Ақша нарығы жайлы

1. АҚША ТУРАЛЫ ТҮСІНІК. НЕГІЗГІ АҚША АГРЕГАТТАРЫ. АҚША ЖИЫНЫ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК. АҚША АЙНАЛЫСЫ ЗАҢЫ
1.1. Ақша айналысы заңы
1.2. Ақша агрегаттары
1.3. Ақша жиыны

2. АҚША ҰСЫНЫСЫНЫҢ ҮРДІСІ. ОРТАЛЫҚ БАНКТІҢ АҚША АЙНАЛЫСЫН БАСҚАРУЫ. ДЕПОЗИТТЕР. ОРТАЛЫҚ БАНК ЖӘНЕ АҚША БАЗАСЫ
2.1. Орталық банктің ақша айналысын басқаруы
2.2.Орталық банк және ақша базасы
2.3. Ақша ұсынысының үлгісі. Ақша мультипликаторы
2.4. Коммерциялық банктердің ақша жасаудағы рөлі

3. АҚША СҰРАНЫСЫ, ҚАСИЕТТЕРІ, ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ, АТҚАРАТЫН ҚЫЗМЕТТЕРІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АҚШАҒА СҰРАНЫС ЖӘНЕ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
3.1. Ақша сұранысы: теория
3.2.Келісімдер жөніндегі сұраныс
3.3. Ақша сұранысының икемділігі
3.4. Монетарлық жиынтық құрауыштары
3.5. Ақша қаржы жаңалығы
Ақша дегеніміз - тауардың жалпы эквивалентінің тиянақталған түрі, құнның эквиваленттік формасы мен тұтыну құны біте қайнасқан ерекше тауар. Яғни ақша — тауар өндіру мен оны айырбастау үрдісівде басқа тауарлардан бөлініп шыққан ерекше тауар, оның айрықша қызметі - барлық тауарларға ортақ балама (эквивалент) рөлін атқару. Осыдан келіп ақшаның жаппай күші болады. Ақшаның қоғамдағы мәнін К. Маркс "жеке адам езінің қоғамдық билігін де, қоғаммен байланысын да өзінің қалтасына салып жүреді" деген афоризммен сипаттады. Ол мынадан айқын көрінеді:
Біріншіден, тек ақшаға айырбастау арқылы ғана тауарлар қоғамдық еңбектің нетижесі екенін анықтауға болады. Мысалы, ақшаның тауар айырбасында делдалдық етуі арқылы қоғамдық еңбектің сапалық деңгейі айқындалып, сандық есебі жүргізіледі.
Екіншіден, әр адамның еңбектегі, яғни қоғамдық өндірістегі үлесін де ақша арқылы анықтауға болады. Себебі адам қоғамдық еңбектегі үлесін жалақы ретінде алғаңца, ақша төлем құралы қызметін атқарғаны.
Үшіншіден, айырбас үрдісіңце ақшаның делдалдық етуімен тауардың ішкі қайшылықтары да шешіледі. Тек ақшаның пайда болуына байланысты бүкіл тауарлар тұтыну қүны түрінде айырбас қатынасының бір жағында тұрады да, ал екінші жағында бүкіл тауарларға қарама-қарсы ақша тұрады.
Тауарлар дүниесінің тауар және ақша болып екіге бөлінуі оның тұтыну құны мен құнының, яғни тауардың ішкі қарама-қарсы жақтарының қайшылығын шешуге жол салады. Өйткені, егерде тауар сатылса, оның ұүтыну құнының біреудің қажетін өтеуге керек болғандығы. Бұл бір жағынан, ал екінші жағынан оның құнының бар екендігі дәлелденгені. Сатылған құн енді ақша түрінде тауар өндірушінің қолына түседі. Сөйтіп, тауар өндірушіге түскен ақшаның мөлшеріне қарай өз өндірісіне басқа кез келген қажетті тұтыну құнын алуға мүмкіндік туады.
1. Сейiтқасымов Ө.С. Ақша, несие, банктер.– А., Экономика, 2001.– 466 б.
2. Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары.– А., Экономика, 2000. – 328 бет.
3. Линвид Т.Г. Макроэкономическая теория и переходная экономика.– М., ИНФРА-М, 1996.– С.560
4. Экономикалық теория негiздерi Оқулық.– А., Санат, 1998.–455 бет.
5. Гальперин В.М. Макроэкономика.– С.-Пб., Экономика и финансы, 1997.–С.710
6. Жуков Е.Ф. Общая теория денег и кредита.– М., Банки и биржи ЮНИТИ, 1998.–С.359
7. Мэнкью Н.Г. Макроэкономика.– М., МГУ, 1994.–С736
8. Агапов Т.А., Серегина С.Ф. Макроэкономика.– М., Дело и сервис, 1999.–С.416
        
        Жоспар
АҚША НАРЫҒЫ
1. АҚША ТУРАЛЫ ТҮСІНІК. НЕГІЗГІ АҚША АГРЕГАТТАРЫ. АҚША ЖИЫНЫ ТУРАЛЫ
ТҮСІНІК. АҚША АЙНАЛЫСЫ ЗАҢЫ
1.1. Ақша айналысы ... Ақша ... Ақша ... АҚША ... ҮРДІСІ. ОРТАЛЫҚ БАНКТІҢ АҚША АЙНАЛЫСЫН БАСҚАРУЫ.
ДЕПОЗИТТЕР. ОРТАЛЫҚ БАНК ЖӘНЕ АҚША БАЗАСЫ
2.1. Орталық банктің ақша айналысын басқаруы
2.2.Орталық банк және ақша ... Ақша ... ... Ақша ... ... ... ақша жасаудағы рөлі
3. АҚША СҰРАНЫСЫ, ҚАСИЕТТЕРІ, ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ, АТҚАРАТЫН ҚЫЗМЕТТЕРІ.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АҚШАҒА СҰРАНЫС ЖӘНЕ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
3.1. Ақша сұранысы: ... ... ... Ақша ... ... ... ... құрауыштары
3.5. Ақша қаржы жаңалығы
АҚША НАРЫҒЫ
1. АҚША ТУРАЛЫ ТҮСІНІК. НЕГІЗГІ АҚША АГРЕГАТТАРЫ. АҚША ЖИЫНЫ ТУРАЛЫ
ТҮСІНІК. АҚША АЙНАЛЫСЫ ... ... - ... ... эквивалентінің тиянақталған түрі,
құнның эквиваленттік ... мен ... құны біте ... ... тауар.
Яғни ақша — тауар өндіру мен оны ... ... ... ... ... ... тауар, оның айрықша қызметі - барлық тауарларға ортақ
балама ... ... ... ... ... ақшаның жаппай күші болады.
Ақшаның қоғамдағы мәнін К. Маркс "жеке адам езінің ... ... ... ... да ... ... салып жүреді" деген афоризммен
сипаттады. Ол ... ... ... тек ... ... ... ғана тауарлар қоғамдық
еңбектің нетижесі екенін ... ... ... ... ... ... етуі ... қоғамдық еңбектің сапалық деңгейі
айқындалып, сандық ... ... әр ... ... яғни ... ... ... де
ақша арқылы анықтауға болады. Себебі адам қоғамдық еңбектегі үлесін жалақы
ретінде алғаңца, ақша ... ... ... атқарғаны.
Үшіншіден, айырбас үрдісіңце ақшаның делдалдық етуімен тауардың ішкі
қайшылықтары да ... Тек ... ... ... ... ... тұтыну қүны түрінде айырбас қатынасының бір жағында тұрады да, ал
екінші жағында бүкіл тауарларға ... ақша ... ... ... және ақша ... ... бөлінуі оның тұтыну
құны мен құнының, яғни тауардың ішкі қарама-қарсы ... ... жол ... ... ... ... сатылса, оның ұүтыну құнының
біреудің қажетін өтеуге ... ... Бұл бір ... ал ... оның ... бар екендігі дәлелденгені. Сатылған құн енді ақша
түрінде тауар өндірушінің ... ... ... тауар өндірушіге түскен
ақшаның мөлшеріне қарай өз өндірісіне басқа кез келген ... ... ... мүмкіндік туады.
1.1. Ақша айналысы заңы
Ақша айналысы заңы — құн ... ... ... керінісі. Ол тауар
— ақша қатынастары болатын барлық қоғамдық формацияларға тән. Айналыстағы
ақшаның саны К. ... ... ақша ... ... ... Тауар
айналысына қызмет ету үшін қажетті ақша мөлшері екі факторға: біріншіден,
бір кезенде, айталық бір ... ... тиіс ... бағасының
қосындысына, екіншіден ақша айналысының жылдамдығына байланысты ... ... заңы мына ... өрнектеледі:
Ақша айналысы заңының мәні — ақшаның айналыс құралы қызметін орындауы
үшін қажетгі ақша мөлшері сатылуға тиіс ... ... ... ... ақша ... ... санына (айналым жылдам-дығы) бөлгенге
теңесуі керек.
Ақша тек ... ... ғака ... ... ... ... ... қызметін
де атқаратындықтан айналысқа қажетті ақша ... де ... ... ... ... азаяды. Қарыз міндеттемелерінің бір-сыпырасы
қолма-қол ақшасыз есеп айырысқанда өтеледі, яғни олар ... ... ... ... есептеу жолымен де өтеледі. Сөйтіп, несиенің даму
дөрежесі ақша мелшеріне кері әсерін тигізеді: ... ... көп ... ... ... ... аз ақша мөлшері қажет. Одан ... ... ... ақша мөлшері шаруашылықтың және халықтың
тұрақты ақша қорын құрайды.
Экономикада сатылған тауарлар ... ... ... кем ... ... ... ... проблемасының болуынан. Ол кезде Ү
мөлшері теріс сан ... ... бұл ... және ... да директивалы
экономика үлгісінен нарықтық үлгіге өтуші мемлекеттерде кездесіп ... ... ... ... жай ақша ... ... дегенді көрсетпейді. Өйткені төлемеушіліктің көптеген себегттері
бар: ... ... ... ... ... ... болуы, күйреушіліктің тиімді тәжірибесінің болмауы, жеке
меншіктендіру үрдісінің аяқталмауы, төлем құраддарының дамымауы және ... ... ... ақша ... ... даму жағдайларына
әсер ететін көптеген факторларға: айналыстағы тауар мелшеріне, тауарлар мен
қызмет ... ... және т.б. ... өзгереді. Айналысқа қажетті
ақша мөлшері ақша айналысының жылдамдығына кері пропорционалды өзгереді. Ал
ақша айналысына әсер ... ... ... ... даму ... егер ... көп бөлігі несиеге сатылса,
айналысқа сонша мөлшерде кем ақша қажет;
... ... есеп ... дамуы;
— ақша айналысы санының өсуі.
Айналысқа ақша екі түрде шығарылады, эмиссияланады: ... ... ... ... және ұсақ ... банктік айналымдағы ақша
түрі, яғни банктегі шотгарға жазылған сома. Екі ... банк ... ... ... яғни қолма-қол ақшаны монополиялы құқықпен орталық
банк эмиссиялайды да, қолма-қол емес ақша белгілерін коммер-циялық ... ... ... екі түрі ... тығыз байланыста жүреді.
Егер банк клиенті — ... ... иесі өз ... ... ... ... онда ... айналымдағы ақша белгілері нақты қолма-қол
банкнотқа айналады. ... ... ... жазу ... ... ақша
сомасын салуы қолма-қол ақшаның банктік айналымдағы ақша түріне айналуын
көрсетеді.
Ақша айналымының екі жағының бірлігі, ... бір ... ... ... ақша ... құрамын анықтауды қажет етеді. Себебі ақша ... ... ... ... ... бір мерзім аралығында және
белгілі бір күнге ақша ... ... ... ... ... ... ақша ... көлемін және оның өсу қарқынын ... ... үшін әр ... ... ... ... қодданылады.
1.2. Ақша агрегаттары
Өнеркәсібі өркендеген мемлекеттерде ақша жиыны құрамын анықтау үшін
негізгі ақша агрегаттарының ... ... ...... ... ақша ... ... ал кейбір
мемлекетгерде қазыналық билеттер) және ... ... ... ... ... — оған Мі ... және ... 4 жылға дейінгі коммерциялық
банктердегі мерзімді және жинақ ... ... - оған М2 ... және арнаулы несие мекемелеріндегі жинақ
салымдары ... — оган Мз ... және ірі ... ... ... қосылады.
Қорыта айтқанда, әрбір келесі ақша ... ... ... ... ... ... ... ақша жиынын құрайды. Бірақ оның
алдыңғыға қарағанда өтімділігі төмен.
1.3. Ақша ... ... ... әр ... езіне тән ақша-несие жүйесімен
анықталады. Мысалы, АҚШ-та ақша жиынын анықтау үшін - ... ... ... - үш, ... - бес, ... - екі ақша ... Республикасының ақша жиынының құрылымына төмендегі ақша
агрегатгары кіреді:
М1 — айналыстағы ... ...... М, ... және ... ... ... басқа депозитгерінің, занды тұлғалардың күрделі қаржыландыру шотының
ұзақ мерзімді несиелеу және ... ... ... ... және
аккредитивтік шоттардың, қоғамдық және басқа үкіметтік емес ұйымдар
шоттарының қалдығын және ... пен ... ... ... етіп алатын
салымдарын біріктіреді.
Ақша агрегаттарының құрылымы тұрақты қалыпта болмайды. Ол ақша ... ... ... ... ... ... жолмен өсуі мүмкін:
- банкноттар мен тиындарды эмиссиялау есебінен;
- Орталық банктен ... ... ... ... ... бюджеттің кемшілігін жабу үшін Орталық банктің
үкіметке несие беруімен;
- Орталық банктің асыл ... ... ... және мемлекеттік
бағалы қағаздарды сатып алуымен;
- чек шығаруымен ... ... ... салым тарту негізінде
қарыз беруімен (депозитгер негізінде несие ақшаларын шығару).
Ақша ... ... ... айналыстағы ақша ... ... оның ... ... да әсер ... ... ... жалпы экономикалық факторларға: экономиканың циклмен
өркендеуіне, экономикалық дамудың қарқынына, ... ... ... таза ... ... яғни телем айналымының құрылымына,
несиелік операциялар мен өзара есеп ... ... ақша ... ... және т.б. байланысты өзгереді.
Ақша жиыны айналымының баяулауы — ұлтгық жиынтық өнімді ... ... ... ... Егер ақша ... ... ол жоғары жағдаяттың (конъюнктура) ... және ... ... шапшандығын көрсетеді. Ақша ... ... ақша ... кері ... әсер ... яғни ақша ... айналыс жасаса, соғұрлым қосымша ақша эмиссиясының қажеттілігі азаяды.
Ақша айналысының баяулауы шаруашылық ... ақша ... ... және ақша ... құрылымыңца банктердегі ұзақ мерзімді
салымдардың ұлғаюын корсетеді. Айта кететін жайт, ... ... жөне ... жүру ... ... ұғымдардың бір-бірінен
ерекшелігі бар. Соңғысы, сөзсіз, шапшаң болуы қажет. Оны ... ... есеп ... ... ... банк ... ... техниканы және электронды ақша жүйесін енгізу жатады.
2. АҚША ҰСЫНЫСЫНЫҢ ҮРДІСІ. ОРТАЛЫҚ БАНКТІҢ АҚША АЙНАЛЫСЫН БАСҚАРУЫ.
ДЕПОЗИТТЕР. ... БАНК ЖӘНЕ АҚША ... да ... ... ақша ... да ... сүраныс пен ұсыныс
болады. Ұсыныс — ақша ... ... яғни ... ... ... ... айналымының жиынтығы.
2.1. Орталық банктің ақша айналысын басқаруы
Ұлттық банк — заңды төлем құралын, яғни ... ... ... бар ... ... ... Олар Ұлттық банктің
эмиссиялауымен шығарылады және банктерге сатып, қолма-қол емес балама алу
түрінде болады. ... ... ... ақша бірлігі — т е ң г е
болып табылады.
Ұлттық банк банкноттар мен ... ... ... ... ... ... етеді, сақтау, жою жөне қолма-қол ақшаны
жинақтау тәртібін орнатады.
Қазақстан Республикасында ... ... мен ... ... ... пішіні болуы керек. Банкноттар мен ... ... ... ... өзгертуге тек қана Қазақстан Республикасы Парламентінің
құқығы бар. ... ... ... ету ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президентіне жүктеледі.
Ұлттық банк Қазақстан Республикасының валютасын шет ел мемлекеттерінің
ақша ... ... ... анықтау тәртібін белгілейді.
Қолма-қол ақшаның айналымы олардың банк кассасына үздіксіз оралып
отыру жолымен жүзеге ... ... ақша ... ... және ... ақша ... ... беру бойынша өз күштерін енгізумен
байланысты, қолма-қол ақшаның жағдайы 1996 ... ... ... өзгерді. Екінші деңгейдегі банктер корреспонденттік шоттағы
қаражаттарының қалдығы ... ... ақша ... ... ... ... ... кассадағы қолма-қол ақша қалдығына шек қойылмайды.
Эмиссия — ... ... ... ... бағалы
қағаздардың шығарылуы. Ол қолма-қол түрінде де немесе қолма-қол ақшасыз
түрінде де ... ... ақша ... эмиссия — айналысқа банкноттар мен тиындардың
қосымша шығарылуын сипаттайды.
Депозиттер ... ... ... ... эмиссиясы депозиттік
қарыздық операциялар үрдісінде іске асады. Банктегі депозиттер сомасы ... құру үшін ... ... ... Банк ... чек ... қарыз беру арқылы жүмыддырған кезде несие ақшалар құрылады. Бұл
операциялардың сызбасы келесідей: ... ... ... 10000 маркалы
салым келіп түсті ... ... бұл ... ... ... ... (депозиттер) 10000 маркаға өседі (а сызбасы). Біздің мысалымызда
резервтер талабының көлемі 10%. Осы жағдайда банк қолма-қол ақша немесе ... 9000 ... ... ... ... (ә сызбасы). Қарыз алған кісі оны
басқа банкке салады (б сызбасы). Қарыз берген бірінші банкке ... ... ... үшін 100 ... ... ... Банктердің қызметі
нәтижесіңде 9000 маркалық жаңа ақша пайда бодды. Екінші банк ... ... 900-ін ... 8100 ... ... ... ... жалпы
сома енді 7290 марка болады. Алғашқы салым 10000 маркаға тең еді. Бұл үрдіс
төмендегі суретте ... банк және ақша ... ... - ... банк ... ... Оған айналымдағы қолма-қол
ақша, міндетті және артық резервтер жатады.
Міндетші резервтер — бекітілген нормативке ... ... ... ... ... корреспонденттік шотында сақталуға міндетті банк
депозиттерінің бөлігі (бұл Ұлттық банктің келісімі ... тек қана ... ... ... ... ... баламалы әдісі деп аталады).
Артық резервтер дегеніміз банктердің Ұлтгық ... ... ... ... ... ... ... банк ақша
базасының мөлшерін, екінші деңгейдегі ... ... ... ... қаражатының көлемін, яғни банктер өнімділігін
реттеу арқылы реттейді.
Ол ақша-несие саясатының құралдарын ... іске ... ... ақша ... ... ... көрсететін және ақша ... ... ... ... ақша ... ... өсер етеді.
2.3. Ақша ұсынысының үлгісі. Ақша мультипликаторы
Ақша ұсынысы (М5) екі ... ... Банк ... тыс ... бар ақша ... ... агентгер қажет кезде мәміле жасау үшін ... (О). ... ... бұл М, агрегаты).
Қазіргі замандағы банк жүйесі - жеке резервті жабумен байланысты жүйе.
Банк депозиттерінің бір ... ғана ... ... ... ал ... ... беру үшін және ... операциялар үшін пайдаланады. Басқа
қаржылық институттармен салыстырғанда, ... ақша ... ... ... ...... ... жүйесі шеңберіндегі төлем
құраддарының эмиссиялық үрдісі.
Қосымша ақша ұсынысының ... түрі жаңа ... ... ... ... гг — банк ... ... О — алғашқы салым.
1 банк ... ... ... ... ... ... ... Орталық банк рөлін ескере отырып жасалады
және банк жүйесіндегі депозиттік ақшаның бір бөлігінің ... ... ...... ... ... ... банктердің
резервтері мен банк жүйесінен тыс қолма-қол ақша.
Мұндағы МВ — ақша ... С — ... ... К. — ... Мs — ақша ... С — ... ақша.D — депозиггер.
Ақша мультипликаторы (т) — ақша ұсынысының ақша базасына қатынасы:
Ақша мультипликаторын қолма-қол ақша ... (сг) ... және ... ... (гг) ... түрінде анықтауға
болады.
Бөлшектің алымын да, бөлімін де D-ға бөлеміз.
сr мәні халықтың іс-әрекеті ... ... ... ... ақша жөне депозиттің тұруына байланысты болады.
rr мәні Орталық банк тағайындаған міндетті резерв нормасынан ... ... ... ... ... Ақша ... жазуға болады.
Сонымен, ақша ұсынысы ақша базасы және ақша ... ... ... — ақша ... бір бірлікке өскенде, ... ... ... ... мультипликаторының мөлшері міндетгі резервтеу нормасына
байланысты, ... ... ... банктер мен несие ресурстарының көзі
ретінде пайдаланылмайды, сонымен қатар айналымдағы қолма-қол ақшаның ... ... ... ... ... ақшаның банктерден тыс орналасқан бөлігінің
мультигошкацияланбауына байланысты. Ақша ... ... ... ... ... әсер ... ... жылдамдығы азаяды.
Экономикадағы ақша айналысының жылдамдығы Ұлттық банк арқылы тікелей
реттелмейді, бірақ оның мөлшері инфляция деңгейіне әсер ... және ... ... үшін ... мәні бар. ... ақша ... азаюы ұзақ мерзімді депозиттердің және ұзақ ... ... ... ... ... бұл тек қана ... ... тұрақтылығы және ұлттык валютаға деген сенім болғанда ғана
мүмкін, керісінше, ақша ... ... ... ... ... ... көрсеткіші болып, акдпа жиынындағы қолма-қол ақша үлесінің
өсуімен, ұзақ ... ... ... үлес ... шаруашылық
субъекгілерінің ұлттық валютасын сенімді ... ... ... ... ... ... монетарлық деңгейіне
байланысты болады, ол ақша ... ... ішкі ... ... Айналыс жылдамдығы төмен болған ... ... ... ... 1989 жылы Францияда 68,5%, Германияда - 64,5%,
Ұлыбританияда - 89,1%, АҚШ-та -77,5%, ... — 11,6% ... ... жылы ... ... 12%-ға жуық ... бұл әрине жеткіліксіз.
Ақша базасы төмендегі кестеде көлтірілген.
2.4. Коммерциялық банктердің ақша жасаудағы рөлі
Уақытша бос ақша қаражаттарын жасау — ... ... ... ... Бұл банктің пассиві меншікті ... ... ... ... Меншікті капитал — ... ... ... және ... ... ... ол оның барлық
ресурстарының тек 10%-ын ... ... ... салыстырғанда
қаржылық ресурстар құрамында меншікті капитаддың деңгейі төмен болуы
мынандай жағдайлармен ...... банк ... ... делдалы ретінде басқа кәсіпорындардың, мекемелердің және ... бос ... ... ... ... жинақтайды, оларды тиімді
басқарады, сондай-ақ олардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді және пайдалық
негізде ... ... ... ... ... мемлекеттік
сақтандыру жүйесі болады, бұл ... ... кері алу ... ... банктерде таратылатын депозиттер ... ... ... ... ... ... ғимараты ыңғайлы, өтімді және нарықта оңай өткізіледі.
Басқа кәсіпорындармен салыстырғанда осы барлық ... ... ... ... ... ... өзара
қатынасында ез міндеттерін жүзеге асыруға және дүрыс қызмет ... ... Ең ... ... ... банк ... ... үшін
қажет. Сонымен қатар кеңсені, жабдықтарды сатып алу және еңбекақыны төлеу,
сондай-ақ ... ... ... ... кезеңцерінде шығындарды
төлеу үшін кажет. Меншікті капитал — банктің қорғаныс кепілдік ... ... ... ... ... сөзсіз міндетті қор болып ... ... мен оның ... ... ... ету ... ... құрылымында оның рөлі өте жоғары.
Жоғарыда айтылып өткендей, банктер өздерінен активтік операцияларын
жүзеге асыру үшін ... ... ... көп ... ... ... өз ... уақытша бос ақшалай ... ... ... осы қаражаттардың негізгі бөлігін депозиттер
қүрайды. Депозит пен банк клиенттерінің ... ... ... да
мерзімді және мерзімсіз салы.едарының барлығы түсіндіріледі. Банктердің
ақшалай қаражатгарды салымдарға тарту және ... ... табу ... ... ... ... деп аталады. Осылардың
негізінде коммерциялық банк несиелік ... ... ... ... уақыттарға дейін республикамызда депозиттерді басқару,
жинақталатын несиелік ресурстардың ... мен ... ... ... ... қамтамасыз ету міндеттері жолға ... ... ... салымдар мен қарыздық қордың баланстары ... ... ... ... ... қор өз
кезегінде Қазақстанның Мемлекеттік банкінің өзінде орталықтандырылған
тәртіппен ... жоне ол ... ... бойынша несиелік
жоспар негізінде бөлінген, ал республикалық — ... ... ... ... ... аудандық кеңселер бойынша бөлінген, сонымен
қатар, мемлекеттік банктің ... ... ... ... Осы себептерге байланысты елде банктің депозиттік саясаты аз
зерттелген. Депозиттік саясат ... ... ... ... Жеке ... іскерлік фирмалар, акционерлік компаниялар, жеке
кәсіпорындар, коммерциялық емес үйымдар, үкіметтік мекемелер, ... ... ... ... ... ... зор ынтамен орналастырады. Бұл бірнеше себептермен түсіндіріледі.
Біріншіден, ... ... ... сенімділігін қамтамасыз ... ... өз ... кез ... уақытга қаитаруды талап етш
қана қоймай, одан асатын шамада қарыз ала алады, үшіншіден, бұл ... ... ... ... қағидалармен ұйымдастырылады:
■ банктік пайда алуға немесе болашақта пайда алу үшін жағдай ... ... ... ... етуі ... банк балансының жедеддік өнімділігін демеу мақсатында ... ... ... керек;
■ банк балансының ... ... ... ... ... ... ... операцияларды ұйымдастыру үрдісівде ерекше
назар аударылуы қажет;
■ депозиттік операциялар мен ... беру ... ... мерзімін және сомалар бойынша өзара байланыс пен сабақтастылықты
қамтамасыз ету қажет;
■ депозиттерді тартуға әрекет ететін ... ... ... ... ... АҚША ... ... ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ, АТҚАРАТЫН ҚЫЗМЕТТЕРІ.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АҚШАҒА СҰРАНЫС ЖӘНЕ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
3.1. Ақша сұранысы: теория
Ақша — төлем немесе халықаралық айырбас құралы.
Ақша сұранысын ... біз оны ... ... ... ... ... ... тұжырымдар шығады: ақша
сұранысы жеке адамдардың иемденетін ... ... алу ... ... ақша ... баға ... өскен кезде өзгеріссіз болады.
2. Атаулы ақша сұранысы баға ... ... ... ... өзгерістер болмайды.
Өзгерістер байқалмаған жағдайды төмендегіше айтамыз. Егер ... ... ... басқа өзгерістерді тұрақтандырса, жеке адам
"ақша сұранысына" ие болмайды. Бұған керісінше, жеке адам баға деңгейінің
өзгеруіне орай ... ... ... ... ... сол ... қалады
да, ол бәрібір ақша салымынан зиян шегеді.
Жинақталған тәжірибеге сүйене отырып, ақша сұранысының нақты баланс
сұранысымен ... ... ... өзгерістер баға деңгейіне пропорционалды
болатынын көреміз.
Теориялық тұрғьщан ... ақша ... ... ... мәселенің
бірі болып келеді. Ол нақты табыс өскенде артуы тиіс, ал ... ... ... ол ... ... ... айқындайтын негізгі үш себеп бар. Табыстағы езгерістер
мен пайыз мөлшерлемесіндегі өзгерістердің ақша сұранысына ... ... ... үш ... ... ақша ... үш ... келеді:
— Келісімдер мотиві, мүнда ақша сұранысы әрдайым төлем ретінде
қолданылады;
... ... ақша ... күтпеген кездейсоқтыққа тап
болады;
— Жалдаптық дәлел: жеке адамдар қолындағы активтер мен ақша ... ... мен ... дәлел туралы сөз болғанда, біз негізінде Мі
жөнінде айтамыз, себебі М2 мен М3 жалдаптық ... ... ... ... 2 ... сүйенеді:
— монетарлық;
— кейнстік.
Классиктер ақша сұранысын мына тендеу арқылы түсіңціреді:
М — ... ақша ... — ақша ... ... — баға деңгейі;
Ү — өнім шығару көлемі.
Сандық теория тұрғысынан ақшаға ... екі ... ... ... ... ... мен ... ақшаны төлем құралы ретінде қажет етеді.
Мәміле жасау үшін керекті ақша көлемі:
— тауар жиынының көлемі;
— баға;
... ... ақша ... ... ... болады. Бірақ басты фактор
табыс болып саналады, сондықтан
Бұл жерде Мdt — ақшаға ... ...... ... ... ... мотиві бойынша сұраныс деген атқа ие болды.
Ол адамдарда көзделмеген төлемдерге кез ... ... ... Бұл үшін
оларда белгілі бір ақша қоры ... ... Оның ... ... шығындар
көлеміне байланысты болып, ал оның өзі ... ... тура ... керек:
Мdl - сақтық мотиві бойынша ақша сұранысы.
Бұл 2 сұраныс ... ... ... ... ... тік ... ретінде көрсетіледі.
Дж. Кейнс ақша сақтаудағы үшінші мотивті — ... ... ... Бұл жағдайда ақша қорының дивиденд әкелмеген кезі қарастырылады.
Жалдаптық сұраныс ... ақша ... ... сату және ... ... ... ... Келесі формула жоғарыда айтылғандарды суреттейді:
Классикалық және кейнстік тұжырым ақша сұранысында келесі факторларды
бөліп шығарады:
— табыс көлемі ... ... ... ... ... ақша ... табыспен, ал кейнстік керісінше
пайыз мөлшерлемесімен байланыстырады.
Инфляция факторын жою үшін ... ... ... ... (М/Р)а, ал сұраныс функциясында атаулы пайыз мөлшерлемесі і
пайдаланылады.
Жалпы ... ... ... ... және ... ... қосу арқылы алынған. Ақшаға сұраныс Ма і осін қиып ... ... ... және ақшаға сұраныс мотиві ... ... ... ол ... ... анықталады.
Мұқтаждықты қанағаттандыратын ақша басқаға да пайдасын тигізеді.
Адамдардың алыпсатарлық жасауы үшін бірқатар ... ... ... ... яғни сақтауға жұмсалуы мүмкін. Жоғарыда айтылған
үш дәлелдің әрқайсысы, егер басқа актавтерге пайыз мөлшерлемесі ... ... ... ... ... активтерге қарағанда аз пайыз түсіреді: доллар пайызының
түсуі көп ... ... жеке адам аз ақша ... ... ... артқан сайын ақша сұранысы да артады, ал балама активтерге
пайыз жоғары ... ... ол ... Іс ... біз ақша күнын ақшаға
аламыз және де басқа активтерге, мысалы, ... ... ... ... депозит куәлігі немесе коммерциялық іс қағаздарға
төленген пайыз арқылы да өлшеп аламыз. Ақшаның пайыз мөлшерлемесі — ... ... ... ... ақша құны басқа активтерден түскен табыс пен ... ... ... ... тең ... ... сұраныс
Келісімдер жөніндегі сұраныс қашанда ақшаның тауар және қызметке
теленуі ... ... ... ... ... қарастыра отырып, біз ... ... мен ... аз ... ... ... ... Бұл түсінікті болу үшін мынадай мысал келтірейік.
Әлдекім ай сайын, салық төлегеннен кейін, 1800 долл. алады делік. Ал ... ол ай ... ... 1800 доллардан 60 долларды жұмсайды немесе бір
күнде 60 долл. жүмсап, қалған 1,740 долл арды ... ... ... ... ... ... 60 долл. алып тұруына тура келеді. Салымшы ай сайын
сақтық кассасында қалып ... ... ... ... ... түскен табыс дейміз. Келісім арқылы қанша ақша ұстауды
білу үшін жеке адам қолдағы ақшасының құнын ... ... Жеке ... ... ... табысы Үм делік. Сол Үм кассадағы есепке ай сайын төленеді;
оны жұмсау үшін ол кассадан ... ... чек ... ... ... ... депозитген әр ай сайын і пайыз мөлшерлемесі пайда ... Ал ... ... ... паңда түспейді. Жеке адамның қолыңдағы
және сақтық кассасындағы есебі арасыңдағы басқа келісім қүны (Іс). Ол ... адам ... ... ... адам ... құны ... мүмкін.
Ай сайынғы қолда бар ақша сомасының шегерілгендегі сомасына жақындығы
35(а) суретінде жеке адам бір айда бір ... ... ... ... ақша алғаны көрсетіледі. Айдың басында жеке адаій бар сомасын қолма-
қол алады да, оны сол бір ай бойы ... 35(ә) ... ... екі
келісім жасағаны үшін үстайды, біріншісі айдың басында, ал екіншісі айдың
орта шенінде жүзеге ... ... бір ... ... ақша - Үм/2; (ә)-де
- Үм/4).
Кассаны үйлесімді реттеу - орынды шығын санын анықтайды. Басқа келісім
қүны — Іс — ... ... ол МС ... ... Шекті табыс — МВ —
аз мөлшердегі ақша балансының пайыздық сомасы. Шекті табыс ... ... ... азая береді. Е ... ақша құны ... ... ... п* ... ... ... есебінен ақшаға айналады.
Екі маңызды мәселе туыңцап отыр. Біріншіден, ... құны ... Ол МС ... сызығын жоғары қозғалтып, шығындар санын ... п ... ... Екіншіден, пайыз мөлшерлемесінің өсуі ... ... ... ... ... п ... ... пайыз
мөлшерлемесі жоғары болған кезде жеке адам жоғары пайыз мөлшерлемесін алу
үшін банкке жиі ... ... Сол ... ақша ... ... қатысты екенін көрсетеді.
Табыстың өсуімен алғанда, пайдасы аз. Табыстың өсуі МВ ... ... ... ... ... ... бойынша (оны дамытқан Фильям Пауман мен Джеймс ... ақша ... екі ... ... бар. Ол ... ... өзіндік
құн бойынша алынған ақша сұранысы және касса балансы теңцеуі қарастырылады.
Теңцеу келісімдердің ақша сұранысы делдалдыққа, келісім ... ... ... қарай артатынын көрсетеді. Ақша ... ... ... ... Ақша ... ... ... өсуіне қарай ақша сұранысы пропорционалды артатыны
көрсетілген. Басқаша айтқанда, табыстың ақшаға коэффициенті - Үц/М ... ... ... ... ... адам ... ақшаны аз мөлшерде
ұстайды. Бұл жерде кассаны басқаруда экономика ... орын ... ... ... ... 1-ден аз [ол тендеудеі/2-ге тең.
Табыс икемділігі ақша сүранысының пайыздық өзгеруін өлшейді. ... ... бір ... өзгерісте болуы тиіс. Сонымен, теңдеу ақша
аударымының икемділігі делдалдыққа 1/2 екенін және ... ... ... ... ... ... кезде адам қолдағы бір долларын жұмсаған тұста қандай
жағдай ... ... ... ... басқару нәтижелі болады.
Өйткені келісімнің әрбір долларының қүны ... ... ... ... ... ... өз ... келісімдердің төменгі құы — делдалдық келісімінің
нәтижесі болып отыр. 10 долл. аударымның қүны 10 млн. ... ... яғни бүл ... әр ... қүны кеп мөлшердегі ... ... ... ... (Іс — ... алу ... ... байланысты. Табыс
артқавда Іс Үс-мен бірге артады. Ол ... ... өсуі ақша ... ... де, ол ... көп болады. Өйткені Іс Үс -пен қатар
жүреді.
3.4. Монетарлық жиынтық құрауыштары
Төменде монетарлық жиынтық ... ... ... ... ... ... және айналымдағы банкноттардан тұрады.
2. Сұраныстағы депозитгер — коммерциялық банктердегі пайызсыз
тексерілетін ... ... онда ... ... үкімет және шетел
банктерінің депозиті болмайды.
3. Саяхатшылардың чегі ... ... ... ... Банктерде
шығарылған саяхатшылардың чек қағазы қажетті депозитке жатады.
4. Басқа тексерілетін депозиттер — пайызды тексеретін есептер, ... ... ... АТ8 ... кассадағы есептен аударымды дағдылы түрде
жүргізеді. ... ... ақша ... ... ... өз
активтерін жинақтау есебіне салады, сонан кейін оны банк ... ... ... ... ... - (1) + (2) + (3) + ... Тез ... қайта сатып алуға келісімдер. Банк бұл тұста клиенттен
қарыз алады. Банк ... ... ... вексельді) бірін клиентке
сатады да, оны ертесіне қайтадан тұрақты бағаға алуға уәде береді.
6. ... ... ... пайыз төлейтін, келесі күні дайын
болатын депозиттер АҚШ банктерінің кариб фирмаларында сақталады.
7. Ақша нарығындағы жалпы қор ... ... ... ... қысқа мерзіңці активтерді инвестициялайды. МММҒ ... ... бар, ... қорында М3 бар да, М2 жоқ.
8. Ақша ... ... ... МММҒ 25 ... ... ... ... — олар 100000 долларды қамтамасыз етеді.
9. Сақтық кассасындағы депозиттер. Банктегі және басқа да ... ... чек ... ... ... ... кассасына
ақша салушьща жеке банктік есеп айырысу кітапшасы болады.
10. Аз мерзімді депозиттер. Пайыздық ... ... бір ... ол ... дейін теленуі тиіс. Оны "аз" деп 100000 доллардан кем
болғанда айтамыз.
М2 = М1 + (5) + (6) + (7) + (8) + (9) + ... Ұзақ ... ... деп ... 100000 доллардан асқан
депозитті айтамыз. Мүнда МММҒ-тің ... саны ... яғни ... ... екі рет ... Қайта сату келісімі — төмендегі үнемдеу мекемелері сатқан
МЗ = М2 + (11) + (12) + ... ... ... да ... ... — узақ ... ... Сақтаулы облигациялар — АҚШ үкіметінің ақша ... ... ... Банктің акцептері — ерекше соманы, банк облигациясын сол ... ... ... әдетте ол халықаралық сауда кезінде болады.
16. ... ...... қысқа мерзімді
пассивтері.
17. Қысқа мерзімді қазыналық бағалы қағаздар — ... ... ... (12 ... аз мерзімде шығарылған қазыналық қағаз).
һ = МЗ + (13) + (14) + (15) + (16) + ... Ақша ... ... ұсынысы анықтамасындағы өзгерістердің ... ... ... ... ... ... ... активтердің табиғатын
өзгертті. Мысалы, депозитгерге пайыз төлейтін сақталымдар ]ЧО\Ү ... салу ... ... табылды. ІЧО\Ү — кәдімгі чек. Банктер бір-бірімен
пайыз мөлшерлемесін төлеу жолын табуда өзара бәсекеге ... ... ... ... ... жол ... орай олар енді мүны ]ЧО\¥
сүраныс депозиті деп атады, сөйтіп оның анықтамасы ... ... ... ... қор тек 1973 жылы ... ... 1982 ... дейін
банктерге ақша нарығына активтер шығаруға рұқсат берілмей келсе, ... ... ... ... ... ... ... — кең қолданылатын телем құралы. ... ... ... ... ... ... ақша жоқ жағдайда әрбір келісім екі жақты
келісушілік бойынша тауар айырбасы ар^ылы жүзеге асады. Айырбас ... ... ... көп. ... шашын қидыруы үшін өзінің дәрісін
тындайтын шаштаразды іздеуі; ал жақсы көйлекті қажет ететін әртіске өзінің
өнерін ... ... табу ... ... құралынсыз қазіргі кездегі
экономика дәрменсіз.
Ақша айырбас қүралы бола тұра, айырбастағы қажеітіліктің екі ... ... Екі ... ... деп жоғарьщағы мысалды айтамыз. Екі жақты
адамның қажеттіліктері айырбасқа лайық болуы ... ... кино ... ... ... ... ... адамды, ал көйлек сататын әйел,
керісінше, билет үйлестірушіні табуы тиіс.
Әдетге ақшаның төрт түрлі қызметі бар. Халықаралық есеп ... ... ... ... ... ... — баға ... есеп бірлігі және
ұзартылған ... Бұл ... есеп ... ... ... ... қоры ... — уақыттан тыс бағадан құралған актив. Сонымен,
жеке адамда ақша қоры болса, оны ол ... ... бір зат ... алуға
Жұмсайды. Егер актив қүны болмаса, ол халықаралық есеп қүрады ... ... ... балмұздақ. Бар, бірақ тоңазытқыш жоқ ... сіз одан ақша ... ... Егер ... ... түспесе, онда ол есеп құралы бола алмайды? Адайда ақша қорының басқа
да түрлері— облиигациялар, бағалы қағаздар және ... есеп ... баға ... есеп кітапшасына жазылады.
Баға долдармен, центпен беріледі, ал олар ақша қорының өлшем бірлігі болып
табылады. ... жж. ... ... ... тек қана ... есеп ... ретінде болды, марка негізгі есеп құралы болып
банальдық ... ... ... ... ақша ... ұзақ ... заемдерде қодданылады. 5 немесе 10 жылда төленетін ... ... ... есептеледі. Мұндағы доллар мен цент мерзімі
ұзартылған төлем ретінде ... ... ... айта ... бір ... ... да әрдайым ақша бірлігі бола бермейді. Мысалы, заттың соңғы төлемі ... ... ... Мұны біз заем ... деп атаймыз.
Ақша атқаратын төрт қызметінің соңғы екеуі — оның әдеттегі атқаратын
қызметі. Баға қоры ... ... ... ... ... неше ... сипаттамасы болғаны, оған қазір шолу
жасаудың қажеті шамалы екені белгілі. Мұндағы ... — ақша ... ... ... ... Кез ... ... әрине, ақша емес-Ол ерекше
қағаздан жасалады. Ақша төлем құралы ретінде қызмет атқарады.
Ақшаның келісімділік және ... ... ... ... ... көрсетеді; екеуінде де төлем жарау үшін ақшаңщі қолда болуы қажетгі.
Бұдан ары қарай жеке адамның қолыңдағы ақша ... ... ... Республикасыңда да дәл солай болады.
Адамның ауқаттылығы — оның әр ... ... ... Бұл ... ... ... Өтімсіз активтерден;пайда жоқ
екені белгілі. Әйтсе де олар әр түрлі қоржынды ... ... ... инвестор стратегияны алдьш ала біле отырып, қамсыздандыру
мақсатында берік активтер ұстағысы келеді.
Өтімсіз активтерге қарағанда берік активтер табысты аз ... ... құны ... ... жағдаңда, ол берік актив ретінде сенімді болады.
Джеймс Тобин өзінің ... ... ақша ... қоржынында берік
актив ретівде сақталуы керек деп тұжырымдады. Бұл еңбегі "Тәуекелден гөрі
енімділіктің бағасын біл" деп ... ... ... ... ... ... түсініктер. Бұл тұрғыда ақша сұранысы берік актив табысы
мен сол табыстың ... ... ... төндіруіне байланысты болады.
Табыстың басқа ... ... ... ... ... ... орынды болжамдарды пайдалана отырып, ол "Басқа активтердегі ... және ақша ... ... өсуі ақша ... бөсендетеді", —
дейді. Бұған керісінше, басқа ... ... ... өсуі ... арттырады.
Ақша иемденудің пайдасы мен қауіптілігін алып ... ... ... ... да ақша тәрізді қатерге ұшырайды. Мұндағы
негізгі қауіп ... ... ... ... Актив сұранысы,
мысалы, кассадағы депозит сұранысы — ақша сұранысынан әддеқайда тәуір.
Сол себептен алыпсатарлық ... ... ақша ... ... өткен келісімдер мен сақтық сұранысына ... Ұзақ ... ... ... өсуі ... ... Жедел салымға
теленген пайыз мөлшерлемесінің өсуі, жедел салым сұранысын арттырады, ал
болуы мүмкін ақшаға сүраныс халықтың ... ... ... ... ... ... ... байлығының өзін қоржындағы активтерін көбейту
үшін сақтық кассасына салады. Ал ауқатты инвесторлар көп пайыз ... ... ... алу ... тұрақты атаулы құнға ие ... ... үшін ... ... сұраныс ақша сұранысын білдірмейді.
Ақша басқа активтерге қарағанда аз пайыз түсіреді: доллар пайызының
түсуі көп ... ... ақша ... да артады, ал оны балама ... ... ... ... ... арқылы өлшей аламыз
және де басқа активтерге төленген пайыз арқылы өлшей ... ... ...... пайыз мөлшерлемесіне жатады. Бұл тұстағы ақша құны
басқа активтерден түскен табыс пен дербес ... ... ... ... біз ... ... зертгеулер нәтижесінде, ақша сұранысы
сияқты күрделі мәселеге сараптама жасалды.
Ақша сұранысы — нақты балансқа сұраныс, оның саны ... ... ... бар, оның негізгі анықтамасы төлем құралы болып табылуы. ... ақша ... алу ... ... ақша ... ... ... мөлшері жоғары болса, нақты баланс саны төлем болады.
Табысына қарай халық ақшаны аз ... ... ... арта ... ... ақша ... теориясына, оның қасиетгері ... ... ... келесі бөлімде қазіргі әлемдегі
ақшаның атқаратын қызметтері, жаңалықтары анық керсетілді.
Ақша сұранысы қызықты мәселе, ол өз ... ... ... бұл ... ... өте мәнді.
Қорытынды
Өткен жылдарда ақшаның неше түрлi сипаттамасы болғаны, оған ... ... ... ... екенi белгiлi. Мұндағы мәселе - ақша айырбас
құралы ретiнде танылатындығы жөнiнде. Кез ... ... ... ақша емес.
Ол ерекше қағаздан жасалады. Ақша төлем құралы ретiнде ... ... ... және сақтық сұраныстары ақшаның айырбас құралы
екенiн көрсетедi; екеуiнде де төлем ... үшiн ... ... болуы
қажеттi. Бұдан ары қарай жеке адамның қолындағы ақша қызметiн қарастырамыз.
Бұл Қазақстан ... да дәл ... ... ... - оның әр ... активтердi иемденуiне байланысты.
Бұл активтер қоржынын құрайды. Өтiмсiз активтерден пайда жоқ екенi ... де олар әр ... ... ... жетелейдi. Әдетте кәдiмгi
инвестор стратегияны алдын ала бiле отырып, қамсыздандыру ... ... ... келедi. Өтiмсiз активтерге ... ... ... аз ... ... ... құны ... болған жағдайда, ол берiк
актив ретiнде сенiмдi болады. Джеймс Тобин өзiнiң белгiлi ... ... ... ... актив ретiнде сақталуы керек деп тұжырымдады.
Бұл еңбегi "Тәуекелден гөрi өнiмдiлiктiң бағасын бiл" деп ... ... ... ... ... маңызды түсiнiк бередi. Бұл тұрғыда ақша
сұранысы берiк актив табысы мен сол ... ... ... қауiп
төндiруiне байланысты болады. Табыстың басқа активтерге ... ... ... Қажеттi де орынды болжамдарды пайдалана отырып,
ол: ... ... ... ... және ақша ... құнының өсуi ақша
сұранысын бәсеңдетедi", - дейдi. Бұған керiсiнше, басқа активтердегi ... өсуi ақша ... ... ... пайдасы мен қауiптiлiгiн алып ... ... ... басқа да ақша тәрiздi қатерге ұшырайды. Мұндағы
негiзгi қауiп ... ... ... ... ... сұранысы,
мысалы, кассадағы депозит сұранысы - ақша сұранысынан әлдеқайда тәуiр.
Сол себептен алыпсатарлық мақсатын қөздеген ақша ... ... ... келiсiмдер мен сақтық сұранысына ... Ұзақ ... ... ... өсуi ... азайтады. Жедел салымға
төленген пайыз мөлшерлемесiнiң өсуi, жедел салым сұранысын ... ... ... ... ... ... ... қоржынына табыс түсуiне
жағдай жасайды. Көптеген ... ... ... өзiн ... көбейту үшiн сақтық кассасына салады. Ал ауқатты инвесторлар көп
пайыз түсетiн ... ... ... алу ... ... ... құнға ие
болады. Ондай адамдар үшiн орнықты ... ... ақша ... Ақша басқа активтерге қарағанда аз пайыз түсiредi: ... ... көп ... ... ақша ... да ... ал оны ... төленген пайыз мөлшерлемесi аралығындағы ... ... ... және де ... ... ... пайыз арқылы өлшей
аламыз. Ақшаның пайыз ...... ... ... Бұл тұстағы ақша құны ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі аралығындағы айырмашылыққа тең. ... ... ... ... ... ақша ... сияқты
күрделі мәселеге сараптама жасалды. Ақша сұранысы – нақты ... оның саны ... ... алу қабілеті бар, оның негізгі
анықтамасы төлем құралы ... ... ... ... ақша
сатып алу қабілетін жоғалтады, ақша құнын ... ... ... ... болса, нақты баланс саны төлем ... ... ... ... аз ... ... ... арта
түседі. Сонымен қатар, ақша ... ... оның ... ... икемділігіне тоқталып, келесі ... ... ... атқаратын қызметтері, жаңалықтары анық көрсетіледі.
Ақша сұранысы қызықты мәселе, ол өз ... ... ... бұл ... ... өте ... әдебиеттер тiзiмi
1. Сейiтқасымов Ө.С. Ақша, несие, банктер.– А., ... 2001.– 466 ... ... Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары.– ... 2000. – 328 ... ... Т.Г. ... ... и ... экономика.– М.,
ИНФРА-М, 1996.– С.560
4. Экономикалық теория негiздерi Оқулық.– А., ... ... ... ... В.М. ... ... Экономика и ... ... Е.Ф. ... ... денег и кредита.– М., Банки и биржи ЮНИТИ,
1998.–С.359
7. Мэнкью Н.Г. Макроэкономика.– М., МГУ, 1994.–С736
8. Агапов Т.А., ... С.Ф. ... М., Дело и ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Қазақстан Республикасының ақша нарығының қазіргі жағдайы24 бет
Ақша және қаржы нарығы туралы7 бет
Ақша нарығы6 бет
Ақша нарығы туралы13 бет
Ақша нарығы, оның тепе - теңдік сақтау проблемасы21 бет
Ақша нарығындағы тепе-теңдік10 бет
Ақша нарығындағы ұсыныс және сұраныс27 бет
Ақша нарығының және валюталық биржалардың ерекшеліктері 26 бет
Ақша нарығының қалыптасуы, мәні және атқаратын қызметі31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь