Бұқаның тобын толтыратын таналарды азықтандыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
2. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
2.1 Малды азықтандыру нормасы мен рацион туралы түсінік ... ... ... ... ... .7
2.2 Малды нормалап азықтандыру жүйесінің принциптері мен
элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.3 Азық мөлшеріне әсер ететін
факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2.4 Мүйізді ірі қара малының ас қорыту ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... 12
2.5 Бұзауды уыздану кезеңінде азықтандыру ерекшеліктері ... ... ... ... ...13
2.6 Бұзауды 15 . күннен 3 . айға дейінгі кезеңде азықтандыру
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.7 Бұзаудың өсіп даму кезеңіне сәйкес қоректік
мұқтаждығының өзгеруі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.8 Тұқымдық ұрғашы бұзауды азықтандыру принциптері ... ... ... ... ... ... .16
2.9 Тұқымдық еркек бұзауды азықтандыру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... .17
3. Өзіндік жұмыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28 Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Мүйізді ірі қара мал қарыны көп бөлімді күйіс қайыратын малға жатады. Олар, негізінен, өсімдік тектес көкшөп және басқа да аумақты жемшөппен қоректенеді. Мүйізді ірі қара мал азықтандыруын алынатын өнімі бойынша сүтті және етті болып келетін сала бағытына байланыстырады. Сүт өндіруге сүтті бағыттағы қара-ала, аулие-ата, қырғыздың қызыл, симментал, бұрыл латыш және де сүтті-етті бағыттағы алатау секілді мүйізді ірі қара мал тұқымдарды өсіріледі. Олардан өндірілетін сүт биохимиялық тұрғыдан құрамы өте күрделі, ал қоректілік тұрғысынан төлге жұғымды сиыр желінінде пайда болатын құнды биологиялық сұйық.
Сүт құрамында төл тіршілігіне қажетті барлық дерлік қоректік, ми-нералды және биологиялық әсерлі заттар жеңіл қорытылып, жылдам сіңірілетін түрде жиналады. Желінде түзілген сүттің құрамы желінген азықтың да тамырдағы қанның да құрамынан ерекшеленеді. Сүттегі қант мөлшері қандікінен — 90 есе, май мөлшері — 18—20 есе асып, кальций мен фосфор элементтері де қандағы деңгейінен анағұрлым жоғары шо-ғырланады. Сүт құрамында азық пен қанда кездеспейтін казеин, сүт альбумині, сүт қанты және сүт майы түзіледі. Лактоза деп аталатын сүт қанты қан плазмасындағы глюкозадан, сүт майы, ондағы липидтер, фос-фотидтер мен басым бөлігі сірке қышқылы болып келетін ұшпалы май қышқылдарынан, ал сүт белогы — сіңірілген аминқышқылдарынан түзіледі. Сонымен қатар сүт майының түзілуіне месқарындағы микробиологиялық метаболизмде пайда болып, тікелей қанға енетін ұшпалы май қышқылдары да тікелей қатысады. Қандағы витаминдер мен минералды заттар сүт құрамына өзгеріссіз енеді.
Сиыр етін өндіру үшін етті бағыттағы мүйізді ірі қара мал тұқымда-рынан елімізде қазақтың ақ бас, қалмақ, галловей, сантагертруда, т. б. тұқымдарын өсіреді. Бұлардың төлін жеделдетіп өсіріп, бордақылап, етке сояды. Сондықтан телден сүтті сиыр өсіргенде, оларды аумақты жемшөпті мейлінше мол жеп, ас қорыту жолының сыйымдылығын ұлғайту көзделетін болса, етті бағыттағы малды құнарлы азықтандыру арқылы қысқа мерзімде тірілей салмағы мен қондылығын жоғарылату көзделеді.
1. А.Ә.Төреханов , Ж.К.Каримов, Ш.Д.Даленов, Д.Қ .Найманов,
Н.Ә.Жазылбеков «Ірі қара шаруашылығы» Триумф «Т»
Алматы: 2006 ж
2. Н.Омарқожаұлы «Мал азығын бағалау және малды азықтандыру»
Алматы: «издатмаркет» 2005 ж
3. «Қазақстанда мал мен құс азықтандыру және азық дайындау
технологиясы» Алматы: 2006 ж
4. А.Дәрібаев, Ж.С.Әткешов «Ауыл шаруашылық малдарын
азықтандыру практикумы» Талгар 1994 ж
5. Н.Омарқожаұлы, Б.Әкімбеков «Мал шаруашылығы»
Астана «Фолиант» баспасы 2008 ж
6. «Зоотехния негіздері» Астана «Фолиант» баспасы 2007 ж
        
        Ф.4.7- 006-02.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН
МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
Агроөнеркәсіптік институты
«Ветеринариялық медицина және зоотехния» ... ... аты: ... ... ... – 050802 - ... ... тобын толтыратын таналарды азықтандыру»
Жұмыс ... ... ... ... ... ... баға қойылған күні)
Комиссия
1. __________________________
қолы
2.__________________________ ... ... ... ... ... ... 2009 ж.
Ф.7.-14-04
Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
«Ветеринариялық медицина және зоотехния» кафедрасы
Бекітемін:
_____________________
Кафедра меңгерушісі: Асылбеков Б.Ж.
«_____»__________________2009
Тапсырма №__________
____________________________________пәнінен курстық жұмысқа
Студент______________________________ тобы_______________
Жұмыстың ... ... ... жазбаның мазмұны |Орындалу мерзімі |Көлемі шамамен |
| | | ... ... |
|1 | | | |
|2 | | | |
|3 | | | |
|4 | | | |
|5 | | | ... ... ... |Орындалу мерзімі |Парақ саны |Формат |
| ... | | | |
|1 | | | | |
|2 | | | | |
|3 | | | | ... ... күні ... күн_______________
Жұмыстың жетекшісі: ... ... ... ... ... ... білім және ғылым министрілігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
«Агроөнеркәсіптік» институты
Бекітемін:______________________
«ВМжәнеЗ»
кафедрасының ... ... ... ... ... ... жұмыстың тақырыбы
Қорғауға қойылған сұрақтар:
Курстық жұмысты орындау барысында жинаған балы _____________
(60 балл ... (40 балл ... ... ... балл жиындысы _______жұмыс_____баллмен бағаланды
Курстық жұмыс жетекшісі, Б.Қ.Қожалы, а.ш.ғ.д., доцент
Комиссия мүшесі___________________________________________________
Комиссия мүшесі __________________________________________________
Шымкент 2009
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................6
2. Негізгі бөлім
............................................................................
............................7
2.1 ... ... ... мен рацион туралы түсінік
.....................7
2.2 Малды нормалап ... ... ... ... Азық мөлшеріне әсер ететін
факторлар
............................................................................
............................10
2.4 Мүйізді ірі қара ... ас ... ... ... ... кезеңінде азықтандыру ерекшеліктері
...................13
2.6 Бұзауды 15 - күннен 3 - айға ... ... ... ... өсіп даму ... сәйкес қоректік
мұқтаждығының өзгеруі
............................................................................
...15
2.8 Тұқымдық ұрғашы ... ... ... ... ... ... азықтандыру ерекшеліктері
.........................17
3. Өзіндік
жұмыс.......................................................................
...........................18
Техникалық қауіпсіздік
............................................................................
..........27
Қорытынды
............................................................................
..............................28 Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
..29
Кіріспе
Мүйізді ірі қара мал ... көп ... ... ... ... ... негізінен, өсімдік тектес көкшөп және басқа да аумақты
жемшөппен қоректенеді. Мүйізді ірі қара мал ... ... ... ... және етті ... ... сала ... байланыстырады. Сүт
өндіруге сүтті бағыттағы қара-ала, аулие-ата, қырғыздың қызыл, симментал,
бұрыл ... және де ... ... ... ... ... ірі ... тұқымдарды өсіріледі. Олардан өндірілетін сүт биохимиялық тұрғыдан
құрамы өте күрделі, ал ... ... ... ... сиыр ... ... ... биологиялық сұйық.
Сүт құрамында төл тіршілігіне қажетті барлық дерлік қоректік, ми-
нералды және биологиялық әсерлі заттар жеңіл қорытылып, ... ... ... ... ... сүттің құрамы желінген азықтың да
тамырдағы қанның да ... ... ... қант ... ... 90 есе, май ... — 18—20 есе ... кальций мен фосфор элементтері ... ... ... ... ... Сүт ... азық ... кездеспейтін казеин, сүт альбумині, сүт қанты және сүт майы түзіледі.
Лактоза деп аталатын сүт қанты қан плазмасындағы ... сүт ... ... фос-фотидтер мен басым бөлігі сірке қышқылы болып келетін
ұшпалы май қышқылдарынан, ал сүт белогы — ... ... ... ... сүт ... ... месқарындағы микробиологиялық
метаболизмде пайда болып, тікелей қанға енетін ... май ... ... ... ... ... мен минералды заттар сүт құрамына
өзгеріссіз енеді.
Сиыр етін өндіру үшін етті бағыттағы мүйізді ірі қара мал ... ... ... ақ бас, ... галловей, сантагертруда, т. б.
тұқымдарын өсіреді. Бұлардың төлін жеделдетіп өсіріп, ... ... ... ... ... сиыр ... ... аумақты жемшөпті
мейлінше мол жеп, ас қорыту ... ... ... ... ... бағыттағы малды құнарлы азықтандыру арқылы қысқа ... ... мен ... ... ... Малды азықтандыру нормасы мен рацион туралы түсінік
Мал мұқтаждығы азық ... ... ... ас тұзы,
кальций, фосфор, каротин бойынша 6 көрсетекішті қамтитын жалпы азықтандыру
нормасымен, ал қажетті және мүмкіншілік болған ... бұл ... шикі ... мен ... ... ... және
микроэлементтер мен маңызды витаминдер мұқтаждығымен толықтырылған.
Азықтандыру нормасына негіздеп азықтандыру рационалын, яғни ... ... жем – шөп ... ... ... ... мал ... асы қорыту ерекшелігін ескере отырып, қоректік
заттарға мұқтаждығы ... ... ... ... ... ... ... яғни оған кіргізілген жем – шөп ... ... ... ... ... оңтайлы, көзделген
өнімділікті өсіруге бағыттап құрастырды.
Күйісті малдың ас ... ... ... ... қыздырып, қорын моторикасы мен ішек перистольтикасын
дұрыстау үшін 20 – 25 кг ... азық ... ... 400 – 500 кг ... 4 – 5 кг, яғни салмағының әр 100 кг – на 1 кг аса ірі азық берілуі
керек.
Ал ... қиын ... ... ... қоректік заттар
қорытылуына да кері ықпал ететін шикі клечатканың шамадан тыс ... ... 14 – 17%, құс ... ... 4 - 6 % ... мен ... 6 - 10% ... – тауық пен қаз жемінде, аспауын қадағалайды.
Мал тіршілігінің ас ... ... ... және ... тобына сәйкестендіре құрастырылатын рацион құрылымын, яғни негізгі
азық топтарының жалпы қоректілік, яғни азық ... ... ... ... арақатынасы.
Норма дегеніміз малдың жоғары өнімділігін және оның ... ... ... ... ... ... азықтағы қоректік
заттардың мөлшері. Мысалы, белгіленген норма бойынша(малдың жасы, оның
өнімі, физиологиялық ... ... азық ... ас ... ... 7-8 ... бұл ... біз өз бетімізше 20-30 грамға жеткізсек, онда ... ... ... ... ... ... кеуіп
немесе жарылып кетулері мүмкін, ондай организм өлімге ұшырайды.
Ауыл ... ... кез ... түріне қажетті нормалар
(олардың ... ... ... ... ... физиологиялық
күйіне, өзіндік ерекшеліктеріне т.б. ... ... ... ... ... ас ... ... фосфор, каротин, т. б.
организмге қажетті заттардың мөлшерімен көрсетіледі(әдістемелік нұсқаудың
соңында келтірілген ... ... ... ... ... ... нормаға – төлдің тез жетілуіне,
өсіп келе жатқан құнажынның ... және ... ... тез өсуі ... арық ... (малдың) қоңдылығын көтеруге 1-2 азық өлшемін
қосымша қосады.
Қазіргі ... ... ... ... өз ... ... ету ... шамалап алғанда, 100 кг тірілей салмағына бір азық
өлшемін, ал өндірілетін әрбір кг бүтіне 0,5 (0,48) азық ... ... ... 500 ... ... ... ... сүт сауылса,
оның өз тіршілігін қамтамасыз ... 5 азық ... ... ... ... сәйкес 6,7,8,9,10,12,5,15 азық өлшемі қосылады да, ... ... ... ... ... сәйкес, 5+6=11, 5+7=12,
5+8=13, 5+9=14, 5+10=15, 5+12,5=17,5, 5+15=20, азық ... ... ... әр ... ... протеиннің, қанттың, крахмалдың, майдың, ас
тұзының тағы да ... ... мен ... ... осы ... ... ... қоректік заттардың мөлшері оңай есептеліп
шығарылады (тәуліктік нормасы). Тәуліктік азықтың нормасын тағайындағаннан
кейін, осыған байланысты малды ... ... ... деп – ... ... негізделіп құрастырылған, сол норма
көрсеткіштеріндегі ... ... мал ... толық жеткізілуін
қамтамасыз ететін азықтардың түрлерін айтамыз.
Рациондағы әр азықтың ... де, ... ... ... жасына, жынысына, тұқымына, физиологиялық күйіне, олардың өнім
бағытына және ... ... ... Мысалы, ірі қара
шаруашылығында, оның ... сүт ... ... ... көбі (60-70%) ... ... ... әсер ететін шырынды
азықтардан тұратын болса, шошқалар рационының басым бөлігі (70-90%) ... ... ... ... малдың сүйсініп жейтін, үйреншікті ... ... ... яғни алғашқы кезде жемейтін азықтарды тек біртіндеп
үйретіп немесе тіпті алдын ала ... ... ... ... ... рациондарды шаруашылықта дайындалатын, жергілікті азықтардан
құрастырады. Өйткені азықтандыру рациондары шаруашылық экономикасының ... ... мал ... ... шығындарды 100% деп алсақ,
осының 60%-і мал ... 8%-і ... ... ... 12%-і ... ... ал ... проценттері (20%) еңбек ақы мен
малдәрігерлік жұмыстарына жұмсалады екен.
2.2 Малды ... ... ... ... ... ... азықтандырудың басты шарты шаруашылықтағы мал
түлігі мен құс ... ... ... ... ... ... мен ... деңгейіне байланысты өзгеретін организм мұқтаждығын,
яғни азықтандыру нормасын дәл анықтау болып ... ... ... ... өнім ... қажеттілі- ... ол ... ... дене ... ... ... ... қосуы, сиыр сүттілігі, ... ... ... секілді өнімділік көрсеткіштеріне байланысты өзгереді.
Организм тіршілігін қамтамасыз етуге қажет энергия мен қоректік
заттар мұқтаждығы абсолюттік тынығудағы ... ... ... ... ... ... орта деңгейлі еш жұмыс істемей ... ... мал ... ас қорытуын, қан айналымын,
тыныстануын, т. б. тіршілік қызметін ... ... ... ... кормления) организмдегі жалпы энергия шығынының 40-60%
жұмсалады. Демек, осы шығын көлемі кеміген сайын өнім ... ... ... ... ... ... мал ... ірі болып, тірілей
салмағы ауырлаған сайын ... ... ... ... затгар үлесі өседі де, өнімділігі ... ... ... ... ... ... артады.
Организмдегі таза өнім өндіруге (түзуге) жұмсалған энергия
көлемін (чистая энергия ... ... ... ... ... шығарады. Бірақ өнім өндіру үшін бүкіл тіршілік ... ... ... ... ... ... өнім энергиясы (қоректік
заттары) мен оны ... ... ... ... заттар)
қосындысымен белгіленеді (суммарная норма кормления). Организмнің өнімдік
мұқтаждығы оның ішкі физиологиясына, ал оны ... ету ... орта ... ... өзгеретіндіктен, олар осы біріктірілген
азықтандыру нормасымен белгіленеді.
Мал ... ... ... ... ... қоректік
мұқтаждығын белгілейтін азықтандыру нормасының (мелшерінің) көрсеткіштеріне
сәйкестендіріп құрастырылған азықтандыру ... яғни ... мен ... ... арқылы іске асырады. Мал азықтандыру
ғылымының мақсаты малдың ... ... ... ... энергетикалық және құрылымдық қоректік заттар және барлық минералды,
биологиялық әсерлі қосындылармен жан-жақты және ... ... ... табылады.
Малдың қоректік қажеттігі арнайы ... ... ... мұндай азықтандыру жүйесін ... ... ... ... ... ... ... яғни
нормасыз, еркінше азықтандыру олардан өндірілген өнім бірлігіне ... ... күрт ... ... ... ... ысырабына соқтырады. Мал
шаруашылығы өнімін ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан, бұл ... ... ... сала рентабельдігін төмендететін экономикалық фактор болып
табылады.
Осы тұрғыдан ... мал ... ... ... да ... одан көп те ... азық жұмсау зиянды. Организм
қажеттілігінен аз мөлшерде жеткізілген қоректік ... зат пен ... ... ... ете ... төл ... мен жетілімін тежесе,
сақа малдың ... ... өзін ... ... ... ... қоректік заттар да ас қорыту барысында толық қорытылып,
игерілмей, көбі ... ... ... Бұл, бір ... ... ... ... екінші жағынан, зат алмасуын да бұзып, оған
кедергі келтіреді.
Организм тіршілігінің қоректік ... мал ... мен ... ... жынысына, физиологиялық жағдайына және өнімділігіне бай-
ланысты өзгереді. Нормалап азықтандыруды ... ... ... ... ... мен оны ... ету үшін малға жегізілетін
жемшөп пен ... ... ... яғни азықтандыру рационының
(рационы кормления) қоректілік көрсеткіштерін ... ... ... Азық ... әсер ... ... ... қоректік және биологиялық әсерлі заттарға
тек шартты түрде бөлуге ... ... ... ... ... фосфор-аденозинфосфат қышқылдары, темір-гемоглобин, кобальт-
цианкобаламин, йод-тироксин құрамына кіріп, бір ... нан, ... ... ... ... ... буферлік жүйе, осмостық
қысым, ... ... ... теңдікті қалыптастыруға,
ферменттерді ... ... ... ... ... ... қызмет те атқарады.
Қажетті ... ... ... ... оның ... ыдырауын өсіретін ферменттік және микробтық препараттарды
қолдануғаболады.Оларды ... ... ... ... ... секілді амилолитикалық, яғни көмірсуларды ыдыратушы, проторозин,
протосубталин ... ... яғни ... ... ... ... яғни ... ыдыратушы топтарға
бөледі.
Мал азығының қоректілігін жан-жақты сипаттау үшін оның ... ... ... ... ... де ... ... Мысалы, тиаминаза ферменті тиамин, яғни B1 витаминін ыдырататын
болса, соя ... ... ... ... мен ... трипсин ингибиторы, т.б. бірқатар антиқоректік қосындылары оның
желінуін шектеп, мал денсаулығына зиянын тигізеді. Олар ... ... ... тіпті жем жеуден бас тарттырады.
Бұл келтірілген ... ... бәрі ... ... Сондықтан да мал азығына, айталық, сояны
жұмсар алдында шығардағы температурасы 105 С ... ... ... Жоғары температурада соя протеинінің ерігіштігі төмендеп,
месқарынындағы ыдыраушылығы кемиді де, ... ... мен ... заттарға өсімдіктерде түзілетін азоттық негіздер
алкалоидтар да жатады. Олар ... ... ... ... мен ... ас ... ... тез сіңіріліп, организмді уландырады.
Алкалоидтардың түрлі өсімдіктерде кездесетін редин, ... ... ... ... ... ... ... түрінен
уланудан мал басынан сақтандыру қажет. Ол үшін жайылымдарды улы алкалоидтар
жиналатын ... ... ... ... көп ... ... малды жаймай, ол кезеңі өтіп не кептірілген жемшөптің уландыру
күші тарағанда ... сол ... уына ... мал ... ... Улы
қасиеті күшті өсімдіктері көп ... ... ... ... пішенге
кептіреді.
Өсімдіктерде судың қатысуымен глюкозамен (глюкон) және де бірқатар
басқа қосындыларға (аглюкон) ыдырайтын эфир тәріздес глюкозидтер ... көбі ... ... тек ... ғана уландырғыш қасиеті
күшті болады. Мұндай улы глюкозидтерден қант қызылшасы мен картоп ... ... ... ... ... ... ... шамадан тыс мөлшері мал қарынында пайда болған газдардың шығуына
кедергі ... ... ... ... көп ... қан ... эритроциттерді сусызданып, солуына соқтырады. Малдың
тыныстануын бұзып, тұншықтырады. Кейбір ... ... улы ... ... ... ... олар ... кептіргенде ұшып кетеді.
Қысқа мерзімде молынан пайда болған іш газдары ... ... ... ... Бұл ... ... ... гемицеллюлозалар, ұшпайтын май қышқылдары секілді ... ... ... көбігі жарылмайтын газдар түйіршігінің
көптеп пайда болуы аса ... ... ... пайда болуына сілекей
құрамы мен мөлшері, қарын кілегей ... ... олар ... ... pH, т.б. ... жан-жақты ықпал етеді. Осыны
ескеріп малды қауіпті ... жаңа ... ... ... шараларын сақтау қажет.
Мал азығының қоректілігі мен құнарлығын физиологиялық-биохимиялық
тұрғыдан жан-жақты ... ... ... ... бағалау керек. Азықтың
қоректену барысында ... ... ... ... ... болып табылатын оның энергетикалық, протеиндік, майлық,
көмірсулық, ... ... және ... ... ... ... азық қосындыларын қажетті өнім қосындыларына
жоғары дәрежеде айналдыру, яғни конверсияландыру үшін азықтың жалпы, яғни
энергетикалық ... ... ... ... жете қадағалап, зат алмасу барысындағы қорытылған қоректік
заттардың қажетті бағытта ... ... ... етуге болады.
Мал организміндегі зат алмасуына ең күшті ықпал ететін сыртқы орта
факторы болғандықтан қоректену деңгейі мен ... яғни ... ... ... ... ... ... ұқсата пайдаланылуын төмендетіп,
азықтандыру тиімділігін кемітеді. Сапасыз азықтандыру малдың ас қорытуын
нашарлатып, зат ... ... ... мен көбеюшілігін тежеп,
өнімділігін кемітіп, денсаулығын бұзып, түрлі ауруларға шалдықтырады.
Азықтың энергетикалық, ... ... ... және витаминдік құнарлығының кемістігінен мал зат ... ... ... ... Ол ... ... ... белгілері
ауру әбден ұшқынып, дамып, мүше не жүйенің қызметі мен құрылымы ... ... ... бұзылғанда ғана айқындалатынын ескеріп, күнделікті
азықтандыру барысындағы қолданылатын азықтар құндылығы мен ... ... ... Қоректік заттар мен минералдық элементтердің мал
азығындағы жеткіліктілігін қандағы мөлшерімен бақылауға ... ... ... мен ... бұл ... қатар
азықтандырудың малға тигізген ықпалы мен дұрыс азықтандырудың ... де ... ... ... ... эпизоотияларға
жататын биогеохимиялық аймақтарда туындайтын эндемиялық аурулардан байқауға
болады.Өсімдіктің (эпифитотия), малдың (эпизоотия) және адамның (эпидемия)
эндемикалық ... ... ... ... қоректік
тізбекке тікелей байланысты туындайды.
Іс жүзінде малға жегізілген азық қоректілігінің объективті
көрсеткіші оның ... ... ас ... ... ... ... конверциялану (айналдыру) дәрежесі болып табылады. Оны жұмсалған
(шығындалған) азық бірлігіне ... ... ... ... ... аз азық ... мол да сапалы өнім
өндірілсе, соғұрлым өндірілген өнім бірлігіне жұмсалған тікелей ... ... ... кемуінен оның өзіндік құны (себестоимость) азайып,
мал шаруашылығының экономикалық тиімділігі (рентабельдігі) жоғарылайды. Бұл
тұрғыдан алғанда, азық ... ... ... шаруашылықта мықты
(жеткілікті) жемшөп қорын дайындап, мал басын құнарлы азықтандыруды жолға
қоюды нарықтық ... мал ... ... ... шешуші
факторы ретінде қарауымыз керек.
2.4 Мүйізді ірі қара ... ас ... ... ... ... ... ... қорытудың үш түрлі
процестері (механикалық, биологиялық, химиялық) жүреді. Көп ... ... үш ... ... ... ... ... кекіру
арқылы ауыз қуысына қайтарып ұсақтау, қарын ішіндегі азықты аударыстыру,
сығу, езгілеу) және биологиялық ... ... ... ... азық ... химиялық жолмен өңдеуге
келмейтін, қорытылмайтын талшықтарды – клечатканы ыдырату) ... ал ... ... ... ... механикалық және биологиялық
жолмен өңделген азықтар әрі қарай биохимиялық жолмен ... ... ... ... ... ... ... жағынан бірінші орынды
алады. Жұмыршақ көлемі жағынан ірі қара малда қатпаршақтан кіші, ... ... яғни ... ... ... ... дөңгелекше
сияқты болады. Ол жұмыршақты ... мен ... ... және ... ... бетінде орналасады. Ұлтабардың пішін ... ... ... жағынан ол ересек малдарда екінші, ал жас ... ... ... ... нағыз қарын деп те атайды, себебі нағыз азық қорыту
процесі осы бөлімде басталады.
Аш ішек – қарын мен ... ... ... азық ... ... бөлігі. Аш ішекті орналасу орны мен азық ... ... ... үш ... ... он екі елі ішек, ащы ішек
және мықындық ішек. Аш ішекте азық ... ... ... ... ... қана осы ... азық қорыту бездерінің сөлдерімен қатар басқа да ... азық ... ... арнайы түтікшелер ... ... Азық ... ... ... ... орындарына қарай екі
топқа бөлінеді: 1. ... ... – олар ... ... ... 2. ... тыс ... бездер, оларға бауыр және ұйқы безі
жатады. Без сөлдері құрамындағы ... ... ... ... ... май, ... ... қарапайым мономеріне дейін
ыдыратып (белок – амин қышқылдарына, май – глицерин мен май ...... ... аш ішек ... ... сорылып, қанға, лимфаға
сіңіріледі. Сондықтан да аш ішектің қабырғасы қан және лимфа тамырларымен
жеткілікті дәрежеде ... ... ... аш ... ... ... азықтың түріне (жануар тектес, шөп тектес) байланысты
болады, себебі ... ... ... ... ... ... ... болады. Мысалы: мүйізді ірі қара малында ащы ... ... ... 5 – 6см, ... – 19 – 30м, диаметр – 6 – 7см, ... – 15 ... итте бұл ... ... 2 – 7 метр ғана ... ал ішектің 1 шаршы
сантиметрінде барқытты бүрлердің саны 2500 – 3000 болады.
Тоқ ішек үш бөлікке: ... жиек ... және тік ... ал тік ішек артқы тесік – ануспен аяқталады. Тоқ ... ... ... азық одан әрі ... ал ... азық қалдықтарынан
нәжіс қалыптасып, сыртқа шығарылады. Тоқ ішектің аш ішекке қарағанда бүрі
болмайды, бірақ бұл ... ... кең, ішкі ... ... ... Осы қатпарлардың қозғалыстары арқылы қорытылмаған азықтар сыртқа
шығарылып ... ... ... кезеңінде азықтандыру ерекшеліктері
Мүйізді ірі қара мал төлінің қоректенуін организмнің ... ... ... отырып ұйымдастырады. Эмбрионалдық кезендегі
дұрыс дамымай туылған ... ... жеке ... ... ... ... сақталады да, оның өнімділігі жете дамып ... ... ... кем ... Екінші жағынан, эмбрионалдық
кезеңде жетіліп туылған ... ... ... кезеңінде дұрыс
азықтандырмаса, инфантилизм түріндегі даму ақаулықтары сақталып, ... ... ... ... ... өтетін эмбрио-
налдық даму кезеңінен кейін жаңа туылған бұзау ... орта ... ... ... ... кезеңін, одан кейінгі сүт бағытындағы
тұқым бұзауының - 6, ал ет бағытындағы тұқым ... 8 ... ... ... ажыратады. Сүттік кезеңнен кейін жынысы бойынша жітілген
таналарды өнімдік бағытына, яғни өсіру мақсатына (сүтті сиыр ... ... ... ... етке сою) ... азықтандырады.
Бұзау азықтандыру. Шаруашылықтың табиғи-экономикалық жағдайы мен
қалыптасқан жемшөп қорын ... ... ... ... жоспары
(план выращивания телят) құрастырылады да, соған сәйкес бұзау өсіру әдісі
белгіленеді:
1) ... ... ... сиырды сауу әдісі (подсосно-поддойный ме-
тод);
2) Бір мерзімде туылған 3-4 бұзауды арнайы бөлінген сиырға ... ... ... ... под ... ... ... кейін бұзауларды жалпы ... ... ... әдісі
(метод групповой выпойки сборным молоком).
Бұзаулар қай тәсілмен азықтандырылып өсірілетін болса да, ... ... ... түрде өз енесінің уызына қандыру шарт. Жаңа
туылған ... ... ... кесілген жерін өңдеп, танауын тазартып,
денесін буланған сабанмен ысқылағаннан ... ... ... ... ... ас ... дұрысталып, шуы тез бөлінеді.
Бұзаулаған сиыр желінін жылы сумен жуып, шүберекпен сүртіп,
құрғатып ... да, ... ... ... ... алғашқы,
микробтармен ыластануы мүмкін бөлігін жеке ... ... ... ... ... теліп, уызымен ауыздандырады. Мұның оның иммундық жүйесін
қалыптастырып, ... ... ... зор ... ... ... ... өз енесінің уызына қанығуын қадаға-лайды. Ондай
мүмкіндік болмаған ... ... жаңа ... ... сиыр ... ... ... шуы тез арада бөлініп, жатыры жиырылып, ас
қорытуы қалыптастырылады да, ... ... ... ... ... екі
тәулікте бұзауға ішкізілетін 1—2 л уызды аз-аздап, 5—6 рет ... ... күні ... уызды күніне үш рет бөліп емізіп, 5— 6-шы ... ... ... ... ... ... ... де, сүттік кезенде
бұзау өсіруге белгіленген азықтандыру жобасына көшеді. Бұзауға алғашқы
айлары өсірудегі азықтандыру жобасы ... сүт ... де, оның ... азайтып, майсыздандырылған көк сүтпен (обрат) ауыстырады.
2.6 Бұзауды 15 - күннен 3 - айға дейінгі кезеңде ... ... ... ... ... ... күндерден бастап
сүтке кальций-фосфорлық минералды қосындылар мен ас тұзын ... ... ... ... қабығынан тазартылған сұлыға үйретіп, 2-ші айдан
бастап оны ... ... ... ... жем ... не құрамажеммен
ауыстырады. Өндірістік құрамажем болмаған жағдайда ұнтақталып, тазартылған
сұлы, ... ұны, ... ... ... пен зығыр кұнжарасы секілді жеңіл
қорытылып, жақсы сіңірілетін, қоректілігі мен құнарлылығы ... ... ... ... жоспарланған көрсеткіштерге жету үшін
азықтандыруды жан-жақты толықтырып, ... ... келе ... ... мұқтаждығын қамтамасыз ететіндей етіп ұйымдастырады.
Ірі сүт шаруашылығында, негізінен, бұзауды уыздық кезеңінен ... ... ... ... ... ... Осы ... өсірілетін
бұзаудың тұқымына сөйкес сүттік кезең соңында ... ... ... азықтандыруына жұмсалатын сүт мөлшерін азықтандыру жобасымен (схема
кормления телят) белгілейді. Сүттік кезеңде бұзау ... 180 кг сүт пен ... көк сүт ... тірілей салмағын 125—130 кг-ға жеткізу көзделсе - № 1,
200 кг сүт пен 400 кг көк сүт ... ... ... ... ... көзделсе - № 2, 250 кг сүт пен 600 кг көк сүт ... ... ... ... ... ... № 3 ... жобасын
қолданылады.
Жазғытұрым бұзауды бірінші айдан бастап көкшөп жеуге үйретеді ... ... ... ... ... ... ... сүрлем, тамыр
жемістілер) орнына жегізеді. Желінген ... ... ... басына 2-ші айда
- 75-145 кг, 3-ші айда - 180-200 кг, 4-ші айда - 300-320 кг, 5-ші айда ... кг, 6-шы айда ... кг ... жоспарлайды. Қорытуына жеңіл
болуы үшін бұзауға жегізілетін көк ... бір ... ... ... ... ... Бұзаудың өсіп даму кезеңіне сәйкес қоректік
мұқтаждығының өзгеруі
Молекуласының оттегіне қаныққандығына байланысты ... ... ... ... ... оттегінің қосымша көлемі жұмсалады. Оның
жұмсалу мөлшері қоректік ... ... ... ... ... өзгереді. Тотығуға жұмсалған оттегінің көлемін денеден тыныс ... ... ... ... ... ... болады.
Тіршілікті қамтамасыз ету мұқтаждығы мал денесіндегі негізгі алма-
суға (НА) тең келеді. ... ...... мал ... де түрлі
қимыл орын алатындықтан, негізгі алмасуды таза ... ... ... ... ... ... ... тынығудағы ағзалар мен
мүшелердің түрлі ... ... ... мал ... ... ... ішкі ... секрециясына жөне басқа да факторларға байланысты
өзгереді. Оның көлемі мал салмағы ауырлаған сайын өсе ... ... ... ... ... ... ... алмасудың мал
денесінің алмасу салмағына келетін көлемін алады.
Бұлшық ет қимылының энергиялық мұқтаждығы, негізінен, ... ... ... ... етілуі керек.
Тіршілікті қамтамасыз ету мен қимыл энергиясына қоса ... ... ... өнім өндіруге шығындалатын ... ... Сүт, ... ... ... сыртқа шығарылатын өнімнің
энергиясын тікелей ... ... ... ... болса, мал
денесінде ет (бұлшық ет + май) ... ... ... не ... ... бастарының денесін морфологиялық бөлу арқылы, не көміртегі мен азот
балансы бойынша жанама тәсілмен есептеп ... ... ... ... ... принциптері
Сүт кезеңінен кейін жыныстық топқа ... ... ... яғни ... ... ... ... азықтандырылады.
Тұқымға қалдырылмаған еркек тана-торпақ жеделдетіп өсіріліп бордақылауға
қойылса, ұрғашы таналар сүтті сиыр есіру ... ... ... мұқтаждығы жасы мен тәуліктік салмақ қосымына байланысты өзгереді.
Әр өсу кезеңіндегі тана-торпақтың азықтандыру деңгейі (көлемі) мен
құрылымын (бағытын) ... ... ... жеткізіп, ас қорыту
жүйесінің аумағының ... ... ... көп көлемде аумақты
жемшөп жеп, сүтті сиыр ... ... ... ... нәтижелі ұрықтанған құнажынның
тірілей салмағы сақа сиыр ... ... 70%-на ... ... ... салмағы 500-550 кг тартатын сиырларды өсіру
үшін төлдің орташа тәуліктік ... ... ... 6 айда - 650-700 г, 7-12
айлығында 550-600 г болып, 18 айлығындағы тірілей салмағы 345 кг-ға жетуін
қадағалайды. ... ... ... ... да ... орташа тәуліктік
салмақ қосуын (850-950 г) ... 16 ... ... ... ... жеткізеді. Жоспарланған көрсеткіштерге жету үшін тана-құнажын
азықтандыруды жан-жақты толықтырып, өсіп, дамып келе ... ... ... ... ететін азықтандыру ... ... ... нәтижесін олардың өсіп-жетілуі, салмақ
қосуы, тәбеті, сыртқы түрі, көңіл күйіне қарап бақылап, өсу жылдамдығы мен
салмақ ... ... ай ... ... нормасын анықтап, рационын
толықтырып отырады. Қыста тана мен құнажын рационының негізін аумақты ірі
және ... ... ал ... жайылым оты құрастырады. Олардың әр 100 кг
тірілей салмағына ... ... ... — 2—3 кг ... 5-6 кг ... ... тәулігіне әр басқа берілетін пішен мен сүрлем көлемін 6-12
айлық танаға — 9—14 кг, одан ... 15—20 кг ... ... ... еркек бұзауды азықтандыру ерекшеліктері
Тұқымға қалдырылған ... ... ... келтірілген ұрғашы
бұзауларға берілетін жемшөп көлемін құнарлы жем есебінен 10—15% жоғары,
тәулігіне 740-900 г қосымша салмақ ... ... ... Ол үшін
сүттік кезеңнің 6 айында еркек бұзау басына — 320— 450 кг сүт, 600-1000 ... сүт, 220-230 кг ... 200 кг ... 100-120 кг ... ... кг ... жем ... жазда ірі жөне шырынды жемшөп орнына 800-
900 кг ... ... ... кейін жыныстық дамуы жетілген бұзауларды ... ... ... ... ... тыс ... ... жеделдетіп
жетілдіріп, бордақылауға қояды да, ұрғашы таналардан сүттілігі мол сиыр
өсіруді нысаналап азықтандырады. Ол үшін ... ... ... ... ... ас қорыту жолдарын мейлінше кеңітіп, сыйымдылығын арттырып,
көп көлемде арзан ... азық жеп, оны ... ... ... ... ... ... бейімдеп есіреді.
Мүйізді ірі қара мал төлінің өсуі - 2-3 ... ... ал ... 4—5 ... (шаруашылық жетілуі) аяқталатындықтан,
оның азықтандыруын осы мерзімдегі жеке өсіп-жетілуінің, яғни онтогенезінің
биологиялық зандылықтарын жете ... ... ... ... Оны іске ... ... ... ерекшеліктері өсіру бағыты мен сақайғандағы
тірілей салмағына жеткізетін өсу жоспарына сәйкестендіреді. ... ... ... кг ... сиыр өсіру үшін бұзаудың ... ... ... ... салмақ қосымы - 650-700 г, 7-12 айдағысы - ... 13-18 ... ... г ... ... ... ... кг-ға жетуін
қадағалайды. Тұқымдық еркек бұзаулардың ... да ... ... г) орташа
тәуліктік салмақ қосуын жоспарлап, 16 айлығында тірілей салмағын 400-500 кг-
ға жеткізеді.
АЗЫҚ
1. Азық ... ... ... азық ... химиялык
құрамы (1-кесте) мен қоректілігі (2-кесте) туралы түсінік беріліп, оны
бағалау тәсілдері келтіріледі.
1.
2. 1.Көк ... және ... ... азықтар
3.Шырынды азықтар
4.Құнарлы азықтар
3. 5.Минералды және витаминді азықтар.
1.1. Азықтардың химиялық құрамы, %
|Азық- | Су ... ... ... ... |АЭЗ ... ... | |зат ... |май |клетчатка | |күл ... шөп ... ... к|751 |249 |21 |6 |55 |151 |16 ... |765 |235 |39 |8 |61 |108 |19 ... | | | | | | | ... к |750 |250 |50 |7 |68 |100 |25 ... ш |621 |379 |31 |10 |128 |185 |25 ... | | | | | | | ... ш к|800 |200 |28 |6 |55 |91 |20 ... ... ... ... ж |689 |311 |39 |10 |86 |150 |26 ... ж |610 |390 |40 |13 |135 |164 |38 ... ж |680 |320 |45 |13 |108 |126 |28 ... ж|693 |307 |42 |9 |95 |147 |14 ... |560 |440 |43 |17 |140 |205 |35 ... | | | | | | | ... ... ... |880 |120 |12 |2 |11 |87 |8 ... |550 |450 |103 |17 |127 |148 |35 ... ... |250 |23 |13 |83 |115 |16 ... сүр|750 |250 |25 |10 |75 |119 |21 ... ... |450 |54 |13 |148 |192 |43 ... ... ... ... |850 |108 |40 |97 |573 |32 ... ... |850 |108 |32 |92 |587 |31 ... д|150 |850 |133 |20 |17 |658 |12 ... ... |850 |319 |146 |70 |265 |50 ... ... |850 |113 |22 |49 |638 |28 ...... ... ... ... |900 |171 |31 |207 |932 |441 ... ұн |100 |900 |51 |49 |306 |474 |20 ... ұны |100 |900 |189 |29 |211 |362 |253 ... ... |900 |865 |33 |244 |407 |649 ... |100 |900 |99 |18 |280 |409 |94 ... ұны | | | | | | | ... ... мен қосындылар қоректілігі
| | ... ... ... ... | |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | | ... | ... ... ... | | |п |
| | | ... | | |ер) |
| | ... ... ... |
| | | ... | ... пшені ... | | |п |
| | | ... | | |ер) |
| | ... ... ... |
| | | ... | ... ... ... | | |п |
| | | ... | | |ер) |
| | ... ... ... |
| | | ... ... ... ... ... ... ... |арпа дәні |ас тұзы |микэл.
фосфат | | |Азық мөлшері, кг |- |- |25,0 |- |2,44 |26 |100 | | ... кг |7,8 |- |5,0 |- |2,81 |- |- |7,81 | ... ... МДЖ |84,5 |-
|46,75 |- |25,62 |- |- |72,37 | |3.Құрғақ зат, кг |8,7 |- |5,87 |- |2,07 |-
|- |7,9 | ... ... г |1270 |- |975 |- |275,7 |- |- |1250 ... ... г |800 |- |675 |- |207,4 |- |- |882,4 | ... г |2090 |- |1525 |- |119,5 |- |- |1644 | ... г |1040 ... |- |1183 |- |- |1283 | |8.Қант, г |720 |- |300 |- |53,68 |- |- ... ... май, г |265 |- |200 |- |53,6 |- |- |253,6 | |10.Ас ... г |50
|- |- |- |- |- |- |- | |11.Кальций, г |65 |- |92,5 |- |4,88 |- |- |97,38 ... г |35 |- |15 |- |9,27 |- |- |24,27 | ... г |67 |- ... |12,2 |- |- |64,7 | ... г |26 |- |15 |- |2,68 |- |- |17,68 ... г |26 |- |12,5 |- |5,85 |- |- |18,35 | ... мг |520 |-
|2475 |- |122 |- |- |2597 | |17.Мыс, мг |70 |- |50 |- |10,24 |- |- |60,24 ... мг |390 |- |297,5 |- |88,08 |- |- |385,5 | ... мг ... |2 |- |0,63 |- |- |2,63 | ... мг |435 |- |410 |- |32,94 |- ... | ... мг |2,6 |- |0,5 |- |0,53 |- |- |1,03 | ... ... |- |1000 |- |1,22 |- |- |1001 | |23.Д.витам.,мың.ХӨ |5,5 |- |57,5 |-
|0,48 |- |- |57,98 | |24.Е.витам.мың.ХӨ |350 |- |1000 |- |122 |- |- |1122 ... ... ... ... ... ... ... %):
ірі
азық___________________________________________________________________
шырынды_________________________________________________________________
көк
шөп___________________________________________________________________
құнарлы___________________________________________________________________
б) Са:Р
қатынасы___________________________________________________________
в) Қант/протеин
қатынысы___________________________________________________
г) 1 кг А.Ө-ге кеткен
қорыт.протеин___________________________________________
д) ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік және өндірістік-
санитариялық шаралар жиынтығы ... ... ... ... ... ... және жоғары сапалы өнім алуды
қамтамасыз етуі керек.
Малшылар еңбек қорғау ережелерімен танысуы үшін ... ... ... ... кезеңді нұсқауларды 6еруі тиіс.
Алғашқы нұсқаумен барлық жұмысқа жаңадан келген ... ... мен ... қарамай) танысады. Оньң мақсаты жұмысқа ... ... ... ... және көсіпорынның ішкі тәртібімен
таныстыру.
Жұмыс орнындағы нұсқауды топ ... ... Бұл ... ... ... практикада игерудің бастамасы болып табылады.
Малмен тікелей ... ... ... жеке ... ... нұсқау мал шаруашылығы жұмысшылары үшін 6 айда бір рет
жүргізіледі. Жазатайым жағдай болса ... ... ... ... барлық малшылар қатысады.
Мал шаруашылығында еңбек шарты қора-жай ауасының зиянды газдармен,
шаң-тозаңмен және микроорганизмдермен ... ... ... шуға және ... ауыртпашылыққа байланысты болады. Соған
байланысты мал ... ... көп ... ... ауруына
ұшырайды. Мал- шылардың еңбегі бұлшық ет күшін ... ... ... ... ... және ... азықты
дайындау және тарату, суару, сауу, көңді жинау сияқты жұмыстар кезіңде
физикалық ... ... еді. ... де, ... ... ... қолайсыз факторлар сақталады, мысалы: үзақ уақыт бойы қора-
жайларда жүру, ... ... ... ... ... ластануы,
бұлардың барлығы мал шаруашылығындағы жұмысшылардың денсаулығына зиянды
әсерін тигізеді. Сондықтан да мал қора-жайларында ... ... ... ... лерді аурудан сақтаудың маңызды факторы болып
табылады.
Мал ... ... ... және ... ... етіледі.Арнайы киім — бұл жұмысшыларды физикалық,
химиялық және биологиялық ... ... ... ... ... ... ... алжапқыш, қол- ғап, етік , резеңке ... ... ... ... үшін жұмыс-
шыларға алжапқыш , қалпақ, резеңке етік және қолғап беріледі.
Санитариялық киім - бұл ет және ет ... , ... ... ... микробпен ластану мүмкіндігінің алдын алушы
құралдың бірі. Санитариялық киімге ақ, тегіс ... ... ... орамал жатады.
Қорытынды
Малдың қоректік қажеттігі ... ... ... ... мұндай азықтандыру жүйесін нормалап азық-тандыру
(нормированное кормление) дейді. Малды белгіленген мөлшер, яғни нормасыз,
еркінше азықтандыру олардан ... өнім ... ... ... күрт ... ... ... пайдасыз ысырабына соқтырады. Мал
шаруашылығы өнімін өндірудегі жұмсалатын ... ... ... ... ... ... бұл өнімнің өзіндік ... сала ... ... ... фактор болып
табылады.
Осы түрғыдан алғанда мал азықтандыруда организм қажеттігінен аз да
немесе одан көп те мөлшерде азық ... ... ... ... ... ... қоректік заттар зат пен энергия алмасуын ... ете ... төл ... мен ... тежесе, сақа малдың
өнімділігін кемітіп, өзін арықтатады. Қажетгі шамадан көп енген ... да ас ... ... толық қорытылып, игерілмей, көбі ... ... Бұл, бір ... өнімнің өзіндік құнын қымбаттатса,
екінші жағынан, зат алмасуын да бұзып, оған кедергі ... ... ... ... етілуі аз азық шығы-нымен
мол өнім өндірілуімен, яғни азықтандыру ... ... ... аз берілген қоректік заттар жеткіліксіздігінен өнімділікті
кемітсе, нормадан көп ... ... ... ас ... ... ... мөлшеріне пара-пар көлемде өнімділік өсуін
қамтамасыз етпейді.
Мал түлігінің жасы мен ... ... мен ... ... ... мен ... ... салмағы мен өнімділігіне
сәйкес азықтандыру нормалары арнайы ... ... ... ... ... , ... Ш.Д.Даленов, Д.Қ .Найманов,
Н.Ә.Жазылбеков «Ірі қара шаруашылығы» Триумф «Т»
Алматы: 2006 ж
2. Н.Омарқожаұлы «Мал азығын бағалау және ... ... ... 2005 ... ... мал мен құс ... және азық ... Алматы: 2006 ж
4. А.Дәрібаев, Ж.С.Әткешов «Ауыл шаруашылық малдарын
азықтандыру практикумы» ... 1994 ... ... ... «Мал шаруашылығы»
Астана «Фолиант» баспасы 2008 ж
6. «Зоотехния негіздері» Астана «Фолиант» баспасы 2007 ж

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ірі қара төлін бардамен бордақылау31 бет
Етті бағыттағы асыл тұқымды бұқаны азықтандыру27 бет
Етті бағыттағы бұқаны азықтандыру25 бет
Асыл тұқымды бұқалардың табынын толықтыратын таналарды азықтандыру34 бет
S,P,D элементтер14 бет
Ірімшікке арналған қаптамалардың жаңа түрлері6 бет
Амин қышқылдары3 бет
Білім беру жүйесіндегі психологиялық қызмет көрсету8 бет
Былғары және мехтің сапасы мен оны басқару11 бет
Былғары және мехтың сапасы мен оны басқару7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь