік
портфель ... ... ... болжайды және респонденттердің 61%-
ға жуығы сапаның өзгеріссіз қалатынын ... ал ... ... 11%-ы
банктердің несие портфелінің ... аз ғана ... деп ... ... ... ... жеке тұлғалардың несие
портфелінің жақсаруы корпоративтік заемшылар портфелінен біршама жылдамырақ
жүретін болады: ... ... ... 27%-ы және 18%-ы ... ... ... аз ғана жақсаруын күтуде, 70%-ы және ... ... ... ... қалатынын күтуде.
2011 жылғы 1-ші тоқсанда банктер үшін ... ... ... ... ... тәуекел болды. Кредиттік тәуекелдің өсуін
респондент банктердің 25%-ы белгіледі (11%-ы оның ... ... үшін ... тәуекел банктердің 17%-ы үшін артты (6%-ы үшін
төмендеді).
2011 жылғы 2-ші ... ... ... ... әрі ... ... ... тәуекелінің өсуі күтілуде. [26.б. 122-134]
Валюталық тәуекелдер, немесе курстық жоғалтулар ... ... ... ... ... ... және ... мекемелердің құрылыуымен және олардың істерінің
диверсификациялануымен байланысты, сонымен қатар валюталық курстың ауытқуы
нәтижесінде ... ... ... ... 7. «Банктердің несиелік тәуекелді қабылдауы»
Дерек көзі: ҚР ҰБ-нің ... ... ... ... нәтижесінде
құрастырылды [25 б. 38-42]
«Казкоммерцбанк» АҚ 2012 жылдан бастап несиелер тәуекелін ... ... ... ... жаңа моделін қолдана
бастады. Осы классификация бойынша несиелер келесі рейтингтерге бөлінеді:
1 рейтингтік балл – ең жоғары рейтинг, ... ... ең ... ... балл – ... ... өте ... тәуекел дәрежесі өте төмен
3 рейтингтік балл – несие сапасы жоғары, тәуекел дәрежесі төмен
4 рейтингтік балл – ... ... ... ... тәуекелі
аздап бар
5 рейтингтік балл – несие тәуекелі ... ... ... ... ... балл – экономика жағдайына байланысты тәуекел деңгейі
жоғары
7 ... балл – ... ... ... ... ... экономикадағы жағымды жағдайға байланысты
8 рейтингтік балл – дефолт тәуекелі өте жоғары
9 рейтингтік балл – қарызгер бойынша ... ... ... нсие ... ... жасалып жатыр
10 рейтингтік балл – дефолт
Кесте 11. ... ... ... ... балл ... (млн. ... теңге) |
| ... | |
|1 |2 |3 |
|1 |- |- |
|2 |- |- |
|3 |193 |47 |
|4 |52,926 |29,789 |
|5 |149,185 |149,513 |
| | | |
|6 |238,790 |343,355 |
|7 |232,282 |337,047 |
|8 |93,107 |105,943 |
|9 |26,283 |- ... |192,914 |990 ... ... несиелер |985,680 |966,684 ... ... ... |373,652 |
| ... ... ... ... ... ... ... | | ... ... |1,089,273 ... ... ... ... АҚ ... ... ... құрастырылды [27]|
Кестеден көріп тұрғанымыздай, 1 және 2 рейтингтік баллға ... ... жоқ. 2011 ... қарағанда 3-4 рейтингтік балл бойынша
несиелер сомасы сәйкесінше 4,1 және 1,7 ... ... 5 ... ... ... ... ... қалып отыр. 6,7,8 рейтингтік баллдар
бойынша несие сомасының азаю динамикасын байқауға болады, сәйкесінше ... 13,8% ... 9 ... балл ... ... ... сомасы
26,283 млн. теңгеге тең, 10 рейтингтік балл ... 413,1% ... ... 8. ... АҚ ... портфелінің сапасына шолу
Дерек көзі: 01-01-2012 жағдай бойынша ... ... ... ... ... Банк ... Қадағалау бөлімі мәліметтері
негізінде құрастырылды ... ... ... ... ... ... ... сапсына
шолу жасап өтер болсақ, стандартты несиелер сомасы 9 066 021 508 теңге,
соның ішінде ... ... 26,4%, ... несиелер 53,6 % және
үмітсіз ... 20% ... АҚ осы ... ... ... ие: ... ... 1 224 415 801 теңге,соның ішінде стандартты несилер сомасы
253 804 355 теңге (20,7%), күмәнді несиелер – 816 696 473 ... ... ... несиелер – (12,6%). Осы несиелерге құрылған провизиялардың
жалпы сомасы ... [28.б. ... ... ... беру үшін мынындай ереже ұсынады. Ереже ҚР – ның
заңына сәйкес жасалған және ... ішкі ... ... ... Осы ... ... несие берудің процедурасы мен
жағдайын қадағалап ... ... ... ... ... ... ... көздейді:
- коммерциялық емес сипаттағы қозғалмайтын мүліктерді сатып алу ... ... ... ... ... алу үшін;
ә) ұзақ уақыт тұтынатын тауарларды сатып алу үшін;
б) кезек күттірмейтін сұраныстарды ... (оқу, ... ... ... ... ... ... тауарларын сатып алу, мерей
тойларды өткізу және басқа да ... ... ... ... келесідей несиелендіру
бағдарлмаларын ұсынады:
- «Автокөлік сатып алу үшін» ... ... ... ... ... ... пен жеке ... жүргізуге арналған жер телімдерін сатып алу» бағдарламасы
- «Салынып жатқан жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... және үйді жөндеуге» бағдарламасы
- Банктің жалақылық ... ... жеке ... кепілдігімен
«Кепілсіз кредиттер» («Халықтық») кредит беру бағдарламасы
Болашақта ... ақша ... ... ... ... беру бағдарламасы
- «Банктің жалақылық жобасына қатыспайтын жеке тұлғаның кепілдемесімен»
бағдарламасы
- «Зейнетақылық кредит» ... ... ... ... ... ... ... кредит желісі
- «Банк салымының кепілдігімен» бағдарламасы
- «Білім беру кредиттері» бағдарламасы
- «Ипотекалық бонус»бағдарламасы
Жоғарыда аталған несиелерді берудің ... ... осы ... жекелей несиелеудің сәйкес бағдарламасында анықталған.
Осы ережеге сай несиелер Қазақстан Республикасының 23 жасқа толған,
тұрақты ... бар ... 6 ай ... ... жұмыс істеген) несиеге
берілген соманы және қосымша ақыны төлеуге мүмкіндігі бар кез – ... ... ... сай ... беру ... ... кезеңінде жасы 65 –
тен аспаған жеке тұлғаларға беріледі. Несие беру кезеңінде жасы 60 – ... және одан да ... ... несие берудің басты көрсеткіші – қарыз
алуға қатысушы ретінде қатысуы алынады.
Банк филиалына ... ... да ... қарызы бар туралы деректер
түсетін болса немесе басқа да ... ... бар ... ... ... сұраныс жасаушының несиелік тапсырысы қарастырылмайды.
Ағымдағы қарызы бар бола тұра, ... ... ... ... ... Банктің жекелей несие беру бойынша несиелік комитеті шешім
шығарады.
Жекелей несиелеудің ... ... ... сыйақы ставкасы
Банктің өкілетті ... ... ... ... ... үшін ... ставкасы жекелеген несие бойынша сәйкес несие
комитетінің шешімімен бекітіледі.
Банктің сәйкес талаптарын программалық ... ... ... сұраныстарды қабылдауды жүзеге асыра алады және несиелеудің
белгіленген лимиті ... ... ... ... ... ... беруге
еш құқықтары жоқ.
Жеке несиелеудің ... ... ... ... Банктің
аудандық филиалдарының өкілетілігі ... ... ... ... ай сайын жекелеген несие бойынша Банктің ... ... ... бойынша қарыздарды есептеу және сыйақының төлену тәртібі несие
бойынша ... ... ... Банк сәйкес тәртібіне сай жүзеге
асырылады.
Келесі ... ... АҚ ... ... ... қамтитындығы жайында ақпарат ұсынылып отыр:
Төменде көрсетілген кесте бойнша жеке тұлғаларға берілетін несиелердің
үлесі 29% ... ... ... несиелердің сомасы 36,271 миллион теңге
(10%). 2012 және 2011 жылдың осы ... ... ... несиенің үлесінің азайып бара жатқандығын айып кете кеткен жөн.
Тұтынушылық несиенің үлесі Көтерме ... және ... ... үшінші орында тұр (көтерме сауда 20,65% және ... ... ... қарағанда тұтынушыларға ұсынылыған несиелер сомасы азайғанын
айтуға болады, 2012 жылмен салсытарғанда – 9,4% және 2011 ... 38,4% ... 12. ... АҚ ... бағыттары
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |
| ... |% ... |% ... |% ... ... | | | | | | ... |136,271 |10,15 |149,073 |11,12 |188,542 |14,47 ... | | | | | | ... ... |9,98 |149,442 |11,15 |158,078 |12,13 ... бөлшектік |270,229 | |298,515 | |346,620 | ... | | | | | | ... ... |277,222 |20,65 |241,312 |18,0 |231,338 |17,75 ... |180,353 |13,43 |190,819 |14,24 |166,788 |12,80 ... |104,270 |7,77 |94,606 |7,06 |134,499 |10,32 ... мүлік |96,724 |7,20 |94,513 |7,05 |65,793 |5,05 ... ... |92,185 |6,87 |100,359 |7,49 |106,063 |8,14 ... ... |86,460 |6,44 |105,034 |7,84 |73,538 |5,64 ... үй ... |54,416 |4,05 |52,489 |3,92 |34,595 |2,65 ... |44,689 |3,33 |40,768 |3,04 |36,009 |2,76 ... ... |37,086 |2,76 |31,435 |2,35 |25,285 |1,94 ... | | | | | | ... ... |29,688 |2,21 |22,398 |1,69 |21,560 |1,65 ... |22,143 |1,65 |11,180 |0,82 |11,072 |0,85 |
12 ... ... | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 ... және ... |10,218 |0,76 |22,601 |1,69 |23,297 |1,79 ... ... |9,805 |0,73 |10,954 |0,82 |9,559 |0,73 ... |7,689 |0,57 |7,305 |0,55 |4,396 |0,34 ... өнеркәсіп |7,472 |0,56 |3,487 |0,26 |3,916 |0,30 ... |5,507 |0,41 |4,474 |0,33 |5,043 |0,39 ... |232 |0,02 |702 |0,05 |1,785 |0,14 ... тауарлар|- |0 |0 |0 |91 |0,01 ... ... ... | | | | | ... |6,122 |0,46 |7,385 |0,55 |2,085 |0,16 ... ... |100 ... |100 ... |
|Дерек көзі: «Казкоммерцбанк» АҚ 2012 жылдық есебінен алынды [27] ... 2012 ... ... халық тарапынан тұтыну несиесіне
сұраныстың өсу үрдісі жалғасады және сұраныс жоғары деңгейде ... ... ... ... ... атап ... респонденттердің 77%-ы
клиенттердің тарапынан тұтыну заемдарына сұраныстың ... ... ... АҚ ... үй ... ... ... таңда азаматтардың көпшілігі ... ... ... ... әр ... банктерге барады. ... әр ... ... үшін ипотека бойынша әр түрлі өнімдерді ұсынады.
Осы тұрғыдан еліміздегі үздік банктердің бірі – «Казкоммерцбанк» АҚ ... 1990 жылы ... ... АҚ, ... ... ... ... таза кірісі және жалпы депозиттері бойынша ірі жекеменшік
қаржы институты болып табылады. 2012 жылдың 31 ... ... ... ... ... ... банк активтері
2,997 триллион теңгені (24,9 млрд. $) құрады. Ал осы көлемнің 79%-ы, ... ... ... (19,7 ... клиенттердің қарызына (нетто) тиесілі.
2012жылы банк басты компаниялардың акционерлеріне ... 55,963 ... ... таза ... алды. 2012 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай
бойынша капиталдың жеткілікті болуын ... ету ... ... жеке
капиталы 415,3 млрд. теңгені құрады, ал оның ... ... ... ... [27 ... ... негізгі көзі – банк депозиттері болып табылады. Олар
қордың жалпы көлемінің ... бір ... ... 2012 жылдың ішінде клиент
депозиттері 30,1% өсіп, 895,1 млрд. теңгені құрады. Осылай Қазкоммерцбанк
тартылған депозиттердің көлемі бойынша ... №1 ... оған ... ... тиесілі. Депозит тартумен қатар банк теңге және ... ... және ... беру, клиенттердің төлем ... ... ... карталары, инкассация, сондай-ақ жеке банкингі сияқты 
ағымдағы шоттары ... ... ... кең спектрін ұсынады.
Ипотекалық несие берудің банк таңдап ... түрі ... ... ... ... ... құжаттарды жылдам толтыруға мүмкіндік беріп
қана қоймай, бұл деңгейдегі несие алушылардың қаржылық жағдайларына баға
беруге ... ... ... ... қарыз портфелінің жағдайы
бойынша ипотекалық ... ... ... ... ... және
банктік қарыздың қайтарымдылығын бағалау несиені ... ... ... ... ... ипотекалық несие портфелінде
стандартты несиелердің үлесі соңғы үш ... ... ... дейін
ауытқиды. “Казкоммерцбанк” АҚ-ның несиелер портфелінің сапасы айтарлықтай
жоғары және ... ... сай ... ... ... қайтарудың негізі ретінде қамтамасыз ету
принципін сақтауды талдау нәтижелері бойынша зерттелінетін банк ... тек ... ету ... ... ... ... ... жүзеге асыратындығын айтуға болады.
“Казкоммерцбанк” үшін қарыз алушының ... ... ... ... ... Ипотекалық несие беруде тұтынушының несие
қайтарушылығы ... ... ... ... ... несиенің 15
немесе 30 проценті болуы тиіс.
Қажетті соманың келесі жартысына несие ... ... ... та
міндетті түрде сатып алатын үйдің кепілдігі болуы керек. “Казкоммерцбанк”
АҚ-ның күнделікті ипотекалық несие беру тәртібі келесі жәйттерден ... ... ... ... ... ... ... қағаздарын
банктен алып өзбетінше дербес толтырады.
2. ... ... ... ... сараптау бөліміне
беріледі, онда клиенттің жұмыс орны, кіріс-шығыстары, салықтары, банктегі
жинақтары жөніндегі мәліметтер толық қарастырылады.
Банкпен ... ... ... ... ... ... алған, мұрагерлікке қалған бағалы заттар болса,
олардың бәрі де мұқият тексеріледі. Егер ... ... да ... ... ... ... ... болса оның қайтарылу тұрақтылығы тексеріледі. Пәтер
ақы, телефон, семья мүшелері мысалы, несие алушыда оның семья мүшелері
мысалы, үшін ... ... ... бәрі ... ... тексерулердің нәтижесінен сараптау ... ... ... ... ... көрсету басқармасы. Төлем жүйесі келісілетін несиелік ... ... ... ... ... келісім бойынша төлейтін
күн белгіленеді. Ипотекалық несиенің құны ... ... және ... ... мен ... төлемдерден тұрады. Проценттен басқа
банктер несие берудегі қажетті процедуралардың құнын жабатын комиссиондық
төлем ... Бұл алым ... ... кезде алынады, көлемі несие сомасының
1 %-ін құрайды.
Жылжымайтын мүлікке несие беру кезінде екі факторды ескерген маңызды:
несиенің ... және ... ... Қайтарым мерзімінің ұлғаюы немесе
несиенің сомасының жылжымайтын мүлік құнына қатынасы клиент үшін ... ... ал банк үшін ... ... ... Одан ... ... ұзақтығы және аз мөлшердегі алғашқы ... ... ... ... маңызды кезеңдерінің бірі кепілдікке беретін
меншікті бағалау болып табылады. Бірақ та жылжымайтын мүліктің бағасын дәл
бағалаудың ... оның ... ... тез ... тұратын
факторларға бейімделгіштігінде. Ал кейбір қасиеттері дәл анықтауға ешқандай
келмейді.
Бағалау ... ... ... орнын қараудан, сондай- ақ
ғимараттың өзін, оның ... ... ... ... ... Одан әрі ... пайдаланудың мүмкін варианттары
талданады.
Бағалаудың келесі ... оның ... ... ... ... ... ... нарығына, сондай-ақ тікелей қарастырылатын меншіктің
бағалылығына елеулі ықпал ... ... ... ... ала ... ... АҚ-ы жылжымайтын мүліктің құнын есептегенде ... ... ... шығындық тәсіл;
- кірістік тәсіл;
- сатуды тікелей салыстырмалы талдау тәсілі.
Бұл тәсілдерді қолдану бір объектінің үш ... ... ... ... Бұдан арғы салыстырмалы талдау әрбір тәсілдің артықшылықтары мен
кемшіліктерін сараптауға және бұл тәсілдерді ... ... ... соңғы
құнын есептеуге мүмкіндік береді.
Кесте 13. “Казкоммерцбанк” АҚ-ның ипотекалық несиелеу шарттары
|Несие мерзімі |Несие ... ... ... ... |
| | ... | | ... 37 |Минималды сомма:|13,9%-14,9% жылдық|Сатып алынатын |Ай сайын|
|ай. |700000 ... ... ... | ... |Максималды |мөлшерлеме ... | ... ... |сомма: Бағалау | ... | ... ... 70-85 | ... | |
| ... | | | ... ... ... АҚ ... ... ... [27] |
Жоғарыдағы кестеден көріп отырғанымыздай “Казкоммерцбанк” АҚ-ның
ипотекалық несиені 37 айдан 25жылға дейінгі мерзімге береді. ... ... ... басталады. Ипотекалық несиенің проценттік мөлшерлемесі
13,9%-14,9% құрайды. Кепілдеме ретінде сатып ... ... ... ... ... ... өтеу ... аннуитеттік немесе тең
бөліктермен ай сайын өтеліп отырады.
“Казкоммерцбанк” АҚ-ның ипотекалық несиелеу бағдарламасы шеңберінде
клиент нарықтағы тұрғын үйді ... ... ... ала ... ... несиелеу бағдарламасы аясында Қазкоммерцбанк баспа
жағдайын жақсартуға да несие береді.
2010 жыл жалпы банк жүйесі үшін қиын ... ... ... АҚ ... ... ... ... "Қазкоммерцбанк" АҚ
былтыр өз міндетемелерінің айтарлықтай бөлігін өтеді. Сондықтан қаржы
институты экономиканың нақты секторын қаржыландыруға дайын. Қазақстанның
жүйе құрушы банктерінің бірі "Қазкоммерцбанкінің" 2010 жылы таза ... ал ... 3,9 ... ... Депозиттік қоржын 38 процентке
ұлғайған. Осының арқасында банк бүгінде 300 млн. доллар көлеміндегі сыртқы
міндетеммесін өтеді. Сондай-ақ, дағдарыс кезінде мемлекеттен алған
депозиттік қаржының 46 ... ... ... қайтарды.
Банк өз міндеттемелерін өтеуге толық қабілетті . Биыл банк кесте
бойынша сыртқы ... 500 млн. ... ... ... ғана 300 млн. ... ... ... өтеді. Бүгінде
банктің жағдайы тұрақталды және экономиканы қаржыландыруға ... ... ... ... "Қазкоммерцбанк" АҚ биыл несие портфелін ұлғайтуды
жоспарлап отыр. Банк өкілдері дағдарысқа ... ... 3 ... ... ... қатаңдатылғанын айтады. Алайда бүгінде бұл
мәселе қайта қаралып проценттік ... ... ... қарау мерзімі де қысқартылды. Банк дағдарыс кезінде несие
саясатын қатаңдатты. Кепілдікке ... ... мен ... кірісіне
баса назар аударды. Сондай-ақ проценттік мөлшерлемелер де жоғары болады. Ал
қазір несиелік өнімдерді халыққа тиімді шартармен ұсынып отыр.
Сондай ақ «Казкоммерцбанк» ... атты ... ... ... ... ... - 10% - ... шотын жүргізу үшін және кредитті
қолма-қол ақшаға айналдыру үшін ... ... - тан ... ... алу ... келетін
болсақ, несие мерзімі: 37 айдан 300 айға дейін, несие ... ... мен ... ... жарна тұрғын үй құнынан 10%-дан басталады.
Сыйақы мөлшерлемесі 12,9% - ... ... ал ... АҚШ ... Несиені өтеу аннуитетті төлемдермен тең ... ... ... ... ... ... ... мүлікті
сақтандыру Банк қаражаты есебінен ... ... ... ... ... да ... қаражаты есебінен жүзеге асырылады.
Несие ... ... ... ... ... ... айналдыру үшін,
кредитті мерзімінен бұрын өтеу үшін комиссия төлемі алынбайды.Сондай – ... ... ... үшін ... ... ... ... жалақы
алатын клиенттер үшін комиссия алынбайды және де басқа Банктің карточкалары
арқылы жалақы алатын клиенттер үшін – ... ... 1% ... ... ... ... ... несие беру бағдарламасы әрекет
етеді.
Бастапқы ... үй ... ... басталады.
Сыйақы мөлшерлемесі: теңгемен - жылдық 13,5% - дан; АҚШ ... ... ... ... үшін ... несие сомасынан 2% - ды құрайды.
Осылайша «Қазкоммерцбанк» АҚ тұтынушылық несие ... ... ... мерзім ішінде ұнаған жылжымайтын мүлігіңізді сатып алуға
болатындай бағдарламаны одан әрі ... ... ... ... ... ... жылдың 1-шы қыркүйегінде республика бойынша, 2012 жылдың ... ... ... үй ... орта есеппен 167,4 мың теңгені құрады және ... ... үй – 123,4 мың ... ... ... Қазақстан бойынша 2011
жылы жаңа тұрғын үй бағасы бір шаршы метрі 4,7%-ға өсті, ... ... үй ... ... 2012 ... ... – тамыз айларында жаңа тұрғын үй
бағасы бір шаршы метрі 7,8%-ға, екінші деңгейлі тұрғын үйге ... ... ... ... ... Қазақстан аймақтары мен Астана қаласында
бағаның өсуі төмендегі ... ... ... қаласында өсу
байқалмаған.
 
Сурет 9.  Қазақстан ... жаңа ... үй ... ... көзі:  Мәліметтер ҚР статистика бойынша Агенттінінен, ҚР Ұлттық Банк
және ATFBank Research-тан алынып құрастырылды. [29]
* 1АҚШ долларының бағамы – 151.8 ... ... осы ... ... келе, «Казкоммерцбанк» АҚ жеке тұлғаларды
несиелеуде көптеген ... ... ... ұсынатындығын, сондай –
ақ халықты несиелендіру процессін қарастырып, ... оны ары ... әр ... іс – ... қарастыруы керек. «Казкоммерцбанк» АҚ – ның
халықты несиелеу процессінің қалай жүргізілетіндігі толықтай осы тарауда
талданды.
Сондай – ақ ... ... үй ... толық шешімін таппаған.
Тұрғын үйге мұқтаж азаматтардың тек 30%-ы ғана ... ... ... ... ... ... ... бар. Ал қалған 70%-
ы тұрғын үй мұқтаждығынан әлі арыла алмай жүр. Себебі баспанаға қаржы жиюға
көп ... ... Сол ... ... ... үй ... ... шешуі үшін
несие алғаны дұрыс деп ойлаймын.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ХАЛЫҚТЫ ... ... ... ... ... ... халықты тұтынушылық ... ... ... ... ... ... экономикалық
және саяси факторларға тәуелді ... ... ... ... несиелендірудің дамып ... ... ... ... және ... жүйенің тұрақтануына байланысты.
Жеке тұлғаларды несиелендіру процесін реттейтін заң актілерін ... ... ... ... ... қалып келе жатқандығына қарамастан,
тұтыну несиесінің дамуы анағұрлым кең өріс ала ... анық ... ... ... ... мен ... мақсатында жедел талап
ететін мәселеге, тұтыну несиесі ... баға ... ... заң ... ... ... ал ... – тұтыну несиесі
туралы Заңды ... мен ... ... (АҚШ және ... ... ... белгілеудің ашықтығы мен тұтыну несиесінің нақты құнын айқындау
қазіргі ... банк ... ... құқығын қорғау бөлігі мен
банктің құқығының толық реттелмей отырғандығын көрсетеді.
Тағы бір ... ... ... - ол жеке ... ... ... құны мен төленетін комиссиялық сыйақылар туралы ақпараттардың әлі ... ашық ... ... ... ... (АҚШ, ... жеке тұлғалар (қарыз алушылар) мен
олардың кредиторларының арақатынастары реттеліп ... және ... заң ... ... ... ... және аса ... бөлігі қаржы
мекемелерінің өздерінің клиенттеріне ... ... ... ... пайыз мөлшері бойынша түсіндіру жұмысын жүргізу міндеттілігіне
бағытталған. Бұл ... Заң ... ... немесе берілетін ... ... ... ... ... ... ... бойынша берілетін
ақпараттардың дәл және түсінікті болуы талап етіледі.
Қазіргі уақытта тұтыну несиесі рыногында бәсекелестіктің күшейе түсуіне
байланысты ... ... ... ... ... ... көбінесе
жүргізілген ақпараттарға да қатысты. Несие ... құны ... одан ... мекемелерінің қызмет көрсетулері арта ... ... ... несие алушы мен қарыз берушінің арасындағы
сенімділікті арттырады. Жеке тұлғаларды несиелендіру шартында несие беруші
үшін де, ... ... үшін де ... бір ... ... болжамы керек.
Басқаша айтқанда, автомобиль алу үшін несие бергенде ... ... ... ... несие беруші банк тұтынушының жұмыс жалақысына
көп көңіл бөледі, ол үшін несиені жабу көзі ... ... ... ... ... болады, сондықтан да кіріс мөлшері несие уақыты ... ... ... ... тұтынушы да өз кірісінің тұрақтылығына сенімді болуы
керек, мысалы үй сатып ... ... ... ... ... бір ... де ... болуы керек. Нормативті базаның егжей-тегжейін ашу ... де ... ... да тұтыну несиесінің шартында пайда болған
қолайсыз жағдайлардан сақтандырады.
Жеке ... ... ... ... несиелендіру де жетіліп
келеді. Бірінші сатыда банк ... ... қол ... есеп ... ... оған қоса ... ... тәжірибесін де ұлғайтқан жөн. Сонымен қатар,
клиенттің өз ... ... ... өндіріс және басқа да ... ... банк ... қолдануға мүмкіндік беру керек. Бұндай жүйені
Қазақстан Республикасына енгізу ... ... ... ... ... карточкалардың қолданыс аясын ... банк ... ... ... ... еді. Біз, халықты несиелендіру үшін шет
елдер тәжірибесіне көп көңіл ... ... ... ... жөн. ... ... ... екінші деңгейдегі банктер, басқа елдердің
несиелендіру тәжірибесіне көп көңіл ... ол ... ... көмегін тигізеді. Қамтамассыздандыру үшін мынадай
бағыттар қолданады:қолданылып жүрген және жаңа ... ... банк ... ... сапасын жоғарылату;қарыз түрлеріне
байланысты, қолдану мерзіміне ... ... ... ... деңгейіне
байланысты шарттар;
несиені өлшеу және оны пайдалану тәртібі. Арнайы қарыз ... ... ... шешілуіне әкеледі. Тұтыну несиесі
қазіргі кезде тек қана несие ... ... ... ... ұйымдарға да беріледі. [31.б.41-60]
Тұтыну несиесінен халықты несиелендіру, көптеген ұйымдарға мәселелерді
шешу үшін өте ... ... ... несиесін бүкіл елде де, бөлек
аудандарда да жоспарлау дәрежесі жоқ. ... ... ... ... ... Алдағы уақытта тұтыну несиесінің дамуы, оны ... ... ... беру және оны ... ... ... ... шығысына сай келмейді.
Жоғарыда айтылған банк жүйелерінің тұтыну несиесін беру туралы шешімі
жайлы мәселе ... ... ... дамуы екінші деңгейдегі банктер ... ... ... ... ... сақтау істерін дамытады. Сондықтан,
несие беру шарттары ... ... ... мемлекеттік бағалы
қағаздардағы, банктің немесе жергілікті ... ... ... ... ... байланыста клиентке көрсетілетін қарыздар түрін кеңейту ... ... алу үшін ... ... жеке ... ... несие беру және
тағы басқа да әртүрлі қызмет ... ... ... ... ... ... туралы да хабарлар болады.
Сонымен қатар, арнайы қарыз алушыларды несиелендіру мынадай жақсы
қасиеттерімен ... ... ... ... ... алу ... беріледі, бірақ ол
белгіленген мерзім біткеннен кейін, жинаққа қажетті қаражат
жиналғаннан кейін ... ... ... жаңа ... ... үшін ... зерттеулер
жасалады;
- несиенің түрлері және банк қызметтерінің ақпараттарын тарату
деңгейін көтеру;
- ... ... ... ... ... арнайылылық;
- сыйақы құнын несие арқылы азайту, мерзімді, әсіресе ... ... ... ... ... ... несиелеу жүйесі туралы жиі
айтылуда. Нарықтағы жеке тұлғаларды ... ... ... ... табысты болуы үшін жақсы қауіп-қатер бағам жүйесі болуы керек.
Тұтыну несиесінде алғашқы ... ... ... жүйе немесе несие
карточкасы арқылы ... алу ... ... ... ... тұрақтылық
үстейді. Бұл тұрақтылық нарықта қарыз алушы үшін тартымды өнімдер ... құн ... ... ... ... Көбінесе бұл жүйе
ретінде несиелік скоринг жүйесі жүреді. Несиелік скоринг жүйесі әр ... ... бір ... ... Жиналған балға байланысты несиені беру
туралы шешім қабылданады да, лимит құрылады
Егер бұл ... ... ... ... білгіміз келсе тағы да
батыс елдерінің тәжірибесіне жүгінеріміз белгілі. Ең алдымен бұл жүйе ... ... ... ... ... ... тағы бір ...
тұтыну несиесі мөлшерінің аздығы. Корпоративті несиеге салыстырмалы несие
портфелін алу үшін тұтыну несиесін ... ... ... ... Ал бұл өз ... банк пен ... ... жұмысын
қайта қарауды, өз қызметтеріндегі технологияны өзгерту мен ... ... ... ... ... ... бір дана ... салыстырсақ, ал тұтыну
несиесі бірнеше топтамалармен ... ... Ал ол ... ... өтінімдерін
қарау мен мақұлдау қағидаларын түбірінен өзгертуге тура келеді. Ол ... ... ... ... ... бұл ... ... бұрыннан бері қолданып жүр және
оларсыз ешқандай шешім қабылдамайды. ... ... бұл ... әрі дер кезінде шешілді де.
Өткен ғасырдың 50-ші жылдары американдық банктер дәл осындай жағдайға,
яғни несие ... ... ... ... ... тап
келді. Мәселені шешу үшін атақты математиктер тартылды. Олар қарыз алушы
жеке тұлғаларды статистикалық әдіс бойынша ... және ... ... ... ... сыныптауды жүргізу үшін қарыз алушы туралы қысқа
ғана дерек табу талабы қойылды, ол әдеттегі ... және аз ғана ... ... тиіс ... Бұл жүйе тез ... ... атауына ие болды.
Score (жалпы балл) деген сөзден ... Бұл ... ... ... – ол ... ... ... жеке тұлғаның белгілі бір ... балл ... ... ... ... ... жынысы
мен жасы маңызды көрсеткіш болып саналады. Әдеттегіше, жастар несие
міндеттемелерін ... ... ... ал ... ... ... ... Скорингтік сауалдамада осы екі мінездемеден басқа клиенттің қаржы
жағдайын сипаттайтын жеке өміріне байланысты көптеген ... де ... ... ... қажетті баллдан жоғары балл жинақтаған
адамға несие беріледі, ал төмен балл жинағандарға несие берілмейді.
Бірақ Қазақстандық банктерде скоринг ... ірі ... ... ... ... ... ... себебі олар батыс ... ... ... ал ол ... ... ... ... болады. Мысалы, оларда рейтингті жас мөлшеріне қарай
өседі, ал бізде ... ... ... онда ... ... ... жас ... жоғары болады деген сөз. Сондықтан скоринг жүйесін
жүргізу кезінде әр бөліміне, әр элементіне ұқыптылықпен ... оны ... ... және менталитетімізбен байланыстыра білуіміз ... да ... ... жүйесі берілген несиенің сараптама негізінде
жасалуы керек. Екі ... және ... ... ... ... ... ... қауіп –қатер бағасының обьективті жүйесіне үлкен
қызығушылық танытып отыр және де сарапшылардың қатысуын, адамзат ... ... ... жасамау мүмкіндіктерін қарастырып отыр.
Аталған тәжірибені өз елімізде бірден ... ... ... экономикалық, әлеуметтік және заңдарымыздағы өзгешеліктер,
өзіміздің жеке құжаттар ... жаңа ... ... ... ... енгізуді талап етті.
Қазақстанда скорингтік модельді құру үшін 2007 ... ... ... ... ... қоры құрылды. Ұйымның алдына қойылған
негізгі міндет – автоматтандырылған ... ... құру және ... Жеке тұлға өтініші бойынша жасалған талдау қорытындылары ... ... ... ... ... есептеледі.
Кепілсіз рәсімдеу нүктесіне бару және сауда нүктелерінде несие тарату
және сауалдама мәліметтері бойынша несиені өтеу ... ... ... ... ... ... ... алушының несиені өтеу қабілеттілігін сипаттайтын ... үш ... ... ... Оған ... ... туған жері мен тұрақты мекен-жайы,
отбасылық жағдайы;
2) Экономикалық. Жұмыс орны, ... ... ... ... жылжымайтын мүлік, банктік шоттары, бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... барлығы 30 параметр бойынша олардың өзара байланысы
талданды.
Жобалау жұмысы 2007 жылы ... ... ... ... ... ... бірлесіп ең алғашқы несие берілді. Бір жылдың ішінде ... ... мың ... 995 несиесі берілді. Пайыздық ставканың ... 40% ... ... ... ... 3-7% ғана болды. Осы
жүйені ... ... бір ... ... 15 минутта-ақ рәсімдеуге, ал несие
алу уақытын 1 сағат ішінде орындауға қол жеткізілді.
Скорингтің ... ... ... ... қарауға болады:
обьективтілік; автоматизация – әдістемелік дұрыс ... жай ... ... ... ... ... ... –әрине әдістеме нақты кеңестер беруі керек. Бұны, мысалы,
өткен несиелерге берілген ... бір тест ... ... ... – бұрынғы әдістемелер өз актуалдылығын жарты жолдан жоғалтып
алуы мүмкін, сондықтан әдістеме бойынша жаңа ... ... жаңа ... керек;
құбылмалылық – арнайы қарыз алушылық анкетасында ... ... ... ... жұмыс жасай білу керек;
түсініктілік – әдістеме қарыз алушыға тек балл жинап беріп қана қоймай,
ол осындай баллды не үшін және ... ... ... беруі керек.
Жедел скорингтік несие жүйесін ... ... ... де ... ... ... Жеке ... несие тарихының бірыңғай базасының болмауы;
2) Жұмыс ... ... ... ... ... ... ... тауарларының бірқатар топтары бойынша сауда нүктелерінің
дамымауы. ... ең ... ... ... материалдары рыногы мен
медициналық және білім беру қызметтері жатады.
Скорингтік модельді банк ... ... ... ... ... және оның банк ... ... ықпал етері сөзсіз.
Қазақстандағы тұтыну несиелерінің болашағы туралы да айтпай кетуге
болмайды. Әлемдік банк бизнесіне ... ... ... несие беру ісі
кеңінен таралып отыр. Төлемнің бұл түрін енгізу үшін, төлем карточкалары
рыногының дамуы мен сауда ... ... ... ... ... ... ... ақша-несие жүйесінің дамуына қарап отырып, мынадай
қорытынды шығаруға болады: біздің еліміз де ... ... ... үшін ... ... қолданады. Бұған мемлекетімізді тез
компьютерлендіруге ... әсер ... ... ... ... ... ... төлем жүйесін
құрып жүрген банктерде жобаны реализациялау ... ... да, ... ... ... ... ортасы ойынша Қазақстан, ... ... ... үшін жұмысы, техниканы ... ... ... ... ... қатар халықаралық байланысты нығайту үшін де ... ... және ... ... шет ... карточканы
пайдалану тәжірибесіне қарап, соған сараптама жасау негізінде енгізеді.
Қазіргі таңда банк клиентерінде карточка жинағы бар, олар оны ... ... ... Қазіргі кездегі ... ... ... көп ... бір ғана карта келеді, ал сонымен қатар
банкомат арқылы өз-өздеріне қызмет көрсетеді.
Клиентке, банктік ... үйде ... жеке ... бір ... ... Ол банк клиенттеріне несие-есептік
қызмет көрсету үшін, бір электронды комплектсті жүйені ... ... ... банк мекемелерінде үлкен өзгерістер
болады. ... және ... ... ... ... үйде қызмет ету мүмкіндігін ... Ал бұл ... ... ... ... ... және ... ғимараттарының босатуына
мүмкіндік береді. Қызметкерлер үшін үй, жұмыс орны болады да, сол жерден
керекті ақпараттар ... ... ... ... жаңартулар нәтижесінде
еңбек өнімділігі төрт есеге ... да, ... ... ... ... ... ... өседі. [33.б.38-60]
Осы сияқты жүйені енгізу көп мәселелерді шешуге көмек ... ... ... зерттеулер, техникалық мәселелер , жобаны техникалық –
материалдық қамтамасыз-дандыру.
Осы жасалған зерттеулер макроэкономикалық стабилизацияда ... ... яғни банк ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Халықты несиелендіруді дамыту экономикалық қана емес, сонымен қатар
саяси, әлеуметтік мәселе болып отыр.
Бұл комплексті ... ... ... ... ... ... ... ол несиелік портфельді диверсификациялайды.
Отандық екінші деңгейдегі банктер жеке тұлғаларды несиелеуде біраз
жетістіктерге жетті, дегенмен әлі де ... ... ... ... ... Мысалы, айтар болсақ ауылдық жерлерде тұратын жеке шаруа
қожалықтары бар ... мал ... ... жеке ... ... қолы жетпей отыр. Қазіргі кезде екінші деңгейдегі ... ... ... жерлерін немесе мал бағумен айналысатын
шаруашылықтардың ... ... алып ... ... Себебі, бұған
Қазақстан Республикасының Жер ... жол ... заң ... жер
шаруалардың жеке мүлкі емес арендаға берілген мемлекет құндылығы болып
есептеледі.
Сондықтан осы мәселені ... жер ... ... ... жеке шаруа
қожалықтардың иелерінің несие алуына жағдай жасауымыз керек. Жер телімдерін
кепілге алып жеке қожалықтарға ... ... ... Жер ... құрсақ
та артық болмайды, себебі еліміз Бүкіләлемдік сауда ұйымына мүше болар
алдында бұл ауыл ... ... зор ... ... еді және де
дамыған елу ... ... ... тездетеді.
Одан кейінгі мәселе Қазақстанның банк секторы дамуындағы сапалық ... ... ... ... ... ... келе ... байланысты Қаржылық қадағалау агенттігі тарапынан әлі де сын көтере
алмайтындай осал тұстары бар екендігін ескерткен дұрыс ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің акционерлері
жеткілікті мөлшердегі банк капиталына инвестиция жасай ... ... ... ... өндірістердің күш алып дами алмауында.
Екіншіден, екінші деңгейдегі банктердің сан жағынан көптігі ұлттық
экономика шеңберінде ... ... ... тарығуына әкеп соқты.
Бұған итермелеген бір жағынан банктердің пайдаға деген жалаң ұмтылысы себеп
болса, екінші ... тек ... ... ... туындаған
корпоративтік жанталас болса керек. Себебі банк секторы үшін өткен жылы
шетелдік қаражаттарды тарту арзанға ... ол ... ... ... ... туғыза алды.
Үшіншіден, банктердің активтер ... өсуі ... ... өсу ... ... ... көп ... болды.
Халықаралық ережеге сәйкес банктің меншікті капиталы ... ... ... ... ... ... ... – банкті зиян шегуге душар
ететін кездейсоқ ... ... орын ... ... өтеп ... ... ақша көзі.
Төртіншіден, несиелік портфельдің белгі бір бағытта ... және ... ... есебінен банк секторының активтер активтер
портфельінің ... тыс ... ... ... ... сапасына
қатысты проблема туғызуда. Мысалы, банк секторының несиелік портфельі 2012
жылы 75 % - ға ... ... 81 % - ға ... осы ... ... экоомика
10 % - ға жоғарылаған. 2011 жылы күдікті және үмітсіз несиенің мөлшері 61 %
-ды құраған, ал 2011 жылы 67 % - ға ... ... Дәл ... ... ... портфелдің 41 % - ы күдікті және үмітсіз несиелердің
еншісінде. Егер несиелік портфельдің ... ... күрт ... ... ... ... ... мультипликатор мен несиелік
мультипликатордың байланысы әлсірейді..
Сонымен қатар соңғы кездері ипотекалық несиелеуде, де ... ... бар. ... ... ... қос жүйе: ипотекалық
несиелеу жүйесі мен тұрғын үй құрылыс ... ... бір ... ... ... ... бірі ... Мұндағы тұрғын үйді ипотекалық
несиелеу жүйесі орташадан жоғары табысы бар халықтың ... ... ... ... ... ... бар ... арналады. Көптеген
елдерде бұл екі жүйе қатар жұмыс жасауда.
Қазақстанда қызмет етіп ... ... үй ... жинақ жүйесінің
артықшылықтары манадай:
-жыл сайын клиенттердің жинақтарын мемлекеттен ... ... ... ... үшін ... үй ... шешуге мүмкіндіктің болуы;
-тұрғын үй құрылыс жинақтарыңыздың кепілдендірілуі, себебі тұрғын үй
құрылыс банкі жеке тұлғалардың салымдарын міндетті ... ... ... ... ... табылады.
Қазіргі Қазақстанда қызмет етіп отырған құрылыс жинақ жүйесінің өзіндік
кемшіліктерін бөліп көрсетуге болады:
біріншіден, әрбір отбасы өзінің тұрғын үй ... 5-7 жыл және ... ... ... ... орташа айлық табысы немесе одан төменгі табысы бар отбасылар
жинақтай мерзімі ішінде ай сайын 10 мың теңгеден ... ... ... ... ... ... тұрғын үй бағасының өсуі, немесе
оған ... ... ... ... болмаған жағдайларда орташа
айлық табысы бар ... ... ... алатын тұрғын үй ... ... ... бермейді;
жинақтар бойынша банктің төлейтін 3-4( мөлшерлемесіндегі сыйақысына 6-
6,5( ... ... ... ... да ... ... да бұл жүйе бойынша халықтың құрылыс жинақтарын арттыру үшін
мынадай шараларды іске асыру ... деп ... ... ... жарна мөлшерін сатып алатын тұрғын үй
құнының 10-15(-на дейін төмендету;
Екіншіден, жинақтау мерзімен ... ... ... ... ... кемінде, 30 жылға дейін;
Үшіншіден, халықтың жинағын ынталандыру ... ... ... ... ... 150-200 ... есеп ... дейін
көтеру;
Төртіншіден, несиені пайдалану мерзімі ішінде барысында жас отбасында
дүниеге ... ... ... ... ... ... мемлекет
тарыпынан жеңілдіктерді қарастыру, бұл өз кезегінде ... ... ... ... ... етеді. [34.б. 15]
Көптеген ғалымдардың пікірінше Қазақстандағы тұрғын үй мәселесін ... ... ... ... ... ... ... алғашқы тұрғын үй нарығының бәсекелесітігін арттыру қажет ... өз ... ... ... ... баяу өсуіне жол береді;
үшіншіден, ... ... ... табыстарын көтеру; жылжымайтын
мүлікпен жасалытын операцияларды реттеуге бағытталған нормативтік ... ... ... және ... ... ... мерзімін ұзарту
және пайыз мөлшерлемесін азайту арқылы жүзеге ... ... ... ... ... мынадай ұсыныстар жасауға
болады:
-бағалы қағаздар нарығында ипотекалық облигацияларды жеңіл жолмен
орналастыруға жағдай жасау;
-арзан несиелік ... бар ... ... ... ... ... қызмет ету шығындарын азайту арқылы банктерге
маржаларын төмендетуне мүмкіндік жасау;
-инфляция мен қайта қарыжыландыру мөлшерлемесінің ... ... ... экономикалық жағдайдың жақсаруына қолдау жасау.
Осы жоғарыда аталған ұсыныстар ескерілген халықтың тұрғын үй ... ... ... ... ... ... үйді ... несиелеу әрі
қарай дамиды.
Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын ... ... ... ... ... ... жатқан қаржылық дағдарыстан сүрінбей
өтуге барлық мүмкіндігі бар екендігін тағы да шегелей түсті. Осы ... ... келе ... әңгімелер мен пікірлерге нүкте қойған "Қазына"
тұрақты даму қоры басқармасының ... ... ... ... ... ... осы уақытқа дейін жаппай несие беру кезеңі бір-бірімен жарысқа
түскендей болды.
Солай, жылжымайтын мүлік, тағы да ... ... аса ... ... ... Қазақстанда екінші деңгейдегі банктер мен даму
институттары арасында сөрені бөлісуде мәселелер туындап қалып жүрді.
АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыстың ... ... ... ... баға беру үшін ... ... ... мен
сарапшылар "дағдарыс" деген терминді қолданудан қашқақтап, ... ... ... бейтарап сөздерді пайдаланып жүр. ... ... ... ... бар. Бұл проблема отандық
банктердің ... ... ... ... тіреліп тұрған жоқ, сол несиелердің
қалай пайдаланылғанына тікелей байланысты туындады. Әрине ... ... ... ... ... арқылы шешуге болады.
Банктер шетелдік несиелер біздің экономикамызды ... және ... бәрі ... ... дегенге үнемі сендіріп
келді. Ал шындығына келгенде, несиенің ... ... ... да ... ... ... ... банктердің өзін сын көтермес
деңгейдегі ... ... ... ішкі ... қанша жерден талпынғанымен, шындыққа келгенде
ұлттық экономиканы әртараптандыруда қаржыға деген сұраныс ... жоқ, ... ... ... ... ... мәжбүрміз. Осы
арада банктердің қаржылық делдалдық рөлі зор ... еді. ... ... біз ... ... ... ... варианты ретінде
банктерге инвестициялық жобаларды Қазақстан даму ... ... ... ұсынамыз.
Сонымен қатар, бұл ынтымақтастықтың негізгі параметрлерін басынан
бастап айқындап алған жөн. Біз ... ... ең аз ... 7
жылға қаржыландыруға мүдделіміз. Оған орта есеппен 20 миллионнан кем емес
ақша керек. Екіншіден, инвестициялық ... ... ... ... ол ... ... провизия құруды жоспарламауы ... біз ... және орта ... несиелеу үшін шағын кәсіпкерлікті
дамыту қоры бойынша "Айтулы ... ... ... ... ... ... ... іске қосқалы отырмыз.
Сонымен, шетелдік және өзіміздің сарапшылардың пікірінше, Қазақстан
банк секторы әлі де ... ... ... ... ... отыр.
Өйткені отандық экономикамыздың ауылы әлемдік қаржы рыноктарынан шеттеу
жерде тұр. Егер бұдан да қатты ... ... бола ... ... ... одан құтылу қиын. Бірақ банктер тәртібіне түбегейлі
өзгерістер енгізбейтін болсақ, алдағы уақытта бұдан да ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысы несиелеу механизмін
жетілдіру ... ... ... ең ... ... ... ... төлеу қабілеттілігінің төмендігі мен қазақстандық
банктердің несиелік қоржындары ... ... ... табылады. Бұл
жағымсыз ағымдарды жеңу үшін және қазіргі проблемаларды шешу ... ... ... бар банктер несие алушылардың кең тобына
арналған жүйелі ... үш ... ... ...... ... ... ипотекаға сатып алған
жалғыз тұрғын үйі бар несие алушыларға ... ... ... ... ... ... қайта құрылымдау механизмі ұсынылатын болады.
Бұған ... ай ... ... 10 ... уақытша азаюы және екі жылдық
жеңілдік мерзімі кіреді.
Екіншісі – ... ... ... ... үйді ... беру ... Ол объективті себептермен, ағымдағы ай сайынғы төлемдердің 50
пайызынан астам сомасын төлей ... ... ... ... ұсынылады. Осы
механизмді іске асыру несие алушылардан ... үйді ... ... ... ары ... 2 жыл бойы ... беруді көздейді. Осылай несие
алушылардың бұл тобы тиімді шарттарда өз ... ары ... тұра ... алады, ал ай сайынғы жалдау төлемі қазіргі несие өтемдерінің
50%-нан аспайды. Екі жыл өткеннен кейін несие ... үйді ... ... ... ие ... Ал тұрғын үй бағасы клиенттің банк алдындағы қалған
берешегіне теңеледі.
Үшіншісі – ... ... ... мүмкіндігі мен несиелеу
мерзімі 3 жылға ұзартуды қарастырады. ... ... ... ... ... ... бар қазақстандық банктер ипотекалық несиелеу
нарығында проблемаларды шешудің осындай кешенді тәсілді ... ... ... ... ... ... Бұл шаралар ипотекалық несиелер
бойынша бар берешекті ... ... ... Ол бұл ипотека
нарығындағы жағдайды ... және ... ... ... ... ... бағытталады.
Жалпы қазақстандық ипотекалық несиелеу нарығындағы проблемалар әлемдік
қаржы дағдарысының әсерімен 2011 жылдың күзінде басталды. Ипотекалық ... ... ... қарсылық ретінде ипотекалық заемдарды қайта
қаржыландырудың мемлекеттік бағдарламасы жасалды. Ол 2012 жылы ... ... ... ... қоры» АҚ және ... ... ... ... ... Бұл ... мемлекет 120
млрд теңге бөліп, бұлар еліміздің 8 коммерциялық банкі ... ... ... аясында 15,3 мыңға жуық несие қайта қаржыланып, ... ... 4,5 ... ... ... ... ... үшін 12%-ға дейін, және халықтың әлеуметтік жағынан қорғалмағандары
үшін ... ... Бұл ... ... ... ... несие алушылардың
қарыздық жүктемесі, орташа есеппен, 17 пайызға жеңілдеді. Сонымен бірге,
бағдарламаға қатысқан банктер қайтарылатын қаражат ... 15 жыл ... ... беру ... ... Сондай-ақ, 2011 жылдың нәтижелері бойынша
«Альянс банк», «БТА Банк», «БТА ... және ... 13 ... ... ... ... ұзартып, ал кешірілген өсімпұл сомасы 32,5 млрд
теңге құрады. 2012жылдың соңындағы жағдай ... ... ... ... ... мен ... ... кепілдігіне берген
несиелердің көлемі 507,7 млрд теңге болып, саны 141,6 мыңды құрады.
Еліміздің жылжымайтын мүлік нарығындағы ... шешу үшін ... ... және ... үй ... дамытудың арнайы бағдарламасын
іске қосты. Бағдарламаның мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... Алайда бұл бағдарлама тек тұрғын үй
құрылысының аяқталмаған нысандарына, ... ... мен ... ... ... әрекет етеді.
Ипотекалық несиелеу елiмiзде қарқынды дамығандығына қарамастан,
тұрғылықты ... үшiн ... ... әлi де ... ... ... Халықтың
көпшiлiк бөлiгi мұндай баспанаға ипотекалық несиелердi рәсiмдеуге және оны
сатып алуына ... жоқ. ... ... ... ... ... да өсуде, осының салдарынан олардың баспанамен ... ... ... ... ... болсақ, ҚР тұрғын үй жағдайы, бiршама
жақсы ... ... он бес ... ... ... халқы бар республикадағы
тұрғын үйдiң жалпы ауданы 253 млн м2 құрады, яғни орта есеппен бiр ... 17 м2 ... ... де, бұл ... да ... ... маңызды
мәселелер жеткiлiктi.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банктiң бағалауы бойынша, бүгiнгi күнi
1,3 млн адам баспанаға ... ал ... ... ... ету ... кем ... 3-3,5 млн м2 жаңа ... үйлер салу керек екен. Тек
Алматының өзiнде құрылыс Департаментiнiң ... ... ... 400,305 адам ... үйге ... тұр.
Бүгiнгi күнi Алматы қаласындағы тұрғын үй құрылысын шартты түрде 3
типке бөлуге болады; элиталық ... ... ... үйлер және
жеке құрылыс.
Ең алдымен бұл елдегi жаңадан салынып жатқан үй бағасы, қайталама тағы
баспана бағасына ... ... есе көп. Жеке ... ... элиталық
үйлер ғана емес, қаланың көне аудандары болып саналатын «хрущевкалардың» да
бағасы былтырғы жылмен ... екi есе ... Жер ... ... ... қуанта қоймады. Ал бүгiнде қаланың ескi көркiн жаңаша
келбетiне айналдырған элиталық үйлердiң ... ... ... деп ... ... Қаланың құрылыс компанияларыныңқазiрде салынып
жатқан үйлердiң құны халықтың көпшiлiгiне қол жеткiсiз. Жаңа ... ... ... ... ауданы 100 шаршы метрден жоғары
ауытқиды, ал бір шаршы метрдiң орта бағасы ... ... де, ... ... ... ... ... Алматы
қаласымен қоса елiмiздiң басқа қалаларына сән кiргiзгенiн мойындаймыз.
«Алматықұрылыс» сынды iрi холдингтiк ... ... ... ... ажарын айрықша ашар құрылыстарды аяқтап, пайдалануға ... ... ... аспандап тұрғанда, жаңа үйдi тұрғызуға жүрек дауалай
бермейдi. Мамандар көкпен ... бой ... ... үйлер бағасының
қымбаттағанын бiрiншiден, құрылыс материалдарының бағасымен байланыстырады.
Экономикамыз жаңа тұрақтанып, өндiрiстер ... ғана ... ... ... ... ... тән. ... жайға қажеттi материалдардың
көпшiлiгi шетелден әкелiнедi. [35.б.46-52]
Бағаның шарықтауының екiншi бiр себебi деп ... ... ... ... өз ... ... ... себепкер болып отыр. Әрине,
ұсақ риэлторлар мен маклерлердiң бұл ... ... ... Ал iрiлерi баға
саясаты тәртiбiн анықтап отырады. Сондықтан, ипотекалық несиелеу, бастапқы
сатыда, негiзiнен, қарыз ... кең ... ... сай ... та үйдi ... ... бағытталған болады. Мұндай жағдайда, мемлекет
қымбат емес үйлермен, тұрғын үй қорын жаңартумен кеңiнен айналысуы керек,
не болмаса, жеке ... ... ... ... ... ... өз құрылысын тек қана жоғары табысты адамдарға бағыттау, келешекте
тиiмсiз болатындығын түсiнуi керек. Осы ... ... ... ... ... дәрежеде шектеулi және болашақта ол көбейетiндiгi түсiнiктi.
Осыған орай, қазiрден бастап, орта кластағы потенциалды тұрғын үйдi ... ... ... ... ... керек. Орта табыстағы адамдар
үшiн құрылысты арзандатуға көбiне төмендегi шараларды жүзеге асыру ... ... ... орта ... ... үйдi ... мамандандырылған
құрылыс компанияларының санын ұлғайту, мемлекет тарапынан белгiлi
бiр жеңiлдiктердi ұсыну жолымен;
– жаңа технологияны тарту мен қолдану. Мысалы, ... үйдi ... ... ... ... ... қалыпты (опалубка)
қолдану;
– қайталанатын үйлер, аудандардың құрылысы. Құрылыс арзанға түседi,
егер бiр қалыппен бiрнеше ұқсас үйлердi көтергенде;
... ... ... ставкаларды төмендету.
Құрылысматериалдарының отандық өндiрiсi. Көптеген ... ... ... ... ... тура ... және ... да шараларды жүзеге асыру тұрғын үй құрылысының ... ... ... ерекшелiгi, бұл көшiп қону мен ... ... ... ... елдiң аймақтары бойынша қайталама тағы тұрғын үй
құнының дифференциясының жоғары ... ... ... үй нарығының тағы бiр ... ... ... бұл ... ... ... болуы және оның елдiң көпшiлiк
аймақтарында жеткiлiктi дәрежеде төмен құны. Мұндайда, мемлекеттiк қолдау
көрсету, ... аз, ... ... ... ... ... ... болуына және екiншi тұрғын үй нарығында пәтерлердi
иемденуге ... едi. ... ... экономиканың дамуының оң
тенденциясын тұрақтандырып қана қоймай, ел ... ... қону ... ... ... мүмкiндiк беретiн едi.
Тұрғын үй құрылысының дамуын тежеп отырған тағы бiр фактор, ол жалпы
республика ... ... үйге ... ... Тек ... ... Ақтау, Атырау қалаларында жылжымайтын мүлiкке сұраныс айтарлықтай
қалыптасқан.
Жалпы алғанда, аймақтар бойынша жағдай қатты ... ... ... және ... ... ... жатуына қарай.
Осылай, Қостанай, Атырау, Павлодар, Өскемен сияқты облыс орталықтары ... яғни кен ... және ... ... ... ... ... түрде еңбекке ақы деңгейi жоғары қалаларда, тұрғын үйге
сұраныс айтарлықтай ... баға ... ... жиi кездесетiнi,
облыстарды iрiлендiру нәтижесiнде облыс орталығын ауыстыру сияқты факторлар
рөл ... ... ... айта кететiнi, бұл ... ... ... ... ... жеке ... ... жоғары.
Орта және шағын қалаларда, ауылдық жерлерде өзiндiк ерекшелiктер байқалады,
мұнда ... жеке ... ... ... ... Соңғы екi-үш жылда,
коммуналдық қызметтер құнының жоғарылауымен, минималды қолайлы және бiр
бөлмелi пәтерлерге ... ... ... үйге халықтың сұранысы
демографиялық факторлармен анықталады, жаңа ... ... ... және т.б ... ... ... ... қарастырылғандай тұрғын үйлердiң
көпшiлiгi қайталама та ұсынылады, ал жаңа ... ... ... ... құрылыс секторындағы жағдай, соңғы бес-жетi жылда, жеткiлiктi
төмен қабiлеттi сұраныстың әсерiнен төмендеп кеттi.
Тұрғын үй ... ... ... ... ең ... шешушi
факторға тоқталмай кетуге болмайды. Бұл халықтың табыс ... ... Ең ... ... несиелердi алуға кiмнiң жағдайы
жететiндiгi туралы сөз қозғайық. Өкiнiшке орай барлығына емес егер ... ... ... ... ... онда қол ... орта ... жоғары деп анықталады. Сарапшылардың
жорамалдауынша, ипотекалық несиелеудiң шынайы клиенттерi болып, тек ... бiр адам үшiн 2500 ... ... адамдар ғана бола алады. Бұл
көрсеткiш қазiргi бар %-дык ставка бойынша 100 000-150 000 мың ... ... ... рәсiмдеудiң төменгi сатысы. Ал 500 доллар
табысы барлардың мұндай мүмкiншiлiгi жоқ. Ал ... елде ... ... ие. Осылайша, жанұясы бар адамға егер жұбайы жұмыс iстемесе және
баласы бар болса 500-700 ... ... ... несие алуға үмiттенуi
екiталай. Ол түсiнiктi де, егер несие бойынша айлық төлемдер табыстық 1 000
доллар ... ... ... өмiр сүру ... ... Осылайша 1 700 доллар
асатын табыстан бастап несие алуға ... ... ... ... ... орташа табысы жоғары емес деңгейде, көршi
елдердiң көрсеткiштерiнен асқанына қарамастан. 2012жылдың ... ... ... ... 28329 ... тең болса, ал 2010 жылы
орташа айлық 34 060 теңгеге тең болды, 2011 жылы ... ... 40 775 ... болды. [27]
Сондықтан бүгiнде, экономиканың өсуiнiң тұрақтылығы жағдайында, жақын
уақытта ипотекалық несиелеудiң қарқынды ... сену ... Ел ... ... ... орын алуы үшiн, ... ... көпшiлiкке
қол жетерлiктей болуы керек, ал бұл үшiн ең алдымен ... ... ... деңгейiн көтеру керек.
Перспективада материалды өндiрiске ипотекалық қаржы ресурстарын тарту
туралы сөз етуге болады, ол ... ауыл ... және ... ... ... ... ... яғни тек тұрғын үйге
несие беру емес, сонымен бiрге өндiрiстiк аудандарды да ... ... ... ... ... ... ... бар мемлекеттерде
ипотекалық ... ... орын ... себебi пәтер алуда ... ... ... және олар ... ... ... Республикасында ипотекалық несиелеуде үлкен жетiстiк деп 2000
жылдың 21-тамызында қабылданған «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... бағытталу тұжырымдамасы»
қарастырылды. Осы тұжырымдамаға ... ... ... ... ... ... ... үлгіге негiзделiп
жасалған. әрине Қазақстан Малазия емес, сондықтан ол ... бұл ... ... елге ... ... емес және ... де жоқ. ... әлемдiк
тәжiрибе зерттелмесiн, бiздiң республикамыздың нарығының ерекшелiктерi
ипотекалық несие беретiн банктер алдында қиындықтар туғызады. ... ... ... ... ... Ары ... бiздiң банктердiң ипотекалық
несиелеудегi кемшiлiктерiне тоқталсақ.
Негiзгi «минус» ол — ипотекалық несиелердi бергендегi диверсификацияның
болмауы. ... елде ... ... ... пәтердi сатып алуға
берiледi, оның құрылысына берiлу көлемi аз. Мұнда ... өтеу ... ... ... ... банк пен клиент арасындағы өзара қарым-
қатынастағы несиенi қайтаруда гарант ... ... ... тартуға
болады. Өтем көзi ретiнде қарыз алушының иелiгiндегi жылжымайтын мүлiк
кiредi. Бұл үлгідiңнесиелеу ... ... ... ... ... үшiн азамат алдымен құнын кейiн төлеумен негiзделген риэлторлық
фирмамен сату-сатып алу ... ... ... ... ... бұл ... кепiлдiк хат бередi (кепiл ретiнде), ол банктiң ... ... ... ... ... Жаңа ... ... кейiн
азамат сату-сатып алу келiсiм-шарты негiзiнде ескi пәтердi риэлторлық
фирмаға бередi. Риэлторлық компанияның ескi ... ... ... ... банк ... ... ... кетедi. Мұндай вариант ипотекалық
несиелеуде көптеген жанұялардың пәтер алу проблемасын ... ... ... үйдi ... ... ... фирма мен
коммерциялық банктiң өзара байланысының мүмкiн болатын бағыттары келесiдей
болады:
– тұрғын үй нарығындағы операцияларды қоса, қызметтердi ... ... ... ... ... фирма қаланың әр түрлi
аудандарындағы бiрiншi реттегi және ... ... үй ... мен даму ... ... ақпарат беру;
– потенциалды қарыз алушыға, банктiң ипотекалық несиенi беру жайлы
шешiм қабылдауына қажеттi ... ... ... ... қарыз алушы үшiн пәтердi таңдау;
– банкпен келiсiлген түрде, ... ... ... ... ... ... ал одан түскен түсiмдi ипотекалық
несиенi алуда алғашқы жарнаны ... ... ... ... риэлторлық фирмамен заңи бос емес пәтердi сатып ... оны ... оған ... ... ... ... сату;
– төлемқабiлетсiз қарыз алушымен пәтердi босатқаннан кейiн, оны
сатуды ұйымдастыруға қатысу;
– аймақтағы ... ... ... ... мен ... ... ... алмасу.
Бiзде қазiрде риэлторлық фирмалар ендi ғана жұмыс iстей бастады. Бiрақ,
олардың қызметiне кедергi етiп тұрған жағдайлар бар. Оларға, ... ... ... занаманың жетiлмегендiгi, арнайы риэлтор
кадрларын дайындайтын бiлiм беру жүйесiнiң ... ... ... ... жiктемелерiн қарастырғанда объект
ретiнде келесiлердi анықтауға болады:
1)жер ... ... ... ... игеру;
3)тұрғын үй құрылыс;
4) тұрғын үй емес құрылыс.
Осы ипотекалық ... ... ... бiзде тек тұрғын үй
құрылысына несие берiледi – дайын пәтердi сатып ... ... ... ... ... Жер заңнамасының жеткiлiксiз болуы жердi ипотекалық несиемен
сатып алу мүмкiн емес. «Жылжымайтын мүлiк ипотекасы туралы» заңға сәйкес
кепiл заты – ... ... ... болу ... ол ... ... жеке ... жоқ. Ал ипотекалық несиелеудiң басқа түрлерi ... ... деп ... бiр мәселе – бұл ұсынылатын ипотекалық несиелердiң тартымдылығын
көтеру ... ... ... ... ... ... ... Қарыз
алу құнын төмендету мәселесiн ... ... ел ... ... ... ұлғайтудың негiзгi факторы болып саналады. Ал, ... мен ... ... жасалатын мәмiлелердi тiркеу ... ... ... ... ... тарифтер, ипотекалық несиелердi
алу кезiнде қарыз алушылардың өздерiнiң шығындарын көбейтедi. Ипотекалық
несиелер бiршама арзан ... үшiн ... ... ... ... тiркеу процедурасын жеңiлдету керек. Бiздiң салық салу жүйесi
бойынша, белгiлi бiр ... ... ала ... адам ... салық ретiнде
1% мемлекетке бередi. Бұл баспана шын мәнiсiнде, әлi де қарыз алушыныкi
емес. Әлемдiк ... ... ... ... ... шығындар
өтелмейiнше салық салынбайды. Сонымен бiрге, табыс салығын несиенi өтеу
бойынша төлемдерден босату ... үй ... ... әр ... бақылаушы және рұқсат
берушi құрылымдардан өту процесiнiңұзақтығы, тағы да ... ... ... ... жердi алу үшiн, адам 27 бюрократтық сатылардан
өтуi керек ... ... ... ... мен ... ... ... түсiнiктi және қолайлы болатындай жеңiлдетудiң қажеттiгi де
бұрын туған.
Егер қарыз алушы ... ... бере ... не болады? Бiздiң
заңнамаларға сәйкес егер қарыз алушы төлемдi 30 күн мерзiмге кешiктiрсе
банк ... тыс ... ... сатуға құқығы бар. Әрине бұл банк үшiн ... ... ... ... және ... мұны ... үшiн қосымша
кепiл мүлiк алу қарастырылған. Бұл ипотекалық несиелеу түрi сатып алынатын
объектiнiң алдымен 20% ... ... ... ... салым және 10% құнның
депозит ретiнде салуы шарт болып табылады. Нақ осы 10% ... ... ... ету ... табылады. Бұл депозит қорлары егер қарыз
алушы уақытша қарызды қайтара алмаған жағдайда әр ... ... ... ... ... ... ... және барынша тиiмiдi жол
таңдауда ипотекалық несиенi сақтандыру компанияларының сақтандыруы ... ... ... ... ... 10 жылға жүргiзiледi. Осы
мерзiмнiң өтуi кезiнде банктiң мүмкiн залалы оған тиiмдi ... ... ... ... деп толық немесе бөлiнген несиенiң ... ... ... ... берiлетiн несиенiң көлемiнiң ұлғаюы
сайын сақтандыру сомасы да өсуi қажет. Әдетте батыстағы сақтандыру сомасы
12-22% аралығында ... ... ... несиенi беруде қосымша кепiлдi
алу қарастырылмайды. Ал сақтандыруға келсек, бiрiншiден, банктiң ... ... ... ... бағасын көтередi, ал екiншiден
бiздiң елiмiздегi әлi тәжiрибе жинақталмаған.
Тағы бiр кемшiлiк ретiнде қарыз алушының өзiне ... ... ... ... болып табылады. Бiзде таңдауға баламалар жоқ. Банк несиелерiн
өтеу бiзде аннуитеттiк төлем жолымен, яғни ... ... ... төлеммен
жүзеге асырылады. Бұл өтеу жолы банк үшiн де, клиент үшiн де қолайлы (бұл
жерде ... ... ... ... ... ... ... ойымша
баламалардың болуы әрқашан қажет. Әлемдiк тәжiрибеде ипотекалық несиенi
өтеудiң бiрнеше жүйелерi қалыптасқан, бiрақ бiздiң ... ... ... ... ... ...... тәуекел аннуитеттiк өтемде ең аз,
ал басқа варианттар тәуекелдi дұрыс басқарумен ... ... ... ... ... ... шарт ол
пәтердi бағалау болып табылады. Мысалы егер банк пәтердiң құнының 80%-iн
берсе және ол ... 100 мың ... ... онда ... ... 85% болып, банк
берген қаржы 80 мың доллар болады. Бұл пәтердiңнарықтық құнының толық құны
болып шығады. Егер ссуда бойынша ... ... ... ... ... тағы ... бағалардың негiзiнде мүлiктi сатуда бiраз шығынға
ұшырайды. ... бұл ... ... ... ... ... нарығының
тұрақты еместiгi банктер кiнәсi емес, яғни пәтер үшiн ақы бiр жылда 10000
долларға көбеюi немесе азаюы мүмкiн. Бұл ... ... ... ... өте ... ... ... бағалаудағы әдiстемесiнiң қаншалықты
тиiмдi екенiн уақыт көрсетедi.
Ипотекалық несиелер орта кластағы азаматтардың пәтер ... ... ... ... ... ... ... азаматтарға несиенi
өтеуге мүмкiншiлiктерi жоқ. Нақты осы азаматтар үшiн ... ... ... Оған 2010-2012 жылдарға арналған бағдарламаны жатқызуға
болады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... құны 10% құрайды. Дегенменде, республикамыздың кейбiр аймақтарында,
облыстардың жергiлiктi бюджетттерiнен бюджеттiк сфераның жұмыскерлерi мен
жағдайлары ... ... ... бөлiктеп қаржыландыру
бағдарламасы жүргiзiлуде (мысалы Атырау ... мен ... ... ... ... 50% ... ... есебiнен
қаржыландырылса, ал қалғаны несие ... ... ... ... ... ең ... аймақтарда жүргiзiлмейдi, Алматыны алып
қарасақ, жергiлiктi бюджетi аса кедей емес,бiрақ ... ... ... ... ... Сонымен қатар жергiлiктi атқарушы
органдардың тұрғын үй ... ... бiр ... ... ... емес ... мүмкiндiк бередi. Бұнымен бiрге, табысы
төмен тұрғындарды қаржыландыра алатын ешқандай да жүйе құрылмайды. Екiншi
жағынан, ... ... ... ... ... ... ... өзара байланыстылығын қамтамасыз ететiн механизм
қажет. Сонда ғана, аз ... ... ... ... мен берiлген
несиелер қатынасымен анықталатын ұзақ мерзiмдi эффектке жетуге болады. Ал,
әзiрше мұндай жүйе ... ... жоқ, ... ... ресурстар төмен
табыстағы азаматтар үшiн қымбат болып отыр.
Ұзақ мерзiмдi ипотекалық ... ... ... ... ... механизмдердiң дамуына, бюджеттен тыс ... және ... ... саласына бағыттауға жағдайлар туғызу
табылады.
Құрылысты жүргiзушi тұрғын үй құрылысына өз және ... ... ... үй ... ... қажеттi қарыз қаражаттарын
құрылысты жүргiзушi ... ... ... ... ... ... немесе несие операцияларын жүзеге асырушы ұйымдар). ... ... ... ... банктер мен несие операцияларын
жүзеге асырушы ... бола ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға бағыттай алады. Қарыз
қаражаттарын тарту кезiне: ... ... ... ... ... ... ... несиелерi; корпоративтiк және
ипотаклық ... ... ... ... ... Тұрғын үйдi
қаржыладыруда мемелекеттiң рөлi үлкен. Тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың
көзi тiкелей бюджеттiк қаржыландыру. Бюджет қаражаттары ... ... ... ... ... ұзақ ... ... операторы тендерлiк ... ... және ол ... және ... үйдi ... алушыларын несиелеу жолымен алынған
қаржы ресурстарды ұсынады.
Мемлекет ... ... ... ... төмендету
мақсатында оларды сақтандыруда сақтандыру компаниясын құруға қатыса ... үйдi ... ... да көзi ... үйдi ... алу ... ... дотациялар (халықтыңәлеуметтiк қорғалмаған бөлiгiне,
бюджеттiк жұмысшыларға, әскери қызметкерлер, экологиясы нашар аймақтарда
тұратындарға) болып табылады.
Қазiргi ... ... ... үшiн ұзақ ... ресурстар
банктiң пассив операциялары арқылы және несиелiк желiлер арқылы тартылады.
Жоғарыда көрсетiлген ұзақ мерзiмдi ресурстарды тарту ... ... ... ... ... ... өткiзумен байланысты
(Германия тәжiрибесi); ипотекалық несиенiң қайталамалы ... ... ... ... ... ... байланысты (АҚШ
тәжiрибесi).
Капиталды тартуда қаржы инструменттерiн ... ... ... ... ... ерекшiлiктi iс-шаралар да бар. Қазақстанда капитал
нарығының құрылу ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары және банктер болып
отыр. Мұнда ... ... «А» ... ... ... ... сатып алуға ұмтылады. Листинг «А» тiзiмiне кiретiндердiң
құрамына мемлекеттiк ... және ... ... кейбiр банктер
кiредi. Бiздiң қор нарығымыз дамыған деп айта ... десе де ... оңды ... ... келе жатыр. Менiңше бiздiң мемлекетте
қарыз берушiнi оператор арқылы қайта ... ... ... ... ... ... ... шығарғаны жөн.
Мемлекеттiк емес қаржыландырудың негiзгi нысандары болашақта дамиды
деген үмiт бар:
– қаржы ұйымдарымен несиелеу;
– үлестiк құрылыс және ... үйдi ... бiр ... ... ... жыл сайынғв Қазақстан халқына Жолдауларының негiзгi
өзектi мәселелерi әлеуметтiк ... ... ... тұрмыс деңгейiн
жақсарту, оның iшiнде тұрғын үй мәселесiн шешу болып табылады.
Сонымен, егер ... ... ... ... үлес ... ... бұл ... ендi жақсы жүредi деуге болады. Әрине ... ... ... ... сенiмсiздiкке ие. Ипотекалық
несиелеудiң келесi дамуын жүзеге асыру үшiн, ... ... ... ипотеканың механизмiн және тиімді қызмет етуi ... ... және ... ... жетiлдiру, ипотекаалық тұрғын үй
нарығының тиімді жұмыс етуiн ... ... ... емес ... ... тұрғын үй ипотекалық несие
нарығына ... ... ... ету ... ... ... ... тиімді қарым қатынасын жүзеге ... ... ... жүйелi құрылымына қажет
ипотекалық банктер компаниялар, сақтандыру және ... ... ... ... ... ... ... салықтық ынталандыру, ҚҚС
алып тастау, сонымен банктерде салық жеңiлдiктерiн көрсету;
– несие алуға мемлекет тарапынан мақсатты ... ... ... ... бәсеке үшiн субьектiлер арасында бiрдей
жағдай орнату;
... ... ... ... ... қорғау
механизмдерiн құрастыру, сол сенiмдi ипотекалық несиенi қайтармауда
үйiнен шығаруға әлеуметтiк түсiнiктер беру;
– ең ...... ... ипотека жөнiнде
бiлiмдерiнiң деңгейiн көтеру.
Осылайша, үшінші тарауды қорыта ... ... ... ... мәселелрдің бірі екенін айта кеткен жөн. Әсіресе, оны дамыту
мемлекетіміздегі несиелеу жүйесінің әлсіз ... ... оны ... ... әр түрлі қиын жағдайларға төтеп бере алатындай ... ... ... мен ... ... халыққа әрдайым қажет етеін
несиенің түрлері, сол ... бұл ... ... ... ... ... Оған көрсетілетін қызметтің де сапасы өте жоғары болуы ... ... ... ... аз болғаны жөн деп ойлаймын.
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы жұмысымды аяқтай келе мен екінші деңгейдегі ... ... ... ... және ипотекалық несиесінің мәнін, өзектілігін,
маңызын аштық деп және жұмысты жазу ... ... ... жеттік деп
ойлаймыз. Екінші деңгейдегі банктердің жеке тұлғаларды несиелеуі ... ... ... халықтың әл – ауқатын көтеруде маңызы өте зор болып
табылады. Себебі кез – келген жеке тұлға ... жаңа бір іс ... ... ... ... ... біледі. Демек, әрбір жеке тұлға үшін
ертеңгі күнге сеніммен қарауына болады.
Осы жұмыс барысында екінші деңгейдегі банктердің жеке ... ... ... «Казкоммерцбанк» АҚ мәліметі негізінде ... ... және ... ... деңгейіне талдау жүргізу
арқылы банктердің несие беру жүйесін анықтап алдымызға қойылған бірқатар
өзекті мәселелердің маңызын аштық.
Жұмыстың бірінші ... ... ... ... ... ... және ипотекалық несиесінің мәніне тоқталдық. Бұл ... ... ... ... ... ... ... тигізетін
әсері және берілу ерекшеліктеріне екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... бірге, бұл бөлімде екінші деңгейдегі банктердің қазіргі күнгі
жеке тұлғаларды несиелеу жүйесі, осы жүйе бойынша ... ... ... тұлғаларды қазіргі уақытта қандай несиелердің түрлерімен, формаларымен
және несие алушы жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... бөлімді толықтай екінші деңгейдегі банктердің жеке
тұлғаларды несиелеуі,соның ... ... және ... ... ... Бұл ... ... деңгейдегі банктердің жеке тұлғаларды
несиелеудің қандай деңгейде екенін және оны қалай ... ... ... ... ... ҚР ҰБ ... ... Сонымен бірге екінші деңгейдегі банктердің жеке ... ... ... үш жылдық көрсеткіштерімен таныстық.
Үшінші бөлімде Қазақстан Республикасы ... ... ... ... несиелеуінің қазіргі жағдайы, даму болашағы, жеткен
жетістіктері мен ... және ... ... ... ... ... ... мен оларды жою жолдары қарастырылды.
Сонымен бірге, екінші деңгейдегі ... жеке ... ... ... ... пікірлер ендірілді. Сондай – ақ осы ... ... ... ... ... ... арналған бірқатар
заң актіліерін, Қазақстан Республикасы статистика Агенттігі мәліметтері,
мерзімді басылымдарға шыққан материалдарды, ... және банк ... ... банктік итернет сайттарын пайдаландым.
Банк саласының қызметкерлері пайыздық көрсеткіштің төмендеуі мен
қарызды өтеу ... ... ... несие алушылар санын
арттыратын бірден-бір жол еместігін алға тартады.
Жалпы банктің несиелік саясатын несиелік қатынастарының ... ... ... ... және тұрғындармен қарым-қатынасындағы
банктің, несиелік саясаты деп қарауға болады. Біздің ... ... ... ... ие бола отырып, тұрақты даму үстінде жаңа
экономикалық қатынастарды, оның ішінде банк пен жеке ... ... ... ... ... ... ... банктерге қарағанда, сатып ... ... ... ... ... және ... арқылы
жеке несие алушылар үшін тартымды болуы мүмкін. Кейбір банктер клиенттермен
бағаланатын белгілі бір ... ... ... ... ... тіпті экономикалық қиындықтар кезінде де ... ... ... ... ... несиелік саясаттының несие жүйесіндегі мақсаты
тартылған қаражаттарды тиімді орналастыруға жағдай ... банк ... ... ... ... ... қортындылайтын болсақ Қазақстан Республикасындағы жеке
тұлғаларға несие беру туралы түсінікті келтіре отырып, олардағы ... ... ой ... ... ... жүйесіндегі жаңадан дамып келе
жатқан несие түрлеріне даму болашағы туралы ой толғадық.
Сонымен мен осы жұмысымды жазу ... ... оқу ... ... ... толығымен пайдалана білдім деп ойлаймын.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасы президенті – елбасы Н.Ә. ... ... ... ... – 2050» ... ... жаңа саяси бағыты.
2. Шелекбай Ә.Д. «Банк ісіндегі тәуекел менеджмент» теориясы, ... ... ... Оқу ... – Алматы: Экономика
баспасы, 2007 жыл.
3. Давлетова М.Т. «Кредитная деятельность ... в ... ...... Экономика, 2001 г.
4. Аникеева А.В. Ипотека в РК «Казахстан на пути к ... ... ... ... и ... ... ... 2002г.
5. Хенни ван Грюнинг, Соня Брайович Братанович «Анализ банковских
рисков». Система ... ... ... ... Весь мир ... ... - ... Правила предоставления займов физическим ... в ... №389 ... г. ... ... ... Республикасының Азаматтық кодексі (жалпы және жеке
бөлім).
8. «Ұлттық банк туралы» ... ... Заң күші бар ... ... 30 ...... «Егемен Қазақстан» газеті «Тұтыну несиесінің қазіргі жағдайы»
(мақала) 16.05.13ж. А.Донских
10. «Айқын» ... ... ... ... бар ма?» ... ... ... Мақыш С.Б., «Банк ісі», Алматы, 2009 ж.
12. Сейітқасымов Ғ.С. ... ... ... ... ... ... 2006 жыл.
13. Мақыш С.Б. «Коммерциялық банктер операциялары» Оқу құралы Алматы:
ИздатМаркет баспасы, 2004 жыл.
14.
15. ... С.Б. ... ... және несие» Оқулық Алматы: ... 2000 ... ... предоставления займов физическим лицам в ... №389 ... г. ... г.
17. «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциалдық нормативтер
туралы»№ 213 ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттік реттеу және
қадағалау туралы Қазақстан Республикасының заңы 19 шілде, 2003 ж.
19. ... ... ... ... заңы № 281-1 10.06.98 ж. ... ... – «Казкоммерцбанк» АҚ ресми сайты
21. Статбюлетень Национального ... РК на 2010 ... ... Ә. ... жүйесінің өзекті мәселелері» (мақала ) «Дала
мен Қала» газеті – 2009 жыл, 14 – ... 5 – ... www. Bankеr. kz. - ... банктік форум
24. Лисак Б.И., Современные методы оценки и ... ... ... ... ... № 9, ... www.nationalbank.kz. – Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... Т.Ю. ... к оценке системы управления рисками в банках
(зарубежный и российский опыт) Банки Казахстан, №1, 2009
27. www.kkb.kz – ... АҚ ... ... ... М.Т. ... ... ... в Казахстане.-Алматы:
Экономика, 2001.-186б.
29. www.Wfin.kz - Мир Финансов ресми сайты
30. Банковское дело/Под ред. Сейткасимова Г.С. – ... ... – 576 ... Абдильманова Ш.Р. Некоторые аспекты системы кредитования ... ... ... №1 2010 ... ... Е.П. ... ... – Москва: Омега-Л, 2008
33. Абдильманова Ш. «Вопросы развития ипотечного ... ... ... . 2000. №3. 32-35б.б
34. Банковское дело/Под ред. Е.Ф.Жукова, Н.Д.Эриашвили. – М.:ЮНИТИ –
ДАНА: Единство,2009. – ... ... және ... ... ... ҚР-сы Президентінің Заң күші
бар Жарлығы, № 2444 01.12.2005ж.
36. ... Н.Н. ... ісі» ... ... ... ... баспасы
2006 жыл.
37. Хамитов Н.Н. «Банк бизнесі» оқу құралы 2011жыл.
38. Жукова Е.Ф. ... и ... ... ... 2005 ... ... О.И. Банковское дело. - Москва: «Финансы и ... ... ... - ... ... ... ... ресми
сайты.
41. Исаев А. «Қазақстанның банк секторының күйі қандай» ( текст )
«Айқын» газеті – 2009 жыл, 26 – ... 11 – ... ... Ж. « ... қарызы» (мақала) «Түркістан» газеті – 2009
жыл, 5 – сәуір, 11 – бет.
43. Садвакасов К.К. «Потребительские кредиты » ... ... ... и ... – Москва: Ось – 89 , 2002 г.
-----------------------
Несиелік өтінішті қарау
Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау
Несиелік және кепіл тәралы келісімшарт ... ... ... ... ... ... ... несиелендіру көлемдері (2007-2012жж.)
Пайызыдқ мөлшерлеме, %
«Казкоммерцбанк» АҚ –ның ай ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлеме, %
Дағдарыстың басталған кезі
«Казкоммерцбанк» АҚ – ның ай сайынғы несиелендіру көлемінің тұрғындар
табысына ... ... ... ... ... 2007ж.=100
Ипотекалық қарыздар, млн. АҚШ доллары

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 106 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы банктегі несиелендіруді ұйымдастырудың ролі32 бет
Қазақстан Республикасындағы кіші және орта бизнестегі инновациялық жобаларды несиелендіру10 бет
Қазақстан Республикасындағы шаруашылық субьектілерін несиелендіруді талдау («сика» ақ мысалында)80 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнесті несиелендіруді ұйымдастыру86 бет
Қазақстан Республикасындағы валюталық операциялар жүйесі9 бет
Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесі жайлы22 бет
«ЦЕСНАБАНК» АҚ12 бет
«Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі бағыттары»32 бет
Банктік несие29 бет
Ипотекалық банктердің құрылуы19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь