Электронды тахеометрлерді құрылыс өндірісі

Кіріспе
1.Электронды тахеометрлерді құрылыс өндірісі жұмыстарында қолдану методикасы
1.1 Инженерлік.геодезиялық жұмыстарды жоспарлау
1.2 Құрылысты бөлудің жалпы принципі мен қажетті дәлділігі
1.3 Құрылысты бөлу пунктері мен тірек торлары
1.4 Инженерлік құрылысты бөлудің негізгі элементтері мен әдістері
1.5 Құрылыстағы геодезиялық жұмыстар
1.6 Геодезиялық тірек тораптарын жобалау принциптері
1.7 Геодезиялық бөлу жұмыстарының мақсаты мен ұйымдастырылуы
1.8 Алаңды вертикаль тегістеу кезіндегі геодезиялық жұмыстар
1.9 Құрылыс.монтаждау жұмыстарын орындаудың дәлдігін геодезиялық тексеру
2. Заманауи электронды тахеометрлер және оның жіктелуі
2.1 Электронды тахеометрлердің даму кезеңдері
2.2 Электронды тахеометрлердің жіктелуі
2.3 Trimble фирмасының тахеометрлері
2.4 Nikon ДТМ 333/352 . NPL 602/652 серияларының тахеометрлері
2.5 TOPCON тахеометрлері
2.6 LEICA TS02 сериялы тахеометр
2.7 Ресейдің 3ТА5Р/3ТА5РМ тахеометрі
3. Тахеометрлік түсіріс, оларды өңдеу және шаруашылықта қолдану
3.1 Тахеометрлік түсіріс
3.2 Тахеометрлік түсіріс нәтижелерін өңдеу
3.3 Электронды тахеометрлерді шаруашылықта қолдану
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Өнеркәсіптік кәсіпорындар белгілі өнімді өндіруді және шығаруды қамтамасыз ететін құрылыс кешені болып саналады. Оның құрамына кіретін өндірістік қызметті атқаратын құрылыстар өнеркәсіптік деп аталады. Оларға мыналар жатады: арнайы ғимараттар, оларда белгілі технологиялық процесс жүргізіледі, олармен байланысты энергетикалық, қуаттық және басқа да қондырғылардың ғимараттары, қоймалық бөлмелер, оның ішінде механикаландырылғандары, жерасты және жер үсті коммуникациялары және т.с.с.
Өзінің көлемдік-орналасу және құрылымдық шешілуіне қарай өнеркәсіптік ғимараттар жоғары әр түрлілігімен ерекшеленеді, олар атқаратын қызметіне, технологиялық процестер операцияларының тізбектілігіне, жабдықтардың орналасуына және габариттеріне байланысты болады.
Тахеометрлік түсіріс – топографиялық түсірістің бір түрі. Бұл түсірістің нәтижесінде ситуация мен рельеф бейнеленген план алынады. Бұл түсірісте жер бетіндегі әр нүктенің пландық және биіктік орнын көру дүрбісін рейкаға бір рет қана қаратып анықтайды, мұнда бір мезетте арақашықтықты, горизонталь бұрыштарды және вертикаль бұрыштарды немесе өзара биіктікті өлшеп алады. Осы себептен өлшеуге кететін уақыт азайып, өлшеу жылдамдығы артады. Тахеометрлік түсірістің аспаптарына теодолиттермен қатар, тахеометр деп аталатын арнаулы аспаптар жатады.
Тахеометрлік түсірістер кішігірім жердің ірі масштабты планын алу үшін қолданылады. Құрылыс салынған жерлерді, жол ізденістерінде трасса бойын түсіргенде және т.б. бұл түсірісті қолдану тиімді.
Тахеометр дегеніміз – тахеометрлік түсіру кезінде қолданылатын геодезиялық аспап. Тахеометр аспабы арқылы біз бір нүктенің бақылаушы тұрған нүктемен салыстырғандағы горизонталь және вертикаль бұрыштарын, қашықтығын және өсімшесін (h) анықтай аламыз. Тахеометрлер дөңгелектік, номограммалық, авторедукциялық және ішкі базалық болып ажыратылады.
Жұмыстың мақсаты - заманауи электронды тахеометрлерге сипаттама бере отырып, олардың құрылыс өндірісі жұмыстарында қолдану методикасын көрсету.
Жұмыстың міндеті:
 электронды тахеометрлерді құрылыс өндірісі жұмыстарында қолдану методикасына сипаттама беру;
 заманауи электронды тахеометрлер және оның жіктелуін қарастыру;
 тахеометрлік түсіріс, оларды өңдеу жұмыстарына сипаттама беру және қолдану аясын көрсету.
1. Б.М.Жаркимбаев, Т.Қалыбеков, К.Б.Рысбеков. Маркшейдерия при разработке месторождений нефти и газа. – Алматы: КазНТУ, 2005, Б.56.
2. Қалыбеков Т. Геодезия мен топография негіздері. -Алматы: Ана тілі,
1993. -184 б.
3. Гришичева Р.М. Основы геодезии. - М.: Недра, 1980.- 197 б
4. Инженерная геодезия /Е.Б.Клюшин, М.И.Киселев, Д.Ш.Михелев и др.- М.: Высш. шк. 2001. – 464 б.
5. Курс инженерной геодезии / Под ред. В.Е.Новака.- М.: Недра, 1989. – 430 б.
6. Федотов Г.А. Инженерная геодезия. – М.: Высш.шк., 2002. – 463 б.
7. Борщ-Компониец В.И. Геодезия. Маркшейдерское дело. – М.: Недра, 1989.- 512 б.
8. Инженерная геодезия / Г.А. Федотов. Москва.: Высшая школа, 2007.
9. Геодезия және топография негіздері / Алматы Ана тілі, 1993.
10. Геодезические методы исследования деформаций сооружений / А.К.Зайцев, С.В. Марфенко, Д.Ш. Михелев и др. – М.: Недра, 1991.
11. Григоренко А.Г., Киселев М.И. Инженерная геодезия. – М.: Высш.шк., 1983.
12.Инженерно-геодезические работы для проектирования и строительства энергетических объектов / А.А. Карлсон, Л.И. Пик, О.А. Пономарев и др. – М.: Недра, 1986.
13. Клюшин Е.Б., Михелев Д.Ш. Инженерная геодезия. – М.: Недра, 1990.
14. Левчук Г.П., Новак В.Е., Конусов В.Г. Прикладная геодезия. Основные методы и принципы инженерно-геодезических работ. – М.: Недра, 1981.
15.Левчук Г.П., Новак В.Е., Лебедев Н.Н. Прикладная геодезия. 16.Геодезические работы при изысканиях и строительстве инженерных сооружений. – М.: Недра, 1983.
17. Методы и приборы высокоточных геодезических измерений в строительстве / В.Д. Большаков, И.Ю. Васютинский, Е.Б. Клюшин и др. – М.: Недра, 1976.
18. Практикум по прикладной геодезии. Геодезическое обеспечение строительства и эксплуатации инженерных сооружений. – М.: Недра, 1993.
19. Фельдман В.Д., Михелев Д.Ш. Основы инженерной геодезии. – М.: Высш.шк., 1998.
20. Курс инженерной геодезии. Лебедев Н.Н. М.: Недра, 1970.
21. Справочник по общестроительным работам. Геодезические работы в строительстве. Под.ред. В.Н. Ганьшина, М.: Стройиздат, 1975.
22. Лебедев Н.Н. Курс инженерной геодезии. М.: Недра, 1974.
23. Сундаков Я.А. Геодезические работы при возведении крупных промышленных сооружений и высотных зданий. М.: Недра, 1972.
24.http://www.georespect.ru/index.phpcommand/geodezist_stroy Геодезические работы в строительстве.
25.http://www.georespect.ru/index.phpcommand/geodezist_stroy Геодезические работы в строительстве.
26. Поклад Г.Г., Гриднев С.П. Геодезия: Учебное пособие для вузов. Москва: изд. Академический проект, 2007. 592 б.
27.http://www.geometer.ru/construction/photography/ Разбивочные работы.
28.С.Ф. Мовчан, Я.А. Сокольский Геодезические работы при монтаже строительных конструкций: Учебное пособие для проф. – техн. Учебных заведений. Москва: «Высшая школа», 1973. 128 б.
29.Д.Ш. Михелев Инженерная геодезия: Учебник, 7-ое издание, стереотипное. Москва: Изд. Центр «Академия», 2007.
30. Геодезия: /оқулық/ - М.Нұрпейісова:-Астана, Фолиант баспасы, 2010
31.Геодезиялық аспаптар: - М.Б.Нұрпейісова.,Қ.Б.Рысбеков:-Алматы,2010
32. Инженерлік геодезия:- Б.Б.Атымтаев.,Т.П.Пентаев:-Алматы,2005
        
        Кіріспе
Өнеркәсіптік кәсіпорындар белгілі өнімді өндіруді және шығаруды
қамтамасыз ететін құрылыс ... ... ... Оның құрамына кіретін
өндірістік қызметті атқаратын ... ... деп ... ... ... арнайы ғимараттар, оларда белгілі технологиялық процесс
жүргізіледі, олармен байланысты ... ... және ... да
қондырғылардың ғимараттары, ... ... оның ... ... және жер үсті ... және т.с.с.
Өзінің көлемдік-орналасу және құрылымдық шешілуіне қарай өнеркәсіптік
ғимараттар жоғары әр түрлілігімен ерекшеленеді, олар атқаратын ... ... ... ... ... және ... байланысты болады.
Тахеометрлік түсіріс – топографиялық түсірістің бір түрі. Бұл
түсірістің ... ... мен ... ... план ... Бұл
түсірісте жер бетіндегі әр нүктенің ... және ... ... ... ... бір рет қана ... анықтайды, мұнда бір мезетте
арақашықтықты, горизонталь бұрыштарды және ... ... ... биіктікті өлшеп алады. Осы себептен өлшеуге кететін уақыт азайып,
өлшеу жылдамдығы ... ... ... ... ... ... деп ... арнаулы аспаптар жатады.
Тахеометрлік түсірістер кішігірім жердің ірі ... ... алу ... ... салынған жерлерді, жол ізденістерінде ... ... және т.б. бұл ... ... ... ... – тахеометрлік түсіру ... ... ... ... ... арқылы біз бір нүктенің бақылаушы
тұрған ... ... ... және ... ... және ... (h) ... аламыз. Тахеометрлер дөңгелектік,
номограммалық, авторедукциялық және ішкі базалық ... ... ... - ... ... ... сипаттама бере
отырып, олардың құрылыс өндірісі жұмыстарында қолдану методикасын көрсету.
Жұмыстың міндеті:
– электронды тахеометрлерді құрылыс өндірісі жұмыстарында қолдану
методикасына ... ... ... ... тахеометрлер және оның жіктелуін қарастыру;
– тахеометрлік түсіріс, оларды ... ... ... ... қолдану аясын көрсету.
1.Электронды тахеометрлерді құрылыс өндірісі жұмыстарында ... ... ... ... ... ... инженерлік-геодезиялық жұмыстарды жобалау
мен жоспарлау үшін алдымен құрылысқа қажетті ережелермен танысып алған жөн,
бұл ережелер құрылысты ... ... ... ... рөл ... өндіріс орындары мен кәсіпорындардың, биік объектілердің, өте
күрделі ... ... ... үйлердің, қоғамдық және
әкімшілік ғимараттардың проектілерін ұйымдастыру өте жауаптылықты, ... ... ... Осы ... ... ... ... құрылысты монтаждау жұмыстары барысында және де ... ... ... қамтамасыз ету барысында да маңызды рөл
атқарады (1-сурет).
1-сурет. Инженерлік-геодезиялық жұмыстарды жоспарлау
Инженерлік-геодезиялық жұмыстарды ұйымдастыру, яғни құрылысты ... ... ... ... ... ... ... уақытында
салынып бітуі және де құрылыстың монтаждау жұмыстарының сапалы жағдайда
орындалуы яғни жобада ... ... ... үшін ... ... ... ... жоспар құрылуы шарт, содан ... ... ... ... ... ... бұл айтылған құжаттар ... ... ... мен ... ... дәлдікпен
қамтамасыз ету үшін қажет.
Инженерлік-геодезиялық жұмыстарды бақылау және ... ... ... ... кезінде үлкен рөл атқарады. Құрылыс
объектілеріндегі инженерлік-геодезиялық түсірістерді және ... ... ... құрылыстың сапасына тікелей әсер етеді және
инженерлік-геодезиялық ... ... ... мен ... құрылыстың негізгі элементі болып табылады.
Өте қиын және ірі объектілерді халық шаруашылығында және ... ... ... үшін мына ... ... ... түрде
инженерлік-геодезиялық жоспарды құрылысты ... ... ... ... ... алға ... және техникалық жағынан жедел
басқаруда маңызды рөл атқарады. ... ... ... ... ... ... олар ... техника мамандары және ... ... ... ... ... ... ... приборлар, керекті
құрал – жабдықтар, транспорт құралдары және де материалдардың болуы және
техникалық журналдардың ... да ... ... ... әсер ... [1].
1.2 Құрылысты бөлудің жалпы принципі мен қажетті ... ... бөлу ... ... ... ... деп жердің
бетінде болашақ құрылыстың планы мен биіктігі бойынша орнын анықтау ... ... ... кешенін айтады. Бөлу ... ... мәні ... топографиялық түсіріске кері процесс болып табылады.
Топографиялық түсірісте ситуация мен ... ... ... ... ... ... ал бөлу ... керісінше, топографиялық
планда жобаланған құрылысты жердің бетіне шығарылады.
Жобадан жердің бетіне шығару бірнеше кезеңнен тұрады: 1) ... ... ... және негізгі осьін шығару; 2) басты және негізгі осьтерден
аралық (бойлық пен көлденең) осьтерді толық бөлу; 3) ... ... және ... ... жобаға байланысты орналастыруын
тексеретін геодезиялық бақылау.
Бөлу жұмыстарына талап ететін дәлдіктер әр кезеңге байланысты ... ... ... бөлу ... ... ... ... қате
бірнеше сантиметрге дейін болады, кейінгі кезеңдерде ... ... ... ... ... қате ... ... дейін болады, кейінгі
кезеңдерде жерге шығару жұмыстары өте дәлдікпен жасалынады.
1.3 Құрылысты бөлу пунктері мен ... ... ... ... ... Бұл ... құр ... инденерлік
құрлыстың пішіні мен мөлшеріне, орналасу жағдайына, бөлу ... ... ... және ... ... ... орналасуына байланысты
болады. Пландық тірек торлары үшін мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ізденісте салынған геодезиялық
торлар мен ... ... ... ... геодезиялық торлардың
нүктелері қолданылады. Құрылатын торлар үшбұрыш түрінде триангуляция ... ... ... ... ... ... ... торларымен, тұйық және ашық теодолиттік ... ... ... ... ... ... мемлекеттік геодезиялық торлардың
реперлері маркаларымен байланыстырылған ыңғайлы орналсқан ... ... ... ... мен ... бөлу ... ... анықтау және оларды бекіту процесі құрылысты бөлудің негізгі кезеңіне
жатады. Бұл кезең торларды ... ... ... ... Құрылысты
толық бөлу құрылысының жеке бөліктері мен ... ... ... ... ... ... ... Инженерлік құрылысты бөлудің негізгі элементтері мен әдістері
Құрылыстың жеке элементтерін бөлу жер бетінде жақсы бекітілген ... ... мен ... ... ... ... бөлу
осьтерінен басталып орындалады. Инженрелік құрылысты салу кезінде ... ... ... ... жоба ... бұрышты
салу, жоба арақашықтықты салу, жерге жоба ... ... ... ... шығару, жоба жазықтығын салу.
Жоба горизонталь бұрышты салу бөлу ... ... ... ... ... ... құрылыстың осьінен жасалынады. Ол ... ... ... ... оны ... қалпына әкеледі де,
горизонталь дөңгелектен санақ алады. Содан кейін алынған санаққа ... ... ... ... ... ... ... санақтың
мәнімен бағыттайды. Аспаптан біршама қашықтықта ... ... ... жердің бетінде С нүктесін белгілейді (2-сурет). Бұл дүрбінің
бірінші қалпы (ДС), содан кейін ... ... ... (ДО) жоғарыда
айтылғандай салып, жер бетінде С нүктесін белгілейді. Салынатын жоба бұрышы
ретінде С мен М ... ... С ... ... оны ... ... ... жалпы жағдайы жер бетінде жоба қашықтығына
сәйкес ... ... Д ... және ... ... табылады. Жерге
салынатын көлбеу сызықтың ұзындығы Д анықтау үшін ... жоба ... ... сызықтың горизонтқа көлбеу бұрышы арқылы формуламен есептейді
D ... - ... ... Жоба ... ... ... D жердің бетімен берілген бағыт бойынша ... ... ... немесе рулетка арқылы екі рет АВ мен АВ ... Сол ... ... В ... ... белгілеп, қазықпен бекітеді.
АВ сызығының ұзындығы D жоба ... ... ... жоба ... салу ... ... салыстырмалы қате 1:2000-
нан аспаса, онда 1-қа дейінгі көлбеулікті көлбеуге байланысты ... Жоба ... ... ... биіктігін жерге шығару. Жоба биіктігін жерге шығару геометриялық
нивелирлеу әдісімен орындалады. Нивелирді жақын ... мен ... ... ... ... ... ... үстіне қойылған рейкадан а
санағын алады(4-сурет). Содан ... ... ... (АГ) ... ... АГ және Нж ... жоба санағын есептейді,
bжАГ-Нж. Осыдан кейін жоба биіктігі ... ... ... торының горизонталь сызығымен рейкадағы bж санағының мәні ... ... ... ... Осы ... рейка ұстаған адам жоба
биіктігін қазықпен белгілеп, оны бекітеді.
4-сурет. Жоба биіктігін жерге шығару әдісі
Жоба еңістігін жерге шығару теодолитпен ... ... ... ... ... жоба ... шығарылатын сызықтың басты
нүктелеріне қойып, дүрбіні ... ... ... ... жоба ... ... айналдырады, іж ж. Алынған бұрышты вертикаль
дөңгелектің ... ... ... сол ... ... ... ... биіктігін рулеткамен өлшеп, оны рейкада белгілейді(5-сурет). Содан
кейін ... ... ... ... ... ... ... нүктелерді
белгілейді. Әр нүктеде жіптік тордың горизонталь сызығы мен рейкадағы белгі
сәйкес келгенше ... ... ... ... ... ... бекітеді. Қазықтың бойымен жіп тартады. Тартылған жіптің бағыты жоба
еңістігінің бағытымен ... ... ... ... ... кезінде терең шұңқырладың түбіне және
құрылыстың биік бөліктеріне биіктік бөлгенде, сондай-ақ горизонталь ... ... ... ... ... нивелир аспабы, рейка
және арнаулы кронштейнге ілінген ленталар арқылы орындалады.
5-сурет. Жоба еңістігін жерге шығару
1.5 Құрылыстағы геодезиялық жұмыстар
Ғимараттар мен ... дәл және ... ... ... ... және іс жүзінде сызбаларды құрастыру
кешенін көрсетеді. Сонымен қатар, нормативтік құжаттардың талаптарына ... ... ... ... ... және жоспарлық
элементтерді салады.
Геодезиялық жұмыстар, құрылыстық жобалау және ... ... ... және ... мазмұны мен технологиялық реттілігі - негізгі
өндірістің технологиясы мен кезеңі болып табылады. Геодезияда ... ... ... ... ... болады:
– құрылыс үшін алаң таңдау;
... ... ... ... ... жоспарлау;
– топографиялық - геодезиялық ... - ... ... - яғни
құрылыс үшін геодезиялық негізді жасау;
– инженерлік ізденістердің басқа да түрлерін
геодезиялық қамтамасыздандыру;
– құрылыс ... ... ... ... құрылыс конструкцияларын дайындау;
– құрылыс конструкциялары қалыптасатын
элементтердің геометриялық ... ... ... ... ... геометриялық
параметрлерін статистикалық бақылау;
– құрылыстың дайындық кезеңі;
– геодезиялық бөлу негіздерін жасау;
– территорияның инженерлік дайындығы;
– бас және негізгі ... жер ... ... ... негізгі кезеңі;
– конструкциялық элементтердің осьтерін жер
бетіне көшіру;
... жер асты және жер ... құру ... ... ... ... геометриялық
қамтамасыздандыру;
– жауапты геодезиялық құжаттамалар ... ... ... ... құрылыс кезіндегі жүргізілген геодезиялық
жұмыстардың нәтижелері ... ... ... және ... арнайы жауапты инженерлік жоспарларды,
профильдер мен ... және ... бас ... ... [3].
Құрылысты жобалау алдында, келешек ... ... ... газ ... бас жобасына негіз болатын тірек торабын
дамытады, ipi ... ... ... топографиялық пландар
дайындалады, олардың негізінде кәсіпшіліктің өнеркәсіп алаңының бас планы
жасалынады. Осы планда құрылыс объектілерінің ... және ... ... ... ... ... осьтерін геодезиялық пункттерге
байланыстыру мәліметтері беріледі.Жобалау кезіндегі геодезиялық ... ... ... ... жасаудан, бөлу сызбаларын құрудан,
алаңды вертикаль тегістеу ... ... және ... жер бетіне
көшірудің бастапқы мәліметтерін геодезиялық дайындаудан тұрады.Жобаны ... ... ... ... жергілікті жерде учаске телімінің
шекарасын, құрылыстың жобалық сызықтарын бөлуден, ... ... мен ... ... ... жер ... ... және
жобаның геодезиялық бөлімін жасаудан тұрады.
Құрылысты ... ... ... ... құрылыс конструкциялары мен жабдықтарды ... ... ... биіктігін және тіктігін тексеруден,
күнделікті ... ... және ... кезеңдерінің тындырымды
сызбаларын жасаудан тұрады. Құрылыс алаңында жергілікті жердің карталары
мен ... ... ... ... ... ... негіздеуі
ретінде триангуляция, полигонометрия және трилатерация ... ... ... торап реперлері пайдаланылады. Осы тораптар қажетті
тығыздыққа дейін түсіру пункттерімен жиілендіріледі.
Кейде сол ... ... ... ... мен ... ... бөлу ... қамтамасыз етуге жеткіліксіз болуы мүмкін.
Сондықтан оларды жиілетеді, не арнайы ... ... ... ... ... толықтыру 1 және 2 разрядты триангуляция немесе
полигонометрия әдісімен, ... ... тура және ... ... Жаңа ... ... жұмыстарының әcepi
тимейтін жерлерге орнатылады. Пункттердің биіктіктері нивелирлеу арқылы
аныкталады.
Жергілікті ... ... ... ... ... нүктелерінің
пландық және биіктік орындарын анықтау үшін жер бетінде орындалатын
геодезиялық ... ... бөлу ... ... жер бетіне көшіру деп
аталады. Белгілі бір продукцияны шығару және өніммен қамтамасыз ету, ... ... ... ... жатады. Оның құрамына кіретін
өндірістік мақсаттағы құрылымдар өнеркәсіп болып табылады. Оған белгілі бір
технологиялық процестер жүзеге асатын ... ... ... ... осы өнеркәсіппен энергетикалық, ауыр және басқа да құрылғылар,
механикаландырылған және жай ... ... және ... мен ... ... және т.б. Өзінің көлемді – ... ... ... ... өнеркәсіптік ғимараттар өздерінің
үлкен айырмашылықтарымен ерекшеленеді, атап айтқанда өзінің мақсатымен,
ондағы технологиялық процестердің ... және ... ... ... ... ... бір қабатты
және көпқабатты, бірұшымды және көпұшымдыларды жобалайды. ... олар ... ... және ... өлшемді ферма түріндегі жабық
элементімен сипатталады. Әдетте, өнеркәсіптік ғимараттар жалпы айтқанада,
жүк көтергіш механизмнен тұрғызылады, яғни ... және ... ... ... ... ... тұрғызуда үлкен геодезиялық
жұмыстар атқарылады. Осы жобаның көзге шығару мақсатында құрастырылатын
жүйе ... ... ... ... ... құрылымының
және инженерлік коммуникацияның басты осьтері шығарылады. ... ... оның ... және ... ... ... жеке ... орналасуын анықтайды. Одан басқа,
технологиялық құрылымдардың монтажы үшін ... және ... ... ... ... ... [4].
Өндірістік кәсіпорынның құрылысы кезінде технологиялық құрылғылардың
монтажы кезіндегі геодезиялық жұмыстың маңызы зор. Бұл ... мен ... әр ... факторларға байланысты. Атап айтқанда,
негізгілері: оның формасы, өлшемі және ...... ... ... оның элементтерінің дұрыс атқарылуындағы оның
талабы. Ғимарат пен құрылыс салу ... ... ... атты ... принципті қатаң сақтаумен жүргізіледі. Сондықтан алдымен жергілікті
жерде негізгі бөлу осьтерінің орналасуын анықтайды және тек ... ... ... жергілікті жердің орналасуын анықтауға алып келетін бөлшекті
(деталь) бөлуге кіріседі.
Ережеге сай, ... ... ... ... ... ... торы
қызмет етеді. Бөлу жұмыстарын орындаудың ыңғайлылығы үшін тордың жанын
құрылыстың ... ... ... ... Бұл ... бөлу жұмыстары
тордың сәйкес жанының өлшемдеріне алып келеді. Бұл үшін ... ... ... ... бұрыштық нүктелерінің координаталарын
есептейді және сызбаға түсіреді. Мысалы, ха, уа және хb, xb ... және В ... ... ... орналасуын тор жанына қатысты
теодолит және өлшеу лентасы ... ... ... ... А ... торының биік нүктесінде алу үшін теодолитті орнатып, оны ... ... тең ... ... өлшеу
лентасының көмегімен оны биік нүктеден кейінге қалдырады. Теодолитті ... ... ... және оны құрылыс торының алыс биік нүктесіне
нысаналай отырып, екі айналым кезінде 90о-қа тең ... ... және ... ... және кейінгіге қалдырады. Осылайша алынған А және
С нүктелерін ... ... ... ... ұқсас жолмен В және Д
нүктелерін тауып, бекітеді. Бақылау үшін құрылыстың ... ... және АД мен СВ ... (А, В, С, Д ... 90о-қа
тең) өлшеулерін орындайды. Сол нүктелерді полярлы әдіспен бөлу үшін ... ... ... ... ... бұрыштарды
және полюстен сәйкес нүктеге дейінгі қашықтықты өлшейді. Полярлы
координат ... ... ... ... көмегімен өткізу ыңғайлы.
Құрылыс жаны ұзындығын ... ... бұл ... ... болып
саналады. Құрылыс осьтерінің өзара перпендикулярлығы да ... ... ... ... ... Тура бұрыштан ауытқу
жіберілетін мәнді жоғарылатпауы керек. Құрылыс осьін бекіту үшін ... ... ... ... орнатады және оларға деңгей ... ... оның ... жағы ... ... ... ескізаты құрастырылатын зерзат (объект) ... не тек оның ... ... ... ... тік ... ... жұмыстар: Тік жоспарлау жобасы қала ... ... ... жолдары, құрылыс алаңдары, аэродромдар және тағы басқа
проектілердің құрамды ... ... ... ... ... ... ... ерігіш және ауылшаруашылық суларының аумақ
шегіне немесе жер асты жауын-шашын канализациясы жүйесіне бұрылуы; Жер ... қала ... мен ... ... ... ... ұшу-қону жолағында олардың жіберілетін ылдиға келтірілуі;Жер
беті бедері ұйымы, инженерлік құрылыстың таралу ... үшін ... ... жер беті инженерлік құрылыстары мен жер асты
коммуникацияларын олардың өзара байланысуында проектілеу;Тік ... ... үшін ... ... ... ... мен
жергілікті жердің әр түрлі масштабтағы сандық моделі проектіленетін объект
сипаты мен проектілеу сатыларына байланысты топографиялық түсіріс ... – 1:2000 ... ... қабылдайды [5].
Топографиялық пландарды әдетте әртүрлі топографиялық түсіріс түрлерін:
тахеометрлік, квадрат бойынша нивелирлеу, жинақтауды өз ... ... ... ... ... ... кешенін орындау нәтижесінде алады.
Тік жоспарлау проектісін негіздеу үшін түзілетін ... ... ... ... ... ... топографиялық түсіру маңызды
орын алады.
1, 6-панельдер; 2-фундамент; 3-бағана; 4-стропиласты ферма; ... ... ... ... ... арқалық.
6-сурет. Бірқабатты өндіріс ғимараттың конструктивті элементтері
Бөлшектендірудің негізі, әдетте 100-200 м ауданды құрайтын геодезияның
құрылыстары ... ұзын ... ... ... ... ... түрде құрылымның негізгі осьтеріне ... ... ... ... ... ... жобаланады. Осы жұмыс барысында, кешенді
ғимараттың құрылысы, максималды ... ... ... ... ... ... ... құрылыс жүйесінің орналасу пункттері бөліктерінің
айырмашылығы болуы мүмкін. Сонымен қатар осы ... ... ... болып келеді. Ғимаратты жобалаушы осы құрылыс жүйесін турғызу
барысында негізгі ... ... ... Геодезист әрқашан да құрылыс
жүйесінің координаттарын жоба бойынша есептеп бере алады. Ол үшін ... ... жүйе ... 2 ... аз болмауы керек және сол
пункттердің орналасуы негізгі пландағы ... ... ... ... геодезиялық жұмыстардың монтажды-технологиялық құрылыстардың
барысындағы ерекшеліктері, оның арнайы ... ... және ... етуді талап ететін стандартты емес ... ... ... ... ... тік ... кезінде жер жұмыстары
өндірісін бақылау және құрылыс машиналары мен механизмін ... үшін ... жүйе мен ... ... ең ... болып табылады
Дәстүрлі әдістеме. Біз сол жерді жай тахеометр көмегімен бөлеміз,
бірақ ол көп еңбек пен ... ... ... ... ... құрылыс
конструкцияларын айналып жүргізу керек болады. Байланыстырылмаған жүрістер
мен бөлуді жасау үшін уақытша пункттерді ... ... ... Жұмыс
жоспарын үнемі жаңадан қарастырылып отыру ... ... ... ... ... етуі ... Station аспабын қолдану. Тірек пункттері керек емес. Smart
Station ... ... ... ең ... ... орнатады. Бірінші
нүктенің координаталарын RTK қабылдағышы ... ... ... ... тахеометрді орнатып, аспапқа бағдар ретінде бірінші нүктені
қолданады. Екінші нүктенің координаталарын ... ... ... ... Осы ... ... ... немесе топтарын бөлу кезінде қолдануға болады. Себебі, осы тірек
нүктелерінің ... RTK ... ... ... ... арасындағы сызықтық, бұрыштық өлшеулер жүргізудің қажеті болмайды.
Аспаптың артықшылықтары:
1) аспап кез келген ыңғайлы ... ... ... ... ... салудың қажеті жоқ;
3) бөгеттер маңызды емес;
4) бөлу жұмыстары жеңіл және қарапайым ... мен ... ... ... үшін ... ... мәнге ие. Олар жобадан ауытқуларды ... ... ... ... ... қол ... және ол құрылыс жинақтау
жұмыстарын орындау кезінде ... ... ... түсірістер
құрылыстың технологиялық процессінің құрамына енеді, сондықтан оларды
орындау әдістері, реттілігі, ... ... және ... ... құрылыс
һ жинақтау жұмыстарының кезеңдеріне байланысты болады. ... ... ... және ... ... ... осы ... алдыңғы кезеңдегі орындалатын жұмыстардың дәлдігі,
ғимараттың тұрақтылығы және ... ... ... Осы ... ... ... кезеңмен таңдауын анықтайды. Нөлдік
цикл кезеңінде орындалатын түсірісті ... ... ... соң ... Котлованды орналастырған кезде түсірісті түбі мен
еңістігін тазартқан соң орындайды.Сол кезде осьтерге қатысты ішкі контурды,
ал квадрат ... ... һ ... ... ... ... ... орындалатын түсірістерді бетондау және сол
бетонның қатуынан соң ... ... ... үшін ... қайталап
бөлу осьтері көшіріледі және олармен ... ... ... ... ... ... ... шамамен әр 5 метр сайын
іргетастың бетін нивелирлейді. Жарылыс түбінің ... ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Өндіріс ғимараттары мен құрылыс объектілерін салу кезінде, құрылыс
конструкцияларын ... ... ... ... ... және ... және техникалық жабдықтардың қондырылуы кезіндегі толтырма
бөлшектерінің жағдайын ... ... Бұл ... ... ... осьтеріне байланысты, ал h бойынша һ алаңның құрылыс
реперлеріне байланысты ... Бұл ... ... ... ... пайдалану кезінде орындалады [6].
1.6 Геодезиялық тірек тораптарын жобалау принциптері
Тірек геодезиялық тор- жер ... ... ... ... ... ... қатар және биіктік ... ... ... ... айырады, биіктік және кеңістікті геодезиялық
торлар.Пункттің жобалық координаттары ... ... ... ... ... торда биіктік нүктелерінде геометриялық
және тригонометриялық нивелирлеу әдістерінен ... ... ... ... ... координттарды және биіктікті алады. Мұндай торлар
жобалы-биіктік деп аталады.
Қазіргі уақытта тірек геодезиялық торды құруда ... ... ... ... өлшеу өндеуінде пункт жағдайын үш өлшемді
кеңістікте анықталды.Геодезиялық торлар кіші және ... жер ... ... ... ... тор ... ... тор (ФАГТ) бүкіл жер шарын жауып жатыр. ИСЗ қолдана отырып
космостық геодезия әдісімен құрылады.Ұлттық ... ... ... тор ... мемлекеттік нивелирлеу торы (биіктік) және
мемлекеттік гравиметриялық тор болып бөлінеді.Барлық үш түрдегі мемлекеттік
геодезиялық тор ... ... ... олар бір ... тығыз байланысты және
де бір бірін толықтырып отырады.Мемлекеттік геодезиялық торлар келесі
ғылыми және ... ... ... ... геоцентрлік координаттарді бекіту ол инерциалды астрономиялық
координаттар жүйесімен байланысты, Жердің пішінін және ... ... ... полюстер қозғалысын анықтау және Жердің әр ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету,
континетальды шельфті және әлемдік мұхитті космостық кеңістікті білу және
космостық заттар координаттарын анықтау және ... ... ... түсірістерді және инженерлі-техникалық жұмыстарды ... ... ... ... және Жердің су қабатын
негіздеу, геотектоникалық әлем процессін және региональды мінездемесін, жер
түбегінің қозғалысын литосфералық плита ... және ... ... ...... және ... ... өте
дәл космостық объектілерді бақылау жүйесі, оның есебінде Ай және ... ... ... ... құру ... ... геодезиялық және
картографиялық жұмыстарға ықпал етеді. Оларды ... ... ... бұрыштық және сызықты өлшеулермен, ... ... ... ИСЗ ... космостық өңдеу арқылы құрады.
Мемлекеттік геодезиялық торлар қалалық және ірі шаруашылық – ... ... ... ... ... ... ... аумақты
территорияларда ішкі база ... және ... ... ... ... ... ... жиелету торларында триангуляция,
трилатерация, полигонометрия 1 және 2 ... ... ... ... ... торларын теодолиттік жүріс түрінде негізделуді
дамытуға орындалады салалардың ... ... ... ... торды жалпы қабылданған принцип болып
жалпыдан жекеге көшу принципі болады, өте ірі және дәл ... кіші және ... ... ... ... класстан төменгі класс принциптеріне
көшу [7].
Мемлекеттік геодезиялық тор, ол жер беті ... ... ... ... ірі геодезиялық құрылыстардан тұрады
полигон түрінде онда өлшеулер ... ... ... ... ... ... және оның ... 2 класс ретте геодезиялық торды
құрады және т.б. МГТ ... ... ... көшу ... ... МГТ 1,2,3, және 4 ... ... бөлінеді, өз араларында
бұрыштарды өлшеу және арақашықтықты дәл ажыратады, тордың қабырға ұзындығы
және әрі даму очереді негізгі құру ... ... ... ... және ... ... - геодезиялық 1 класс торын құруда Крассовский бағдарламасы
жатыр шаманы нақтырақ және қосылған. АГС ... ... ... ... Ол ... 800 км ... жүйесін құрады, ол
триангуляциялық немесе полигонометриялық звенолармен оның ... 200 км ... ... және параллель бағыттарда
орналасқан(сурет.4). Звенолардың қиылысында ... ... ... ... екі жақ ... да ... ... анықталады, оларда
астрономиялық ендік, бойлық және азимут анықтаулары ... ... ... ... ... ... ... шешуге арналған
Жер өлшемін анықтаумен байланысты, оның ... ... ... ... бірдей координаттар жүйесін мемлекеттің барлық территориясына
жанған 2 классты геодезиялық торлар жалпы үшбұрыштар тор түрінде ... ... ... ... ... ... 2 ... әдісімен торды құру өзінде бар жетіспеушілікке ... 2 ... ... ... ... ... соның салдарынан 2 классты
геодезиялық торлар артқы класс торларын жиелету ... және ... ... ... ... және ... ғимараттарға қызмет
етеді. Ол ... ... да ... ... 3 және 4 ... торлар келесі геодезиялық пункттерді 2 класс ... ... ... ... ... қызмет етеді. 3 және 4 ... ... ... ... сәйкес келетін торы қолданыла
береді. Полигонометриялық ... жүйе ... ... ... ... ... береді, олар жоғарғы класты пункттерге сенеді, ... ... болу ... олар ... ... ... ... [8].
Қазақстан Республикасының АГТ 1 класс триангуляция қатарынан тұрады,
тұнықталған полигондар құрайтын және 2 ... ... ... торын,
Республиканың барлық территориясын жауып жатқан. ҚР АГТ ... СССР ... ... болып келеді және 1 және 2 классты 11400 пунктті өзіне
қосады 318 ... және 224 ... ... бақылаулар 1928-1980 ж
арасында орындалған.
1-кесте
МГТ негзгі мінездемесі келтірілген
|Көрсеткіштер ... |
| |1 |2 |3 |4 ... ... |200-250 |- |- |- ... (км) | | | | ... ... ... | | | | ... ... орта |20-25 |7-20 |5-8 |2-5 ... (км) | | |3-8* | |
| | | | | ... ... ... |1/400 000 |1/300 000 |1/200 000 |1/200 |
| | | | |000 ... қабырғаларын | | | | ... ... ... |1/300 000 |1/250 000 |1/200 000 |1/150 |
| | | | |000 |
| |40( |20( |20( | ... ... ең кіші | | | |20( ... | | | | |
| | | | | ... ... ... |3( |4( |6( |8( |
| | | | | ... ОКҚ |0.7( | |1.5( |2( |
| |0.4(** |1( | | ... ... | | | | ... | | | | ... |0.3( |- |- |- ... | |- |- |- ... |0.5( |- |- |- ... торларды құру МГТ пунктерінде спутниктік берілгендерді
өңдеу, қазіргі кездегі талаптар ... ... ... ... және ... ... барлығы МГТ қазіргі кездегі дамуындағы жоғарғы
геодезия есептері.МГТ пункттіндегі ... ... ... ... ... ... барлық қазіргі кездей спутник әдістерінің
потенциалын өткізе алмайды. Спутникті технология әдісін құру үшін ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы
дәлдік классты спутникті геодезиялық торлар: фундаментальды астрономо-
геодезиялық ... ... және ... ... ... торлар (ЖГТ).
Спутникті геодезиялық торлардың нәтижесін келесі максимальды тиімді
геодезиялық жүйеде қамтылған құрылыс технологиясына ... ... ... және ЖГТ ... бес ... ... ... арасында GPS-дәлдік
өлшеулері мен байланысты. Бас пункт-жұмыс орталығы GPS-өлшеу үшін арналған,
жеңіл қол жеткізетін ... ... ... үшін ... шарттарда
болады. Ол GPS-дәлдікгімен байланысыты екі жақын нивелир пункттінде бас
биіктік негізінде өлшенген. Одан ... ... ... және ... екі ... МГТ пункттары спутникті өлшеулермен байланысты.
Ұлттық геодезиялық торлармен байланысты спутникті геодезияның тордың 1
классында даму үшін де ... ... ... ... пункт торлармен байланыс МГТ 1-4 ... ... ... ... ... ФАГТ, ЖГТ және СГТ-1 пункттерінде трансформерлейді, ал
бастысы МГТ ... ... бір ... координаттар жүйесінде
анықтайды. Осы жағдайда МГТ пункттері бір уақытта екі координаттар жүйесін
реализациялаиды, мемлекеттік референцті және ... ... ... ... комплексті жолымен тиімді жүйеде дамыту шешімі GPS-
ті кеңінен қолданған шарттарда болады - өлшеулерде ... ... ... ... ғана ... ... жүйесінде нормальды
биіктікті спутникті қоса қолдану негізінде, гравитациялық және ... ... ... ... ... ... ВГС және
СГС пункттері жоғарғы дәлдікті координаттар жүйесін ... ... ... ... ... қолданылмайды.Қазіргі кезде ИСЗ
халықаралық тұрақты бақылау пункт торлары құрылған геодинамика мақсаты
үшін (IGS). Жаңа ... ... ... ... жүйесінде және
биіктіктердің жаңа құрастыру принцип жүйесі 7-суретте ... ... ... ... және ... және осы ... құрудағы
керекті дәлдік Мемлекеттік геодезиялық тор дәлдігін шешу сұрағы мынадан
шығады, үлкен ... ... олар ... бас ... ... ең ... дәлдікті тұрғызылады, төменгі классы торларды түсіріс
масштабына сәйкес келетінге ... ... ҚР ... торы ... СССР ... ... болатын 1,2,3,4 класс торларына
бөлінеді және 1:2000 масштабтағы түсірісті жүргізу ... ... ... тор ... қателігі 5-7 см құрайды.
7-сурет.Фундаментальді параметрлердің бірлік жүйесі
Опорлы пункттардың тығыздығы пункттер саны торды құрғанда негізгілері
болады. Геодезиялық ... ... ... ... ... картографиялау топографиялық түсіріс масштабына байланысты,
оның ... ... ... оны түсірісті құру негінде.Р ауданы,
геодезиялық торды бір ... ... ... пункттар жалпы торда
арақашықтық арасында, әртүрлі бұрышты үшбұрыштан ... ... ... ... ... - ... ... арасындағы арақашықтық.Пункт тығыздығы
сәйкес инструкциясымен ... 1:250000 және ... ... үшін ... торы және ... ... сонымен
қатар фотограмметриялық жиілету әдістері.Мемлекеттік торлар ... жоқ ... ... ... ... ... ... түсірістер жүргізу өзбетіне бос ... ... ... торлар ережесі сәйкес мемлекеттік геодезиялық ... ... ... ... жер ... ... ... 1:5000-1:500 масштабта түсірістерді ... ... ... жұмыстардың ... ... ... ... ... ... ... торлар мынаны көрсетеді:
аналитикалық (триангуляция) 1 және 2 разрядты ... ... ... 2 ... торлар. Жергілікті жер мәніндегі геодезиялық тор мәні 2және
3 кесте де келтірілген.
2-кесте
Триангуляциялық тордың 1 және 2 ... ... ... |Үшбұрышта |Базис ... ... ... ОКҚ |жіберілетін|қабырғаларын |өлшеудегі орта|
|разряды|, км |(үшбұрыш |невязка ... ... |
| | ... | |ОКҚ | |
| | ... | | | |
|1 |2-5 |(5.0( |20( |1:100 000 |- |
|2 |0.5- 3 |(10.0( |40( |1:50 000 |- ... және 2 ... полигонометрия мінездемесі
|Рраз-|Жүрістін шектеулі ... ... ... ... км | ... | | |ң ОКҚ ... |
| | | | |де ОКҚ ... | | | | ... |
| ... |Узловой |орташа |Ең кіші| | | |
| ... ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
|1 |5/8 |3/5 |200м |120 м |( 5( |1:20000 |1:10 ... |4/6 |2,5/4 |150 м |80 м |(10( |1:10 000|1: 5000 |
1 және 2 ... ... ... ... жоқ ... ... түсірісті негізде 3 және 4 классты триангуляцияның жаппай торын
өзбетінше құру рұқсат етіледі, оның 2 ... ... болу ... орта ... қателігімен өлшенген және 3 класс торында әр бір
20-25 тен 60 км ... 4 ... ... 35 км. 1-4 ... және ... полигонометрия пункттерінің жоқ болу
жағдайында жер бетінің түсірістерін ... және ашық ... 1 және 2 ... ... шарт ... ... рұқсат етіледі
учаскі ауданы 500 кв км аспайды 1:500 ... және 100 кв. Км ... 1:2000 ... ... де. ... ... геодезиялық торларды
тұрғызу әдістері. Астрономиялық әдіс-бұл пункттердің ... ... ... Оның ... ... жергілікті жер нүктесінде аспандағы асрономиялық
координаттар арқылы зерттеу жатыр- ендік, ... және ... ... байланыс керегі жоқ Жер шарында берілген ауданда қалың опорлы
торды аз ... ... ... береді.Автономды және оперативті
негіздеу құру бұл әдістің негізгі жетістіктері. Бірақ оның ... ... 1614 жылы ... ғалымы Снеллиус ұсынған барлық
елдерде кеңінен ... ... ... ... ... ... құруда болады. Оның төбелерінде барлық бұрыштар өлшенеді, ... ... бір ... ... триангуляция торының элементтеріне
үшбұрыштарға емес, геодезиялық үшбұрыштар және орталық жүйелерде қызмет ете
алады. Астрономиялық әдіс – беттердің ... ... ең көне ... әдәс бойынша жергіліктің әрбір таңдалған нүктесінде аспан денелері
бойынша ... ... ... ... және азимуттар
анықталады. Мұнда бекеттердің байланысының қажеті жоқ. Ол аз ... жер ... ... ... ... бекеттердің қалың торын
құруға мүмкіндік береді. Бұл әдістің ... ... ... ... ... жеткіліксіз.[10]
1614 жылы голландиялық ғалым Снеллиус триангуляция әдісі барлық
елдерге кеңінен қолданылады. Бұл әдіс ... ... ... ... ... төбелерінде барлық бұрыштар өлшенеді, сонымен
қатар, ... бір ... ( ... ... ... торының элементтері болып үшбұрыштар ғана емес, геодезиялық
үшбұрыштар және орталық жүйелер(7-сурет) ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі, өлшеген
бұрыштар мен базистік қабырғалардың артық мөлшері, олар барлық өлшеулерді
сенімді бақылауды қамтамсыз етеді, және ... мен ... ... ... ... қатар немесе тор көмегімен геодезиялық
негіздеу біршама ауданды ... ... ... ... торларды құруда кеңінен тараған.
Жүріс сызықтарының өлшеністеріне қарай, полигонометрияда айырады:
1) траверстер – нақты полигонометрияның жүрістер, жүріс жақтарын және
бұрыштарын ... ... ... мен ... ... ... классындағы жақтарының ұзындықтарының салыстырмалы қателігі 1: 200
000, бұрышты өлшеудегі ОКҚ – ... ... ... кіші ... ... өлшеу үшін,
көбінесе инварлы проволка (24 м) ұзындығына және кіші паралактикалық
бұрыштарына тең, ... ... ... ... ... ... ... жақтарын өлшеудегі салыстырмалы қателігі
1: 30 000 - 1: 50 000.
3) ... ... ... анықтау мақсаты
жақтық немесе радиотолқындарды бастапқы өлшеуде ... ... ... ... , б) ... әдісі
7-сурет. Жобаланған жүйелерді құрастыру әдістері:
Жоғарғы дәлдікті светодальномерлері арақашықтықтарды 1: 400 000 -
1: 500 000 қателіктері мен анықтауға мүмкіндік береді, ал ... -
1: 100 000 - 1: ... ... ... әдіс ... ... орнында немесе
үшбұрыш шынжыры түрінде құрылады, геодезиялық төрбұрыштар және ... ... ... ... ... ... арасында бұрыштар
өлшенбейді, ... ... ... жүйелерді бағдарлау үшбұрыш
жақтарынын азимуттарының ... ... ... ... ... түзілуі жүйе
элементерінің дәлдігін жоғарлауына әкеледі, бірақ көп еңбек шығындарын және
қаражаттарды ... ... ... ... ... ... әдісі бөлек, өзгеше көлемде қолданылады, жоғарғы дәлдіктегі
геодизияның дәлелдену талап ... ... ... ... мен ... ... тірек жүйелі полигонометрия әдісі мен
құрастыру экономиканың жақтан тиімді арнайы ... ... ... ... Полигонометрияның кемшілігі: геодезияның
жүйе пункттерінде бұрыштың және сызықтық өлшемдерді жүргізу қажеттігі,
бұрыштарды өлшеудегі сенімді ... ... ... ... ... ... ... және көлденең пункттердегі теңсіздік,
полигонометриялық жүріс пен құрылатын геодезиялық дәлелдеуін төмендігі.
Радиогеодезиялық әдіс ... ... ... ... ... олардың жақтарын өлшеу және пункттер координатасын
есептеу, төбеде орналасқан немесе соңғы ... ... 1000 ... ... ... жүйе ... мен өлшейді,
радиожіберетін және ... ... ... ... ... ... және ол бойынша –арақашықты немесе
берілген нүктедегі арақашықтықтардың айырмасы ... ... ... ... ... ... бір бөлілігін анықталатын
нүктеге орналастырады, бір ... ... ... ... ... ... құрылғыларға орналастырады.
Геоедзияның жүйелерді құрудағы спутникалық әдістер. Космостық геодезия
жердегі нүктелердің өзара орналасуын және ... ... ... ... ... ... ... нүктелерін ИСЗ
бақылауында геометриялық және дианмикалық әдістер ... ... ... ... ... ... қолданылады, жоғарғы
қозғалымын мақсат ретінде қолданылады. Динамикалық әдісте ... алып ... ... ... ... ... анық навигацияның жүйелер ГЛОНАСС және GPS құрылғылар.
Олардың әр бірі Жердің 18 спутнигінен ... және ... әр ... ... ең жоғарғы дәлдік пен анықтайды. Фундаменталды
астрономды ... ... ... ... ... Геодезиялық
координаттар жүйесі – референц –элипсиод ортасының орналасуы мен және оның
осьтерін ... мен ... және ... ... ... ... мен жер ... бекітілген. Мемлекеттік геодезиялық
жүйе құрамды жалпыдан жекеге өті принципі бойынша ... ... ... ... бөлу жұмыстарының мақсаты мен ұйымдастырылуы
Бөлу жұмыстары - инженерлік - геодезиялық қызметтің негізгі түрі болып
табылады. Бұл жұмыстарды ... ... ... сәйкес құрылып жатқан
ғимараттың нүктелері мен жазықтықтарының, сол ... ... және ... ... ... жасайды.
Ғимараттың жобасын ірі масштабты топографиялық пландарда ... ... ... ... ... және ... ... қатысты
анықтайды. Сонымен қатар, топографиялық план - жалпы ... ... және ... ... ... ... ... орнын анықтайды.
Бөлу жұмыстары негізінен түсіру жұмыстарына керісінше болып ... ... ... тірек пункттеріне қатысты ... ... Осы ... ... ... ... Ал бөлу ... керісінше жобада берілген координаталар бойынша,
жер бетінде, дәлдігі алдын ала ... ... ... Бөлу ... ... ара ... және қателіктері өлшенбейді. Осылар бөлу
жұмыстарының ... ... ... ... ... ... ... анықталады, ал сол геометриясы осьтермен беріледі. Осьтерге
қатысты жұмыс сызбада ғимараттың барлық ... ... ... ... ... құрастырған кезде ғимараттың бөліктерін түзу
сызықтарға қатысты орналастырады және олар бөлу ... деп ... ... ... ... ... бойы ... деп аталады және
оларды дөңгелектенген алфавиттің бас әріптерімен (А және В) ... ... ... ... ... олар ... орналасады. Осьтер - басты, негізгі және аралық қосымша деп
бөлінеді.
Басты осьтер деп, ғимарат ... ... ... ... ... ... ... осьтерді - негізгі осьтер деп аталады.
Барлық қалғандары - аралық осьтер болып табылады.Құрылыс ... ... және ... ... арасындағы өлшемдерді көрсетеді. Бұл бізге
ғимараттың ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік
береді және жобалық өлшемдерді іс ... ... ... ... ... Бөлу ... негізінен, сол жердің геодезиялық құрылысы болып
табылады, олардың ... - ... ... ... ... ... ... кезеңін - бөлу немесе жобаны жер бетіне көшіру
жұмыстары деп аталады. Ғимараттың ... бөлу ... ... жұмыстары
жүргізіледі, ол кезде жұмысшы бөлу жұмыстарына керек материалдармен, яғни
құрылыс объектісінің бас жоспарымен танысады. ... ... ... ... ... орналасқан жоспарлы және биіктік геодезиялық тіректердің
мемлекеттік пункттерін ... Бөлу ... ... ... ... ... және биіктік геодезиялық тірек пункттерімен жеткілікті
түрде қамтамасыз етілуі қажет. Осы қамтамасыздандыру геодезиялық ... ... ... ... деп ... ... ... жеке нүктелерінің биіктіктерін шартты түрде алады. Ғимараттарда шартты
биіктік (нөлдік биіктік) ретінде бірінші ... ... ... Әр ... шартты биіктікке, жобада берілген белгілі салыстырмалы биіктік сәйкес
келеді.
Ғимараттарды ... ... және ... ... ... өлшемдерді үйлестіруші модульдік жүйені қолданады (МКРС). Модуль -
ғимараттар мен құрылыстардың, ... ... ... (координациялау) үшін қолданылатын шартта өлшем бірлігі. 10 мм-ге
тең негізгі модуль - М әрпімен белгіленеді. Одан ірі 60М, 30М және тағы ... ... ... ... 6000, 3000 ... тең ... бөлу ... жалпыдан жекеге ауысатын геодезиялық ережемен
анықталады. Басты және негізгі осьтерді бөлу жергілікті жердегі ғимараттың
бүкіл орналасуын ... ... - бұл ... өзара байланыстырылған процесс, ол
құрылыстық жинау жұмыстарының құрамдас бөлігі болып табылады және де, ... бөлу ... ... мен ... ... кезеңдеріне тәуелді. Дайындық кезеңінде алаңда сәйкес ... ... және ... ... бөлу ... ... және ... координаталары мен пункттерінің белгілері анықталады. Содан соң
жобаны жер бетіне ... ... ... жүргізіледі. Ғимаратты
тікелей бөлу 2 кезеңінен ... ... бөлу ... ... ... тірек пункттерінің
берілген байлануы бойынша алаңда бас және негізгі бөлу ... ... ... бекітеді;
2) бұл кезеңде, іргетасты тұрғызудан бастап, ғимараттың бөлшектенген
құрылыстық бөлу жұмыстары ... ... бас және ... ұзын және ... ... бөледі, ол осьтер құрылыс
элементтері және ... ... ... ... ... ... осьтерді бөлуге қарағанда дәлірек жасалады, себебі ол ғимарат
элементтерінің өзара орналасуын анықтайды [12].
1.8 Алаңды вертикаль тегістеу кезіндегі геодезиялық жұмыстар
Вертикаль ... ... қала ... және ... ... ... ... және өнеркәсіп алаңы жобаларының құрам
бөлігіне кіреді.
Вертикаль тегістеудің негізгі мақсаты мынадай:
– жер ... ... және ... суын алаң ... ... ... ... бұру;
– қала көшелері мен алаңдарын, автомобиль жолдарын, аэродромдардың ұшу-
қону жолақтары бағытын және ... ... ... ... жер ... ылдилыққа келтіру;
– инженерлік құрылыстарды орналастыру және олардың келешекте қызмет
етуі қолайлы болу үшін жер ... ... жер ... ... және ... ... жер үсті ... құрылстарын және жерасты коммуникацияларын
өзара үйлестіріп жобалау.
Вертикаль тегістеу ... ... үшін ... ... ... ... масштабтардағы топографиялық пландар жән жердің цифрлық модельдері
пайдаланылады. Жер бедерінің, жобаланатын объектінің сипатына және ... ... ... ... ... 1:2000 – 1:200,
горизонтальдарын қима биіктігі 1-0.25 м шегінде қабылданады.
Вертикаль тегістеу жобасының негізгі ... жер ... ... және ... ... схемасын жасау жатады. Вертикаль
тегістеу жобасын жер бетіне көшіру кезінде ... ... ... ... ... бастау алдындағы іздестірулер кезеңінде жасалынған пландық-
биіктік негіздеуінің барын тексеру және жойылғанын қалпына келтіру;
... бөлу ... ... ... ... ... ... мен элементтерін бөлу;
– құрылыс машиналары мен механизмдердің жұмыстарын геодезиялық бақылау;
– орындалу түсірулерін жүргізу.
Қазіргі кезде құрылыс процесінде алаңдарды вертикаль тегістеу ... ... ... ... және ... ... мен механизмдердің
жұмыстарын геодезиялық басқару үшін автоматтандырылған аспаптар мен жүйелер
пайдаланылады.
1.9 Құрылыс-монтаждау жұмыстарын орындаудың дәлдігін ... ... ... ... ... ұйым ... ... лазерлік нивелир мен теодолиттің
және көздеуіштің көмегімен жүргізеді.
Құрылыс ... ... ... ... ... ... А және В нүктелерінде екі көздеуіштерді орнатады ... ... ... Екі тірек нүктесін қосатын ... ... ... жоғарылауы шамасы бойынша құрылыс-монтаждау жұмыстарының
жобаға сәйкестігін біледі және ... ... ... жұмыстарының орындалу дәлдігін тексеру ... ... етіп ... ... ... ... ... сапасын бағалайды. Ол үшін аспапты жер бетіне шығарылған А
нүктесіне орнатады да аспаптың биіктігін ... және оны ... ... В ... ... ... ... тең есептеуді көздеп
бағдарлайды. Сонан соң ... ... ... учаскесінің
қажетті нүктелерінде рейканы орнатады да құрылыс бетінің жобалық орынмен
салыстырғандағы ... ... ... ... тұрғызғанда, мысалы, вертикаль тегістеуде немесе
конструкцияларды және элементтерді берілген жобалық ... ... ... ... ... ... ... жазықтығын
жобалық жазықтыққа параллель орнатады да құрылыс-монтаждау жұмыстарының
дәлдігін және ... ... ... ... ... ... нақтылы
ауытқуын бағалайды. Конструкциялардың, элементтердің және құрылыс ... ... ... ауытқуы белгіленген шамадан артық болғанда
құрылыс-монтаждау жұмыстардың қажетті дәлдігін және ... ... ... ... ... ... ... бақылауды –
құрылыс ұйымы жүзеге асырады. Бақылау әдетте геодезиялық аспаптар (нивелир,
теодолит, лазерлі нивелир) ... іске ... ... ... ... нысаналау аспабы көмегімен олардың екеуін А және
В нүктелерінде орнатады, ал үшіншісін аяқталған құрылыс ... ... ... ... ... ... ... дәлдікті бақылайды және геодезиялық, оптикалық немесе
лазерлік аспаптар көмегімен орындалған ... ... ... ... Бұл үшін ... жер бетіне шығарылған А
нүктесінің үстінен орнатады, аспап биіктігін өлшейді және аспапты рейкаға
нысаналайды, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... тахеометрлер және оның жіктелуі
2.1 Электронды тахеометрлердің даму кезеңдері
Электронды тахеометрдің конструкциялық ерекшеліктері, құрылысы ... ... ... қазіргі заманғы геодезиялық ... ... ... деп ... болады. Оның құрамына соңғы жетілдірілген
электроника, дәл механика, оптика, т.б. ... ... Ал ... отырған электронды тахеометриялық жүйелер – жетекші жасаушыларға
SPECTRA (Швеция – ... LEICA ... NIKON, SOKKIA ... PENTAX, TRIMBLE/ SPECTRA/ ... ... УОМЗ (Ресей) жатады.
Осы аталған жетекші фирмалар жүзден астам электронды тахеометрлердің
моделін ... және 2008 ж. LEICA ... ... мен жер ... ... қосылған роботталған түрін жасап
шығарды. Егер 1960 жылға дейін ... ... ... ... ... XIX ғ. ... ... физикалық принциптерді атап өтуге болады.
Яғни, соңғы 30 ... ... ... ХХ ғ. ең ерекше белгісі
болып, геодезиялық ... жаңа ... ... жол ашты. Қазіргі
заманғы электронды тахеометрлер тек ... ... ... ... ғана ерекшеленіп қоймай, ол әр түрлі ... ... ... ... бір ... шешуге
байланысты талдауға болады. Бұл ... оның ... мен ... ... рөл ... Мысалы, көп кездесетін далалық жұмыстарда ... ... ... Ал ... ... ... мысалы
мұнай құбырларының автомагистральдарын жүргізу кезінде жарық шағылыстыратын
құрылғыны автоматты түрде іздеп табатын, роботтандырылған ... өте ... Бұл ... ... осы ... ... қамтамасыз ететін есептеу программалармен қамтылған.
1990 жылдардың басында, электронды тахеометрлердің даму ... ... ... ... ... ... аспаптар сияқты
бұрыштарды және белгіге дейінгі ара қашықты өлшейді. Өлшеу дәлдігін, ... ... ... модульдер не компенсатор модульдері анықтайды.
Дәлдік туралы ... ... онда ... өлшеулер талап бойынша 1”-пен
шектеледі. Ал сызықтық қателер, өлшеу жүйелеріне байланысты емес. Өйткені
оған ... орта әсер ... Егер ... ... ... ... ... өлшеулер 1" дәлдігінде шектеледі, ал 1mm+1ppm сызықтық болады. Бұл
қателік ең бірінші, өлшеу жүйелерінің техникалық және қоршаған орта ... ... ... ... ең жоғарғы дәлділік ... ... ... ... ... мен келтіру
қателіктерінің әсерінен, мүмкін ... Жай ... ... ... 5”– 6”, ал ... өлшеу үшін 3мм+3ррm болады. Тахеометрмен
өлшеу қашықтығы 500–1000 м-ден аспауына қарамай, кейде одан да ... ... тура ... ... ... ... ... м қашықтықты алатын қашықтық ... ең ... ... Бұл ... ... ... ... үшін стандарт
болуы керек. Бақылаушы дегенді тек қана ... ... ... ... өзін ... пульт, клавиатура (пернелер тақтасы) деп
түсіну керек. Оның өнімділігі жадының көлеміне, ... ... ... ... ... ... тахеометрдің функциялық
мүмкіндіктеріне тәуелді болады. Көптеген тахеометр модельдерінің ... ... бар, ол ... ... ... сандық немесе әріптік сандық болуы мүмкін. Кейбір ... екі ... да ... тақтасы бар. Пернелер тақтасының саны (10-
нан 30-ға дейін), тахеометрдің ... ... ... Сонымен
қатар, кейбір тахеометрлерде РС-ке толық сәйкес QWERTY – ... ... ... ... ... ... геодезиялық аспаптар
қолдану, практика жүзінде механикалық тахеометрмен ... ... екі есе ... Яғни, ол еңбек шығымын азайтып, далалық
өлшеудегі қателіктерді жояды. Сол сияқты ... ... ... ... ... ... ... көлемін екі есе
арттырады. ... ... ... ... ... ... Tracking System). ... негізі – жоғары дәлдікті ... ... ... бар серво тізбекті және барлық функциялық
жұмыстармен ... ... ... ... Бұл ... жай роботталған тахеометр мен автоматты бақылау жүйесін бергіш
сияқты қолданылады. ... ... ATS ... аспабы мынадай есептерді
шешу үшін қолданылады:
– жер бетіндегі және ... ... ... автоматты бақылау;
– гидрографиялық ... ... ... ... ... ... автоматты анықтау;
– құрылыс машиналары мен механизмдерін басқару.
Geodimeter ATS ... ... ашық және ... ... ... болып табылады. Аспап әр түрлі компьютерлік есептеу
программалардың басқаруымен жұмыс істейді. Ең прогресті ... ... ... ... ... ... ... меңгерді. Орташа баған бойынша
қазіргі кезде шамамен 23000 электронды тахеометр қолданылады. ... сай, ... ... жылына 100-ді құрайды. Егерде геодезия
саласындағы нарық жағдайы дамыса, картография мен геоақпарат ... және ... ... ескі ... шеттетері
сөзсіз.
2.2 Электронды тахеометрлердің жіктелуі
Электронды тахеометр – жер бетінде ... ... ... және ... ... ... арналған топографиялық
электрондық – оптикалық аспап. Электронды ... ... ... пен ... ... қашықтық өлшеуіш біріктірілген. Өлшеу процесі
автоматтандырылған. Арақашықтықты, ... және ... ... ... электрондық цифрлы таблода көрініп, бір мезгілде ақпаратты
жинағышта тіркелуі мүмкін. Перфорациялық тіркеудің мәні – далалық ... ... ... есептеу машинасымен қосылуында. Ол
дала өлшеулерінің мәліметтері ... ... ... жергілікті жердің
түсіру жоспарын сызады. Электронды тахеометр арқылы өзара ... ... ... ... ... ... автоматты
түрде атқарылуы, сондай-ақ жарықтың ауада таралуын ... ... ... ... ... ... ... Тахеометр жинағына
шағылдырғыштар, штативтер, ... ... ... аспапты жөндеу және
күту жабдықтары кіреді. Оның түнде жұмыс істеуге арналған жабдығы бар. ... ... ... ... ақпарат пен жадтағы жинағышқа шығарылуына
мүмкіндік бар. Қазіргі таңда ... ... ... ... және ... ... ... үш топқа бөлуге болады:
– жай электронды тахеометр;
– орташа класты электронды ... ... ... ... ... электронды тахеометр – бұл аспап, дәстүрлі геодезиялық ... ... ... ... ... арналған аспаптар. Деректерді ішкі
немесе қосымша жадқа жазады. Мұндай аспаптардың ... ... ... ара ... 3–5 мм ... Бір призма бойынша ара қашықтықты
өлшеу, 1100-1500 м құрайды.
Екінші типті электронды тахеометрлерге – орташа ... ... ... Nikon, ... Бұл ... жәй тахеометрлерге қарағанда
қымбат, бірақ кеңінен тараған. Олар ... ... ... ... ... ... және ... жерге түсіру,
координаталау тапсырмаларын шешу: тура және кері ... ... ... қиылыстыруды шешу) орындауға қатысты ... ... Бұл ... ... қателігі, кластық
дәлдікке байланысты 1”-тан 5”-қа дейінгі аралықты құрайды.
Тахеометрлердің үшінші типіне – сервожетекпен (сервопривод) қамтылған
роботталған ... ... ... Бұл ... ... ... ... өлшеулер жүргізе алады. Сонымен
қатар, бұл аспап қашықтықтан басқарылатын (өлшенетін нүктеден тұрып) ... ... ... бір адам ғана ... ... ... өлшеу
жұмыстары жұмыс өнімділігін 80%-ға дейін арттырады.
2.3 Trimble фирмасының тахеометрлері
Американдық Trimble фирмасы өзінің заманға сай ... ... ... ... ... ... Trimble 3600 DR TCU, 5600 DR ... Trimble S6, Trimble M3 ... жаңа ... ... S6 ... жаңа ... Жаңа ... өлшеу
технологиялары Trimble SPS610 және SPS710 электронды тахеометрлерінің
серияларында іске ... бұл ... ... арттырды. Бұл
сериядағы аспаптар үш модификацияда Servo, Autolock және Robotic ... ... ... ... ... технологиясы үш бағытта
бөлінген:
– MagDrive сервотехнологиясы;
– MuliTtrack технологиясы;
– SurеPoint технологиясы.
MagDrive сервотехнологиясы динамикалық, әрі тез ... ... ... орындау кезінде, аспаптың MagDrive сервоқозғалтқышы
үйкеліссіз электрмагниттік технологияны пайдаланды. ... ... ... ... ... ... мен ... жоғарылатады. Қосымша
аспап пен тахеометр арасындағы ... USB ... ... ... ... берілетін команда жоғарғы жылдамдықпен қамтамасыз
етіледі. Яғни, аспап тез айналады, іздейді және өлшейді.
MultiTtrack технологиясы Trimble SPS ... ... ... дәл ... Жай ... 5000 м ара ... ... жай призмаларды қолдану кезінде тахеометр мен шағылдырғыш
арасындығы байланыс үзіліп ... ... ... ... ... бар
Target ID шағылдырғышы қажетті нысананы ешқандай қиындықсыз таба алады. Бұл
шағылдырғыш тахеометрге ... ... ... ... жіберіп, аспаптың
оны тез табуына мүмкіндік береді.
Target ID – бұл ... ... ... ... ... призманы тез тауып, ID кодын сәуле арқылы
жібереді.
8-сурет. Trimble s6 тахеометрінің жаңа ... ... SPSx10 ... ... ... яғни призмаға бағыттауда автоматты түрде түзету жүйесімен
қамтылғын. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Дәлірек айтқанда, аспаптың жұмыс істеу кезіндегі
жағдайын бақылайды.
Trimble 3303 DR/3305 DR ... Trimble 3303 DR ... ... ... Ол көру ... құрылып, жіптің
ортасында жобаланған. Бұл ерекшелік – ... ... ... ... ... ... ішіндегі жұмыстарды орындауға ыңғайлы (9-сурет).
Тахеометрдің техникалық сипаттамасы;
– бұрыштарды өлшеу дәлдігі: ... ара ... ... ... 3мм+2мм/км (сәулесіз);
– призма бойынша 2мм+2мм/км бір призма бойынша 3000 м);
– 1900 нүктеге ... ... ... ... орысшаланған.
Trimble 3303 DR-дің негізгі ерекшеліктері:
– жетілдірілген программалық қамтамасыз етілуі:
– топография үшін, табиғатқа шығару, геометриялық
– координаталар есептерін шешуге ... ... ... ... ... ... призмаға
– өлшегенде, сол сияқты бейнесіз режимде жұмыс істейді;
– сәулесіз бейне режимін қосқанда, көрінетін лазерлі
– көрсеткіш қосылады. ... ... ... дүрбісіне қарау қажеттігі жоқ. Бұл әдіспен өлшеу –
– қараңғыда не туннельде өлшегенде ыңғайлы;
– сәулесіз ... (DR) ... Trimble 3303 DR/3305 ... ... ... өлшеу: мысалы, көпірлер мен ... ... ... жол ... Аса көп көлік санына қарамай,
объектілердің координаталары жабық аумақта немесе адам баруға қауіпті жерде
қолданылады.
– қолданушы ... дәл ... ... ... ... ... ... мысалы фонарь бағаналары мен ғимараттардың ... 3303 DR ... ... ... ... ... ... тақтасының комбинациясы, графикалық экран ... ... ... аспапта жұмыс істеуді меңгеруді
жеңілдетеді;
– берілген функция жинағын нәтижелі өлшеуге рұқсат етіліп, оның ... ... ... ... ... ... ... түрде сақталады.
Аспап 1900 нүктеге дейін сақтай алады, аспаптың салмағы және энергия
қолдануы өте аз. Аккумулятордың бір ... 1000 ... ... ... ... жұмыс істеуге жетеді.
Trimble 3303 DR Extreme тахеометрдің ерекшеліктері:
– бұрыштарды ... ... ... ара ... ... дәлдігі: мм+3 мм/км (бір призма
– бойынша 1500м);
– оның жадына 1900 нүкте сияды;
– орысшаланған;
– 35ºС-қа дейінгі төменгі температурада орындау.
Trimble 3303DR ... ... ... ... ... ... қашықтық өлшеуіштер жұмысты жеңілдетіп, жай қашықтық
өлшеуіштің ... қиын ... ... есеп алуға
көмектеседі. Мысалы, ... ... ... ... ... ... фасаттарын, карьерлер мен жолдарды түсіруде ерекше
маңызы бар. Электронды тахеометр Trimble 303 DR ... ... ... Ол көру дүрбісі ортасының жіптер жүйесінде жобаланған.
Бұл ерекшелік – түсірісті қараңғы жерде және ... ... ... Ал Trimble 3300 DR ... ... үшін арнайы Exctrime
модификациясында шығарылады. Ол аспап төменгі температурада ... ... ... +50ºС- қа ... механикалық 3600 сериясының «High-End Total Station» Trimble 3603
/ 3605 тахеометрлері.
Бұрыштық дәлдігі:
– 3” және 5”
... ... ... Trimble CU и ... қашықтықты өлшеу жүйесі:
– қос EDM - IR және DR;
– фазалық салыстыру әдісін қолданады;
– 3mm + 2ppm;
– ара қашықтықты өлшеу ... 2500 ... ... өлшеуге болатын мүмкіндіктер:
– ғимараттарды өлшеу;
– Құрылыстың іші және сырты;
– Көпір;
– Туннель;
– Жол;
– Темір жолдар;
– қол жетпейтін ... ... және ... бір ... ... ... қатар, суық климатқа арналған электронды тахеометрлер жасап
шығарылуда, оларға; Trimble 3603 (3'') ArcticTS, DR EDM, 3-P tribr, ... OpPl, Trimble CU Kit, SC SW; Trimble 3605 (5'') ... DR EDM, 3-
P tribr, w/ Trackl, OpPl, Trimble CU Kit, SC SW ... әрі ... айналатын бұрандалар:
– дәл бағыттайтын жылдам бұрандалар;
– горизонталь және вертикаль бағытқа арналған бір
– осьтегі бұрандалар;
– лазерлік немесе оптикалық тіктеуіш.
– Trimble 5600 Servo ...... ... ... қателігі 3”-5” құрайды, басқа да контроллерлермен TCU, ... ... ... ... бейімделген. Экраны түрлі-түсті
графикамен жабдықталған.
Ерекшеліктері:
– шексіз дәл бағыттау;
– 4 ... ...... ... 4 ... жылдамдығы;
– бөлу кезіндегі автоматты позиционирлеу;
– эргономикалық қолайлылығы;
– жұмыс істеу өнімділігі 30% жоғарылатылған.
2.4 Nikon ДТМ 333/352 – NPL 602/652 ... ... ... тахеометрі жапондық аспап шығарушылардың ... ... ... Nikon ... ... геодезиялық және
инженерлік жұмыстардың кең спектрлі ... үшін ... ... ... ... қазіргі заманғы ... ... ... есте ... қабілеті жоғары, сенімді,
ыңғайлы және жұмыс өнімділігі жоғары (10-сурет).
Nikon тахеометрінің ерекшеліктері:
– қондырғыларды жылдам ... ... ... ... ... сандық
– әріптік батырмалар;
– батареяның 30 сағат бойы жұмыс істеуі;
– аспап толық орыс тіліне аударылған;
– есте ... ... 10000 ... ... ... ... (-30º -қа дейін);
– шаңнан,
10-сурет. Nikon DTM-332 және NPL 652 тахеометрі
Nikon ДТМ – 332 электронды тахеометрі екі жағынан да толық ... ... ... қамтамасыз етілген. Ол аспаптың негізгі
функцияларына тез ... және ... мен ... ... ... ... береді. 10 функциялы батырмалары ... ... ... ... ... ... ... пен ара қашықтықтарды
анықтау сияқты аспаптың негізгі функцияларына кіруге мүмкіндік береді.
Nikon ДТМ – 332 тахеометр сипаттамасы:
– бұрыштарды өлшеу дәлдігі - ... ара ... ... – 3 мм+2 ... (бір ... ... 5000м);
– жадқа 10000 нүкте сияды;
– 200 метрге дейін шағылдырғышсыз өлшей алады;
– толық сандық әріпті пернелер тақтасы;
– Quick codes тез ... ... ... кеңінен таралған есептеу программасымен қамтамасыз
– ету;
– IРx6 ... ... ... 27 ... бойы ... ... (жаз ... (бұрыштар мен
қашықтықты өлшеу).
Үлкен графикалық дисплей, аспапты жеңіл басқаруға мүмкіндік ... ... ... әр ... мәтіндер мен графикалық бейнелерді
шығара аласыз.
DTM-652 Nikon тахеометрі – өзінің класынды өте жылдам өлшейтін аспап,
бұрыштық дәлдігі 1" және ара ... ... ... 22 ... жылдамдығы жоғарылауына байланысты, даладағы ... ... ... ... ... ... NPL-632 моделі қада қоя алмайтын
нүктелерді өлшеуге мүмкіндік береді. Бұрыштық қатесі 2", ал призмасыз ... ... ... 32 ppm. 602 ... Nikon ... ... (CF ... және тасымалдауға (USB жады) арналған
CompactFlash (CF) және USB ... ... ... ... деректерін аспаптан көшіріп алу үшін кеңсеге келгенде, жады не ... ... ... ... ... ... ... DTM/NPL 602
сериясының тахеометріне әлемге белгілі Nikon оптикасы орнатылған. Nikon
оптикасы жарықты көп ... ... ... ... етеді. Nikon
аспаптарында сызықты фокустауға арналған ерекше механизм қолданылады.
DTM/NPL 602 серияларының барлық моделі Lumi-Guide бағыт көрсеткішімен
жабдықталған. Бұл көру ... ... ... қызыл сәуле. Lumi-
Guide екі когерентті қызыл ... ... ал ... ... ... ... ... аспаптан 100 м аралықты байқауға болады.
2.5 TOPCON тахеометрлері
Жапонның TOPCON корпорациясы – бүкіл ... ... ... ... ... ... фирма. Көптеген жылдар бойы TOPCON
корпорациясы аспаптар ... ... ... ... ... ... барлық әлемде жоғарғы сапалы геодезиялық аспаптардың стандартына ие
болды. ... ... ... ... ... дәл ... электронды-есептеу техникасы, бағдарламалар және жаңаланған
конструкцияларымен жинақталған. Дәстүрлі оптикалы-механикалық аспаптарға
сай бұл ... үш ... ... ... ... тахеометрлер (GTS-100N, GTS-230N,
GTS-3100N сериялары) – олардың бұрыштық ... ... ... дейінгі дәлдікке тең.
2. инженерлік тахеометрлердің бұрыштық қателігі 1"-тан
5"-қа дейінгі дәлдікті береді (GPT-3002LN, ... GPT- ... GTS720 - GTS7000 ... Windows және GTS-820, GPT-8000
тахеометрлерімен қоса, MSDOS операциялық жүйелерімен қамтылған. ... ... ... деректерін сақтауға болады. Модельдеріне байланысты
ара ... 2 ... 5 мм ... ... ... бір ... 3000 м-ге ... өлшейді.
11-сурет. TOPCON GTS-100N, GTS-230N, GTS-3100N серия
тахеометрлері
3. жоғарғы класты тахеометрлерге – ... GPT-7000 ... ... 250 м-ге дейін аралықты призмасыз, ал 7000 м-ге дейінгі аралықты
бір призмамен өлшейді. Аспаптардың ішкі ... орыс ... Ол ... ... ... ... (IEC529 ... сай) сақталған. Екі осьті компенсатормен қамтылып, 1"
бұрыштық қателікті және бір призмадан есеп алу ... ... ... аралығын береді. Өлшеу нәтижелері PYTHAGORAS және ... ... ... рет 2005 жылы TOPCON ... GPT-
3000LN сериясындағы GPT-3005LN тахеометрін өте алыс қашықтықты (1200
м) призмасыз ... ... ... ... Алыс ... ... ... түсіне, пішініне және мөлшеріне байланысты
болады. Призмасыз ара қашықтықты 250 м-ден ... ... ... ал 1200 м ... ОКҚ ... ... ... GTS – 800A/GTS – 800A тахеометрі. Жоғары жылдамдықтағы “жетекті”
механизм тахеометрді 50º/с. максималь жылдамдықпен айналдыруға мүмкіндік
береді. Бұл ... және ... ... көру ... тез ... бұруды қамтамасыз етеді.GTS – 800A сериялы TOPCON тахеометрі 5º/с-
қа дейінгі ... ... ... ... ... ... Нысанаға нақты бағыттаудың жаңа механизмі. Горизонталь және
вертикаль ... ... және ... ... ... ... бағыттаудың жаңа механизмі қолданылады. Ол арқылы тахеометрді
жылдам айналдыруға және нысанаға дәл бағыттауға болады ... ... TOPCON ... ... сақтау көлемділігі. GTS – 800/800A сериялы TOPCON стандартты
тахеометрінің есте сақтау ... 2 Мб ... көп). ... (ATA, flash) ... ... өлшеулердің нәтижелерін сақтау
мүмкіндігі шексіз. Сонымен қатар, тахеометрдің ... ... ... ... ... есептеу программалармен жұмыс істеуге
мүмкіндік береді (13-сурет).
13-сурет. Тopcon GTS-800A тахеометрі
2.6 LEICA TS02 сериялы ... LEICA ... – тез, әрі дәл ... ... етеді. Олар
құрылыс аймақтарында ... және ... ... ... үшін
құрастырылған. Құрастыру кезінде «Leica Gеоsystems» ... ... ... ... және ... ... ұлғайтылуына
ерекше көңіл бөлген. Салмағы өте ... әрі жаңа ... ие. TS02 ... ... ... ... ... жай,
тез және ыңғайлы орналастыру үшін лазерлік центрир енгізілген.
Бұл тахеометрлер өлшеу объектілері қиын ... ... ... мысалы, ғимараттың бұрыштары, т.б. Қызыл лазерлі шағылыспайтын
қашықтық өлшеуіш, қиын жұмысты қауіпсіздендіріп ... ... 1–2 ... ... ... ара ... өлшеуге болады. Беткейдің түрі мен
құрылымына байланысты 3500 м-ге ... ара ... ... сек ... ... мм дәлдікті тахеометрмен өлшенеді.
Негізгі сипаттамалары:
– 3500 м дейінгі қашықтықта түсіріс жасауға мүмкіндік беретін бір
типті дальномер орнатылған;
– дәлдігі 1.5 - 2 ... көру ... ... 30 ... ... жылыту және жарық беру мүмкіндігі бар дисплей;
– салмағы - 5 кг;
– қорабында бір аккумулятор GEB221 бар. ... 20 ... ... ... ... ... шаң мен ылғалдан қорғайтын IP55 жабдықталған, яғни кез-
келген ауа райында қолдануға болады;
– ішкі жадына 24000 нүкте жазуға ... ... ... ... үшін ... ... ... түсірісті, қиылыстыру мен ауданның ... ... ... ... ... ... меню, бірте-бірте тахеометрдің
барлық функциялары мен ... ... ... Осы ... ... және ... өлшеулерді қайта жүргізбеуге болады.
Қарапайым батырмалардың ... ...... ... оңай ... Ал үлкен графикалық дисплей, жұмысты орындау кезінде өте ыңғайлы
(14-сурет).
Басқару панельі монохромды графикалық дисплеймен жабдықталған. Онда ... және ... ... ... LEICA TS02 ... Басқару панелі
2.7 Ресейдің 3ТА5Р/3ТА5РМ тахеометрі
3ТА5Р (3ТА5РМ – 2 ... ... ... – ірі ... ... ...... негіздердің жүйесін құруға
арналған. Ал салынған және салынып жатқан аумақтағы түсірісті орындау,
қолданбалы ... ... әр ... ... және ... далалық жағдайларда, автоматты ... ... ... бұрыштарды, полярлық координаталарды өлшеуге, горизонталь ара
қашықтық пен өзара биіктік, ... тік ... ... ... ... болады. Өлшеу нәтижелері жад картасына жазылуы мүмкін.
Техникалық сипаттамасы:
– өлшеудің ОКҚ- сі көп ... ... ... ... 5"(1,5 ... вертикаль бұрыштан-7"(2,2 мгон);
– горизонталь бұрыштан-0-ден 360°-қа дейін (0-ден 400 гон-ға дейін);
– вертикаль бұрыштан +45-тен–45°-қа ... ... –50 ... ... ... ара қашықтықтан 45-тен 135°-қа дейін (+50-ден 150 ... ... шек 1 ... ... ... шек 6 ... ... тахеометр тұтынатын орташа қуат, Вт:
Көру дүрбісі:
– үлкейту ................................................. 30х есе.
– бұрыштық аймақ................................... 1º30'.
– визирлеу диапазоны, м......................... ... ... ... ... ... ... үклкейту................................................ 2,9хесе.
– бұрыштық аймақ................................... 3º.
– көздеу диапазоны, м.............................. ... ∞-ке ... ... бөлу ... ... .......................................... 30".
– дөңгелек .............................................. 10'.
Көтеру бұрандасы орташа жағдайы кезіндегі ... ... ... ... дейінгі арақашықтық 23 мм. Шағылдырғыш пен
қаданың биіктігі, мм..1300-ден 2250-ге дейін. ... ... ... кіші разрядының бағасы – 1 мм. Жады ... - 1МБ, (11000 ... 10.3. 3Т5РМ ... ... және ... ... ... тәртібі 3Т5РМ электронды тахеометрі –
оптикалық – электронды аспап, өз ... ... ... ... есептеу құрылғысы мен ақпаратты тіркеуішін құрайды. Есептеп
шығарудың бақылау блогы, қашықтық өлшеуішке ... ... ... көру ... ... ... секілді құрастырылған.
Қақпақтың ішіне призма орнатылған. Көру дүрбісін ...... ... ... ... ... – жіп ... нақты
бейнелерін алғанға дейін диоптрлік сақиналарды айналдыру арқылы
реттеледі. ... ... ... ... жіптік тор, жарық ... ... ... ... ... ... ... деңгейлеуіш арқылы горизонталь бағытқа келтіріледі (16-сурет).
16-сурет. 3TA5P электронды тахеометрлер
Тахеометр дисплейлі және жад ... бар ... ... Оның ... ... ... ток ... жалғау және дербес
компьютер қосу үшін ұяшық орналастырылған. Тахеометрді алған кезде құрамдас
бөліктері мен сыртқы бейнесін тексеру. Көру ... ... тура ... ... ... ... ... ұстауға болмайды. Оның ... ... және кір ... ... болмайды, ал тахеометрді
жапқышпен жапқан жөн. Буланудан сақтау үшін суық ... жылы ... ... ... ... ... оны 2 сағаттан кейін ашады.
Тахеометрді жылы жерден қорапқа ... ... ... ... 1 ... ... жөн. Кассеталық ток көзін ұзақ уақыт тахеометрге қосулы күйінде
қалдыруға болмайды. Кассеталық ток ... ... ... ... ... + 5-тан +40 0С-қа ... ... керек.
3. Тахеометрлік түсіріс, оларды өңдеу және шаруашылықта қолдану
3.1 Тахеометрлік түсіріс
Тахеометриялық түсірісте жергілікті жердің ... ... ... бұрыштарды және ара қашықтықтарды өлшеу арқылы
салынады. «Тахеометрия» гректің ... ... ... ... ... ... түсірістің ең тиімді әрі жедел орындалатын түрі ... Оның ... ... деп ... ... тағы бірі бұл
түсірісте ... ... ... ... ... рейканы немесе
шағылдырғышты аспаптың дүрбісімен бір рет нысаналау, яғни бағытын, ара
қашықтығы және ... ... ... ... ... Демек,
тахеометрлік түсірістің мәні аспаптың нысаналау ... бір ... ... – β, ... ... – ν және оптикалық қашықтық
өлшеуішпен қашықтық ... ара ... ... ... нүктенің
кеңістіктегі координаталарын анықтау. Ал ... ... ... жұмыс электронды автоматтандырылған аспаптармен жасалғандықтан,
мұндай есептеулер мен есеп алулар ... тек ... ... көздеп
лазерлі сәуле арқылы есеп алып, жадына ... ... ... ... негізгі кезең жергілікті ... ... ... табылады. Мұнда түсірілетін нүктелердегі (пикеттердің)
пландық орны полярлық тәсіл ... ал ... ... ... ... ... ... (17-сурет).
17-сурет.Тахеометрлік түсірісті жүргізу
Тахеометриялық түсіріс пункттеріне 1,2,3,4 кластық пландық ... ... ... ... Әдетте, түсіруге биіктіктері
геометриялық не тригонометриялық нивелирлеу тәсілімен анықталған теодолитті
жүрістердің пункттері ... ... ... мен ... ... ... негізгі түсіру
пункттері арасына тахеометриялық жүріс нүктелері бекітіледі. ... ... ... ... үшін ... Бұл ... бұрыштар толық
есеп алу тәсілімен, ал ара ... ... ... ... ... ... ... тура және кері бағытта ... ... ... ... ... өлшенеді. Ал биіктік
өсімшелері ... ... ... ... Түсіру
пункттерінің жиілігі планның масштабы мен рельефтің ... 1 км ... 1:1000 ... ... үшін пункттер саны 16,
1:2000-12; 1:5000-4 пункттер саны ... ... ... ... ... ... ситуациялық шартты белгілерді
теодолиттік түсірістегідей етіп планға ... ... ... ... ... ... ... салынған
абриске сай пункттер сызықтармен жер бедерінің өзіне тән ... ... ... ... ... жота ... т.б. ең ... бастап көрсетеді. Контурларды пункттер сызықтармен толықтырылады
да, қалыңдатылған горизонтальдардың үзілген жеріне ... ... ... план мұқият тексерілгеннен кейін тушьпен сызылады да,
қажетті жазуларды орындап безендіреді.
Есептеу жұмыстары ... ... ... ... ... ... Тахеометриялық түсіріс планын жасау
жұмысы, жалпыдан жекеге көшіру принципін ... ... ... ... торды салады, мұнда теодолиттік түсіріс туралы ... ... ... ... соң ... ... пункттерін, одан әрі
түсірген негіздеуінің нүктелерін түсіреді де, түсірген жүрістері ... ... ... Ситуациялық нүктелер планға дала журналы мен
крокидің мәліметтері ... ... ... бұл аталған деректер
теодолит көмегімен жүргізілген тахеометриялық түсіріс болып табылады. Ал
негізінен обьектідегі электронды тахеометрлермен ... ... ... ... ... көп жұмыстары автоматтандырылған. Сондықтан ол жұмыстарда
есептеу, өңдеу жеңілдетілген.
Тахеометриялық түсірісті жүргізу. Тахеометриялық түсіріс ... ... ... және ... ... ... жатады. Әдетте,
түсіруге биіктіктері геометриялық не тригонометриялық нивелирлеу ... ... ... ... ... ... рельефі мен заттардың контурларына байланысты негізгі түсіру
пункттері арасына тахеометриялық ... ... ... Тахеометриялық
жүрістер түсіру торларын жиілету үшін қажет. Бұл жүрістерде бұрыштар толық
есеп алу ... ал ара ... ... ... ... дәлдікте қашықтықтар өлшеішпен тура және кері бағытта ... ... ... ... ... ... Ал биіктік
өсімшелері ... ... ... ... ... жиілігі планның масштабы мен рельефтің күрделілігіне
байланысты 1 км ... 1:1000 ... ... үшін ... саны 16,
1:2000-12, 1:5000-4 пункттер саны рельеф ... ... ... ... ... ... соң жердің бедері мен
ситуациясы түсіріледі. Теодолит-тахеометр орнатылған станция айналасындағы
ерекше көзге ... ... ... нүктелері белгіленеді.
Түсірілетін бұл ... ... ... қойылатындықтан, оларды
рейкалық нүктелер деп ... ... ... ... ... ... белгілі бір
тәртіппен жүргізіледі.
1) теодолит нүктеге орнатылып жұмыс бабына келтіріледі. Аспап биіктігі
(і) өлшейді, оны рейкаға белгілейді.
2)теодолиттің вертикаль діңгегі сол ... КЛ ... оң ... ... ... ... нөлге келтіріп, дүрбіні артқы пунктке (1)
көздейді, яғни ... ... нөл ... бастапқы бағытқа қаратып
бекітеді.
3) алидаданы босатып, дүрбіні рейкалық ... ... ... ... 3, 4, 5, 6, 7 т.б. нүктелерге).
4) рейканың нүктелерге дейінгі қашықтықтарды, ... ... ... ... ... анықталады.
18-сурет. Рейканың нүктелерге дейінгі қашықтықтарды, қашықтық өлшеуіш
қыл жіптері арқылы анықтау.
5) дүрбінің жетекші ... ... ... қыл ... ... ... көздеп, микроскоппен горизонталь және вертикаль бұрыштың
мәндері алынады. Алынған есептер тахеометриялық түсіру журналына жазылады.
Журналдың ескерту ... ... ... қай жерде орналасқаны,
т.б. мәліметтер жазылады да, және ... ... ... ... ... ... ... қозғамай, алидада арқылы келесі рейкалық нүктеге
қарап, түсіру жұмысын ... ... ... ... ... кезінде
жердің абрисы сызылып отырады. Абриста нүктелердің қай ... ... ... сызықтары, аспап тұрған және оған көршілес станциялар
көрсетіледі.
Нүктелер арасындағы көлбеуліктер стрелка ... ... ... ... ... ... план сызылған кезде ... ... ... ... түсіріліп болғаннан кейін қайтадан 1-
пунктке көздеп, бастапқы нөлдік есепті тексереді. Бастапқы және ... ... ... ... ... Тахеометрлік түсіріс нәтижелерін өңдеу
Тахеометриялық түсіріс нәтижелерін өңдеу жұмысы ... ... ... ... ... ... жүріс нүктелерінің координаталарын (Х, У, ... әр ... ... ... ... есептеу;
4) жергілікті жердің топографиялық планын салу.
Тахеометриялық жүріс пландық координаталарын ... ... ... ... Жүрістің бұрыштық қатесі мына формула
арқылы есептеледі:
мұндағы n- жүрістегі өлшенген горизонталь бұрыштар саны. ... ... ... ... ... Р- ... ... N- қабырғалар саны.
Биіктік өсімшелерінің қиылыспаушылығы былайша анықталады:
Станциялардың биіктіктері ... ... ... ... биіктіктерін есептеуге кіріседі. Пикеттер биіктіктері мына
формуламен анықталады:
Есептеу жұмыстары ... ... ... ... ... кіріседі. Тахеометриялық түсіріс планын жасау жұмысы, жалпыдан
жекеге көшіру принципін сақтай отырып ... ... ... ... ... теодолиттік түсіріс туралы айтылған тараудағы ереже
сақталады. Содан соң ... ... ... одан әрі ... нүктелерін түсіреді де, түсірген жүрістері мен ... ... ... нүктелер планға дала журналы мен крокидің
мәліметтері бойынша ... ... ... ... ... ... түсірілген нүктелерді планға тахеограф-
транспортир көмегімен салу қолайлы. ... ... ... ... бұл аспап градустық бөліктерге (ең кішкене бөлігі ... ... ... ... ... диметрі арқылы сызғыш өтеді, оған
тиісті ... ең аз ... 0,5 мм ... шамасы салынған. Осы
шкаланы пайдалану қолайлы болу үшін, тахеографта тесік ойылған. Дөңгелектің
ортасында ... ... ... ... ол арқылы планның тиісті
нүктесінің үстінде ... ... ... ине өтеді. Планға
нүктені түсіру үшін тахеографты ... ... ... ... ... ... кейін шкаламен станциядан түсірілетін нүктеге дейінгі
арақашықтық салады ... а- ... б- ... ... ... ... ... шартты белгілерді
теодолитік түсірістегідей етіп планға ... ... ... жүргізіледі. Горизонтальдарды жүргізбес бұрын, салынған
абриске сай ... ... жер ... өзіне тән жерлерін, мысалы,
төбенің ұшын, ойпаттарды, шұңқырларды, жота ... т.б. ең ... ... ... ... ... сызықтармен толықтырылады
да қалыңдатылған горизонтальдардың ... ... ... ... сызылған план мұқият тексерілгеннен кейін тушпен сызылады да,
қажетті жазуларды орындап безендіреді.
3.3 Электронды тахеометрлерді шаруашылықта қолдану
Қазіргі жаңа ... ... тек ... ... ... мен ғана ерекшеленбейді. Ол қолдануының әр түрлі
сферада қолдануымен ерекшеленеді.Сондықтан тахеметрлерді ... ... ... байланысты талдауға болады. Бұл кезде оның дәлдігімен
өлшеу қашықтығы айрықша рөл ... ... көп ... ... жай ... ... қолданылады. Ал кейбір күрделі
жағдайларда мысалға, мұнай құбырлары ... ... ... ... ... ... түрде іздеп табатын
роботтандырылған тахеметлерді қолданған өте ... ... ... ... осы күрделі жұмыстарды орындауға байланысты
жұмыстарды қамтамасыз ететін ... ... 90 ... ... ... даму ... негізі қаланған. Бұл
бағдарламалар жоғарда аталған жұмыстарды жобалау ... және ... ... ... ... алдын-ала жобалауға болады:
Қазіргі электронды тахеметр және сол-сияқты оптикалық аспаптар сияқты
бұрыштарды және ... ... ... ... ... ... ... блоктары немесе модульдары және компенсатор модульдары
анықтайды. ... ... ... ... онда бұрыштық өлшеулер талап
бойынша 1”-пен ... ... ... ... ... байланысты
болмайды.Оған әсер ететін сыртқы орта. Егер дәлдік туралы айтатын болсақ,
онда бұрыштың ... 1 ... ... ал 1mm+1ppm ... Бұл қателік ең бірінші өлшеу жүйелерінің техникалық және ... ... ... ... ... ... бойынша ең
жоғарғы дәлділік жай жұмыстарда қоршаған орта әсерінен және орталандыру мен
келтіру ... ... ... ... Жай ... өлшеу
дәлдігі 5-6, ал бұрыштық өлшеу және сызықтық өлшеу үшін 3мм+3ррm болады.
Тахеометрмен өлшеудің ... 500 – 1000 ... ... қарамай кейде одан
да ұзын көлемдерді өлшеуге тура ... ... ... ... ең ... ... 2 мм+2 ppm 3000 – 4000 метр ... ... ... ... табылады. Бұл параметрлер болашақта барлық тахеометрлер үшін
стандарт болуы керек. Өлшеу ұзындығын ... ... үшін ... ... болады. Қарастырсақ көп өндірушілер қашықтық көрсеткіштерін өте
айқын жоғарлатады, атмосфералық мөлдірлік ерекше ... ... ... ... ... ... болмайды. Мысалы, мынадай көрсеткіш 40км
абсолюттік атмосфераның мөлдірлігін көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... мүмкін емес. Сонымен қатар
қалада жұмыс істеу жағдайында автожолдардың бойында атмосфераның мөлдірлігі
газдалған ауаның әсерінен күрт ... ... ... ... өлшеулі
тахеометрлер кең өріс алады. Ол сәулесіз обьектіге дейінгі арақашықтықты
өлшеу мүмкіндігі бар сәйкес бұндай өлшеулердің арақашықтығы 100 – 150 ... ... 1020 мм ... ... ... ... кемсіздіктеріне
сәулеленетін жазықтықтағы өлшеудің дәлдігіне тәуелді және өлшеу нүктесінің
тұрақты қатыруының жоқтығынан ... ... оны әрі ... ... күтуге
болады. Электронды тахеометрдің басты құраушы модулі ... ... ... ... ... дегеніміз – тек қана өрістік ... ... ... өзін басқаратын пульт, клавиатура (пернелер
тақтасы) ... ... Оның ... жадының көлемі экранның түрі, қолма
қол және ... ... ... тахеометрдің функцияналды
мүмкіндіктері тәуелді болады. Көп тахеометрдің ... ... бар, ол ... ... ... ... тақтасы
сандық немесе алфавитті сандық болуы мүмкін. Кейбір тахеометрдің моделінің
екі жағында да пернелер тақтасы бар. ... ... саны ... ... ... ... байланысты болады. Сондай-ақ кейбір
тахеометрлер толық РС – ... QWERTY – ... ... бар. ... ... технологияларды қолдану практика жүзінде ... ... ... ... екі есе ... яғни ... ... азайтып, өрістік өлшеудегі қателіктерді жойып және камералды
жұмыстарды оптималды жүргізіп, нәтижесінде жылдық геодезиялық ... екі ... ... ... ... ... ... шығарады (Automated Tracking System). Олардың негізі болып жоғары
дәлдікті күшті қашықтық өлшеуіш блогы бар ... ... және ... ... ... ... электронды тахеометрлер. Бұл
серияның аспаптары жай ... ... ... және автоматты бақылау
жүйесін бергіш сияқты ... ... ... ATS ... ... есептерді шешу үшін қолданылады: Жер ... және ... ... автоматты ... ... ... ... ету; ... ... ... анықтау; құрылыс машиналары мен механизмдерін
басқару Geodimeter ATS ... ... ашық және ... ... ... болып табылады, онда аспап ... ... ... ... ... ... көздеудің ұзақтық
режимі 12 км. Geodimeter ATS-PM деформацияларды автоматты жүйелерде ... ... ... үрдісін басқару, берілгендерді тіркеу, оларды өңдеу
анализі қазіргі уақытта арнайы бағдарламалар мен сыртқы ... ... ... ... күнде барлық өрістік ... ... ... дәстүрлі оптикалық теодолиттің көмегімен,
қашықтық өлшеуіш қоспалары және басқа да ескірген геодезиялық аспаптардың
көмегімен ... Ең ... ... ... 5 ... ... ... табысты меңгерді. Орташа баған бойынша қазіргі ... ... ... ... ... ... ... сай тахеометрлерге
сұраныс жылына 100-ді құрайды. Егер Ресейде геодезия облысындағы ... ... ... және ... ... прогрессивті және
нәтижелі технологиялар ескі технологияларды шеттетеді.
Тахеометр түсірісінің түсіру негіздері ретінде пайдаланатындар:
құрылыс трассасы, ... ... ... ... ... мен аспалы
жүрістер. Түсіру негіздері сызықтық құрылыстың трассасы ... ... ... ... үшін ... ... түсіргенде, күрделі
жерлерді трассалағанда, кіші жасанды құрылыстарды және бір ... ... мен ... жобалағанда, пайдалантын жерлерге су
арықтарын және каналдарын ... және т.б. ... ... негіздері немесе түсіру нүктелері арқылы жер бетінің
рельефі мен ситуациясы ... ... ... ... түсіру
негіздері ретінде құрылыс трассасы, тұйық полигон, ықшам триангуляция
торлары және ... ... ... ... ... түрлерін
таңдау жобалау кезеңіне, жердің рельефіне, көріну жағдайына, ... және ... ... ... Түсіру нүктелері әрқашанда
көруге ыңғайлы биік жерлерде орналасқан дұрыс.
Түсіру ... ... ... ... ... ... су ... жобалау үшін трасса бойын түсіргенде,күрделі
жерлерді трассалағанда,кіші жасанды құрылыстарды және бір ... ... мен ... ... ... ... және каналдарын жүргізгенде және т.б қолданылады.
Егер обьекттер үлкен аумақты болса, онда түсіру негіздері ... ... ... ... Орман шаруашылығы обьектілерін жер ... көп ... ... түсіріс қолданылады.
Қорытынды
Сонымен өз дипломдық жұмысымды қорытындылай келе, құрылыс алаңында
салынып жатқан өндірістік ғимараттарды ... ... ... бөлу немесе жобаны жер бетіне көшіру жұмыстары жүргізіледі.
Kөшipy жұмыстары құрылыстың бас ... ... ... ... ... бөлу сызбалары, жолдар мен коммуникациялардың планы және
профилі, аумақты вертикаль тегістеу жобасы, ... ... ... ... құрылысты техникалық жобалаусыз, монтаждаусыз, ғимараттардың
отыруларын бақылаусыз, яғни инженерлік-геодезиялық жұмыстарды жоспарлаусыз
өндірістік ... ... ... көз алдымызға елестету мүмкін емес.
Құрылыс жұмыстарын ... ... ... ... ... олар ... ... теодолиттер, электронды тахеометрлер
және лазерлік нивелирлер кең ауқымда құрылыстағы геодезиялық жұмыстарды аз
уақытта, еңбек шығынын ... және тез ... ... Бұл біздің құрылыс
саласында үлкен жетістікке жетуімізге әкеледі. Мақсатына ... ... ... ... бөлу ... ... ... жұмыстардың
орындалу ерекшеліктерімен таныстырып, олардың мәнін түсіндіре алды.
Мәселелеріне тоқталатын болсақ, ... ... бөлу ... ... ... ... Бөлу жұмыстарының ерекшеліктерін бөлдім.
Дәстүрлі аспапты қолдана отырып бөлу жұмыстарын ... ... ... ... компаниясының жаңадан шыққан өнімінің жұмысымен салыстыра
талдау жасадым.
Осы жұмыстың ... ... ... ... ... қарастыру.
– геодезиялық бөлу жұмыстарының ерекшеліктерімен танысу.
– дәстүрлі әдістермен бөлу жұмыстарын жүргізу.
– бөлу жұмыстары кезіндегі жобаның дайындалуы.
– орындалатын ... ... ... жаңа ... ... ... ... – осы барлық айтылып кеткен мәселелерді шешу, бөлу
жұмыстарының мақсаты мен міндеттерін жүзеге ... Бөлу ... ... барлық жұмыстарды қарастыра отырып, олардың тиімділігі мен
қолдану жеңілдігін ашып көрсету.
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... при
разработке месторождений нефти и газа. – Алматы: КазНТУ, 2005, Б.56.
2. Қалыбеков Т. Геодезия мен топография негіздері. -Алматы: Ана ... -184 ... ... Р.М. ... ... - М.: ... 1980.- 197 б
4. Инженерная геодезия /Е.Б.Клюшин, М.И.Киселев, Д.Ш.Михелев и др.-
М.: ... шк. 2001. – 464 ... Курс ... ... / Под ред. ... М.: ... 1989. –
430 б.
6. Федотов Г.А. Инженерная геодезия. – М.: Высш.шк., 2002. – 463 б.
7. ... В.И. ... ... дело. – М.: Недра,
1989.- 512 б.
8. ... ... / Г.А. ... ... ... ... 2007.
9. Геодезия және топография негіздері / Алматы Ана тілі, 1993.
10. ... ... ... ... ... ... С.В. Марфенко, Д.Ш. Михелев и др. – М.: Недра, 1991.
11. Григоренко А.Г., Киселев М.И. Инженерная геодезия. – М.: Высш.шк.,
1983.
12.Инженерно-геодезические ... для ... и ... ... / А.А. ... Л.И. Пик, О.А. ... и др. –
М.: Недра, 1986.
13. Клюшин Е.Б., Михелев Д.Ш. Инженерная геодезия. – М.: Недра, ... ... Г.П., ... В.Е., ... В.Г. ... ... методы и принципы инженерно-геодезических работ. – М.: Недра,
1981.
15.Левчук Г.П., ... В.Е., ... Н.Н. ... ... ... при ... и ... инженерных
сооружений. – М.: Недра, 1983.
17. ... и ... ... ... ... ... / В.Д. ... И.Ю. Васютинский, Е.Б. Клюшин и др. – ... ... ... по ... геодезии. Геодезическое обеспечение
строительства и эксплуатации инженерных сооружений. – М.: ... ... ... В.Д., Михелев Д.Ш. Основы инженерной геодезии. – М.:
Высш.шк., ... Курс ... ... Лебедев Н.Н. М.: Недра, 1970.
21. Справочник по общестроительным работам. Геодезические работы ... ... В.Н. ... М.: ... ... ... Н.Н. Курс ... геодезии. М.: Недра, 1974.
23. Сундаков Я.А. Геодезические работы при ... ... ... и высотных зданий. М.: Недра, 1972.
24.http://www.georespect.ru/index.phpcommand/geodezist_stroy
Геодезические работы в строительстве.
25.http://www.georespect.ru/index.phpcommand/geodezist_stroy
Геодезические ... в ... ... Г.Г., ... С.П. ... Учебное пособие для вузов.
Москва: изд. Академический проект, 2007. 592 ... ... ... Я.А. ... Геодезические работы при монтаже
строительных конструкций: Учебное пособие для ...... ... ... ... ... 1973. 128 ... Михелев Инженерная геодезия: Учебник, 7-ое ... ... Изд. ... ... 2007.
30. Геодезия: /оқулық/ - М.Нұрпейісова:-Астана, Фолиант баспасы, 2010
31.Геодезиялық аспаптар: - М.Б.Нұрпейісова.,Қ.Б.Рысбеков:-Алматы,2010
32. Инженерлік геодезия:- Б.Б.Атымтаев.,Т.П.Пентаев:-Алматы,2005
-----------------------
Фундаментальды параметрлердің бірлік ... ВГС, ГФГС және СГС-1 ... ... ... және ІІ ... ... және III классты опорлы мемлекеттік гравиметриялық торлар
триангуляцияжәне полигономет-рия торлары (МГТ)

Пән: Электротехника
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тахеометр-автоматтар және электронды тахеометрлер9 бет
Геодезиялық аспаптардың метрологиялық сипаттамасы, стандарттары44 бет
Қазіргі қолданыстағы тахеометрлердің түрлері. Тахеометрлік түсіріс9 бет
"Тахеометрлік түсіріс."5 бет
Тахеометрлі түсіріс3 бет
Тахеометрлік түсіріс7 бет
Тахеометрлік түсіріс жайлы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь