ҚР-ғы екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несиелеу қызметіне талдау

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I. Ипотеканың дамуының ғылыми теориялық негіздері
1.1. Ипотекалық институттардың мәні және даму кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2. Ипотекалық несиенің ерекшеліктері мен иотекалық банктердің негізгі қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.3. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелендіруді құқықтық реттеудің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

ІІ. ҚР.ғы екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несиелеу қызметіне талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
2.1. Коммерциялық банктердің ипотекалық несиелеу механизмі ... ... ... ... ... ... 32
2.2. «ҚИК» АҚ.ның мен «ҚТҚЖБ» жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
2.3. 2005.2007 жылдарға арналған ипотекалық несие берудегі «ҚИК»АҚ.ның Арнайы бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

III. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несилендіру және оның даму болашағы
3.1 Қазіргі кезеңдегі Қазақстандағы ипотекалық несиелендірудің жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51
3.2. Тұрғын үйді ипотекалық несиелендіру Компаниясы және оның даму болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57
3.3. Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелендіруді дамыту мәселелері мен келешегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 79

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 83

Қосымшалар
Кіріспе
Ипотекалық несие – бұл батыс елдерінде жоғары қарқынмен дамып келе жатқан қаржы нарғының бағыттарының бірі болып табылады. Бірақ, ол Қазақстан үшін жаңа түсінік. Қазірде мамандар ежелден келе жатқан қозғалмайтын мүлік бойынша «пәтер маселесін» шешудің бірден бір перспективті жолы ретінде ұзақ мерзімді ипотекалық несие жүйесін дамытуды есептейді.
Шетел тәжірибесінен белгілі болғандай егер, мемлекет тарапынан дұрыс және тиімді саясат жүргізілетін болса ипотекалық несие өзін өзі қамтамасыз ететін және де бұл нарықтың белгілі бір дәрежеде дамуына әкелетін жүйеге айналады.
Тақырыптың өзектілігі.
Тұрғын үй нарығының дауымен олардың құрылуы әрқашанда экономикалық өсүдің негізі болып табылады.
Біріншіден адамдар өздерінің өмір сүру жағадайын жақсарту, тамақ-ас, киім кешек және т.б. үшін ең алдымен баспана құру мәселесін алдына қояды яғни ол үшін қажетті қаражат жийнаумен айналысады.
Екіншіден, өндіріс күшін орналастыру, экономиканы құрылымдық жағынан қайта құру, осылардың бәрі мемлекет тарапынан тұрғын үй құрулысына қомақты қаржы бөлінуін талап етеді.
Үшішіден, осы тұрғын үй құрылысының дамуы құрылыс заттарын өндіретін кәсіпорындар, жобалау, инфрақұрылымды объектілер құрылысы, сауда-сатық кәсіпорындары, жол құрылысы, қалалық транспорт сияқты жәнет.б. мыңдаған адамады қамтитын салалардың дамуына алып келеді. Сондай-ақ, ұзақ мерзімді ипотекалық несиенің экономиканың нақты секторына тиімді әсері негізінде мемлекетке милиардтаған долаллардағы шетелдік тікелей инвестициялар тартылады. Сондықтан, ипетекалық несиелендіру тек қана экономиканы емес сондай-ақ онымен тығыз байланысты басқада салаларды жедел дамыту қәбілетіне ие жекелеген механизмдердің бірі болып табылады.
Ипотекалық несие тиімді салым жасаудың шынайы баламасын көрсетеді. Негізінен банктар тарапынан тартылып жатқан несиелер қысқа мерзімді болып келеді және де егер соңғы кездердегі тартылып жатқан қаражаттар бойынша проценттік ставкалар қарқынының төмендеуін есепке алсақ, онда ұзақ мерзімді ипотекалық несиені қаржыландыру ушін қажетті ұзақ мерзімді қаражаттардың құнын бағалау шын мәнінде олардың болмауына байланысты қиынға соғады. Дәл осы қысқа мерзімді қаражаттарға қарағанда ұзақ мерзімді құралдардың жетіспеуі банктердің тұрғын үй саласын несиелендірудегі жігерсіздігінің негізгі қаржылық себебін түсіндіреді.
Қазіргі кездегі мемлекеттік тұрғын үй саясаты ең алдымен халықтың әлеуметтік қорғалмаған және оның негізгі бөлігін қамтийтін орташа табысты жұмысшы халқтың тұрғын үй мәселесін шешүге бағытталуы қәжет. Яғни бұл мәселені шешудің басты жолы ипотекалық несие.
Әрине бұл жүйе мемлекет экономикасының даму қарқынына байланысты болып келеді. Халық табысының төменділігі, қаржы нарығындағы проценттік ставканың жоғарылығы, тұрғын үй нарығының дамымағандығы және олардың құрылысына кететін қомақты қаржы, осылардың бәрі ипотека арқылы шешілуі қажет және де ол туындауы мүмкін мәселелердің барлығын қамтиді деуге болмайды.
Қазақстанда ипотеканы дамыту ҚР президентінің заң күші бар 1995 жылдың 23 қарашысындағы «Қозғалмайтын мүлік туралы» бұйрығы негізінде басталған болатын. Осы бұйрық негізінде ипотека кепілдікке қойылған қозғалмайтын мүлік немесе оның бір болігі кепилдікке қоюшының немесе үшінші тұлғаның қолданысында және басқаруында қалатын кепил зат ретінде қарастырылады. Атап өтілуі қажет тағы бір нәрсе, осындай несие ресурстарының жетіспеуі және халық табысының төменділігі шаттарында ҚР үкіметі ұзақ мерзімді ипотекалық несиелендірудің тиімдірек моделі ретінде малайзиялық үлгіні тандады. Осы үлгіге сәйкес мемлекеттің қатысуымен тұрғын үй нарығын жетілдіретін институттар және де банктермен ипотекалық келісім негізінде қамтамасыз етілген ипотекалық облигациялар шиғару арқылы қайта қаржыландырылуын қамтамасыз ететін агенттік яғни ипотекалық компания құрылды.
Мұндағы халықты ұзақ мерзімді ипотекалық несиелендіру жүйесін құрудың алғашқы этапында мемлекет маңызды рол атқарады. Мемлекет тұрғын үйді иоптекалық несиелендіру жүйесін дамытудың концепциясын анықтайды, ипотекалық несиелендіру жүйесінің сенімді және тиімді қызмет атқаруы үшін оның құқықтық негзін қалыптастырады және де қарызгерлерді әлеуметтік тұрғыдан қорғау механизмін құрайды. Ипотекалық несие нарығының қатысушыларын ынталандырушы салық саясатын жүргізеді, сондай-ак, нарықты ұйымдастыру үшін қажетті институттарды құру және оларды басқаруға қатысумен айналысады.
Соңғы кездерде ипотекалық несиелендіру проблемасы жиі көтеріліп жатыр және де ол шетелдік ғалымдар тарапынан жеткілікті дәрежеде шешімін тауып жатыр. Оның классикалық моделі ретінде еуропалық (немістердің ) және американдық моделдер қарастырылады.
Белгілі болғандай американдық үлгі көптеген жылдар бойы мемлекет тарапынан қолдау тауып келеді және де ол тек қана дамыған экономика жағдайында тұрғын үй сатып алудың басты формасы болып табылады. Көптеген мемлекттерде осы екі модель олардың өзіндік ерекшеліктері мен формаларына байланысты қоладынылып жүр.
Ал экономикасы дамыған мемлекеттерде сонымен қатар, Қазақстанда да тұрғын үй мәселесін шешүде қолайлы және тиімді үлгілерді издестірумен байланысты және ипотекалық несиені дамыту перспективаларымен оларды талдауға арналған басылымдар жарық көріп жатыр.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері.
Жұмыстың мақсаты ипотекалық несиелендірудің әртүрлі елдердегі түрлі моделдері негізінде жүзеге асырылған теориялық зерттеулер натижесіне сүйене отырып ұзақ мерзімді ипотекалық несиелендірудің мүмкіндіктері мен оның Қазакстандағы даму болашағын ашып көрсету болып табылады. Соған сәйкес оның алдында келесідей міндеттер тұр:
- ипотека мен ипотекалық несиелендіруге анықтама беру;
- тұрғын үйді ұзақ мерзімді қаржыландырудың моделдері мен олардың ерекшеліктерін қарастыру;
- ұзақ мерзімді ипотекалық несиелендіру ұйымдастыру жүйесін қарастыру;
- Қазақстанның ипотекалық компаниясының (КИК ЖАҚ-ты) қызметін зерттеу;
- ипотекалық несиелендіру жүйесіне несие ресурстарын тартудың механизмдерін анықтау және т.б.
Дамыған мемлекеттердің ипотекалық несиелендіруді дамытудағы сәтті тәжірибесі ипотекалық несиелендіру нарығын қалыптастырудың алғашқы кезеңіндегі қиындықтарға қарамастан оның тек қана экономикалық емес басқа да салалармен байланысты мәселелерді шешудің маңызды құралы болып табылатындығын көрсетеді. Ол белгілі бір дегейде жалпы экономикалық стратегия мен қоғамнды ондаған жылдар алға дамыту бағытын анықтайды.
Жұмыстың құрылымы мен құрамы. Ол кіріспе мен негізгі үш бөлімнен және қортындыдан сондай-ақ, қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Жұмыс 67 парақ негізгі текстпен 5 кестені және бір сүретпен 4 сызбаны өз ішіне алады. Оның жалпы көлемі 75 бетті құрайды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Хлестеков Л.И. “История ипотеки: как все начилось...” Киев, 1998г.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, 2-ші пункті 299б.
Астана, Фолиант,2001.
3. «Жер туралы» ҚР президетінің заңды күші бар бұрығы (22 қараша
1995ж. № 2717).
4. «Қозғалмайтын мүлік ипотекасы туралы» ҚР президетінің заңды күші бар бұрығы, (23 қараша 1995 ж. № 2723).
5. Веремейкина В. Д. Ипотека в Росси: проблемы и перспективы развития.//Банковские Услуги. - 2001. -№3 .- С. 25-28
6. «Қозғалмалы мүлік кепідігін тіркеү туралы » ҚР заңы, (30 маусым 1998.
№ 254).
1. «Программа долгосрочного финансирования жилищного строительства и развития системы ипотечного кредитования» от 28.11.2000г. №1774;
2. Методические рекомендации по организации и порядку осуществления программ ипотечного жилищного кредитования. – А, Баспа, 2002ж.
9. Сейткасимова Ж.Б. Казахстанское ипотечное кредитование/ Деловой мир Астана, 2001, №3
10. Альжакова А. Развитие системы ипотечного кредитования под залог земли и недвижимости. // РЦБК.-1998.-№3.-С.8-16.
11. Сагындыкова М.С. Способы обеспечения исполнения обязательств,
а/р, А., 2000, с.7
12. Цылина А.Г., Ипотечное кредитование и риски//Жилищное строительство. М- 2001г. - № 5., с.13
13. Бриншинова Г.Б. Ипотечное кредитование/ Гуманитарный вестник университета им. Д.А. Кунаева, 2002, №1
14.Ужегов А. Н. Квартира в кредит: ипотечная сделка. – Астана,
Экономикс, 2001ж.
15. Дюзельбаева Г. Развитие системы ипотечного кредитования в зарубежных странах/ Деловой мир Астаны, 2003
16. Кантарбаева А.К. Ипотека зарубежных стран//Финансы Казахстана, 2001,№5
17. Евтух А.Т. Жилищная ипотечная система: мировой опыт.// Деньги и Кредит.-2000.-№10.-С.47-53.
18. Молдыбаев М. Математический анализ условий ипотечного редитования/ Вестник КазГУ сер.эконом, 2002, №6
19.Цылина А.Г., Ипотечное кредитование и риски//Жилищное строительство. - 2001г. - № 5
20. Токобаев Н.Т., Ипотечные облигации//Рынок ценных бумаг Казахстана.
2002 - № 8
19. Досымов Б.С. Современные проблемы ипотеки.//Банки Казахстана.-2001.
№ 8.- С. 19-21.
20.Джаншанло Н.А. Современные проблемы ипотеки в РК//Банки Казахстана, 2003, № 6
21. Карасаев С. Перспективы развития ипотечного кредитования в РК//РЦБК.-2000. №12.-С.ЗЗ-34.
22. Краткий статистический ежегодник . А.: АСРК,2002.
23. Социально-экономическое развитие Казахстана. Статистический сборник. А.: АСРК. 2002.-№04.
24. Абдильманова Ш. Вопросы развития ипотечного жилищного кредитования //Банки Казахстана .-2000.-№3.=с.32-35.
25. Бисекова М. Жилищное кредитование: система стройсбережений и перспективы ее развития в Казахстане// АльПари.-2000.-№5.- С.73-75
26. Бисекова М. Жилищное кредитование: система стройсбережений и перспективы ее развития в Казахстане// АльПари.-2000.-№5.- С.73-75
27. nationalbank.kz
28. ipoteka.kz
29. bta.kz
30. af.kz
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе................................................................
............................................... 3
I. Ипотеканың дамуының ғылыми теориялық негіздері
1.1. Ипотекалық институттардың мәні және даму
кезеңдері..................................7
1.2. Ипотекалық несиенің ерекшеліктері мен иотекалық банктердің ... ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несиелеу қызметіне
талдау......................................................................
...................................................32
2.1. Коммерциялық банктердің ипотекалық несиелеу
механизмі........................32
2.2. «ҚИК» АҚ-ның мен «ҚТҚЖБ» жұмыстары……………………………..…..41
2.3. 2005-2007 жылдарға ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы ипотекалық несилендіру және оның
даму ... ... ... ... ... ... ... үйді ипотекалық несиелендіру Компаниясы және оның даму
болашағы....................................................................
................................................57
3.3. Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелендіруді дамыту мәселелері
мен
келешегі....................................................................
..........................................65
Қорытынды...................................................................
.................................79
Қолданылған ... ... – бұл ... ... жоғары қарқынмен дамып келе
жатқан ... ... ... бірі ... табылады. Бірақ, ол Қазақстан
үшін жаңа түсінік. Қазірде мамандар ежелден келе ... ... ... ... ... ... ... бір перспективті жолы ретінде ұзақ
мерзімді ипотекалық несие жүйесін дамытуды ... ... ... ... егер, мемлекет тарапынан дұрыс
және тиімді саясат жүргізілетін болса ипотекалық несие өзін өзі ... және де бұл ... ... бір ... ... ... ... өзектілігі.
Тұрғын үй нарығының дауымен олардың құрылуы әрқашанда экономикалық
өсүдің негізі болып ... ... ... өмір сүру ... ... ... ... және т.б. үшін ең алдымен баспана құру мәселесін алдына ... ол үшін ... ... ... ... ... күшін орналастыру, экономиканы құрылымдық жағынан
қайта құру, осылардың бәрі ... ... ... үй ... қомақты
қаржы бөлінуін талап етеді.
Үшішіден, осы тұрғын үй құрылысының дамуы құрылыс ... ... ... инфрақұрылымды объектілер құрылысы, сауда-сатық
кәсіпорындары, жол құрылысы, қалалық ... ... ... ... қамтитын салалардың дамуына алып келеді. Сондай-ақ, ұзақ ... ... ... ... ... ... әсері негізінде
мемлекетке милиардтаған долаллардағы шетелдік тікелей инвестициялар
тартылады. Сондықтан, ипетекалық ... тек қана ... ... ... ... ... басқада салаларды жедел дамыту қәбілетіне
ие жекелеген механизмдердің бірі болып табылады.
Ипотекалық несие тиімді салым ... ... ... ... ... ... ... жатқан несиелер қысқа мерзімді болып
келеді және де егер ... ... ... ... ... ... ставкалар қарқынының төмендеуін есепке алсақ, онда ұзақ мерзімді
ипотекалық несиені қаржыландыру ушін ... ұзақ ... ... ... шын ... ... болмауына байланысты қиынға соғады. Дәл
осы қысқа мерзімді қаражаттарға қарағанда ұзақ ... ... ... тұрғын үй саласын несиелендірудегі жігерсіздігінің
негізгі қаржылық себебін түсіндіреді.
Қазіргі кездегі мемлекеттік ... үй ... ең ... ... ... және оның ... бөлігін қамтийтін орташа табысты
жұмысшы халқтың тұрғын үй ... ... ... ... Яғни ... ... басты жолы ипотекалық несие.
Әрине бұл жүйе мемлекет экономикасының даму қарқынына байланысты болып
келеді. ... ... ... ... ... ... ставканың
жоғарылығы, тұрғын үй нарығының дамымағандығы және олардың ... ... ... ... бәрі ипотека арқылы шешілуі қажет және де
ол туындауы мүмкін мәселелердің барлығын қамтиді деуге болмайды.
Қазақстанда ... ... ҚР ... заң күші бар 1995 ... ... «Қозғалмайтын мүлік туралы» бұйрығы негізінде басталған
болатын. Осы ... ... ... ... ... ... ... оның бір болігі кепилдікке қоюшының немесе ... ... және ... ... кепил зат ретінде қарастырылады. Атап
өтілуі қажет тағы бір нәрсе, осындай ... ... ... ... ... ... ... ҚР үкіметі ұзақ мерзімді ипотекалық
несиелендірудің тиімдірек моделі ретінде ... ... ... ... ... ... қатысуымен тұрғын үй нарығын ... және де ... ... келісім негізінде қамтамасыз
етілген ... ... ... ... ... қаржыландырылуын
қамтамасыз ететін агенттік яғни ипотекалық компания құрылды.
Мұндағы халықты ұзақ мерзімді ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... ... рол ... Мемлекет тұрғын үйді
иоптекалық несиелендіру жүйесін дамытудың ... ... ... жүйесінің сенімді және тиімді қызмет атқаруы үшін
оның құқықтық негзін қалыптастырады және де ... ... ... ... ... ... несие нарығының
қатысушыларын ынталандырушы салық ... ... ... ... үшін ... ... құру және оларды басқаруға қатысумен
айналысады.
Соңғы кездерде ипотекалық несиелендіру проблемасы жиі көтеріліп ... де ол ... ... ... жеткілікті дәрежеде шешімін тауып
жатыр. Оның классикалық моделі ... ... ... ) ... ... ... болғандай американдық үлгі көптеген жылдар бойы ... ... ... келеді және де ол тек қана дамыған ... ... үй ... алудың басты формасы болып табылады. Көптеген
мемлекттерде осы екі модель олардың ... ... мен ... ... жүр.
Ал экономикасы дамыған мемлекеттерде сонымен қатар, ... ... үй ... ... қолайлы және тиімді үлгілерді издестірумен
байланысты және ипотекалық несиені дамыту ... ... ... ... жарық көріп жатыр.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері.
Жұмыстың мақсаты ипотекалық несиелендірудің әртүрлі елдердегі түрлі
моделдері негізінде жүзеге асырылған теориялық ... ... ... ұзақ ... ... несиелендірудің мүмкіндіктері мен оның
Қазакстандағы даму болашағын ашып көрсету болып табылады. Соған сәйкес ... ... ... ... ... мен ... ... анықтама беру;
- тұрғын үйді ұзақ мерзімді қаржыландырудың моделдері мен ... ... ұзақ ... ипотекалық несиелендіру ұйымдастыру жүйесін қарастыру;
- Қазақстанның ипотекалық компаниясының (КИК ... ... ... ... ... ... несие ресурстарын тартудың механизмдерін
анықтау және т.б.
Дамыған ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендіру нарығын қалыптастырудың алғашқы
кезеңіндегі қиындықтарға қарамастан оның тек қана ... емес ... ... байланысты мәселелерді шешудің маңызды ... ... ... Ол ... бір ... жалпы экономикалық
стратегия мен қоғамнды ондаған жылдар алға ... ... ... ... мен ... Ол кіріспе мен негізгі үш бөлімнен және
қортындыдан сондай-ақ, қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Жұмыс ... ... ... 5 ... және бір сүретпен 4 сызбаны өз ... Оның ... ... 75 бетті құрайды.
I. ИПОТЕКАНЫҢ ДАМУЫНЫҢ ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1 Ипотекалық институттардың мәні және даму кезеңдері
Ипотека түсінігі дүниежүзілік ... ... ... ... ... Оны ... Солон (б.э.д. VI ғ.) енгізген болатын. Ал
Солонның замандасы Драконт ... 621 ж.) осы ... әр ... жеке ... оның ... да қозғалмалы болігіне жасалынған қастандық үшін қатаң
жазалау тәртіптерін енгізген. ... ... 594 жылы ... ... ... ... ... иесіз қалған мүлкті мұрагерлер
қауымына өткізу қажетсіздігі ... ... ... ... ... әйгілі
реформаларын жүзеге асырды [1]. Соның арқасына кез ... адам ... өз ... кешү ... ... қалтыру құқығына ие болды. Солон
жеке меншікті (белгілі бір өлшемдегі жерді) мүлік ... ... ... ... ... бұл ... ... бір қарыз соммасының кепілі
болып табылатындығын білдіретін ... ... ... және де ол ... ... ... қазықтар негізінде жер иесінің барлық қарыздары есептелініп
отырылған. Кейінірек бұл үшін «ипотеклық кітап» ... ... ... даму ... Рим ... ... Яғни ... жүз жылдықта онда жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... құрылды. Әсіресе император
Антония Пия (б.д. II ғ.) тарапынан ипотекалық банктер үшін арнайы заңдар
қабылданған. Сол ... ... онда 50 ... банкпен 800-ден астам
айырбастау пункттері қызмет атқарған. Мемлекет ... ... ... ... ... келген. Соның негізінде ... ... ... император Траян кезінде жетім –
жесірлерге ... ... ... сол ... ең ... болып табылатын
жылдық 5% ставкамен ипотекалық несие беруші қаржылық – қайрымдылық ... ... ... ... ... ... үш негізгі
даму кезеңдерінен (яғни фидуция, пигнус және ... ... - бұл ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылатын
түбегейлі қамтамасыз ету ... ... ... рим ... ... және дамыды. Классикалық рим ... даму ... ( яғни ... - ... ... ... зат ) пайда болған,
сосын ғана ипотека. Сондықтан да алғашқы несиелік келісім негізінде жүзеге
асырылатын ... зат ... ... шарт тек қана ... ... ... ... мәні ол бойынша келісім шарт жасалынуымен
кепілдікке ... ... ... кретдиторлардың құқы ... ... және де сол ... бойынша кеплдіктің фидуцийға (яғни
кредиторға) берілуі, әрі қарай егер ... ... және де ... ... ... кредитордың мүлікті өз иесіне ... ... ... ... ... де ... даму кезеңінен
өтті.
Фидуцияның алғашқы даму кезеңінде ... ... ... ... ... ... түспейді, яғни кредитор тікелей өзіне не тиімді ... атап ... ... ... ... орындауын талап етті
немесе кепілдікті ... ... ... ... кредитор үшін тиімді
болып табылатын бұл артықшылықты жою мақсатында кепілзат туралы ... ... ... ... ... да ... жүзеге асыру барысанда
кредитор үшін пайдалы болып табылатын және де қарызгерге кері әсер ... сол ... ... ... ... даму ... ... кредитордың өз
бетінше әрекеттерінен ... ... ... ... тиімді жақтарымен
айырмаланады.
«Пигнус» келісімі (яғни «пигнус» кезеңіндегі кепілдік туралы келісім)
кепілдікке қойылған мүлікті меншік ретінде емес керісінше тек қана ... ... ... кепілдігі ретінде пайдалануға беруді
қарастырады. Сондай-ақ, қарызгер ... ... ... ... ... тек қана сақтауды талап ету ... ие ... ... үшін тек қана бір ... ... яғни ... өз
міндіттемелерін орындамаған жағдайда ғана өз зияндарының орның толтыру үшін
кепілдікке ... ... сату ... ... ... ғана ... заттың өз иелігінде қалтыру мүмкіндігіне шек қойылды. Егер осындай
жағадай күзетілсе, онда кредитор мүлікті сатудан түсткен ... ... ... ... толығымен оған қайтарып отырды. Келісімнің
бұл түрі мұқият реттеліп отырды және де оған жатпағандары тек қана ... ... ... ... ... ... сонғы сатысы сол кездегі саяси
және экономикалық жағдаймен тығыз ... ... ... ... ... ... ... әлсіреуі мен жерлердің жаппай жалға
берілуі классикалық ипотекалық институттың пайда болуына әкелді. ... ... ... ... ... көрсетіп жатқан құрылымдардың
ешбірі еңбек құралдарына ... ... жоқ ұсақ ... ... ... арасында жасалатын мұндай келісімді кепілдендіру үшін
сай келмеді. Осындай ... шешү ... ... жаңа формасы
жалгерлердің өз еңбек құралдарын жалға берүшінің ... ... ... қою ... ... ... пайда болды.
Кейінірек кепілдіктің бұл түрі оның басқа да түрлеріне атап айтқанда
қозғалмайтын мүлік кепілдігіне де тарады. Осылайша, ипотекалық ... ... ... ... ... ... шартқа, екіншіден,
қарызгердің өз міндеттемесін орындауын және де бұл міндеттеме орындалмаған
жағадайда кредиторға ... ... ... ... ... арқылы өз
шығындарын жабу құқығын беретін кепілдік ... ... ... ... ... ... келісімдерді куәлендіру үшін алғашқыда қарызгер мен
кредитор арасында жәй ғана келісім жасалынған. Кейінірек заңды ... ... және ... ... ... ... отырылды. Сондай-ақ, үш және
одан да көп куәгерлер қатысуымен жасалынған жеке құжаттар да сондай ... ... ... ипотеканың классикалық бұл институты да өзінің даму
кезеңінен өтті. Соның тұсында ... ... ... ... ... ... ... енгізілді. Бұған заңды ... ... ... ... ... ... салық төлемейтін адам мүлкіне
жасалынатын «фиска» ... яғни ... ... ... ... ... негізінде алған әйелінің ипотекасы және т.б. жатқызылды.
Ипотекалық ... ... ... ... орны ... ... Айтарлықтай күрделі құрылымға ие болған
келісімдердің ... ... жүйе ... ... мен бақылауды
талап етті. Сүйтіп, мелекеттің осындай функцияларының ... ... ... ... ... ... ипоткалық институттар бір неше
ғасырлар бойы өмір сүруін тоқтатты.
Сосын ипотека ... орта ... ... ... ... ... XVI - ... құпия ипотека өмір сүрді. ... ... екі ... ... ие. Біріншіден ол тек қана
қозғалмайтын ... ... ... ... ... ... емес суд арқылы жүзеге асырылады. Ипотека кредиторлар ... ... ... ... ... өз қарамағына алмай-ақ,
және басқа да кредиторлардың бәсекелестігінен қорғанудың ең дұрыс жолына
айналып ... Яғни орта ... ... бері келе ... көре ... – бұл ... ажыралмас, ол тек қана одан
пайда көрү құқығына негізделген».
“Hypoteka est tota in tota, et tota in qualibet parte” - ... ... ... ... қанағаттану құқығы сол ипотекаға
қабылданған зат арқылы жузеге асырылады. Кепілдікке қойылған ... ... ... ... ол ... міндеттемелерді толығымен талап
ету құқығынан айырмайды. ... ... ... ... ... оның иесі ... тауелсіз болған.
Талаптың дұрыс қойылмауы немесе тоқтатылуы ипотеканың тоқтаылуына
немесе қәтелігіне алып келеді, бірақ ... ... ... ... тек қана ежелгі рим құқығы мен ғана емес ... ... ... де мойындалған. Рим заңдылықтары бойынша ипотека
талаппен оның негізін қалайтын және ... ... ... өз ... жабатын сумма мен ипотека бойынша пайыздарға
негізделген болатын. Ал XVII-XIX ғасырлардағы ... ... ... ... етілетін сумманың көлемі оның жариялылығымен
оның пайызы ... өсіп ... ... ... арнайы кітаптарда
көрсетілу шартымен анықталынады. Сүйтіп, Рим ... ... ... заңдарында да көрініс тапты.
Америка мен Англияда ипотека (mortgage) өзіндік ерекшеліктерге ... ... ... ... өзінің негізгі міндеттемелерін орындау
барысында мүлікке иегерлік ету ... ... ... ... ... ... несиелендіру қарызгердің өз
міндеттемелерін қамтамасыз етудің ең сенімді формасы ретіндегі ... ... ... ... ... несиенің ерекшеліктері мен ипотекалық банктердің негізгі
қызметтері
Жер учаскелері ипотекасының ерекшеліктері. ипотекалық ... ... ... ... тек қана осы ауыл ... ... ... немесе оларды дамыту мен тікелей қатысты несиелік келісім
шартты қамтамасыз ету үшін ғана ... ... ... ... ... мен ... биіктетуге болмайтын жерлер ипотекалық
несиелендіру объектісі болып табылмайды. Ауыул шаруашылығы ... ... ... ... ... ... тән ... бойынша
ипотека тек қана сол ұжымның мүшесі болып табылатын тұлғаның ... ... бір ... ... ... мүмкін.
Көлемін есепке алғанда жеке учаске ретінде қолдануға жарамайтын және
мұндай категорияға жатпайтын жерлерге ... ... ... ... ... және ... ... келісім
шартқа сайкес кепілдікті ұстаушы болып ҚР ... ... ... ... ... ... бар банктер табылады.
Кепілдік беруші меншігіндегі кепілдікке қойылған жерде орналасқан
немесе соған салынатын ғимараттар мен құрылыстарда сол жер мен бір ... ... ... ... ... ... меншігіндегі кепілдікке қойылған жер
учаскесінде орналасқан ғимараттар мен ... ... ... онда сол ... бойынша кепілдік ұстаушы ... ... ... ... мүлікті жүзеге асыру жағдайында
кепілдікке қойылған жер иесі онда ... ... мен ... ... ... орналасқан шамадағы жер көлемін пайдалану құқығын
өзінде сақтайды.
Егерде ипотеалық несиелер ... ... өз ... немесе қарызгер тарапынан басқа да қәтеліктерге жол берілсе ... жер ... ... ... ... ... және де бұл
процесс «қарыздың орнын толтыру» деп аталады
Кәсіпорын ипотекасының ... ... ... ... ... бірыңғай мүліктік комплекс ретінде кәсіпорынның өзі
табылады. Заңды тұлға ретінде кепілдікке ... ... ... және ... емес активтер, оның ішінде: ғимараттар мен
құрылыстар, құрал жабдықтар, ... шикі ... мен ... өнімдер,
талап ету құқығы, патант, және т.б. құқықтары мен ... да ... ... ... ... қойылған мүлігінің құрамына алынбаған
табыстары, сатып алған мүліктері, ... өз ... ... ... ... ипотекалық келісім мерзімі аралығында
алған қарыздары да ... ... ... ... ... ... оның барлық активтері немесе баланс активінің бір бөлігі
де көрсетілуі мумкін.
Кәсіпорынның ипотекалық несие ... ... қою ... ... толық келісімі немесе өкілетті органның шешімі негізінде
жүзеге асырылады. Ал ... осы ... ... ... ... шарт жасалынған болса ол жарақсыз деп есептелінеді.
Кәсіпорын ипотекасы оның активтері көлемінің жартысынан кем болмаған
сомадағы ақшалай қаражатпен ... ... ... ... ... ... ... және қайта құру
туралы шешім ... ... ... ипотека бойынша кепілдікке қоюға
жол берілмейді.
Ипотекаға кепілдікке қойылған мүлік ... мен ... ... ... ... ... ... анықталады. Инвентаризация
актісі, бухгалтерлік баланс және кәсіпорынның ... ... мен ... тәуелсіз аудитордың қортындысы міндетті турде ... ... ... көрсетілген кәсіпорын активінің жалпы соммасының
көлемі өзгермейтін ... онда ... ... ... ... ... сатуға, ауыстыруға, жалға беруге, қарызға беруге және ... бар. ... бұл ... ... ... ... да шарттарын
бұзбайды.
Тұрғын үй мен пәтер ипотекасының ерекшеліктері. Тұрғын үй ипотекасы
үй немесе пәтер ... алу ... ... ... ... үшін, құру немесе
қайта құру үшін, берілген несиені қайтаруды қамтамасыз ету үшін ... ... ... үй ... пәтер иесінің басқа да пәтері немесе үйі
болса және де ол ... ... ... мүшелерімен бірге өмір сүруі ... ... ... және ... ... болса, онда ол
ипотека объектісі бола ... ... бір ... ... ... ипотекалық несиенің объектісі
болып табылмайды.
Ипотекаға тек қана кепілдікке берушінің мүліктік құқығындағы ... ... ... ... мүмкін.
Тұрғын үй немесе пәтерде келісім және жәлгерлік келісім шарт
негізінде ... ... да ... ... ... негізінде онда тұрып
жатқан адамның тұрғын үйдің ... ... ... сатылуына
байланысты одан көшірілуіне негіз болып ... ... ... ... жай ... ... жалгерлік немесе басқа да келісімдер өз
күшінде қалады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... жеңілдіктермен сатып алу құқығына ие болады.
Егерде басқа да ... ... ... ... ... қарастырылмаған болса кепілдік ... ... ... ... ... ... бос бөлмені (пәтерді) жалға беруге
құқылы.
Бірақ, ол кепілдік ұстаушының келісімінсіз де ... ... ... ... егерде жалгер мен жасалынатын келісім мерзімі несиені қайтару
мерзімінен бұрын бітетін болса.
Ипотекалық банктер қозғалмайтын ... ... ұзақ ... беретін қаржы несие институты ... ... ... ... ұзақ ... берілуіне байланысты ол бойынша
пайыздық төлемдер мен негізгі қарыз сомасының бір ... ... ... ... ... табыстар есебінен өтеуге мүмкіндік беретін
қаржыландырудың тиімді және ... ... ... ... ... ... үйдің құрылысын қаржыландыру жағдайында несие ... ... ... есебінен өтелуіп отырылуы мүмкін.
Ипотекалық банктер берілетін несиелер үшін қәжетті ... ... ... сату ... ... Олар өз ... ... пайыздар
негізінде табыс әкелетін банктің қарыз ... ... ... ... банк ... ... және кепілдендірілген
ипотекалық несиелер мен қамтамасыз етіледі.
Банк тарапынан ... ... ... ... ... етілуіне байланысты банктер кепілзат түрін таңдауда және ... ... ... ... ... міндетті. Заң бойынша несиелер
тек қана иемденушісіне тұрақты табыс түсіретін жер учаскесі ... ... ... берілетін несие сомасы жер учаскесінің мұқият
есептелген құнының (кепілдік құнының) 60 % - нан ... ... ... есептеу үшін әрбір ипотекалық банкте банк
басқармасы тарапынан ітелінген және ... ... ... ... ... қолданылады.
Банктің өз клиентіне ұсынуы мүмкін ... ... ... сату мен ... ... нарғындағы жағдайға байланысты болып
келеді. Кепілхаттар әдетте ... ... ... ... өз ... ... ... сатылады. Бірақ, сату курсы банктің
кепілхаттарды ... ... таза ... сәй ... Мұндағы басты
мәселе банктердің өз құнды қағаздарын басқа несие несие ... ... ... ... ... ... болып жатқандығында. Әрине,
көрсеткен мұндай делдалдық ... үшін ... банк ... деп ... ... ... яғни ол ... көрініске ие:
Таза пайда = сату курсы - бонификация
Кепілхаттарын ... ... ... эмиссияның барлық екзеңінде олар
бойынша тұрақты пайыздар төлеу міндеттемесін алады. Бұдан ... ... ... да ... Сондықтан, проценттік ставка тек қана құнды
қағаздарды ұстаушыларға төленетін пайыздарды ғана емес сонндай-ақ, банктің
ағымдағы ... да ... ... банк ... бойынша пайыздық төлемдерін олардың
қолдану мерзімі біткенге дейін ... ... ... ... ... тұрақты пайыздар бекітуі мүмкін.
Міне осындай ерекшеліктірі арқылы ... сату ... ... ... немесе басқа банктер тарапынан берілетін
несиелерден айырмаланады.
Қәзіргі кезде кепілхаттар 10 жыл ... ... Жаңа ... құнды қағаздар нарығындағы жағдайға сәйекс несиелердің берілу
шарттарына өзгертүлер ... ... ... ... ... ... сәйкесінше несие бойынша проценттер де төмендейді. ... ... ... ... үшін талап етілетін пайыздар қарызгерлер
тарапынан түсінбестікпен қарсы ... ... олар бұл ... ... ... толық түсініп жетпейді. Оның ... банк ... және оған ... ... ... бойынша оның берілу
шарттарын дайындауға ... ... ... және де ол ... ... болуы мүмкін теріс өзгерістерге ... ... ... ... несиені беру үшін банк өзі шығарған кепілхаттарын сатуы
қәжет. Басқа жағынан алып ... ... ... ... берілмеуі
мүмкін, ал пайыздарды банк тек қана несиені ... соң ғана ала ... ... ... ... проценттер мен кепілдік хаттары ... ... ... ... ... толтыру үшін банкке айлық 0,25 % -
ын құрайтын несиені бергендігі үшін төленетін төлем қәжет.
Ипотекалық ... ... ... ... ... өтеү ... ... проценттік төлемдерді өтеу бойынша келісілген мерзім біткен соң ғана
береді. ... ... ... өтеу ... 10 ... кем ... ... пайдалану мерзімімен бірдей етіп бекітіледі. Өйткені,
егер қарызгер несиені алуымен кері қайтару құқығына ие болған жағдайда банк
несие бойынша проценттердің ... ... ... ... ... ... ... төлемдерді өтей алмау сияқты қиындықтарғы тап
болатын еді. Осындай ... ... ... ... ... беруді жинақ банктерімен біріге отырып жүзеге асырады. Бұл
ынтымақтастық құрылысты бірлесе ... ... ... ... ... ... оны жинақ банкі арқылы өтеу сияқты шарттар
негізінде көрініс табады. Алғашқыда ипотекалық ... ... ... ... ... Ипотекалық несиенің өтелуі 15-20 жылға созылады және бұл
уақыт мерзімі ішінде ... ... ... ... ... жағдайда ипотекалық несиенің өтелуі оның жалпы сомасының 30% ... не ... ... ... ... ... беру есебінен созылады.
Сүйтіп, ипотекалық несие ұзағымен 10-15 жыл ішінде ... ... ... ... ... ... ... өтеледі. Егер өтеу үшін қәжетті
сома толық болмаса ипотекалық несиенің мерзімі ұзартылуы мүмкін.
Ипотекаллық облигациялар банктердің артықшылығы бар ... ... ... ... етілген тұрақты проценттер төленіп
отырылатын қарыз міндеттемелері ... ... Ол ұзақ ... ... ... және осы ... ішінде ұстаушысын тұрақты капиталымен қоса
белгілі мөлшерде пайдамен де қамтамасыз етіп отырады.
Басқа ... ... ... кепілхаттар да (ипотекалық облигациялар)
биржада айналымға түседі және де банктер олардың кепілдігімен несие ... Егер ... ... ... ... ... биржалық курспен сату емес
кепілдіке қою ұсынылады.
Барлық кепілдікке байланысты құқықтар ... ... ... ... бақылауы астындағы арнайы регистрге енгізіледі және де
сол тұлғаның қол қоюымен кепілхаттағы қәжетті жабу ... ... әр ... өзіндік ерекшеліктермен шығарылады. Олармен
бірге купондар кітапшасы да шығарылады. Ол төленетін проценттер ... ... ... бірнеше парақтардан тұрады, және де оларды ... оның ... онда ... ... ала ... ... уақытын ұмытып немесе өткізіп жібермеу үшін олардың уақтылы өтелуін
қамтамасыз етіп ... ... ... ... да ... ... ... өз уақтысын көрсетіліп отырылуы үлкен маңызга ие.
Өйткені, олар бойынша проценттер төленіп ... 4 жыл ... ... құқы тоқтатылады. Кәзірде банктер тек қана депозиттік сертификаттарды
шығаруда. Ол өз ұстаушысына ... ... ... және ... ... ... яғни кепілхаттар эмитентінің қызметін бір
тұлға қызметі ретінде қарастыра отырып кепілдік хаттарды ... ... ... қағаз болып есептеніледі.
Бұл жүйенің тиінділігін қамтамасыз ету онің келесідей негізгі құрылу
және қызмет ету принцыптерін сақтаумен байланысты болып ... ... – яғни ... ... үшін ... ... Орын ... принципі.
Ипотекалық банк тарапынан шығарылған облигациялардың жалпы
суммасы әр уақытта ипотекалық ... ... ... ... ... ... ипотекалық институт тарапынан шығарылған облигациялардың жалпы суммасы
олар бойынша жылжымайтын ... ... ... ұзақ ... ... көлемінен аспауы қажет.
3. Жабылу шегі.
Кепілдікке қойылған мүлік ... тек қана 60-70% ... ету үшін ... ... Басқаша айтқанда банк ... ... ... ... ... 60-70% ... ... хатының көлемі де банкке кепілдікке ... ... ... 60-70% ... ... Жабу ... жабуға қызмет ететін барлық активдер кепілдыкке
қойылған объектінің ... ... ... ... ... ставкасын,
негізгі қарыз бойынша төленетін соманы, кепілдіктің сомасын, кепідікті
пайдалану жолдарын ... ... ... ... ... ... артықшылықтары.
Банктың банкроттық жағдайында облигация устаушыларының өз шығындарын
банк міндеттемелері есебінен жабу сияқты артықшылықты құқығы болады.
6. ... ... ... ... ... және кепілдік хаттарды шығарумен
байланысты банктің ... және ... ... оның ... ... қатаң тәрізде ерекшеленген болуы тиіс. Ипотекалық ... ... ... ... ... оның жузеге асыратын
операцияларының саны заңмен шектелінеді.
7. Қадағалау принципі.
Дүниежузілік банктік практикада ... ... ... ... ... жүргізіліп отырылады. Атап айтқанда банк ... ... ... ... ... ... ... проценттік ставка саясатына, ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... объектісі
болып жабу принципінің сақталынуы табылады. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуімен хабардар етіп
отыратын тұлға ... ... ... ... мәліметтердің жабу регистріне енгізудің дұрыстылығына
бақылау жасап отырады. Сондай-ақ, кепілдік ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Оған кепіл хаттарды шығарумен
байланысты ... ... ... үшін ... ... Әдетте шығарылған
кепілхат төлемындегі банк меншік капиталының үлесі де реттелінеді.
Ипотекалық облигациялар есебінен ипотекалық несе үшін ... ... ... ... ету ... ... және өз ... үшін қолайлылығын қамтамасыз ететін екінші
нарық болыуы қажет.
1.3 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... дамуы
Азамаматтық Кодекстің қайта қаралуымен кәсіпорын, ғимарат, тұргын үй,
жер учаскесіне деген ... және т.б. ... ... ... ... ... ... ипотекасы» заңымен реттелетін болды [2]. ... ... ... ... ... ... қозғалмайтын мүлік
ипотекасы туралы арнайы заңда басқа шарттар қарастырылмаған болса, онда ол
қозғалмайтын мүлік ипотекасына қолданыла алады. Азамаматтық ... ... ... сайкес жер учаскесіне және басқа да ... ... ... ... қою ... және ... да табиғи ресурстар
заңдылықтарымен орнатылған шарттар және шектер негізінде жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мәмілелер
белгілі бір уақытқа дейін қатаң заңдылық шектеулерге ұшырап келді және де
олар ҚР презинденті ... 1994 жылы ... екі заң ... ... ... ... мәселелері туралы» және «Аладағы
уақытта жермен ... ... ... ... туралы» негізінде
шешіліп отырылды. Сондай-ақ, бұл заңдар жерді 99 жылға жалға беруге және ... ... ... қою ... ... Дегенмен, жаңа заңды
өзгерістер 1995 жылы 3 августта қабылданған ҚР-нің жаңа ... ... ... Жер ... ... оны жеке ... өткізудің
негізгі шарттары және шектері ... ... ... ... ... ретінде яғни ол қозғалмайтын мүлік түсінігін беретіні
туралы ... ... ... жер ... ... ... оны пайдалану құқығы пысықталған және ипотекалық мүлік
кепілдігі ретінде ... ... ... ... ... ... анықтама
берілген. Жер туралы бұйрықтың 1-ші бабына сәйкес жер учаскесін немесе оған
деген құқықты кепілдікке қою ... ... ... кепілдік беруші үшінші
тұлға тарапынан ... ... ... ... ... ... туралы келісім негізінде оған деген
құқықтың кредиторға өтетіндігін түсіндіреді.
Қозғалмайтын ... ... ... және ... ... мәмлелерді
құқықтық реттеудің заңдық базасының әрі қарай дамуы ... ... ... ... да) ... екі ... «Қозғалмайтын
мүлік ипотекасы туралы», «Қозғалмайтын мүлікке деген құқықты және олармен
жасалынатын мәмлелерді мемлекеттік тіркеу туралы» ... ... ... ... ... ... ... қабылдану қажеттілігі
қозғалмайтын мүлікпен бйланысты мәмлелердің ерекшеліктеріне байланысты
болып келеді. Бұндай ... ... ... ... ... ... ... мүлік ипотекасы туралы бұйрық банктер ... ... ... асырылуын соның ішінде тұрғын үй ... ... ... ... ... ... тартуды жылдамдатуды көздейді. Қозғалмайтын мүлік туралы
бұйрықтың кәсіпкерлік сферадағы ... ... ... ... және ... ... ... нарықты ынталандыру және
реттеуді жүзеге асыру болып табылады.
1998 жылы 30 шілдеде ҚР-ның ... ... ... ... заңы ... Бұл заң ... өңдеу және талқылау барысында
қозғалатын мүлік кепілдігін тіркеумен айналысатын мамандардың әр ... ... ... ... өзінің жаңа өзгерістерімен
кепілдікпен байланысты құқықтық ... ... ... осы ... ... ... қозғалатын мүліктің және оның ... ... ... ... 3-ші пункті 117 бет]. Сонымен бірге
басқа да заңды актілер талабына ... ... ... ... мемелкеттік реттеуден міндетті түрде өткізілуі мүмкін. Егер заңды
актілер нормаларына ... ... да бір ... ... ... ... ... (көбінесе мұндай мүліктерге қозғалмайтын
заттарға теңестірілгендер жатады, мысалы, әуе және ... ... ... ... 307 ... ... мұндай мүлік кепілдігі де ... ... ... тарапынан міндетті ... ... ... ... ... ... Азамаматтық Кодек
нормаларының сәйкессіздігі келесі екі жағдайда қарастырылады. Қозғалатын
мүлік кепілдігі ... ... ... ... ... ... ... қайта кепілдікке қоюды шектеу қарастырылған болса, екінші
жағдайда мемлекеттік ... ... ... ... кепілдігін
тіркеу кезінде оған ерекше құқықтық мән беру.
Қозғалатын мүлік ... ... ... заң ... ... екі ... келесімінде қарастырылған болса немесе тіркеу қажеттілігі
мүлікті қайта кепілдіке қоюды шектеу шарттарының болуымен ... ... ... ... жатпайтын қозғалатын мүлік кепілдігін тіркеудің
жоқтығынан туындайтын мәселелерді реттеуді ... ... ... ... жағдайды Азамаматтық Кодектің осындай мәселерді тіркеу және ... ... ... ... қолдануы тиіс. Азамаматтық Кодекстің
жалпы нормаларына сәйкес ... ... ... ... ... ... қызығушылық тұғызатын жаққа мәмлені тіркеу туралы сот
шешімін анықтау үшін және де соның ... ... ... ... сотқа қайрылуына мүмкіндік береді.
ТМД елдерінде ипотека қозғалмайтын ... ... ... ... ... ... Азамаматтық Кодекінің 334-ші
бабына сәйкес ипотека жер ... ... ... және ... ... т.б. қозғалмайтын мүлік кепілдігіне ретінде көрсетіледі [5]. Сондай-
ақ, ҚР Азамаматтық Кодекінің 299-шы бабы да ... ... ... онда ... орнына «жер учаскесіне деген құқық» сөздерін қолдану арқылы
анықтама береді. Бұл екі елдің Азамаматтық ... ... да егер ... заңдарда басқа шарттар қарастырылмаған болса кпілдік ... ... ... қолданылуда.
Бірақ, ҚР-ның Азамаматтық Кодексі бойынша ипотека мәнін түптен
өзгертетін нормалар еңгізілді, яғни ... ... заңы ... ерекшелендіруші ең негізгі белгісі болып мүлікті пайдалануы ... ... ... ... тұлға табылады.
Кез келген кепілдікке қойылған мүлікті пайдалану және ... ... ... ... ... үшінші тұлға табылады. ТМД-нің
басқа елдерінде ипотека екі белгінің ажыралмас қатынасы ретінде түсініледі:
кепілдікке қойылған мүлікті ... және ... ... ... ... үшінші тұлға) және кепілдік заты (қозғалмайтын
мүлік).
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... тұлға
пайдалануында және иелігінде қалатын қозғалатын мүлік кепілдігі сәй келеді.
Сондай-ақ, ипотека түсінігіне ... ... ... мүлік кепілдігіне
деген құқықтар кіреді. ҚР президентінің 1995 жылғы 23 ... ... ... ... ... ... бабына сәйкес
егерде бұл бұйрықта басқа шарттар ... ... ҚР ... ... ... ... ережелері қозғалмайтын мүлік ипотекасына
қолданыла береді.
Ипотекалық несиеге қойылатын негізгі талаптар халықты ... және ... ... ... қалыптастырылады. Аталған
стандарттармен талаптар кредитор мен қарызгер тәукелдерін төмендетуге
бағытталған. Оларға:
- ұзақ ... ... ... үй ... 3 жыл және одан да ... (қазіргі кезеңде 10-15 жыл). Оның осындай ұзақ мкерзімділігіне
байланысты қарызгердің ай сайынғы ... ... ... ... ... арқылы сатып алынатын және де несие кепілдігі болып табылатын үйдің
60-70 пайызынан аспайтын көлемде ғана ипотекалық несие беріледі;
- ... өз ... ... ... ... үйдің 30-40 пайызына тең
соманы алғашқы төлем ретінде өтеуге ... ... ... негізгі қарыз сомасы аннуитеттік төлемдер формуласы
негізінде есептелген ай сайынғы төлемдер түрінде ... ... ... қарызгер үшін де (яғни оның өзінің жеке қаражаттарын жоспарлауға
мүмкіндігі ... ... ... үшін де ... болып табылады;
- ай сайынғы төлемдер барлық есептік екзең ... ... ... 30-35 ... ... ... ... өтелу мүмкіндігін
бағалау кезінде кредитор қарызгердің ағымдағы табыстары ... ... ... мәліметтерді пайдаланады;
- несиеге алынған үй сол мезеттің өзінде несие бойынша кепілдік қызметін
атқарады. Яғни бұл ... ... ... ... ... ... несие бойынша шығындары мен зияндарын
және проценттерді жабу мақсатында оның өз иелігіне алу ... ... ... ... ... ... және т.б. да ... шығындары
жабылғаннан кейінгі сома орнын толтыру және үйді сату ... ... ... ... ... жағдайында ипотекалық несие негізінде сатып алынған және
кепілдікке қойылған үйді ... ... ... және оның отбасындағы
кәмілетке ... ... ... түрде расталған келісімдерін
береді;
- ипотекаға қойылған тұрғын үй әр түрлі шектеулерден тәуелсіз ... да ... ... ету үшін ... ... ... несиеге алынған тұрғын үй қарызгер тарапынан тиімді түрде пайдаланылуы
тиіс, пайдалануға берілген тұрғын үйдің ... ... тек қана ... ... ... ... кредитор рұқсатымен жүзеге асырылады.
Ипотекалық несиені жүзеге асыру және оған қызмет етуге қойлатын ... ... ... ... ... ... екінші нарғының
сенімді қызмет етуінің және де бұл ... жеке ... ... оның ішінде ипотекалық құнды қағаздар ... ... ... тартудың негізі болып табылады.
Қазақстандағы тұрғын үй нарығының ерекшеліктерінің халықтың табысын
есепке алаотырып Қазақстанда тұрғын үйді ... ... ... стратегиясын жасауда ұзақ мерзімді ипотекалық несиелерге қойылатын
келесідей негізгі стандарттар мен ... ... ұзақ ... ипотекалық несие инфляция қарқынын есепке алаотырып
индексацияланған түрде ... ... ... беріледі. Несие мерзімі үш
және одан жоғары жылға ( максимум 20 жыл) кредитті ... ... ... ... ... несие сомасы оған сатып алынатын және кепілдік ретінде ... ... ... 60-70 ... ... ... қарызгер кредиторға
алғашқы төлем ретінде аталған үй ... 30 ... тең ... ... ... сыйақы мөлшерлемесі нарықтық яғни оның өз уақтысында төленуін
қамтамасыз ететіндей ... ... ... ... ... ... инвесторлар үшін тартымды болуы тиіс;
- негізгі қарыз сомасымен ол бойынша пайыздар аннуитеттік ... ... ... ай ... төлемдер түрінде өтелінеді.
Компания тарапынан банктерден алынған ипотекалық тұрғын үй несиелері
келксідей талаптар мен мінездемелерге жауап беруі тиіс:
1. ... ... ... үй ... ол ... ... асырылатын бір
қалыпты төлемдер есебі, сыйақы сомасы, сондай-ақ, несие бойынша ағымдағы
мідеттемелер қалдығы ұлттық авлюта тенгеде анықталады;
2. Несиелер үш және одан артық ... ... ... ... үй ... бойынша есептелетін сий ақы мөлшерлемесі
қалқымалы болып табылады (кейбір жағдайларда тұрақты).
4. Берілетін несиенің максималды сомасы 4,5 млн. ... (30 мың $ ... ... ... жағдайларда бұл сома компания шешімі бойынша 100 мың
$ дейін болуы мүмкін.
5. ... ... көп ... ... жеке бір ... иемдену
құқығына, жер учаскесімен бірге тұрғын үйді ... бір неше ... ... ... алу үшін беріледі.
6. Компания ай сайынғы немесе тоқсан сайын ... ... ... ... ... ... несиеледі жүзеге асырады. Оны есептеу
формуласы :
мұнда:
• A – аннуитеттік төлем сомасы;
• S – несие сомасы;
• P – кезеңдер бойынша ... ... ... n – ... ... ... ... өз бюджетіндегі барлық мідеттемелерінін
несие төлемдерімен және тағы басқа оны мен ... ... ... анықтайды.
Ипотеқалық несие сомасымен кепілдікке қойылған мүлік құнының арасындағы
қатынас жүзеге асырылған ипотекалық несие ... кем ... ... ... ... немесе оның бағаланған құнының
қатнасы ретінде есептелінеді (КЗ).
Жоғарыда аталған талаптарға сайкес бұл ара ... ... ... қойылған мүліктін сатылу бағасының немесе есептелген құның 70% -
нан ... ... Ол ... формуламен есептелінеді:
К з = И / К * 100
мұнда:
К3 -- ипотекалық міндеттеме ... %
И - ... ... сомасы;
К - қозғалмайтын мүліктін жалпы сомасы.
Бұл ... ... және ... өз мойнына алатын
тәуекел дәрежесін бағалауда әсерін ... Ол не ... ... болса
тәуекел де соғұрым жоғары болады.
Компания ипотекалық турғын үй ... ... ... ... мен және де басқа факторлаға байланысты К3 ... ... ең ... ... бірі болып ипотекалық несиелерді беру
және оған қызмет ету, ... ... ... ... ... ... үшін қаржылық инстурменттерді стандарттау
процедурасы табылады. Басқаша айтқанда, алғашқы және ... ... ... ... жауап беретін нарықтық ... ... ... қажет.
Банктер тарапынан ипотекалық несиелердің жузеге асырудың негізгі
етаптары. Ипотекалық ... ... ... ... сондай-ақ, оны пайдалану жағдайына қатаң бақылау жасау арқылы
беріледі. Бұл несиеснің келпілдігі ретінде ... ... ... алынатын
үй қызмет етеді. Несиелік келісім шартта жақтастар келесідей шарттарды
қарастырады:
- ... ... ... ... ... үшін ... проценттік ставка мөлшері;
- несие мен проценттік төлемдердің өтеліну кезектілігі;
- несиелік келісім ... бузу және ... мен ... ... ... ипотека туралы келісімде келесідей шарттар қарастырылады:
- ипотека затты;
- кепілдікке қойылған үйдің бағасы;
- ипотекамен қамтамасы етілген негізгі ... ... ... берілуі)
- берілген несие сомасы мен ақша қаражаттарын пайдаланғаны үшін өтелетін
проценттік төлемдер мөлшері;
- несие ... ... ... міндеттемелердің орындалу мерзімі)
- ипотекаға қойылған мүліктің қарызгер пайдалануында екендігін растайтын
көрсетме;
- ипотекаға қойылған мүлікті сақтандыру бойынша ... ... ... заттын қарызгер иелігінен алу және т.б. шарттар туралы негіздеме.
Несиелік және ипотекалық ... шарт ... екі ... ... мен
міндеттемелері олардың мүделері мен құқықтарының ... ... ... ... ... ... кредитор кепілдікке
қайылған мүлікті өз шығындарының орнын толтыру үшін жүзеге асыра алады.
Ипотекалық несиені алудың ... ... ... ... ... қарызгерді алдын ала квалификатциға бөлу.
Қарызгер несиелік келісім шартқа отыру олдында ... ... ... барлық мәліметтерге ие болуы, ... ... ... ... мен ... ... қажет. Оз кезегінде кредитор да
қарызгердің несиені қайтара алу ... ... ... ... ... несиенің отеліну иқтымалдығын бағалау
және қарызгердің табысын, алғашқы төлем үшін ... ... ... алы ... ... ... ... сомасын
анықтау, сондай-ақ, ипотека затын бағалау.
Жоғарыда аталған процедура қарызгер андеррайтингі деп ... ... ... құжаттарды тексереді оның төлемқабілеттілгін
бағалайды және де несиені беруден немесе оны ... ... ... бас ... ... шешім қабылдайды. Несиені беру ... ... ... ... ... ... сомасын есептейді және оны
беру мен байланысты басқада ... ... ... ... ... тәртібін) рәсімдейді.
3) кредитор талатары мен қарызгердің қаржылық жағдайына сәй ... ... ... ... ... ... ... кредиторға
келуден бұрын да кейін де тандау ... ие. ... ... үй ... ... белгілі бір мерзім аралығында келісілген
сомаға үйді сатып алуға құқық ... ... ... ... ... ... жағдайда кредитор несиенің ... ... ... ... үйді ... және де ... ... төлем мен үйдің құны өтілетін қарызгер табысынан тәуелді
несие сомасын есептейді.
Екінші жағдайда потенциалды ... ... ... ... ... ... ... үйрене отырып өзіне қажетті үй иесімен (егерде
кредтитор оны несиені қамтамасы ете алады деп есептеген жағдайда ... ... алу ... ... ала келісім шарт жасау арқылы таңдай алады.
4) ипотека затын яғни үйді оның нарықтық құнын аныктау арқылы ... ... ... соң оны ... ... сатып алу үшін ақы
төлеп оценщикке оған қайта бағалау жургізіледі. Ал кредитор ... ... ... ... ... қарызгер мен үй иесі арасындағы сату-сатып алу туралы ... және ... мен ... арасында келісім шарт жасалынады,
сондай-ақ түрғын үйді иемдену және оның ипотека туралы ... ... заң ... ... ... ... ... шешім қабылдаған кезде кредитор қарызгермен несиелік ... қол ... Ал ... өз ... ... ... төлеу үшін
жасалынатын жеке қаражаттары мен т.б. ... ... ... есеп ... ... ... ... құжаттар негізінде жүзеге
асырылуы мүмкін:
- жасалынған мәміленін ... ... ... білдіретін тұрғын
үй ипотекасы туралы келісім шатпен, ... ... ... ... ... сату-сатып алу және тұрғын үй ипотекасы туралы үш жақты яғни үшеуі де бір
уақыттын ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, оны ипотека арқылы кредиторға өтүін нотариалды
туроде растап, тіркеп отыратындығын білдіретін келісім шартпен;
- ... алу ... ... ... кезден бастап турғын үй
ипотекасы заң ... енсе оның ... ... ... ... ... шартпен.
6) турғын үй сатушысымен (иесімен) есеп айырысу. Қарызгер алдын ала
жасалынған сату-сатып алу ... ... ... үй ... алғашқы
төлем сомасы мен несиені пайдалана отырып оның құнын ... ... алу ... бойынша жүзеге асырылатын есеп
айырысуды толық бақылауы жене оған ... ... ... сәй
болып табылады.
7) Ипотека заттын, қарызгердің өміргер, сондай-ақ, мүмкіндігінше ... ... ел ... сақтандыру. Әріғарай кредитор несиеге қызмет
көсетеді яңни қарызгерден ... ... ... ... ... ... байланысты бухгалтерлік есептеулер
жүргізеді. Берілген ипотеклық несиеге қызмет көсету байынша барлық
қажетті іс шараларды жүзеге асыратын.
Қарызгер тарапынан ... ... ... кредитор
кепілдікке қойылған мүлікті қарызгер иелігінен алуды сот шешімі бойынша
немесе одан тыс ... ... ... ... затты жузеге асырылған соң алынған сома кредитор қарызын
жабу үшін, сондай-ақ, ... сату ... ... ... ... жузеге
асыру үшін жумсалынған шығындарды жабуға пайдаланады. Ал одан қалған соманы
қарызгер алады.
Несиелік тоәуекелді төмендету үшін ... ... ... асырылуы
қажет:
- кредиторды қарызды өндіру және ... ... ... жузеге
асырудың нақты мүмкіндігі мен қамтамасыз ету керек. ... ... ... қарзыды өндіруге байланысты сот ... ... ... ... ... құықтардың келіп шығу тәуекелін төмендету үшін жерді,
қозғалмайтын мүлікті тіркеуде сенімді ... ... ... ... ... андеррайтингінің механизимін қайта жасау (жақсарту);
- ипотекалық ... ... ... ... ... сенімді
процедурасын істеп шығу.
Проценттік тәуекелді төмендету үшін кредиторлар тарапынан ... ... ... ... табысы мен инфилиятцияның есепке
алып отырып олардың идексацияланған әр түрлі әдістерін пайдалануға ... ... ... ... ... бірі ... ... ставка өзгерісін айқындайтын сенімді көрсеткіщтер жүйесін құру
болып табылады.
Өтімділік тәуекелін төмендету ... ... ... үй
ипотекалық несиелерін қайта қаржыландыруды қамтамасыз ету, сол ... ... ... ... үшін ... ... мен жузеге
асырылатын ипотекалық несиелердің екінші ретті нарығының дамуымен тікелей
байланысты болып ... ... ... деңгейлі банктердің ипотекалық несиелеу қызметіне талдау
2.1. Коммерциялық банктердің ипотекалық несиелеу механизмі
Қазақстан ... ... ... ... ... ... несиелуде үлкен рөл атқарады. Халыққа және ... үй ... ... ... ... Қазіргі таңда екінші деңгейлі банктер
ипотекалық несиелеу нарығында барынша қолайлы жағдайлар ... ... ... ... ... ... жайменен өз қанатын жаюда.
Егер сіз банктен ипотекалық несие алғыңыз келсе, сіз ... ... ... ... ... ... ... несие алу шарттары
Несиенi алу мақсатымен Сiзге Қазақстан Ипотекалық Компаниясына,
тiкелей ... ... ... ... ... бару ... онда алдын-
ала квалификациядан өтуiңiз керек. Ол үшiн Сiз ... ... ... ... ... ... және анкета толтырасыз.
Сiзге бiрден несие алу мүмкiндiгi туралы ... ... ... ... және несие бойынша ай сайын төленетiн ... ... ... ұсынылады.Несиенiң минималды сомасы:Астана және Алматы
қалаларында тұрғын үй сатып алу үшiн - 450 мың ... ... ... үй ... алу ... үйдi ... үшiн – 300 мың ... Несиенi
максималды сомасы: 23 миллион теңге - тұрғын үй сатып алу үшiн. 3 ... - үйдi ... үшiн. ... Сiз ... несие алу мүмкiндiгiңiздi
осы сайта орналасқан ипотекалық калькулятор арқылы бағалауыңызға да болады
және өзiңiзге қолайлы  несие сомасын, оның ... ... ... ... бүкiл мерзiмi бойы төленетiн қорытынды соманы есептей аласыз.
Бұдан басқа, Сiз анкета ... ... ... де ... өте ... ... ... жағымды болған
жағдайда Сiзге несие беру процедурасын нақты жүзеге асыратын, Компанияның
серiктесi болып ... ... ... ... емес ... ... ... брйынша баруыңызға ұсынылыс жасалынады. Банкке
өтiнiш беру үшiн Сiзге төменде ... тiзiм ... ... ... ... үй ... алу ... тұрғын үй құнының 70%-не дейiнгi
мөлшерде ... ал ... 30%-ті Сiз ... ... ... ... да ... соманы енгiзе аласыз). Қажеттi соманы әлi де болса жинай
алмағандар үшiн ... ... үй ... 15%-ін ғана енгiзiп, несие алуға
мүмкiндiк бередi, қалған 15% сақтандыру компаниясында ... ... Үй ... ... ... ... тұрғын үй құнының 50%-нің
мөлшерiнде берiледi. Бұл жағдайда бастапқы қор ... ... ... үй ... және ... ... 3 ... 20 жылға дейiнгi мерзiмге берiледi, бұл
несиенi өтеудi ұзақ мерзiмге бiркелкi етiп бөлуге ... ... ... әдiстемесi ұзағырақ мерзiмге алынған ... ай ... ... ... ... ... етiп құрастырылған. Бұл үй алу құның
өтеуге мүмкiндiк бередi және тұрғын үй сатып алу ... ... ... шетiндегi пәтер туралы арман қала орталығындағы пәтер
түрiнде жүзеге асуы, ал ... ... иесi болу ... ой үй сатып алу
туралы ойға ауысуы ... ... ... ... ... мөлшерлеме) қалқымалы
болып келедi және жылдық көрiнiстегi (соңғы 12 айдағы) инфляция индексiнiң
өзгерiсiмен байланысты әрбiр 6 ай ... ... ... тәжiрибенi зерттеу негiзiнде сыйақы мөлшерлемесiнiң жоғарғы
шегiн пайдалана отырып сыйақы мөлшерлемесiн ... ... ... ... ... ... жоғарғы шегi – Сiз үшiн
белгiленуi мүмкiн мөлшерлеменiң максимальдi мәнi, экономикадағы ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкiмен бекiтiлген Әдiстемеге сәйкес бiр күнтiзбек ... ... ... 4,5 ... ... ... ... рұқсат етiлмейдi. Несиенi
өтеу төлемдерi Сiздiң бiр айдағы (салықтарды ұстап ... ... ... мөлшерiнiң 35%-нен аспауы тиiс. Төлеу үлесiн 45%-ке дейiн
өсiруге рұқсат ... ... ... ... ... Сiздiң
отбасыңыздың әрбiр мүшесiне теңгедегi эквивалентiмен 15 мың теңге келетiн
болады деген ... ... ... ... несиенiң максимальдi болуы
мүмкiн сомасын есептегенде Сiздiң отбасы мүшелерiнiң табыстары ескерiлуi
мүмкiн. Жұбайы, сондай-ақ жақын ... – ұлы, ... ... ... бауырлары қоса қарыз алушы бола алады.Несие құрамына несиенi
пайдалану  сыйақысы және ... ... ... ... ... сомалармен
ай сайын өтеледi. Несиенi толығынан немесе ... ... ... ... шектеуiнсiз рұқсат етiледi. Соның iшiнде, мерзiмiнен ... ... ... 200 ... ... ... кем болмауы тиiс.
2004 жылдың iшiнде бұл сома 183 800 ... ... ... iшiнде қарыз
алушының тiлегi бойынша келесi шарттар бойынша төлемдер ... ... ... ... ... ... және ... өтеу сомасын азайта
отырып, несие шартына қосымша келiсiм бекiтiлмейдi;
- бастапқы мерзiмдi қысқарта отырып, несие шартына ... ... жаңа ... бойынша айлық аннуитеттi төлемнiң мөлшерi ... ... ... ... аспайтын болады деген шартпен;
Несие бойынша сыйақы ?
Несие бойынша соңғы сыйақы мөлшерлемесiн Компанияның серiктес банктерi
ай ... ... ... және ... ... ... Компанияның баға белгiленiмiнiң мөлшерлемесiнiң негiзiнде
анықтайды. Соның iшiнде банктер өз ... ... ... ... ... ол анықталған шектен аспауы тиiс. 2004 жыл үшiн бұл шек 4% ... ... ... баға ... ... ... онда несие бойынша сыйақы мөлшерлемесi жылдық 13,6%-тен аспауы тиiс.
Несие қандай валютада берiледi?
Қазақстан ... ... ... ... ... принциптi айырмашылығы олардың ... ... ... тек теңгеде ғана берiлуi болып табылады. Осы ағымдағы сәтке
жұмыс iстейтiн халықтың кiшкене ғана бөлiгiнiң шетел ... ... ... ... бар, ал жұмыс iстейтiндердiң көпшiлiгi
табысты теңгеде табады.
Осымен ... ... ... ... барлық
несиелер теңгеде берiледi. Ендi Сiз ... ... ... болады, өйткенi бұл Сiздiң қарызыңызға және несиенi ... әсер ... ... ... қор ... жатса не iстеу керек?
Сiздiң қажеттi бастапқы салым сомасына ... бар ... ... ... ретiнде ұсыну мүмкiндiгiңiз бар. Бұл жағдайда
несиенiң сомасы жаңадан сатып ... ... ... үйдiң құнының 100
пайызын құрастырады.  Соның iшiнде ... бар ... ... құны ... осы және ... сатып алынып жатқан тұрғын үйдiң тұтас
құнының 30 ... кем ... ... ... ... ... ... несиелердiң шетел валютасында, бiрақ
тұрақты мөлшерлемемен берiлетiн ... ... ... ... ... оны ... ... iшiнде қайта қарастыру
мүмкiндiгiн бiлдiредi. Қайта қарастырудың барлық шарттары мен мерзiмдерi
банктiк қарыз алу ... ... ... Компаниясының
өзгерiп тұратын мөлшерлемесi соның себебiнен қайта қарастыру орын алатын
инфляция индексiне негiзделедi. Яғни ... ... ... ... немесе төмендеуiне тәуелдi.Мынаны есте сақтау керек: инфляция
индексi және АҚШ долларына ... ... ... дегенiмiз бiр зат емес.
Қазақстан жағдайларында АҚШ долларына қатысты ... ... ... ... тұрақты. Сондықтан шетел валютасындағы несие ... ... ... курс ... ... туындайтын айырмашылықты банкке
төлеп отырады.Шетел валютасында берiлетiн ... ... ... ... ... ... Қарыз алушылардың көбi осылай
ойлайды. Бiрақ қолыңызға калькулятор алып санап ... – бұл ... ... ... ... ... ... үй алуға болады?
Қарыз алушы өзiнiң қалауы бойынша  көп пәтерлi үйден бөлек пәтер, ... бар ... үй ... ... ... арналған коттеджден
пәтер сатып алуға құқықты. Минмалді мөлшері 300 мың теңге және ... 23 ... ... ... ... ... үйiн өзi таңдайды. Бiрақ
ол үй Компаниямен белгiленген минимальдi сапа ... ... ... ... ... ... үй ... несие бойынша кепiл
болып табылғандықтан Компания тұрғын үйдi ... аза зор мән ... ... ... мiндеттi шарты, соның iшiнде бағалауды тәуелсiз бағалаушы
жүргiзуi тиiс. ... бұл ... ... ... құны және ... ... ... перспективалары (өтiмдiлiгi)  туралы шын ... үйге ... ... ... ... еңбек қабiлеттiгiн жоғалту
салдарынан несие өтеуге мүмкiншiлiк болмаса не ... ... ... бiрi ... ... ... ... жатқан тұрғын үйдi зақымдану
тәуекелдiгiнен сақтандыру, сондай-ақ ... ... және ... ... ... болып табылады. Бұл тiптi әлемдiк қаржы
дағдарысы кезiнде өзiн ақтаған жалпы қабылданған әлемдiк практика. ... ... ... ... олар ... ... орын
алған кезде банкке немесе банктiк емес ұйымға несиенi өтеу үшiн ... ... ... байланысты кiшiгiрiм уақытша қиындықтар пайда
болса, онда банк қай уақытта ... ... ... ... ... ... 2 рет 30 ... мерзiмге дейiн ұзарта аласыз.Егер бұл
мерзiм жеткiлiксiз ... ... онда ... ... өтiп кеткен қарызды 90
күннiң iшiнде өтеу мүмкiндiгi берiледi.Сонымен, қаражат қиындықтары орын
алған ... ... шешу үшiн ... ... ... ... қарыз алушы тұрғын үйдiң нақты меншiк иесi болады?
Ипотекалық несие беру артықшылықтарының бiрi Сiз ... ... ... ... тұрғын үйге деген меншiк құқығына да бiр ... ... ... алатын тұрғын үйiңiздi, сондай-ақ ... ... ... келесi шарттарды бекiтесiз:       
-      Сiз және банк немесе ... емес ұйым ... ... ... ... алу және өтеудiң барлық шарттары көрсетiледi;
-         Сiз және сатушы арасындағы тұрғын үйдi ... ... ... ... алынатын тұрғын үй кепiлiнiң шарты (ипотекалық шарт);
-         тұрғын үйдi сақтандыру шарты;
-         Жеке ... және ... ... жоғалтуды сақтандыру
шарты.Несиенi ресiмдеу барысында Сiз несиенi ... ... ... емес ұйымдағы арнайы шотқа ... ... ... ... ... ... үйдiң толық құны сатушыға аударылады. Келесi этап
– Сiз сатып алған тұрғын үйге ... ... ... және оны ... ... ... алу-сату шартын ресiмдеу сәтiнен басттап Сiз ... ... иесi ... ... ... ... ... айырмашылығы болуы мүмкiн ... ... ... ... есте ... керек. Содан кейін барып керекті құжаттар ... ... алу үшiн ... ... тiзiмi
Ипотекалық несиені ресімдеу және беру үшін қарыз алушының ұсынатын
құжаттарының тізімі
1. Несие шартына қол ... ... ... ... ұсынылатын
құжаттар:
1.1. Қарыз алушы белгiленген түрде қолын қойған ... ... ... ... ... туралы анықтама (¹3 нысан)
1.3 Қарыз алушының/қоса қарыз алушының жеке куәлiктерi (көшiрме)
1.4 ... ... ... ... барлық кәмелетке толған отбасы
мүшелерiнiң жеке куәлiктерi ... ... ... ... ... ... тууы туралы
куәлiктерi (көшiрме)
1.6 СТТН куәлiгi  (көшiрме)
1.7 Неке қию туралы (немесе неке бұзу туралы) куәлiк (көшiрме) ... беру ... ... ... ... жоқ ... ... қарыз
алушының нотариалды куәланған мәлiмдемесi.
1.8 Неке келiсiм-шарты (бар болса) (көшiрме).
1.9 Бар болса, жұмыс орнындағы кадрлар ... ... ... ... ... ... алушының (қоса қарыз алушының) еңбек ... ... ... ... ... ... негiзгi және қосымша жұмыс
орнынан алынған ... бар ... ... ... алушының (қоса қарыз
алушының) басқа да табыстары туралы сол ... ... ... ... ... ... меншiк иесi (қоса меншiк иесi) ... ... үй ... ... ... ... ... қамқорлық
көрсету органдарының рұқсаты.
1.13 Ипотека денiне деген құқықтарды ... ... ... ... ... ... ... пәтердiң немесе үйдiң жоспары;
кадастрлық нөмiрi бар жер учаскесiне деген ... ... ... ... ... (жеке үй бойынша);
Жылжымайтын мүлiкке деген құқықты ... ... ... ... ... жөнiндегi орталықтан).
Пәтердi немесе үйдi бағалау кесiмi.
Құқықтық кадастрдың тiркеу парағынан үзiндiсi бар ¹2 ... ... ... ... орталықтан). (Дайындайтын – тұрғын үй
сатушысы, сату күнiне қажет).
1.14 Жеке сақтандыру және жұмыс қабiлеттiгiн жоғалтуды ... ... ... ... қол ... кейiн мiндеттi түрде ұсынылатын
құжаттар:
2.1 Мемлекеттiк тiркеуi ... ... бар ... ... ... ... есебiнен сатып алынған және қарыз алушының атына
ресiмделген тұрғын үйдiң ... ... ... ... мүлiк
жөнiндегi орталықта тiркелген түпнұсқасы, сондай-ақ тұрғын үйге және жер
учаскесiне ... ... ... ... ... ... да ... Несие қаражаттарына сатып алынатын тұрғын үй кепiлiне және соттан
тыс өткiзiлiмiне (заңнамамен қарастырылатын жағдайларда) ... ... да ... ... отбасы мүшелерiнiң, сондай-ақ кәмелетке толмаған
отбасы мүшелерiнiң мүддесiмен қамқорлық көрсету органдарының нотариалды
куәланған рұқсаты.
2.4 Несие  ... ... ... ... ... сондай-ақ қарыз
алушының өмiрiн және еңбек қабiлеттiгiн сақтандыру ... ... ... растайтын құжаттар. Бастапқы салымды 30%-тен төмен
салу жағдайында – бастапқы салымды ... ... ... ... ... ... немесе кепiлгер бар болған жағдайдағы қосымша құжаттар
 Ипотекалық несиенi беруге арналған басқа да қосымша құжаттар:
3.1 Жеке ... ... ... гарантиялары/кепiлдiктерi
3.2 Гаранттың (кепiлгердiң) жеке куәлiгiнiң көшiрмесi
3.3 Егер жеке тұлға гарант/кепiлгер болса – отбасының құрамы туралы,
жұмысы және ... ... ... ... (қарыз берушi ұсынатын
құжаттарға ұқсас).
3.4 Егер ... ... ... болса –жарғының және ... ... ... ... ... баланстардың,
пайда және шығындар туралы есептердiң және ... ... ... ... ... ... ... және кредиторлық ... ... ... ... ... алушының мiндеттемелерiн орындауды қамсыздандыратын
кепiлдiктердi ... ... ... ... ... (заңды тұлғаның) құқықты органының шешiмi
3.6 Гарантия, кепiлдiк шартына қол ... ... ... нотариалды куәланған қолтаңбаларының үлгiлерi;
3.7 Қажет болған жағдайда Компанияның сұрауы бойынша – ... ... ... ... ... және ... төлемдерi туралы зейнетақы қорларынан анықтамалар.
4 Кепiл берушi ... ... ... ... (зат ... ... ... Ипотека заты деген құқықтарды белгiлейтiн құжаттар, соның iшiнде:
(сатушыда болатын)сатып алу-сату шарты, пәтердiң немесе үйдiң жоспары;
кадастрлық ... бар жер ... ... меншiк құқығының (пайдалану
құқығының) мемлекеттiк кесiмi (жеке үй бойынша);
Жылжымайтын мүлiкке деген ... ... ... ... куәлiк
(Жылжымайтын мүлiк жөнiндегi орталықтан).
Пәтердi немесе үйдi бағалау кесiмi.
Құқықтық кадастрдың тiркеу парағынан үзiндiсi бар ¹2 ... ... ... ... орталықтан). 
5 Қарыз алушы заңды тұлға құрмаған кәсiпкер болған жағдайда ұсынылуы
қажет құжаттар
5.1 ... ... ... ... ... ... анықтамасы
5.2 Кәсiпкердi тiркеу туралы куәлiк (патент)
5.3 Белгiлi лицензияланатын әрекет түрлерiн жүзеге асыру лицензиялары
5.4 Сауда орнының ... ... ... бар ... растайтын
құжаттар
5.5 Сауда орнына немесе өндiрiс орнына деген меншiк құқығын растайтын
құжаттар немесе жеке кәсiпкер пайдаланатын ... ... ... ... болу ... ... ... және кредиторлық
қарыздар расшифровкасы
5.7 Алдыңғы жылдардың салықтарының төленгендiгi туралы құжаттар
Ипотекалық несие алу шарттары
2.2.«ҚИК» ЖАҚ-тың ипотекалық несиелеу жүйесі.
Банктік мекемелердің ... ... ... ... ... біртіндеп
несиелеу қойлымының төмендеуі және несие беру уақытының ұзақтығының артуы
тұрғын үй ... ... ... ... ... жақындата
түсуде.
Қазіргі жағдайда ипотека көп елдерде азаматтардың ... ... ... құралы болып табылады. Бұдан басқа, халықаралық тәжірибе
көрсеткендей ипотекалық несиелеудің дамуы, ... ... ... жиі әсер ... ... ... ... біздің ел де ипотекаға қол
жеткізді. Қазақстандағы ипотеканың дамуы 1995 ... 23 ... ... «Жылжымайтын мүліктің ипотекасы туралы» ҚР-ның Президенті жарлығымен
басталды.
Тұрғын үй құрлысын қаржыландыру механизімінің пайда болуы, халықтың көп
бөлігінің тұрғын үй ... ... үйге ... төмендеуі және құрылысқа
жағдай жасау 2000 жылдың 21 тамызындағы №1290 ... ... ... ... тұрғын үй құрылысын қаржыландыру және ипотекалық несиелеудің дамуы
концепциясы болып табылады. Берілген ... ... ... Банк ... мерзімді ипотекалық несие беруші, кредиторды қайта ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды
шешті. Ол оператор ретінде «Қазақстанның Ипотекалық Компаниясы» болды.
Бүгінгі күні ... ... және ... ... ... және ... агенстволары, жылжымайтын мүлікті сатушы және сатып
алушылар қатысатын дамыған қатынас жүйесі болып табылады.
2003 жылдың 1 ... ... мен ... ұйымдардың айтуы бойынша:
шамамен Қазақстандағы ипотекалық несиелеу нарығының құрлымы (84 205 615 $
жалпы сомасы) келесідей болады(1-сурет):
Диаграмма ... ... ... ... қазіргі кезеңі екінші деңгейлік
банктердің ипотекалық несиелеу ... ... ... ... ... ... мен ... алғашқы салым көлемі бойынша жіктеуге ... ... ... ... да орын алады. Тұрғын үйді сатып алуды
несиелеуден ... ... ... ... мен ... жылжымайтын мүлікке және т.б. беріледі.
Орташа Қазақстандық жанұяға тұрғын үй ... ... ... ала ма ... сұраққа жауап беру үшін, ең алдымен қандай жанұяны
орташа деп ... ... ... керек. Бұл жанұяның табысы 60 000 теңге
болсын. Онда көптеген Қазақстандық ... ... ... ... ... банктер жанұяның ай сайынғы төлемі 20 000
теңгеден аспаса ... ... ... Осы ... ... ... ... несиелеу мерзімі 15 жыл, максималды ... ... ... теңге
(10 820 АҚШ доллары) болады. Қалған соманың барлығын клиенттің өзі ... ... ... ... ... ... ... салым 30% (4 640 АҚШ
доллары) болады, онда 15 460 АҚШ долларға жай ... екі ... ... болады.Демек, қарапайым орташа қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... ... класстың» ипотекалық
несие алуға басқа да кедергілер болатынын ұмытпаған жөн. Бұл – ... ... ... ЖАҚ«Қазақстандық Ипотекалық Компаниясының»
тәжірибесі бойынша көп тұлғалар өз табысын ... ... ... ... ... ... таза табыс алатындар әлі аз. Мұндай қалыптасқан ... ... ... ... істеуі мүмкін емес, себебі қазіргі халық өз
табысын құжатты түрде негіздей ... ... ... ... ... ... табысы легалды емес).
Бір тиынның екі жағы болады демекші ипотекалық несиенің ... және де оған ... ... қаржының көп жоғырлануынан жаңа тұрғын
үйлердің бағасы күрт өсіп кетті, және тек жаңа үйлердікі ғана ... ... ... да ... ... және т.б. бағасы жоғарлап кетті.
Тұрғын үй құрлыс жинақтау банкі.
Жоғарыда атап көрсеткендей, Қазақстанда қазірде сәтті жұмыс істеп жатқан
ипотекалық ... ... ... тұр. ... ... төмендеуі
және қарыз мерзімінің ұзартылуы бұл тұрғын үйді ұзақ мерзімді қаржыландыру
жүйесін көптеген ... үшін ... ... ... та халықтың орта
тобының өкілдері әлі де несиеге пәтер ала алмайды.
«Қазақстандық Ипотекалық Компания» ЖАҚ-ның ... ... ... ... ойынша: ипотеканың қалыпты дамуы депозиттің жарамдылық
мерзімінің соңында ... ... ... алуға байланысты маманданған
жинақтаушы мекемелердегі ... ... ... ... ... табылатын тиімді жұмыс істейтін құрылыс жинақтамалар
жүйесінің құрылыуынсыз жүзеге асуы ... ... ... ... жүйесі немістің «Bausparkassen» тұрғын
үй контрактық жинағы жүйесінің базасында жасалған. Құрылыс жинақ ... ... ... бері ... етіп келе ... ... ... ол көптеген бұрынғы социолистік елдерде өз ... ... ... ... ... басқа да елдерінде оны ... ... ... ... ... құру 2000 жылы ... ... және ипотекалық несиелеуді дамыту концепциясында келесі бағыттар
бойынша қарстырылған: құрылыс жинақтамалар жүйесі және ... ... ... ... көп ... орта және ... табысты адамдарға
есептелген болса, онда құрылыс жинақтамалар жүйесі қарапайым ... ... үй ... ... мүмкіндік береді. Осылайша,
концепцияны жасаушылар біздің еліміздің экономикалық белсенді ... ... ... 2003 ... сәуірінде ҚР Үкіметі тұрғын үй
құрлысы немесе сатып алу үшін ... ... ... маманданған
алғашқы отандық қаржылық институт – тұрғын үй құрылыс жинақтама ... ... ... қабылдады.2003 жылы 23 қыркүйекте тұрғын ... ... өз ... ... Оның ... ... ... «Тұрғын
үй құрлыс жинақтамалары туралы заңмен» реттеледі.
Мемлекеттік бюджет қаражаттары есебінен құрылған ... ... 1,5 млрд ... ... ... Тұрғын үй құрылыс жинақтама банкі
жеке тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... қатар, ел азаматтарының тұрғын үй ... ... ... ретінде оның тартымдылығын арттырады.
Болжамдар бойынша, 10 мыңнан 70 мың ... ... ... ... ... ... қала халқын құрайтын 2 млн адам құрылған тұрғын ... ... ... ... бола ... ҚР ... Банкі шетел
тәжірибесі есебінен бұл сан бұдан да көп болуы мүмкін деп санайды.
Отандық тұрғын үй құрылыс жинақ ... ... ... ... ... өзі ... Ол осы банкпен өзінің 7 жасар баласы үшін 11 жылға
келісім шартқа отырды. Осы келісім ... ... ... мырза баласы
кәмілеттік жасқа жеткенше, яғни тұрғын үй алу үшін несие ресімдейтін ... ай ... 5000 ... ... ... ... жинақтар жүйесі ипотекалық несиелеудің жай ғана
жүйесінен принципті ... ... ... ұй ... ... банкінің
клиенті 2 этаптан өтеді. 1-ші этапта ол тұрғын үй құрылыс жинақ банкімен
тұрғын үй ... ... ... келісім шарт бекітеді және тұрғын үй
құрылыс жинақтар салымшысы, бұл қол ... ... ... қажетті
келісілген сома көрсетіледі. Ол тұрғын үй қарызы мен жинақталған ақша
сомасынан құралады. 1-ші ... ... – банк ... ... үй ... ... жуығын салу(жинау). Жинақтаудың міндетті
минималды мерзімі 3 жыл. ... ... ... ... ... ... ... есептеледі. Қорланған құралдар сомасына 1-ші ... ... мен ... ... ... да ... ... үй құрылыс
жинақ банкінің салымы бойынша премия ретінде есептелген ақша құралдары
салымның негізгі ... ... ... Мемлекеттің мұндай қадамын
тұрығн үй құрылыс жинақтар жүйесіне өз ақшаларын салу, тұрығн үй жағдайын
жақсартуды қажет етіп ... ... үшін ... ынта ... қарастыруға
болады. Премия төлеу үшін қажетті қаражаттар республикалық бюджеттің
жекелеген статияларында көрініс ... ... ... ... ... ол құрылыс жинақтар
жүйесінің 2-ші этпына өтеді, және түрғын үй құрылыс ... ... ... 10-15 жыл ... ... міндетті несиегер ... ... үй ... ... ... ... ... – алынған
тұрғын үйдің келісілген сомасы мен оның жеке жинағының сомасы ... ... ... – тек ... ... ... ... Құрылыс жинақтар жүйесінде қарыз құралдарының паыздық қойылымы
ипотекалық несие нарығында әрекет ... ... өмен ... ... бекітілген келісім-шарт бойынща бағытталған жылдық 7%-дан артық
болмайды. Банк, ... ... ... ... ... ... ... ішінде өзгермейтіндігіне кепілдік береді. ... үй ...... таңдауы бойынша жүзеге ... оны ... ету ... ... Бұл ... ... кепілзаты болуы
мүмкін, сондай-ақ банк-кредитор үшін қабылданған кепілдік, яғни ... ... ... тағы ... ... ... ... жұмыс істейтін клиент тұрғын үйді сатып және ... ... ... ... жер ... ... үй
модернизациясын, жөндеуге несиелерді, жинақталған қаражаттарды пайдалануы
да мүмкін. ... үй ... ... ... заң» ... ... ... үй жағдайын жақсарту бойынша іс шараларға жатады.
Осылайша, тұрғын үй құрылыс жинақтар жүйесіне ... ... ... халықының тұрғын үй ... ... ... жол ... яғни ... ... ... алғашқы
міндетті жарна сомасын қолма-қол төлеудің қажеттігі ... ... ... ірі қалалары мен барлық облыс орталықтарындағы
«Қазпошта» ААҚ-ы арқылы әрекет ... қай ... ... үй проблемасын Қазақстанды құрылған тұрғын
үй жинақтау жүйесі шешуге көмек береді ме және отандық ... ... ... ма деген сұраққа жауап берерде келесіні ескеру ... үй ... ... ... ... тұрғын үй проблемасын
шешу үшін тек қана қарыз алу үшін 4-5 жыл көлемінде кезекке тұруға ... ... ... 50% ... тұрақты төлеуге дайын отбасылар ғана
пайдалана алады. Мысалы, егер, ... ... ... ... ... ай ... 10 000 ... кейінге қалдыра алса, онда 5 жылдан кейін
ол 600 000 теңге алады. Осы соманың шамамен 10%-ы ... ... ... ... 3%). ... ... сома ... 60
минималды есептік көрсеткіштерден көп емес, мемлекеттен 20%-дық ... жыл ... ... ... ... ... Келтірілген
мысалдағы қорытынды 900 мың теңгені құрайды. Нәтижесінде, қарастырылған
шартта отбасы бағасы 1800 000 ... ... ... үйді талап ете алады,
егер ағымдақ курс бойынша талдау жасау уақытында 12 мың АҚШ долларын құрса,
ал курс ... 5 ... соң ол ... мысал бойынша, біздің тұрғын үй ... ... ... ... көрсетуге болады:
- кез-келген адам 5-7 жыл бойы өзінің ... үй ... ... ... орта ... төмен табыс алатын отбасылар үшін жоғарыда көрсетілген
мерзім ... ай ... 10 000 ... ... отыру қиын болатыны анық;
- жылжымайтын мүлік бағаларының ... ... ... орта
деңгейден төмен табыс алатын отбасыға ... ... ... ... да, ... болашақ бағасынан сәйкес 50% соманы
жинақтау қиынға соғады;
- салымдар бойынша сыйақы ретінде ... уәде ... ... ... бойынша салымдар индексациясының қатыспауы жылдық инфляцияның
5-6%-мен оңай ... ... ... ... үй ... ... негізгі жетістіктер келесідей:
- салымшыға мемлекеттен сыйақы кепілдігі (бүгінгі жағдайлар бойынша жыл
сайын 52 000 тг);
- балалар үшін тұрғын үй ... шешу ... Бұл ... ... шешу тұрғын үй несиесін алудың узаққа созылуына ... ... үй мен ... ... ... ... кепілдігі,
өйткені тұрғын үй құрылыс жинақ ... жеке ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Жоғарыда сипатталғандарды қорытындылай келе, табысы төмен ... ... да ... үй ... ... ... пайдалану арқылы
пәтер алуға сенуге болмайды. Азаматтардың осы ... ... ... шешудің ең ықтимал әдісі бюджеттік қаражаттар есебінен ... ... үй алу ... ... ... ... үшін айту керек,
бұл «орта класс» - кез-келген қоғамда – бұл «көп қабатты ... ... және оның ... қабатында тұрғын үй құрылыс жинақтардың оптималды
варианты ... ... ... ... ... Қазақстан Респубикасында тұрғын үй
құрылысын дамытудың Мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде ... үйге ... ... несие берудегі «ҚИК»АҚ-ның Арнайы бағдарламасы.
Бүгінгі күні Республикамызда ипотекалықтұрғын үй несиелеріне ... ... ... ... өзі ... несие алудан қорқатын
жұртшылық менталитетінің өзгеруі туралы болса, одан қала берді ... ... ... деп білеміз. Жұртшылықтың кеңінен хабардар болуы үшін
Қазақстан Ипотекалық Компаниясы АҚ-ы және Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бағдарламасы бойынша ипотекалық
несие берүдің талаптары және артықшылықтары бойынша ... ... ... ... әрқилы топтарын мүмкіндігінше ауқымдырақ
алып, түсініктеме жұмыстарын жүргіздң. Ипотекалық тұрғын үй ... ... ... банктерді ипотекалық несие беру саласында қызмет
көрсетулерді ұлғайтуды жүктеп отыр. ... ... ... ... рыногындағы жағдайлардың жақсаруы, ипотекалық несие беру көлемінің
ұлғаюы ... ... ... ... ... төмендеуі өте
қызығушылық әсерән тұғызады. Осы уақытта, ... ... ... ... да ... ... өсуі байқалады. Міне, сондықтан да Мемлекеттің
жаңа тұрғынүй салуға ... ... және ... шараларының,
әсіресе, 2005-2007 жылдарға арналған Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылар
үшін қол жеткізетін бағада жаңа тұрғын үй ... және ... ... ... зор. ... үй құрылысын дамыту мәселелерін кешенді шешу, қалың
бұқаралық топтарды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... несие беру де маңызды роль атқаратыны белгілі. Тұрғын
үй құрлысының Мемлекеттік бағдарламасына сәйкес ... ... қол ... үйге ... ... ... ... бағдарламасын әзірлеу
тапсырылды. «ҚИК» АҚ-ы тұрғын үйге қолы ... ... ... ... үйге ... ... берудің тиімді талаптарын
қалыптастыруға талпынды.
«ҚИК» АҚ-ның Бағдарламасы бойынша ипотекалық несие, тұрғын үйді сатып
алуға қол ... ... ... 1 ... ... 350 АҚШ ... ... сомадан аспайтын және «ҚИК» АҚ-ның ипотекалық тұрғын үй
несиелерінің негізгі талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... ... несие еліміздің барлық облыстарында
жұргізіледі, өйткені Қазақстанның барлық аймақтарында осындай тұрғын ... ... ... ... ...... алғашқы жарна тұрғын үй құнының 10%-нан кем емес;
- ... беру ... 20 ... дейін;
- мерзімінен бұрын несие борышын өтеу 3 жыл ішінде берілмейді;
Мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасының ... ең ... ... төмендету есебінен төлем ақы төлеу ... ... ... ... ... төмендету және несие беру мерзімін ұзарту.
Мемлекеттік бағдарлама ... ... үйді сату ...... ... ... ... органдары арқылы сатуға қол
жеткізу ережелерімен реттеледі.
Мемлекеттік бағдарлама бойынша тұрғын үйге қол ... ... ... азаматтары Ережеге сәйкес ... ... ... ... үшін ... ... ... Осы үміттенген
азаматтар жинақталған тізім және тұрғын үй туралы ақпарат 3 жұмыс ... ... ... ... ... барады. Тізімді алғаннан кейін,
«ҚИК» АҚ-ның ... ... ... ... ... ... ... азаматтарының төлем ақы төлеу қабілетін ... және ... ... ... ... ақы ... ... белгілегеннен кейін Өкілетті
органға серіктес банктің ипотекалық несие беру ... ... ... ... Өкілетті орган төлем ақы төлеу қабілеті
бекітілген несие берушіге үш жұмыс күннің ... ... ... үй ... ... ... үй ... алудағы басым құқықтықтың берілуі:
- балалары бар жас отбасына;
- ... ... ... ... ... ... ... мекемелердегі қызметкерлеріне;
- әлеуметтік саладағы мемлекеттік мекемелердің қызметкерлеріне.
Тұрғын үйді сатып алу туралы шешім қабылданғаннан ... ... және ... ... ... екі ... ... ішінде заң
тәртібімен белгіленген сатып алу-сату шартын жасайды, сонан соң ... ... банк ... ... ... ... жасалады.
Несие алу барысын жеделдету үшін, әлеуетті несиегер алдын-ала
қандай ... ... ... ... беру ... ... ... алушы сатып алу-сату шартты қолына алғаннан кейін ... ... ... ... ... АҚ-ның қолданыстағы бүгінгі күннің
стандарттық семасы бойынша жүзеге асырады.
III. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЛЕНДІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... несиелендірудің жағдайы
Бұрыңғы КСРО кезіндегі тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселесі ... ... ол ... ... үй ... жақсарту үшін кезекте тұрған
азаматтарға мемлекет тарапынан тегін ... ... және де ... ... ... ... ... қаржы бөлініп
отырылды.
Егерде сандық көрсеткіштерді сүйенетін болсақ ҚР-дағы тұрғын үй ... ... ... яғни ҚР ... ... 2003 жылғы
мәліметтер бойынша 15 млн. адамға 239,4 ... ... ... үй
сәйкес келеді. Басқаша айтқанда, әр адамға орташа 17 кв.метрден тиеді.
Дегенмен, ... ... ... ... ... бұл ... біршама
кемшіліктердің бар екендігіне көз жеткіземіз. Мысалы, қазіргі уақытта ... үй ... ... үшін ... тұрған 264 мың отбасына қамтамасыз
ету үшін жылына 3 – 3,5 млн.кв.метрден кем болмаған көлемде үй құру ... ... осы ... ... салынып біткізілген тұрғын үй көлемі тұрғын
үй қорының 0,5 % - ына ғана сәй ... және де ... ... және ... ... ... ғана ... Егерде тұрғын үйлердің көбісінің
сейсмикалық қауіпті жерлерде орналасқандығын орналасқандығын ... ... онда ... ... мұндай саясаттың тығырыққа барып тірелуі
мүмкін. Құрылыс саласын қаржыландырудың нашарлауы ... ... әсер етті және де ... ... ... ... пен
қамтылғандардың көлемі азая бастады. Мұндай кезде құрылыс саласына оның
құлдырауының алдын алатын, ... ... ... ... ... ... ... жақсарту үшін қызмет ететін бюджеттік емес
қаражаттарды тартудың ипотекалық ... ... ... еңгізу
маңыздылығы жоғарылайды.
Тұрғын үйге деген сұраныс пен ұсыныс. Қазақстандағы тұрғын үй ... пен ... ... мен ... ... ... ие. ... бойынша сұраныс деңгейі болып келеді, тек қана бұл көрсеткіш екі
астанада ғана яғни бизнес қана емес ... ... ... ... ... пен қайта өңдеуші кәсіпорындар шоғырланған
Астана мен Алматыда жоғары болып келеді. ... ... әсер ... бірі ... отбасы табысы есептелінеді. Қазақстан Республикасы
Статистикалық Агентігінің мәліметі ... 2003 жылы ... ... ... ... 8401 тг. немесе 57$ құраған. Қазақстанда ... ... ... 3,5 ... ... және де республика бойынша
олардың орташа айлық табысы 29404 тг. немесе 199,5$ ... 4 жыл ... ... өмір сүру деңгейінің негізгі көрсеткіштері
төмендегі 1-кестеде көрсетілген.
1-кесте.
ҚР-дағы халықтың тұрмыс денгейін сипаттайтын негізгі
әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштер*.
| |2002ж. |2003ж. |2004ж. ... ... ... | | | | ... ... ... |1367,9 |1583,5 |1677,8 | |
| ... жан ... ... |90,8 |106,1 |112,8 | ... ... | | | | ... ... процентпен |78,9 |78,5 |64,5 | ... ... ... | | | | ... ... ... ... |1370,4 |1592,4 |1831,2 | ... жан ... ... |90,9 |106,7 |123,2 | ... ... | | | | ... тенге. | | | | ... ... ... |79,1 |79,0 |70,4 | |
| | | | | ... жан ... ... | | | | ... орташа ақшалай табыстары, тенге.|3224 |5539 |6499 |8401 ... ... ... ... ... | | | | ... ... |9683 |11864 |14374 |17364 ... ... ... ең | |3394 |4007 |4596 ... ... ... ... |3336 | | | ... ең аз ... ... | | |2680 |3484 ... ... жан ... шаққанда, |2395 |2605 | | ... | | | | ... ... ... ... 2004ж. ... ... көріп отырғанымыздай халықтың ... ... ... бір ... ... ретінде жинақтауға мүмкіндігі ... ... ... ағымдаға қажеттіліктеріне жұмсалады. (Мысалы, 2003
жылы олардың 86% соған жұмсалынған). Сондай-ақ халықтың тұрғын үйге ... ... ... де яғни жаңа ... ... ... және т.б. мен ... үшін, ҚР Статистика жөніндегі Агенттіктің мәліметтері бойынша,
1997 жылы адамдардың көптеген бөлігінің Алматыдан Астанаға көшуі сұраныстың
жоғары ... ... ... ... ... ... ... да
өзгеруіне алып келді. Сол кезде Алматыдан адамдардың ағылуына байланысты
тұрғын үйдің ... ... да ... ... ... 2 ... доллармен есептегенде 10 – 15%-ға арзандап кетті. Ал ... дәл сол ... ... ... 10 – 20% ... бағада тұрақтанып
отырды. Сондай-ақ, өндірістік және қайта өңдеуіші ... ... ... ... ... қалаларда (Қостанай, Атырау, Павлодар) тұрғын
үйге деген сұраныс салыстырмалы түрде ... ал ... ... ... ... ... ... болып келді. Соңғы 2 – 3 жыл
ішінде жеке ... ... ... көп қабатты үйлерде орналасқан
пәтерлерге деген сұраныс артуда.
Ал тұрғын үй ... ... ... ... ... ол ... болып
келеді. Олардың көптеген бөлігі жаңа тұрғын үй ... ... ... ... ... ретті нарықта ұсынылады. Сондай-ақ, соңғы
өткен 5 жыл ішінде төлем қабілетсіз сұраныстың ... ... ... ... ... Алғашқы нарықтағы ұсыныс көлемінің
қысқаруына себеп болып табылатын ... бірі ... ... ... күрт ... ... болады. Бұл тұралы толығырақ
талдау жасау үшін төмендегі 2-кетеде келтірілген мәліметтерге ... ... ... іске қосу ... көлемі мың шаршы метр.)*
| |Барлық іске |Меншік ... ... |
| ... | ... |тұрғын үйлер | |
| | | | ... |
| | ... ... ... | | ...... ... |5046 |3308 |1738 |1122 ... |3956 |2202 |1654 |1057 ... |2322 |925 |1397 |764 ... |1663 |556 |1107 |628 ... |1407 |293 |1114 |699 ... |1344 |229 |1115 |851 ... |1132 |174 |958 |803 ... |1105 |108 |997 |843 ... |1110 |100 |1010 |958 ... |1143 |86 |1057 |1004 ... ... 2004ж. ... журнал (227б.)
Сүйтіп 1999 жылы тұрғын үй құрылысының көлемі 1994 ... ... ... ... ... 2000 жылы жаңа ... үй ... нарығындағы
оңтайлы тенденциялардың әсерінен оның көлемінің ... ... ... бұл ... осы көрсеткішті республикадағы халық
санына салыстырмалы есептеу кезінде де көруге болады.
3-кесте
Салынған пәтерлер саны*.
| |2002г. |2003г. |2004г. |2005ж. ... ... ... |75,7 |73,6 |82,0 |100,7 ... ш.м. (1000 ... | | | | ... пәтерлер саны |0,7 |0,6 |0,7 |0,8 |
|( 1000 ... | | | | ... ... ... ... |90,6 |10,9 |12,4 ... ... мөлшері, |107,8 |114,9 |111,5 |120,9 ... | | | | ... ... ... | | | | | ... ... |100 |100 |100 |100 | ... тыс). | | | | | ... түрі ... | | | | ... ... %-бен | | | | ... ... |7 |6,1 |8,6 |6,2 ... ... |20 |16,3 |17,2 |18,3 ... ... |32 |32,7 |36,2 |37, 2 ... ... және одан көп |41 |44,9 |38,0 |38, 3 ... цифрларда 2005ж. Статистикалық журнал (228б.)
Сонымен, құрылыс саласы бойынша статистикалық ... ... ... ... болып табылатын екі-ақ тендецияна ... ... ... ... жеке және жеке меншік өз бетінше үй құрушылардың үйлесі басым
болып табылатын мемлекеттік емес ... тәң ... үй ... ... – бұл ... ... ... орташа көлемінің жоғарлауы.
Қазіргі уақыттағы тұрғын үй жағдайына толық талдау жүргізу үшін ... ... құны ... ... ... ... ... үй құны ... ... ... пәтерлер құны |
| ... ... ... ... үйдің алғашқы нарығы |
| ... ... | |
| Бір ... |$3000-13000 ... |
| Екі ... ... ... |
| | | |
| Үш ... ... |$20000-50000 |
| | | |
| Төрт ... ... ... ... одан көп | | ... af.kz
Жүргізілген талдауға сәйкес, тұрғын үй құрылысы жыл ... өсіп ... ... ... ... бағасының қымбат болуына байланысты (1,5
– 2,5 есе) халықтың көп бөлігі үйді ... ... ... ... ... ... үйге деген сұраныс көлемі оншалықты жоғары емес себебі,
олардың табысының үлкен бөлігі ағымдағы ... ... ... ... осы ... ... ... да үй сатып алуға мүмкіндігі
жоқ.
Қорыта айтқанада, ипотекалық несиелендіру механизмі – бұл төлем қабілетті
сұранысты және де ... үйде ... ... ... қол ... ... ... беретін нарық инструменті болып табылады.
3.2 Тұрғын үйді ипотекалық несиелендіру компаниясы және оның даму болашағы
Қазақстанда ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... қалды. Дегенмен, банк қызметінің осындай түрі тек 2000 ... ... ... ... ... ... ... актілер жинағы шығарылып болған соң ғана нарыққа енгізілді.
Оларға:
- ҚР ... ... ... және ... ... 27.12.1994ж.);
- «Қозғалмайтын мүлік кепілдігін тіркеу туралы» 1998ж. 30 июндағы ҚР заңы;
- «ҚР банктері мен банктік қызметтер туралы» ҚР президентінің ... ... );
- ... ... ... туралы» заңды күші бар ҚР президентінің
бұйрығы(23.12.1995жыл.) Осы бұйрық қозғалмайтын мүлікті немесе оның ... ... ... ... кепілгердің пайдалануы мен басқаруында
қалатын мүлік ретінде қарастырады;
Өз кезегінде 2000 жылдың 25 августында «Тұрғын үй құрылысын дамытуды ұзақ
мерзімді қаржыландыру ... Бұл ... ... ... ... жүргізілді, ипотекалық несиелендіру жүйесін дамытуға кедергі
келтіретін негізгі мәселелер анықталды, сондай-ақ, ... ... ... ... шаралар қаьылданды. Сонымен қатар бұл ... ... ... ... ... ... ... ҚР үшін ең тиіимді
және қолайлылары қарастырылды. Былай ашып айтатын ... ... екі ... ... ... ... құнды қағаздар
нарығы дамыған мемлекеттерде қолданылып келуде және де ол ... ... ... ... ... ... Ал ... келетін болсақ, ол да Қазақстан үшін оншалықты сәй келмейді,
себебі, халықтың көп бөлігінің банктерге ... ... жоқ және де ... үй ... алу үшін 3-6 жылдап өз қаражаттарын депозитке салмайды.
Сонымен қатар немистік модель мемлекет ... ... және ... ... ... талап етеді.
Осылайша, экопомикалық тұрақсыз жағдайда яғни мемлекетте үлкен ... ... ... ... ... емес ... жоқ
кезінде осындай шаруамен айналысатын мемлекеттік ұйымдарды құру оңай ... ... ... ... ... үшін ең тиімді модель ... ... ҚР ... тарапынан көз жеткізілді. Малайзиялық «Кагамас»
(ипотекалық компания атауы) ҰБ-пен көптеген ірі ... ... ... да ... ... ... ЖАҚ ... арнайы ипотекалық
компания түрінде қызмет етеді. Бұл компания алдымен коммерциялық банктерден
пиотекалық несиелерді сатып ... ... ... мүліктің кепілдік
құқығымен қамтамасыз етілген құнды қағаздарды – ... ... ... шығарған облигацияларын сату арқылы өз шығындарын
жабады, ал банктер өз ... жаңа ... ... ... ... ... қаражаттарға ие болады, сүйтіп, жалпы ... үй ... ... ... Бұл ... де көптеген елдерде қолданылып
жүрген Фенни Мей мен Фредди Мак сияқты ... ... ... ... ... ұқсас болып келеді. Бірақ одан ... ... ... ... ... қағаздар нарығында
«капиталдармен қамтамасыз етілген құнды қағаздар» ретінде сату үшін сатып
аларда ... тек қана ... бір ... сатып алады және де оларды
өз портфелінде сақтай отырып ... ... ... ... өзінің міндеттемелерін шығарады. Бұл ... ... ... ... ... ... арқылы оны қамтамасыз
етуі сияқты оның қарапайымдылығы мен ... ... ... ... беретін ипотекалық несиелерді сатып алу ... ... ... ... ... асыру және Кагамас пен банк
арасында жасалынған келісім түріне байланысты банк ... ... ... ... міндеттемелерді өз мойнына алады. Егер несиелер компания
талаптарына ... ... ... банк ... ... ... алу
міндеттемесіне сәйкес келісім бойынша өз уақтысында ... ... ... болып табылады.
Егерде қайта сатып алу міндеттемесінсіз келісім жасалынған болса ол
бойынша туындайтын тауекелдің барлығын ... өз ... ... ал ... ... несиеге қызмет көрсетеді, яғни ол компанияға қарызгер аударып
жатқан төлемдерден өз маржасын алып қалаотырып, ... ... ... ... 2000 ... 20 ... ҚР ҰБ-кі басқармасы
тарапынан ... ... ... ... ... ипотекалық
Компаниясы» ЖАҚ-ты құру туралы шешім ... ... қоры ... ... ... ... ... бойынша банктерге
талаптар қоюға құқығы бар, сонда-ақ осы құқық негізінде ... ... ... шығара алады.
КИК-тің негізгі қызмет түрлеріне келесілер жатады:
- өз құқығына суйене отырып орнатылған стандарттар мен ... ... ... ... ... және қалқымалы проценттік ставкалармен құнды қағаздар шығару;
- тұрғын үй ... ... ... ... тарту;
- КБ-тердің қаржылық жағдайы туралы мәліметтер алып ... ... ... жасасу;
- банктерге ипотекалық несие бойынша әдістемелік ... ... ... банктерге консалтингтік қызметтер көрсету,
оларды жүзеге асырудың төмен тәуекелді және мақсатты жолдарын ұсыну т.с.с.
Компания ... ... ... ... ... ипотекалық несие бойынша мәліметтерге талдау
жүргізу;
- олардың сапасын тексеру;
- мемлекеттік және басқа да мекемелерден ... ... ... ... ... жасау;
- ипотекалық несиелендіру бойынша мамандардың классификациясын
жоғарылату мақсатында оларды қайта оқыту.
Компанияның ұйымдық құрылымынан ... оның ... ету ... де
малайзиялық моделге ұқсас болып келеді. Бірақ, Қазақстандық нарықтың өзіне
тән ерекшелігі дәл ... өзін ... жол ... КИК-тің қызмет
ету тәртібімен оның ипотекалық несиелендіру жүйесіндегі ролін анықтауға
кірісуден ... ... ... ... жағдайы мен
облигациялық ... ... ... ... несиелер – бұл ұзақ ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген және де тұрақты
проценттік табыс түсіріп ... ... ... ... банктер тарапынан шығарылып келген, ал қәзірде ... ... ... ... ҚР-да оларды шығарумен КИК айналысады.
Екінші ретті ипотекалық ... ... ... тұратын негізгі екі моделі бар.
Европалық моделге сәйкес банктер облигациялар шығаруды өз бетінше асырады
және көптеген ... ... бір ... ... ... ... қарапайым болып келеді. Банктер ... ... ... ... ... ... бағамен несие тарту қәжеттіліктері
мен инвесторлардың ликвитті және табыстылығы ... ... ... ... ... ... алаотырып қызмет етеді. Баста ... ... ... ... етілген несиелерді жүзеге асырады
сосын олар сол қәсиеттері бойынша бір ... ... саты ... ... ... – яғни осы ... сапалы
кепілхаттармен және осы банк ... ... ... құнды
қағаздарды шығару болып табылады. Сүйтіп, ипотекалық ... ... және де ... несиелерді қайта қаржыландыруға қызмет етеді.
Ол үшін келесі принциптердің орындалуын қамтамасыз ету керек:
Жабу принципі (орнын толтыру) – ... ... ... ... құны ... ... шығарылған құнына сәйкес болуы керек.
Кепілдікке қойылған мүлік құны кем ... осы ... ... тең ... ... принципі – активтер мен тартылған құралдар мерзімі бір біріне
сәйкес келуі керек. Банк ... мен ... ... ... бір ... сәйкес келуін бақылап отыруы қажет.
Американдық модель екінші ретті ипотекалық нарықтың екі денгейлі моделі
болып табылады. Малайзиялық ... де ... ... бірақ, ол біраз
қарапайымдау. Оның қызмет ету механизмін қарастырып көрейік. Компанияның
ққызмет келесідей ... ... ... ... жеке ... үй ... алу үшін ипотекалық
несиелер берумен айналысады. ... ... ... ... ... айналады және де оны банкке кепілдікке қояды. Несиеге қызметт
ету банк тарапынан несие жүзеге асырылған соң жүргізіледі.
Ипотекалық несие ... ... ... ... ... компания мен
банктер арасында алдынала бекітіледі. Компания облигациялары тек қана
төмендегі ... ... ... несиелер бойынша ғана талап ету құқығымен
қамтамасыз етіледі:
- несие ҚР ҰБ-і алассификациясына сәйкес стандартты болуы керек;
- берілетін ... ... ... үй ... ... ... ... керек;
- қарызгер үй құнының 30%-нан кем ... ... ... ... ... ... Егер үй ... 15% алғашқы төлем ретінде аударылатын
болса, онда қалған 15% азаматтық құқық пен міндеттеме ... ... ... үй ... ... ... қызмет етеді;
- кепілдік пен қарызгердің өмірі сондай-ақ, жұмысбастылығы міндетті
түрде сақтандырылуы қажет.
Егерде банк ... ... ... сатқысы келсе онда ол
несиені берер кезде андеррайтингнің кейбір критерийлерін яғни ... ... ... ... ... ... мен
несиелік тарихына және жеке қаражаттарына талдау жүргізу ... ... ... ... ... ... ... қызметтерді
жүзеге асыруды өз мойнына алуы қажет.
Екінші кезеңде компания ... ... ... ... мүмкіндігін береді. Компания екінші ретті ипотекалық нарықта оператор
ретінде қатыса отырып ипотекалық кепілхаттарды ... алу ... ... түрде
ипотекалық несиелер бойынша талап ету құқығына ие ... ... ... қызмет ету міндеттемесі банкте қалады. ... ... өз ... яғни ... ... ... Әрбір эмиссия үшін
талаптарға сәй келетін ипотекалық несиелердің жеке ... ... ... ... қалыптастырылады. Талап ету құығының
төмендетілуі заң негізінде ресімделеді және тіркелінеді. Бұдан басқа ... ... ... ... ... талап ету құқығын сенім негізінде басқару
келісімі жасалынады. Бұл кредитордың қарызгермен кепілдік затын ... ... ... үшін комиссиондық төлем алуына және компаниядан
алған қаражаттарын несиелендіру саласын ... үшін ... ... ... ... ... таікелді өздеріне алып қалады. Егерде
стандарттарға жауап бермейтін несиелер кездесетін болса, онда банк ... ... ... немесе оларды қайта сатып алуы қажет. Сондай-
ақ, егерде қарызгер айсайынғы төлемдерді ... ... ... банк ... банк ... ... ... Егерде
ипотекалық несие сапасыз деп танылса, онда банк бұл несиені ... ... ... және ... ... негізгі қарыз сомасы бойынша
төлемдерді жүзеге асыру туралы өзі ... ... ... оның ... толтыру тәуекелі банктің өзінде қалады және де
компания мен оның инвесторларына бөлістірілмейді.
Компанияның ипотекалық ... ... ... екі ... ... ... құқығы бар.
1) Купонды облигациялар – номиналды ... ... ... ... ... ... табыс түсіретін құнды қағаздарға
жатады. Олар бойынша проценттік ставкалар тұрақты және де қалқымылы ... ... ... құны ... ... соң өтелінеді.
Олардың айналым мерзімі 15 жыл. Сыйақы мөлшері қалқымалы проценттік ... әр 6 ай ... ... ... ... ... қайта бекітіледі.
2) Дисконтты ипотекалық облигациялар – бұл табыс көзі ... ... және сату ... ... ... ... табылатын құнды қағаздар.
Дисконтты облигациялар өте ... ... ... (3-12 айға ... ... ... инвесторлар (зейнетақы қорлары,
сақтандыру компаниялары) екінші ... ... осы ... қайта
қаржыландыруға арналған және де тұрғын үйді ... ... ... ... ете отырып талап ету ққұқығымен қамтамасыз
етілген ипотекалық несиелерді ... ... ... ... ... ... ... болып
келеді:
1- тұрғын үй үшін ақшалай қаражаттардың өткізілуі;
2- тұрғын үйге деген құқықтың берілуі;
3- ... ... ... ... қою ... ... қойылған мүлік пен қарызгер өмірінің сақтандырылуы;
10 - сақтандыру жағдайы жүзеге келгенде сақтандыру ... ... - ... ... ... ... ... бағалау;
12 - мүліктің құқықтық статусын тексеру және ипотеканы тіркеу;
13- қарызгер тарапынан өз міндеттемелерін орындамаған ... ... ... ... ... ... нарық
5 – ипотекалық несие бойынша талап ету ... ...... ... үшін ... ...... облигацияларды орналастыру;
8 – ипотекалық облигациялар үшін ақшалай ... ... ету ... ... ... ... тұрақты
проценттік ставкамен 3-10 жылға дейінгі мерзімді ... ... ... тәжірибелік жобасы негізінде жүзеге асырылатын несиелер бойынша
сыйақы мөлшерлемесі 3 жыл ... ... үшін 13,9% ал, 10 ... ... ... 18,8% ... келеді.
Несиенің ең төменгі мөлшері 3 мың доллар, ал оның максималды көлемі
4,5 млн.тг-ден ... 30 мың $) ... ... ... ... бұл ... ... бойынша 100 мың долларға жетуі мүмкін. Сүйтіп, пәтер құны
4300-43000$ аралығында болуы мүмкін. ... тек қана ... ... ... ... бастап өз жобасын Алматы және Астана
қалаларында жүзеге асыра бастады. Соның арқасында, қала ... ... ... үй сатып алу мүмкіншілігіне ие болды. Бұл жобаның сәтті
түрде жүзеге асырылуы үшін компания тарапынан бес банкпен және бір ... ... ... АТФ банк Банк ... Кредит, Бта Ипотека,
Халық банкі және Астана Финанс) оны бірігіп жүзеге асыру туралы келімге қол
қойылған. Бұл ... ... ... ... ... практикада
андеррайтинг процедурасын, ипотекалық тұрғын үй несиесін беру және оған
қызмет ету, ... ... ... алған несиелері бойнша талап ету
құқын шегеру, өңдеу сондай-ақ, ипотекалық облигацияларды эмиссияллау болып
табылады. Қәзірде ... ... ... бес банк және бес ... ... мекемелер табылады. Осы қарастырылған банктердің барлығы КИК
шарттарымен ... ... және де ... ... ... ... пакеттері бар. Сонымен қатар басқа да банктер КИК-тен ... ... ... айналысуда. Ипотекалық несиелендірудың
таңдалған моделінің Қазақстан үшін қаншалықты ... ... ... тек қана ... ... ... ... ипотекалық несиелендіруді дамыту мәселелері
мен келешегі
2000 жылы Қазакстанда ұзақ ... ... үйді ... жүйесін қалыптастыру мен тиісті ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі материалдық өндіріс
салаларына, өнеркәсіпке, ауыл ... ... ... кәсіпкерлік
пен қызмет салаларына қаржылай ... ... ... ... ... ... елдердің тәжірибесі көрсеткендей, мемлекетіміздегі тұрғын
үй саласының дәл қазіргі ... ... үй ... ... ... қол ... болатынын пайымдайды. Себебі, Қазақстанда жаңа
тұрғын үйге деген қажеттілік өте жоғары, бірақ халықтың ... ... өз ... ... осы ... ... тіпті
қиынға соғып отыр. Сондықтан, тұрғын үй құрылысына баса мән беріп, өндіріс
алаңдарының да құрылысын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... ең басты жетістікке 2000 жылы 21-тамызда «Қазақстан
Республикасында ипотекалық ... ... ... және ұзақ ... үй құрылысын қаржыландыру туралы Тұжырымдаманы» қабылдау нәтижесінде
қол жеткізілді. Аталмыш тұжырымдамаға ... ... ... ... ... ... ... істеу қағидалары айтылып өтілген
малайзиялық үлгі негізгі алынатын болды. Дегенмен, Қазақстан – ... оның ... ... ... ... мүмкін емес.
Әлемдік елдердің тәжірибелері қаншалықты ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын
банктердің алдына әр түрлі сипаттағы қиыншылықтарды жою жөнінде жаңа
міндеттер ... ... ... де өз мүмкіншіліктерінің шегінде осы
міндеттер мен ... ... ... ... ... ... тәжірибесімен және Қазақстандағы
банктердің осындай несие беру қызметтерімен таныса келе, ипотекалық несие
берудің қазақстандық үлгісін сараптап, ең ... ... ... ... ... ... (сыйақы) мөлшерінің тым жоғары
екендігіне көз жеткізуге ... ... ҚР ... ... мәліметтеріне сәйкес 2002 жылдың соңында 3 ... ... ... айлық табысы 199,5 АҚШ долларын құраған. Ипотекалық несие
берудің шарты бойынша ... ... ... ... ... әр ... ... үшін 100, ал кәмелетке толмаған мүшесі үшін 50 АҚШ ... ... ... 3 ... тұратын отбасының орташа айлық табысы ең ... 350 $ болу ... ... ... ... алатын бюджеттік
мекемелердің жұмысшылары үшін ипотекалық ... алу ... ... Олар ... үй ... ... арнайы мемлекеттік жәрдемақы және дотация берілуі
қажет. ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құнының 10 пайызы мөлшерінде ақшалай ... ... ҚР ... ... ... ... ... едәуір жоғарғы
даму деңгейіне жеткізетін локомотив ... ... ... сияқты.
Сондықтан, жақын арада несие алушыларға ешқандай дотация да, ... де ... Сол ... ... таңда көпшіліктің
ипотекалық несие алу қабілетін ... ... жолы – ... төмендету болып табылады.
Сондықтан, ипотекалық несие беру шарттарының біркелкілігі – келесі
бір ... ... ... Мемлекетте ипотекалық несиелер, негізінен,
дайын тұрғын үйді сатып алуға беріледі. Тек кейбір банктер ғана ... ... ... және ... ... ... ипотекалық несие беріп
отыр.
Дамыған елдердегі ипотекалық несиенің топтамасын ... ... ... ... ... алынды:
- жер телімдерін сатып алу;
- жер телімдерін игеру немесе пайдалану;
- тұрғын үй құрылысын жүзеге ... ... үйге ... нысандарды салу.
Жоғарыда көрсетілген ипотекалық несиелеу түрлерінің ішіндегілерден тұрғын
үй құрылысына, яғни дайын тұрғын үй сатып алуға ... ... үй ... ... беру ... ... ... Банктік
несиелер есебінен жер телімдерін сатып алу жер туралы ... ... ... ... «Жылжымайтын мүлік ипотекасы
туралы» заңға сәйкес кепілдікке ... ... ... ... алушының
мүлкі болуға тиіс. Ал, Қазақстанда жер жеке меншікке берілмейді. Ипотекалық
несие беру ... ... ... ... де ... тигізіп отыр. Коммерциялық банктер 1970 жылға дейін салынған
жылжымайтын мүлікті сатып алуға ... ... ... де ... алушыға
тиімсіз шарттармен береді. Сонымен қатар, ипотекалық несиелеудің тағы бір
кемшілігіне несие алушыға өзіне қолайлы ипотекалық ... өтеу ... ... ... ... ... Тіпті, таңдайтындай кестеде
де жоқ. Банк несиелері аннуитеттік төлемдер ... сай, ... ... ... бірдей мөлшерде төлемдер жасау арқылы өтеліп ... ... есеп ... банк үшін де, ... ... үшін де ... ... Бірақ, несиені өтеу барысында бірнеше кестенің ... ... ... ... алушылар үшін бірнеше жыл бойы ... ... ... ... ... ... өтеу ... жақындағанда бірден негізгі
несие сомасын төлеу қолайлы болуы мүмкін. Немесе ... ... ... ... ... бастапқы кезде, ал қалған бөлігін ... ... жөн ... ... Халықаралық тәжірибеде ипотекалық
несиелерді өтеудің бірнеше кестесі қолданылғанымен, Қазақстандағы банктерде
несие өтеудің кедергісі ... аз, әрі ... ... ең ... сызбасы кеңінен пайдаланылады. Себебі, қалған кестелерді ... ... ... ... ... ... ... біліктілікті талап
етеді. Биылғы жылдың бас ... ... ... мөлшері тұрғын үй
құнының 30 пайызын құрады. Қазіргі таңда баптапқы жарна ... ... ... ... ... жұмыстар атқарылуда. Бұл, өз кезегінде,
қалың көпшіліктің несие алуға деген қабілеті мен ... ... ... ... ... үй құнының 15 пайызына тең келетін нақтылай ... ... ... Ресейде және батыстық елдерде «аралық несиелер» деп
аталатын жүйе іске асырылады. Аралық несие – ескі ... үйді ... ... 90 ... ... және оны сату ... несие сомасы өтелетін несие
түрі болып табылады. Аталмыш несиенің мәні мынада: банк несие алушымен
келісімшарт ... ... сай оған ескі ... үй құнының 70 пайызы
мөлшерінде аралық несие беруге міндеттенеді. Бұл ... жаңа ... ... ... қажетті ипотекалық несиенің бастапқы жарна мөлшерін төлеуге
жұмсалады. Ал, ... ... 90 күн ... ескі ... ... ... несиені
толығымен өтеуге міндеттенеді.
Аралық несиелер бойынша төленетін өсімақы мөлшерінің өте төмен
екендігіне мән ... жөн. ... ... ... ... беру ... ... Бастапқы жарна мөлшерін төлейтін ... ... де ... едәуір тиімді де қарапайым тәсілмен шешіледі.
Ипотекалық несие беретін кейбір банктер жылжымайтын ... ... ... ... ... ... риэлтерлік фирмалар тұрғын үй
жағдайын жақсартуға ниет ... ... ... ... алу-сату
келісімшартын түзеді. Содан кейін несие алушының ескі пәтерін оның ... 70-65% ... тең ... ... ескі пәтерді сатудан келіп
түскен ақшаны (комиссиялық ақы ... соң) ... ... ... ... ипотека шарттарына сай жаңа пәтер сатып ... ... ... ... Мұны ... ... ... қазақстандық
тәжірибенің оң тұстарының бірі деп есептеймін.
Келесі мәселе – егер несие алушы несиенің айлық ... ... ... ше? Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес
несиенің кезекті төлемақысын төлеу мерзімі ... одан 30 күн ... банк ... ... мүлікті сот шешімінсіз сатуға толық құқылы.
Сөзсіз, бұл банкті де, несие алушыны да қиын ... ... ... және ... ... ... алдын алу мақсатында қосымша
кепілдікпен ипотекалық ... беру ... ... ... ... кезінде
несие алушы сатып алатын жылжымайтын мүлік құнының 20% мөлшерінде бастапқы
жарна мен 10% ... ... ... ... Дәл осы ... депозит қосымша кепілдік ретінде қабылданады. Несие алушы
уақытша ... ... ... ұшыраған жағдайда, осы депозит
есебінен несиенің айлық төлемақысы төленеді.
Бастапқы жарна ... ... ... ... аса ... бірі – ... компаниялары арқылы ипотекалық несиелерді
сақтандыру болып табылады. Ипотекалық несиені сақтандыру ... 10 ... Осы ... аяқталғаннан соң төлемсіздік салдарынан банкіге
келетін зиян мөлшері оған қолайлы деңгейге дейін азаяды. ... ... ... ... ... ... ... жарым-жартылай қайтармауынан
сақтандырылады. Жылжымайтын мүлік құны мен несие мөлшерінің арақатынасы
артқан сайын ... ... да арта ... ... ... ... сомасы 12-22 пайыз аралығында ауытқып отырады.
Бізде неліктен қосымша кепілдікті ипотекалық несие беру ... ... ... ... ... да белгілі.
Біріншіден, банктік сақтандыру төлемдері ипотекалық несиенің бағасын
көтерсе; ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары мұндай қызмет-терді
көрсетуге әлі де ... ... ... ... ... да айтып өткенімдей,
ипотекалық несие беру барысында кепілге қойылатын заттың, пәтердің бағасын
анықтау өте маңызды ... ... ... Мысалы, банк нақты құны
85 мың $ тұрғанымен, 100 мың $-ға ... ... ... құнының
80% мөлшерінде несие беруге келіссе, онда 80 мың $ доллар мөлшерінде, ... ... ... ... ... ... тең ... несие береді
деген сөз. Қарыз төленбей, жылжымайтын ... ... ... баға
сақталған жағдайда банктің аталмыш мүлікті сатудан белгілі бір мөлшерде
зиян ... ... ... ... ... мүлік нарығының
тұрақсыздығына және бір жыл ... ... ... 10000 АҚШ долларына
дейін төмендеп немесе көтеріліп кететіне банк кінәлі емес. Мұндай жағдайда
пәтердің ... ... ... ... айту өте ... ... бұдан банктің емес, несие алушының ауыр зардап ... ... ... зияннан қашу үшін банк несие алушының сатып
алатын ... оның ... ... 20-30% ... ... ... ... мөлшері пәтер сатушының сұраған бағасынан да төмен болып,
несие алушының қаржылық ахуалына кері әсер ... ... ... ... ... мүлікті бағалауда қолданылып ... ... ... екенін уақыт көрсетеді.
Меншік иелерін банктермен ... ... ... ... ... отырып, сенімді басшылықты құру арқылы қолдағы бар
жылжымайтын мүлікке деген ипотекалық куәліктерін экономикалық айналымға
салуға ынталандыру ... ұзақ ... ... ... ... және ... үй мен коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығындағы
халықтың төлем қабілетті сұранысын арттыруға оңтайлы жағдай ... ... ... жүйенің қатысушылары болып табылатын
жылжымайтын ... ... ... ... айнала отырып, өз
салымдарынан инвестициялық кіріс алуларына мүмкіндік туындайды. ... ... ... сай ... үй ... ... ... иесі саналатын жеке немесе заңды тұлға ипотекалық
компаниямен ипотекалық ... ... ... ... ... түзе ... ... сенімді басқару жылжымайтын мүлікке меншік құқығын
тоқтатпайды немесе ауыстырмайды. Меншік иесі сенімді ... ... ... ... немесе одан пайда табатын тұлғаны ... ... ... ... өкілеттілік, яғни ипотекалық куәлікке қатысты әрі қажетті
нақты және ... ... ... асыру құқығы меншік иесінің
бақылауында басқарушыға беріледі. Қолданыстағы ҚР ... ... өз ... ... ... иесінің мүддесі үшін әрекет ... ... ... мен ... ... және ... ... кейін қалған кіріс ... ... ... банктік есеп-шоттарына аударылады. ... ... ... ... ... ... келісім жасаған, жылжымайтын
мүліктің меншік иесіне тұрғын үй ... алу үшін ең ... ... 3 ... 10 ... ... мерзімге ипотекалық несие беріледі.
Басқару нысаны меншік иесіне ипотекалық ... ... ... ... ... ... басқаруында қала отырып, табыс келтіре
береді және несие келісімшарты бойынша меншік ... ... ... ... ... берілген ипотекалық несиенің кепілі ретінде сатып алынған
жылжымайтын мүлік қойылады. Қазіргі таңда мұндай қызметтерді көрсетумен
«ЦКН ... ЖШС ... ... ... ... коммерциялық
жылжымайтын мүлік мәселелері де ... 2001 ... ... ААҚ ... ... мен ... сатып алу үшін
заңды тұлғаларға меншік ... ... бір ... алдын ала төлеу
шартымен ипотекалық несие бере бастады. Банк өкілдерінің бағамы бойынша бұл
мөлшер жалпы мүлік ... 30-50%, ал 3 ... ... ... ... мөлшерлемесі (өсімақы) 17-20% аралығында ауытқып отырады.
«Ипотекалық несиелеу жүйесін ... және ұзақ ... ... ... ... бағдарламасында» несие беруші мекемелердің ... ... ... ... ... үлгілері айқындалған:
- кредиторлар тарапынан ипотекалық облигациялар шығару және оларды
қаржы нарығында өткізу;
- ... ... ... ... ... арқылы қайта
қаржыландыру;
- несие берушіні ипотекалық несиелердің екінші нарығының операторлары
арқылы қайта қаржыландыру;
- ... мен өзге де ... ... ... ... мен
қарыздар.
Бүгінгі күні ипотекалық несиелеуге ұзақ мерзімді ... ... ... және ... мен ... ... ... отыр. ұзақ
мерзімді ресурстарды тартудың жоғарыда аталған ... ең ... ... ... дәлелденгені – кейіннен құнды қағаздар нарығында
сату мақсатында кредиторлар ... ... ... ... тәжірибесі) және несие берушіні ипотекалық несиелердің екінші
нарығының операторлары арқылы қайта қаржыландыру (АҚШ ... ... ... ... арқылы капитал тартудың өзіндік ерекшелігі
бар. Қазақстанда капитал нарығын ... ... ... ... ... қорлары, сақтандыру компаниялары және
екінші деңгейдегі банктер, негізінен ... ... ... ... ... ... дерлік «А» санатындағы сенімділігі жоғары листинг
компаниялардың тізіміне енгізілген ... ... ... ... ... құштарлық танытып отыр. «А» санатындағы листинг
компаниялардың тізіміне енгізу талаптарына сай ... ... ... ... ... ... мен ... екінші деңгейдегі
банктер жатады. Қор нарығымыз дамыған деп айта ... та, ... ... оң ... ... атап өтуге болады. Мысалы, 2001 ... ... ... ... 2 есе, ал ... ... ... 3,5 есе ұлғайды. Екінші нарықтың операторы – ... ... ... ... берушіні қайта қаржыландыру ... Бұл ... ... ... ... болады.
Қазақстандық ипотекалық компания ипотекалық ... 2002 ... үш ... ... ... ... ... өздері арқылы
ипотекалық облигацияларды шығару дәл қазіргі жағдайда тиімсіз. Себебі,
инвесторлар өз ... ... аз, ... ... ... ... ... құнды қағаздарды сатып алуға жұмсағанды қалайдықтан,
банктердің ... ... жуыр ... ... түсе алмайды.
Бұған дәлел ретінде «СБ ЛАРИБА-БАНК» ААҚ-ның 2000 жылы шығарылғанымен, күні
бүгінге дейін небәрі 7,7 пайызы сатылған және әр ... ... 1000$, ... ... ... 1000000$ тұратын атаулы купондық
ипотекалық облицияларын келтіруге болады.
Менің ойымша, мынадай шарттарды орындаған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... заңнамаға кейбір өзгерістер енгізу;
- қаржы нарықтарының тұрақтылығын қамтамасыз ету;
- нарыққа қатысушылар ... өз ... ... ... ... ... қол жеткізу.
Қазақстандағы ипотекалық несиелеу саласында американдық үлгінің бір түрінен
саналатын малайзиялық үлгі жүзеге асырылады. ... ... ... банк
екінші деңгейдегі кейбір банктермен, оның ішінде «Центр Кредит» банкпен
ынтымақтаса отырып, 2002 ... ... ... ... ... қаржы
жинақтаудың Германия үлгісін қолданысқа енгізуді және ... үй ... ... құруды жоспарлады. Арнайы осы мақсатта Алматы қаласына
наурыз айында несие жинақтаушы екі ... ...... BANK ... BANK ... ... кетті. Бұл жүйе бойынша жеке тұлға белгілі
бір мерзім (ең ... 3 жыл) бойы ... ... ... ... түрінде
банкте жинақтап, қалған жартысын сол банктен несиеге алады. Сондай-ақ,
мемлекет бюджеттен әр салымшыға жыл ... ... ... 30% ... ... осы ... жинақ есебіндегі жинақталған негізгі сомаға
қосып отырса да болады. ... ... ... өз ... ... ынталандырып (дәл қазір бізге қажетті жағдай), ірі қаржы қорларын
қалыптастыруға мүмкіндік туғызады. Сонымен ... ... ... ... үй ... ... мүмкіндік алып, тұрғын үй құрылысының дамуына
өзіндік септігін тигізеді. Осының арқасында ... ... ... салалары да өздігінен дами түсіп, мемлекет бірқатар мәселелердің
шешімін табады. Жүргізілген есептеулер бойынша ... үй ... ... әр бір ... ... және өзге де ... ... ел бюджетіне
5-10 теңге кіріс келетін болады. Кейбір мамандардың ... ... ... ... ... жүйесінен гөрі кеңірек қолданылады.
Себебі, біріншіден – оның өсімақы мөлшері ... ... ... ... болып, ішкі ... ... ... яғни ... түзу ... ... ... мерзімі
бойына өзгертілмейді. Банктер үшін бұл жүйе өте тиімді. ... ... ... ... ... ... өте жоғары (50%) болуы оның төлем
қабілеттілігінің жақсы екендігін де ... Ал, ... ... ... екі есе көп ... ... мүлік бағасы елеулі
деңгейде түскеннің өзінде де несие мөлшері 100 пайыз қамтамасыз ... ... бұл жүйе ... ... төмен әрі нарықтық капиталдан
тәуелсіз ... ... ... және ... үй ... ... әсерін тигізуі мүмкін.
Қандай болса да Қазақстан аумағында қос жүйенің қызмет етуі халықтың
тұрғын үй ахуалын ... ел ... ... ... оң ... ... жөніндегі агенттігінің мәліметтеріне жүгінсек, 2002
жылдың бірінші үш айлық кезеңі ... ... ... ... нысандары бойынша несие салымдарының динамикасы келесі 5-кестеде
берілген.
5-кесте
ЕДБ-нің несиелеу объектілері бойынша жүзеге асырған несиелері
(кезең соңына млн.тенге).
| |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 ... ... |57991 |85992 |139070 |271403 |481475 |656913 |978128 ... тг) | | | | | | | |ық ... | | | | | | | |%-ға) |
| | | | | | | | ... |
|оның ішінде: | | | | | | | | ... |30852 |50840 |73578 |166941 |319684 |435658 |510022 |52,14 ... ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |3842 |8739 |14749 |27718 |40955 |54624 |116332 |12,0 ... ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |617 |1215 |978 |405 |62 |383 |0,03 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... ... | | | | | | | | ... құрылыс және|7596 |4530 |7874 |14879 |27295 |30831 |106781 |11,0 ... ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |1818 |1801 |2486 |3097 |5571 |10774 |37339 |3,8 ... үй ... | | | | | | | | ... сатып алуына | | | | | | | | ... |1105 |1794 |3021 |6599 |15251 |31475 |63306 |6,5 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... ... |454 |1120 |1317 |7924 |20165 |16932 |20010 |2,0 ... алуға | | | | | | | | ... да |11329 |16551 |34830 |43267 |52148 |76557 |123955 |12,6 ... | | | | | | | | ... қаржысы”, Статистикалық жылнама 1990-2003жж. (249б.)
5-кестеден байқалғандай, 2002 жылға қарағанда тұрғын үй сатып ... ... ... ... ... 3,5 есе ... бұл көрсеткіш осы несие
түрінің Қазақстанда сәтті жүзеге ... ... ... ипотекалық несиелеу жүйесін одан әрі дамыту үшін ... ... ... ... ... үй ... несиелер нарығына ұзақ мерзімді бюджеттен тыс
қаржы ресурстарын тартудың әмбебап тетіктерін құру және енгізу;
- ... ... ... өзара тиімді әрекеттестігін
қамтамасыз етудің ... және ... ... ... ... банктерді, ипотекалық компанияларды, сақтандыру және
бағалаушы компанияларды құру;
- тұрғын үй ... ... ... ... табыс салығына
қатысты жеңілдіктер беретін және ҚҚС алып ... ... ... іске ... сондай-ақ, ипотекалық несие беруші
банктерге салықтық жеңілдіктер ұсыну;
- мемлекет тарапынан несие алуға мақсатты субсидиялар бөлу;
- ипотекалық несиелеу ... ... ... бәсекенің дамуы
үшін тең жағдай қалыптастыру;
- қарызгерлерді кредиторлардың заңсыз әрекеттерінен ... өтей ... ... ... үйдің жүзеге асырылуына
байланысты әлеуметтік қорғау механизмдерін құру және т.б.
Қорыта ... ең ... ... ... ... түсінігін кеңейту,
банктің бұл қызмет түрінің адамдар үшін тиімді жақтарын ашып ... ... ... ... ... және оған ... арқылы мынадай қорытындыға келуге болады:
1. Халықаралық төжірибе ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ, ол баспана
мәселесінің шешілуіне жағдай жасайды. Ал бұл өз кезегінде әлеуметтік ... ... ... ... Ол ... жеке ... ... басқа, несиелелендіру үшін қажетті ішкі инвестициялар
яғни халықтың жинақ салымдары мен институтционалды инвесторлардың ... ... ... негізінде экономиканың нақты секторлары атап
айтқанда, құрылыс пен оның ... ... ... түрле
қаржыландырылады. Нәтижеде мемлекеттің араласуынсыз түрғын үй ... ... ... ... салу ... ... ... табады, инфрақүрылым дамиды. Мұның бәрі салық ... ... ... ... ... ... түсетін салықтар мен төлемдердің
көлемі ұлғаяюы. Әлемдік тәжірибеде ... ... ... ел ... ... ... ... бірі болып табылады.
2. Қазақстандағы ипотекалық несиелендіруді дамытудың алғы ... ... үйге ... сүраныстың жоғарлығы, миграциялық процесстер, банк
операциялары қүрылымының ... ... ... ... ... ... ... жыл болды. Өкінішке орай, әлі де ктеген адамдарда ... ... ұзақ ... ... ... отырып сатып алу түсінігі жоқ.
Олардың ... ... ... ... дейін керекті қаржыны жинақтап
барып әрекет жасау психологиясы басым болып келеді. Ал әлемдік ... ... ... ... ... ... есебінен жүзеге асыру
әдеттегі жағдай ретінде қарстырылады. Соған қарамастан, қазіргі ... ... ... ... бір ... сөз ... емес ... табысқа ие қазақстандықтар үшін қозғалмайтын мүлік сатып алудың
шынайы мүмкіндігі ... ... ... соңғы кездері ипотекалық
компаниялардағы алғашқы мідетті төлем ... ... 10-15% ... ... ... 3 жылдан 20 ... ... ... ... ... (2001ж.), 12% -ға (2004ж.) дейін төмендеуі
дәлел болып отыр. Оның ... ... ... ... ... ... толығымен есептесіп болған соң ғана барып несиеге
алған үйін меншіктенсе, қазір несиенің басында-ақ үй оның меншігіне өтеді.
Сондай-ақ, ... мен ... ... тек қана түрғын үйді емес
сонымен ... ... да ... ... несиелендірумен
айналысуына байланысты оларды қайта қалпына келтіру және жөнде үшін несие
алу мүмкіндігі туындады.
4.Қазақстанда ипотекалық ... ... ... ... отырып енгізу шараларын ҚР ҰБ-і өз қолына ... Оның ... ... яғни екі ... ... ... үлгісі
жатыр. Сол арқылы банктер құнды қағаздар нарыгында ипотекалық несиеге
бағытталған ұзақ мерзімді мақсатты ... ... жене де ... және «жұмсақ» (яғни онша жоғарғы болмаған ставкамен) ... ... ... ... ... ие болады. Алғашқы деңгей дегеніміз-
несиенің өзі, ал ... ... - ... ... қамтамасыз етілетін
арнайы ипотекалық құнды қағаздар (облигациялар, ... ... ... ... ұзақ ... несиелерді жүзеге асырудағы банктердің өтімділігік ... ... ... ... ... құру ... ткындады.
Қәзірде бұл мәселелерді шешумен Қазақстанның Ипотекалық Компаниясы (КИК)
айналысуда. Қәзірде бұл жобаны мемлекет ... ... ... мүмкіндігінің болмауына байланысты ипотекалық несиелендіруді
дамытудағы маңызды орынды басқа да көздерден тартылатын ... ... ... ... қор ... ... ... қаражаттары жатады. Қазақстанның Ипотекалық Компаниясы
қажетті қаржаттарды ... ... ... талап ету құқымен
қамтамасыз етілген ипотекалық ... ... ... ... ... ... Бұл ... инструмент әлемнің басқа да ... ... ... ... арасында үлкен сұранысқа ие.
Өйткені ол сенімділік пен табыстылықтың және де ... ең ... ... табылады.
6.Өте жоғары бағалы үйлерді несиелендіру нарығы шектеулі, ... ... үйді ... ... әр ... де шамасы келе бермейді. Сондай-
ақ, бұл ... ... ... ... ... ... келеді,
яғни қарызгер міндеттемелерінің көлемі өте жоғары. Тәуекелдің тағыда ... ... ... ... шектелуіне байланысты тұрғын үй құнының
қысқа ... ... ... ... ... ... кезде екінші деңгейдегі
нарықта орта сапалы ... үйге ... ... көлемі өсіп жатыр,
алдағы уақытта бұл жағдай тепе теңдік дәрежесіне өзгереді деп сенеміз.
7. Қазақстанда ең ... ... ... қажеттілігін
қамтамасыз ететін ипотекалық несиелендіру жүйесі ... етуі ... ... ... ... несие көлемін ... ... ... ... ... және де онша жоғары болмаған
сыйақы мөлшерлемесімен сондай-ақ, мерзімін ... ... ... ... Түрғын үйді несиелендіру жүйесінің концепциясы қадылдануымен ол
республика бойынша өте тез шарықтап дамып ... ... ... ... ... ... ... несие 5,4 млрд.
құраған болса, осы жылы ... ол 8,6 ... ... ... Қазір халық
ипотека жайында жақсы хабардар, тек ол ... ... өзі үшін ... ... ... келеді. Басқаша айтқанда, қәзірде ипотека адамдарға
қандай да бір мәселе туғызбай керісінше, қызықтырып келеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Хлестеков Л.И. ... ... как все ... Киев, 1998г.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, 2-ші пункті 299б.
Астана, ... «Жер ... ҚР ... ... күші бар ... (22 ... № 2717).
4. «Қозғалмайтын мүлік ипотекасы туралы» ҚР президетінің заңды күші ... (23 ... 1995 ж. № ... Веремейкина В. Д. ... в ... ... и ... ... - 2001. -№3 .- С. ... «Қозғалмалы мүлік кепідігін тіркеү туралы » ҚР заңы, (30 маусым 1998.
... ... ... ... ... ... и
развития системы ипотечного кредитования» от 28.11.2000г. №1774;
8. Методические рекомендации по организации и ... ... ... ... кредитования. – А, Баспа, 2002ж.
9. Сейткасимова Ж.Б. ... ... ... Деловой мир
Астана, 2001, №3
10. Альжакова А. Развитие системы ипотечного кредитования под залог земли
и ... // ... ... М.С. ... обеспечения исполнения обязательств,
а/р, А., 2000, с.7
12. Цылина А.Г., ... ... и ... М- 2001г. - № 5., ... Бриншинова Г.Б. Ипотечное кредитование/ Гуманитарный вестник
университета им. Д.А. ... 2002, ... А. Н. ... в ... ... ...... 2001ж.
15. Дюзельбаева Г. Развитие системы ипотечного ... в ... ... мир ... ... ... А.К. ... зарубежных стран//Финансы Казахстана,
2001,№5
17. Евтух А.Т. Жилищная ипотечная система: мировой опыт.// Деньги и ... ... М. ... анализ условий ипотечного редитования/
Вестник КазГУ сер.эконом, 2002, №6
19.Цылина А.Г., ... ... и ... - 2001г. - № ... Токобаев Н.Т., Ипотечные облигации//Рынок ценных бумаг Казахстана.
2002 - № 8
19. Досымов Б.С. Современные проблемы ипотеки.//Банки Казахстана.-2001.
№ 8.- С. ... Н.А. ... ... ... в ... Казахстана,
2003, № 6
21. Карасаев С. Перспективы развития ипотечного кредитования в РК//РЦБК.-
2000. №12.-С.ЗЗ-34.
22. Краткий статистический ежегодник . А.: ... ... ... Казахстана. Статистический сборник.
А.: АСРК. 2002.-№04.
24. Абдильманова Ш. Вопросы развития ... ... ... Казахстана .-2000.-№3.=с.32-35.
25. Бисекова М. Жилищное ... ... ... ... ее развития в Казахстане// АльПари.-2000.-№5.- С.73-75
26. Бисекова М. Жилищное ... ... ... и
перспективы ее развития в Казахстане// АльПари.-2000.-№5.- С.73-75
27. ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 78 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ипотекалық несиенің теориялық негіздері. ҚР-ғы екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несиелеу қызметіне талдау41 бет
ҚР-ның экономикасының қазіргі жағдайындағы несиенің теориялық аспектілері45 бет
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің ипотекалық неселеу тәжірибесі мен жетілдіру жолдары30 бет
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердегі ипотекалық несиелердің теориялық негізі78 бет
Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктегі ипотекалық несиелеуді басқарудың практикалық көрінісі56 бет
Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктерінің ипотекалық несиелендіруін ұйымдастырудың қарқынды дамуын және механизмін зерттеу78 бет
Екінші деңгейлі банктегі банктік есептің теориялық негіздері81 бет
Несие23 бет
Қазақстан Республикасындағы тұрғын-үй құрылысының жағдайы мен халықтың баспамен қамтамасыз етілуі жағдайын анықтау68 бет
Қазақстандағы ипотекалық несиелендіруді бағалау мен талдау48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь