Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің депозиттік нарығын талдау

МАЗМҰНЫ

Кіріспе

1. Банк қызметінің құрылымы және оларды ұйымдастырудың теориялық негізі
1.1. Экономикалық процесті ұйымдастырудағы банк қызметінің мәні және рөлі
1.2. Шетел тәжірибесіндегі көрсетілетін банктік қызметтері

2. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің депозиттік нарығын талдау .
2.1. Екінші деңгейлі банктердің депозиттік нарығын талдау
2.2. Коммерциялық банктердің депозиттік портфелінің құрылымын талдау

3.Қазақстан Республикасындағы банктердің депозиттік операцияларын дамыту жолдары
3.1. Депозиттік портфельді басқару және ондағы тәуекелдерді азайту жолдары.

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі :
Кіріспе

Банктік қызмет – қазіргі нарық жағдайында өте үлкен мәнге ие болып отыр. Себебі, мұндай қызметтердің дамуы халық үшін , тіпті жалпы экономикалық қатынастар үшін оң әсерін тигізеді. Ал банктік қызмет түрлерінің әр алуан болуы заңды және жеке тұлғаларға өздерінің қажеттіліктеріне сәйкес солардың арасынан қызықтырғанын таңдап алуға мүмкіндіктері бар.
Бітіру жұмыстың мақсаты – банктік қызмет түрлерінің экономикалық мәнін ашып, оның ішінде депозиттік операцияларын талдау, сондай-ақ, шетел тәжірибесінде көрсетілетін банктік қызмет түрлерін қарастырып, әсіресе, депозиттік операцияларға қатысты ұсыныстарды белгілеу болып табылады.
Бұл жұмыстың міндеттеріне келетін болсақ келесідей міндеттерді белгілеуге болады:
1. Банктік қызметтерінің теориялық негіздерін,оның ішінде “банктік қызмет” және “банктік өнім” сияқты категорияларға анықтамаларын беріп, дұрыс жіктемесін анықтау .
2. Шетел тәжірибесінде көрсетілетінбанктік қызметтерді, біздің елімізде көрсетілетін қызметтерімен салыстыру.
3. Қазақстан Республикасының депозиттік нарығына талдау жасап, коммерциялық банктердің депозиттік портфелінің құрылымына талдау жүргізу.
4. Депозиттік портфельдегі тәуекелдерді азайту жолдарына қатысты және жеке тұлғалардың депозиттерін сақтандыру жүйесіне қатысты ұсыныстарды белгілеу.
Жалпы “банктік қызмет” біздің өмірімізбен үздіксіз байланыста болып тұрады. Оның әртүрлі болуы халық үшін, оның ішінде бұл қызметтерді таңдауда және банк үшін, сол қызметтерді ұсынуда өзара тиімді болу керек. Себебі, банк өзінің клиенттерге ұсынылатын қызметтер ауқымын кеңейтеді, ал біз, тұтынушылар ретінде, өздеріміздің мүмкіндігімізге және ниетімізге сәйкес сол қызметтерді тұтынамыз. Яғни, банктер өздерінің операцияларының ауқымын және клиенттерге көрсетілетін қызметтер ауқымын кеңейту арқылы банктер өздерінің табыстылық базасын ұлғайтып, рентабельділігін және бәсекелестік қабілеттілігін өсіреді. Сондай-ақ бұл жерде, банктік қызметтер ұсынылған кезде банктер үшін ол минималды шығындарды қарастыруы қажет.
Банктік қызметтер нарығында бәсекелестік өте үлкен орынға ие. Ал ол өз кезегінде қызмет көрсетудің сандық және сапалық сипатына әсер етеді. Яғни, бұны маркетингтік зерттеулер нәтижесінде анықтайды. Себебі, бәрімізге белгілі, маркетингтік зерттеу банктің бүкіл операцияларына қатысты зерттеулерді жүргізп,банктің артықшылықтары мен кемшіліктері анықталады.
Халыққа көрсетілетін дәстүрлі(спецификалық) қызметтерді көрсетумен қатар – депозиттерге халықтың уақытша бос ақшалай қаражаттарын тарту, несиелер беру және есеп-айырысу – кассалық операцияларын жүргізумен қатар, қазіргі кездегі коммерциялық банктеріміз электронды қызметтерді, клиенттердің өтінішіне байланысты маркетингтік зерттеулер жүргізу,валюталық операцияларды, сондай-ақ басқа да қаржылық қызметтерді,оның ішінде трасталық, лизингтік, брокерлік қызметтерін ұсынып отыр.
Бұл бітіру жұмысы 3 негізгі бөлім, кіріспе және қорытынды дан тұрады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі :
1. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы” ҚР заңы.31.08.1995 жыл.
2. “Жеке тұлғалардың салымдарын (депозиттерін) кепілдендіру (сақтандыру)” Қорының Ережелері.
3. Ақша айналысы және несие / Мақыш С.Б. –Алматы: “Қазақ Университеті”,2000жыл.
4. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары /Көшенова Б.А.: Алматы: Экономика, 2000 жыл.
5. Банковское Дело /Под ред. Сейткасымова Г.С.- Алматы : Қаржы-қаражат , 1998 год.
6. Банковское Дело /Под ред. Лаврушина О.И.- Москва: Финансы и статистика, 1998 год.
7. Банковский менеджмент / Питер С. Роуз (перевод с английского)– Москва : Дело, 1997 год.
8. Банктік тәуекелдер /Шаяхметова К.О.- Алматы : “Қазақ Университеті”, 2004жыл.
9. Банковский маркетинг /Тулембаева А.Н.- Алматы, “Қазақ Университеті”,2005 год.
10. Банки и банковские операции /Под ред. Жукова Е.Ф.- Москва: 1997 год.
11. “Банковский маркетинг”/Спицын И.О., Спицын Я.О. –Москва: 1995 год.
12. Введение в банковское дело/Под ред. Асхауера Г.(перевод с немецкого)-Москва :1997 год.
13. Коммерциялық банктер операциялары / Мақыш С.Б. –Алматы : Издат-Маркет, 2004 жыл.
14. Мишкин Ф. Экономическая теория денег, банковского дела и финансовых рынков. М., Аспент-пресс, 1999.
15. Михайлов Д.М. Современные тенденции развития мирового рынка ссудных капиталов Диссертация (05990000568)
16. Максимо В. Энг, Фрэнсис А. Лис, Лоуренс Дж. Мауэр, Мировые финансы, Москва, Издательско-консалтинговая компания Дека, 1998
17. Операции коммерческих банков./ Ширинская Е.Б. Москва: Финансы и статистика. 2002год.
18. Основы современного банковского дела/Мадиярова Д.М., Марчевский В.С.: Алматы: Экономика ,1997 год.
19. Роджер Л. Миллер, Дэвид Д. Ван Хуз. Современные деньги и банковское дело, Москва, Инфра –М, 2000.
Современный коммерческий банк:управление и операции /Усоскин В.М.-Москва :Антидор, 1998
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1. Банк қызметінің құрылымы және оларды ұйымдастырудың теориялық негізі
1.1. Экономикалық ... ... банк ... мәні ... ... ... көрсетілетін банктік қызметтері
2. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің ... ... ... ... деңгейлі банктердің депозиттік нарығын талдау
2.2. Коммерциялық банктердің депозиттік портфелінің құрылымын талдау
3.Қазақстан Республикасындағы банктердің депозиттік ... ... ... ... ... және ондағы тәуекелдерді азайту
жолдары.
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі :
Кіріспе
Банктік қызмет – қазіргі нарық ... өте ... ... ие ... Себебі, мұндай қызметтердің дамуы халық үшін , ... ... ... үшін оң ... ... Ал банктік ... әр ... ... ... және жеке ... ... сәйкес солардың арасынан қызықтырғанын таңдап алуға
мүмкіндіктері ... ... ...... ... түрлерінің экономикалық мәнін
ашып, оның ішінде депозиттік операцияларын талдау, ... ... ... ... ... түрлерін қарастырып, әсіресе,
депозиттік операцияларға ... ... ... ... ... ... ... келетін болсақ келесідей ... ... ... қызметтерінің теориялық негіздерін,оның ішінде “банктік қызмет”
және “банктік өнім” сияқты категорияларға анықтамаларын беріп, ... ... .
2. ... тәжірибесінде көрсетілетінбанктік қызметтерді, біздің елімізде
көрсетілетін қызметтерімен салыстыру.
3. Қазақстан Республикасының депозиттік нарығына талдау жасап, ... ... ... ... талдау жүргізу.
4. Депозиттік портфельдегі тәуекелдерді азайту жолдарына қатысты және ... ... ... ... ... ұсыныстарды
белгілеу.
Жалпы “банктік қызмет” біздің өмірімізбен үздіксіз байланыста болып
тұрады. Оның әртүрлі болуы ... ... оның ... бұл қызметтерді таңдауда
және банк үшін, сол қызметтерді ұсынуда өзара тиімді болу ... ... ... ... ... қызметтер ауқымын кеңейтеді, ал біз,
тұтынушылар ретінде, өздеріміздің мүмкіндігімізге және ниетімізге ... ... ... Яғни, банктер өздерінің операцияларының ауқымын
және ... ... ... ... ... ... ... табыстылық базасын ұлғайтып, рентабельділігін және бәсекелестік
қабілеттілігін өсіреді. Сондай-ақ бұл ... ... ... ұсынылған
кезде банктер үшін ол минималды шығындарды қарастыруы қажет.
Банктік қызметтер нарығында бәсекелестік өте үлкен орынға ие. Ал ол өз
кезегінде ... ... ... және ... сипатына әсер етеді. Яғни,
бұны маркетингтік зерттеулер нәтижесінде ... ... ... маркетингтік зерттеу банктің ... ... ... ... ... мен кемшіліктері анықталады.
Халыққа көрсетілетін дәстүрлі(спецификалық) қызметтерді көрсетумен
қатар – ... ... ... бос ... ... ... беру және ... – кассалық операцияларын жүргізумен қатар,
қазіргі кездегі коммерциялық банктеріміз ... ... ... ... маркетингтік зерттеулер жүргізу,валюталық
операцияларды, сондай-ақ басқа да қаржылық ... ... ... ... ... ... ... бітіру жұмысы 3 негізгі бөлім, кіріспе және қорытынды дан тұрады.
1. Банк қызметінің құрылымы және ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудағы банк қызметінің мәні және
рөлі
Банк – банк қызметін жүзеге асыруға құқылы ... ұйым ... ... ... ... банктің ерекше мәні, ең алдымен, келесі
тұжырымдармен анықталады:
▪ Төлем құралдарын құра алады;
... ... ... шығара алады ;
▪ Айналымнан құралдарын алуды жүзеге асырады ;
Банктердің, тауар өндірісінің және айналымның дамуы ... ... Ал ... қызметтердің өндірілу мен өткізудің тарихи процесін 3
сатыға бөлуге болады. Оның әрбір ... ... ... ... ... ... бар ... капитализм қоғамының құрылу
кезінде,капиталисттік қатынастар ... етіп ... ... ... ... депозиттік - ссудалық қызметтерін жетілдіруге
бағытталды, ал бос ... ... ... мен ... ... ақшалай капиталдың қозғалысында коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... идеясы субъектілердің операциялары мен ... ... ... мен ... ... және ... өсу ... туралы ақпараттардың объективті кешенін құруға
бағытталған.
2. ... ... ... ... ... ... даму
сатысында банктік монополияны ... ... ... мен ... ... және өнеркәсіппен ақшаларға
глобалды бақылау мүмкіндігі жасалған банктердің жаңа ... ... яғни ... ... ... ... ... нарықтың
мүмкіндіктерін жеке уәжі (мотив) ... ... ... ...... ... тұрақты және максималды жоғары
мөлшерін қамтамасыз ету үшін қажеттіліктер мен ... ... ... ... ... ... және ... банктердің
инвестициялық белсенділігінің негізі құрылады.
3.Технологиялық және ғылыми – ... ... ... ... ақпараттық айырбастаудың халықаралық желісін құрумен сипатталады,ал
банктік қызметтерді тарату саласы ұлттық түрге ие болды. Жаңа ... ... ... ... ... ету үшін клиенттердің
қажеттіліктері мен ұсыныстарын детализацияға және ... ... ... бастапқы міндеті:банктік капиталының қызмет
көрсету ... мен есеп ... ... ... ету ... тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру ... ... ... ... процесі оның ақпараттық
құрамдасына тәуелді,сондықтан да коммерциялық ... ... ... ...... менеджме,нт ретінде қарастыруға болады.
Американ ғылым- экономисті Дж.Ф.Синки, АҚШ-тың және басқа да дамыған
мемлекеттердің банктік ... ... ... 90 – шы жылдардағы
қаржылық қызметер саласындағы динамикалық ... 5 ... ... ... – техникалық пргресс. ... ... ... банктік операциялардың технологиясын ...... ... ... және ұлттық саладағы қызметін
кеңейтеді(банктік бәсекелестіктің ... ... ... ... қажетті алғы шарты болып
табылады.Сонымен бірге, автордың пікірі бойынша ... ... ... ... ... ... ... қатаңдатады.
2.Бәсекелестік. Дамыған экономикасы бар мемлекеттердің заңи реформалары
қаржылық қызметіндегі шектеулер мен тиым салынулардың жеңілдетуіне немесе
толық алынып ... ... үшін ... ... ... ... ... нарықтар
қорғаусыз қалды, коммерциялық банктер және басқа да банктік емес мекемелер
жағынан ... ... ... ... және ... бағамының тұрақсыздығы.
Экономикалық қиыншылықтармен байланысқан(өзгерістің құлдырауы,төлем
жүйесіндегі ... ... ... ... опециялардың төмендеуі)капитал ... ... ... бірге нарықтарындағы пайыздық
ставкаларының кенеттен тез ... ... бұл ... және ... тәуелді сенімсіз факторлардың өсуіне, банктің пайыздық тәуекелінің
көбеюіне апарады.
4.Клиент үшін күрес. Дж.Синки пікірі ... бұл ... ... ... ... кетті.Бұрын банктер монопольдық күшке ие болғандықтан
клиенттер үшін таласулар болған жоқ.Банктік заңнамасының либерализациялануы
бәсекелестіктің өсуіне және ... ... тыс ... ... ... ... жаңа қызметтерді ұсынуы банк
қызметінің оң нәтижеге жетуінің негізгі факторы ... ... ... ... ... Яғни – меншікті және
тартылған капитал арасындағы қаржылық арақатынасы. Капиталдың ... ... ... ... өсіреді және коммерциялық
банктің өтімділік тәуекелін төмендетеді,ал ... ... ... ... ... ... табылады. Банктік реттеу және
қадағалау саясаты ... ... ... ... ... ... ... бойынша бөлінген активтерге қатынасы,
8 % деңгейінде бекіткен (минималды 8 % - дық ... ... ... ... жасайтын банктер үшін қажетті капиталдың
минималды ... ... ... Осы және ... да ... ... және ... ... ... ... ... ... ... өсуі,қоғамдағы
демографиялық өзгерістер) нәтижесінде банктік қызмет - ... ... ... ... ... ... ... қаржылық қызмет көрсетулердің кең саласында
жұмыс істеуде.Сөйтіп,барлық ... ... ... ... ... ... ... кеңейеді, несиелеудің жаңа
схемалары, жаңа бөлімдер мен департаменттер пайда болады.
Банктік өнімдер мен қызметтер нарығын ... ... ... пен ... ... деген ұғымдардың ғылыми анықтамаларын бөліп
алуымыз керек,себебі олар жиі синоним ретінде қабылданады.
Ғылыми – ... ... ... ... ұғымының анықтамасын
көрсетеді.Экономикалық әдебиеттерде , оның ішінде құрылуына ... ...... ... Л.И., Герщенко В.В., Жуков А.И.,
Зотов М.С. және басқа да Ресей ғалымдары мен ... ... ... ... ... ... кітабында банктік
қызметке “массалық операция” сияқты анықтама береді.Бұл жұмыста ... ... ... ... тапсырмасы бойынша және белгілі
бір ақы үшін бнктік операцияны жүргізу” деп анықтайды.
Спицын И.О. және ... Я.О. ... ... оқу ... ... ... ... мүддесі үшін банктің белгілі қызметін
атқаруы” деп атайды.
Профессор Хруцкий В.Е. ... ... ... ... анықтама
береді: “… банктік өнім туралы айтқан кезде, банкпен ... кез ... ... ... ... ... ... Жан Матук банктік қызметті “банктің ... ... ... қаржылық қажеттіліктерін
қанағаттадыру”деп ... ... ... ... жатқан анықтамалар
мен терминдердің нақты сипаттамаларын беруін қажет етеді.
Сөйтіп, “банктік қызмет ”, “банктік опеация ” және ... ... ... ... ... беруге болады.
Банктік операция дегеніміз – нақты бір нәтижеге (ссуда беру, депозит
қабылдау, валюта айырбастау және т.б.) қол ... ... ... ... ... банкпен жасалынған кәсіпкерлік келісім – шарт немесе
біріңғай экономикалық мәселені шешу бойынша ... бір – ... ... жиынтығы.
Банктік қызмет дегеніміз – банктік ... ... ...... ... ... үшін тиімділігін арттырады, аз шығындар
мен көп ... ... ... ... алғы ... ... өнім – бұл ... қызмет көрсету үшін және операцияларын
жүргізу үшін банкпен шығарылатын нақты банктік құжат(немесе ... ... ... банктік пайыз, депозит , белгілі бір ... ... ... карточкалар және т.б. болу мүмкін.
Банктік өнім мен ... ... ...... ... және пайданың алуына мүмкіндігін
туғызуына ... ... ... ... ... ... – бұл банктік өнім , ал оның тұрақты ... ... ... ... де клиенттердің қажеттілігін қанағаттандырады және ... ... шот ашу- бұл ... шот ... ... ... ... бұл жерде өнім де, қызмет те банктің табысын, комисионды түрде
алуы қарастырады ... ... ... ... ... біз ... қызметке толық
және ашық анықтамасын бере аламыз:
Банктік қызмет дегеніміз – ... ... ... банктік операцияны
жүргізу кезінде бос ақшалай қаражаттарды тарту үшін және ... ... үшін ... ... ... ... қызметі.
Жалпы банктік қызметтердің тізімі өте кең және үлкен, әрбір нақты
жағдайда ол коммерциялық банктің функцияларымен, ... ... ... ... анықталады.Бірақ әр түрлі банктік
қызметтерді көрсету әрбір банктің ... ... ... көп ... ... ... ... қызметтердің бүкіл спектрін көрсету ... ... ... авторы Питер С. Роуздың ұсынған схемасын
қолдануға болады.
Банк операцияларын жүзеге асыру,сондай-ақ ... ... ... және ... ... ... заңының 30 – бабында
белгіленген өзге де ... ...... қызметі болып
табылады.
Банк операцияларына мыналар жатады:
А)заңды ... ... ... ... және ... ... ... шоттарын ашуды және жүргізуді
қабылдау;
в )банктер мен банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын
ұйымдардың ... есеп ... ашу және ... осы адамның иелігіндегі тазартылған бағалы металлдардың нақты саны
көрініс табатын жеке және ... ... ... ... ашу ... ... мен мәнеттерді қабылдау, беру, қайта
есептеу, ұсату, айырбастау, сұрыптау, қаптап буу және сақтау;
д)аудару операциялары : жеке және ... ... ... ... тапсырмаларын туралы ;
е)есептеу операциялары: жеке және заңды тұлғалардың вексельдері мен
өзге де қарыз міндеттемелерін есепке алу ... ... ... талаптарына сәйкес ақшалай
түрде несие беру ;
з) жеке және заңды тұлғалардың, оның ... ... ... ... банктік шоттары бойынша есеп айырысуларды жүзеге
асыру ;
и)сенім (трасталық) ... ... ... ... мүддесі
үшін және соның тапсыруымен ақшаны, тазартылған бағалы металлдарды ... ... ... ... ... ... ... ,салыстыру ,сорттау және
растау,сондай – ақ олардың өзара төлемдер өтуін жүзеге асыру және клирингке
қатысушылардың таза көзқарасын ... ... ... сейф ... ... мен үй жайларды жалға
беруді қоса ... ... ... шығарылған бағалы
қағаздарын, құжаттарды және ... ... ... ... ... ... сақтауға алынып оңай өтетін бағалы қағаздарды
және қозғалатын мүлікті кепілге ... ... ... ... ... төлем карточкаларын шығару;
о) банкноттарды, мәнеттер мен қазыналарды инкассациялау және басқа
жаққа салып жіберу;
п) шетел ... ... ... ... ... ... ... қабылдау(вексельдерді қоспағанда).
с) чек кітапшаларын шығару;
т) бағалы қағаздар рыногындағы клирингтік қызмет;
у) аккредитивті ашу ... мен ... және ол ... ... ақша ... ... көздейтін банк кепілдіктерін беру;
х) үшінші тұлғалар үшін ақша түрінде орындалуды көздейтін банктік
кепіл болушылықтар мен өзге де ... ... ... қызметін жүзеге асыру;
ч)факторингтік (сауда – ... ... ... ... ... ... тәуекел етіп қабылдай
отырып , төлем төлеуді талап ету құқығына ие болу;
ш)форфейтингтік ... ... ... алушының қарыз міндеттемесін сатушыға
айналым түспейтін ... ... ... алу арқылы төлеу ;
щ) қымбат тазартылған бағалы металлдарды ... , ... , ... ... металлдар) құйма түрінде ... ... ... ... ... , дәрігерлік бұйымдарды сатып алу ,
кепілге ... алу ... және сату ... ... ... ... мен асыл тастар бар зергерлік бұйымдарды
сатып алу, кепілге ... ... алу, ... және ... ... Дело /Под ред. ... О.И.- Москва: Финансы ... 1998 ... - ... ... банктің негізгі функциялары
ю) вексельдермен жасалатын операциялар: вексельдерді инкассоға қабылдау
төлемшілердің вексельдерді төлеуі жөнінде ... ... ... ... ескертпелі вексельдерді, вексельдер акцептін төлеу;
я)өз меншігіндегі бағалы қағаздарды (акцияларды қоспағанда) эмиссиялау.
Жалпы банктік қызметтерді келесідей түрде ... ... ... критерийлері ... ... типі ... ... ... |Спецификалық қызметтер ... ... ... емес қызметтер ... ... ... |1) ... ... ... |2) Жеке ... ... ресурстарының құрылу мен |Активті операциялар ... ... ... |Пассивті операциялар ... ... ... |1) ... ... ... |2) ... қызметтер ... ... Дело /Под ред. ... О.И.- ... Финансы и
статистика, 1998 год
Банктік қызметтерді, ең алдымен, спецификалық ... ... емес ... деп ... ... ... ... бұл
банктің ерекше кәсіпорын ретіндегі атқаратын спецификалық қызметтері болып
табылады. Спецификалық қызметтерге негізгі 3 операцияны жатқызамыз:
1) Несиелік операциялар
2) ... ... Есеп ... ...... экономиканың тірегі ретінде , экономикалық дамудың
ажырамас элементін ... Оны ... ... ... қатар,
мемлекет те , үімет те ,сондай-ақ жеке азаматтар да ... ... ... ... ... сферасынан емес олардың айырбас
сферасынан іздеу қажет . Тауар ... – бұл ... бір ... ... өтуін білдіреді десе, шынымен де, осындай айырбас кезінде несиеге
байланысты ... ... ... ақша ... ... Бір ... ... бұған негіз
бар сияқты. Себебі,қазіргі шаруашылықта қарыз ... ... ... Бірақ та бұл жерде ақша мен несиенің әр түрлі ұғымды ... ... ... ... ... естен шығаруға болмайды.
Несие – бұл пайыз төлем қайтару шарттарында ... ... ... ... ... ... ... қозғалысын білдіреді.
Несие ақшалай капиталдың ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ете
отырып, несие берушілер мен қарыз ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос
қаражаттары мен табыстары экономикалық жүйе ... ... ... және ... негізде пайдалануға берілетін ... ... мен ... ... ... ... бар . Несие – бұл банктің
қаражатын құрайтын көзі ретінде ... ... ... ... ... формаларының болуын және сондай-ақ олардың ... ... ... кең ... сипаттайды. Ссуда – бұл ссудалық шот ашумен
байланысты қалыптасатын несиелік қатынастарды ұйымдастырудың бір ... ... ... ... , несие – бұл кәсіпорындар, ұйымдар және
бірлестіктер, сондай-ақ халық ... ... ... құру және ... ... ... шартында белгілі бір мерзімге уақытша пайдалануға
беру негізінде қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығын білдіреді.
Несиелік ...... және ... операциялар болып
келеді.
Активтік операциялар бойынша несиелік операциялар деп- банктің ... ... ... ... бойынша орналастырылған қаражаттарын
білдіреді.
Пассивтік операциялар бойынша несиелік операциялар деп- ... ... ... ... ... ... несие
нарығынан тартқан зайымдарды білдіреді.
Банктік несилеуді ұйымдастыру мынандай қағидаларға сүйенед:
1. Мақсаттылық қағидасы (несиені алу мақсаты), яғни ... алу ... ... ... көрсетіледі.
2. Мерзімділік қағидасы, яғни берілген ... ... ... ... ... ... қағидасы, яғни клиент алған несиені қайтаруға міндетті.
4. Төлемділік қағидасы ,яғни клиент ... ... үшін ... сый ақы
төлеу керек.
5. Қамтамасыз ету қағидасы.Осыған байланысты несиелер 2 бөлінеді:
1) Қамтасыз етілген ссудалар, яғни оған ... ... және ... ... хат, сақтандыру полисі жатады,
2) Қамтамасыз етілген ссудалар, яғни оған банктік несие(сенім несиесі)
жатады.
Несиенің ... щның ... және ... бір ... ... ... ... байланысты болып келеді. Несиенің формасы- бұл
несиелік қанынастар құрылымының , олардың негізгі қызметтерінің, яғни ... ... және ішкі ... ... ... ... ... Несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы байланыстар қалай
өзгергенімен де несиенің формасы сол ... ... ... ... ... несиенің келесідей формаларын кездестіруге болады:
1) Коммерциялық несие – бұл қарыз берушінің қарыз алушыға қарызға берген
тауарын ... ...... өту ... ... табу.
2) Банктік несие – бұл банктік мекемелерден қарыз ... ... ... ... ... Тұтыну несиесі – бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын сатып алу
үшін және тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін несиені білдіреді .
4) Мемлекеттік ...... және ... ... ... ... алушы немесе қарыз беруші болып табылатын заңды тұлғалар мен
азаматтарға байланысты қалыптасатын ... ... ... ... ...... мен ... ресурстарын қайтару , сондай-ақ
пайыз төлеу шартында ... ... ... ... қатынастар аумағындағы қарыз капиталының қозғалысын
білдіреді.
6) Ипотекалық ... – бұл ... ... ... үйді, өндіріс
ғимараттарын, жерді және т.с.с.)кепілге ала отырып , ұзақ мерзімге
берілетін несиені білдіреді.
Депозиттік ... ... ... ... операциялары құрайды.
Шын мәнісінде депозиттер, коммерциялық еркін несиелік ресурстар нарығынан
ресурстар сатып алуға делдалдық ... ... ... ... ... ... 1.3. сұрағында қарастырылған).
Банктің есеп айырысу – кассалық операциялары екі формада ... ... ... – қол ... есеп ... ;
2) қолма – қолсыз ақшалармен есеп айырысу ;
Қолма – қол ақшалармен есеп айырысулар – нақты ақшалармен төлемдер ... ... ... ... ... ... : банкноталар және монеталар жатады. Қолма –
қол ақшалармен есеп айырысулар көбіне кассалық операциялар көмегімен ... ... ... ... ... ... қолсыз түрде жүреді.
Қолма қолсыз ақшалармен есеп айырысулар – ... ... ... ... ... тапсырмасы негізінде бір шоттан екінші бір
шотқа аударылатын төлемдердің жиынтығы.
Мұндағы, қолма қолсыз ...... ... ... ... ... пайдаланылатын клиенттердің шоттардағы
сақталған ақшалары .
Қолма – қол және ... ... ... ... ... пен ... бар . Айталық қолма–қол ақшалардың банктегі ... ... ... ... ... білдірсе, ал банктен жалақы,
жәрдемақы, стипендия, зейнетақы және ... ... үшін ақша ... ... ... ... қолма–қол ақшаларға ауысуы байқалады.
Іс жүзінде қолма қолсыз есеп айырысулар 2 сипатта болады :
1) Тауарлы сипаттағы есеп ... яғни ... және ... ... ... үшін есеп ... ... емес сипаттағы операциялар үшін есеп айырысу, ... ... ... , ... ... ... несие үшін төлемдер және т. б.
Есеп айырысу үшін келесі негізгі құжаттар пайдаланылады:
1) Төлем – тапсырмасы бұл банк ... ... ... ... ... ... ... негізінде төлем тапсырмасында
көрсетілген ақша сомасын бенефициардың (алушы) атына аудару туралы
тапсырмасы;
2) Чек – бұл чек ... ... ... онда ... ... ... ... банкіне берген бұйрығы ;
3) Вексель – бұл қарыз ... ... ... ... ... ... мерзім өткеннен кейін төлеу туралы қарыздық
міндеттемесін ... .
4) ... ... – бұл ... төлеушіге оған қызмет
көрсетуші банкке бағытталған, жөнелтілген өнім, атқарылған жұмыстар
және көрсетілген қызмет құнын жіберілген есеп ... ... ... ... ... үкім – бұл банк ... ... қарыздары бойынша (сот
шағымдары бойынша) төлеушінің банкіне мемлекеттік ... ... ... ... ... .
6) Аккредитив – бұл импортер банктің аккредитивтік ... ... ... ... ... ... ... қарама-қарсы төлемді жасау туралы экпортердің банкісіне
берген тапсырманы білдіреді .
7) Инкассо – бұл банк клиентінің (экпортердің) импортердан ... ... ... ондағы көрсетілген соманы алып беруді талап етеді
.
8) ... ... есеп ... банктегі арнайы ашылған
карточкалық шоттар арқылы шоттардағы ... ... ... ... ... үшін ... ... жасауға мүмкіндік
беретін , сондай-ақ банктегі арнайы құралдар көмегімен қолма – қол
ақшалар ... ... ... ... ... ... .
Шаруашылықтағы өнімді жабдықтаушылар мен тұтынушылар ... ... ... есеп ... ... асырылуы барысында банктер
арасында өзара есеп айырысулар туындайды. Мұндай есеп ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Корреспонденттік шот – бұл коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... орталық банкінде және банктердің бір-
бірінде ашатын шоты .
Корреспонденттік шотта банктердің меншікті ... және ... ... , есеп ... және кассалық қызмет көрсетуіне
байланысты операциялары ... ... ... ... ... мынадай корреспонденттік
шоттар ашылуы мүмкін:
1) НОСТРА шоты , яғни біздің сіздегі шотыңыз .
Бұл банктің балансының ... ... , сол ... ... банкте
ашқан шоты.
2) ЛОРО шоты , яғни сіздің біздегі шотыңыз .
Бұл банктің балансының пассивінде көрсетлетін , ... ... ... ашқан корреспонденттік шоты .
3) ВОСТРО шоты , шетел банктің резидент ... ... ... ... ... ... ... ашатын корреспонденттік
шоты .
Біздің тәжірибеде корреспонденттік қатынас орнатудың банкаралық ... екі жолы ... ...... банктердің Ұлттық банкте немесе өкілетті
органда (КЦМР) ашатын шот;
2) Орталықтандырылмаған – яғни , ... ... ... ... банкаралық есеп айырысуда қолданылатын корреспонденттік
шоттар .
Спецификалық және спецификалық емес қызметтердің ... ... орын ... Оның ... валюталық операциялар, бағалы
қағаздармен жасалатын операциялар, алтын, асыл металдармен және ... ... ... емес ... ... қалған барлық қызметтер кіреді,
оның ішінде:
1) делдалдық қызметтер;
2) кепілхаттар мен ... ... ... ... ... қызметтер және т.б.
Қарастырылған жіктемеге ... және ... ... ... қызметтер заңды және жеке тұлғаларға бөлінеді.
Қызметтер түрлері,белгілі бір ... ... ... ... ... ... әр ... болады. Өйткені, халық банктің тек санаулы ғана
операцияларын ... ... бос ... ... ... және оларды қайта бөліп,
қажет ететін шаруашылық ұйымдарға қайтарымдылық негізінде берілгендіктен,
банктік ... ... және ... ... ... ... ... операциялар негізінде банктің ресурстары жинақталады.Сондықтан
да, пассивтік операциялардың коммерциялық банктер ... ... және ... ... “пассивтік операциялар – бұл несиелік
және активтік операцияларды жүзеге асыруға арналған банктің ... ...... ... оқулықтарға сүйенсек, банктің пассивтің пассивтік
операциялары – нәтижесінде ... ... ... ... қаражаттардың өсуін, яғни пассивтің активтен арту ... ... ... ... ... – бұл ... ... алу және өзінің
өтімділігін қамтамасыз ету ... ... бар ... ... ... ... ... .
Көрсетілетін банктік қызметтер ақылығына байланысты ақылы және ақысыз
қызметтер болып бөлінеді .Бірақ бұл ... ... бір типі ... немесе ақысыз екендігін білдірмейді. Бұл әрбір ... жеке ... ... ... есеп ... ... ... ақы алмауы мүмкін,
бірақ басқа да бір қызметтер ақысын міндетті түрде алады. Сондай - ... есеп ... ... ... үшін ақы ... ал сол шот ... есеп
айырысуларды жүргзу үшін белгілі бір көлемде ақысын алып ... ... ... ... банктік қызметтері
Соңғы он жыл ішінде өндіріс жағынан дамыған мемлекеттерде ... ... ... ... клиенттерге, сонымен қатар
халыққа қызмет көрсету нарығында ... ... ... ... концентрация және глобализация ... ... ... ... деңгейінің төмендеуі, ірі ... ... жаңа ... ... ... ... ... байланысты Батыстың коммерциялық банктерінің тәжірибесін
зерттеуі ерекше мәнге ие болып отыр ... ... ... ... ... жоғары сапалы әр түрлі қызметтер ұсынатын
банктердің, ... ... ... ... ... ... екендігін көрсетті. Көптеген ... ... ... клиентурасына
кешенді қызмет көрсетуге өтіп жатыр , яғни дәстүрлі есеп айырысу ... және ... ... басқа, банктер әрбір клиенттің
спецификалық қажеттіліктерін қанағаттандыруға ... ... ... ... ... ... ... және несиелік операциялардан басқа
қызметтердің кең ... ... , оның ... ... ... ... ... жүргізу , тұтыну несиесінің кез ... және т. ... ... және ... Америка мемлекеттерінде барлық несиелік
институттар – универсалды ... ... ... ... ... ... ... ссуда – жинақтаушы ассоциациялар және
басқа да мемлекеттердегі жинақ банктеріне) дейін , - жекелеген немесе ... ... ... ... ... қызметтерді көрсетеді және банктік
өнімдердің әр ... ... ... ... ... ... ең ... жинақ және несиелік
операцияларын қарастырайық.
Дамыған мемлекеттеріндегі әйгілі банктік жинақ шоттары:
1. Капитал ... ... ... ( capital market saving accounts ... ... ... коммерциялық банктер тәжірибесінде кең тараған
және клиенттің ақша қаражаттарын ұзақ ... ... ... ... клиентке кез- келген уақытта шоттан алуға мүмкіндігін береді.
Мемлекеттік облигациялар бойынша төленетін орташа пайызына сәйкес, бұл ... ... ... деңгейі бекітілген ( яғни 3 жылдан 10 жылға
дейінгі мерзімді ... ). ... ... банктердің тәжірибесі
бойынша бұл клиенттердің банктерге деген сенімділігін арттыруда және
берілген ... ... бос ... ... белсенді орналастыруды
ынталандырады.
2. Автоматты жинақ шоттары, ... ... ... коммерциялық
банктері тек осы банктегі ағымдағы ( есеп ... ) шоты бар ... ... Олар ... ... ұқсас, яғни оларға ... ... ... ( ... ... ) банк оның есеп ... ақша сомаларын аударуды жургізеді, ал оның ... ... ... ... ... ... Клиенттің ақшасын
қабылдау белгілі бір күндерде айына 3-4 рет жүргізіледі.
Бұл шотқа ... 1978 жылы ... ... ... ұсынған банктік
қызметтің ерекше түрін – қолма-қол ақшаны басқару шоты – СМА ... account ) ... ... Бұл ... ашқан кезде қызметтердің кең
пакеті ұсынылады ( чек ... ... ... бір ... ... ... карточкалар, брокерлік қызметтер және т.б.). Бірақ ... ... ... ... ... ... ... – бұл СМА
шотына дивиденд және пайыз түрінде түскен ... ... ... ... ... ... шотқа аударылады.
Сол 1978 жылы банктер ATS – шоттарын (automatic transfer service)- ақша
қаражаттарын ... ... ... шоттарын қолдана бастады. ATS – шоттары
бойынша салымшылар пайыз алған. Ал чектік шоттағы ... ... ... овердрафтты жабу қажеттілігі туындаған кезде клиенттің келісімімен
ATS – шотынан ақшалай қаражаттарын ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты ATS – шоттары клиентура арасында кең
сұранысқа ие болды, ... олар ... ... шоттағы минималды
қалдықты ұстап тұрғанда, бір кезде өзінің ATS – шоты бойынша пайыз ... ... ... ... шоттар отандық банктер тәжірибесінде де қолданылуы мүмкін,
өйткені клиенттер жоғары табыс алу үшін ... ... ... ... ... тырысады.
3. “Бай” клиенттер үшін жинақ шоттары (fortune saving ... ... ... ... ... және бағалы қағаздарға
ақшалай қаражаттарын инвестицияланған клиенттер үшін ... ... ... режимі келесіні көздейді: бұл шотты ашу үшін алғашқы жарнасы
жоғары болады, ал ... ... ... алу ... ... ... Сондай- ақ, клиент жылжымайтын мүлікті сатып алса ... ... ... банк ешқандай комиссиондық ақы алмайды.
4. Асыл металдарды сатып алу үшін шоттар (precious metals accounts)
дамыған мемлекеттердегі коммерциялық ... әр ... асыл ... ... платина, палладий және т.б.), сондай- ақ олардан жасалған
бұйымдарды сату- сатып алумен ... ... ... ... ... мұндай шоттарды ашқан клиенттер күн сайын құймаларды,
платиналарды, монеталарды, медальондарды және т.с.с. сату және ... ... ие ... ... нарығындағы өскен бәсекелестік ... ... жаңа ... ... ... әсер ... яғни ... бойынша салымшылар төлемдер жүргізу үшін чектер жазуы мүмкін,
сонымен қатар мұндай ... иесі ... ... кез- ... ... қолма-
қол ақша алуы мүмкін.
Чектік депозиттердің көп таралған формалары талап етуге ... және NOW – ... ... табылады. NOW – шоттары (negotiable
order of withdrawal)- ... ... ... ... ... ... шоттар, яғни бұл пайыз төленетін чектік депозиттер. Олар
Батыс коммерциялық банктерінде 80- шы жылдары таралған. Басында олар ... ... ... ал 1981 ...... депозиттер ретінде.
Алғашқы кезде NOW – шоттары пайыз төленетін жинақ салымдарының типіне
жатқызылған. Мұндай салымдарға қарсы клиент тратталар ... ... ... ... пайдасына ақшаны төлеу туралы бұйрығы), оларды
айналыстағы алынып тастау ... ... деп ... ... ...... ... депозиттер категориясына жатқызды.
Кейбір кезде NOW – шоттарын пайыздық және ағымдағы шоттардың қосындысы
(гибриді) деп атаған. 1986 жылға дейін ... ... 5,25%- бен ... бұл ... ... ... (бірақ, негізінен пайыз ставкасы бұл
көлемнен жоғары ... жоқ). ... ... ... белгілі бір
көлемде, бұл шот бойынша қызмет ... үшін және ... ... үшін ақы алып отырды. Пайыздық төлемдердің көлемі, ... ... ... ... ... байланысты анықталатын.
1983 жылда дамыған мемлекеттердің коммерциялық банктері NOW-шоттарға
ұқсас “Super now”- ... ... Олар ... екі деңгейлі пайыздық
ставкалар есептелінді. Егер шоттағы минималды қалдық болса, яғни 1500 ... онда оған 5,25% ... және осы шот ... ... операция бойынша белгілі бір ақы алынған. Егер де қалдық ... ... ... ... ... банк ақша ... пайызға сәйкес
есептеген. Super now – шотының енгізілуі банктерге брокерлік үйлерден ... ... әсер ... Сонымен қатар, бұл банк пассивінің,
оның ішінде жеке салымшылардың депозиттерінің өсуіне әкелді.
Сөйтіп, банктік тәжірибеге NOW – ... ... ... бірте ATS
– шоттарын нарықтан шығаруына әкелді.
Соңғы кездерде банктер ресурстарды тарту формалары мен жаңа ... ... ... ... ... тырысады . Мәселен , Ұлыбританияда
, Францияда және басқа мемлекеттерде , ... ... ... ... ... ... , ... банктермен де қолданылады .
Кейбір мемлекеттерде салымдарға халықтың ... ... ... ... ... банктермен қатар барлық несие – қаржылық
бағыттағы мекемелер халықтың жинақтарын тартумен ... . ... және ... ... ... ... зейнетақы
қорлары , трасталық компаниялар және т.б. ... ... ... ... барлық операциялардың ақысыздығын сақтай отырып пайыздарды ... ... ... ... ... ... . ... стратегияның
оң жақтары , пайыздық ставканың төмен деңгейіне (2 – 5%) қарамастан көп
болды. ... , ... ... ... , ... ... ... иммунитетке ие болды – яғни салықтан
босатылды, ал бұл шетел клиенттерін тартуда оң ... ... ... классикалық түрлерін ұсынумен , негізінен ... ... ... ... ... оның ішінде екі шот түрінде –
қарапайым және ... (1966 ... ... . ... шот ... аккумуляциялауға арналған және бірінші 70 фунт стерлинг сомасына
салық салынбайды. Сонымен бірге , 25 ... ... ... шоты бар, ... тек 250 фунт ... ... ... ғана пайыз есептелінеді ,
оларды жинақ салымдары деп атайды .
Ал трасталық жинақ ... ... ... ... ... ... ... байланысты төлейді. Банктің мұндай стратегиясы
негізінен – трасталық жинақ банктері өздерінің салымшыларының ... ... және ... ... ... негізделеді.
Франция. Бұл мемлекетте жинақтарды тарту саясаты мемлекеттің пайыз
ставкасының ... ... ... және регламентациялануына
негізделеді. Мемлекеттік реттеу салымдар мен боналар ... ... ... ... ... ... ... шектеулерге қарамастан
француздардың 50% - ... ... ... салымшылары болып табылады,
сонымен бірге 28 % жанұялық салымдары бар. ... ... ... есеп ... ... “А” типті; мерзімді
депозиттік шоттар; жинақ сертификаттары; чектік шоттар ;тұрғын үйге ... өтеу үшін ... ... ... ... ... және т.б. болып табылады .
Бүкіл Европа мемлекеттері арасында француз ... ... , оның ... ... ... ... ... және қаржыландыруда алда келе жатыр.
Италия. 1991 жылы Италияда 83 ... ... ... ... Мұндай жинақ кассалар стратегиясының қажеттілігі –
Италия ссудалық капиталының нарығындағы ... ... ... ... ... жинақ шоттары негізінен ... ... ... бөлінеді , олардың түрлері : қарапайым
жинақ кітапшасы (ағымдағы шотқа ұқсас ) оның ... ... 5 %- ... ... жинақ кітапшасы ; мәлімдеушіге жинақ кітапшасы және т. б.
Германия. Халықтың жинақтарын салымдарға тарту Германияның ... ... ... ... ... және ... ... және т. б.).
Ең көп таралған салымдар; мерзімді салымдар (екі ... ... ... ... ... ... етуге
дейінгі салымдар – бұл классикалық пайызсыз депозиттер. Мерзімді салымдар
бекітілген мерзімді салымдарға және ... ... ... бар ... күн ;90-179 күн; 180-359 күн; 360 күн және ... бөлінеді.
Мерзімді салымдар бойынша пайыздар салымның сомасына және ... ... ... ... да ... және ... банктері сияқты Германия банктері де халықтың бағалы
қағаздармен жасалатын операцияларына да ... . ... ... ... ... кең ... ұсынылады.
АҚШ. Европаның дамыған мемлекеттеріне қарағанда ... ... ... ... ... институттары айналысады , олар – жинақ
банктерінен; ссуда ... ... және ... ... ... ... ... инвестициондық коммерциялық банктерге,
брокерлік үйлерге, сақтандыру, зейнетақы және ... да ... да ... ... ... ... дейінгі салымдарға, жинақ және
мерзімді салымдарға бөлінеді. ... ... ... ... мен NOW ... ... ... , чектік салымдар деп атайды. АҚШ –та
талап етуге ... ... ... өзі ... алуы ... ... ... ала хабарлауынсыз кез келген уақытта ... ... ... ... ... бұл ... ең ... болып
табылады, өйткені олар есеп ... - ... ... ... Сөйтіп, АҚШ –та чектер көмегімен алынатын талап етуге салымдар
бүкіл ақша массасының (М1) 70 % - ын ... . ... ... АҚШ ... ... 90 % ... арқылы жүреді .
АҚШ – та NOW – шоттарын ашудағы салымшылардың ... ... ... ... ... жеке тұлғалар (азаматтар) өздерінің ақша
қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... барлық категорияларындағы NOW – шоттарында да
сақтауы ... . Ал ... ... тек ... ... ... ғана болуы
керек, өйткені банк заңдылығы бойынша оларға өздерінің ақша қаражаттарын
NOW – ... ... тиым ... ... ... саласындағы коммерциялық банктер
арасындағы ... ... ... жоғарғы нүктесіне жеткен кезінде ,
батыс банктері өздерінің клиенттерінің қажеттіліктерін ... ... ... ... спектрін кеңейт жолымен тартуға және
банктік қызмет көрсетудің сапасын жоғарлатуға ... ... ... ... ең көп қолданылатын ... ... ... ... :
1)Ағымдағы шот бойынша несие (овердрафт);
2)Ағымдағы шоттың “несиелік зонасы” ;
3)Есептік несие ;
4)Тұтыну несиесі және жеке тұлғаларға жекелеген (персоналды) несиелері;
5)Ипотекалық несие ;
6)Балаларды ... ... ... және ... ... ... ... жеке-жеке қарастырайық.
1. Ағымдағы шот бойынша несие ... ... ... және кейбір батыс мемлекеттерінде овердрафтты тек өте ... ғана ... ... беріледі.Осы уақытқа дейін АҚШ –
та овердрафтқа тиым салынған, бірақ қазіргі жағдайда кейбір банктер ... ... ... ... қолдануда.
Мәні бойынша, овердрафттың контокоррентті несиелеуден айырмашылығы –
бұл, контокорренттік несиелеудің тек ... ... ... ... мақсаттарға несиелік желі негізінде берілуі .Ал овердрафт – ... ... ... ... ... уақыт бойынша шектеулері жоқ,яғни несиені өтеудің ... ... ... шот ... несие трасталық, яғни
қамтамасыз етуді талап етпейтін несие болып табылады.Несиенің ... ... ... ... ... жеке ... ... қызмет көрсетуінде таралған .
2. Ағымдағы шоттың “несиелік зонасы”. ... ірі ...... ... - ... клиенттеріне ағымдағы шот бойынша
жаңа қызметтерін ұсынады- ссудаларға деген қажеттіліктерін жабу ... ... ... ... ... ... ... анықталған жағдайда, бірақ
белгілі бір лимиттің шегінде несиені ... ... ... ... ... ете ... Есептік несие. Бұл вексельдің төлеу мерзіміне дейін, пайызын
(дисконтын) алып ... ... ... ... ... банктер
мен ұсынылатын қысқа мерзімді несие . Банк клиентпен ... ... ... ... ... ақтайды . Сондай-ақ , банк осы соманың
шегінде бөлек вексельдерді ... ... бас ... мүмкін . Мысалы,
Герамнияда банктер, айналыстағы ... 90 ... ... тек тауарлы
вексельдерді сатып ... бұл ... ... ... ... ... ... қарыз алушыларға кейбір артықшылықтарды береді .Ең
алдымен, сатып алушыларға ұсынылған несиелері ... ... ... басқа уақтқа ауысыруға және оларды кейін салыстырмалы жеңіл және
салыстырмалы төмен пайыздық шығындар мен ... ... ... ... ... ... қатаңдығынан банктер несиенің қамтамасыз
етуіне ешқандай талаптарды қоймайды. Сонымен ... ... ... ... ... ... мемлекеттерде вексельдік салықты төлеу керек ;
2)Тиімді (эффективті) пайыздық ... ... ... жоғары, себебі
дисконт алдын ала төленеді .
4. ... ... және жеке ... ... (персоналды)
несиелері. Батыс банктік тәжірибеде тұтыну немесе тауарлы несие дегеніміз –
мерзімін ұзартумен тауарлар немесе қызмет ... ... алу ... ... ... коммерциялық банктер және тұлғаларға ссудалық
шот ашпауға тырысатын, өйткені олардың пікірі бойынша тұтыну ... ... және ... ... ... ... жағдайларын
орындамауының жоғарғы тәуекелі бұл қызмет түрін рентабельсіз етеді .Бірақ
депозиттер және кәсіпорындарды несиелендіру үшін бәсекелестік ... ... ... ... ... ХХ ... басында ғана АҚШ-тың
бірнеше ірі банктері , оларға кірген әйгілі Нью-Йокртің “Сити қоры” ... of ... ... ... бөлімдерін құрған . Екінші дүние
жүзілік соғыстан кейін тұтыну ... ... ... ең көп ... ... Германияда тұтыну несиесінің ең көп таралған түрі – бұл
оның қолма қол ақша формасында ... ... бұл ... ... ... ... ... алушы тауар үшін қолма қол ақша төлесе , онда ... ... ... 5 % көлеміне дейін жеңілдеме (скидка) жасалуы мүмкін .Мұндай
несиені пайдаланғаны үшін банк несиелік ... ... ... ... бекітілген пайыздық ставканы белгілейді .Ұлыбританияда клиентке
тұтыну несиесі кез келген тауарды сатып ... ... ... ... ... беріледі. Ссуданың берілуін рәсімдеу үшін клиент аппликационды
форманы (“application”- өтініш) толтырады . ... ... ... ... жүргізгеннен кейін ссуданы беру мүмкіндігін анықтайды ... ... ... жеке ... ... тұтыну несиесінің
көлемі коммерциялық банктермен ... ... ... 20 % ... несиесін беретін Американдық қаржы институттарындағы ... ... – 25 % ... ... ... ... ... % ; жинақ мекемелері 10% ;бөлек сауда ұйымдары – 7%; Жеке тұлғларға
жекеленген ... ... ... қарыз алушының несие
қабілеттілігін талдау ... ... ... ... ... ... ... (возобновляемый) несие түрінде берілуі мүмкін . Қайта
жаңартылатын несие ... ... ала ... ... ... ... қолдануға мүмкіндігін береді , ал бұл ссуданы тез алуы ... үшін ... және ... . ... банк үшін бұл ... түрін
негізгі артықшылығы – оның ссуда берілуімен байланысты операциондық
шығындарының төмен ... ... ... бір ... ... карточкаларын
жатқызуға болады,яғни олар алдын ала келісілген лимиттің шегінде тауарлар
мен қызметтерді несиеге ... ... ... . ... ... ... ... автоматты түрде қолдануы мүмкін , бірақ
лимиттің көлемі карточка ... ... ... байланысты.
Банк клиенттің міндеттемелері бойынша төлемдерді ... ... ... жүргізеді, ал егер де ... иесі ... ... 25 ... ... ... онда ол ... қолданғаны үшін пайызынан
босатылады .
6. Ипотекалық несиелер. Ипотекалық несиелендіру ... ... ... ала отырып несиелендіру ) даму тарихына 200 жылдай
болды.Әлемдегі ипотекалық несиенің ең ірі ... АҚШ ... ... ... ... 1970 жылға дейін АҚШ-ғы қарапайым ипотекалық
ссуданың түрі – бұл ұзақ ... ... ... пайыздық ставкасы және
ссуданың қызмет етуінің бүкіл мерзімі ішінде негізгі қарыз сомасының
амотизациясы бар ... .70 – ші ... ... ... ... ... ... тұрақсыздығының күшеюіне байланысты жүзуші
ставкасы бар және қарызды қайтарудың әр түрлі әдістері бар ... ... ... ... ... жоқ ... ... түрінде тартқан қаражаттары есебінен қарыздарды берді.
30-шы жылдары АҚШ-та ипотекалық несиелендірудің мемлекеттік ... ... ... . 1933 жылы бұл ... Федералды тұрғын үй
администрациясы (Federal Housing Administration) құрылды , ол ... ... ... ... ... бере алды , бірақ оның қызметінің
негізгі бағыты – несиелік ... ... ... ... 1938 жылы АҚШ – та ... ... ипотекалық ассоциация
“Фанни Мэй” (Federal Home Loan Mortagage Association – ... Mae” ... оның ... ... ретті ипотекалық ссуда берушілерден
кепілдемелерді сатып алу арқылы ... ... ... қамтамасыз ету болды, яғни қайта қаржыландыруы және ипотекалық
несиесінің ... ... ... құру туралы айтылған .1968 жылы АҚШ
конгресі “Фанни Мэйді” қайта ... ... ... ... ...... Мэй” бөлініп шықты, ол ... үй ... даму ... ... Үкіметтік агенттігі болып
табылады. Жоғарыда аталған ұйымдар ... ... ... бекітілген жоқ. Біржанұялық үй үшін максималды көлемі 200 мың АҚШ
долларынан аз ғана жоғары , ал ... ... ... үшін одан да ... ... ... несие берудің бір ғана шарты – ... ету ... ... иесінің құқығын растайтын ... ... ... ... ... ... ең ірі ... – Германия нарығы болып табылады . ... ... ... ипотекалық
банктер және ипотекалық облигациялар туралы заңдылықтары осы ... ... ... Мәні бойынша, германия жүйесі – ... ... ... яғни оның ... ... ... қамтамасыз етілген облигацияларды Германияда “пфандбриф” деп
атайды (Pfandbriefe – кепіл және хат) ... ... үй ... несиелендіру банк пен жеке ... ... ... қарым қатынастың ерекше формасы болып табылады
.Үйді сатып ... ... ... ... несиелері француз қарыз
алушыларына 20 жылға дейін беріледі. Мұндай несиелерге ... үй ... ... ” мысал алады, яғни бұл қаражаттарды жылдық 6 % - ... ... ... ... ... ... ссуданы
алуға мүмкіндігін береді. Тұрғын үй – мақсатты жинақ жоспарының ерекшелігі
– оның несиелері жоғары табысты жинақтар болып ... .
7. ... ... ... ... және студенттерге ссудалар. Жеке
тұлғаларға білім алуды қаржыландыру үшін ... ... ... үшін ... ссудалар – банктік пайызының төмен
деңгейі бар ұзақ мерзімді ссудалар .Оларды ... ... оқу ... және т.б. ... төлеу үшін
қолданылады.Ұлыбританияда , мысалы , ссуданың минималды көлемі 1000
фунт ... ... .Ал ... ссуда көлемі бекітілген жоқ.
Қарыз ... ... бір ... ... алуы ... емес .Ол ... ... бір уақыт ішінде (10 жылға дейін) – яғни , балардың
мектептен колледжға немесе университетке ... ... ала ... ... өтеу ... 30 жылға бекітеді . Банктік ... ... ... , ... банктерінің өздерінің халықтың
білім деңгейінің көтеруіне қызығушылығын білдіреді.Ұлыбританияда банктер
студенттерге шот ашқан кезде , оны 10-30 фунт ... ... шот ... бұл қаражатты өзінің қажеттілігі ... ... ... он жыл ... өндіріс жағынан дамыған мемлекеттерде ... ... , ... ... ... , сонымен халыққа
қызмет көрсету нарығында көптеген өзгерістер болды.Банк ... және ... ... , ... ... табыстылық деңгейінің төмендеуі , ірі ... ... жаңа ... ... және ... ынталандырады.
Осыған байланысты Батыстың коммерциялық банктердің тәжірибесін зерттеуі
ерекше мәнге ие болып отыр.Соңғы жылдардағы шетелдік банктік ... ... ... әр ... қызметтерді ұсынатын банктердің шектеулі
қызмет көрсететін ... ... ... көп екендігін
көрсетті.Көптеген шетел банктері өзінің ... ... ... өтіп ... , яғни дәстүрлі есеп ...... ... ... басқа , банктер әрбір клиенттің ... ... ... басқа да қызметтер көрсетеді.
Жекелеген салымшыларға депозиттік және несиелік операциялардан ... кең ... ... оның ... ... ... ... жүргізу, тұтыну несиесінің кез келген түрлері
және т. б.
Батыс Европа және Солтүстік Америка ... ... ... коммерциялық банктерден жинақ ассоциацияларына
дейін барлық банктік қызметтерді ұсынады .
2. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің депозиттік нарығын талдау
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері – ... ... ... ... ... ... ... дамып отырған
алдыңғы ұйымдардың бірі .Өйткені бұл ұйымдардың қызметі шетелдердегі
барлық озық ... ... ... ... . ... ... ... экономиканың барлық салаларын дамытуға және халықтың
табыс деңгейін ... ... .Осы ... ... және ... ... алатын ерекше. Депозиттік пассивтік
операциялар ақшалай қаражаттарды тартуға бағытталған болса, ... ... осы ... ... орналастыруға бағытталған.
Бұл жағдайда салым (депозит) иелері өздерінің банкке ... ... ... ... ... пайыз және басқа да қызметтер түрінде
алу мүмкіндігіне ие. Депозит пен ... ... ... әр
түрлі ұйымдар және жеке тұлғалар. Мұнда айта кететін бір ерекшелік –
депозиттік ... ... де бола ... Сондықтан банктің бұл
екі операциясы да – ... ... ... ... негізгі
операциялар.
1 сурет–Коммерциялық банктердің несиелері мен депозиттерінің құрылымы.
Қазақстан Республикасының депозит нарығы ... де ... ... жатқан жүйе бола отырып, ішкі және сыртқы ... ... ... өзіне қабылдап отыр. Экономикадағы әр түрлі экономикалық, саяси
және ... ... ... ... нарығының дамуына да әсер
етеді.Бұған қарамастан депозит нарығының даму ... ... ... мен ... ие ... ... Бұл жағдайларды Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі жариялаған және өзіміз есептеген статистикалық
мәліметтер ... ... ... ... бере ... оны
салыстырмалы талдау негізінде көрсетуге болады. Депозиттерге ... ... ... ... ... талдау жасайтын ... ... ... 2002 ... бастап 2005 жылдың қантарына ... ... ... ... Бұл өнім 2003 ... ... 581933
млн. теңгеден 2005 жылдың қантарында 1270843 млн. теңгеге дейін өсіп, ... жуық ... ... .
1 – ... ... ... депозиттері және құрылымы.
| | |Кезең соңындағы ... (млн. | | |
| | ... | | ... |Валюта түрлері |Субъектілері ... ... |ғы ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... | ... |валюта |емес |тұлғалар |еткенге |і |
| | | | ... | ... ... | | | ... | ... |тер |
| 2002 |581933 |235466 |346467 |327809 |254123 |175752 |406180 |
| 2003 |703135 |362834 |340301 |403950 |299184 |234214 |468921 |
| 2004 |1270843 |482950 |783893 |829667 |441176 |584587 |686255 ... ... мәліметтер ҚР Ұлттық Банктің статистикалық бюллетеннен ... ... ... ... 581933 млн. ... ... 2003 ... көрсеткіш 703135 млн. теңге болды. Бұл кезеңдердегі өсім 121202 млн.
теңгеге өсті. Ал осы өсімнің 107 000 млн. ... 2002 ... ... ... тамыз айлары аралығында банк жүйесіне ... ... өсім ... ... ... қаражаттарды ... ... ... ... ... және ... бизнесте жүрген ақша
қаражаттарын жария ету процесін жүргізу нәтижесінде ... ... ... басынан бастап 2005 жылдын қантарына дейінгі ... ... 703135 млн. ... 1270843 млн. ... ... , нақты осы
кезеңдегі өсім 565708 млн. ... ... Бұл банк ... ... өсу ... көрсететін мәліметтер болатын болса,
келесі сандық статистикалық ... осы ... ... ... ... ... ... құрылымы бойынша оларды мына
келесі баптарға бөлуге болады :
1. ... ... ... ... ... ... ... бойынша.
Депозиттердің құрылымын валюта түрлері бойынша талдайтын болсақ, онда
ұлттық валюта мен шетел ... ... ... ... ... болады. 1998 жылдың қаңтары мен 1999 жылдың ... ... ... ... ... ... ... шетел валютасындағы
депозиттерден жоғары болғанын көруге болады. Ал 1999 ... ... 2005 ... ... дейін шетел валютаындағы депозиттер көлемінің
ұлттық валютадағы депозиттерден артқанын көреміз. Жалпы депзиттердің ұлттық
және шетел валютасында қарқынды өсуін 2000 ... ... ... бастап
бақылауға болады.Сәйкесінше , депозиттердің көлемі 2000 қантарында 150 ... мен 270 440 млн. ... ... 2002 жылы мен 2005 ... ... өсу ... 2,1 есе ... көрінеді. Ол
ұлттық валютада 2002 жылы 235466 млн. ... 2004 ... 482950 ... жетті.Ал осы уақыт аралығында шетел валютасындағы депозиттер көлемі
437426 млн. теңгеге өсіп, 2004 ... ... 783893 млн. ... ... ... бойынша талдайтын болсақ, 1999 жылдаң бастап
заңды және жеке тұлғалардың ... ... бір ... өсу ... жеке ... ... ... 2001 жылдың қаңтары мен ... ... ... 91 706 ... 164 691 ... ... осы ... нақты өсім 73 000 млн.теңгені құрғанын атап
өтуге болады. Бұл ... ... ... ... ... көп ... ... легализациялау (заңдастыру) процесімен байланысты болып
отыр.
Депозиттердің субъектілері бойынша ... ... ... ... ... онда мына жағдайларды көруге
болады. 1998 жылы заңды ... ... ... 45 648 ... ... жеке ... депозиттері 27 866 млн.теңгені құрады. Бұл
жылдар аралығында ... ... ... ... ешқандай
айтарлықтай өзгерістер болған жоқ. ... ... ... 1999 ... ... тоқтаусыз өсу үстінде . Заңды ... ... жылы 44 511 млн. ... 2002 ... ... 327809 млн. теңгеге
жетіп, 7 есеге өсті. 2004 жылы бұл депозиттердің өсімі 501858 млн. тенгені
құрап 829667 млн. ... ... ... ... 1999 жылы 28 953 млн. ... құраса, ал
2002 жылында 254123 млн. теңгені құрады. Бұл өсім 8 еседен асып ... ... ... ... 2004 жылы депозиттердің көлемі 441176 млн. тенгені
құрп 187053 млн. ... ... ... бойынша 2002 жылы жеке тұлғалар мен заңды
тұлғалардың ... ... 581932 млн. ... ... ... ... ... 327809 млн. теңгені құрады. Ал осы ... жылы ... 1270843 ... 829667 млн. ... ... ... дәрежесі бойынша талдайтын болсақ, 2002 жылы
талап еткенге дейінгі ... 175752 млн. ... ... мерзімді
депозиттер 406180 млн. теңгені ... Ал 2004 ... бұл ... 584587 млн. теңге мен 686255 млн. ... тең ... ... бастап мерзімді депозиттердің көлемі қарқынды көбею үстінде. Олар
2002 жылы тамызында 406180 млн. теңгені құраса, 2004 ... 686255 ... ... Осы ... соңғы жылдары мерзімді депозиттердің көлемі
талап еткенге депозиттерге қарағанда 2 еседен ... өсіп ... ... екінші деңгейлі ... жеке ... ... , ... ... ... ... талдау
жасайтын болсақ, онда соңғы жылдары депозиттердің көлемінің ... ... ... әрине, үкімет пен коммерциялық банктердің өздері тарапынан дұрыс
экономикалық саясатты, яғни, депозиттік ... ... ... деп ... ... ... ... депозиттерінің артуы
нәтижесінде қазіргі кезде жеке тұлғалар ... алу ... ... ие
болуда. Жеке тұлғалардың депозиттерінің өсу ... ... ... 1999 ... қаңтарына дейін өзгерісіз келді. Ал 1999 жылдың
қаңтарындағы депозиттер жалпы ... 29 948 млн. ... ... 2005
жылдың қантарында, ол 441176 млн. теңгені құрап, 15 есеге жуық өсіп ... ... ... ... ... ... 1999 жылдың қаңтарында
депозиттердің жалпы сомасы 29124 млн. ... ... ... ... ... ... 29948 млн. ... 2001 жылдың қаңтарында 91709
млн. теңге, 2002 жылдың ... 186080 млн. ... 2003 ... 257360 млн. ... 2004 ... ... 352253
млн.тенгеге, 2005 жылдың қантарында 441176 млн. тенгеге жеткен.
2 – кесте. Қазақстанның екінші деңгейлі банктеріндегі халықтың
салымдары.
| | ... ... ... (млн. ... ... |Барлығы |Талап еткенге ... ... ... |
| | ... | |
| | ... ... ... |ұлттық |Шетел |
| | ... | ... ... |
| 2000 |91709 |17474 |9360 |15443 |49386 |
| 2001 |186080 |22890 |16289 |26446 |120410 |
| 2002 |257360 |24531 |20667 |42975 |169129 |
| 2003 |352253 |37354 |21665 |112365 |179901 |
| 2004 |441176 |51670 |18918 |140523 |229764 |
* ... ... ҚР Ұлттық Банктің статистикалық бюллетеннен
алынған.
Осы көрсеткіштер бойынша 2001 мен 2002 ... ... ... ... бойынша басқа кезеңдерден ерешеленіп көрінеді. Ал, 2002
жылғы 2004 ... ... ... ... ... 183816 млн.
теңгеге өсті. Бұл көрсеткіш 2004 жылы 441176 млн. теңгені құрап ... өсу ... ... ... ... ... Мұны негізінен
хлықтың әл-ауқатының жақсарғандығымен байланыстыруға болады. Мұны халықтың
қолындағы ақшалай қаражаттарын ... ... пен банк ... ... ... ... болады. Жеке тұлғалардың
депозиттерінің құрылымын талап еткенге дейінгі ... ... ... ... негізінде талдауға болады.Талап еткенге ... жеке ... ... ... әр ... шоттарындағы жатқан
ақшалай қаражаттары есебінен ... .Бұл ... ... ... ... ... (пайыз) төлебейді.Бірақ бұл шоттар бойынша кез
келген уақытта ақшалай қаражаттарды алу ... бар. ... ... депозиттер бойынша ұлттық және шетел валютасында салымдар салуға
болады. Қазақстан Республикасының банктеріндегі осы ... ... ... қарайтын болсақ, мына мәліметтерді аламыз. 2000 жылы талап
еткенге дейінгі депозиттер ұлттық ... 17474 млн. ... ал ... 9360 млн. теңгені құраған. Сәйкесінше 2004 жылы 51670 ... мен 18918 млн. ... ... , ... ... өсіп отыр ... ... өсу қарқыны 2004 жылы 2000 жылға қарағанда ұлттық
валютада 34196 млн. теңгені, ал шетел валютасында 9558 млн. ... ... ... банк ... ... деңгейде өсуіне мерзімді
салымдардың әсері көп болып отыр. ... ... 2000 жылы ... 15443 млн. ... ... ... 49386 млн. теңгеге тең болса,
2004 жылы ... ... ... ұлттық валютада 140523 млн. ... ... 229764 млн. ... жоғарлады. Осы кезеңнен бастап ұлттық және
шетел валюталарындағы мерзімді ... ... ... ... ... өу шетел валютасында 180378 млн. теңгеге, ал ұлттық валютада
125080 ... ... ... Осы 2002 ... ... 104 873 млн.
теңгені ... ... ... 2003 ... ... 148226 млн.
теңгеге жетті. Халықтың салымдарының банктердегі көлемінің бұл ... ... ... жария ету процесі мен халықтың банктерге деген
сенімінің ... ... ... ... депозиттік портфелінің құрылымын талдау
Ал енді алдыңғы ... ... ... ... ... жасайтын болсақ, Қазақстан Халық банкінде барлық
депозиттер 2003 жылдың қаңтар айында ... мың ... 2004 ... ... 357415680 мың теңгені құрап, алдыңғы жылмен салыстырғанда
67048370 мың теңгеге өскен. 2005 ... ... ... ... ... мың ... ... алдыңғы жылмен салыстырғанда 170131860 мың
теңгеге өскен. БанкТуранӘлемде барлық ... 2003 ... ... 86013300 мың ... 2004 ... осы ... ... теңгені құрап, алдыңғы жылмен салыстырғанда 107574360 мың ... 2005 ... ... айында барлық салымдар 36149973 мың теңгені
құрап, алдыңғы жылмен ... ... мың ... өскен.
Казкоммерцбанкте барлық салымдар 2003 ... ... ... мың теңгені, 2004 жылдың осы кезеңінде ... мың ... ... жылмен салыстырғанда 90304090 мың ... ... ... ... айында барлық салымдар 436734480 мың теңгені ... ... ... ... мың ... ... БанкЦентрКредитте
барлық депозиттер 2003 ... ... ... 27269140 мың теңгені,
ал 2004 жылы 49387790 мың теңгені құрап, алдыңғы ... осы ... ... ... 22118650 мың ... ... 2005 ... отырған кезеңінде барлық салымдар 10311850 мың ... 2004 ... ... айындағы осы көрсеткіштің сомасынан 51924060 мың
теңгеге өскен. Алматы Сауда – Қаржы банктегі барлық депозиттер 2003 ... ... 3442380 мың ... ал 2004 жылы 7974880 мың ... ... осы ... ... салымдарға қарағанда 4532500
мың теңгеге өскен. 2005 жылдың ... ... ... барлық
салымдар 46424330 мың теңгені құрап, 2004 жылдың ... ... ... ... 38449450 мың ... өскен. Темірбанкте 2003 жылдың
қаңтар айында барлық ... 8262120 мың ... 2004 ... мың ... 2005 ... осы ... 29780360 мың ... 2004 жылдың қаңтарында ... ... ... кезеңімен
салыстырғанда 9631180 мың теңгеге өскен.
3 кесте. Қазақстанның алдыңғы қатардағы ... ... ... ... ... |Салымдардың|Талап ет- |Мерзімді |Қормен |
| | ... ... ... | | ... гі |ің ...... |
| | | ... ... ... ... ... |2003 |290367310 |147390500 |142976810 | |
| |2004 ... ... ... ... |
| |2005 ... ... |335367370 |221585970 |
|БанкТуранӘлем |2003 ... ... ... | |
| |2004 ... ... ... |168418210 |
| |2005 ... ... ... ... ... |2003 |35544320 |7409070 |28135250 | |
| |2004 ... ... ... ... |
| |2005 ... ... ... |238043490 |
|БанкЦентрКредит|2003 |27269140 |2994530 ... | |
| |2004 ... |5746480 ... ... |
| |2005 ... |8486830 ... ... ... |2003 |3442380 |1764040 |1678340 | |
| |2004 |7974880 |2672230 |5302650 |5111990 |
| |2005 ... |7307440 ... |9484380 ... |2003 |8262120 |2729380 |5532740 | |
| |2004 ... |2904910 |17244270 |15788760 |
| |2005 ... |3979140 ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық Банктің статистикалық бюллетеннен алынған.
Қазақстанның Халық банкінде талап еткенге дейінгі салымдар 2003 ... ... ... мың ... 2004 ... қаңтарында 156808690
мың теңгені, 2005 жылдың осы кезеңінде 192180170 мың теңгені құраған. 2004
жылдың қаңтар ... осы ... 2003 ... ... мың теңгеге, ал 2005 жылдың аталған кезеңіндегі талап ... ... 2004 ... ... 35371480 мың ... өскен.
БанкТуранӘлемде талап еткенге дейінгі салымдар 2003 жылдың ... ... мың ... 2004 ... ... 24105090 ... 2005 ... осы кезеңінде 44358670 мың теңгені құраған. 2004
жылдың ... ... осы ... 2003 ... салыстырғанда
12444060 мың теңгеге, ал 2005 жылдың аталған ... ... ... ... 2004 ... ... 20253580 мың ... өскен.
Казкоммерцбанкте талап еткенге дейінгі салымдар 2003 ... ... 7409070 мың ... 2004 ... ... ... ... 2005 жылдың осы кезеңінде 38706200 мың теңгені құраған. ... ... ... осы ... 2003 ... салыстырғанда
75685140 мың теңгеге, ал 2005 ... ... ... ... ... салымдар 2004 жылмен салыстырғанда 16678180 мың ... ... ... – Қаржы банктегі талап еткенге дейінгі салымдар 2003 жылдың
қаңтар айында 1764040 мың ... 2004 ... ... ... ... 2005 жылдың осы кезеңінде 7307440 мың теңгені ... ... ... ... осы ... 2003 ... қаңтар айындағы осы
салымдарға ... 908190 мың ... ал 2005 ... ... талап ... ... ... 2004 ... 4635210 мың ... ... Темірбанкте талап еткенге дейінгі
салымдар 2003 жылдың қаңтар айында 2729380 мың ... ... ... 2904910 мың ... 2005 ... ... 3979140 мың ... құраған. 2004 жылдың қаңтар ... ... 2003 ... ... 175530 мың теңгеге, ал 2005
жылдың аталған кезеңіндегі талап еткенге дейінгі ... 2004 ... 1074230 мың ... ... ... ... ... депозиттерінің жалпы сомасы 2003 жылдың қаңтар айында 142976810
мың теңгені, 2004 жылдың қаңтар айында ... мың ... 2005 ... ... 335367370 мың теңгені құрады. 2005 жылдың осы кезеңіндегі
мерзімді депозиттер 2004 ... ... ... осы ... 57630180 мың ... ал 2004 ... қаңтар айында
алдыңғы жылға қарағанда 134760380 мың теңгеге ... ... ... 2003 ... қаңтар айында 74352270 мың теңгені, 2004 ... мың ... ... 2005 жылдың қаңтар айында 317141060 мың
теңгені ... 2004 ... ... ... ... ... алдыңғы жылмен салыстырғанда 95130300 мың теңгеге, 2005 ... ... ... осы ... ... қарағанда 147658490 мың
теңгеге өскен. Казкоммерцбанкте мерзімді депозиттердің жалпы сомасы ... ... ... 28135250 мың ... 2004 жылдың қаңтар айында
103820390 мың теңгені, 2005 ... осы ... ... мың теңгені
құрады. 2004 жылдың осы ... ... ... 2003 ... ... осы көрсеткішпен салыстырғанда 75685140 мың теңгеге, ал 2005
жылдың ... айын ... ... ... 49183710 мың ... өсті.
БанкЦентрКредитте осы депозиттер 2003 жылдың қаңтар айында 24274540 мың
теңгені, 2004 жылы 43641310 мың ... 2005 ... ... ... мың ... құрап, 2004 жылдың қарастырылып отырған кезеңінде
мерзімді депозиттер ... ... ... 1936677 мың ... ... 2003 ... қаңтарындағы осы салымдардың көлеміне қарағанда 49183710
мың теңгеге өскен. Алматы Сауда – Қаржы банктегі ... ... ... 2003 жылдың қаңтар айында 1678340 мың ... 2004 ... ... 5302650 мың ... 2005 ... осы ... 39116590 мың
теңгені құрады. 2004 ... осы ... ... депозиттер 2003
жылдың қаңтар айындағы осы көрсеткішпен салыстырғанда 3624310 мың теңгеге,
ал 2005 жылдың қаңтар айын ... ... ... 33813940 мың ... ... ... ... жалпы сомасы 2003 жылдың қаңтар
айында 5532740 мың ... 2004 ... ... ... 17244270 мың
теңгені, 2005 жылдың осы кезеңінде 25801220 мың теңгені ... ... осы ... ... депозиттер 2003 жылдың қаңтар айындағы осы
көрсеткішпен салыстырғанда 11711530 мың теңгеге, ал 2005 жылдың қаңтар айын
алдыңғы жылға ... 8556950 мың ... ... ... ... ... көлемін өзара салыстырып талдайтын болсақ, онда әрбір
банк бойынша жаппай өсу ... ... ... Бұл ... банк ... жылдардағы жеке және заңды тұлғаларға көрсеткен қызметтерінің сапалы
және екі жақ үшін де тиімді болуының нәтижесі деп түсінуге ... ... бұл ... ... ... ... ... жеке
және заңды тұлғаларға көрсеткен қызметтерінің сапасының ... ... ... ... ... қор ... ... депозиттердің көлемінің
өсу қарқынын салыстырмалы талдайтын болсақ, онда келесі нәтижелерді ... ... ... ... қор арқылы сақтандырылған салымдар
көлемі 2004 жылдың қаңтар айында ... мың ... 2005 ... мың ... ... осы ... қарастырылып отырған кезеңінде
алдыңғы жылға қарағанда осы ... түрі 21264110 мың ... ... осы ... 2003 жылдың қаңтар айында 168418210 мың
теңгені, 2004 ... ... ... мың ... ... 2005 ... кезеңіндегі қормен сақтандырылған салымдар көлемі алдыңғы ... 70794450 мың ... ... ... ... салымдар көлемі 2004 жылдың қаңтар айында ... ... 2005 жылы ... мың ... ... осы ... қарастырылып
отырған кезеңінде алдыңғы жылға қарағанда осы депозит түрі 37094730 мың
теңгеге ... ... ... ... көлемі 2004
жылдың қаңтар айында 41648810 мың таңгені, 2005 жылдың қаңтарында 87589660
мың ... 2005 ... осы ... ... ... ... алдыңғы жылмен салыстырғанда 35940850 мың теңгеге өскен. ...... ... ... ... салымдар көлемі 2003 жылдың
қаңтар айында 5111990 мың ... 2004 жылы 9484380 мың ... ... жылдың қарастырылып отырған кезеңінде алдыңғы жылға қарағанда ... түрі 4372390 мың ... ... ... ... сақтандырылған
салымдар 2004 жылдың қарастырылып отырған кезеңінде 15788760 мың теңгені,
ал 2005 жылы 29780360 мың ... ... ... ... салымдар көлемінің бұл банктердегі өсу
қарқынының соңғы жылдардағы ... ... ... ... салымдар
көлемінің шегін 200 мың теңгеден 400 мың теңгеге көтеруге алып ... ... ... ... ... бұл ... сақтандыру шегі алдағы
жылдарда тағы да жоғарлайтын ... ... ... ... ... банктер тарапынан халық қолындағы банк жүйесіне тартылмай отырған
ақша қаражаттарын тарту бойынша негізгі іс шаралар жүргізілуде .
Халық қаражаттарын ... ... ... ... ... :
1. ... салымдары – банк үшін банкаралық займдармен ,банктік вексельдермен
және басқа да қаржылық ... ... ... ресурс болып
табылады.
2. Коммерциялық банктерің көп ресурстар тартуға мүмкіндіктері бар.
3. Халықтың ақшалай қаражаттары – банк үшін ... ... ... ... банк ... ... ... құрайды. Халық
қолындағы құн массасы ақша формасынан жеке тұтыну ... ... ... банк басқаруында болады. Жеке тұлғалардың салымдары шетел
банктерінің ... ... ... бабы болып қалып отыр. Жақын жылдары
әлемдік нарықта халыққа ... ... ... ... бәсекелестік
туындайтыны қарастырылған. Халыққа қызмет көрсету көп ірі банктер ... қол ... ... көзі ... табылады. Қазақстанда
депозиттік қызмет ... ... ... ... ... ... мен ерекшелік белгілерін қарастырайық.
3.Қазақстан Республикасындағы банктердің депозиттік операцияларын
дамыту жолдары
3.1. Депозиттік портфельді басқару және ... ... ... депозиттік портфелін басқару жүйесі банктің ... ... ... яғни ... ... ... ... . Осыған байланысты әрбір коммерциялық банк
тәуекелдерді төмендету және саралау, ... ... ... ... ... ... қорлардың ( ірі депозиттік сертификаттар,талап еткенге
дейінгі депозиттер,овернайттар, репо және т.б. ) ... ... ... ... ... керек;
-талап еткенге дейінгі депозит көлемі баланс валютасына қатынасы
бойынша 30-40% ды құрауы тиіс;
-мерзімді ... ... ... валютасына қатынасы бойынша 20-30%
ды құрауды ... ірі ... ... ... ... ... ... аспауы тиіс;
- бір салымшыға тиесілі депозит көлемі депозиттің жалпы сомасына
қатынасы бойынша 7%-дан аспауы ... ... ... байланысты тәуекелдердің түрлері:
- өтімділіктің қамтамасыз етілмеуі тәуекелі банк клиенттерінің барлығы
бірдей өз салымдарын талап етуі жағдайында пайда болды. Ол ... өте ... ... ... банкроттық жағдайына да алып келеді;
- объективті және субъективті себептерге байланысты алынбаған ... ... ... ( ... ... ауыр ... ... тиімсіз құрылым, жетерліктей имиджтің болмауы); ... ... ... ... ... ... жағдайға байланысты туындайды;
- трасформациялық тәуекел, ол да өтімділік пен пайыздық ... ... ... және ... ... ... мен ... шын
мәнінде келер болсақ, ешқандай тұлға тәуелсіз жұмыс істей алмайды,ол ... ... ... ... ... түсінігі- бұл шара қодану,сәйкесінше тәуекелді
төмендетуге бағытталған және тәуекелмен табыстылық араларындағы оптималдық
ара-қатынасты ... ... ... ... және бағалау
шараларын қолдану.
Банктің тәуекелін басқаруда келесі кезеңдерді зерттегеніміз дұрыс :
1) тәуекелдің ... табу ;
2) ... ... ... ... ... ... және көздерін
анықтау;
3) тәуекелдің шекараларын анықтау, оның таралуындағы өлшемдері , ... ;
4) ... ... ... ... немесе таңдау;
5) тәуекелді басқару нәтижелерін алдыңғы талдау әдістеріменсалыстыра отырып
талдау .
Банктік тәуекелдерді әр түрлі белгілері бойынша ... ... еді ... ... ... қарастырылатыны қаржылық тәуекелдер ... ... ... қатынасы халықпен төмендегідей жағдайларда
қалыптасады. Несиелік тәуекел ... және ... ... ... – бұл ... жағдайлардың пайда болуы немесе ақшалай
қаражаттарды жоғалту қаупі. Банктердің іс - ... ... ... ... төмендегі кестеде келтірілген .
Қаржылық тәуекел – кірістердің төмендеуі жағадйында ,пайданың
болмауы немесе әр-түрлі себептердің нәтижесінде ... орын ... ... ... ... ... проблема – қазіргі
жағдайда депозиттік тәуекелдегі және пассивтік ... ... ... ... құрылымдардың қаржылық тұрақсыздығының
несиелік – ... ... ... бойынша ресурстардың қайтарылмауының
нәтижесінде туындауы, банктік тәуекелді талдау тәжірибесінде ... ... ... ... Тәуекелдерді факторларға байланысты
жіктеу.
|Сыртқы (жалпылама) ... ... ... ... ... бойынша |
|Елдік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдермен байланысты.
Тәуекел нәтижесінде шығынға ұшырамау үшін сақтандыру қызметтерін пайдалану
және банктің активтік – ... ... ... ... ... ... ... пайдалану белгілі бір шығындарды шығаруға алып
келеді, бірақ ол шығындардың орны тәуекелдің орын алуы кезінде қайта ... ... ... ... ... жеке ... ... – банктің банкротқа ұшырауы жағдайында сақтандыру
қорымен қайтарылып берілуде. Бірақ, жеке ... ... ... онда әлі де болса тәуекел дәрежесі жоғары. Осы ... ... ... ... субъектілерінің әрбірінің
тәуекелге байланысты қаражат жоғалтуы дәрежесін ескере отырып блок-тәсіл
түрінде жоғарыдағы ... ... ... ... операциялары бойынша тәуекелді ... ... ... ... ... орталықтандырылған
міндетті қорлары);
2)ерікті сақтандыру;
1) аралас сақтандыру (жоғарыда аталған екі әдісті бірдей пайдалану арқылы).
3 сурет – Жеке тұлғалардың депозиттерін сақтандыру ... ... ... ... ... ақша ... ... ескере
отырып жүргізіледі (банктің төлем балансын немесе корршотын басқару). Бірақ
та ақша ағымдарының қозғалысын талдау бойынша ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге
экстраполяция,клиенттердің шоттарындағы қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ... анықтау .
Депозиттік операциялар бойынша тәуекелді бағалаудың және басқарудың
жекелеген әдістерін тереңірек қарастыруға болады :
1. Ресурстарды ... ... ... . Коммерциялық банктердің
ресурстарының негізгі бөліктерін тартылған қаражаттар құрайды, ал
меншікті қаражаттар біршама аз ... ... ... ... ... өзгешеліктері бар,ол ең алдымен олардың
құрылғаннан ... ... етіп келе ... ... ... , ... ... қорларының әртүрлі мүлшерлегіне,
қызмет көрсететін клиентурасының саны сапасына және т.б. байланысты.
Жекелеген ... ... ... ... ... ... байланысты немесе керісінше, әмбебаптылығына олардың
әрекеттерінің ерекшелігіне, ссудалық ресурстарының ... ... ... тәжірибе , жоғарыда атап ... өте әр ... ... ... ... түрде
тартылған қаражаттардың құрылымын ... ... ... ... мерзімдері бойынша жүргізуге болады, ол қаражаттардың банкке
экономиканың қандай секторынан және қандай мерзімге тартылғандығын көрсете
алады. Осындай ... ... ... ... кестелі макеттерді
пайдалану арқылы жүргізуге болады, себебі осы әдіс басқа банктердің қаржы
тартуының ... ... ... ... Бұл жерде
материалдар синтетикалық есеп үшін де (баланс), сонымен бірге ... үшін де ... ... ... ... ... банктің меншік
қаражаттары секілді әрбір топшаның үлес ... ... ... тартылған
қаражаттарындағы бірнеше топтың үлесі анықтау арқылы жүзеге асырылады. Осы
тектес талдаулар аталған ... ... ... дамуындағы әрбір
экономикалық келісім-шарттың рөлін атқаруға мүмкіндік береді .Одан басқа
тартылған қаражаттардың құрылымын ... ... ... ... ... Бұл ... ... қаражаттардың динамикасын
тартылу мерзіміне байланысты зерттеуге мүмкіндік береді . ... ... тек қана ... ... ғана емес, сонымен
бірге сомасына байланысты талдауға да ... ... ... ... ... ... ... операциялардың көлеміндегі өзгерісті
анықтап, оның банк өтімділігіне әсерін ... ... ... та ... ... ... авторлар банктердің өтімділігі
проблемасын пассивтерін ... ... ... ал осы ... банк үшін өте ... ... еді.
Активтердің өтімділігі тұрғысынан және пассивтердің талап етілу
тұрғысын банктің деңгейінде бөлімшелері , ... және ... ... ... ... Осындай көзқарас депозиттік саясаттың негізгі
бағыттарын анықтауға және депозиттік ... ... ... ... ... айтсақ , осы мақсатпен мақсатты түрде қайта құру
жұмыстарын, яғни ... ... ... ... ... ал
баланспен аналитикалық жұмысты бастау үшін пассивтің және активтің ... ... ... ,ол баптардың сәйкестігі үшін қосымша кестелер жасау
қажет. Осында айта кететін бір жай, біріңғай ... ... ... ... ... ... үшін ... қағидаларды ұстанады
дегенімен, әрбір банктің қайта құрылымдық әдістемесі өзіндік ... ... ... ... ... ... пайдаланса
да, әрбір банк оны өз ... ... ... мәліметтерді
өңдеуден өткізген соң баланс пен аналитикалық ... ... және ... ... ... үшін ұсыныстар көрсеіледі.
Анығырақ айтар болсақ, ... ... ... ... ... орташа есептелген құнын есептеп, практикалық ... (ірі ... ... да ... тәуекелді депозиттер
төменгі кірістілер және басқаларды) банк өзіндік депозиттік ... ... ... ... ... Банк өзінің депозиттік портфелін
басқаруда тәуекелдерді есепке ала ... ... ... ... ... мақсат етіп қояды. Өйткені , қаражаттарды тиімді
орналастыру – банктің өз ... ... ... айқындайтын
негізгі фактор.
Тартылған қаражаттарды ... ... ... ... есептеледі:
Кт =(ПСН /Кр) х 100
Мұндағы: ПСН- нетто тартылған қаражаттар .
Кр – несиелік салымдардың жалпы сомасы ... ... ... мен ... ... арасындағы айырма
ретінде анықталады. Брутто – банктің жарғылық қоры, ... ... ... ... есебінен құрылған, резервтік қоры,
банк пайдасы.
Аталған көрсеткіштің 100% көлемінде болуы – барлық аталған ... ... ... ... ... ... 100 % ... жоғары көрсеткіш депозиттік портфельдің несиелік ... ... ... ... ... және нетто тартылған қаражаттар
көлемінің тек қана ... ... ... ғана ... емес ,
сонымен бірге оның басқа да активтік операция көзі болғандығын дәлелдейді.
2. Депозиттердің құрылымын талап етілу деңгейлері бойынша ... ... ... байланысты тартылған қаражаттар талдау үшін
келесідей топшаларға бөлінеді : ... ... ... ... ... ... және ... ұйымдардың қаржыларын, есеп
айырысу шотындағы қаржылар , заңды және жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары);
2)мерзімді депозиттер;
3)банкке бағалы қағаздарды сатқаннан түскен қаржылар ;
4)кредиторлар ... ... ... ... ... ... ... көлемінің өзгеруі бір жағынан
мерзімді салымдар, ... ... ... ... ... банк
өтімділігін оқып – үйрену негізін қалайды. Мерзімді салымдардың айтарлықтай
өсуі банк операциясының ... ... ... ... жоғарлатады. Ағымдардағы шоттардағы және талап етілу
шоттарындағы ... өсуі ... кері ... орын ... ... және ... ... қалдықтар үлесінің
артуы,мәселен , жеке тұлғалардың, ресурстардың арзандығын анықтаиды, себебі-
салымдар банкке арзан келеді.Бірақ та бәсеке ... ... ... , егер де шот ірі ... ... онда ... пайыздық
мөлшерлемесі банкаралық деңгейде болады, ал ... ... ең ... деңгейде.Осындай жағдайды клиенттерден тартылған
ресурстар үлесінің өсуі ... ... ... ... ... өте ірі ... ... тәуелділігінің
өсуін біз жағымды жағдай деп айта алмаймыз, себебі тартылған ... ... ... қамтамасыз етеді , ал банкаралық
несиелердің артуы ешқашан диверсификациялауға жол бермейді.
Бұдан шығар қорытынды :банк ... ... ... үлес ... ... ... ... оның жағдайы тұрақты және кірістілігі
жоғары, себебі банк маржасы осы ... ең ... ... ... ... айта кету керек , талап етуге дейінгі депозиттер – бұл
ең арзан ғана емес, ... ... ... ... құрал, сондықтан да
олардың қаражаттардағы үлесінің жоғары болуы ... ... ... ... ... осы ... мөлшері әдетте
30% бойынша анықталады. ... ... ... да ... бар.
Мәселен , Германияда (мерзімді шоттар) 60 % - ға дейін рұқсат етіледі , ал
10% - ... ... ... ... оны ... ... болады .
Осы жоғарыда айтылғандармен қоса қазіргі банктік жүйедегі тәжірибеде
активтер мен банк ... ... және ... ... ... пайдалануды тиімді деп санаймыз . Сонымен бірге осындай
талдау өте ... деп ... ... ол ... ... ... ... соң банк осы ... ... ... ... да
көрсетеді. Сонымен бірге, банк балансының пассивінің ... ... ... оның ... ... да көрсетеді, яғни осы ... ... ... ... ... ... бойынша депозиттер құрылымын талдау. Коммерциялық
банктердің шоттар жоспарындағы қаражаттардың клиенттер ... ... ... ... ... өте ... бір ақпараты болып табыла
бермейді. Одан гөрі ... ... ... ... ... қаражаттардың мерзімдері бойынша топтастырылуы ... ол ... мен ... ... ... мен пассивтерінің
арақатынасын талдауға мүмкіндік береді, ал ол банктің кірістілігі ... үшін өте ... :
1. ... ... дейінгі шоттардағы қаражаттар;
2. 1 айға дейінгі депозиттік шоттардағы қаражаттар;
3. 1 ... 3 айға ... ... ... ... 3 ... 6 айға дейінгі депозиттік шоттардағы қаражаттар;
5. 6 айдан 1 жылға дейінгі депозиттік шоттардағы қаражаттар;
6. 1 жылдан жоғары депозиттік ... ... ... ... ... қаржыларын қайтару мерзімінің
мүмкіншілігін бағалауға жағдай туғызады және соған сәйкес банк ... ... және ... ... ... ... ... өтуімен жоғарыда көрсетілген
шоттар бойынша аударған жөн . Мысалы, егер ... бір ... ... ... ... және оның ... үш ай ... қалса онда бұл
депозит алдымен 6 айдан 1 жылғ дейінгі шотта есептелініп, ... 3 ... ... ... ... - бұл ... стратегиясы, онда ресурстар қысқа мерзімді
нарықтан сатып алынады (себебі олар арзан болады) және ұзақ ... ... ... ... стратегия уақыт өте келе барлық ... ... ... ... ... ... орын ... Осы жерде банк қысқа мерзімді қаражаттарды тарта ... ұзақ ... ... ... ... ... операциялардың тәуекелі жоғары .
Мұнда ең үлкен қауіпті өтімділік тәуекелі ... ... әр ... ... ... қамтамасыз ету үшін қаржы тартып отырады. Егер де
нарықта қажетті сома болмай ... ... банк займ ала ... онда ... ... ... ... да , уақытш төлемқабілеттілігінен айырылады
және әрі қарай банктің қарызы өте күрделене ... ... алу ... ... ... тез ... тура ... онда банк төлемқабілетсіз
бола тұрып өтімділігін жоғалтады. Тағы ... ... ... ... – бұл пайыздық тәуекел. Егер банк ұзақ ... ... ... ... ... болса, ал қаржыны тұрақты
немесе өзгермелі пайыздық мөлшерлемемен тартса және кенеттен ... ... ... ... ... ... алу ... ұзақ мерзімді
ссудадан артып кетуі мүмкін.
4. Трансформациялық тәуекелдің ... ... ... ... ... мен ... ... нәтижесінде
туындайды. Сәйкессіздік неғұрлым жоғары болған ... ... ... ... ... сәйкессіздікті көрсету үшін трансформациялық
коэффициент қолданылады, ол келесі формла ... ... R-S / S *100 ... R ... ... ресурстар .
S- қысқа мерзімді ссудалар.
К-трансформациялау коэффициенті.
Мерзімдері бойынша ресурстарды трансформациялау банк ... ... ... да ... ... мен ... мерзімді ресурстардың бір бөлігін резервтендіру арқылы
реттеу керек.
Жалпы банктер тәжірибесінде активтердің ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді
активтердің барлығы ... ... ... ... ... оның өзі өтімділік тәуекелін тудыруы мүмкін.
Осындай жағдайда, трансформациялау тәуекелін төмендету үшін ... ... ... құрылымын ұстап тұру керек,яғни өте қысқа
пассивтердің өте ұзақ ... ... ... жол ... керек .
Сонымен бірге банкаралық несиелердің және депозиттердің нарығына қайта
қаржыландыруға ... ... ... үшін ... ... қалыптастыру керек .
5. Депозиттер тұрақтылығының дәрежесін бағалау. Коммерциялық банктің
несиелік ... ... ... ... ... ... ... базасына нақты мінездеме беру үшін нарықтық конъюктураның өзгерісі
әсер етпейтін ... ... ... ... ... керек .Депозиттердің тұрақты бөлігі мерзімді депозиттерді және
талап етуге дейінгі депозиттердің ... ... ... ... ... ... қолдана алатын депозиттің ... ... ... айналысады.
Депозиттердің тұрақтылығын бағалау көрсеткіштері салымдардың қаншалықты
тұрақты екенін көрсетеді.
Олардың бірі – салынған салымның орташа ... ... .Ол ... ... ... / В) * Д ... С – күндік орташа сақтау мерзімі .
О – ... ... ... .
В – салымдарды беру бойынша айналым .
Д – кезеңдегі күндер саны.
Депозиттік ... ... ... ... ... ... ретінде қабылданған қаражаттардың тұрақтап қалу деңгейі:
У = Ок – Он / П *100% ,
Мұндағы: Ок – ... ... жыл ... ... ... - салымдар бойынша жыл басындағы шоттардағы қаражат қалдығы .
П - салымдар бойынша шоттарға қабылданған түсімдер .
Бұл коэффиценттер банкирлерге белгілі бір ... ... ... ... ... ... береді, алынған талдау негізінде
депозиттік портфельдің ... ... ... және оның ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы депозиттерді сақтандыру жүйесінің даму
келешегі .
Қазақстандық салымшылардың коммерциялық ... ... ... ... проблемасы халық салымдарының жинақ банктерде құлдырауы
мен жекелеген қаржылық құрылымдардың тоқырауы және қазіргі уақыттағы ... ... ... ... ... отыр. Қазіргі
коммерциялық банктердің клиенттік ... ... ... саны ... ... ... ... көбеюде және осыған
байланысты депозиттерді қорғауды жетілдіру қажеттілігі де туындады. Ұлттық
банк тарапынан жеке тұлғалардың ... ... және ... ... ... тиімді жұмыс атқаруына бағытталған шаралар
жүргізілуде. Бірақ аталған ... ... ... мен ... бар және оны ... үшін біздің шаруашылығымызда шетелдік
тәжірибені ескеруіміз қажет. Көптеген елдерде салымдарды ... ... ... ... қызмет атқарады, олардың тәжірибесін біз
өз еліміздегі осы тектес жүйені жетілдіруге пайдалануымыз керек.
Банктердің қалыпты жұмыс ... ең ... ...... қолдайтын сәйкес жүйенің болуы. Осындай жүйелер дамыған
елдердің көпшілігінде бар және ол өзара байланысты екі ... ... ... ... ... жеткенде экстремалды жағдайларда банктерге
қаржылық көмек көрсетеді;
2. депозиттер бөлімі бойынша сақтандыру төлемдері арқылы олардың ... ... ... ... жүйе үшін өте бір күрделі мәселе – шот иелерінің
салымдарын жалпылама қайтарып алуларын сақтандырады. Әр елде ... ... ... әр түрлі механизмдері бар .
Қордың құрылтайшысы Ұлттық банк боып ... ... ... және ... ... ... алуы мүмкін.Қордың жарғылық капиталы 1
млрд. теңгені құрайды ... ... ... - ... ... ... тоғыз адамнан тұрады .Қор басқармасы құрамына ... ... ... банктің екі өкілі , қатысушы банктердің төрт ... ... ... ассоциациясының бір өкілі кіреді. Қор басқармасының
төрағасы Ұлттық банктің ... ... ... ... ... шоттары тек Ұлттық банкте ашылады.
Қордың ақшаларын орналастыру төмендегідей :
1. Қор активтерінің 80 пайыздан кем емес ... ... ... ... ... ... 10 пайыздан астам (депозиттерге);
Қор мына негізгі қызметтерді атқарады :
• қатысушы банктің еріксіз ... ... оның ... ... ... ... ережемен анықталған
көлемі мен тәртіптер өтемақы төлейді;
• активтерді басқаратын;
• қатысушылар куәліктерінің есебін жүргізеді;
• қор жарғысында қарастырылған және қазіргі ... ... ... ... да ... ... ... басқа
қызметтерді де атқарады.
Қор өз қызметтерін атқаруда мынадай құқықтарды иеленеді :
➢ Ұлттық банкпен ақпарат алмасу және жеке тұлғалардың ... ... ... ... басқа салымдардың (депозиттердің)
,міндетті ұжымдық кепілдендіру (сақтандыру) объектісі болып табылатын
салымдардың (депозиттердің) жалпы ... мен ... ... ... алып отыруға;
➢ Ұлттық банкке қатысушы-банктердің қазіргі ... мен ... ... бұзу ... туралы хабардар етуге;
➢ қазіргі ережелер мен бекітілген тәртіп бойынша қатысушы-банкті жеке
тұлғалардың салымдарын ... ... ... ... ... шығарып ,қатысушы куәлігін қайтып алуға;
➢ салымшылардан (депозитарлық) ... ... ... ... ... ... ... мөлшеріндегі құқықтар мен талап ... ... ... салымшыдан берілген банктің салымшыларға қормен өтемақы мөлшерінде
еріксіз таратылатын қатысушы банктерден талаптарды қанағаттандыруды талап
етуге;
... ... ... ... әкімшілік құрамына өз өкілін енгізуге;
➢ қатысушы банкті тарату комиссиясының құрамына өз ... ... ... ... ... ... өз құзыретінің шегінде басқа да құқықтарды жүзеге асыруға құқылы .
Өз қызметтерін жүзеге асыру барысында қор :
1. ... ... ... ... ... ... қою ... Ұлттық банкке өзінің қызметі жайлы қаржылық есеп беру ,соның ішінде
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... есепті береді.
Қор басқармасының өкілеттілігі:
1. Банктерде жеке тұлғалардың салымдарын міндетті ұжымдық кепілдендіру
жүйесіне ... ... ... ... ... ... ... қорға міндетті күнтізбелік және ... ... ... ... ... салу ... бекітеді.
3. Банк қатысушы-банктерді инспекторлық тексеруден өткізу немесе оларға
шектелген ықпал ету ... мен ... ... ашуға және жеке
тұлғалардың банктік шоттарын жүргізуге берген лицензиялардың күшін жою
немесе қызметін тоқтату ... ... ... ... ... шешім
қабылдайды.
4. Қатысушы банкті жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау .
5. Қор активтерін Ұлттық банкке келісім бойынш сенімдік басқаруға беру
туралы шешім ... ... ... қатысушы-банктердің салымдар бойынша өтемақысын төлеу
туралы шешім қабылдайды.
7. Агент-банкті таңдайды;
8. Қор ... ... ... және ... ... ... ... жыл сайынғы кірістер мен шығыстар сметасын бекітеді.
10. Қазіргі ережелерге сәйкес басқа да ... ... ... мен қызметкерлері өз қызметтерін жүзеге асыру қызмет
бабында ғана пайдалануға және құпиялылығын барысында ... ... ... болған ақпараттардың барлығын тек сақтауға міндетті.
Қатысушы банктердің міндеттері:
1) Уақытылы және толық міндетті күнтізбелік және басқа да ... ... ... сай ... ... Мәліметтерді уақытында және толық көлемде Қорға ұсынып отыру.
3) Еріксіз таратылған қатысушы –банк туралы сот ... ... ... ... салымшы алдындағы міндеттеменің орындалуы жайында ... ... ... Жеке ... ... ... ... кепілдендіру жүйесінің
объектісі болып табылатын салымдар бойынша ... ... ... бойынша енгізу ,салымдар бойынша ... ... ... ... ... ... Қорға өтемдер мен қатысушы банктің
салымдары ... ... ... ... ... беруге талап ету
құқығына көшу .
5) Клиенттеріне өзінің жеке тұлғалар ... ... ... ... қатысатындығын қатысушы-банктің берілген күні мен
нөмері көрсетілген ... ... ... ... хабарлаудың
көмегімен клиенттер сұрақтарына жазбаша және ауызша жауаптарында
салымдар ... ... ... шартын хабарлау.
6) Салымшылар алдындағы міндеттемелердің уақытылы және толық орындалмауын
туғызатын жағдайлар ... ... ... хабардар ету.
7) Қорға еріксіз таратылу жағдайындағы қатысушы-банктердің жеке тұлғалардан
салымдарға ақша қабылдауын дәлелдейтін мәліметтер мен банк ... ... яғни Қор ... ... жеке ... ... ... міндетті ұжымдық кепілдендіру объектісі
болып табылатынын дәлелдейтін ... ... ... ... ... ... да талаптарды орындау.
Қатысушы банк қазіргі ережелер мен ... ... банк ... ... ... ... шектеулі ықпал
ету шаралары мен санкциялар қолдануға құқылы .
Банктер өтініш пен құжаттарды бергеннен ... ... ... төлегені туралы қазіргі ережелердің қосымшаларына ... ... ... ... . Қор ... ... ... банктер реестріндегі ақпаратқа ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалар салымдарын міндетті ұжымдық ... ... ... ... мына ... ... ... қатысушы-банкке депозиттер қабылдауға жеке тұлғалардың ... ашу және ... ... лицензияның күшін жою немесе тоқтата
тұруға шешім қабылданғанда ;
▪ жыл ... ... ... (екі ... одан да көп) ... ... ... ... ... ... толық көлемде жасамаса;
▪ қазіргі ережелер мен белгіленген басқа да талаптар бұзылғанда ... ... ... ... ... кепілдендіру жүйесінен
шығарылған жағдайда және оның ... ... ... ... банк банк реестрінде шығарылады. Қатысушы банкке жеке тұлғалар
салымдарын міндетті ұжымдық ... ... ... ... банк осы шешімді қабылдағаннан кейін үш күн ішінде хабарланады.
Мұндай ... ... соң банк ... ... куәлігін үш күн ішінде
қайтарып беруге міндетті .
Қор ... ... ... ... беру ... жеке
тұлғалардың міндетті ұжымдық кепілдендіру жүйесінен банк қатысушы ... ... ... үш ... күні ... ... баспа беттерінде
мемлекеттік тілде немесе орыс тілінде жариялануы тиіс .
Салымшылар алдында өз ... ... үшін Қор ... ... ... ... ... қарыз алуға құқығы бар немесе Ұлттық банктің
ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесінен жоғары мөлшерлеме ... ... ... ... ала алады .
Күнтізбелік жарнаның мөлшерлемесі әрбір қатысушы-банктер үшін ... ... мен ... сәйкес жеке белгіленеді. Ұлттық банк
белгілейтін бұл ... ... ... ... ... ... ... төленер алдында салымдар сомасының 0,125 %– дан 0,375 ... ... ... ... ... үшін ... ... өтемдер келесі тәртіппен
жүзеге асырылады :
1) Салымдар бойынша толық көлемде өтемдерді өтеу үшін ... ... ... ... ... мен Қор ... ... инвестициялық табыстар сомасы пайдаланылады.
2) Алғашқыда қалыптастырылған резервтік сомасы жеткіліксіз болған жағдайда
Қордың жарғылық капиталынан 500 ... ... ... ... ... өтеу үшін ... ... қалыптастырылған сомасы
жеткіліксіз болған жағдайда жетіспеген соманың ... ... ... ... ... ... ... төлеу арқылы төленеді,
ал салымдар бойынша жетіспегн соманың 50%-ы Қор ... ... өтеу үшін ... ... алынған ақшалары ,сондай-ақ Қордың
жарғылық капиталының есебінен төленген өтелу сомалары ... ... ... ... қанағаттандыру есебінен жабылады, сонымен
бірге қатысушы-банктердің мөлшері мен мерзімі Қор басқармасының қатысушы-
банкке тартылған ,сақтандыруға жатқызылған ... ... ... белгіленетін төтенше жарналар есебінен жабылады. Қатысушы-банкке
Ұлттық банктің қолдануы мүмкін ... ... ... етуі ... банк ... ... болса да, бұл банкті міндетті
күнтізбелік қосымша және төтенше жарналарды төлеуден босатпайды.
Сақтандырылған депозиттерді ... ... ... ... І. Мост – Банк тұжырымының келесідей бір нұсқасы былай:
Егер ... банк ... ... банктің лицензиясының күшін жойғанда,
ол сол мезетте салымдарды міндетті түрде сақтандыру ... жаңа ... яғни ... ... ... ... мен ... қабылдап алады. Бұл лицензия банктің функциясын қатаң шектеп
отырады.Мысалы, ол жаңа ... ... ... жаңа ... ... Оның ... ... – сақтандырылған салымшыларға
төлемдер төлеу және несиелер мен ... ... ... ... ... ... ... жүргізілгеннен кейін мекеме
жойылады.
б)Банк-мост- ІІ. Салымшылардың сақтандырылған қаражаттарын қайтару үшін
көптеген жағдайларда жедел процес ... ... ... ... қоры ... ... ... банк идеясы.
Банкротқа ұшыраған банктің лицензиясын алғаннан кейін,Ұлттық банк,
шектелген жаңа банктік лицензияны ... Бұл ... жаңа ... ... салымшылардың төлемдерін 30, 60 ... 90 ... ... ... ... ... Қайта құрылған банк ескі
лицензиясын алғаннан ... ... ... ... отыра алады.
Келісімге мынадай жағдайларды енгізу ... жаңа ... ... ... ... бойынша сақтандырылған міндеттемелерді өз мойнына алады,
бұл әрбір кеңседе белгілі бір уақыт аралығында және ... ... ... жүргізуші терезесін ашады, ал ол ... ... ... ... меншікті ақшалай қаражаттарын
пайдаланады, бірақ та ... ... ... ... ... сол
кезегінде және сақтандырылған депозиттерге талап болып табылады. ... ... ... ... өтеу және ... есептерді
кірістірудегі бірнеше адамдардың немесе бір үлесті ... ... ... Есеп жүргізу бөлігі ретіндегі және құжаттандыру процесінде
салымдарды міндетті сақтандыру қоры ... ... ... ... ... етеді, Қормен өтемеген депозиттер бойынша
таратылу жөніндегі комиссияға кінарат –талаптарды қою мүмкіндігін ... және ... ... ... ... қордың таратылу
жөніндегі комиссиямен қызмет етуіне мүмкіндігін беретін еді.
в)төлемақы әдістері. Кейбір жағдайларда банк-агент талап ететін ... ... ... ... жері ... ... ... шығындар жоғары
болуы мүмкін. Сақтандырылған салымшыларға төленетін төлемақы ... ... және ... ... мүмкін.
Тәжірибеде Қор және оның агенттері банкротқа ұшыраған банкке сапалар
жүргізеді, ол ... ... ... тексереді және сақтандырылған
салымшыларды анықтайды. Содан кейін ... ... ... ... процедурасын қолма қол немесе чек бойынша жасайды. ... ... ... ... ... ... таратылған
банктің мүлкіне талап қояды.
Бұл әдісті Қор қатысушы – банктермен ... ... ... ... ... ... ... пайдалануы керек. Осы процестің
бір бөлігі ретінде, шығындарды тексеру тәсілдерін әзірлейді, нұсқалайды.
Ол,яғни ... ... ... операцияларға салыстыру және салымдарды
төлеуге шығындарды алдын-ала бағалау жүргізеді, ... ғана қор ... ... ... алар ... сатып алу әдісі және міндеттемелерді өзіне алу. Сақтандырылмаған
салымдар міндеттеме ретінде банкротқа ұшыраған банктің өмір сүру ... және ... да ... ... ... ... яғни Қорға
сақтандырылған салымдар бойынша өзінің міндеттемелерін сатып алу келісімі
туралы (активтер ... ... ақша ... ... ... ... Бұл ... жеңімпаз-банкті іріктеу үшін ... Сол банк ... ... ... толықтай жауапкершілік алып ,
ережеге сәйкес ... ... ... етілетін “агент” сапасында емес,
“принципал” ... ... ... ... тек ... ... банк Қорға шартқа отыру құқығын алу үшін ең
жоғары бағаны төлей алатын банк ... ... да ... тиімділікке қол жеткізу үшін Қор және оның агенттері
банкротқа ұшырағаннан кейін банктің ... ... жоқ ... ... деректерін тез арада алуға мүмкіндігі болу керек.
Банкротқа ... ... ... ... ... оған ... салу құжаттары және басқа да ақпараттар туралы құжаттары қатысушы-
банктің банкке қажетті, яғни ... ... үшін ... ұшыраған
банктің қалған құжаттарынан бөлек болуы керек.
Бұл мәміле Қор және сақтандыру компаниясы арасында жүзеге асырылады,
яғни ... ... ... ... және ... жеңіп алушы
болады. Өзара шарт тендерді жеңіп алушы ,сонымен қатар ... үшін де ... бір ... ... Мысалы, өзара шарт
жағдайы тендерді жеңіп алушының филиал ашуына, жерлерде банкротқа ұшыраған
банктің 30 күн ішінде немесе ... ... ... ... ... пайдаланып талап ете алады. Сонымен бірге өзара ... ... ... ... ... ... ... 30
күн аралығында айыппұл ұстауынсыз өз ақшасын ала алады. Өзара шарт жағдайы
ибойынша жеңіп ... ... ... ... және ... ұшыраған
офистердің, салымшылардың өз ақшаларын алу жерін және ... ... ... ... ... жеңіп алушы әрбір салымыға почта ... ... ... ... ... ... банктің құжатында
көрсетілгені бойынша және бұл оның салымы тендер ... ... ... және оның ... төлейтіні туралы хабарлама береді.
д) сақтандырылған салымдарды табыстау ...... ... ... қор сақтандырылған салымдарды банк- агентке ... ... ... та бұл ... есеп ... құжаттауға мүмкіндігінше
талаптың болмауы.
Ең тиімді үлгі банк – агент есеп жүргізуге ... ... ... сақтандырылған салымшыларға сәйкес хабарламалар енгізілетін
еді.Барлық ... ... және ... құжаттарды агент алады, олар
процестің аяғына дейін онда қала береді, бірақ қор ... ... ... ... ... ... 12 ... 18 ай ) барлық
талап ... ... ... қайтарылуы тиіс .
Қор жойылуға арналған активтерден сақтандырылған депозиттердің орнын
жабуды талап етеді. Басында қор жойылудан ... ... ... ... ... Қор ... ... толығымен қадағалап “Қаржы жағдайы
туралы есептің” шығуына ... ... ... кем ... жылына бір рет
түзетулер енгізеді.Бұл есептеулер банктің мүмкіншіліктерін қате есептеп
жібермеуде өте ... орын ... ... саясатты қабылдау немесе ... ... ... ... бөлу ... ... ... мыналар ұсыныс жасайды:
1. қордың резервтеріне қосылатын шығындардың бағалану көлемі;
2. банкрот болған банкті жоюдан түсетін дебиторлық ... Егер ... қол ... ... ... ... өтеуге жетпесе
екінші компонентке сәйкес Қор Ұлттық Банктен қарыз алып, ол үшін кепілге
жойылудан ... ... қоя ... де ... және тез ... ... ... өтемдер
өтелген болса, өткен салымшыларды бөлшектеп қайтармай болашақ ... ... ... ұсынылады.Осылайша қатысушы-банктер Қорға
берген қажыларын қайта ... және Қор ... иесі ... ... ... егер ... ... депозиттерді
өтеуге арналған қор сомасы осы уақытқа дейінгі салымдар және инвестициялық
табыс сомасынан ... ... ... оның ... қордың алғашқы капиталының
50 % - і, 500 млн. ... тең ... ... онда олар ... және төтенше
салымдарды қорға жүзеге асыру үшін керек деген тәртіп бар.
Ережеде, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... салым ретінде, екінші жартысы ҚР Ұлттық
банкінен алынып төлену ... ... ... ... байланысты
бірқатар сұрақтар туындайды:
• ережеде қарыз бойынша пайыз төлеу туралы тәртіп қарастырылмаған;
• күтілген жойылу табысы ... ... ... ... төлемдер шығын ретінде есептелініп, резерв шотына жазылады;
• ережеде салымдардың күтілетін немесе қайтарымның үлкен көлемінің әсерінен
азаюы қарастырылмаған ;
• қосымша және төтенше ... ... ... ... ... ... ... салымдар бойынша мөлшерлемелерді анықтау.
Күнтізбелік салымдар ережеде көрсетіледі және оның ... ... ... %-тен 0,375 % -ке ... ... ... салымдардың
инвестициялық табысына келсек Қордың сол табыс бойынша банктер ... ... ... алу ... емес деп ... ... ... қайтару.
Қорға қосымша және тез өтелетін салымдар керекғ ... онда ... ... негінде жүзеге асыруды ұсынады егер де ... ... ... ... ... Қор ... ... немесе салымдарды
бөлшектеп қайтаруды қарастыруы мүмкін. Дегенмен қайтарудың ... ... ... ... көлеміне азайтуды ұсынады.Бұл қатысшы банктерден
түскен сома Қордың меншігі болатынын және ол ... ... ... көрсетеді. Сондықтан банк салымдарды қайтара алмайды .
Қордың қаржылық қаражаттары.Өзінің заңды міндеттемелерін орындау ... ... 4 көзі ... 1 млрд.теңге көлеміндегі бастапқы капитал ;
2. Қатысушы – банктердің жарналары ;
3. Өз қаражаттарын инвестициялаудан ... ... ;
4. ... ... ... өтеу үшін ҚР ... ... алған несиелер.
Қаржыландырудың қосымша тағы екеуіне рұқсат беру керек.Оның біріншісі –
егер қандай да болмасын бір сақтандырылған ірі банк ... ... ... банктер белгілі қысқа мерзімде банкрот болса,Қор өзінің
міндеттерін мұндай қиын ... ... ... ... алдында
дәлелдеуі керек.Ал қаржы министрлігінің тарапынан немесе ҚР Ұлттық банкі
тарапынан бұндай ... ... ... ... ... ... бар банктер үшін несиелік желі ... –25 ... ... ... ... – банкрот болған активтерін жойғаннан түскен түсім ,ал
жоспарланған ... ... ... ... алу құқығы оның несиені
қамтамасыз ету ... ... ... салу ... ... айналым қаражаттары деп те атайды. Оларды ... ... ... ... пайызбен қайтарылады.
Қамтамасыздандырылмаған несие желісі. Ұсыныс ретінде ҚР Ұлттық банкінен
немесе басқа да көздерден ... ... ... ... айтар едік , осы
несиелік желі 5 –10 жыл ... ... ... тиісті , содан соң бұл деректі
қоғамдық тарапқа жеткізген халықтың сенімін артыра ... ... да ... – бұл ... ... ... ... мерзім ішінде қосымша
және төтенше жарналар түрінде айтарлықтай мөлшерде қаржы талап ... ... ... ... , ... ... әсері уақыттарға
тең бөлінер еді.
Айналым капиталы . Қордың міндеті – депозиттердің орнын толтыру, ... ... ... ... болғаннан кейін қысқа мерзімде
100 % қайтарып беруді қамтамасыз ету .
Қор ... ... ... сақтандырылған депозиттердің орнын
толтыру сомасын талап етеді. Ол барлық сақтандырылған депозиттердің орнын
барлық сомасын ... ... ... ... соң жойғаннан кейінгі
күтілетін қайтарым мөлшерін есептейді. Қор жою процесін реттеп ... ... ... ... ... өзгерістер енгізеді . Ол өзгерістер
“Қаржылық жағдай туралы ... ... ... ... ең кем ... 1
рет жүргізіледі .Бұл ... ... ... ... ... ... мен ... шығындардың мөлшерін дәл есептеу керек . Мысалы,
банкрот болған банктегі сақтандырылған депозиттер көлемі 5 ... ... ... ... 10 ... теңге, активтердің шамамен бағалануы
700,5 млрд.теңге. Жойылуға байланысты шығындардан басқа да алдыңғы кезекті
төлемдерді шегергеннен ... ең ... 5 ... ең ... ... 3,75
млрд.теңге алуға болады деп есептеуге ... ... ... Қор ... ... ... шығындарының сомасы 1,25
млрд.теңге деп ... ... 1,25 ... ... ... шотына жазады. Касса 5 млрд.теңгеге азайғанымен, бухгалтерлік
кітапта 3,75 ... ... ... ... ... Сонда ғана
активтер сомасы міндеттемелері мен резервтер ... ... ... Егер
де қорда алғашқы кезекте 5 млрд.теңгенің орнын жою мүмкіншілігі болмаса ... ... ... 3,75 млрд.теңгеге қарыз алу туралы келісімге отыра
алады. Ол жою ... ... ... ... ҚР ... ... банкті
жоюшы логикамен жұмыс істеуге қызығушылығы болады. Бұндай несиені ... ... деп ... ... банкті жою болған жағдайда өзінің
тез арадағы қажеттіліктерді орын толтыруға мүмкіндігі болады. Сонымен бірге
қордың мақсаттарына жетуіне көмектесетін біраз бағдарламалар да ... ... ... ... ... туралы
халықтың сұрақтарына жауап беретіндей оқытылуы ... ... ... асырылуы ,банк мүддесіне сай болып келеді, себебі сақтандыру туралы
білгеннен кейін халықтың банктерге сенімі артады.
Екіншіден, ҚР Ұлттық ... өз ... ... ... ... департаменті қызметкерлерін депозиттерді сақтандыру жөнінде оқыту
керек.Бұл қызметкерлер кейін қордың банктік индустрияға ... ... ... ... ... өзінің үлесін қосатын, экономикамыздың
ажырамас бөлігі болып табылатын – ... ... ... ... отыр. Яғни мемлекеттің экономикасы тікелей түрде қаржы мекемелерімен,
оның ішінде банктермен байланыста ... ... ... ... ... ... экономиканың өндіріс секторларын ақшалай
қаражаттармен қамтамасыз ету мүмкіндігіне ие ... ... ... ... ... өз ... толығымен дұрыс жолға қоя
алмайды.Оларда әруақытта ақша ... ... ... туып ... банк ... ... басқа банктік қызметтері арқылы
қанағаттандыру мүмкіндігі ... ... ... ол ... үшін ... ... ие болу ... Ол қорлар немесе
капитал банктердің ... ... ... ... депозиттік
операцияларды тиімді жүргізу нәтижесінде қалыптасады.Сондай-ақ банктер
клиенттерді тартуда ... да ... ... ... көрсетілетін
қызметтерді ұсынуға тырысады. ... бұл ... ... ... ... ... ... біздің халқымызға сәйкес
келмейді. Мысалы, Францияда қазіргі кезде қызметтердің ... ... ... олардың тұрақты мүліктері және
зейнетақыларыбар. Ал бізде солардың көпшілігі “нашар” ... деп те ... ... да, ... ... көпқырлы болуына басты кедергі –
мемлекетіміздің саясаты, халықтың әл-ауқатының төмен ... ... ... және орта ... ... дамымауы, халықтың банктерге
сенімділігінің жоқтығы.
Осы бітіру жұмысының ... біз ... ... Біздің еліміз үшін маңызды шетел тәжірибесінде қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... табылатын депозиттік операциялар
нарығына, сондай-ақ коммерциялық банктердің ... ... ... жүргізілді.
Осыған байланысты біз келесідей ұсыныстарды береміз:
1) Халықтың қаражаттарын тартуда және банкпен пайда табуда, сәйкес банктік
саясатын екі ... да ... ... етіп ... ... ... ... көп назарын аудару.
2) Шығыста қолданылатын, сонымен қатар біздің заңды және жеке ... ... ... мүмкіндігінше тезірек енгізу. Себебі банк
қызметтерінің кең гаммасы банк рейтингісіне ,беделіне оң әсер ... ... ... ... ... ... ... тартуға мүмкіндік
береді.
3) Банкке деген сенімділігін арттыру мақсатында жеке тұлғалардың ... ... ... ... .
4) ... есеп-айырысу операцияларындағы колма-қолсыз ақшалармен есеп-
айырысуды одан да кеңейту ... де осы ... ... ... іске ... ... мемлекетіміз алдыңғы қатарлы ,дамыған елдердің тізіміне
кіріп, өз халқының жағдайын жақсартады.
Қолданылған әдебиеттер ... :
1. ... ... ... және банктік қызмет туралы” ... ... ... ... ... ... ... (сақтандыру)”
Қорының Ережелері.
3. Ақша айналысы және ... / ... С.Б. ... ... Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары /Көшенова Б.А.: Алматы:
Экономика, 2000 жыл.
5. ... Дело /Под ред. ... Г.С.- ... : ... ,
1998 год.
6. Банковское Дело /Под ред. Лаврушина О.И.- Москва: Финансы и ... ... ... ... / Питер С. Роуз (перевод с английского)– ... ... 1997 ... ... ... /Шаяхметова К.О.- Алматы : “Қазақ Университеті”,
2004жыл.
9. Банковский маркетинг /Тулембаева А.Н.- Алматы, “Қазақ Университеті”,2005
год.
10. ... и ... ... /Под ред. Жукова Е.Ф.- Москва: 1997 год.
11. “Банковский маркетинг”/Спицын И.О., Спицын Я.О. –Москва: 1995 ... ... в ... ... ред. ... ... с ... :1997 год.
13. Коммерциялық банктер операциялары / Мақыш С.Б. –Алматы : ... ... ... Ф. ... ... денег, банковского дела и финансовых
рынков. М., Аспент-пресс, 1999.
15. Михайлов Д.М. Современные тенденции ... ... ... ... ... ... Максимо В. Энг, Фрэнсис А. Лис, Лоуренс Дж. Мауэр, ... ... ... ... ... ... ... коммерческих банков./ Ширинская Е.Б. Москва: Финансы и
статистика. 2002год.
18. Основы современного ... ... Д.М., ... ... ... ,1997 год.
19. Роджер Л. Миллер, Дэвид Д. Ван Хуз. Современные деньги и ... ... ... –М, ... Современный коммерческий банк:управление и операции ... ... ... 1998 ... ... операциялар
Сақтандыру
операциялары
Брокерлік
операциялар
Банктік инвестор
немесе
андеррайтер
Инвестициялық
жоспарлау
Төлем
және
есеп айырысу
Жинақтаушы
операциялар
Қолма қол ақша ағымын басқару
Қазіргі
Банк
Банкаралық
қатынастар
Несиелер ... ... ... ... ... 1 ... 50 % ,500 млн. ... .
500 млн.теңгеден басқа активтерінің барлығы немесе белгілі ... ... ... ... бойынша алынған қарыз сомасы
Сақтандыру қоры
тәуекелі
Қатысушы–банк
тәуекелі
Қорға қосқан календарлық жарна сомасы, ... ... ... ... ... ... капиталының көлемі
Активтік және пассивтік операциялар бойынша жалпы табыстың төмендеуі
Банк жүйесі
тәуекелі

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің несиелік ресурстарын орналастыру тәжірибесін талдау ("АТФ" АҚ мысалында)47 бет
Қазақстан Республикасындағы лизингтік операциялар78 бет
Коммерциялық банктің экономикалық тұрақтылығын күшейту жүйесінде оның депозиттік саясатын жетілдіру бойынша ұсыныстарды дайындау57 бет
Коммерциялық банкте депозиттік саясат қалыптас57 бет
Коммерциялық банкте депозиттік саясат қалыптасуының теориялық негіздері56 бет
Коммерциялық банкте депозиттік саясаттың қалыптасуы52 бет
Коммерциялық банктердің депозит операциялары74 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары59 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары жайлы68 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары мен олардың дамуы55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь