Бағалық саясат жайлы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1.бөлім. Бағаның атқаратын қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2.бөлім. Бағаға әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
3.бөлім. Бағаны белгілеу үрдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
3.1. Бағаны жасау мақсатын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
3.2. Сұранысты анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
3.3. Шығындарды бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
3.4. Бәсекелестердің бағаларын және олардың тауарларын талдау...10
3.5. Баға белгілеу, таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
3.6. Түпкі бағаны белгілеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
4.бөлім. Баға белгілеу тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
4.1. Жаңа тауарға баға белгілеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
4.2. Тауар номенклатурасы шеңберінде бағаны белгілеу ... ... ... ... ..13
4.3. Географиялық принцип бойынша баға белгілеу ... ... ... ... ... ... ..14
4.4. Баға арқылы жеңілдіктер жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
4.5. Тауардың өтімін ынталандыру үшін баға белгілеу ... ... ... ... ... ..15
4.6. Баға арқылы кемсітушілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
5.бөлім. Бағалық саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
6.бөлім. Бағаға негізделмеген немесе сапалық бәсеке ... ... ... ... ... ... ... 21
7.бөлім. Нарық жағдайында баға тағайынадау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
7.1. Бағаның өзгеру себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
7.2. Баға және сұраныс пен ұсыныстың заңдары ... ... ... ... ... ... ... ... .26
7.3. Фирманың бағалық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
7.4. Баға түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
7.5. Бағаларды тағайындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
7.5.1. Сұраныс факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
7.5.2. Өндірістік және маркетингтік шығындардың ықпалы ... ... ... ... .33
7.5.3. Бәсеке факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
7.5.4. Баға тағайындаудың негізгі тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
7.5.5. Сұраныс факторларына бағытталу әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
7.5.6. Нарыққа бағытталу әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37
7.5.7. Шығындарға бағытталған әдіс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
7.5.8. Бәсекеге бағытталған әдіс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39
Пайдаланған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
Маркетинг кешенін құрайтын бір тәсіл бола тұра баға өте маңызды қызметтер атқарады. Сайып келгенде коммерциялық фирма әрекетінің түпкі нәтижесі көбінесе бағаға байланысты. Дұрыс таңдалып алынған баға стратегиясы тауардың бәсекелестік қабілетіне және кәсіпорынның өндіру-өткізу жұмысына ұзақ мерзім әсерін тигізеді. Бұған қоса тұтынушыларға (тауарды сатып алушыларға) тигізетін бағаның әсері де аса зор. Баға дегеніміз тауар құнының ақшалай белгісі. Құнмен бірге сұраныс пен ұсыныс бағаға өз әсерін тигізеді. Ол қаржы және пайда алудағы фирманың пәрменді маркетинг құралы. Тауардың бағасы клиентті тартуы да немесе тартпауы да мүмкін. Сондықтан баға орнатуда қандай мәселелер қарастырылады, оған қандай факторлар әсер етеді, әлемдік экономикадағы тәжірибелер мен практикалық қолданыстарды білу керек. Тауардың құны мен бағасының арасындағы байланысты түсіну керек. Ал ең маңыздысы, баға саясаты біздің елде қандай болу керек, соны білу қажет. Бұл жағдайларда Қазақстан республикасының ішкі және сыртқы экономикасымен танысамыз. Біздің Өкімет тауар және баға жайлы қабылдаған заңдарына тоқталамыз.
Біз бұл жұмыста бағалық саясатты, сапалық бәсекені, нарық жағдайында баға тағайындау қалай жүзеге асатыны, сұраныс пен тұтыну, баға түрлері жайында маліметтер келтіреміз. Осы маліметтерге сүйеніп, нарықта бағаның атқаратын рөлі мен оны реттеуші факторлармен танысамыз.
1. Котлер Ф. Маркетинг негіздері. Профессор М.Ізбасардың жалпы редакциялауымен ағылшын тілінен тәржімеленген. – Алматы: Жазушы, 2000.

2. Қожаназаров Қ. Маркетинг негіздері: Оқулық. – Алматы: «Экономика», 1995.


3. Сатыбалдыұлы С. Маркетинг – нарықтану. – Алматы: «Білім», 1999.

4. Нысанбаев С.Н., Садыханова Г.А. Маркетинг негіздері: Оқулық. – Алматы: «Қазақ университеті», 2002.


5. Пунин Е.И. Маркетинг, менеджмент, ценообразование на предприятиях. – М.: Международные отношения, 1993.

6. Закон Республики Казахстан « О ценообразовании в Республике Казахстан » // Казахстанская правда, 1991, 15 января.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.............................3
1-бөлім. Бағаның атқаратын
қызметтері....................................................4
2-бөлім. ... әсер ... ... ... Бағаны жасау мақсатын
анықтау......................................................7
2. Сұранысты
анықтау...........................................................
................8
3. Шығындарды
бағалау........................................................10
4. Бәсекелестердің бағаларын және олардың тауарларын ... Баға ... ... ... Баға белгілеу
тәсілдері...................................................................
12
1. Жаңа тауарға баға
белгілеу..........................................................
..12
2. Тауар номенклатурасы шеңберінде бағаны
белгілеу..................13
3. Географиялық принцип бойынша баға
белгілеу..........................14
4. Баға арқылы жеңілдіктер
жасау.....................................................15
5. ... ... ... үшін баға
белгілеу......................15
6. Баға арқылы
кемсітушілік......................................................
.........16
5-бөлім. Бағалық
саясат......................................................................
..........17
6-бөлім. Бағаға ... ... ... ... ... ... ... ... Баға және ... пен ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... Баға ... ... Сұраныс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... бір тәсіл бола тұра баға өте маңызды
қызметтер атқарады. Сайып ... ... ... ... ... көбінесе бағаға байланысты. ... ... ... ... ... ... қабілетіне және кәсіпорынның өндіру-
өткізу жұмысына ұзақ ... ... ... ... қоса ... ... ... тигізетін бағаның әсері де аса зор. Баға
дегеніміз тауар құнының ақшалай белгісі. Құнмен ... ... пен ... өз ... тигізеді. Ол қаржы және пайда алудағы фирманың пәрменді
маркетинг құралы. Тауардың бағасы клиентті ... да ... ... ... ... баға ... ... мәселелер қарастырылады, оған қандай
факторлар әсер етеді, ... ... ... мен ... білу ... Тауардың құны мен бағасының арасындағы байланысты
түсіну керек. Ал ең маңыздысы, баға саясаты біздің елде қандай болу ... білу ... Бұл ... ... ... ішкі және ... ... Біздің Өкімет тауар және баға жайлы қабылдаған
заңдарына тоқталамыз.
Біз бұл жұмыста бағалық ... ... ... нарық жағдайында
баға тағайындау қалай жүзеге асатыны, сұраныс пен тұтыну, баға ... ... ... Осы маліметтерге сүйеніп, нарықта бағаның
атқаратын рөлі мен оны реттеуші факторлармен танысамыз.
1-бөлім
Бағаның атқаратын қызметтері
Бағаның ... ... оның ішкі ... ... ... бес қызметі белгілі :
1. Есеп жүргізу қызметі белгілі ... ... ... ... ... керек ететінін көрсетеді.
Тауарды өндіру үшін қанша еңбек, шикізат, материалдар, ... ... ... ... баға ... анықталады.
2. Ынталандыру қызметтінің мәні әр түрлі тауарларды өндіруге және
тұтынуға бағаның тигізетін ... ... ... жету ... баға ... ... ... осы
қызметі шығынды кемітіп, пайданы көбейту үшін ғылыми-техникалық
прогресті дамытуға, ресурстарды тиімді үнемдеуге, өнімнің сапасын
жақсартуға ... ... және жаңа ... ... ... пайда көбейеді.
3. Бөлу қызметін баға тауардың құнынан төмен, немесе жоғары ауытқуы
арқылы орындайды. Бұнда баға ... ... ... ... арасында, мемлекет аймақтары арасында, қорлану және
тұтыну қорлары арасында, тұрғындардың ... ... ... ... және ... ... ... пен ұсынысты тепе-теңдік қызметінде тұтыну және өндіру,
ұсыныс пен сұраныс араларындағы арақатынасына баға күшті ықпал
тигізеді. ... пен ... ... ... ... баға өз белгісін беріп және оларды
сәкестендіру қажетіне қоғамды итермелейді. ... баға ... ... ... ... икемді және пәрменді құралы
болып табылады.
5. Өндірісті ұтымды орналастыру қызметінде баға механизмі ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Өйткені әрбір сала өнімдерінің ... мен ... ... капитал пайдасы жоғары салаға барынша құйылады. Ол
сала өндірісі жоғары ... ... ... ... ... ... оның сұранысы төмендеп, бағасы мен
пайдасы азаяды. Ол саладан сондықтан капитал алынып, ... ... ... ... ... ... ... аса қажет
өндірістерін дамытуға, қажеті аз салаларды ... баға ... ... ... әсер ... ... баға ... таңдау үшін оған қандай факторлар әсер ететінін
біле отырып, оларды таңдауы қажет. Көбінесе ол сыртқы себептерден болады.
Бағаға әсер ... ... ... ... ... тауар
қозғалысына қатынасушылар, бәсекелестер және мемлекет. Осы факторларға
қысқаша тоқталайық.
1. ... ... ... аса қатты әсер ... ... ... ... ... ... ... төлеуге, транспортқа, қоршаған
ортаны қорғауға кеткен қаражатқа байланысты. Бұл шығындар бағаны белгілеу
кезеңінде есепке алынып, бағадағы ... ... ... баға деңгейі
белгіленеді. Баға деңгейі тұрақты болғанда, іс жүзінде шығындар көлемінің
өзгерісі пайданың әрқалай көлемде түсуін белгілейді.
2. ... Баға және сату ... ... тәуелділігін екі
себеппен түсіндіруге болады. Біріншісі сұраныс пен ... ... ... баға икемділігі; екіншісі әртүрлі нарық сегменттері тұиынушыларының
бағаға деген жауап әрекеті.
Бағаны қабылдау және тауарды сатып алу ... ... ... ... бөлуге болады:
( үнемдеп сатып алушылар тобы – бұл топтағы тұтынушылар ... ... ... яғни ... көп ... ... және осы
тұтынушыларға жарнама қатты әсер етеді;
( дербестендірілген сатып ...... ... ... ... ... деңгейіне көңіл бөледі;
( этикалық сатып алушылар - өздерінің сатып алуымен кішігірім фирмаларды
қолдауға әзір және ... ... ... баға төлеуге дайын;
( көңілсіз сатып алушылар – а дегенде тауарды пайдалануының ыңғайлылығын
және һолайлылығын бағалайды ... ... ... ... ... ... ... бағаны белгілеу үрдісінде маңызды
рөл атқарады. Олалдың пікірімен санасуға тура келеді, ... олар ... ... ... ... ... бейнесін жасауға, сатып алуды
жалғастыруға өз ықпалын тигізеді. Тауар тез ... ... үшін ... ... қатаң бақылауға алуы мүмкін, егерде:
1. Тауар бағасы алдын-ала келісіп белгіленсе;
2. Бөлшек саудасы аз болса;
3. Консигнация шарттарын пайдаланса;
4. Тауар ... ... ... ... ... ... және бөлшек саудадағы тауар қозғалысының негізгі қатынасушылары
бағаны ... ... ... ... ... ... маңызды екенін көрсете білсе;
( пайдасыз тауарды өткізуден бас тартса;
( бәсекелес өнімді қоса өткізіп, тұтынушының сатушыға деген ... ... ... ... ... ... ортасы
талданады. Баға бақылауының жағдайына байланысты бәсеке ортасы үш түрге
бөлінеді:
( Бағаны нарық бақылайтын орта. Онда ... ... ... ... ... ұқсас деп сипатталады. Бұл ортада фирма тауарын төмен бағамен
ұсынса, ол ... ... ... ... ... ... бағасы
төмендеген тауарға тез ауады. Ал басқа бәсекелестер жауап қайтару ... ... ... ... ... ... бәсекені баға
“қақтығысына” айналдырмаған ... ... ... ... ... ... нәтижесін қарастыру аса маңызды іс.
( Бағаны фирма бақылайтын орта. Оған шектелген ... тән және ... ... ... Бұл ортада фирманың жұмыс істеуі және іс-
әректі оңайлау болады. Тауардың бағасы жоғары немесе төмен болса да ... ... ... болады.
□ Бағаны мемлекет бақылайтын орта қоғамдық транспорт, энергетика,
коммуналды қызмет және де ... ... ... ... ... және өндіруішілерден жан-жақты ақпарат
жинаған соң нақты баға деңгейін белгілейді.
5. Мемлекет. Кәсіпорынның ... ... ... ... Бұл ... үш ... ... болады:
( Мемлекет бағаны өзі белгілейді. Ол үшін ... ... ... ... ... еркін нарық бағасын бір
деңгейде “қатыру”, монополист кәсіпорындардың ьағаларын жоғарыдан белгілеу.
( Мемлекет баға қою ережелерін бекітеді (реттелген бағалар ... ... ... ... ... ... жоғарғы деңгейін орнату,
бағаның негізгі көрсеткіштерін реттеу (пайданы, ... ... ... т.б.), ... ... ... бірлік көтеру дәрежесін анықтау.
( Арамзалық бәсекеге және нарықты монополиялауға шек қою үшін ... ... ... ... ... ... қалыптасады). Ол үшін
мемлекет мына іс-әрекеттерді шектейді: кәсіпорындардың бағаны ... ... ... ... ... шек ... ... бағасын жабдықтаушыларға және сауда орындарына күшпен міндеттеуіне шек
қояды, ... ... жою ... ... өз ... ... сатуға) шек қояды.
3-бөлім
Бағаны белгілеу үрдісі
Баға белгілеу ісі қиын және көпсатылы үрдісі болады. Оны жалпы алғанда
қысқаша былай ... ... ... ... ... ... үрдісі
3.1. Бағаны жасау мақсатын анықтау
Ең алдымен фирма нақты тауар арқылы қандай нәтижеге жетуді көздейтінін
білуі қажет. ... ... ... ... нарық жайғасымы толық
ойластырған болса, онда баға мәселесімен ... ... ... ... ... болар еді. Баға құру стратегиясы ... ... шешу ... ғана ... Сол жағдайда фирма өзінің
түпкілікті мақсатын белгілеуі мүмкін. Қаншалықты бұл мәселе анығырақ ... баға қою ісі ... Іс ... жиі кездесетін мақсаттар
мынадай:
( Фирма өзінің өмір сүруін қамтамассыз ету. Бұл мақсат ... ... ... ... және ... қажеттері кенеи өзгерген кезде
қолданылады. Өзінің тауарлары өтімін ... ету үшін және ... ... ... үшін ... көбірек сату мақсатымен бағаны
төмендетеді.
( Күнделікті табыс көлемін максималдау. ... ... пен ... ... ... ... бағаны қояды. Бұл саясатта ұзақ ... ... ... да, күнделікті қаржы- қаражат көрсеткіштері фирмаға
маңызды болады.
( Нарық үлесінде жетекші орын алу. ... ... ... арқылы шығындары
төмендеп, ұзақ мерзімдік табыс көлемі жоғарлайды. Осы ... ... ... ... ... ... қамтуға тырысады.
( Сапа көрсеткіштері жағынан жетекші орын алу. ... ... ... ... ... ... ... жоғары сапалы болуына ұмтылады. Ол
үшін ғылыми-техникалық зерттеулер жүргізіп, тауар көрсеткіштерін жақсартады
және ... ... баға ... оның өте ... жаңа ... ... алушыларға жеткізуі қажет.
3.2. Сұранысты анықтау
Фирма белгіленген баға деңгейі тауарға деген сұраныстың өзгерісінен
көрінеді. Баға мен ... ... ... ... ирегі арқылы
анықталады (2-сурет). Ирек өзгерісі әртүрлі ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Кәдімгі жағдайда сұраныс пен
баға кері байланыста болады, яғни баға ... ... ... төмендейді,
баға төмендеген сайын сұраныс өседі (2,а-сурет). Ал беделді тауарлары ирегі
өзгеше сипатталады (2,б-сурет). ... ... ... өнімдерін
шығаратын фирма бағасын р1 нүктеден р2 ... ... ... ... сатуы мүмкін. Тұтынушылар жоғарғы бағадағы әтірдің жоғары ... ... де, оны ... ... ... Ал, ... ең жоғары
бағада (р3) сұраныс деңгейі р2 ... ... ... көлемінен
төмен болды делік. Бұл жағдайда сұраныс ирегі уу1 көрінісін алады. Сұраныс
ирегінің бұл көрінісі ... ... ... ... ... беделі де
өзгеше болғандықтан. Ол 2,б-суретінен анық байқалады.
Баға l ... ... Q1 Сату ... ... Q2 Сату ... ... жаппай тұтыну тауарлары ирегі б) ... ... ... ... ирегінің екі нұсқасы
Сондықтан нарықта әрекеттенушілер тұтынушылардың баға өзгерісіне деген
икемділігін (сезімталдығын) ... жөн. ... ... р1 ... р2 ... дейін көтеріп, сұраныс көлемін Q1-ден Q2-ге дейін
шамалы төмендегенін көрсетіп отыр. Ал, ... ... ... ... ... ... тым ... төмендеуін сипаттайды. Егер ... әсер ... ... өзгеріссіз қалдырып) бағанның осы
өзгерісі сұранысты өзгертпеген болса, онда ... ... ... еді. ... ... сұраныс азды-көпті өзгерді, бұны икемді сұраныс
деп атайды. Алайда 3,а-суретте сұраныстың бағаға икемділігі ... ... ... ... ... Сұраныстың икемділігі мөлшерін (Cu)
есептеп шығаруға болады. Ол үшін мына формула қолданылады:
Cu( сұраныс өзгерісі (()
баға өзгерісі (()
Айталық “А” және “В” ... ... ... 10(-ке ... “А” ... ... 1(-ке төмендеді, “В” тауардың сұранысы 20(-ке
кеміді. “А” тауары сұранысы икемділігі ... тең ... ... ... ал “В” ... ... ... 20/10-ға тең болады
(икемділігі жоғары).
Баға ... ... ... Q1 Сату ... ... Q1 Сату ... ... икемсіз сұраныс б) ... ... және ... ... ... төмендегі факторлар әсер етеді:
( өзара алмасушы тауарлардың саны оларға қол жетерлігі;
( тауардың қажеттілікті ... ... және ... ... ... ... ... қанша санын қанағаттандырады);
( тауарды қолдануға қажет қосымша заттар саны және ... ... ... ... және т.б. ... ... тұтынатын тауар мөлшері;
( тұтынушылардың табысы және сатып алуға кеткен шғын деңгейі (үлесі);
( бәсекелестер әрекетінің ... ... ... ... ... ... жұмысы баға белгілеу және баға стратегиясын
таңдау кезінде өте маңызды орын алады.
3.3.Шығындарды бағалау
Сұранысқа ... ... ... ... ... ... ... баға фирманың шығындарымен шектеледі. Өйткені шығыннан төмен баға
фирманы шығынға батырып, банкротқа апарады.
Фирманың шығындары екі түрлі – тұрақты және ... ... ... дегеніміз – олар өндірілген өнімнің көлемі өзгерсе де ... ... ... ... ... ... ... жолдарға, т.б. еңбек құралдарына жұмсалған шығындар). Демек, олар
өндіріске, оның көлеміне тәуелсіз болады. Ал айнымалы шығындары - ... ... ... ... ... отынға, шикізатқа, еңбек
ақыға, жанар майға, суға және т.б. ... ... ... бір
данасына шаққанда қысқа мерзім ішінде олар әдетте тұрақты болады. Ал жалпы
сомасы өндірілген тауар ... ... ... ... ... ... Сондықтан оларды айнымалы деп атайды.
Тұрақты және айнымалы шығындардың жиынтығы жалпы шығындар деп аталады.
Фирма тауарына баға белгілегенде жалпы ... ... ... ... тиіс. Олай болмаған жағдайда өндіріс ... ... ... ... үшін баға ... ... пайда әкелуі керек. Осыдан келіп
шығындарды үнемдеу қажеттілігі туындайды.
3.4. Бәсекелестердің бағаларын және олардың тауарларын ... ... ... ... ... шығындар анықтаса, орта
баға мөлшеріне бәсекелестер және олардың ... ... ... ... ... ... өтімін, олардың сапасын және
бағасын біліп отыру қажет. Ол үшін:
( фирма өкілдері бәсекелестердің тауарларымен танысу үшін оларды ... ... ... ... прейскуранттарымен танысуы мүмкін;
( фирма бәсекелестері қолданатын өндіріс құрал-жабдықтарын сатып ... ... ... ... мүмкін;
( бәсекелестердің тауарлары және бағалары ... ... ... ... болады.
3.5. Баға белгілеу, таңдау
Тауардың нақты бағасын жоғарыда ... ... ... және
нарықтағы бәсекелестердің жағдайларын анықтап ... ... ... ... ала ... маркетинг тәжірибесінде баламалы баға құру
әдістері қалыптасқан:
1. Орта шығындарға пайданы қосу ... – бұл ... ең оңай ... ... ... Бұл ... тауардың өзіндік құнына ... ... ... баға ... белгіленеді. Кәсіпорын қосатын
үстеме баға ... ... әр ... ... ... (бірдей
үлесінде) болуы мүмкін. Сонымен қатар шығынға қосылатын ... ... ... оның ... ... сату ... дифференциалдануы мүмкін. Бұл әдісте тұтынушылардың
сұранысы мен бәсекелестердің ... ... ... бұл ... қателіктерге апаруы мүмкін. Алайда осы әдістің
мына жағдайларында ... да ... ... ... ... ... біле отырып, бағасын белгілесе,
ысырапсыз саудаға қолы жетуі мүмкін. Оған қоса тұтынушылардың
сұранысын және ... ... дәл ... да ... ... Екіншіден, сатушы мен сатып алушы арасындағы қатынасты
дұрыс орнату үшін бұл ... ... ... егер барлық
фирмалар осы әдісті қолданса, баға ... ... ... ... ... ... жетуге бағытталған әдіс. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... баға орнатады. Бірақ шығындардың орнын
толтыру үшін бұл бағамен ... ... ... ... қажет. Мұнда
бағаның сұранысқа деген икемділігі өте ... рөл ... ... ... ... ... ... шығындардың орнын толтырып, көзделген
табысқа жеткізетін бағаның деңгейін дәл есептеп табу қажет. Демек, ... ... ... ... ... іздеп табу мәселесі
туындайды.
3. Тауардың “құндылығын сезіну” негізінде бағаны есептеу әдісі. Бұл
әдісте шығындар ... ... ал ... мен ... тауарды қабылдауы
бірінші қатарға қойылады. Сатушы тауардың құндылығын алушыға көрсету үшін
бағадан тыс әсер ету ... ... ... ... ... ... беру және т.б. жеңілдіктер мен ынталандыру әдістері.
4. Кәдулігі баға әдісі біркелкі ... ... ... Бәсеке деңгейі жоғары нарықта біркелкі тауар сататын фирманың
бағаға әсер ету мүмкіндіктері шектелген. Бұл ... баға ... ... баға ... ... мен өндірушілердің
біртұтас әрекеттерінің қорытындысына қарай қалыптасды.
3.6. ... ... ... баға ... ... соңғы сатысы. Жоғарыда қарастырылған
әдістердің біреуін қолданып фирма өзінің бағасын есептейді. Баға белгілеу
жұмысы фирма әрекетіндегі ... да ... іс ... ... да
болады. Оның үстіне фирма көптеген ... ... Ол әр ... түрлерін және ассортименттерін, географиялық аймақтарға байланысты
ерекше шығындарын қамтып толық баға жүйесін ... Сол баға ... ... түрлерінің бағасымен нысаналы нарыққа шығып, өз мақсатына
жетуге талпынады.
4-бөлім
Баға белгілеу тәсілдері
Фирма түпкі бағаны белгілеп, оның ... одан ... ... ... ... ... Осы ... келесі баға белгілеу
тәсілдері қолданылады: жаңа тауарға баға белгілеу, тауар номенклатурасы
шеңберінде баға ... ... ... бойынша баға ... ... ... баға ... ... ынталандыру үшін баға
қою, баға арқылы кемсітушілік.
4.1. Жаңа тауарға баға ... құру ... ... ... ... ... байланысты.
Әсіресе тауарды нарыққа енгізу сатысы баға белгілеу жұмысына көп талаптар
қояды. Фирма нарыққа жаңа ... ... ... екі түрлі стратегиясын
қолдануы мүмкін: “қаймағын алу” және нарыққа ... ... ... ... алу” стратегиясы – нарыққа патенттелген жаңа тауарды ұсынған
кезде фирма бірден жоғары баға қояды, ... сату ... ... ... ... ... Бұл ... төмендегі жағдайларда қолданған
жөн:
( тұтынушылар көпшілігінің сұраныс деңгейі жоғары болса;
( ... ... ... ... ... ... жоққа
ұшырататындай асып кетсе;
( алғашқы жоғары баға жаңа бәсекелестерді қызықтыра өзіне тартса;
( жоғары баға тауардың ... ... ... ... ... ... ... енгізу стратегиясында керісінше жаңа тауарға
көбірек тұтынушыларды тарту үшін және ... ... ... үшін
салыстырмалы төмен баға қояды. Нарықтың керекті үлесіне жеткеннен кейін
фирма бағаны көтере ... ... ... үшін мына ... ... тиіс:
( нарық бағаға өте икемді болса және ол төмен бағаның ... ... ... ... ... ... ... сайын шығындар азаятын болса;
( төмен бағаның деңгейі әлеуетті бәсекелестерге тартымды болмаса.
Баға
Нарыққа ... ... ... ... Жаңа ... баға белгілеу стратегиясы
4.2. Тауар номенклатурасы шеңберінде бағаны белгілеу
Егер де тауар номенклатурасы бөліктерден болса, баға белгілеу ... Бұл ... ... ... ... номенклатурасы бойынша барынша
(максималды) табыс қамтамассыз ететін баға ... ... ... ... ... байланысына қарай төрт түрлі жағдайды
қарастырайық.
Тауар ассортиментінің шеңберінде бағаны орнату. Фирма әрбір тауардың
толық ... ... ... “LG” ... әртүрлі теледидар
ассортиментін ұсынады. Әрбір теледидар ... ... ... немесе қосымша қасиеттері бар. Баға құру ... олар ... ... құнын, тұтынушылар бағалайтын қасиеттерін, бәсекелестердің
бағаларын есепке алады және бағаларын сатылап сараптайды.
Қосымша тауарларға баға ... ... ... ... ... қосымша басқа да өнімдерді ұсынады. Мысалы, автомобиль сатып алушы
терезені терлетпейтін, фара жарығын реттейтін қондырғылар, басқа да қосымша
заттар алуы ... ... осы ... ... ... ... белгіленеді.
Міндетті түрде қолданылатын жабдықтарға баға белгілеу. Кейбір салаларда
негізгі тауарлармен қатар міндетті түрде қолданылатын бұйымдар өндіріледі.
Мысалы, айталық, фотопленка немесе ... ... ... ... ... ... төмен бағамен сатылып, ал ... ... ... ... баға ... ... ... баға белгілеу. Кейбір өндірістерде
(мысалы, мұнай және химикат) әртүрлі жанама өнімдер ... Егер ... ... ... ... ... ... сатып өткізу ісі
қымбатқа түседі. Ол барып ... ... баға ... тиісті әсерін
тигізеді.
4.3. Географиялық принцип бойынша баға ... ... ... ... мемлекеттің әртүрлі жерінде тұратын
тұтынушыларға әртүрлі баға ... ... ... ... ФОБ (FOB – free on board) ... Бұл баға ... тауар тасымалдаушыға франко-вагон есебімен
сатылады. Содан бастап ол тауарға деген барлық құқығы және оған ... ... ... ... ... ... тапсырыс берушіге
ауысады. Бұл жақын жерге көлік шығындарын ... ең әділ ... ... ... ... ... өзі үшін ғана ... Бірақ тым
қашықтағы тапсырыс берушілерге көлік шығындары еселей көбейіп, ысырапты
болуы ... ... қоса баға ... Бұл ... тәсіл. Фирма
тапсырыскердің қаншалықты қашықтықта орналасқанына қарамай көлік ... ... бір баға ... ... ... ... ... орта есеппен бірдей алынады. Сондықтан жалпы ел ... бір ... ... ... баға ... Бұл ... тауардың шыққан орнына байланысты
жоғарыда айтылған ФОБ бағасы және көлік шығындары қосылған жалғыз баға
тәсілінің ... ... ... ... ретінде бейнеленеді. Фирма екі
не бірнеше аймақты белгілейді. Барлық ... ... ... ... ... баға ... Қазақстанды бес
аймаққа бөлуге болар еді: Оңтүстік, Солтүстік, Орталық, Батыс, Шығыс. Әр
аймақтағы көлік ... оның ... ... ... мөлшерде
белгіленіп, баға деңгейі әртүрлі болар еді.
Тұғырғылықты орнына байланысты баға белгілеу. Сатушы бір ... жері ... ... ... барлық тапсырыскерлерге сол нүктеге
қарай (қай жерден тауардың тиелетіндігіне қарамай) көлік шығындарын
есептейді. Бұл ... ... мына ... ... қолданылады: қант,
цемент, автокөлік және т.б.
Көлік шығындарын өз ... алып баға ... ... ... ... ... не белгілі географиялық аймақпен іскер қатынасты орнату
үшін көлік шығындарын өз мойнына алып, баға ... ... ... ... ... ... орта шығындарын төмендетіп, көлік шығындарын
қайтаруды көздейді. Бұл тәсіл жаңа ... ... және ... ... ... қалу үшін қолданылады.
4.4. Баға арқылы жеңілдіктер жасау
Тұтынушыларды өзіне ... үшін ... көп ... ... тұтыну
мерзімінен тысуақытта сату) көптеген фирмалар сыйақы ретінде өздерінің
бағасын төмендетуге барады.
Қолма қол ақша ... үшін ... баға ... ... ... үшін ... ... төлеген тұтынушыларға жеңілдік баға белгілейді.
Бұл тәсіл сатушының өтемпаздық жағдайын жақсартады.
Сатып алған тауар көлеміне қарай жеңілдік баға ... Бұл ... мол ... ... ... ... тұтынушыларға баға арқылы
жеңілдіктер көрсетіледі. Әрине ол тұтынушыларды бір сатушыдан ... ... ... ... Ал ... ... тауарды көбейту
арқылы сатуға, қоймаға және көлікке жұмсалатын шығындарын азайтып, пайдасын
көбейтеді.
Атқарымдық ... ... – ол ... ... ... ... ... тауарды сату
жұмысында, оны ... ... ... ... ... ... тарату
арнасының құрамына кіретін қызметтерге бірдей жеңілдік ұсынылады.
Мерзімді жеңілдіктер – тауардың сатылатын мерзімінен тыс уақытта сатып
алынған ... ... ... ... Мерзімді жеңілдіктер сатушыға
өндіріс деңгейін жыл бойы ... ... ... ал ол ... ... ... пайданы көбейтуге мүмкіндік береді.
Сынақ. Сынақ ... ... ... тыс ... ... ескі ... ... жақсы болған кезде жаңа тауардың
бағасы төмендетіледі.
4.5. Тауардың өтімін ынталандыру үшін баға белгілеу
Белгілі жағдайда фирма ... ... ... бағадан, кейде
тіпті өзіндік құннан (шығыннан) да төмендетіп орнатады. Бұл ... ... ... ... Белгілі уақыт мерзімінде клиенттерді молырақ тарту үшін сатушылар ерекше
бағаларын ұсынады. Мысалы, мерекелер алдындағы сыйлық ... ... ... үшін тауар арзандатылған бағамен ұсынылады.
( Белгіленген уақыт аралығында нақты ... ... ... ... ... баға ... ұсынуы мүмкін. Бұл ... ... ... тікелей тұтынушыға (делдалдық қызметтен тыс)
көрсетіледі.
( Сатушылар әдеттегі бағаларды төмендетіп жеңілдік ... жиі ... ... ... ... ... үмітпен кейбір тауарларға
шығындардан төмен “зиянды озаттар” бағасын орнатады. Осы әдіс ... ... ... қызықтырып, басқа өтімі нашар тауарларды сатуға болады.
4.6. Баға ... ... ... сату ... ... ... ... әрқалай өзгертеді. Соның нәтижесінде белгілі бір тұтынушылар
топтары ұтылып, басқалары әртүрлі деңгейде ұтады. Осындай ... ... ... ... ... тауарды әртүрлі бағамен сатады. Бұл баға
тәсілі келесі жағдайларда кездеседі.
Тұтынушылардың белгілі бір тобына жеңілдіктер жасау ... ... ... бір тауарға әртүрлі баға төлейді. Мысалы, студенттердің
бір айлық автобустағы жол ақысы 500 теңге ... Ал ... қала ... 1000 ... төлейді. Зейнеткерлердің кейбіреулері автобуста тегін жүру
құқығына ие болуы мүмкін. Осы тәріздес басқа да көптеген мысалдар ... бір ... ... ... ... баға ... тәсілде тауардың түрлендірмелерінің өндіріс шығындарының өзгешелігін
есепке алмай, олар әртүрлі бағамен сатылады. ... ... ... бар: ... ... қосылып, жұмысқа дайын болған кезде
жарық көзімен дабыл беретін үтік, ... ... ... бар ... ... ... бар үтік және т.б. ... бар. Бұл түрлендірмелерін
жасау фирмаға аса көп шығындарды талап етпейді. ... ... ... ... ... ... өседі.
Мерзімге қарай әртүрлі баға белгіленеді. Жыл мезгіліне, апта күніне,
тәулік сағатына байланысты баға өзгеруі мүмкін. ... ... бойы ... дүкендер түнге қарай бағасын көтереді, жазда ... ... ... күзде жеміс арзандайды және т.б. ... ... ... ... ... жатады.
Бағаны кеміту тәсілін жүргізу үшін мынадай жағдайлар қажет:
( нарықты сегменттеуге мүмкіндіктің болуы, ал ... ... ... ... ... ... төмен сегменттегі тауарды ... ... ... сату
мүмкіндіктері болмауы тиіс;
( бағасы жоғары сегменттегі бәсекелестер арзан ... сату ... ... ... сегменттеуге және оны бақылауға кеткен шығындар баға кемсітушілік
тәсілінен ... ... ... кем ... тиіс;
( баға кемсітушілік тәсіліне тұтынушылар наразылық танытпауы керек;
( қолданған баға кемсітушілік тәсілі заңға сай болуы тиіс.
5-бөлім
Бағалық саясат
Тауардың бағасы ... ... да ... тартпауы да мүмкін. Маркетинг
жетістіктерінің кепілдіктерінін бірі болып дұрыс тандалынған ... ... ... ... ... ... үшін ... қандай стратегиялар барын және бұлардың арасынан қалай таңдау
жасау керектігін ... алу ... ... уақыттар шегіне байланысты қысқа мерзімді және ұзақ
мерзімді болып бөлінеді. Нарықтағы жағдайларға ... ... ... ... түрі ... ... Қысқа мерзімді мүдделер алыпсатардың
қадамдарға, ал ұзақ мерзімділері күрделі құрылысқа қаржы бөлуге итермелеуі
ықтимал. Бағалық саясат шешім ... ... ... ... уақыттық
шек ашылатынымен анықталады. Маркетинг тәжірибесінде реттелуші объект болып
фирманың нарықтық іс-қимылының ұзақ мерзімді сипаттамалары танылады.
Ұзақ мерзімді пайда түсіру ... ... іске ... алғы ... Маркетингтік қағида ұстамаған фирмаларда баға "шығындардың" (өзіндік
құн) және ... ... ... ... ... ретінде
анықталады. Маркетинг принципін ұстаған фирмаларда баға сатып ... ... ... ... ... сәйкес анықталады. Соңғы жағдайда мақсатты
шығындар мақсатты бағалар негізінде анықталады және керісінше бола ... ... ... тауардын өміршеңдік циклі маңызды рөл
атқарады. Бұйымның циклдің келесі кезеңдеріне өтуі ... мен ... ... ... ал бұл ... саясатта ескерілуі жөн.
Бұдан басқа нарықтық коньюктура, бәсекелестер, табыстырушылар, делдалдар,
алушылар және т.б. әсер етеді.
Мақсатты ... оның ... және ... ізі өнімнін өміршеңдік циклінің
кезеңдерімен және түрлерімен байланысты қалай анықталады? Бұл сұраққа жауап
беру үшін өмір ... ... ... кіргізген тиімді, бірақ мұны іске
асырмай тұрып, екі маңызды түсінік кіргізген ... ... ... мен ... ... - ... циклінің
ұзақтығы (қысқа немесе ұзын) болады. Мысалы, мұнай шамға құятын жанармай
есебінде 19-ғасырдың ... ... ... ... ... оның бағасына байланысты өзгергіштігі (эластичность)
тауардың бағасы өзгеруіне сәйкес ... ... ... ... және мұны ... икемділігі деп атайды. Осыған сәйкес тауарды да
икемділі және икемсіз топқа бөледі.
Аталған түсініктерді қолдана отырып, ... төрт ... ... Икемді қысқа циклді;
2. Икемді ұзын циклді;
3. Икемсіз қысқа циклді;
4. Икемсіз ұзын циклді.
Қолдағы тауардың қандай топқа жатуына байланысты бағалық ... екі ... ... ... ... және ... саясатқа "бетсіз" баға тағайындау тән. Баға пайданың мүмкін
деген ең жоғары мөлшеріне жеткізетін денгейде тағайындалады және ... ... ... алушылық қаблетімен (мүмкіндігімен) ғана
шектеледі. Мұндай баға ... ... ... және ... өте ... ... көрсете алатындай тауарларға қойылады.
Бейімделгіш саясат тауарлардың негізгі топтарына қолданылады және
клиенттерді бірте-бірте ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда, мысалы, бәсекелестерді ығыстыру немесе
өзінің сату үлесін ... ... ... ... ... ... ... да шапқыншыл баға тағайындау қолайлы болуы ... ... ... ... ... тауарлар рыногындағы саясатпен
салыстырғанда, бағаның күрт жоғарылауы емес, темендеуімен айқындалады.
Мұндай уақиғалар жиі ... ал ... ... ... түрде
сегменттеу және өзінін нарықтық "қуысын" іздеу арқылы ... ... ... ... баға ... ... сыртқы факторларды ескерумен
және маркетингтің толық кешенін іске ... ... ... ... ... сыртқы факторларға назар аудару қажет?
Тұтынушылардың параметрлері:
1) сатып алушылық қабілеті;
2) бағаның өзгеруіне ... ... ... ... да ... ... ... талпынуы қажет)
нарықтың берілген сегментіндегі отбасылық ... ... ... және әр ... ... алу үшін әр ... табысты топтардың
жұмсайтын отбасылық бюджетінің үлестері белгілі ... ... ... ... ... не ... жауап қимылын білген болсақ, ... ... ... және ... ... ... ... көздей
отырып, бағаны не көтеруге, не түсіруге болады.
Бәсекенің шиеленістік деңгейі:
1) бәсекелестердің бағалық ... ... ... және ... ... маркетинг алдын ала соққылауларды немесе жанап өту ... ... ... ... ... мен сапасы артық
тартымдылық көрсетпеуі керек.
Құқық жүйесі:
1) үстемдік пен ... ... ... ... өзгеруін әкімшілік жағынан ережелеу (реттеу);
3) бәсекелестермен келіссөздерде ... ... ... тәртібі.
Шаруашылық құқықты және бағаны өзгертудің қабылданған тәртібін білмеу
фирмаға қолайсыздықтар тудыруы мүмкін. Егер қолдағы ... заң ... ... жатқызылған немесе олардың ауытқу аралықтары шектелген
тауарлар тобына ... ... онда ... бағалық стратегияны қолданамыз
деген ойлар негізсіз бодады.
Бағалық-ассортиментті аралас саясат жасырын ... ... іске ... ... ... ... ... өнімді жаңарту
фирманың "іскерлік тынысын" сақтауға, оның тұтынушылар алдындағы ... ... ... ... ... Жаңа ... көшудегі ең қиын
кезең - тұтынушыларды оның дүдәмал еместігіне ... ... ... ... баға ... арқылы жетуге болады. Мысалы, Q1 және Q2
- "ескі" және "жаңа" тауарлардың тұтынушылық қасиеттері, Р, және Р2 ... ... ... деп алайық. Бұл жағдайда тұтынушыға жаңа ... ... ... ... ... ... өсуі ... өзіндік құнының өсуінен үстем
түскен жағдайда, жаңа тауар ұсыну: пайдадан ұтыс табуына, ... ... ... сегментін кеңейтуіне, ал жаңа тауардың өмірлік циклі
басталысымен сатудың көлемінің және ... ... ... ... ұзақ
фазасы кіруіне мүмкіндік береді.
Іс жүзінде жаңа тауарға баға тағайындау бірнеше түрде өтеді:
— "Қаймақ сыпыру" саясаты ... ... баға өте ... деңгейде
тағайындалады да, бірте-бірте өндіріс аумағы өсуімен қатар ... ... ... ... ... жаңа ... сенімді патенттік
қорғаумен қамтамасыз етуді талап етеді.
— "Шеп ... ... ... ... жаңа ... аса үлкен
сұраным жоқ және олар жеңіл ғана ... ... ... ... Осы ... ... баға бастапқы уақытта темен
деңгейде тағайындалады, ал бұл ... ... ... ... пайданы
өсіреді, бәсеке дамуына кедергі болады.
— Бөліктенген баға саясаты, яғни әр түрлі топтағы алушыларға ... баға ... ... ... және ... ... ... бағаны өзгерту. Соңғынын мысалы ретінде
өздерін жоғары табыстылар деп ... ... ... "мәртебелі
баға" деп аталатын баға ... ... ... бағалық ынталандыру (жандандыру), біріншіден, ол толысқан
кезеңіне жетпегенде, ... баға ... ... ... өзгермелі
(икемді) болған жағдайларда мүмкін болмақ. Іс жүзінде бағаның абсолютті
және салыстырмалы ... ... ... арзандауымен қатар,
алуан түрлі бағадан кемітпелер қолданылады.
Дүние жүзінде жиырмаға тарта кемітпелер түрі бар.
Жалпы немесе қарапайым ... ... ... ... есеп ... алушы "СКОНТО" кемітпесін "2/10-нетто 30" ... ... ... ... ... төлем 30 күн ішінде ... ал ... ... 10 күн ... ... 2% кемітпе алады.
Бонустық кемітпе - бұл тұрақты сатып алушыларға жыл бойында қолы жеткен
сату айналымы үшін берілетін кемітпе.
Прогрессивті кемітпе — бұл ... ... сату ... ... ... үшін ... кемітпе.
Маусымдық кемітпе - бұл сатып алушыларға маусымдық тауарларды ерте
алғаны үшін (қаншалықты ертерек болса, соншалықты ... ... ... ... ... ... ... тарапынан көтерме және ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, өндіруші келісім шартында көздеген бөлшек сауда бағасын
тағайындайды да, оған кемітпелер мөлшерін қосады: "100 доллар - 40 % - ... ... ... сан ... ... ... ... (40 %)
керсетеді, демек, ол өндірушіге тек 60 доллар төлейді. ... сан (10 ... ... ... ... және ол 60 ... ... сауда
бағасынан есептеледі. Сонымен 100 доллар бөлшек сауда бағасынан ... ... 40 ... ... ... сауда 6 доллар (60 доллардан 10 %),
ал өндіруші 54 доллар алады.
Арнайы кемітпелер мол ... ... ... ... "тауарды
жылжытқаны үшін" беріледі (сатудың көлемінен 0,5-1 %),
Инфляция жағдайларында баға тағайындау өте өзекті проблемаға айналады.
Маркетинг теориясы мен практикасында ... ... ... өсуі ... өндірістік іс-қимылды тұрақсыздандыру факторы болып саналады. ... ... емес ... ... ... ұсыныс беріледі.
Себебі, нарықтық коньюктура айқын емес жағдайларда өндірістік өнімдерге
деген ... ... ... ... өте аз, тіпті күрт ... Егер ... ... ... ... ... қиын болса,
онда өндіруші бағдарламаға кіретін тауарлардың бағасы инфляция қарқынынан
артық ... ... ... ... ... үзақ мерзімді
мақсаттарға бағытталған маркетинг (тұрақтылық немесе фирманың
нарықтағы сату үлесін кеңейту, ... ... ... т.т.)
тұтынушыға жалпы қымбаттау жағдайында фирма өнімінің бағасы тұрақты екен
деген көзқарас тудыруды өзінің мақсаттарының ... етіп ... ... үшін ... ... ... пида етуге немесе басқа арнайы, кемітпелер
ұсыну, бейтарап клиенттерге бағалық сыйлық беру және осыған ұқсас тәсілдер
қолдануға ... ... баға ... ... қатар маркетинг менеджеріне
қорларды басқару саласында да проблемалар тудырады. Экономиканың қолайлы
жағдайларында ... ... ... ауытқыған сәттерде ұсынысты
тұрақтандырып, нарықты теңестіруге әсер ететін ... ... ... қолдағы барлық "карталарды" бұзады: қолайлы қорларды есептеудің
байыпты логикасы қызмет атқарудан шығады. ... ... ... ... ие ... бір жағынан, тауарды баға өскен уақытқа дейін
сатпай ұстай түрған пайдалы, екінші ... ... ... ... ... жөн, ... егер қазір сатып алмасаң, кейін олар
қымбаттап ... Бұл ... ... ... өтуі ... және ... тұрақтандыру үшін фирмалар шартты келісімдер, басқа ... ... ала ... ... мәжбүр болады. Инфляция жағдайларында
нарықтық ... ... бір ... ... ... немесе қор
биржалары болып табылады. Тауар биржасында біртектес өнімдерді (ағаш, мұнай
өнімдері, металдар және т.б.) сату және ... ... ... ... ... ... болмасын себеппен сатып алушы тапсырылған тауардан
айныса, ол алдын ала өзінің құнын (опцион) ... ... ... ... ... ... ... құнды қағаздармен капиталды активтерге
(немесе фирмаларға) меншіктік титулдарымен ... ... ... ... ... жеңіске кепілдік бермей, тек титықтауға соқтыратын бағалық
күреске бармаған ... ... ... ... ... ... ... фирманы таңдап алуға ерікті тұтынушыны қалайша ... ... ... ... Бұл ... ... көп ... тауардың өзінен
іздеу қажет. Қандай болмасын тауар екі сипатқа ие: бірі айырбастық құны
(бағасы), ... ... ... ... ... ... баға
ұсынғанмен, тауардың сапасы тұтынушының ойынан шықпаса, сатылуы мүмкін
емес. Ал ... ... оның ... дағдылары, тұрмыстық қалпы дамып
жатса және сіздің нарықтағы үлесіңізге көз ... ... ... не ... Сөз жоқ, ... ... ... бел бумай
болмайды. Бағаға негізделмеген бәсеке - бұл өнім ... ... ... техникалық қызметтің деңгейін көтеруге, өткізудің озық
түрлерін дамытуға, фирманын ... ... және ... ... ... ... ... ерекшеліктерін және сұранысын
ескеруге қол жеткізе отырып, нарық үшін ... ... өте ірі ... ... ... ... ... итермелейтін факторлардың ішінде, бірінші орында баға емес, сапа
деп есептейді.
Маркетинг тұрғысынан тауардың ... деп ... оны ... ... ... ... денгейін түсінген жөн. Әлбетте,
тұтынушылар төменгі сапалы тауарларды алғысы келмейді, тауардың өзіне қажет
емес қасиеттері үшін де ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Мысалы, оларды стандарт, норма және
талаптар түрінде береді де, жалпы елдік немесе ... ... ... ... бекітеді. Кей жағдайларда ол сипаттардың қайсыбірі
шығынды (пайдасыз) болады да, тұтынушы екі дүркін төлеуге ... ... ... және ол ... ... деңгейге жетілдіру үшін
шығынданғанда. Бұл ... ... ... ... әлі де ... ... орын алған. Ал дамыған нарықты экономикалы елдерде бұл болмайтын
жағдай деуге қүқықтымыз, себебі стандарттар олар сиынатын идея ... ... ... жасауға техникалық негіз қалайды.
Деңгейімен қатар сапаның тұрақтылығы, яғни тауардың маңызды сапалық
сипаттарын колдап ... ... ... бір ... ... пайдалану көрсеткіштерін жақсарту, ал ... ... ... ... ... ... ... Мұның бәрі сатып
алушыға, әсіресе тұтынылымды, тауарды ... ... ... ... ... ... ... өте маңызды ұйытқысы
болып табылады.
Жаңа тауарлардың маркетингі, ен ... ... ... ... тұру ... болғандықтан, жиі қиындық көрсетеді. Рынокқа
алдынғыларынан ... ... ... ... тауар түсісімен,
оны қолданушылар және сатқаннан кейін қызмет ... ... ... ... ... ... шыға ... тұтынушылар психологиясында да көптеген қиындықтар ұялаған.
Тауардың сапалық сипаттарының маңызды тұрақтандырушысы ... ... ... ... оның ... ... тежеу рөлін ойнауы,
бәсекенің еркіндік дәрежесін төмендетуі мүмкін. Бұл жайт жаңа ... еске ... ... ... өз өнімдерін жетілдіру үшін
уақыт беру мақсатында оларды іске қосуға ... ... ... ... ... ... ... "Сони" фирмаларының арасындағы "баға және сапа қактығыстары"
аяқталғанша қабылдамаған, Тауардың ... ... ... технологияны
және өндірісті ұйымдастыруды, сонымен қатар фирманың клиенттерініе қызмет
етуді ... ... ... ... ... ... ... компаниялар тамаша жетістіктерге сапаны бақылау топтары арқасында
жеткен. Мұндай топтар түйдек немесе сериялы өндіріс қолданылатын барлық ... ... ... құралына жұмысшылар, шеберлер ... ... ... ... ... және менеджерлер
кіргізіледі. ... ... ... "тар" ... ... ... ... көзін анықтауға және осыларды жоюдың шараларын
белгілеуге бағытталады. Сапа топтары өз ... тек қана ... ... ... ... олар ... талдауларына
кеңірек маңыз беруге тырысады. Талдау барысында топтардың мүшелері көптеген
осы күнгі инженерлік ... ... ... ... статистикалық
әдістерін қолданады, ал бұл жоғары кәсіби талап. Топтарда жұмыс ... ... ... ... ... ... ... ұйымшылдығын
күшейтеді.
Маркетингтік буындар фирмадан тысқары әр түрлі сервиспен ... - ... ... құны ... ... жатады және
тауардың түпкі бағасында орын тебеді. Осындай ... ... ... жеткізуді, қолайсыз тауарларды қайтару құқын, қолданған тауарды
ұқсас жаңа ... ... ... ... ... құқын айтуға болады.
Осы қатарға мына, жанама қызметтерді, ... ... кең ... ... яғни ... ... бір тауарлардың әр түрлі маркаларының
(моделдері) әр түрлі өлшемдерінің болуы және т.б. жатқызуға ... және ... ... ... техникалық кеңестер (бұлар
техникалы элементтері ретінде саналуы мүмкін) ... ... ... ... ... сай ... өзгерістер
енгізу фирма шығаратын және өткізетін жабдықта арнайы саймандар дайындау
кіреді.
Каржылау ... ... ... ... ... бұл несиеге
сатуды құжаттауды ұсынады.
Техникалық қызметтеу бөлімі ... мен ... ... ... ... өткізуді, қолдануды іске асырады және олардың жоғарғы
тиімділікпен жұмыс ... ... ... ... ... немесе
сервис, сатуға дейінгі және сатылғаннан кейінгі болып бөлінеді.
Сатуға дейінгі сервис - техниканы сатып алушыға ... ... ... ... көмек. Бұл көмекті сатушы немесе фирманың ... ... ... ... міндеті: сатып алушыны тауарды пайдалану
және сақтау ережесінен, осы тауардың сипаттарының бәсекелес тауарлардың
сипаттарымен салыстырымынан, фирма ... ... ... ... және
де тауарларды сатып алғаннан кейінгі ұсынылатын сервистен ... ... ... ... ... ... ... тасымалдауды және құруды да
қамтуы мүмкін.
Сатылғаннан кейінгі сервис кепілді және кепілдіктен ... ... Бұл бөлу тек ... ... кепілдік мерзіміндегі жұмыстың,
қосалқы бөлшектердің және материалдардың құны не ... не ... ... қызметінің құнына кіреді.
Кепілді сервис, өндіруші фирма кепілдік мерзім шегіндегі жабдықтардың
ұзақ және үзіліссіз атқаратын , қызметіне ... ... өз ... ... ... Фирма алушының персоналын оқытады, пайдаланудың
дұрыстығын бақылайды, сервис қызметінің жұмыскерлері арнайы ... ... ... және ... ала ... ... атқарып,
істен шыққан бөлшектерді алмастырады.
Кепілден кейінгі сервис өндіруші фирманың ... ... ... ... ... ... бөлшектермен
қамтамасыз етуімен; техниканы жаңартуымен ... ... ... ... ... ... ... Тапсырыс түскеннен кейін керекті бөлшектің келіп түсуіне дейінгі
қолайлы мерзім 24 ... ... ... 7-10 ... ... ... ... Бұл үшін көптеген фирмалар өздерінің шығарған өнімдері мол
көлемде сатылатын аймақтарда өздерінің өкілдерін ұстайды. Осы ... ... ... ... ақпараттары негізінде белгілі бір қосалқы
бөлшектердің қолайлы мөлшері {саны} есептелінеді:
Q=(2NP/C)
мұндағы:
Q — қоймадағы бөkшектер саны;
N — осы бөлшектердің жылдық ... ...... ... бағасы;
С — осы бөлшектерді сақтаудың құны.
Техникалық қызметтеу бөлімінің құрылымы қалыпты ... ... екі ... ... ... бөлімі бірнеше инженерлік тауар өндіруді жоспарлау,
техникалық оқыту секцияларын қамтиды;
қоршамдық сервистік ... ... бір елге ... ... ... ... ... елдің бір аймағына бағытталады. Бұған техникалық қызмет
керсету станциялары, жылжымалы шеберханалар, сервистік ... ... ... ... ... ... ... алушы фирмалардың
персоналдарын оқытатын сыныптар кіреді.
Осымен жоғарыда көрсетілген өндіруші (сатушы) фирма ... ... ... өткізуді ынталандырудың маңызды құралдары бола алады.
Дегенмен, маркетинг қызметкері, ... ... ... адам ... ... ... ешқандай пайда бермейтінін естен шығармауы жөн. Ал
адам факторы ретінде ... ... ... ... ... ... ... саналатын ерекшеліктері, яғни қызмет әдептілігі түсіндіру
анықтығы, клиенттің уақыты мен ... ... ... ... жерде фирманың стратегиялық мүдделерін іске ... және ... ... ... ... етіп ... олардың тату көлемін
ұлғайту, сатқан тауарларды ... ... ... ... ... жасауда да маркетинг бөлімінің атқаратын рөлі өте ... тағы ... Бұл ... ... ... ... ... көрсетілмеген толып жатқан бөлімдермен, қызметтермен өзара ... ... ал ... нәтижесі тиімді өзара іс-қимыл болғанын
аңсаймыз, дегенмен қақтығыстар да ... ... ... ... ... ... ... ара-қатынасында болуы ықтимал қайшылықтар
көрсетіледі.
7-бөлім
Нарық жағдайында баға ... ... оның қай ... жататынына қарамай, маркетинг
қызметінің бөлігі болып баға тағайындау ... Өнім мен ... баға ... және ... ... өтейтін, пайда
түсіретіндей жеткілікті табыс кіргізетін болуы керек. Баға ... ... ... ... шығындарын есептеудің, экономиканың
терең тұңғиықтарын, сонымен қатар тұтынушылардың талаптарын, талғамын,
сұранысын терең ... ... ... ... ... ... ... қашан да болса
дұрыс түсіне бермейтін сатысы ... ... ... ... өз ... көтере бергендіктен, рыноктан тыс қалған сәттерін жиі көрсетеді.
Басқа жағынан, бағаны төмендету көп ... ... ... ... ... ... баға ... жүйесінің ерекшеліктерін
тереңінен түсіну үшін осы жүйенің негізгі аспектілерін қарап өткен жөн.
. 7.1.Бағаның өзгеру себептері
Бұл әр елдерде көптеген ... ... ... өте күрделі мәселе.
Американың және басқа нарықтық экономикалы елдердің тәжірибесін қолдана
отырып, осының ең маңызды себептерін шолып ... өсуі ... ... ... асып ... ... ... көпшілік
қолды бағамен ... ... ... ... саны
сондай тауарлардың санынан ... Бұл ... ... ... ... ... ... көтерілуіне әкеледі. Ал
біздің жағдайдағы бағаның тауардың сапасына байланыссыз ... ... ... ... баға ... пен ... арақатынасын есепке алмаудан.
— еңбекақының өсуі еңбек өнімділігінің өсуінен немесе тауар өндірудің
өрбуінен асып ... ... ... ... ... және бүгінгі де шаруашылық
өмірімізде көп кездеседі. Мұндай ... ... ... ... түк ... күрделі капиталды, жабдықты, жұмысшы күшін, жерді ... ... ... мұның айқын мысалы ретінде ауыл ... ... ... ... пен бағаның болашақ ... ... ... ... ... ... ... алушы өте белсенді және бас-көзсіз бірдеңені ... ... ... сұраныс жақын арада баға көтеріледі немесе ақша реформасы
болады-мыс ... ... ... да туады.
— кейбір үкіметтік шаралар: бюджеттің тапшылығы, ... ... ... азайту жөніндегі шешімдер және т.б. ... ... ... ... қаржылық-экономикалық жүйеге
қысым жасап отырған бюджеттік тапшылық.
Бағаның төмендеуі неліктен?
— ұсыныстың ... ... ... Қазақстанға дербес
компьютерлердің импортын көбейткен сайын олардың бағасы ... ... ... ... және ... шығару өскен жағдайында табыс
денгейінің тұрақты болуы.
— негізгі ... ... ... ... және ... ... тиімділігі. Мысалы, ауыл шаруашылық, кооперативтік ... ... ... ... ... түскендерінде
ауыл шаруашылық өнімдерінің бағасы жалпы саламен ... ... ... ... шектелуі. Мысалы, жидек, бүлдірген т.т. Егер
алушылар сіздің сүраған ... ... ... ... ... ... боласыз.
— сатушының кейбір затты ... да ... ... ... ... ... (Алматыдан 20 шақырымдай) үйіңізді сатуға
құштарсыз. Сол ... ... сіз ... да сол үйді ... көзі
жетеді, сондықтан олар асықпайды, уақыт өткен сайын сіз бағаны ... ... баға ... ... ... Бұл ... не ... ақпаратқа
негізделген болуы ықтимал. Мысалы, Көктөбенің етегінде өндіріс ... биік ... ... ... сөз ... сол маңдағы
саяжайлардың сату бағасы күрт төмендейді.
— кейбір үкімет шаралары ... ... ... ... ... ... және ... аталған жағдайлар мен факторлар тұрақты емес, болуы да ... ... ал ... өзінің заңдары бар, оларды іс адамдары ... ... ... және ... пен ... ... заңға сәйкес бағаның жалпы денгейі айтарлықтай дәрежеде сұраныс пен
ұсыныстың ... ... ... және практика жүзінде де
тауарлардың тапшылығы бағаның өсуін, ал аса молдығы ... ... ... жене ... ... сәйкес, төмен бағалы тауар ... көп ... ... егер сыраның бағасы 40 және 25 теңгеден
болса, 25 теңгелік шөлмектер тез тарап кетеді.
Ал осы ... ... ... ... ... ... Бизнес саласының
американдық мамандары Ф.Мозер мен Д.Шварцтың пікірлерінше, олар үшеу екен.
Бүл — құндылықтың (пайда) ... ... ... ... ... тұтынушылардың табыстарындағы айырмашылық.
Құндылықтың азаю принципі. Бұл принцип ... ... ... ... (өнімнің) бірлік саны қаншалықты көп болса, соншалықты
әрбір қосымша бірлік сізге аз ... ... Бұл ... ... субъективті (сезімдік) құндылық теориясы деп ... ... ... ... ... алғышарттарға сүйенеді:
1/ тұтынушыны өзінің шектеулі табысын ... ... әр ... сезімдік қанағаттану немесе құндылық ( бұл сөздер ... ... отыр ) ... тырысады;
2/ белгілі тауардың әрбір келесі бірлігі беретін құндылық ( мұны ... ... ... – marginal ... деп ... ) ... ... құндылығынан кем болады.
"Таза" бәсеке бағаға ықпал жасай ма? "Таза" бәсекенің орайы рынокта
тауар ұсынуды ... ... ... ... ... ... ... жағдайда түседі. Бір түрлі өнімдерді өндірушілер тобы пайда болған
салаларда, баға ... ... едж") ... ... жеңу ... ... бағаны төмендетуі мүмкін. Бірақ тәжірибе жүзінде ... ... ... ... де осындай шешімге баруға мәжбүр етеді. Ал
егер өндіруші бағаны саладағы орта ... ... ... ... ... ... жағдайда баға қандай болады? Тұтынушылар пікірінше, басқа да
бәсекелес ... ... ... ... бір өнім нарықта
үстемдік орын алуы мүмкін. Әрине, бұл ... ... шын ... ... түгел өндіретін компаниядай үстем бола ... ... ... ... ... өнім ... ... уақытша үстем
орында болады және белгілі бір мөлшерде бағаны бақылай алады.
Пайданы ... ... ... не? ... ... (ең ... түсіру) үш факторға байланысты: сатылған бұйымдар санына (көлемі),
сатылған бүйымдардың ... ... ... шығындарына. Ең қолайлы
баға өндіріс шығындары мен табыстар арасындағы тепе-теңдікті көздеуі керек.
Ол клиенттерді қанағаттандырарлықтай жеткілікті жоғары болуы ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың көшірме машиналар нарығындағы
шынайы уақиғаларды алайық. 50-жылдарда, ... ... ... ... ... көптеген көбейту техникасын өндіруші фирмалар жеке
қондырғыларға төмен баға тағайындады. Мұның себебі кейін фирмаларға ... үшін ... ... ... ... ... табу еді. ... ІВМ
және "Термофакс" фирмалары тек қана өздерінің ... ... ... ... ... шығарған болатын. Бұл тұтынушыларға үлкен
көлемде "ілесе жүретін" тауарларды жоғары бағамен сату үшін негізгі ... баға ... ... ... ... ... ... еді.
Бұл стратегияны "Жилет" фирмасы қолданған болатын, ол қырыну станогын арзан
бағамен, бірақ фирмалық ... ... ... сатқан, басқа бір
белгілі фирма "Маттел" өзінің бүкіл Америкаға атышулы "Барбара" ... ... ... сатқанды. Осы қуыршаққа арналған жасаулар әр түрлі
нұсқада көптеп сатылады, ал бұл ... ... ... ... ... ... өзінің көбейткіш аппараттарына арналған қағазы
өте арзан болғандықтан, ал мұнымен қатар ... ... ... ... ... сипаты бар проблемаға кезікті. Басқа
фирмалардың арзан аппараттарының ... ... ... ... болды, себебі тіпті де барлық ... ... ... ... ... құны арқылы өтейтіндей көптеген жазбаларды
кешірмелеу керек емес-ті. Осыдан фирма өзінің ... ... ... бірақ бұл да проблеманы шеше алмады, себебі айына 1000 кешірмеден
артық жасамайтын көптеген ... ... ... ... қымбат
бағасы сай келмейді, Бағаға байланысты маркетингтік проблема өте ... ... ... жаңа ... ... жеке-дара жол
табылды. Аппараттарды сатудың орнына арзан бағамен көшірме сатуға ... ... ... ... өндірістік шығындарды ғана өтейтін
арзан бағаға машиналарды ... ... әр ... ... тағайындалды,
белгілі бір көшірмелер саны тегін, ал ... ... ... 5-6 ... баға ... Бүл ... стратегия өте сәтті шықты, "Ксерокстің"
көптеген клиенттері, ірі және шағын фирмаларда, мұны ... ... ... ... ... аттай отыра, фирма ... ... ... ... ... ... ... немесе бәсекенің
деңгейін көтеруді көздеп, баға тағайындайды.
Бағаны бәсеке деңгейінде тағайындау. Көптеген ... ... ... денгейінде тағайьндайды. Әдетте бұл өнімнің бәсекелестердің
өнімінен айырмашылығы жоқтың қасы және сатып алушы ... ... ... орын ... Тағы бір ... шарт ... нарық бағасына ешқандай
бақылау жасай алмауы.
Баға бәсекелес бағадан ... ... ... сатып алушылардың
құптауына ие болу үшін бағаны бәсекеге қабілеттілік ... ... ... кең ... ... хаузес" (кемітпе бағалы
дүкендер) бағаны ... ... ... ... ... жанармай құю станциялары бензиннің бағасын үлкен мұнай
компанияларына ("Шеврон", ... ... ... станциялардың бағасынан
төмен тағайындайды жөне т.б. "Пенетрейшн прайсинг" термині (нарыққа сіңу
мақсатында баға тағайындау) нарыққа жаңа ... ... ... ... ... кеңейтуге бағытталған баға тағайындау ... ... ... ... Егер де ... ... мәртебелі және
басқалардан өзгеше өнім шығарған болса, онда оны нарықтық ... ... ... ... сата алады. Мүндай бағалық саясатты
фирмалық ресторандар, көз тартатын ... ... ... аты ... ... жиі ... ... баға. Стандартты, бір жүйеге қалыптастырылған, өнімдерге бір
бағалық саясат ... Ал ... ... сатып алушының
ерекшеліктеріне сай шығарылған жағдайларда келісімді ... ... ... ... ... ... саласында өте зор, бірақ аздап
түтыну тауарларына да қолданылады. ... ... баға ... мүліктер саудасында кең тараған.
Бағаньң арзандығын (төмендігін) елестету ... ... өте ... баса ... ... баға тағайындау тәжірибесінде
психологиялық фактор да қолданылады. Мысалы, ... өте жиі, бір ... ... көрінетін 1 доллардын орнына 98 цент, 5 доллардың ... ... ... ... кездестіруге болады. Ал қымбат заттар
дүкендерінде көз ... ... баға ... ... ... баға тағайындауда жағрапиялық факторлар да қолданылады. Мысалы,
халықаралық және ... ... ... "фоб" ... ... Оның ... тауарларды А нүктесінен тасымалдаудағы ... ... ... ... төлейді. Ал А нүктесі өндірістік фирманың
орналасқан жері немесе кез келген жердегі қойма ... ... ... ... ... да ... қолданылады.
Біржүйелі принцип. Бүған сәйкес тұтас ел бір зона ... ... ... ... тек қана бір ... ... ... Ел зоналарға бөлінеді. Әр зонадағы барлық сатып
алушылар тасымалды шығындарға ... ... бір ... ... Баға ... бағалық саясатын байыптауда төмендегі түсініктердің маңызы аз
емес.
Өндірістік баға фирманың барлық өндірістік және ... ... ... ... тең ... Әдетте, АҚШ-та ол
бөлшек сауда бағасының 40-60 ... ... ... дәл осы бағамен
тауарды ірі-ірі партиямен көтерме саудагерлерге өткізеді.
Көтерме баға фирмалар ірі партиялармен тауарды ... ... ... Бүл баға ... ... ... фирманың барлық өндірістік,
маркетингтік шығындарын және оның пайдасын қосқанға тең болады. ... ... ... 60—70 процентінен тұрады.
Бөлшек баға. Тауар үсақ ... жеке ... ... Бұл баға ... бағаға бөлшек фирманың барлық басқарудағы,
маркетингтік және өндірістік шығындары мен оның ... ... ... (базисная) баға тауардың сортын және сапасын анықтау ... оны ... мен ... ... анықтайды, ол
жеткізілген тауардың сапасы келісімде шарттасқаннан өзгеше ... ... ... ... ретінде қолданылады және бұл жағдайда, бір
жағынан нарықтың коньюнктурасына да байланысты, кемітпелер мен ... ... ... ... (немесе фактуралық) бағасы контрактыда көрсетілген
жеткізудің талаптарымен анықталады; ... айту үшін ... ... қосымша таңбамен белгілейді: "сиф", "фоб" және "франко".
Бұл ... ... ... қысқартуларын білдіреді. Біз ... ... үш ... көрсеткенді қаладық.
— "СИФ" (cost, insuranse, freigt) - стоимостъ, страхование, фрахта-құны
(бағасы), қауіпсіздендіру, жалдау. ... ... өз ... ... ... ... ... (фрахта төлейді), кедендік салықты,
қауіпсіздендіру ақысын төлеп және тауардың ... кету ... ... ... ... ... түскенге дейін өз мойнына алады. Ал бүдан әрі тауардың
қүрып кету немесе бүзылу қатерін ... ... ... "ФОБ" (free and board) - франко - борт судна -свободен на ... ... ... ... ... ... ... және кедендік ақыларды ... кеме ... ... өзі ... ал сатып алушы кеме жалдайды, жүкті
қауіпсіздендіреді және оның құрып кету немесе ... ... өз ... ... кетейік, тек қана АҚШ-та "фоб" термині "франко" терминімен
бір мағынада қолданылады.
"ФОР"(free and rail ) - ... на ... - ... ... ... мағыналас, яғни сатушы өз шотынан және өз
жауапкершілігімен, жүкті темір жол станциясына жеткізіп, темір жол вагонына
тиейді, одан ... ... ... алушы мойындайды.
— "франко" (frее) - свободен - қамсыздық - ... ... ... сатушы өз шотынан және өз жауапкершілігімен, тауарды белгілі бір
жерге жеткізуге көнеді. Бүл ... ... ... және ... ... ... ... Енді бүл
жеткізу талабы ретінде түтынушы толық немесе ... (ф. ... ... ... ... ... себебі олар тауардың
бағасына кірген. Мынадай шарттар болуы мүмкін: "франко-завод поставщика" -
"жеткізуші зауыты - франко" бүл шарт ... ... ... ... ... ... тасымалдық, қауіпсіздендіру үстемелері қосылмаған бағамен
алады; "франко - вагон шығаратын станциядан", "франко - ... ... ... ... орны".
Монополиялардың өндірістік бағадан жоғары немесе ... ... ... ... ... өздерінің өткізетін ... ... ... ал ... ... ... тауарларына -
мүмкіндігінше ... баға ... баға ... ... ... ... ... (әдетте шикізатқа - экспорттаушы елдің немесе импорттаушы елдің
бағасы ... ... ... - ... ... деңгейімен, ал дайын
бұйымдарға - дүние жүзіндегі түрлі өнімді өндіруге мамандандырылған жетекші
фирмалардың бағасы ... Бұл ... ... шексіз алмастырылатын
валютамен жасалынатынына да байланысты, мұны да алдын ала ... ... ... баға — ... ... келісімдерде жарияланады.
Ұсынымдық баға - офертте (сатушының ресми ұсынысында) ... ... ... баға - ... бір рынокта сату-сатып алу бағасы.
Сырғымалы, кейбір жағдайларға (биржалық, келісімнен, инфляциядан ... ... ... бір ... (мысалы, тауарды алушыға жеткізу)
тағайындалатын баға. ... осы күн ... ... ... ... ... баға ... түрлері - номиналдық, прейскуранттық) әдетте
кейбір ... ... ... ай) ... ... ... көрсетеді
және келісімдерде тірек баға тағайындау үшін ... ... ... ұсақ ... ... ... ... ал ірі партиялар
үшін анықтамалық бағаға ондай-мұндай кемітпелер беріледі. ... ... ... ... ... баспалары, Ресейде БИКИ
бюллетені жариялайды.
Сұраныс бағасы - сатып алушылар рыногында ... ... баға ... алу шартында тағайындалады және
өзгертуге жатпайды.
7.5. Бағаларды тағайындау
Іс жүзінде баға тағайындау үрдісінде көптеген факторлар еске ... үш ... ... ... шығындар, бәсеке жағдайлары). Жалпылай
факторлардың баға тағайындау үрдісіне ықпалы 5-суретте көрсетілген.
5-сурет
1-кесте.Кір ... ... пен ... ... американдықтардың тәжірибесін пайдалана отырып,
өзіміздің шаруашылық сахнасына бет бұрып көрейік.
7.5.1 Сұраныс факторлары
Сатылған тауардың көлемі ... осы ... ... ... ... ... кір ... алайық. Алматы облысы тұрғындарына жылына 9
млн. данадай кір ... ... ... ... ... ... қолайлы баға
20 теңге, егер сабынның бағасы 40 ... ... ... 5 млн. данадан
аспайды.
Мүндай зерттеулерде ... ... ... көптеген түжырымдар
маркетинг-менеджерінің тәжірибесі мен түйсігіне де байланысты қолданылады.
Бағадан басқа да ... ... ... ... ... барлығын,
олардың бағасын, түтынушылардың талғамын, табыстарын еске алу ауадай қажет.
Айта кетелік, жоғарыда сабын бағасы 40 теңге болғанда ... ... ... ... ... ... деуге бола ма, әрине, жоқ. Көбісі
сабын орнына ... да ... ... тауарға ауысуы (сұйық сабын,
үнтақты сабын) мүмкін, біразы сабынды үнемдей пайдалана бастаған. ... баға ... ... ... ... ой ... отырып, есепке алған жөн.
7.5.2 Өндірістік және маркетингтік шығындардың ықпалы
Бұл шығындар өнімге бағалар тағайындау үрдісіне айтарлықтай ... ... ... егер әрбір сабын сізге пайда орына бір ... ... ... сіз ... сатуды көбейтпейсіз. Егер осындай төмен баға
мен алудың үлкен көлемі ... ... және ... шығындарды
төмендете алмасаңыз, сіз банкрот шегіне жетесіз. Мысал ретінде Г.Фордтың
басынан ... ... ... Ол ... ... ... жыл сайын өткен жылғы өндірістік шығындардан төмен баға
тағайындайды, ал оның пайдасы өсіп отырды. Бүған ... ... ... ... ... ... баға ... клиенттерге машина сатып алуға мүмкіндік
берді, ал бұл сату көлемінің өсуіне әкелді және ... ... ... да өсті деп ... ... Бірақ бұл өз-өзінен бола қоймайтын
қүбылыс, барлық кілтипан жұмысшылар мен ... ... ... ... Олар ... ... төмен баға Форд компаниясын ... ... ... ал бүл ... жұмыссыз қалуына әкелетінін жадында
қатты сақтаған. Осы себепті, қолданылып отырған ... ... ... ... өндіріс шығындарын азайтудың қандай да болса жолын іздеуге
мәжбүр етті. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... әбден ықтимал. Мұнымен қоса, мұндай бағалық саясат
компанияның жүмысшы қызметкерлерін қанағаны ... ... ... анық.
Осыны біздің де іскер адамдарымыз есінен шығармағаны жөн.
Ал енді американдық әдістемені қолдана ... ... ... ... біздің сабын өндірушілер нарыққа қанша сабын
ұсынатынын зерттеп көрейік. Бүл үшін осы саладағы сабын ... ... ... өту ... Сабынның бағасы 20 ... ... бұл ... ... ... ... қана. Техникалық және басқа
да ресурстары күшті деген өндірушілер 3 млн. данаға тарта сабын ұсына ... Ал ... ... 40 ... ... ... ... өндірушілер
өздерінің өндірістік қуаттарын және іске қосылмаған резервтерін толығымен
қолдана ... ... 11 млн. дана ... ... ... ... бұл ... өндірістік және маркетингтік шығындарынан айтарлықтай асып түседі.
1-кестеде бағаның белгілі денгейлерінде ұсыныстың ... ... ... ... де сүраным зерттегендей, көптеген факторларды
еске алу қажет, солардың бірі - бағасы әр ... ... ... ... ... ... деректері бойынша бағаның әр түрлі деңгейіне
байланысты сабынның ... ... ... (7-сурет).
6-сурет.Сұраныс (сабынға) сызығы
7-сурет.Ұсыныс (сабынға) сызығы
8-сурет.Сұраныс пен ұсыныс – баға функциясы
Енді сұраныс қисығы мен ұсыныс ... бір ... ... ... ... маңызды екі жәйтті көреміз. Біріншіден, ... және ... ... ... анық ... ... егер ... рыноктық бағасы төмендей түссе, онда ... ... ... саны ... (яғни, сүраныс қисығы төмен, сатылған
сабынның өсетін бағытына, оңға қарай бет алды). Осымен қатар баға ... ... ... сабын саны азая түседі, яғни ... ... ... ... ... құлайды.
Екіншіден, графикте сұраныс және ұсыныс қисықтары қиылысады, қиылысу
нүктесі тепе-теңдік бағасын көрсетеді. Нарықтың бұл жайын ... ... ... ... осы ... ... саны ұсыныс санына тең.
Qd=Qs=Qe.Тепе-теңдік бағасы Ре екі ... да ... ... ... Бірақ бүл
нүкте және осы жағдай тұрақты емес, өйткені қанағаттандырылмаған сұраныс та
және істен тыс қалып отырған өндірістік қуаттар да ... ... ... жақ ... ... жасай отырып, баға біресе осы нүктеден жоғары,
біресе төмен ... Ал ... мен ... ... шығындарды
қамту арқылы бағаның тағайындалуына тікелей әсер ... ... іс ... бағаға байланысты сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... бастысы - осы тауардың және осыған үқсас немесе мұны алмастыра
алатын тауарлар шығаратын ... ... ... ... кезекте
олардың ұсынбақ бағасын болжау және бүгінгі техникалық-технологиялық,
қаржылық жаймен олардың даму мүмкіндіктерін де бағалап, болжаған жөн.
Аталған және макроқоршамның факторларын ескере отырып қана ... ... ... болады. Мысалы, кәсіпорын жетерліктей жоғары сұранымды
және өнімнің өндірістік шығындарын ойлай отырып, сабын бағасын 35 теңге деп
қойғысы келеді делік. Бірақ бүгінгі ... ... ... ... 25 ... ... ... шығарып отыр. Әрине, бұл жағдайда 35 теңгеге сабын
сатып алушылар көптеп шыға ... ... ... ... сабынды
арзанырақ бағамен сатып алғанды дұрыс көреді.
Екінші жағынан, фирманың бәсекелестері жоқ болғанда да, өте ... ... жөн ... ... егер ол аз ... ақша "сыпырып" қалғысы келмей,
көп уақыт осы рынокты ... ... ... Ал өте жоғары баға
тағайындалған сәтте мыналарға душар болуы мүмкін: ... ... ... ... ... рыногына көңіл аудармауы; ал жоғары ... және тез ... ... ... табу ... ... болып,
өздерінің өндірісін тұтасынан, не мөлшерлеп сабын ... ... ... ... ... ... ... толады да, баға төмендейді, өйтпесе
басқа фирмалар, егер олардың өндірістік, ... ... ... ... бірінші фирманы рыноктан ығыстырып тастауы да
ықтимал.
7.5.4 Баға тағайындаудың негізгі тәсілдері
Маркетинг ... баға ... ... ... ... ... іс ... мұны әр уақытта жетерліктей деңгейде
орындау оңай емес. Төменгі тәсілдер жиірек
қолданылады: сұранысқа бағытталған ... ... ... ... ... ... Сұраныс факторларына бағытталу әдісі
Жана өнімге баға тағайындау ... ... ... ... ... өндірушінің бастапқы бекіткен бағасы осы өнімнің
мақсатты нарыққа ... ... әсер ... ... баға ... ... ... (көлемін) темендетуі мүмкін, бұған қарама-қарсы, төмен баға
көптеген жаңа сатып алушыларды тартады, бүлардың қатарына ... ... осы ... алуға қүлқы болмаған тұтынушылар да жатады. Бағаны былай
бөлуге болады: "қаймақ сыпыру" - принципті баға және ... сіңу ... ... ... принципі бойынша жоғары бағалар тағайындау бірден үлкен
пайда түсіруді көздейді. Бүл ... ... ... ... ... әр
түрлі себептермен, нарықтың басқа сегменттеріне қарағанда, жоғарырақ ... ... ... ... баға ... өндіруші жоғары
бағадан пайда түсіре беретіндей етіп, төмендетіліп ... ... ... ... ... жаңа өнім ... ... қолданылады. Осымен
қатар, жоғарыда айтылғандай, қымбат баға рынокқа басқа ... ... ... Осы ... ... ... ... пайдасын
түсіріп, басқа фирмалар осы жаққа ат қойысымен рыноктан лықсып шығып кетуі
керек. Осының арқасында фирма өндірістік ... ... ... ... мақсатында өндірістің көлемін ұдайы өсіруге мәжбүр болмайды.
Бұл баға тағайындаудың жаңа тәсілі емес, бірақ ... ... ... ... ... ескеретін қасиеті бар тауарларға қолдануға
болады.
7.5.6 Нарыққа бағытталу әдісі
Бүл әдіс мүмкіндігінше сатып ... ... ... ... ... баға ... негізделеді. Ол нарықта жоғары баға
қабылдайтын сатып алушылар аз ... ... ... және де ... ... ... бәсекелестер бар болған жағдайда қолданылады. Бұдан сыртқары
бұл тауарларды арзан, бірақ тиімді ... ... ... ... ... ... ... талап етеді. Мысал ретінде, ас үй машинасының бір
бөлшегін, қалдықтарды үсақтайтын жабдықты өндіру тарихын келтіруге болады.
Бірінші ... ... бір ... ... ... ... сақтау
үшін, осы жабдыққа өте төмен баға тағайындады. АҚШ-та бағаның ... ... де ... ... және сіну ... ... ... доллардан 499 доллар немесе 1000 доллардын орнына 999 ... ... ... ... емес түрі ... ... себебі
көптеген сатып алушылар назарын санның бірінші разрядтарына аударады екен.
7.5.7 ... ... ... әдіс ... ... ассортименті өте кең, әсіресе "ұсақ-
түйектерден" болғанында қолданылады, себебі әрбір өнімге құйып ... баға ... өте ... ... болар еді. Бұдан тысқары, кейбір
ғылыми толымды өнімдер өте ... ... ... ... ал бұл шығындар,
әрине, осы өнімнін ... әсер ... Бүл ... ... ... ... көптеген бөлшек фирмалары өндірушінің бағасына стандартты
бағалық үстемелер қосады, яғни белгілі ... ... ... ... бекітілген процент қолданылады. Бұл процент бірдей емес. Өндіру
көлемі жоғары өнімге аздаған ... ... ... және ... ... американдық супермаркеттерде сүт тағамдарына стандартты 10
проценттік (жеткізушінің бағасына) үстеме ... ... ... 20 ... үстеме белгіленгеи.
Жекелеген (яхта, үй және т.б.) немесе өнімдерді аздаған көлемде сатып
алуларда "құны ... ... ... ... ... ... ... жобасын жасаған сәулетші үйдің құнынан
бекітілген процент мелшерінде қаламақы сұрауы ... Егер ... құны ... ... ал онын ... 15 ... болып бекітілген болса, онда ол
150 мың доллар. Ғылыми ... ... ... ... ... ... да ... бар.
7.5.8 Бәсекеге бағытталған әдіс
Рынокта бәсекелестер өздерінің ұқсас өнімдеріне бағаны мәжбүрлікпен
тағайындауы да жиі ... Бүл ... ... бағаға бағытталған
әдістеме қолданылады. Осы әдістемені қолданудың мысалы ретінде мыналарды
келтіруге болады. Фермер ... ... ал ... (қаржылық капитал
салушы) бағалы қағаздар сатып алмақ және сатпақ, мұндай саудалар ... ... ... Бұл ... тек қана нарыққа
бағытталған фактор фирманың бағалық саясатында басым болады. Яғни, ... ... ... емес, нарықта қалыптасқан бағаны қабылдауда. Осыған
байланысты мынаны ескерткен жөн. Егерде нарық бағаға сілтеме ... ... ... факторлар, фирмаларға бағаны анықтауы керек.
Өндіруші, көтерме немесе бөлшек фирмалар рыноктағы ұқсастарынан өзгеше
өнім сататын ... олар ... ... ... ала ... ... ... мүмкін.
"Құлдыраушы лидер" бағасы. Жақсы танымал тауарлардың біреуінің бағасы
күрт төмендеген жағдайда, ... ... ... үшін ... осы ... қолданады. Жарнама нәтижесінде келген сатып алушылар
басқа да бір тауарды алады-мыс деген есеп болуы ... ... да, ... және ... универсалды дүкендеріне, жарнамаланған арзан
тауарды ... ... ... ... ... да бір заттарды ала кетеді
екен.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жазылған жұмыста қарастырылған ... баға ... ... Осы ... ... ... туындайтын маселелер мен олардың
шешімі барынша анықталып, ... ... ... ... ... ... стратегиясыдағы талаптар, тауарлардың түрлері, баға
түрлері келтірілді. Нарықтық экономикаға сәйкес, соның ... ... ішкі және ... ... ескере отырып, баға
саясатының қалай жүргізілетінін айқындадық. Бағалық саясатты, ... ... ... баға тағайындау қалай жүзеге асатыны, сұраныс
пен тұтыну, баға түрлері жайында маліметтер ... Осы ... ... бағаның атқаратын рөлі мен оны реттеуші факторлармен
таныстық. Баға саясаты өте үрделі екенімізге көзіміз ... ... ... саясатта адасып, қателесетінінен-ақ байқауға ... ... ...... ... алға ... басуындағы алғашқы шарттың бірі
болып табылады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Котлер Ф. Маркетинг ... ... ... ... ағылшын тілінен тәржімеленген. – Алматы: Жазушы,
2000.
2. ... Қ. ... ... ...... 1995.
3. Сатыбалдыұлы С. Маркетинг – нарықтану. – Алматы: «Білім», ... ... С.Н., ... Г.А. ... ... Оқулық. –
Алматы: «Қазақ университеті», 2002.
5. Пунин Е.И. ... ... ... ... – М.: ... ... 1993.
6. Закон Республики Казахстан « О ценообразовании в Республике
Казахстан » // ... ... 1991, 15 ... ... құру ... талдау
Түпкілікті бағаны белгілеу
Ұсынысты, бәсекелестердің бағаларын және тауарларын талдау
Шығндарды бағалау
Бағаны жасау мақсатын анықтау

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалық дискриминация және оның түрлерi14 бет
Бағалық саясат20 бет
Бағалық саясат туралы22 бет
Кәсіпорынның бағалық саясатының маңызы17 бет
Нарық жағдайында кәсіпорынның бағалық саясатын қалыптастыру және басқару (“Raimbek Agro” ЖШС мысалында)63 бет
Сұраныс түрлері және оның бағалық квалификациясы16 бет
Сұраныстың бағалық икемдiлiгi13 бет
Ұлттық нарықты реттеудегі бағалық саясат21 бет
«Ақмола облысы Шортанды ауданының жер учаскесінің кадастрлық құнын анықтау»41 бет
Адам мотивациялық сферасының құрылымы, қызмет етуі және дамуы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь