Пайда мен шығын теориясы

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Шығындар теориясы
1.1. Өндірістік шығындыр туралы концепциялар
1.2. Шығындардың түрлері
2. Пайда теориясы
2.1. Пайда және оның мәні, қайнар көзі, қызмет түсіндірмелерінің айырмашылықтары
2.2. Кәсіпкерлік табыс
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Шығындар - өндірістің сатып алынған факторларының төлемі.
Шығындарды зерттеумен саяси экономия классиктеріде айналысқан. А.Смит абсолюттік шығындар деген түсінік енгізген, ал Д.Рикардо салыстырмалы
шығындар теориясының авторы. «Шығындар» деген терминді олар, бірлікте жұмсалған орташа қоғамдық шығындар деп түсінген, немесе өнімнің жеке бірлігі орташа кәсіпорын үшін не тұрады, немесе, саладағы кәсіпорындардың барлығына бірдей орташа шығындар көлемі қандай шамада болады. Классиктер шығындарды ренталық төлемдермен есептескендегі өндіріс бағасы деп те дәлелденді.
Марксистік концепция бойынша өндіріс шығындары капиталиске тауардың не тұратынын көрсетеді: өндіріс құралдары мен жұмысшы күшіне жұмсалған шығдардың сомасы болады. К.Маркс ерекше капиталистік шығындардан, тауардың құнын құрайтын еңбек шығындарын – ақиқат өндіріс шығындарын – ажыратып зерттейді. Өндіріс шығындарын осылай бөлу – еңбек шығындарына және капитал шығындарына – бұл капиталистік ұдайы өндіріс процесіне марксистік талдау жүргізудің бастапқы принциптерінің біреуі болып табылады.
XIX ғ. Соңында бірнеше жаңа концепциядар пайда болды. Маржиналистер (Менгер, Визер) бойынша, шығындар шекті пайдалылыққа негізделген психологиялық құбылыс болып табылады. Олардың шекті пайдалылығымен белгіленетін, өндіріс факторлары үшін фирмалар төлейтін соманың шамасы белгіленеді. Маржиналистік экономикалық теорияда шығындар түсінігі тек жеке кәсіпорынға тән жағдай деп есептелінеді. Осы кәсіпорнының табысы мен шығындары өндіріс масштабының функциясы деп түсініледі.
1. Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б. Байжұмаев, Ф.Н. Жақыпова,
Т.П. Табаев «Экономикалық теория» Алматы 1999
2. С.Әкімбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А.Жанайдаров
«Экономикалық теория» Астана 2002
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
Негізгі бөлім
Шығындар теориясы
Өндірістік шығындыр туралы концепциялар
Шығындардың түрлері
2. Пайда теориясы
.1. ... және оның ... ... ... қызмет түсіндірмелерінің айырмашылықтары
.2. Кәсіпкерлік табыс
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
. Шығындар теориясы.
1.1. Өндірістік шығындар туралы концепциялар.
Шығындар - ... ... ... ... ... ... саяси экономия классиктеріде айналысқан. А.Смит абсолюттік шығындар деген түсінік ... ал ... ... ... ... авторы. «Шығындар» деген терминді олар, бірлікте жұмсалған орташа қоғамдық шығындар деп түсінген, немесе өнімнің жеке бірлігі орташа кәсіпорын үшін не ... ... ... ... барлығына бірдей орташа шығындар көлемі қандай шамада болады. Классиктер шығындарды ... ... ... өндіріс бағасы деп те дәлелденді.
Марксистік концепция бойынша өндіріс шығындары капиталиске ... не ... ... ... құралдары мен жұмысшы күшіне жұмсалған шығдардың сомасы ... ... ... ... шығындардан, тауардың құнын құрайтын еңбек шығындарын –ақиқат өндіріс шығындарын –ажыратып ... ... ... ... бөлу ... ... және ... шығындарына –бұл капиталистік ұдайы өндіріс процесіне марксистік талдау жүргізудің бастапқы принциптерінің біреуі болып табылады.
XIX ғ. Соңында бірнеше жаңа концепциядар ... ... ... (Менгер, Визер) бойынша, шығындар шекті пайдалылыққа негізделген психологиялық құбылыс болып табылады. Олардың шекті пайдалылығымен белгіленетін, өндіріс факторлары үшін ... ... ... ... ... ... ... теорияда шығындар түсінігі тек жеке кәсіпорынға тән жағдай деп есептелінеді. Осы кәсіпорнының табысы мен шығындары өндіріс масштабының функциясы деп ... ... ... ... ... ... ... субьективтік теориясының авторы. Осы тауардың нақты өндіріс шығындары, өндіріс ресурстарын басқаша пайдаланғанда өндірілген өнімдерден қоғамға түсетін барынша жоғары пацдалылыққа тең ... ... ... ... ... ... математикалық негізге көшірумен байланысты, шығындарды барынша төмендету теориялары пайда болды.
Шығындардың институционалистік теориясының ... ... Дж. К. ... және Джон ... Кларк қосымша шығындар мәселелерімен айналасқан және шығындардың әр қилы типтерін индивидуалдық, қоғамдық, абсолюттік, үстеме, қаржылық, ... ұзақ ... және ... ... ... ... ... адамға жасалатын шығындар деген ұғым енгізді. Бұған еңбек амалының сапасы мен сипаты, оның қабілеттілігі және ... ... ... тиіділігі жатады.
Өндіріс шығындарының неоклассикалық концепциясы, оны өндіріс факторларына жұмсалатын шығындар сомасы дейді.
Соңғы жылдары ... ... ... ... ... болды. Бұған көбінесе айналыс шығындары жатады –тауарды өткізу шығындары (жарнамаға, ... ... ... тұру үшін т.б.). ... шығындар деген түсінікті американдық экономист Р.Коуз енгізді. К.Эрроу бойынша экономикадағы трансакциондық шығындар ... ... ... дейді. Неоинституционалистер нарықтың функциясы трансакциондық шығындарды үнемдеу болып табылады дейді. Ал оның ... ... ... әрқацсысының информация алуға жұмсалатын шығындардың барынша төмендеу тенденциясы жатады дейді.
1.2. Шығындардың түрлері.
Шетел әдебиетіндегі шығындарды күрделі топтастыру кездеседі. Оларға өндіріс көлемдерінің ... ... ... ... ... және айнымалы болып бөлінеді
Тұрақты шығындар - өндіріс көлеміне байланыссыз шығындар. Оларға құрылыс және ғимараттарға амортизациялық аударымдар, ренталық төлемдер,әкімшілік басқару шығындары ... ... ... ... ... жұмысын тоқтатқанда да төленуі тиіс.
Айнымалы шығындар - өндіріліп жатқан өнім көлемі санына тәуелді шығындар. Олар шикізатқа, материалдарға, еңбекақыға және т.б. ... ... ... ... көлемі өскен сайын олар өседі.
Шығындарды шартты түрде тұрақты және айнымалы бөлу талдау жасалып отырған ... де ... ... Ұзақ ... ... шығындар айнымалы болады, себебі ұзақ мерзімде барлық құрал-жабдықтар ауыстырылады.
Айнымалы және ... ... ... ... шығындарды құрайды.
Өнім бірлігін өндіруге жұмсалатын шығынды өлшеу үшін орташа жалпы, орташа тұрақты және орташа айнымалы шығындар ... ... ... ... кірістерін анықтау үшін маңызды: егер баға орташа шығындарға тең болса,фирма пайда алмайды.
Егер баға орташа шығындарадан кем ... онда ... зиян ... және ... ... Егер баға ... ... жоғары болса, фирма баға мен шығындар арасындағы айырма мөлшерінде пайда табады.
Орташа жалпы шығындар ... ... өнім ... ... ... тең.
Орташа тұрақты шығындар, жалпы тұрақты шығындарды өнім көлеміне бөлгенге тең.
Орташа айнымалы шығындар жалпы айнымалы шығындарды ... өнім ... ... ... ... ... байланысты, олар бухгалтерлік және альтернативтік шығындарға бөлінеді.
Бухгалтерлік шығындар - өнімнің белгілі санын өндіру үшін жұмсалатын өндіріс факторларының сатып алу ... ... ... ... Бірақ, бірдей ресурстарды әр түрлі альтернативті мақсаттар үшін пайдалануға болады. Сондықтан жіберіп ... ... ... ... ... шығындар болады. Мысалы, кәсіпкер тоңазытқыш өндірісін ұйымдастыра отырып, автомобиль ... ... және ... ... ... ... жіберіп алуы мүмкін.
Альтернативтік шығындар - ресурстарды пайдаланудың мүмкін болатын альтернативті әдістерінің ең тиімдісін қолданғанда алуға болатын ақша ... ... ... ... ... ... және ішкі шығындарға бөлінеді.
Сыртқы шығындар - фирманың шикізат, құрал-жабдық, транспорт, энергияны басқа жақтан, яғни кәсіпорын құрамына кірмейтін жабдықтаушылардан сатып ... ... ... ... ... - өзі өндірген және дербес қолданылатын ресурсына төленбейтін ... ... ... бидайдың бір бөлігін фирма өзінің егіс алқаптарына себуге пайдаланады. Бұл бидайды фирма өзінің ішкі мұқтаждықтарына жұмсайды және төлемейді.
Фирма шығаруға мүмкіндігі бар ... ... ... ... шеткі шығындар есептеледі.
Шеткі шығындар - берілген өнім ... ... ... ... қосымша өнім бірлігін өндіруге кеткен қосымша шығындар.
Олар фирма ... ... үшін өте ... ... ... ... болғандықтан, шеткі шығындар айнымалы шығындардың өсіміне тең.
2. Пайда теориясы.
2.1. Пайда және оның ... ... ... ... түсіндірмелерінің айырмашылықтары.
Пайда экономикалық теорияда ең күрделі және қарама-қайшы мәселелердің бірі болып табылады. Пайданың қайнар көзі және оның ... өсуі ... ... ... ... тудырады. Орыс сөзі ''пайда''В.Дальдің ''түсіндірме сөздігінде'', ''өсім'', ''көбею'', яғни бастапқы жұмсалған капитал санына ''үстеме'' деп ... Бұл ... ... ... ... сонымен бірге сатылғанда да көрінеді. Сондықтан пайданы ... ... ... ... байланыстырады. Осыған байланысты заңды сұрақтар туындайды: пайда қандай ортада құрылады, кім оны өндіреді, ... ... ... ... ... ... ... бұл сұрақтарға түрліше жауап береді.
Меркантелистер пайда айналыста пайда болады және оның қайнар көзі сыртқы сауда болып табылады деп есептеген. ... және ... ... ... ... ... үлесін алып тастағанға тең деп есептейді.
К. Маркс пайданы тек жалдамалы еңбекпен жасалған екінші, туынды және өзгертілген формадағы қосымша құн деп ... ... ... ... ... ... экономистер бойынша түрлі варианттардың келісімді бірігуі болып ... оның ... ... ... ... - бұл ... өндіріс факторлардан алынған табыс, яғни рента, процент,жалақы;
- пайда - бұл кәсіпкерлік қызмет үшін марапаттау және техникалық ... ... ... ... - бұл ... және ... үшін төлем.
Қазіргі кездегі пайда туралы түсінік үш негізгі бағытта жасалынады: кейнсиандық, институционалды-әлеуметтік және неоклассикалық
Кейнсиандықтар пайданың жиынтық тұжырымдамасын макроэкономика деңгейінде ... ... ... ... сыртқы экономикалық факторлар жағынан түсіндіріледі: қоғамның барлық мүшелерінің игілігіне және т.б. қамқорлық жасау.
Неоклассикалық ілімде пайданы неғұрлым ... ... ... ... - пайданы максималды ету және жетілен және жетілмеген бәсекелестікжағдайында әрекет ететін жеке ... ... ... ... және ... табысты есептейді.
Жалпы табыс барлық сатылған өнімнің түсіміне тең.
Орташа табыс сатылған өнім бірлігіне есептелінеді. ... ... ... ... сатқандағы жалпы табыстың өсуі.
Сандық жағынан пайда тауарды сатқандағы жалпы табыспен өндіріс шығындарының арасындағы айырма.
Шығындар ... не ... ... экономистер бухгалтерлік және экономикалық пайдаларды айырады.
Бухгалтерлік пайда - бұл жалпы пен өндірістегі бухгалтерлік ... ... ... ... - бұл ... ... пен ... шығындар арасындағы айырма. Дәл осы экономикалық ілімде ... пәні ... ... ... ... ... ... оның шығындарына тең болса, онда экономикалық пайда нөлге тең немесе қалыпты болады.
Қалыпты пайда - бұл ... ... ... ... пайданың негізгі түсінігі.
Қалыпты (Марксте-''орташа'') пайда-бұл фирманы істе ұстауы үшін оның сондай ... ... ... ... ... егер ... рынокта монополиялық жағдайды иеленсе (газ, мұнай, теміржол және т.б.), онда ол табиғи жағдайларда сирек кездесетін пайдалы қазбалар ... ... ... және т.б. ... ... монополиялық пайда алады.
Фирма үшін үлкен табыстың қайнар көзінің маңыздылығы, - ашық жазылу бойынша акцияны сатқаннан ... ... ... ... ... ... арасындағы айырмашылық - құрылтайшылар пайдасы болып табылады. Оны берілген акционерлік қоғамның ... ... ... ... ... көлемі қалыпты пайда көзі болып сипатталады.
Пайда нормасы - бұл процентте өрнектелген, пайданың өндіріс шығындарына қатынасы.
2.2. ... ... ... ... бір ... кәсіпорынның табысын бөлудің қорытынды нәтижесі деп, екіншіден, кәсіпкерлік қабілеттердің нәтижесі болғаны үшін ... ... деп ... ... ... кәсіпкерлік табыс деп, алынған қарыз капиталының процентін төлегеннен соң қызмет ететін капиталистің қарамағында қалатын пайданың бөлшегі ... ... ... ... ... байланысты, пайданың процентке және кәсіпкерлік табысқа бөлінуі, пайданың меншікті ... ... ... ... ... нәтижесінен түскеніне қарамастан жалпылама сипаттама алған. Кәсіпкерлік табыс қарыз процентімен салыстырғанда алдынала көрсетілген шама емес, ол ... ... ... тәуелді болады.
Сан жағынан кәсіпкерлік табыс жалпы пайдадан қарыз процентін, салықтарды және ... ... ... ... алып тастағаннан соң қалған қалдығы болып табылады.
Қызмет етушші кәсіпкерлердің табыстарының көлемі, алу әдісі және пайдалану бағыттары жағынан әр түрлі ... ... ... әр ... ... ... ... мен капитал-меншіктің бір-бірінен ажыратылғанына байланысты, кәсіпкерлік табыстың қалыптасуы әр түрде жүреді. Егер ... иесі және ... ... адамдар болса,онда екі вариант болуы мүмкін. Капиталдың иесі өндірісті басқару және өнімдерді өткізу қызметін менеджерлерге жүктеп, оларға жалақы белгілейді. Осы ... ... ... ... ... ... ... түрін алады. Менеджер капитал-функция қызметін жүргізіп, кәсіпорынның іс-әрекеттерінің жүріп отыруына жаукерлік қабылдай алады.
Капиталдың иесі капиталын ... ... оның өз ... ... ... ... (әдетте, банктік проценттен жоғары) беруі мүмкін. Әдетте, осындай жағдайда, кәсіпкерлік табыс оның ... жеке ... ... ... ... ... болады. Осы жағдайда, кәсіпкерлік табыс өндіріс жүргізудегі белсенділік үшін төлем түрін алады: инновациялар енгізгені үшін, жаңа өнім өндіргені ... ... ... шешімдер қабылдағаны үшін, тәуекелдік қауіп-қатерге бас тіккен ... үшін және ... ... ...
1. ... ... пайда –кәсіпкерге осы бағытта қызмет еткені үшін төленетін ақы. Осы пайда ... ішкі ... ... Егер осы ... ... тұрақтылығын қамти алмаса, онда кәсіпкер өзінің іс-қимылын бизнестің басқа пайдалы бағытына аударады, немесе, басқа фирмада жалақы ... жөн ... ... ... бас ... ... ... кәсіпкердің тұжырымы бойынша, қалыпты пайда капитал қайтарымы мен кәсіпкерлік табыстың нормасына тәуелді болады. ... ... ... ... ... тек осы ... немесе, қызметті өндіруді таңдап, алудың бағасы болып табылады. Оның мөлшері алынбай қалған пайдадан (егер кәсіпкер өзінің капиталын, құрал-жабдықтарын, қабілетін ... ... ... ... ... пайданың көлемінен) төмен болмауға тиісті.
2. Қалыпты пайдадан артық түскен табыс, немесе, экономикалық (таза) пайда.
Бәсекелік (статикалық) экономика жағдайында таза ... ... тең ... еді. ... экономика деп өзгерістер орын алмайтын экономика түсініледі, мұнда щығындар, ресурстар ұсынысы, сұраныс және табыстардың көрсеткіштері тұрақты болады. Осындай жағдайда баға мен ... ... ... ... инновациялық өзгерістер жүргізілмейді. Таза бәсекелік жағдайында әр түрлі ... ... ... ... таза ... ... ... шығуына байланысты, ұзақ мерзімде жойылады. Нәтижесінде айқын және ... ... ұзақ ... ... ... осылайша кәсіпкерге ешқандай түсім таза пайда түрінде қалмайды . таза бәсекелік жағдайда кәсіпкерлер тауарлар өндірісін тек баға мен ... ... ... ... дейін ғана жүргізеді.
Динамикалық экономикада таза пайданың келуі болжамсыздықпен, қауіппен байланысты, оның келуі сұраныс ... пен ... ... болжауға келмейтін өзгерістермен, тұтынушылық ұнатымдағы (талғау) өзгерістермен ... ... ... ... ... ... құрылымдық жылжулардың болып тұруымен де байланысты болады. Болжамсыздықтың осындай түрлері сыртқы ... ... және ... ... ... алмайды. соған қарамастан, ірі корпорациялар, нарық жағдайының болжамсыздығынан туатыын қауіп-қатерден сақтану үшін шикізат көздерінен міндетті түрде ... ... ... етіп, құрылымдардың тік интегациясын жүргізеді, капиталдар нарығында ауытқулардың әсерінен азайтуды ... ... ... қаржыландырады, жарнама шығындарын көбейтеді. Экономикалық ауытқулардың салдарын жеңілдету үшін, мемлекеттік ... ... ... ... ... кәсіпкерлік табыстың сыртқы (тыс) факторлардан елеулі түрде тәуелді екенін көрсетеді. Кәсіпкерлік табыстың ауытқуының ішкі фаторына кәсіпкердің инновация саласындағы ... ... ... ... ... ... жаңа әдістерін, технологиялар, шикізаттардың көздерін енгізіп пайдалану, қашан болмасын тәуекелдік тілейді, шығындарды ... және ... мен ... ... ... ... ... Бәсекелік жағдайындағы өткізу және капиталдар мен шикізаттар нарықтарында, патенттер туралы заңдарда кемшіліктер болғандықтан, кәсіпкерлік ... ... ... ... ... уақытша сипаттамада болуы мүмкін. Осыған қарамастан пайдв мен ... осы көзі ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б. Байжұмаев, Ф.Н. ... ... ... ... теория» Алматы 1999
. С.Әкімбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А.Жанайдаров
«Экономикалық теория» Астана 2002

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Р. коуз және оның трансакционды шығындар жайлы теориясы5 бет
Тауар нарығындағы макроэкономикалық тепе-теңдік. Кейнс үлгісіндегі табыстар және шығындар теориясы31 бет
Ішкі және сыртқы шығындар туралы жалпы түсінік28 бет
Ақтөбе май дайындау зауытындағы сұйықтықты қыздыру процестерінің автоматтандырылуын жобалау20 бет
Леонтьев – тарихы, теориясы, экономика моделі13 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
Шығындар және оның құрылымы мен өндіріс дамуындағы маңыздылығы15 бет
Өндірістік шығындар туралы концепциялар4 бет
Пайда мен өндіріс шығындар теориялары12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь