Қазақстандағы шағын және орта бизнестің даму жағдайы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ ДАМУЫНЫҢ ЫНТАЛАНДЫРУ ТЕОРИЯСЫ МЕН ТӘЖІРИБЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1.1Шағын және орта бизнестің маңызы және оның экономикадағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2Шағын кәсіпорындарды қолдаудың шетелдік озық тәжірибелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.3Шағын және орта бизнес қызметтін талдау және тиімділігін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22

2.ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ ДАМУЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ МЕН ПРОБЛЕМАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

2.1Қазақстандағы шағын және орта бизнестің ерекшеліктері мен проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
2.2Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44
2.3«ДАМУ» АҚ.ның қызметінің анализі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..46

3.ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ ҚОЛДАУДЫҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ МЕН ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ОНЫҢ ДАМУЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57

3.1Шағын және орта бизнесті қолдауды жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57
3.2Шағын және орта бизнестің дамуының перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..73

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 76
Бітіру жұмысы тақырыбының өзектілігі. Қазақстанның дамуының қазіргі сатысы экономика мен қоғамды басқаруда өте күрделі мәселелердің пайла болуымен сипатталады. Ол әлемді қамтыған қарды дағдарысы, еліміздің әлемдік экнономикаға кірігуі мен жаһандануы жағдайында сондай-ақ дүниежүзілік сауда ұйымына кіруге дайындық тұсында бизнесті ұтымды ұйымдастыру, басқару және тиімділігін арттыру сияқты мәселелерді қамтиды. Кәсіпкерлікті, соның ішінде шағын және орта бизнесті дамыту мемлекеттік экономикалық саясаттың басымды бағыты болып саналады. Сондықтан да кәсіпкерліктің дамуы бірқатар әлеуметтік-экономикалық мәселелердің оң шешімін табуына және экономикалық өсу қарқына оқ ықпал етті. Экономикалың нақ осы секторы мемлекеттің стратегиялық мақсаттары мен ағымдағы міндеттерін шешуге мүмкіндік береді.
Бәрімізге мәлім кәсіпкерлік секторы экономиканың диверсификациялауға, тұрақты қарқындармен дамытуға мүмкіндік береді. Осы тенденция біздің елімізде қалыптаса қойған жоқ. Сондай – ақ жоғарыдағы үлестік көрсеткіштер дамыған мемлекеттердің экономикасымен салыстырғанда мардымсыз болып табылады. Мұндай жағдайдың қалыптасуы мемлекеттік реттеу мен қолдауға және шағын бизнес пен орта кәсіпкерліктің ішкі және сыртқы орталарына қатысты әралуан аспектілі қиындықтары мен проблемаларына байланысты.
Сондықтан осы ғылыми жұмыстың өзектілігі жоғарыда аталған әртүрлі аспектідегі проблемаларды және оларды шешу жолдарын зерттеумен анықталады.
Сонымен қатар шағын және и орта бизнес секторының бүкіл әлемдік сауда ұйымына (БСҰ) кіруіне байланысты проблемаларды зерттеу осы бітіру жұмысының өзектілігін анықтайды.
Халықаралық сыртқы ортаға қатысты бүкіл потенциялды қиындық 2010 жылы өте белсенді талқылануының себебі, шағын және орта бизнестің тек қана ішкі рынокқа бағдарлануына байланысты бәсекелік қабілеттің төмендігінде. Сондықтан егер біздің еліміз БСҰ – ына кірсе, онда осы сектордың елімізде экономикамызды әртараптандыруға мүмкіндігі болмай қалады. Осыған орай осы әлемдік ұйымға кірер алдында осы сектордың бәсекелік қабілеттерін жоғарлатуға бағытталған. Дамыту жолдарын зерттеу жоғарыда аталғандай, осы зерттеу жұмысының тақырыбының өзектілігін баянды етеді.
Бітіру жұмысының мақсаты. Шағын және орта кәсіпкерліктің дамуында кедергі болып тұрған проблемаларды қарастырып, оларды шешу жолдары арқылы осы секторды дамыту жолдан зерттеу болып табылады.
Зерттеу жұмысының мәні. Бұл ғылыми жұмыстың зерттеу мәні Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнес секторының субъектілері мен дамуының ынталандыру әдістерін зерттеу, сондай – ақ осы сектордың дамуындағы проблемалар және оларды шешетін жолдарды табу.
1. Малый бизнес № 23 – 24. Декабрь. 2008г
2. А. Н. Токсанова. Развитие малого предпринимательства: концептуальный подход. Алматы, 2009 г.
3. Феномен предпринимательсва в преходных общестах:состояния, проблемы, перспективы. сборник научных работ. Алматы, 2008 г.
4. Николас К. Сирополис управление малым бизнесом. Москва, 2007 г.
5. Гражданский кодекс Республики Казакстан.
6. Аль – пари № 19. Август – октябрь, 2007 г.
7. Статистический сборник Казакстана за 2008 и 2009 г.\\ оперативная информация.
8. Аль – пари № 25, январь – март, 2008 г.
9. Гончаров Б.М. Руководство для высшегоуправленческого персонала. Москва, 2008 г.
10. Малый бизнес: правовые и экономические аспекты. г. Астана,
2006 г.
11. Винс Р. Математика управления капиталом. Методы анализа риска для трейдеров и портфельных менеджеров. Пер. с англ. – М.: Альпина, 2008. стр 146-155;
12. Предпринимательство: Учебник для вузов / Под ред. Проф. В.Я Горфинкеля, проф. Г.Б. Поляка, проф . В. А. Швандара. – 4-е изб., перераб.и доп. – М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2005 – С.735
13. Еспикепов Т., Кемел М. Становление организационно-правовых форм сельскохозяйственных прдеприятий Казахстана в условиях перехода к рыночным отношениям. – Алматы, 1998 – С. 180.
14. Курс экономической теории. Издание 4-е, дополненное и переработанное /Под ред. Чепурина М.Н., Киселевой Е.А – М.: Издание – Киров: «АСА», 2001. – С. 752
15. Окаев К.О., Смагулова Н.Т. Предпринимательство в РК. – Алматы: Экономика, 2000г.
16. Бусыгин А.В Предпринимательство: Учебник. – М.: Дело, 2000.
17. Малый бизнес: Финансовая среда предпринимательства: Учебно-методическое пособие. – М.: Финансы и статистика, 2006.
18. О недобросовестной конкуренции. Закон Республики Казахстан от 9 июня 1998 г. №232. // Сборник законодательно-правовых актов «Малый и средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан. Алматы. 1999.
19. Об индивидуальном предпринимательстве. Закон Республики Казахстан от 19 июня 1997 г. № 135-1. // Сборник законодательно-правовых актов «Малый и средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан. Алматы. 1999.
20. О государственной поддержке малого предпринимательства. Закон Республики Казахстан от 19 июня 1997 г. № 131-1 // Сборник законодательно-правовых актов «Малый и средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан. Алматы. 1999.
21. О мерах по усилению государственной поддержки и активизации развития малого предпринимательства. Указ Президента Республики Казахстан от 6 марта 1997 г. №3398. // Сборник законодательно-правовых актов «Малый и средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан. Алматы. 1999.
22. О дополнительных мерах по реализации государственных гарантий свободы предпринимательской деятельности. Указ Президента Республики Казахстан от 14 июня 1996 г. №3036. // Сборник законодательно-правовых актов «Малый и средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан. Алматы. 1999.
23. Положение «О порядке проведения тендеров по предоставлению субъектам малого предпринимательства в аренду или доверительное управление с правом последующей передачи в собственность неиспользуемых производственных помещений и объектов, офисных помещений на государственных предприятиях (а также по передаче предприятиям малого предпринимательства государственных объектов незавершенного строительства)». Утверждено департаментом Управления государственным имуществом и активами Министерства финансов Республики Казахстан от 14 апреля 1997 г. // Сборник законодательно-правовых актов «Малый и средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан. Алматы. 1999.
24. Постановление Правительства Республики Казахстан от 25 августа 2006 года № 822 О Среднесрочном плане социально-экономического развития Республики Казахстан на 2007-2009 годы (второй этап)
25. О приоритетах и региональных программах поддержки и развития малого предпринимательства в Республике Казахстан. Указ Президента Республики Казахстан от 7 июля 1997 г. №3589. // Сборник законодательно-правовых актов «Малый и средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан. Алматы. 1999.
26. О кредитовании развития малого и среднего бизнеса, фермерских хозяйств, создания рабочих мест. Постановление Правительства Республики Казахстан от 12 февраля 1998 г. №104. . // Сборник законодательно-правовых актов «Малый и средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан. Алматы. 1999.
27. О государственной программе развития и поддержки малого предпринимательства в Республике Казахстан на 1999-2000 гг. Указ Президента Республики Казахстан от 31 декабря 1998 г. № 4189 (извлечения). // Сборник законодательно-правовых актов «Малый и средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан. Алматы. 1999.
28. Постановление Президента Республики Казахстан «О фонде поддержки предпринимательства и развития конкуренции Республики Казахстан» от 05.05.1992 г.
29. Программа индустриально-инновационного развития Актюбинской области на 2004—2006 годы
30. Мамыров Н.К., Ихданов Ж. Государственное регулирование экономики в условиях Казахстана (теория, опыт, проблемы). Алматы: Экономика, 1998.
31. Мамыров Н.К. Экономика Казахстана на пороге ХХ1 века. Алматы. Экономика. 1999.
Кенжегузин М.Б. Региональная политика Республики Казахстан: экономический механизм реализации. Алматы, 1998.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.................................................................
............................................3
1. ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ ДАМУЫНЫҢ ЫНТАЛАНДЫРУ ТЕОРИЯСЫ МЕН
ТӘЖІРИБЕСІ………………………………………………...5
1.1Шағын және орта ... ... және оның ... ... қолдаудың ... ... және орта ... қызметтін талдау және тиімділігін
бағалау.....................................................................
.................................................22
2.ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА ... ... ... МЕН
ПРОБЛЕМАЛАРЫ…………………………………………………………….…30
2.1Қазақстандағы шағын және орта бизнестің ерекшеліктері мен
проблемалары................................................................
..........................................30
2.2Шағын және орта ... ... ... ... ЖӘНЕ ОРТА ... ... ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ МЕН
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ОНЫҢ ДАМУЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ………………………………………………………..…57
3.1Шағын және орта ... ... және орта ... ... ... 76
Кіріспе
Бітіру жұмысы тақырыбының өзектілігі. Қазақстанның дамуының қазіргі
сатысы экономика мен қоғамды басқаруда өте ... ... ... ... Ол ... ... ... дағдарысы, еліміздің әлемдік
экнономикаға кірігуі мен жаһандануы жағдайында сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, басқару және
тиімділігін арттыру сияқты мәселелерді ... ... ... ... және орта ... дамыту мемлекеттік экономикалық саясаттың
басымды бағыты болып саналады. Сондықтан да кәсіпкерліктің дамуы ... ... оң ... ... және ... ... оқ ықпал етті. Экономикалың нақ осы секторы мемлекеттің
стратегиялық мақсаттары мен ағымдағы ... ... ... береді.
Бәрімізге мәлім кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... тенденция біздің елімізде қалыптаса қойған жоқ. ...... ... көрсеткіштер дамыған мемлекеттердің экономикасымен
салыстырғанда мардымсыз болып ... ... ... ... реттеу мен қолдауға және шағын бизнес пен ... ішкі және ... ... ... ... аспектілі
қиындықтары мен проблемаларына байланысты.
Сондықтан осы ... ... ... ... ... ... ... және оларды шешу ... ... ... ... және и орта ... секторының бүкіл әлемдік
сауда ұйымына (БСҰ) кіруіне байланысты ... ... ... ... ... анықтайды.
Халықаралық сыртқы ортаға ... ... ... ... ... өте ... талқылануының себебі, шағын және орта ... қана ішкі ... ... ... бәсекелік қабілеттің
төмендігінде. Сондықтан егер біздің еліміз БСҰ – ына кірсе, онда ... ... ... ... ... ... Осыған орай осы әлемдік ұйымға кірер ... осы ... ... ... ... ... ... зерттеу
жоғарыда аталғандай, осы зерттеу жұмысының ... ... ... ... мақсаты. Шағын және орта ... ... ... ... ... ... оларды шешу
жолдары арқылы осы ... ... ... ... болып табылады.
Зерттеу жұмысының мәні. Бұл ... ... ... ... ... шағын және орта ... ... мен ... ... ... ... ... – ақ осы
сектордың дамуындағы проблемалар және оларды шешетін жолдарды табу.
Бітіру жұмысының міндеттері:
Шағын және орта ... ... ... ... теориясы мен халықаралық тәжірибесін зерттеу ... ... және орта ... ... ... ... мен ... және оларды қолдаудың тиімділігін терең
талдау мен сипаттамаларын бітіріп ... ... ... ... шешу ... зертеу
арқылы ҚР –дағы шағын және орта бизнес субъектілерін ... ... және даму ... ... ... ... Бұл ... жұмыстың теориялық
маңыздылығы қазіргі жағдайда өте ... ... – ақ бұл ... ... ... да бар. Оның ... ... ... ... және орта ... қамтуындағы
проблемалармен қиындықтарды шешу ... ... ... ... ... ... ұсынумен анықталады.
1 ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ ДАМУЫНЫҢ ЫНТАЛАНДЫРУ ... ... ... және орта ... маңызы және оның экономикадағы рөлі
Шағын және орта бизнес түсінігінің мәнін ашпас бұрын, алдымен оның
қалыптасу ... ... алу ... Экономикалық теорияда кәсіпкерліктің
алғашқы анықтамасына қатысты ... бар. ... ... ... француз экономисі Р.Контильион (18ғ) ... ол ... ... ... ... ... ... яғни кәсіпкерлік-тәуекелділікпен байланысты болып
келетін ... ... ... ... ... ... теоретиктер әйгілі
араб ойшылы Ибн-Кальдунның кәсіпкерлік теориясын ұстанады, «касб» ... ... ... деңгейіне дейін көтерілген.
Кейбіреулері болса, шағын бизнес барлық ежелгі ... ... ... Бұл істе ... ... ... ... финикшілер және римдіктер ерекшеленген. Мұнын дәлелі тұтынушылар
мен кәсіпкерлерді ... ... ... ... болып табылады.
Қазіргі уақыттағы алдынғы ... ... ... ... ... және менеджмент теоретигі Питер Друпердің айтулары бойынша
кәсіпкерліктің кезектілік теориясынан ұсынған, оны ... ... ... болып табылады. Теорияның мәні келесіде, кәсіпкерлік-экономикалық
дамуда қозғалтатын өзіндік элемент.
Сонымен, қазіргі ұрпақ ... ... ... ... ... ... ... рет қарастыруларына тура келеді, бұл
бір қатар экономистер мен студенттерді дұрыс емес ... ... ... ... ... ... қандай
категорияға жатқызу керек екендігін нақтылап алайық.
Қазіргі уақытта нарықтық қатынастар жүйесінде кәсіпорындар келесідей
айрықша ... ... ... ... ... саны, қай
салаға жататындығы, негізгі және айналым қорларының құны, шығарылатын өнім
көлемі.
Сонымен ... үш ... ... ... ... ірі, орта ... Олардың кешені бірін-бірі толықтыра отырып, экономиканың тұтас
ағзасын құрайды.
Ірі кәсіпорындар – ... ... өнім ... ... табылады. Ірі
кәсіпорындар – эконамика «қаңқасы», экономикалық тұрақтылықтың базисі.
Шағын және орта ... ... ... ... номенклатурасымен
және ассартиментімен, аз ғана партияда өнім дайындау, ... ... ... ... мен шикі ... қолдану қажет болған жағдайда
пайда болады. Сонымен, шағын кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... алып ... аяқтайды, яғни ұсақ-
түйек өнімдер өндіріледі. Сонымен қатар, шағын кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... жоғары тәуекелге ие болып
табылады. Бұл әрі инновациялық қызмет, әрі жаңа технологияны игеру. Өнімнің
жаңа түрін игеру. ... ... ... ... ... қоғамға аз шығындар алып келеді, сондықтан ... ... құру және ... үшін ... ... ... тағайындау
керек.
Қазақстанда шағын және орта бизнеске бірнеше инвесторлармен құрылатын,
географиялық шектелген зоналарда қызмет ететін және ... ... ие, ... ... ... ... ... негізгі
стратегиялық шешімдерді өздері қабылдайтын кәсіпорындар жатады. Басқару
сипаты ... ... ... ... қабылдау
барысында, өндіріс ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді.
Нарықтық экономиканың шаруашылық жүргізуші субъектілерде «кәсіпкерлік»
және «бизнес» ұғымдары өзара тығыз байланысты. Кәсіпкерлік пен бизнесті
экономикалық ... бір түрі ... ... ... ... ... ... айтулары бойынша, бұл терминдер - өндіру немесе
алу және тауарларды сату, басқа тауарларға айырбастау үшін ... ... жай ... ... ... ... екі жақты пайда табу
негізіндегі ақшалар арқылы пайда табуға ... жеке ... ... ... жүзеге асырылатын (тек заңмен тыйым
салынбаған) еркін шаруашылықты білдіреді.
Бірақ «кәсіпкерлік» және «бизнес» ... ... ... ... болып табылады. «Бизнес» ... ... ... ... Шетелдік әдебиеттерде нарықтық экономика
бойынша ... ... ... ... ... ... ... ретінде анықталады. Бизнес нарықтық ... ... ... ... ... және тек қана ... да, ... құрылым қызметкерлерінің де қызметтерін
қамтиды. Жалпы түрде ... – бұл ... ... ... іскерлік белсенділіктері. Ал, кәсіпкерлік қызмет бизнестің ... ... ... және оның әр түрлі сфераларында жүзеге
асырылады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексіне сәйкес ... ...... мен ... ... меншік нысанына қарамастан,
тауарларға (жұмысқа, қызметке) сұранысты қанағаттандыру арқылы пайда табуға
бағытталған, жеке меншік ... ... ... ... ... негізделген ынталы қызметі. Кәсіпкерлік қызмет кәсіпкердің
өз атынан, өз тәуекелімен және өзінің мүліктік ... ... ... ... «кәсіпкерлік» пен «бизнес» терминдері
бірін-бірі алмастыруды. Нақтылап ... ... ... және ... бірі-біріне синоним бола алады. Өйткені, шағын ... ... ... ... ... ... қарастырады. Әрі қарай, мен,
осы дәстүрлі қалыптасқан көзқарасты ұстанатын боламын. Бәрімізге белгілі,
шағын және орта ... жеке ... ... ... Өзінің кәсіпорынын
ашу барысында адамдарды не қозғайды? ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, экономикалық және материалдық жағдайын
жақсарту. Басқалардың ішінде ... ... ... мотиві
ретінде келесілерді көрсету керек: тұлғалардың өзін-өзі қалыптастыру
мүмкіндігі, шаруашылық процеске халық ... бір ... ... қосымша
және басқада ресурстарды қосу, азаматтардың өз табыстарын заңды жолмен
арттыруға ... және орта ... ... мен ... ... ойы ... ... тек ірі капиталы бар
кәсіпорындар ғана қол жеткізулері мүмкін, ал шағын және орта ... орын жоқ. ... ... ... ... ... қуатты ірі
компаниялармен бәсекелестікке түсе алмайтындығы. Ал, егер ... ... ... ... ... ... болуының бірнеше себебін
көрсетуге болады. Біріншіден, шағын кәсіпорындыр үшін 0,5 – 1 жыл ... ... ... ... ... ал ірі кәсіпорындар
үшін 5-6 жыл қажет. ... ... ... инновация ірі
кәсіпорындардан жүреді деп ... ал ... ... ... ... ... кейін 95 % инновациялық технология шағын және орта бизнес
сфераларынан ... ... ... ... ... ... ... капиталының күйіп кету тәуекелі төменірек, жәнеде
әртүрлі инновациялық технологияларды енгізуден қорықпайды.
Шағын және орта ... жаңа ... ... қамтамасыз етуі сияқты
артықшылығын көрсету қажет. Әсіресе, бұл елде ... және ... ... кезде артықшылыққа ие, өйткені ірі ... ... ... ... болғандықтан, жаңа жұмыс орындарын ұсына
алмайды. Американ-Экспресс мәліметтері ... ... ... ... ... өсу қарқыны тұрып қалған ірі компанияларға
қарағанда 3 есе ... ... ... ... ... Бұл, шағын және орта
бизенстің динамикалығы, икемділігі, тұтынушылар қажеттілігінің өзгеруіне
тез жауап беру және ... ... ... технология саласына
жаңалықтар енгізу мүмкіндігі. Персоналды басқару сферасында бұл ... ... ... жоқтығы, жұмысшылардың басқаруға және
табысқа тікелей қатыса алу ... және орта ... ... ... ету ... ... ... кәсіпорындар жаппай өндіріс жағдайында, тұрақты тауар номенклатурасымен
және көтерме сатып алушылармен жұмыс істейді. Шағындар ұсақ ... жеке ... ... ... ... ... және екінші реттік шикізат өндірісінің қалдықтарын
пайдаланады. Мысалы, автомобиль өндірісі – ірі кәсіпорын ... ... ...... және орта бизнес қызметі.
Шағын және орта бизнестің келесі бір тиімді ерекшелігі коллективті
еңбекке ұмтылуы, жұмыс ... ... ... ... және пайдаға қатысуға
негізделген жұмыстың нәтижесінің максималды болуына мүдделілік болып
табылады. Ірі ... ... ... ... ал олар
акционерлердің барлық талпыныстарының ерекшеліктерін білмейді, нәтижесінде
басқару проблемаларына алып келеді, ал ... ... ... ... бір тұлға, сондықтан бұл жерде ешқандай түсініспеушілік мәселесі
туындамайды.
Нарықтың қатынастардың дамуының қазіргі ... ... ... сақтай отырып, шағын кәсіпкерлікті дамыту ерекше мәнге ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері мен
артықшылықтары экономиканы жаңарту жағдайында ... ... ... ... пайдалану мен icкe асыруға, еліміздің
экономикалық, даму стратегиясын жүзеге асыруға айтарлықтай ықпал ... ... ... кәсіпкерлерді қалыптастыру, дамыту және қызмет
тиімділігін арттыру маңызды орынға ие болады. ... ... ... ... ... және ... өнімнің көлемін, халықты жұмыспен қамту
жағдайын, экономиканың өсу қарқынын анықтауға ... бip ... ... қана қоймай, икемді аралас экономиканы қалыптастыруға, түрлі меншік
нысандарының ұтымды үйлесуі мен ... ... ... ... ... да ... береді.
Шағын кәсіпкерлік – бұл нарықтық экономика субъектілерінің белгілі
бip анықталған критерийлер, ... және ... ... жүзеге
асырылатын кәсіпкерлік қызмет. Әлемдік және ... ... ... әр түpлi ... ... кәсіпорындардың шағын
кәсіпкерлік субъектілеріне жатқызылуының нeгiзгi критерийі жұмысшылардың
саны ... ... ... ғылыми жұмыстарда шағын кәсіпкерлік
cyбъeктiлepiнe бip меншік иеci ... ... ... ... ... ... кәсіпорын жатқызылады делінген. Жалпы алғанда, әлемдік
тәжірибеде шаруашылық жүргізуші ... ... және орта ... ... ... ... ... саны, жарғылық
капиталының мөлшері, активтерінің шамасы, айналым көлемі және т.б. айтуға
болады. Алайда, айтарлықтай жиі ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның жылдық айналымы және
активтерінің мөлшерін ... ... Ал ... елдердің барлығында
дерлік негізгі критерий жұмысшылар саны ... ... ... ... елдер кіретін экономикалық ынтымақтастық және даму ... ... ... ... саны 19 ... дейін «өте
шағын», 100 адамға дейін «шағын», 100-499 ... ... ... және
персоналдар саны 500-ден жоғары болса «ipi» ... ... ... ... жұмыскерлер саны мен активтерінің мөлшері
бойынша оны шағын, орта немесе ipi бизнеске жататындығын анықтай аламыз.
Яғни, ... ... ... саны және ... ... ... жылға дейін ҚР Үкіметінің 1997 жылғы 8-сәуірдегі №499 қаулысына
сәйкес шағын ... ... ... жұмыскерлер санына қатысты
критерий өзгеше болды:
өнеркәсіпте, құрылыста және ауыл шаруашылығында – 50 ... ... және ... ... ... – 30 адамға дейін;
көлік және байланыста – 25 ... ... және ... ... – 20 ... ... жұмыскерлер саны 200 адамнан аспайтын кәсіпорындар орта бизнеске
жатқызылды.
Ресей Федерациясында қазіргі ... ... ... ... қарай анықтайды. Атап айтқанда келесі шарттар сақталуы керек:
өнеркәсіпте – 200 адамға дейін;
құрылыста – 100 ... ... ... – 50 ... ... шаруашылығында – 50 адамға дейін;
ғылымда және өндірістік емес сферада – 25 адамға ... ... – 15 ... ... ... ... кәсіпкерлік» туралы Заңына сәйкес,
шағын кәсіпкерлік субъектілеріне ... ... ... ... ... саны 50 адамнан аспайтын дара кәсіпкерлер, сондай-ақ
жұмыскерлерінің ... ... саны 50 ... ... ... ... 60 000 ... есептік көрсеткіштен аспайтын заңды тұлғалар жатқызылады.
Орта кәсіпкерлік субъектілері деп жұмыскерлерінің орташа жылдық саны ... ... дара ... және кәсіпкерік қызметті жүзеге асыратын,
жұмыскерлерінің орташа жылдық саны 50 адамнан астам, бipaқ 250 ... ... ... ... құны 325 000 ... ... көрсеткіштен аспайтын
заңды тұлғаларды айтамыз.
Ipi кәсіпкерлік субъектілеріне жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыратын,
жұмыскерлердің орташа жылдық саны 250 ... ... және ... ... құны 325 000 ... ... көрсеткіштен асатын заңды тұлғалар
жатады.
Ecipткi заттарының, психотроптық заттардың айналымымен байланысты,
акцизделетін ... ... және ... сатуды, астық қабылдау пункттерінде
астық сақтау, лотереялар өткізу, ойын және шоу-бизнес, сертификаттау,
метрология және ... ... ... ... ... газ, электр және
жылу энергиясын өндіру, қайта өңдеу және ... ... ... банк ... және ... нарығындағы қызметті, аудиторлық
қызметті, бағалы қағаздар ... ... ... жүзеге асыратын дара
кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар шағын кәсіпкерлік субъектілері бола алмайды.
Қазақстан ... ... ... жеке ... ... заңды тұлға нысанында да ұйымдастыру үшін заңнамалық база ... ... ... ... ... ... ... экономикалық конъюнктура мен қолда бар ... ... ... ... байланысты кәсіпкерлік қызметті дара кәсіпкерлік
(өзіндік немесе бірлескен) және ... ... ... ... кооперативтер) кәсіпкерлік нысандарында жүзеге асыруға болады.
Ал, кәсіпкерлер шаруашылық; қызметті жақсы ... мен ... ... ... қамтамасыз ететін нысанды артықшылықтары мен кемшіліктерін
ескере отырып ... ... ... ... өзінің шаруашылық және
экономикалық қызметін бip немесе бірнеше қызмет түрлерін орындай отырып
экономиканың ... ... мен ... ... ... алады.
Қазақстанның экономикалық дамуының қазіргi жағдайында шағын және орта
кәсіпкерлікті дамыту, олардың қызмет тиімділігін арттыру маңызды орынға ... ... және орта ... ... ... ... ... нарығын қажетті тауарлармен (қызметтермен) толықтыруға, жаңа жұмыс
орындарын ашу арқылы жұмыспен қамту мәселесін шешуге, халықтың ... ... ... ... ... ... ... басқа да көптеген маңызды мәселелердің оң ... ... ... және орта ... ел ... ... ... ие
болуын және тиімді қызмет етуін оның ... ... ... ... ... өндірілетін өнімдердің тұтынушылардың
талғамына сай тез бейімделу мүмкіндігі;
жергілікті ресурстарды пайдалану мен жергіліктіп нарықта ... ... ... ... ipi ... құрылымның
болмауы;
жұмыскерлердің және кәсіпорын басшысының жоғары нәтижеге жетуге деген
ортақ мүдденің болуы, мотивацияның жоғарылығы;
ipi өндіріспен тиімді ... ... болу ... яғни ... ... қосалқы бұйымдар мен бөлшектерді өндірушілер және
жеткізушілер ретінде әріптестік қатынаста болу;
кәсіпкерлік қызметті ... ... үшін ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде аз болуы;
өндірісті жаңарту, жаңашылдықты енгізу, жаңа идеяларды ... ... және орта ... тән ... ... ... ... жоғары болуы;
ресурстық, қаржылық және ... ... ... тарлығы және әлемдік стандарттарға сай ... ... ... бірліктерінің айтарлықтай жоғары деңгейде болмауы және бip
адамның бірнеше қызметті қатар атқару мүмкіндігі;
қосымша қаражаттар тарту және ... алу ... ... ... ... ... мен дамытуда, жоғары экономикалық
өсімгe қол жеткізуде кәсіпкерлік ... ... мен ... ... ... ... құруды жандандыруға, таңдау еркіндігі
мен қосымша жұмыс орындарын ұсынуға, шығындардың тез ... ... ... ... ... ... ... беретін шағын кәсіпорындар торабын құруды тездетуді талап ... ... ... ... ... ... өте ... Ал,
осы шағын кәсіпкерлік қандай да бip ic бастау үшін ipi ... ... ... және ... айналымының жоғары
жылдамдығына мүмкiндiк береді. Осыған байланысты ... ... ... ... ... нарықты тұтыну тауарларымен
толықтыруды қамтамасыз eтіп қана ... ... ... ... ... ... мен ... қызметтер сапасын жақсартуға, жаңа
жұмыс орындарын кұра ... ... ... ... қол ... ... ... рөлі, өзіндік ерекшеліктері, артықшылықтары мен кемшіліктері
жөнінде көптеген ғалымдардың еңбектерінде қарастырылған. А.А. ... ... ... келесідей ерекшеліктерін бөліп көрсетуге
болады:
кәсіпорынды тікелей басқару және ... ... ... ... ... оның ... ... кәсіпорын
иесі мен жұмыскердің ... ... ... жеке ... Ол ... жұмысын мотивациялау мен оның ... ... ... ... ... ... мен ... нарықтарының салыстырмалы түрде үлкен еместігі;
кәсіпорын қызметінің тиімділігі мен даму ... ... ... ... ол ... ... ... толық
жауапкершілікте болады.
Шағын кәсіпкерліктің тиімділігінің басты факторы – олардың өнім
өндіру ... ... ... ... құралдары бойынша бір жақты
мамандануы. Шағын кәсіпкерлік шектеулі номенклатурада ... ... ... ... және бір мезгілде жоғары өнімділікпен ерекшеленетін
бір жақты мамандандырылған ... ... Ол ... ... ... және өндірістік үрдісті интенсификациялауға ғана
емес, сондай-ақ негізгі ... ... ... ... ... береді. Шағын кәсіпкерлік инфрақұрылымдық бөлімшелер кұруға көп
шығын жұмсауды ... ... яғни ... ... ... жөндеу шаруашылығын және үлкен қоймалар ұстаудың
қажеттілігі жоқ. ... ... ... ... материалдық-техникалық
жабдықтауды, сондай-ақ өнімнің дайындығына байланысты өткізуді ... ... ... ... Ол ... ресурстарын тиімді
пайдалануда да ерекше мәнге ие болады. Әсіресе, қосымша жұмыс орындарын
кұруға, ... ... ... өздерінің шығармашылық қабілеттіліктерін
жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерліктің
дамуы өндірісті ... ... ... ... өнім ... ... ... шикізаттар мен ... ... ... ... ... азайту, еңбек және
материал ресурстарын едәуір толық пайдалануды қамтамасыз етеді.
Нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ... ... ... жаңашылдык немесе жаңашылдықты енгізу мәселесін назардан
тыс қалдыруға болмайды. Нарық өзіндік өзгешеліктері мен ... ... ... ... және ... ... өнімдер
жеткізу мақсатында өндірісті жаңартуды талап етеді. Сондықтан кәсіпкерлер
немесе кәсіпорын басшылары оларды шешу ... ... ... Оның ... ... ... ... тәжірибесі көрсеткендей шағын
кәсіпкерлік жаңашылдық облысында ірі кәсіпкерлікпен салыстырғанда бірқатар
артықшылықтарға ие болады. Ол ... ... ... тез бейімделу,
басқару икемділігі және ішкі ... ... және ... ... ... қасиеттерімен байланысты.
Шағын кәсіпкерліктің тиімді кызмет ету мүмкіндігі ірі өндіріспен
салыстырғанда келесідей ... ... ... Өнім ... жергілікті нарықтарына жақындығы және тұтынушылар
сұраныстарына тез бейімделумен, ірі кәсіпорындар үшін ... ... аз ... ... ... ... ... тиімділігі мен
қарапайымдылығы және басқалары.
- Шағын кәсіпкерліктің ... мен ... ... етуі бүкіл экономиканы
жақсарту үшін қолайлы жағдай туғызады. ... ... орта ... ... жұмыс орындары құрылады, тұтынушылық ... ... ... және ел ... ... ... ... және тиімді түрде жүргізіледі, жергілікті ресурстар жақсы
қолданылады, нарықты тауарлар мен ... ... ... толықтыру тезірек
болады, ел экономикасының экспорттық ... ... ... ... құра отырып қызметін жүзеге асыратын кәсіпкерлер
немесе шағын ... ... ... мен ... ... өзіндік мектебі болып табылады. Сонымен ... ... ... ... ... өндірістік қорларды
пайдаланудың тиімді тәсілі ретінде қарастырылады. Шағын кәсіпкерлік тұтыну
сферасында ғана емес, сондай-ақ соңғы өнімді ... үшін ... ... ... ... ... шағын механизмдер мен басқа да
еңбек заттарын өндірушілер ретінде де тиімді. Ал, ... ірі ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан оларды
өндіруді келісімшарт бойынша шағын кәсіпкерлікке тапсырады.
- Шағын кәсіпкерлік қоғамдық ... ... ... ... ал ол жаңа ... ... ұлттык байлық пен ұлттық табысты
көбейтеді.
Шағын кәсіпкерліктің ел экономикасындағы рөлінің жоғары ... ... ... де ... Ең ... ... және ... қызмет сферасы әр түрлі болады. Ірі кәсіпкерлік бұйымдардың
тұрақты номенклатурасы және жаппай өндіріс ... ... ете ... ... ... ... ... Ал, шағын кәсіпкерлік аз партияда
өнімдер шығаруға, нарықтың белгілі бір сегментінде ... ... ... ... ретті шикізаттарды, ... ... жеке ... ... ... ... өзгеше функцияларды орындай отырып шағын және орта кәсіпкерлік бір-
бірін толықтырып ... ... ... және ірі ... ... ... бар деп айту дұрыс емес. Шағын кәсіпкерлік ірі кәсіпкерлікке
қарағанда нарықтың айтарлықтай тиімді ... ... ... өз
орнын табады. Мұндай сфераларға бірінші кезекте ... ... ... ... ... және тағы ... жаткызуға болады.
Мәселен, машина (автомобиль) өндіру сөзсіз ірі ... ... ... ... ... көрсету және оны жөндеуді шағын
кәсіпкерлік айтарлықтай тиімді орындайды.
Жалпы алғанда шағын және ірі кәсіпкерліктің негізгі айырмашылықтарын
келесі ... ... ... көрсетуге болады. Кестеде шағын және ірі
кәсіпкерліктің негізгі ... ... және ... әрқайсысы үшін
өзгешеліктері қарастырылған. Осы мәліметтер негізінде шағын кәсіпкерліктің
өзіндік өзгешеліктерін айқын ажыратуға болады деп айта ... ... - ... және ірі ... ... ... ... |Айырмашылық |Ірі кәсіпкерлік |Шағын ... |
| ... | | |
|1 ... және |Ірі ... |Өндіріс, сауда және қызмет көрсету|
| |қызмет көрсету |салалары, | |
| ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... | |
|2 ... |3-5 жыл |6 ... 1 ... ... |
| ... | | |
|3 ... ... |Ірі ... мен |Ірі және ... қалалар |
| | ... | |
| | ... | |
|4 ... ... белгілі |Шағын кәсіпорындар саны көп |
| ... кұру |бір ... ... ... бәсекелік орта күшті |
| | ... ... ... |
| | ... ... | |
|5 ... ... ... ... |
| ... және |шығындардың ... аз ... және |
| ... ... және |тіркеудің оңайлығы |
| | ... ... | |
| | ... | |
|6 ... ... ... жұмыс орнын |Жаңа жұмыс орындары едәуір жоғары |
| |орындарын құру |құру қарқыны едәуір|қарқынмен құрылады |
| | ... | |
|7 ... ... ... |
| ... | | |
|8 ... ... |Ұзақ уақытты қажет |Аз уақытта және ұтымды шешім |
| | ... ... ... |
|9 ... ... мен ... және құрылтайшы бір адам|
| |жүйесіндегі |басқарушылар ... ... ... ... |
| |мүдделердің |мүдделерінің |мүдде ... ... |
| ... ... | |
| | ... туындау| |
| | ... | ... ... ... ... ... за 2008 и 2009 г.
оперативная информация.
Бірінші кестеден байқағанымыздай ірі ... ... ... ... ... барлық жағынан басымдыққа ие ... ... ... ... ... жағдайында кәсіпорынды басқару, оның
даму стратегияларын жақсарту, дұрыс шешім қабылдау және басқару жүйесінде
мүдделердің қайшылықсыз ... ... ... ... ... ... рөлін қарастырғанда біз олардың
жоғарыда аталған артықшылықтары мен басымдылықтарын ... ала ... ... ... кәсіпкерлік нарықтың өзгермелі ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ететіндіктен, сондай-ақ
техникалық және ... ... ... ... ... үлес қосатындықтан маңызды әлеуметтік-экономикалық
мәнге ие болады.
Шағын кәсіпкерліктің ел экономикасындағы ... ... ... ... ... кәсіпкерлер мен шағын кәсіпорындардың ... ... ... ... ... өндіруде (жұмыс орындау, қызмет көрсету), жалпы ішкі өнімді
құрудағы шағын кәсіпорындардың қосқан үлестерімен;
республикалық және ... ... ... ... ... ... ... немесе үлестерімен;
еңбекке жарамды халықтың шағын кәсіпорындарда жұмыспен ... ... ... ... ... қосқан үлестерімен;
нарықтың тұтыну тауарларымен (жұмыстармен, ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыруды жақсартумен;
кәсіпорынды басқару тәжірибесін жинақтаумен, өзінің жеке ісін бастауды
жүзеге асырумен және тағы басқаларымен.
1.2 ... ... ... шетелдік озық тәжірибелері
Дамыған елдердің экономикасында шағын кәсіпорындар айтарлықтай маңызды
орынға ие ... ... ... ... ... ... және ... ішкі
өнімнің жартысынан астамы шағын кәсіпорындардың үлесіне ... ... ... ... де ... кәсіпорындарда еңбек етеді. Сондықтан
да біздің ... де ... ... ... ... ... ... бойынша шетелдік озық тәжірибелерді пайдалану
мүмкіндігін қарастыру керек. ... ... озық ... ... ... үшін пайдалану мүмкіншіліктерін қарастыру да орынды.
Бірақ мұндағы бір ескеретін ... ... ... ... ... ескере отырып, Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретіндей ұтымды жақтарын ғана
тәжірибе ретінде енгізу жолдарын қарастырған дұрыс.
Әлемдік тәжірибеде шаруашылық жүргізуші субъектілерді ... және ... ... ... ... ретінде персоналдар саны,
жарғылық капиталының мөлшері, ... ... ... көлемі және
басқаларын айтуға болады. Алайда айтарлықтай жиі қолданылатын критерийлерге
келесілерді жатқызуға болады: кәсіпорындағы ... ... ... кәсіпорынның жылдық айналымы және активтерінің ... ... 1995 ... бірінші қаңтарынан шағын кәсіпорындарға жұмыскерлер саны
50 адамнан, жылдық айналымы 4 млн ... ... ... 2 млн ... ... жұмыс орындарын құру мен экономиканың тұрақты дамуын ... ... ... шетелдерде шағын кәсіпорындардың дамуына үлкен мән
беріледі. ... ... ... даму ... ... ... саны барлық кәсіпорындардың жалпы санынан 95%-ға артық.
Әлемдік экономикада мұндай кәсіпорындардың үлесіне ... ... ... ... ал олардың жалпы ішкі өнімдегі үлесі 50%-ға жетеді.
Нарықтық ... ... ... ... ... дамуы мен тиімділігіне мемлекеттік қолдау шамасы
айтарлықтай ... ... ал ... ... ... ... әлемдік тәжірибе куә. Бұл ретте, бизнесті бәсекеден қорғауға
немесе ол үшін ерекше «жұмсақ» ... ... ... ... ... фирмаішілік үрдісті үнемі ынталандыратын және
фирманың бәсеке қабілеттілігін арттыру үшін ... ... ... ... тиіс ... ... ... мемлекеттік саясатының
нысаны мен мақсаты шешуші мәнге ие. Мұны ... ... ... ... ... елдердің тәжірибесі көрсетеді.
Шағын кәсіпорынды қолдау шаралары:
1. жаңа технологияларға (технологиялар мен ... ... ... беру және ... қол ... жеңілдетуге;
нарық капиталына (салық жеңілдіктері, амортизаңияның ерекше
2. нормалары, мемлекеттік субсидиялар, нарықтық және ... ... ... ... ... ... ... беру) қол жетімділікті жеңілдету;
3. кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... енгізу арқылы шағын компаниялар мәселелері бойынша
туындайтын проблемаларды шешуге бағытталған.
Дамыған елдердің көпшілігінде экономикалық өсудің ... бір ... ... ... дамыту болып табылады. Кәсіпорындардың
шаруашылықты жүргізуге икемділігі ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... Олардағы кәсіпорындардың жалпы санының ... және орта ... ... ... 90%-ға ... ... камтып,
елдің жалпы ұлттық өнімінің 50%-ға жуығын өндіруді қамтамасыз етіп отыр.
Мысалы, ... ... ... екінші дүниежүзілік соғыстан
кейінгі кезеңде бұл елдің әлемдегі ең бай елдер қатарына ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту. 1980-жылдардың 2-
жартысында Жапонияның тек ... ... ғана 6,5 млн ... ... ... ... еткен немесе бұл олардың ... ... ... ... ... ... сөз. Оларда 40 млн адам жұмыс істейді, ... осы ... ... 81%-ы ... ... Бірқатар елдерде
кәсіпкерлікті дамыту мемлекет тарапынан белсенді қолдау ... ... ... Кәсіпкерлікті колдау мен дамыту барлық елдерде ... ие ... ... біз ... ... Штаттарында, Германияда және
Жапонияда қолға алынып отырған ... ... ... ... негізінде шағын ... ... іске ... елдер бұл Италия, АҚШ, Жапония, Германия,
Корея, ... ... ... ... ... ... Бірқатар
дамыған және дамушы елдерде кластерлік-желілік ұстанымға ... ... ... бағдарламасын іске асыруды мысалға келтіреміз.
Италия. Бірінші рет кластерлік-желілік ұстаным Италияда ... ... және орта ... ... ... ... ... Осы ұстанымның дамуы бастау алатын «үшінші Италия» ... ие ... ... ... ... 70-жылдардың соңында «бірінші»
және «екінші» Италия экономикалық ... ... ... ... ... бөлігі және орталық бөлігі экономикалық өсудің жоғары ... ... ... және орта ... ... ететін (тоқым
өндірісі және былғары өндірісі, аяқ-киім, керамика және ... ... ... ... ... шеңберінде шағын және орта
кәсіпкерлік субъектілері тек қана жаңа жұмыс орындарын ... қана ... ... да шыға ... Сол уақытта Германия мен Ұлыбританияның ірі
кәсіпорындары құлдырауды басынан өткізіп жатты, ... ... ... орта кәсіпкерлік кластері өндіріс пен экспортты арттырды. Бұдан басқа,
шағын және орта кәсіпкерлік кластерлері өндірістік инноваңияларды ... ... ... ЖҰӨ-нің 50%-нан астамы, инновациялардың ... ... ... ... 2/3 ... шағын кәсіпкерлікке тартылған. АҚШ-та шағын
кәсіпкерлік ел экономикасын оңалтуда ... рөл ... Бұл үшін ... ... дамуына көмек беретін құрылым АҚШ шағын бизнес әкімшілігі
(1953 жылы құрылған) бар. Сапалы, клиентке ... кең ... ... және ... ... барлық жаңалықтар
туралы уақтылы хабардар ету қызметтің мәні. Осы ... ... ... ... қарыздар беру арқылы үлкен қаржылық қолдау
көрсетіп келеді. Атап айтсақ, бұл ұйым 155000 АҚШ ... ... ... 90% ал, 750000 АҚШ ... дейінгі үлкен көлемдегі қарыз
сомасына 75% кепілдік бере алады. Ол дегеніміз, егер қарыз ... ... ... ... ... ... ... істері жөніндегі әкімшілік
қарыз сомасын қайтаруға міндеттенеді.
Әсіресе соңғы кезеңдерде АҚШ-та да шағын бизнес кеңінен дамып ... ... саны 50 ... ... ... және орта ... жиынтығы
болып табылады. Бұл фирмалар американдық барлық фирмалардың 99%-ын кұрайды.
Бұлардың негізгі бөлігі ұсақ, көбінесе жанұялық ... жеке ... ... 84%-ы саны ... ... ал 80%-да ... ... жұмыс істеді. АҚШ-та шағын фирмалардың өсуі сандық және ... да ... ... ... ... және орта ... ... 40%-ын
өндіреді, оның ішінде өңдеуші ... 21%, ... 80%, ... 86%, ... ... 81%. АҚШ ... олар ғылыми-техникалық
прогресс саласына жататын барлық жаңалықтарды жасаудың, игерудің және
өндіріске енгізудің тең ... ... ... ... ... жэне орта ... барлық компаниялар санының
99,6%-ын, ЖІӨ-нің 55%-ын және өнеркәсіпке жұмыспен қамтылғандардың ... ... ... қатысты мемлекеттік саясатты іске асыру үшін
шағын және орта кәсіпкерлікке қатысты мемлекеттік саясатты іске ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орындарын құру мен жаңа технологияларды дамытуда маңызды рөл
атқаратын жаңа кәсіпорындарды ... ... мән ... ... бекітілген шаралардың ішінен 10 млн иенге дейін арнайы төмен
пайыздық ... ... ... ... ... және орта ... қолдаудың негізгі шаралары:
шағын және орта бизнесті жаңғырту үшін несиелер мен ... ... беру және ... ... ... ... қол
жетімділікті жеңілдету (20жылға, 1,05%-дық ставкамен);
бизнес-инкубаторлар құру, салық салу мен менеджмент, ... ... ... ... ... ... ... оқыту бағдарламаларын ұсыну
мәселелері бойынша қысқа мерзімді негізде ... ... ... ... ... бизнесті қолдау жүйесін құру;
техникалық көмек, қаржылық және заңнамалық қолдау ... жаңа ... ... ... ... әзірлемелерді коммерцияландыруды колдау мен ғылыми орта, бизнес
және ... ... ... ынталандыру арқылы технологиялардың
дамуын қолдау;
пайыздық төмен ставкалар бойынша субсидиялау және ... беру ... ... қолдау, венчурлік жобаларға мемлекеттің қатысуы
және зерттеу кәсіпорындары үшін патенттік төлемдерді төмендету.
Жапонияда зертеулерді дамыту ... ... ... ... технопарктер
алады. 70% шамасында жапондық технопарктер өңірлердегі шағын ... ... үшін ... бұл ... 58%-ы ... ... ... бағытталған. Концерндер мен басқа да ірі ... ... ... ... ғана деп ... болады. Бұл жерде
ірі және шағын бизнес өзара бәсекеге ... қана ... ... ... ету саласын бөлісу негізінде бірін-бірі толықтырып ... ... ... атап ... аяқ- ... ... және
галантерея өндірісінде, ... ... ... ... ... бөлшек саудада, қызмет көрсету ... және ... ... жинап, жөндеп, қалпына келтіруде
шағын бизнес басым орын алды.
Корея. Барлық компаниялардың 99,5%-ын құрайтын 3 млн шағын және ... ... бар. ... ... ... ... үлесі 97%
құрайды. Оңтүстік Кореяда шағын компаниялар жұмысқа орналастырудың ... ... ... ... онда елдің экономикалық белсенді халықтың 87%-
ы жұмыспен қамтылған (10 млн-нан астам). Шағын және орта ... ... ... ... және ... экспорттың 43%-ы
тиесілі.
Израиль. Қолдау ... ... ... ... мемлекеттік. Кәсіпорындарды ... ... ... және ... жеке қорлар бар, ал мемлекеттік субсидия ... үшін ... ... 8-ін құрайды, кәсіпкердің салған қаражаты.
Бизнес-инкубаторларды қолдайтын венчурлік қорлар бар, оларда ... ... ... ... ... мен ... ... ғылыми-
техникалық салалардың дамуын ... және ... ... ... жүйені оңтайландыру мен ... ... ... ... ... ... ... дамыған.
Ғылыми-өнеркәсіптік парктер болашақтағы технополистердің ... ... ... мен ... әзірлемелері қазіргі
үлгілері болып табылады. Өтпелі экономикалы ... ... ... ... үшін ... ... ... басымдығының стратегиясы
бұл жоғары технологиялық деңгейдің ... ... ... ... ... ... ... негізінде кызметтің ... ... ... ... ... ... ... мәдениет
үйлесім тапқан және шығармашыл, жан-жақты дамыған адамдардың жаңа қоғамы
құрылады.
Германия. Германдық кластерлік-желілік ұстанымды ... ... бұл ... ... ... ... қолдауға емес, шағын және орта кәсіпкерліктің дербестігіне
басымдыққа;
2. тиімсіз кәсіпорындар ... ... ... ... және орта ... мемлекеттің қаржылай көмек беруі
үшін негізгі талап несиеге қабілеттілікке ... ... ... және орта ... ... сипаттамасы ең алдымен
меншік құқы мен кәсіпорынды тікелей басқарудың бірлігі болып табылады.
Екінші ... ... ... айшықтылығы, оның көлемінің
шектеулілігі, қожайын мен жұмыскер ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі үшін екі жақтың да ... ... ... ... ... ... ... ерекше маңыздылығы: ол шарушылықтың нәтижелілігіне тек қана ... ... ғана ... сонымен бірге оның өзінің де өндіріспен
тікелей айналысып, оны ұйымдастыруға барлық ... ... ... істі ... ... ... яғни ... қызметін
нәтижелі ұйымдастыруға, жүргізуге атадан балаға мұра ретінде ... ... ... тағы бір ... ... ретінде
кәсіпорынды қаржыландыру мәселесін айтуға болады. Егер алыптар қажетті
ресурстарды негізінен капитал нарығы (қор ... ... ... ... ... және орта ... банктердің аздаған несиелеріне арқа
сүйейді, сондықтан да олар үшін қаржыландыру мәселесі ... ... ... ... ... аталғандай сапалық жақтарымен бірге
сандық жағынан да сипаттамалары бар. Олар екі ... ... ... ... мен ... қамтылғандар саны. Германияда
қабылданған есептеу әдістемесіне сәйкес халық шаруашылығының бұл ... ... ... бір ... ... фирма түріндегі барлық жеке еркін
мамандық иелері (дәрігерлер, нотариустар, салық пен ... ... ... өз ... дербес әрекет ететін инженерлер,
педагогтар, баспасөз, өнер қызметкерлері және т.б.);
жұмыс істейтіндер саны 1-ден 49 ... ... және ... ... ... ... дейінгі ұсақ кәсіпорындар;
жұмыс істейтіндер саны 50-ден 499 адамға ... және ... ... 1
млн-нан 100 млн-ға дейінгі марка болатын орта кәсіпорындар.
Германияда жоғарыда көрсетілген статистикалық есептеу ... 1,9 млн ... және орта ... жұмыс істеп, олар халық
шаруашылығының салалары бойынша мынадай негізде ... қол ... ... ... 255 мың, ... 108 мың, қызмет көрсету саласында 665000
мың, еркін мамандык секторы 360 мың .
Елдегі шағын жэне орта ... ... ... ... ... ... ... 2/3 бөлігін қамтып отырған; екіншіден, елдің ... ... ... ... ... ... ... мен тіркелген
патенттердің жартысынан артығын өндіріске енгізуге ... ... ... ... ... оқу орындарының 85%-ын қамтитын
кадрларды даярлау көзі ретіндегі рөлмен анықталады.
Шағын кәсіпкерліктің барлық кешенді ішкі және ... ... өз ... ... ... емес. Қазіргі кезде Германияда бірқатар
жағдайлар шағын және орта бизнеске мемлекеттік қолдау жүйесінің ... ... ... ... ... ... 1993 ... басынан бастап бәсеке
жағдайын шегіне жеткізе шиеленістіретін тауарлар, ... ... ... ... ... ... барлық кедергілерді алып тастау;
технология мен табиғатты қорғау шараларына байланысты ... ... ... ... ... ... одан ... және оны пайдаланудың тиімділігін арттыру.
Германияда шағын бизнесті мемлекеттік қолдау жүйесінің негізінде жатқан
басты қағида өздігінен, ... өз ... ... ... ... беру ... ... Бағдарламаның мақсаты шағын және
орта бизнестің тиімділігі мен бәсеке қабілеттілігін ... ... ... ... атап ... болды:
Германияның федералды үкіметі құрылымдық-саяси шараларды іс жүзіне
асырып отыр. Олар шағын фирмалар үшін ... ... ... ... ... Бұл жердегі басты бағыт 1957 жылы ... ... ... және орта ... ... ... бірнеше рет
қайта қаралған картельді құқық. Картель қызметін қадағалаушы ... ірі ... ... ... ... қатаң бақылап отырады;
екіншіден, орынсыз тыйым салуларды алып ... ... және ... ... жеңілдік жасайды.
Шағын кәсіпорынға қолдау жасаудағы кұрылымдық-саяси шаралардың екінші
бір құрамды ... ... ... ... ... ... жағынан олардың теңдігін ... ету. 1976 ... ... ... бөлуге шағын және орта фирмалардың да міндетті
түрде қатысуын реттейтін ерекше ереже бар. Егер ... бір ... ... қысым көрсетілген болса, онда шағын фирмалар ... ... ... ... келтіру үшін тиісті орындарға шағым жасауына
болады.
Салық салудағы жеңілдіктер.
Германияның жаңа аймақтарында қазіргі кезде кеңінен пайдаланып жүрген
жұмыстың үш түрі ... ... ... арнайы нормалары;
- пайданың салық салынбайтын резервтерін жасау;
- салық ведомстволары төлейтін инвестициялық үстемелер.
Амортизациялық аударымдардың арнайы ... ... ... жаңа ... орнын ашуға, коршаған ортаны қорғауға, техникалық
жағынан алдыңғы катарлы өнім өндіруге, сыртқа тауар ... ... ... үш жыл ... ... ... бірінші жылы
жұмсалған капиталдың 50%-ы амортизацияланады, ... жылы - 30% ... жылы - ... ... ... ... жасауға қолөнері өндірісінде,
саудада, өнеркәсіпте, ... ... ... ... ... мен ... беру қызметі саласында қолдануға рұқсат етілген. Резерв 1
жыл ішінде түскен пайданың 20%-ға дейінгі мөлшерін қүрауы мүмкін.
Қаржы жағынан қолдау. ... ... ... ... ... ... ставкасы төмен және жағдайын пайдалана отырып, ақшаны қайтаруға
мүмкіндік тудыратын несиелер шағын ... үшін ... ... ... ... ... ... бұл түрін каржыландырудың негізгі
көзі федералдык бюджет, оның кадрлары «Кредитани-тольт фюр ... ... ... жэне ... ... ... арнайы үш банк
арқылы бөлінеді. Шағын және орта ... ... ... ... ... кезінде қайтарылуына кепілдік беретін олардың ... ... іс ... ... ... қатар, шағын және орта ... және ... ... ... де ... алады.
Жаңа жұмыс орындарын ашу мен экономиканың аймақтық құрылымын жақсартуға
ынталандыратын арнайы несиелерді жергілікті үкіметтер береді.
Инновациялыц салаға көмек. Бұл ... ... ... 1990 ... бір жыл ... 750 млн ... дейінгі мөлшерде каржы бөліп отырды.
Бүл көмектің ұйымдық нысандары әр ... ... және ... парктер,
жұмыс бабына қарай бөлмелер бере алатын, ақпараттық банктерге енуге,
капиталдарға қатысуға ... ... ... бар ... ... және орта ... саласында инновадияны мемлекеттік қолдау
олардың ғылыми мекемелерін бірлесіп жұмыс істеуіне көмектесу, қажетті
ақпараттық және ... ... ... ... ... ... ғылыми қызметкерлерді даярлауға жәрдемдесу жұмыстары арқылы іс
жүзіне асырылады.
1.3 Кәсіпкерлік ... ... және ... ... ... жағдайында кәсіпкерлік қызметтің негізгі мақсаты
табыс табу болып табылады. Әсіресе, қазіргі бәсекелік күрестің күшеюі ... ... жаңа ... тек ... ... қана қоймай,
тиімділігін арттыру мәселесіне көңіл бөлуді ... ... ... ... ғылыми-зерттеушілер әр түрлі көзқарас тұрғысын
қарастырады. Оны көбінесе өндіріс тиімділігімен ... ... ... ... ... ... қолданылған ресурстармен
салыстырылады. Мұндай жағдайда тиімділіктің негізгі қағидасы ең аз ... ... ең көп ... табу ... ... ... ... деп оны жүзеге асыру нәтижесінде орын
алған теріс (негативті) себептерді анықтай отырып, ... ... ... зерттеулер жүргізуді айтамыз. Ол кәсіпкерліктің даму
болашағы мен тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... талдаудың негізгі мақсаты оның
ұйымдастырушылық, ... ... ... және өзге де ... зерттеу арқылы даму болашағын
қамтамасыз ету болып табылады. Талдаудың ... ... ... ... ... мен әлсіз тұстарын ... ... мен ... ... резервтерін айқындауды жатқызуға болады.
Анықталған мақсатқа байланысты талдау әр түрлі дәрежеде жасалуы
мүмкін, бірақ ол ... ... ... жүргізілуі керек. Кәсіпкерлік
қызметті талдауда оның әр алуан түрлері ... ... ... ... ... жылдық талдау, кешенді талдау және т.б.
Жедел ... ... ... ... (ай, ... ... ... қызметтің күшті және әлсіз жақтарын, болуы мүмкін тәуекелдер
мен мүмкіндіктерді анықтауға бағытталған.
Жылдық талдау ... ... ... ... ... Ол ... ... тиімді құралы ретінде қызмет етеді,
сондай-ақ шығындарды оңтайландыру мен табыстарды ... ... ... ... ... маңызды рөл атқарады.
Кешенді талдау кезінде кәсіпкерлік қызметтің ... ... ... оның ... және қаржы-экономикалық
қызметіне талдау жасалады.
Кәсіпорынның өндірістік қызметінің тиімділігі мынадай ... ... ... жыл ... өндірілген өнім көлемінің негізгі
қорлардың орташа жылдық құнына қатынасымен анықталады. Бұл ... ... ... ... ... 1 ... қанша өніммен келетінін
немесе қанша өнім өндірілгенін көрсетеді.
Қор сыйымдылығы қор қайтарылымдылығының кері ... ... ... ... өнім ... келетін негізгі құнымен сипатталады және ... ... ... құнын өндірілген өнім көлеміне бөлу ... ... ... ... ... тиімділігін сипаттайды. Ол өндірілген өнім көлемінің оны өндіруге
жұмсалған шикізаттар мен материалдар шығындарына қатынасымен ... ... ... ... мен материалдардың 1 бірлігіне қанша
дайын өнім бірлігі келетінін көрсетеді.
Материал ... ... ... кері ... ... мен материалдар шығындарының өндірілген өнім ... ... Бұл ... ... өнім ... қанша
шикізаттар мен материалдар қажет ететінін ... ... мен ... да ... ресурстар неғұрлым жақсы пайдаланылған
сайын, материал қайтарымдылығы ... ... ал ... ... ... өнімділігі. Еңбек өнімділігін өлшеу ... ... ... өнім ... ... еңбек нәтижелерін салыстыру жолымен
анықталады. Осыған байланысты екі көрсеткішті бөліп көрсетуге ... ... және ... ... ... ... ... тоқсандық, жылдық болуы мүмкін. Ол
бір жұмысшыға ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Өнімділік өндірілген өнім көлемінің осы өнімді өндіруге
жұмсалған уақыт ... ... ... ... саны) қатынасымен
анықталады.
Еңбек сыйымдылығы деп кәсіпорындағы өнім бірлігін өндіруге жұмсалған
барлық еңбек шығындарының жиынтығын түсінуге болады. Ол еңбек ... ... ... ... және ... ... ... өнім көлеміне
қатынасымен анықталады.
Кәсіпкерліктің қаржы-экономикалық қызметін талдау үшін оның ... ... ... Кәсіпорынның қаржылық жағдайы деп өз қызметін
қаржыландыру мүмкіншілігін (қабілетін) айтамыз. Ол кәсіпорынның дұрыс ... үшін ... ... ... ... ... ... ұтымды
орналастыру мен тиімді пайдалануды, басқа жеке және заңды тұлғалармен
қаржылық ... ... ... ... мен ... ... қаржылық жағдайын оның қаржылық тұрақтылығы, өтімділігі
мен төлем қабілеттілігі, іскерлік ... және ... ... ... ... тұрақтылық - бұл табыстың шығыннан тұрақты дәрежеде артуы.
Ол ақша қаражаттарын еркін ... ... ... және ... ... ... өнім ... және өткізу үрдісінің үздіксіз болуына жағдай
жасайды. Сондықтан да қаржылық ... ... ... ... қалыптасады және кәсіпорынның дамуын көрсететін ... ... ... ... ... ... ... құрылымы, қарыздық капиталдарды тарту деңгейі және осы ... ... ... қабілетін сипаттайды. Оларға келесі
көрсеткіштерді жатқызуға болады:
1. ... ... ... ... (тәуелсіздік
коэфиценті) – меншікті капиталдың кәсіпорын капиталына (активтеріне, баланс
валютасы) қатынасымен анықталады. Ол ... ... ... ... ... ... ... яғни қаржылық
тәуелсіздік дәрежесін көрсетеді. Бұл көрсеткіштің мәні ... ... ... ... ... және ... ... көздеріне
тәуелсіздігін көрсетеді. Нарықтық экономикасы дамыған елдерде ... ... мәні – 0,5-0,7 ... ... ... ... ... коэффициенті кәсіпорын капиталының
(активтерінің) қандай бөлігін қарыздық қаражаттары құрайтындығын көрсетеді.
ол ... ... ... капиталына (активтеріне) қатынасы
арқылы есептеледі.
3. Қаржылық тәуелділік коэффициенті – бұл тәуелсіздік коэффициентінің
кері ... ... ... Ол ... ... ... валютасы)
меншікті капиталға қатынасына арқылы есептеледі. Бұл көрсеткіштің мәні
меншікті ... 1 ... ... ... қандай сомасы
келетінін көрсетеді. Осы көрсеткіштің ... өсуі ... ... ... ... артқанын көрсетеді. Егер
оның мәні 1-ге тең болса, онда кәсіпорынның ... ... тек ... ... ... ... ... Мәселен, оның мәні
1,5 болса, онда кәсіпорын активтеріне салынған әрбір 1,5 теңгенің 1 теңгесі
меншікті, 0,5 теғгесі – ... ... ... ... ... ... ... Ол қысқа мерзімді міндеттемелердің
кәсіпорын капиталына (активтеріне) қатынасы ... ... ... активтердің қандай бөлігі қысқа мерзімді қарыздық қаражаттар
есебінен ... ... ... ... капиталмен жабу коэффициенті (төлем қабілеттік
коэффициенті). Бұл көрсеткіш меншікті капиталдық қарыздық ... ... ... ... ... ... 1 ... меншікті
капиталдың қанша теңгесі келетінін көрсетеді.
6. Қаржылық леверидж немесе қаржылық тәуекел коэффициенті қарыздық
капиталдың ... ... ... арқылы есептеледі. Бұл коэффициент
қаржылық тұрақтылықтың негізгі индикаторының бірі болып есептеледі. Оның
мәні неғұрлым ... ... бұл ... ... салу ... ... жоғары болады. Яғни, меншікті ... 1 ... ... ... тартылғанын көрсетеді. Бұл коэффициент ... ... ... ... ... теңгесіне қанша қарыздық
қаражат тартқанын көрсетеді. Оның мәні жоғарылаған сайын мұндай кәсіпорынға
капитал салымын ... ... ... ... ... активтерін
қалыптастыруда меншікті және айналым капиталының ... және ... ... ... ... ... байланысты болады.
Айналымнан тыс активтердің үлесі жоғары және капитал баяу ... ... ... мәні ... болмауы керек. Ал, ... ... аз, ... ... ... ... оның мәні
айтарлықтай жоғары болады. Қаржылық леверидж деңгейі тауар және ... ... ... қызметтің рентабельділігіне, кәсіпорынның
қаржылық стратегиясына және тағы басқаларға байланысты болады.
7. Тұрақты қаржыландыру коэффициенті – ... ... ... ... көздер есебінен қалыптасқанын сипаттайды. Ол ... мен ұзақ ... ... ... ... ... ... анықталады. Егер кәсіпорын ұзақ мерзімді несиелер мен
займдар пайдаланбайтын болса, онда оның мәні ... ... ... ... келеді.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайының маңызды критерийлерінің бірі – оның
төлем қабілеттілігі. Төлем ... деп ... ... ... есеп айырысуды өз уақытында және толығымен жүргізу
қабілеттілігін ... Ал, ... деп ... ... ... міндеттемелерін өтеу немесе төлеу қабілеттілігін айтамыз.
Өтімділікті, ... ... ... ақша ... ... мен ... деп те ... Осыған байланысты кәсіпорыннынң
өтімділігі жөнінде айтқанда активтің өтімділігі және баланстың өтімділігі
түсініктерін ... алу ... ... ... үшін абсолютті көрсеткіштермен
қатар салыстырмалы көрсеткіштер де есептеледі. Оларға ағымдағы өтімділік
коэффициенті, ... ... ... және ... ... жатқызылады.
Абсолютті өтімділік коэффициенті (ақшалай резервтер нормасы)
кәсіпорынның ақшалай ... мен ... ... ... ... өткізілетін бағалы қағаздардың) қысқа мерзімді міндеттемелеріне
қатынасымен ... ... мәні ... мерзімді міндеттемелердің қандай бөлігі
тез арада жабыла алатындығын көрсетеді. Мұның мәні неғұрлым жоғары болса,
қарыздарды жабу кепілдігі де ... көп ... ... ... ... жабу ...... қысқа мерзімді қаржылық салымдар (бағалы қағаздар), қысқа
мерзімді дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, күтіліп отырған ақшалай
түсімдердің (дебиторлық берешектің) есебімен жабылатындығын ... ... мәні 0,7-1 ... ... ... ... оның өзгеруіне әсер еткен
факторларды (ақшалай қаражаттар әлде дебиторлық берешек) ескеру ... ... ... ... жабу ... ... (болашақ кезеңнің шығындарынан басқа) ағымдағы (қысқы мерзімді)
міндеттемелерге (болашақ кезеңнің ... ... ... ... активтердің ағымдағы міндеттемелерді жабу дәрежесін көрсетеді.
Басқаша ... ... ... бір ... ... ... ... келетінін көрсетеді.
Егер ағымдағы активтер ағымдағы міндеттемелерден жоғары болса,
кәсіпорын жақсы жұмыс ... отыр деп айта ... Бұл ... мәні ... көп > 2 болу тиіс. Алайда бұл мәнді барлық салалар үшін бірыңғай мәні
ретінде белгілеу мүмкін ... ... ол ... ... активтердің
сапасы мен құрылымына, өндірістік циклдің ұзақтығына т.б байланысты болады.
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігі оның өз ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның іскерлік белсенділігі сандық және сапалық
критерийлер жүйесінің көмегімен ... ... - ... ... ... және ... ... іскерлік репутациясы, оның бәсекеге қабілеттілігі,
тұрақты жабдықтаушылары мен сатып алушыларының болуы және т.б. ... ... сол ... ... ... ... ... ұқсас параметрлерімен салыстыру қажет.
Іскерлік белсенділіктің сандық критерийлері абсолютті салыстырмалы
көрсеткіштермен ... ... ... ... ... ... (орындаған жұмысты, көрсетілген қызметті) сату көлемін,
табысын, активтерінің ... ... ... Ал, ... кәсіпорын ресурстарын пайдалану тиімділігін сипаттайды. Оларды
қаржылық коэффициенттер жүйелері немесе айналымдылық көрсеткіштері ... ... ... ... коэффициенті - өнімді сатудан ... ... ... ... ... ... жылдық құнына қатынасымен
анықталады. Бұл көрсеткіш кәсіпорынның барлық активтерінің ... яғни ... ... ... ... ... олардың жасаған
айналым санын көрсетеді. Сонымен қатар бұл коэффициент ... ... ... ... қанша теңгесі келетінін көрсетеді. Басқаша
айтқанда, активтердің ... ақша ... ... өнімнің қанша ақша
бірлігін әкелгенін көрсетеді.
1.1. Айналымның ұзақтығы – есепті кезеңдегі (жыл, жарты жыл, тоқсан)
күндер ... ... ... ... ... Ол барлық активтердің бір айналымының ұзақтығын сипаттайды,
яғни кәсіпорын активтерінің бір айналымы ... ... ... ... Айналымнан тыс активтердің (баланстың активтерінің 1 бөлімі)
айналымдылық ... ... ... ... ... ... тыс
активтердің орташа жылдық құнына бөлу арқылы есептеледі. Ол талдау жасалып
оырған ... ... ... емес активтердің айналым жылдамдығын
көрсетеді.
2.1. Негізгі құралдардың айналымдылық коэффициенті. Бұл көрсеткіш ... ... яғни ... ... ... қорлар
пайдалану тиімділігін сипаттайды. Ол өнімді сатудан түскен табысты қалдық
құны бойынша кезеңдегі негізгі құралдардың ... ... бөлу ... Бұл ... негізгі құралдардың 1 теңгесіне сатудан түскен
табыстың қанша теңгесі келетінін көрсетеді.
3. Ағымдағы активтердің ... ... ... түскен
табыстың есепті кезең ішіндегі ағымдағы активтердің орташа жылдық ... ... Ол ... ... ... кезең ішіндегі ағымдаңы
(мобильді) активтердің айналым жылдамдығын немесе айналым санын көрсетеді.
3.1. Ағымдағы активтердің бір айналымының ұзақтығы ... ... ... ... ... айналымдылық коэффициентіне қатынасымен
анықталады. Ол талдау жасалып отырған кезең ішіндегі ағымдағы ... ... яғни ... ... ... ұзақтығы
көрсетеді.
4. Меншікті капиталдың айналымдылық коэффициенті өнімді сатудан
түскен ... ... ... орташа жылдық құнына қатынасымен
анықталады. Бұл көрсеткіштің мәнін әр түрлі көзқарас тұрғысынан ... ... ... тұрғысынан сатудың артықтығы немесе
жеткіліксіздігін, қаржылық жағынан – ... ... ... ... ал экономикалық тұрғыдан кәсіпорынның меншік иелері тәуекелге
барып, салып отырған ақша қаражатының белсенділігін ... ... ... ... ... айналымдық
коэффициенті – сатылған өнімнің ... ... ... ... мен ... ... ... дайын өнімнің)
орташа жылдық құнына қатынасымен анықталады. Бұл ... ... ... ... көрсетеді.
Айналымдылық көрсеткіші неғұрлым жоғары болса, өндірістік қорлар
соғұрлым тезірек ақшалай қаражатқа ... Оның ... ... өндірістік қорлар мен аяқталмаған өндірістің ұлғайғанын немесе дайын
өнімге деген сұраныстың ... ... ... ... мен ... ... ... болып табылады. Кәсіпорын қызметін талдау кезінде
табыстылықтың абсолютті көрсеткіштері (сатудан түскен табыс, жалпы ... ... ... ... т.б.) оның қаншалықты тиімді ... ... ... немесе жаман) толық ... ... ... ... ... ... ... есептеу
қажет. Рентабельдік көрсеткіштері ... ... ... яғни әр ... ... ... капиталдық немесе
қаражаттардың шығындарға қатынасын пайыз түрінде ... ... ... ішінде негізгілері ретінде келесілерді бөліп көрсетуге болады:
1. ... ... ...... таза
табысының активтерінің құнына (орташа жылдық құнына) ... Ол ... ... салыған 1 теңге қанша теңге ... ... ... ... ... ... айналымдағы активтерді
пайдалану тиімділігін сипаттадй. Ол кәсіпорынның таза табысының ... ... ... ... ... ... ... рентабельділігі меншікті капиталды пайдалану
тиімділігін анықтауға ... ... ... иелері өзінің осы
қаражаттарын басқа бағалы қағаздарға (бизнеске) салудан алынуы ... ... қол ... ... ... ол ... бағалау деңгейіне айтарлықтай әсер етеді. Ол таза табыстың
меншікті капитал көлеміне қатынасы ... ... Оның мәні ... салған салымдарының әрбір ... ... ... таза табыс
тапқанын көрсетеді.
4. Негізгі өндірістік қорладың рентабельділігі таза табыстың негізгі
өндірістік ... ... ... Ол негізгі қорларды пайдалану
тиімділігін сипаттайды және негізгі қорлардың 1 ... таза ... ... келетінін көрсетеді.
5. Сатудың рентабельділігі. Бұл көрсеткішті жалпы табыс және таза
табыс арқылы да есептеуге ... ... ... ... (таза табыстың)
сатудан түскен табысқа қатынасы арқылы есептеледі. Бірінші жағдайда (жалпы
табыс арқылы есептеу) оның мәні ... баға ... ... ... ... ... құнын бақылау мүмкіншілігін көрсетеді.
Бұл коэффициенттің ... ... ... ... бақылауға күшейтуді немесе бағаларын қайта ... ... ... ... яғни таза ... арқылы есептегенде оның мәні
сатылған өнімнің әрбір теңгесі таза ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің тиімділігі бағалағанда сатылған
өнімнің 1 теңгесіне келетін шығындар көлемін анықтау да ... ... ... ... өзіндік құнының (сатылған өнімнің өзіндік құны және
кезең шығындары) өнімді сатудан ... ... ... ... ... рентабельділігін есептегенде өндірілген өнімнің ... ... ... ... болады. Өндірілген өнімнің
рентабельділігі таза табыстың (ТТ) ... ... ... ... ... ... сатылған өнімнің рентабельділігі таза табыстың
сатылған өнімнің толық өзіндік құнына (сатылған өнімнің өзіндік құны ... ... ... ... Бұл ... мәні өнімді
өндіру мен сату бойынша жұмсалған шығынның әрбір теңгесіне келетін (нақты)
таза табыс ... ... ... ... ... ... ... сатылған өнімнің толық өзіндік құнына қатынасы ... ... да ... ... ... жалпы (таза) табыстың негізгі өндірістік
қорлар мен айналым қорларының (құнына) орташа ... ... ... Бұл ... ... ... ... пайдалану
тиімділігін сипаттайды. Яғни, негізгі өндірістік ... мен ... ... теңгесіне келетін жалпы (таза) табыс мөлшерін көрсетеді.
2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ ... ... ... ... шағын және орта бизнестің ерекшеліктері мен
проблемалары
Дағдарыстар мен күзелістерді кездейсоқ түрде пайда ... ... ... процес ретінде қарастыруға болмайды. Кәсіпорынның нормалды дамуы
түрлі ауытқуларға ие болып, оның өсуіндегі қателіктерге алып ... ... ... өмір ... екі ... болуы мүмкүн. Курстың дұрыс
коррекциясын әзірлеу үшін дағдарыстың және ... ... ... ... ... нақты білімдер мен дағдыларға ие болу керек.
Дағдарыстың процесі байланыстар - қатынастар бар құрылымын бұзатын
немесе оны ... ... ... ... ... ... әдетте уақыты жағынан шектелген болады. Күйзелістен ... ... оның ... ... ... және т.б. ... ... интенсивтілігімен және түрлі ауырлығы түрлі ... ... ... ... ... динамикалық түрдегі
қойымдылары мен көз ... ... ... ... зерттеулерінде
стратегиялық дағдарыстар, нәтижелердің дағдарысы және өтемпазықтық
дағдарысы ... ... Бұл ... арасында оның пікірі б/ша
уақыттық байланыс болады. Дағдарыстың мұндай турлерінің ... ... ... ... ... ... ... дені сау
жағдайында назар аударатын табысталыққа жетудің ... ... ... ... дағдарыстың процестің сатыларын дағдарыстан
өтупотенцияның, мүмкіндігі және оны ... ... ... ... ... сатылары.
1 сурет. Ақпарат көзі: Малый бизнес: правовые и экономические аспекты.
г. Астана,2006 г.
Кристек ... ... ... ... ... түрде
сипаттауға болады:
Саты: потенциялды дағдарыс. Мұндай дағдарыс- тізбекті процес секілді
өзін мүмкінді, ... ... ... ол ... ... ... ... Дағдарыстың айқын сипаттарының жоқтығынанкәсіпорының
мұндайжағдайы квазинормалды деп ... ... ... көрсететін уақытынан сипатталады.
Саты: латехтті көрінбейтін ... ... бұл ... енді
басталып келе жатқан дағдарыстың асқынуы бойынша ықтималдықтың ... ... ... ... сатысында кәсіпорын оны стандартты
инструменттер көмегімен ықпал етуі қолдану арқылы ... осы ... әсер ету ... – ала ... ... жүзеге асыру көмегімен
болады. Жалпы дағдарыстың осы кезеңінде оны жойюдың ... ... Бұл ... ең ... ... ... жүйесіне сүйену
керек.
Саты: өткір өтуге болатын дағдарыс. Бұл ... ... ... әсер ... сезе ... ... ... бұл сатыда
кәсіпорынға бағытталған деструктивті ... ... ... ... ... ... тапшылығына, қысымына, тезділігіне шешім қабылдаудың
тезділігіне алып келеді. Дағдарыстың бұл ... одан ары ... өту ... ... ... етуші жолдарын табуға талаптар
уақыттың тығыздығына байланысты жоғарлайды. Сондай-ақ бұл ... ... ... ... арқылы дағдарыстан шығу бойынша шаралар мен ... ... ... ... Бұл жағдайда ... ... ... ... жоғары болады. Тағы да дағдарыстан ... ... ... ... аз ... ... ... жақсарту
үшін шаралар өзінің нақты қабілеттілігі мен әрекеттілігін көрсету қажет.
Саты: өткір өтуге болмайтын ... Егер ... ... ... онда ... жоюмен аяқталатын дағдарыстың процестің соңғы
соңғы сатысына көшеді. Бұл сатыда дағдарыстан өту үшін ... ... оның ... ... ... болады. Бұл
жағдайда кәсіпорынның дағдарыстан шығуы мүмкін емес ... ... ... ... ... болмайды немесе олар потенциалдың төмендігіне
байланысты тиімсіз болады және уақыттың күшті қысымымен ... ... ... ... ... ... күшееді.
Дағдарыстық жәйттардың жіктемесі. Батыс экономистері ... ... 3 ... ... ... ... ... сату көлемінің тұрақты не төмен өсу ... ... ... береноктың айналмалығы тездетілгенінен, жабдықтау ... ... ... туындаған проблемаларынан көрінетін жекелеген
жағдайлармен сипатталады.
Аралық саты болса (тараулы материалдық запастарды ... ... ... үнемдеу салдарынан) материалдың тапшылығымен, жабдықтаушылардың
несиеге сатулардың тоқталуымен және қолма-қол қаражаттармен есеп-айырысу
талаптарымен, ... ... ... ... соңғы кезеңдерінде компания хаостық жағдайға душар болады.
Осы кезең өндірістік графиктер орындалмайды, өте жиі өнімнің төмен сапасына
байланысты олар ... ... ... жиі ... ... тоқтап қалады, дебиторлық берешекті жинаудың
көп уақыт ... ... ... бұл ... ... ... ... қаражат беруді талап етеді және несие берушілер ... ... ... талап етеді. Нәтижесінде, компанияда меншікті
айналмалы қаражаттардың жетіспеушілігі байқалады.
Осыдан келесі қорытынды жасауға болады: критерийлерге сүйену арқылы біз
қазақстандық ауыл ... ... және орта ... ... ... ... ... жағдайы осы соңғы сатыға жатқызамыз.
Сонымен біз дағдарыстық жәйт түсінігін кеңейтуді және ... ... ... түсініктерін ажыратуды ұсынамыз. Төменде
берілген тұжырымдама маневр ... ... ... мен ... ... ... асырылатын шаралармен салыстырғанда
дағдарысқа ... ... кен ... ... – кәсіпорын толығымен
меншік иегері мен тартылған ... ... ... ... негативті тенденцияларға сәйкесінше бейімделу ... ... ... идентивикациялауды көздейді. Дағдарыстық
жайтты – ... ... ақша ... басқа жаққа кетуіне
себепші болатын активтерді және кешелік берешекті тиімсіз басқару реттінде
сипаттауға болады. ... орай біз ... ... келесі жіктемесін
ұсынамыз:
кәсіпорын иелері үшін дағдарыс;
несие ... үшін ... ... ... мудделеріне сәйкес заң нашалық реттеу :
«Кәсіпорын иелері үшін дағдарыс» - несие ... есеп ... ... ... ...... ... сипатталады.оны анықтау критерші ретіңде бізбен меншік иелері
құқықтарының дискриминациялануы тандалған,яғни меншікті ... ... ... жоғалтулар. Ал салыстыру базасы реттінде
тәуекелдері теңдес альтерпативті инвестицияларды алуға болады. ... ... ... ... үшін ... капиталдың
негізделген ағымдық нарықтық құным тәуекелі теңдес инвестициялық жұмсалымы
ретінде ... ... ... ... ... кезіндегі жарғылық
капиталға бастапқы жұмсалымның ағындық құнымен салыстыру керек.
Егер альтернативті инвестициялық ... құны ... ... ... ... көп ... онда ... иегері үшін
жоғалтулардың бар екені және дағдарыстық жайыттын бірінші сатысы басталғаны
туралы айтуға болады.Сондықтан ... ... ... сатысын
иденфикациялау үшін ... ... ... ... иесінің табысының екі құраушысы – кәсіпорын иесі ... мен ... ... ... қажет.
«Несие берушілер үшін ... ... ... ... ... және бөліктерімен қанағаттандырылуымен ерекшеленеді.
Дегенмен бұл жағдайда шаруашылық ... ... ... ... ... ... басқарылатын дербес кәсіпорын болады.
Анықталған несие берушілер үшін ... ... ... ... бір ... ... ... қиын болып
табылады.
Жалпы осыған орай несие ... үшін ... үшін ... пікіріміз бойынша қарыз ... ... ... үшін ... ... ... ... «банкроттық туралы» Қазақстан Республикасының
заңына ... 150 ... ... ... ... емес
кешіктірілген міндеттемелер ... бар ... ... ... ... ... ... реттеу» сатысында кәсіпорынның ... ... ... ету ... несие берушілердің мүдделерін қорғау
үшін ... ... ... ... Оның басы банкрот туралы
арызды арбитраждық сотпен қабылдауы арқылы ... Осы ... ... құпия болып келген ақпарат банкроттық жөніндегі
іске ... үшін ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъект бола алмайды. ... оның ... ... ... ... ... және ... бақыланады.
Дағдарысқа қарсы басқарудың әдістері мен инструментарилері. ... ... ... басқаруды аман қалу басты мақсат ... ... өмір ... қатер төндіретін жағдайдан өту үшін
қажетті ... ... ... Бұл қызмет кәсіпорынның өмір
сүруіне қауіп төндіретін жайттардан өтуден интенсивтілігін ... ... ... бұл ... ... ... жүзеге асыру кезінде кәсіпорын менеджменті қатаң және тез
шешуші ... ... ... ... ... ... шешу
үшін барлық назарын аударады. Кейбір ғалымдар ... ... ... ... ... қарсы менеджментті – келе
жатқан дағдарысқа алдын – ала ... жаңа даму ... ... ... ... ... ... табылады.
Сондай – ақ дағдарысқа қарсы менеджмент ... ... ие ... ... ... ... дағдарыстық
процестен өту, оны ... алып ... ... ... ... мен жүргізудің барлық ... ... ... бойынша бұл антидағдарыстық басқарудың ... бұл ... кең ... болу үшін оған дағдарысқа
профилактика мен ... ... қосу ... бітіру жұмысында «Дағдарысқа қарсы менеджмент» түсінігі ... ... ... Яғни ол ... пен уақыттылық
сипаттамаларын ескереді. Сондықтан «Антидағдарыстық ... ... ... ... ... сақтау ... ... мен ... ... болып табылады.
Өтімділік, табыс немесе айналым сияқты ... ... ... ... етуге тікелей ықпал ... ... ... ... ... » ... ... нақты мақсаттылығын сипатталады, мәселен өтімділік
пен ... ... бір ... ... Бұл ... ... ... уақыттың жетіспеушілігі дағдарысқа қарсы салмақталынған
тұжырымнаманы әзірлеуді, сондай – ақ ... ... мен ... ... қиындатады. «Рекактивті дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... мен ... емес ... негізделген шараларды енгізу ретінде «Антиципативті
дағдарысқа қарсы менеджмент» ... ... ... міндетіне
қарағанда тек қана ... ... ... ... ... ... шараларға бағытталады. Антицепативті
қатынас кәсіпорынның барлық ... ... ... ... ... ретінде түсіндіріледі.
Ал «Дағдарыстан өту тұжырымдамасы » түсінігінің ... ... ... ... және ... соң ... өтіп ... жүзеге асырылған шаралары болып табылатын барлық әзірлеу мен
басқару процестерінің жүйелі ... Оны екі ... ... өту ... ... ... дейінгі ең
басында жауапты тұлғалар (кәсіпорын иелері, жоғары басшылық, мемлекеттік
органдар) ... ... ... ... ... Бұл ... ... табылады. Себебі бұл дағдарысқа қарсы ... ... ... ізін ... Дағдарысты қабілдаудың екі тұжырымдамасы
болады.
сақтауға ... ...... қатынас. Бұл жерде
дағдарысқа қатыстырылған индивидуалдармен ұжым үшін ... ... ... ... ... мен ...... түсіндіріледі. Нәтижесінде жауапты тұлғалардың ... ... ... ... ... дейінгі жағдайды
қалпына келтіру бойынша ... ... ... ... немесе саналы
емес тұрғыда әзірленеді.
Жаңағы бағдарлама – дағдарысқа қатынас. Бұл ... ... ... эволюциялық процестерді қайта құру (градуализм),
жаңартудың ... ... ... қарастырылады. Бұл жерде
дағдарыс белгілі бір ирроционалдықтан және ... емес ... мен ... босатуды енгізеді. Нәтижесінде дағдарыста
тудырған жағдайды өзгертуге талаптардың ... ... ... ... Бұл ... негізгі дағдарыс пен шаралар алынбай,
олардың орнына жаңа ... ... ... құрылымды өзгерту
алынады.
Дағдарыстық жайтта кәсіпорынның тек оның ... ... ғана ... ... – ақ меншік ... ... ... ... сипатталады.
Меншікті капиталға инвестициялық жұмысалымын, тиімділігін ... ... ... ... қолданудың мүмкіндіктерін
ескеру қажет;
Реструктуризацияларының тұжырымдамаларын ... ... мен ... тұрғыда іске асырушылығын ескеру қажет.
Нарықтық экономика жағдайында жалпы жүйелер үшін және ... үшін ... ... ... ... ... ... алдымен тәжірибелік апробациядан өткен және ... ... ... негізделген сәйкес механизмдерді шығарады. Осындай
механизмдердің біреуіне корпоративтік ... ... ... ... ... оған ... капитал
құрылымындағы немесе кәсіпорыннан күнделікті іскерлік ... ... ... ... кез – келген өзгерістер жатқызылады.
Реструктуризациялау бойынша ... ... ... ... ... әсіпорын иелері үшін меншікті капитал ... ... ... ... оны ... ... ... меншікті сақтап қалуға бағытталады. Дағдарыстық жағдайдағы
кәсіпорынды реструктуризациялау төлемқабілетсіз және банкротфирмаларды
әрекет етуші ... ... ... кәсіпорорындар жағдайына қайтару
мақсатымен қайтадан ұйымдастыруға (реорганизация) ... ... ... ... ... ... ... біздің пікіріміз бойынша дағдарыстық ... ... ... , ... ... ... ... мақсаттары мен ... жету ... ... ... – кәсіпорынды дағдарыстан шығару
болып ... Бұл ... ең ... ... ... жету,
активтерді басқару сипаттамаларын өзгеру және ... ... ... ... ... ... жету керек.
Кәсіпорынның қызмет етуі бойынша тиімділігінің маңызды ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан
реструктуризация әдетте осы бағыт бойынша жүзеге ... ... ... ... көрсеткішін реструктуризациялау критерийі
ретінде алу ... ... ... иелерін түпкілікте өндірістің
типі мен ... ... ... ... нарықтары сияқты
проблемалар аз ... ... ... ... ... ... ... иесінің жеке әл – ... ... мен ... ... дамуына себепші болатын салымдар
құндарының тұрақты өсуі болады.
Кәсіпорынның құны ... ... ... ... ... үш тәсілдемелер ішінде біздің пікіріміз бойынша тек ... ... ... ... ғана ... ... ... толық тұрғыда бейнелеген. Бұл ақша ... ... құны ... мен ... дәрежеде
корреляциялаумен айрықшаланады. Сондай – ақ ол ... және ... ... ... ... ... ақшалай ағымды ... ... ... құны көрсетіші – кәсіпорынның тұрақтану ... ... ... ақша ... ... ... құндары мен
есептік периодтан аса ақша ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді, меншікті айналмалы
қаражаттарға және капитал салымдарына ... ... ... ... ... ... ... ресурстарындағы
өзгерістерді ескерумен таза пайда көрсеткіш негізінде анықталады.
Ақшалай ағымдардың дисконтталған ... ... ... ... өте жиі ... шама болып қалады. Бұл болса, кәсіпорын
иелерінің ақша ... ... ... кетуін білдіреді. Бұл
көбінесе меншікті ... ... ... ... елеулі қарыздық міндеттелер бойынша төлемдерді ... ... ... жұмсалымдарына қажеттіліктері кесірінен
болған ... ... ... болады.
Реструктуризациялаудың тұжырымдамасы. Реструктуризацияның дәстүрлі
міндеті – бизнестің құны ... ... ... ... ... ... көздейді. Бірінші кезеңде
кәсіпрорынның құны жоғарыда ... ... ... құнын
дисконттау әдісі арқылы іске асырылады. Содан соң ... ... ... және ... қызметтерін
реструктуризациялаудың түрлі варианттары ... ... ... шендерінде шығарылатын өнімнің
номенклатурасы, ... ... ... өткізу нарықтары,
жарнамалық қызмет пен ... ... ... ... ... ... көрсету жүйесі (өнім сапасына кепіл ... ... ... ... ... ... ... қозғалуын
анықтайтындарға негізгі және ... ... ... ... айналмалы қаражаттың деңгейін оптимизациялауды
жатқызуға ... ... орай ... ... ... дебиторлық берешек жинау, несиелік ... ... ... ... ... ... активтерді сату
талданады.
Қаржылық факторларға келетін ... ... ... ... ... ... мен ара қатынасы, капиталдың ... ... ... қызметті реструктуризациялау шеңберінде іскерлік ... ... ... ... ... ұстап отыру мен
үлестік ... ... ... ... ... Мәселен, іскерлік
тәуекелдің төмендеуі ... ... ... шаралар тексеру ақшалай ағындардың дисконтталған модельдері
көмегімен жүзеге ... Ал ... ... ... ... ... ның өсуі алынады. Бұл болса, яғни ... ... ... стратегиялар реструктуризациялаудың одан ... ... ... негіз болады. Реструктуризациялау
стратегиялары оңай варианттардан күрделілерге ... ... ... ... варианттарға артықшылық беру кезінде келесілер ескерілуі
қажет.
минималды (тип) капитал ... мен ... ... ... ... ... және кәсіпорынның потенциалын ескертетін басқа белгілер;
Алайда көптеген жағдайларда кәсіпорын несие берушілердің ... ... ... ... жәйттарды ескеру керек. Оған жету көп
жағдайларда реструктуризациялаудың дәстүрлі ... ... ... ... ... немесе максимализациялау, әдетте елеулі
капитал жұмсалымдарын және қосымша сыртқы қаржыландыруға қажеттіліктен
туындайтын ... ... ... сипатталады.
Дағдарыстық жағдайларда кәсіпорындарды реструктуризациялау
стратегияларының варианттары ... ... ... ... ... ... ... бизнес құнының нольге жетуі мен нольге жақын деңгей кезіндегі
тәуекелдің минималды ... ... ... Мұндағы басты шарт ... ... ... ... ... міндеттемелерді
кәсіпорын үшін ең тиімді орындау ... ... ... берушілердің
талаптарын толық қанағаттандыру болып табылады. Берілген тұжырымдама
кәсіпорын иелері үшін ... ... ... ... ойымыз бойынша
бұл стратегияның реструктуризациялаудың бір моделі немесе варианты болуға
құқығы ... ... ... біз ... ... ... және ... иелерінің минималды талаптарын ескеруге
екепіл беретін ... ... ... ... ... міндеттемелердің бекітілген өтеу графигіне сәйкес
несие берушілердің талаптарын қанағаттандыратын және ... мен ... ... ... инвестициялардың табыс ставкасы бойынша
ағымдық құнға келтірілген құрылтайшылардың бастапқы ... ... ... ... кездегі реструктуризациялау стратегиясын
бейнелейді. Мұндай кезде қойылған мақсаттарда жету ... ... құн ... ... ... ... деңгеімен жоғары
болады. Алайда ... ... ... иелеріне жұмсалған
қаражаттардың минималды тәуекел деңгейімен инвестициялауды ... ... ... ... ... құнын
максимализациялауды көздеуді бейнелейтін ... ... ... Нольдік құн, фирма иелерінің мүдделерін қорғау мен
бизнестің құнын жоғарлату ... ... ... ... ... ... ... альтернативті тұжырымдамалары
ретінде қарастырылуы керек. Бұл кезде дағдарыстан шығу ... ... ... ... ... мен ... қаржылық жүзеге асыра алушылық қолдану орынды болады.
Кәсіпорынның дағдарыстық жағдайы экспресталдау үшін ... ... ... ... дағдарыс.
Нәтижелердің дағдарысы. Өтемпаздық дағдарысы. Банкроттық.
Ағымдық өтімділік коэфициенті;
Менникті құралдармен қамтамасыз етілу ... ... ... ... түсім коэфициенті;
Зияндардың бар болуы;
Жалпы рентабельділік көрсеткіші;
Негізгі құралдардың айналмалылығының индикаторы;
Өткізу мөлшерінің төмендеуі;
Формадағы дағдарыстың жоқтығын алдын – ала констатациялау;
2 Кесте - ... ... ...... үшін қолданылатын
көрсеткіштер.
| ... ... ... ... |
| ... ... ... | ... ... | | ... | | ... ... мен | | ... коэффициенті | | ... ... | | | ... өтімділік | | | ... | | | ... ... ... | | | ... ... өсуі| | | | ... ... | | | | ... | | | | ... құралдардың | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... – ала | | | | ... | | | | ... ... ... ... ... и экономические аспекты. г.
Астана,2006 г.
3 ... - ... ... ... ... |Көрсетілген қызметтер сипаты |Қызметтер түpлepi |
|1 ... ... ... ... және ... |
| ... және ... |алаңдарды, ... ... ... |
| ... беру ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... |
|2 ... заттар және қазіргі |Ұжымның пайдалануына арналңан құрал- |
| ... ... ... ... интернет, |
| ... беру ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... және ... да ... |
|3 ... ... ... |Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген |
| ... ... ... мамандардың |
| | ... және ... ... |
| | ... ... ... ... | ... ... ... бухгалтерлік|
| | ... ... ... |
| | ... ... ... т.б. |
|4 ... бойынша қызметтер |Кәсіпкерлік іс-жүргізуді; менеджмент |
| | |пен ... ... |
| | ... ... ұйымдастыру. |
|5 |Іскерлік қарым-қатынасты ныңайту |Іскер әріптестер мен инвесторлар |
| | ... ... ... (шикізатгы|
| | ... ... |
| | ... күшейту. |
|6 ... ... ... ... ... ... және |
| | ... болашағын бағалау т.с.с. |
Ақпарат көзі: Малый бизнес: правовые и ... ... ... ... ... ... ... әзірленген
инфрақұрылымның нысанын құру тұжырымдамасына сәйкес келмейді. Олар кеңселік
немесе өндірістік үй-жайлар берумен ғана шектеледі, өздерінің ... ... ... ... ... ... ... келесідей
қорытындыға келуге болады:
бизнес-инкубаторларды ұйымдастырушылар мен менеджерлерді теориялық және
тәжірибелік даярлаудың әлсіздігі.
жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... мен ... болмауы;
ақпараттар мен қаржылық ресурстардың шектеулігі.
Бизнес-инкубаторлар қысқа мерзім ішінде, ... 3-5 жыл, ... ... үшін 7 ... ... ... қызмет ететін, нарықта
бәсекеге қабілетті кәсіпорындардың қалыптасуына және олардың дамуына жағдай
жасайтын ұйым. Бизнес-инкубаторлардың ... ... ... ... ... ... ішінен жаңа клиенттерді таңдау. Таңдаудың негізгі
критерийі идеяның жаңашылдығы және оны нақты жүзеге асыру ... ... ... ... ... көрсету; Клиент
қаржылық, техникалық, кеңес берушілік көмек алады.
3. Кәсіпорынның өcyi, жұмыскерлер санының өcyi. Бұл ... ... ... ... ... қысқарады.
4. Кәсіпорының бизнес-инкубатордан шығуы және дербес шаруашылық
жургізу субъектісіне айналу.
Кәсіпкерлікті ... ... ... және ... да ... болады. Олар кәсіпкерлерге қаржылық қиындықтар
туындаған жағдайда тығырықтан шығуға мүмкіндік ... ... ... ... агент, делдал деген ... - ... сату мен ... ... ... ... ... төленбеген қарыздарды (борышқорлық талаптарды)
факторингтік компаниялардың төлеуімен (қайта ... ... ... ... ... кредиттеумен үйлесетін комиссиялык
операциялардың әр түрлілігі болып табылады.
Факторингтік ... ... ... жеткізушінің төлемді
алуды жеделдету мақсатында ... ... ... ... ... ... ... орындалған жұмыстар,
көрсетілген қызметтер үшін ... ... ... ... ... ... ... Банк жеткізушіге төленуге тиісті соманың бip бөлігін бірден
береді, ал қалған бөлігін сатып ... ... ... ... есеп ... ... ... келісімде жеткізуші
кәсіпорынға сатып алушыдан ... тиic ... ... тез ... төлеу
қарастырылуы мүмкін (тез арада төлеу «сконто» деп аталады). Әдетте, мұндай
операцияларды жүзеге асырғаны үшін банк ... ... ... ... операциялар жеткізуші кәсіпорындар үшін оның капиталын
кредиттеуді қамтамасыз етеді, төлемнің ... өтіп ... ... ... ... ... ... қызметі үшін жағдай
жасайды. Жеткізуші ... ... ... күнін дәл біледі және ... ... ... Әсіресе факторингтік қызмет көрсету уақытша
қаржылық ... бар ... және орта ... үшін тиiмдi болады.
Факторингті кәсіпкерлік қызметті қаржыландыру әдістерінің бipi ретінде
де ... ... ... ... ... үш ... қатысады.
Олар келесілер:
1. Факторингтік компания немесе банктің факторингтік ... Ол ... ... ... ... ... ... сатып алатын
мамандандырылған мекеме немесе арнайы бөлім. Мұнда ... және ... ... ... алу орын ... Клиент-фирма (тауарды жеткізуші, кредитор) - ... ... ... фирма.
3. Қарыз алушы-фирма - тауарды сатып алушы.
Факторингтік операциялар есеп айырысуды тездетуге, айналым ... ... ... ... ... жеделдетуге мүмкіндік
береді.
Қаржылық қиындықтары бар кәсіпорындардың барлығы 6ipдей факторингтік
операцияларға қатыса алмайды. ... ... ... төмендегідей
компанияларға кызмет керсетуден бас тартуы мумкін;
аз сомада болса да ... ... бар ... ... емес ... бip ... мамандандырылған өндіріспен
айналысатындар;
өз өнімдерін сатудан ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді келісімшарт жасасатындар және жеткізуге
дейін немесе жұмыстың белгілі бip ... ... ... ... филиалдары мен бөлімшелерінің қарыздық ... да ... ... ... - бұл бip ... ... қызмет түрі болса, екіші жағынан
жалдың (аренданың) ерекше түpi болып табылады. Бірақ жалдан ... ... ... лизинг затын болашақта өз ... ... ие бола ... ... ... ... ... кәсіпорын
өндіріске қажетті құралдарды ipi ... ... ... ... ... алады.
Лизингтік операцияға негізінен үш қатысушы қатысады. Олар:
Лизинг берушi (лизингтік компания).
Лизинг алушы.
Лизинг нысанасын сатушы.
Лизингтік компания немесе ... ... - бұл ... машиналар
мен құрал-жабдықтарды (лизинг затын) жалға беруші мамандандырылған мекеме
(жеке ... ... ... ... ... лизинг беруші -
тартылған (қарыздық) ақша ... өз ... ... затын (нысанасын)
өзінің меншігіне сатып алатын және оны ... ... ... ... алушыға
беретін лизингтік мәмілеге қатысушы.
Үйлер, ғимараттар, машиналар, жабдықтар, құрал-саймандар, ... жер ... және кез ... тұтынылмайтын заттар лизинг
нысанасы немесе заты бола алады. ... ... деп ... ... бipaқ ... процесс де табиғи қасиеттерін жоғалтпайтын
жылжымалы және жылжымайтын мүлікті айтамыз.
Бағалы ... мен ... ... ... ... бола ... алушы - лизингтік келісімшарттарына сәйкес кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... қатысушы.
Сатушы - лизинг нысанасын сатып алу-сату шарты немесе лизинг ... (оны ... ... лизинг шартының талаптарымен лизинг алушыға беру
мақсатында) ... ... мен- ... өткізілетін лизинг мәмлесіне
қатысушы.
Лизинг беруші ... ... ... ... ... бip ақыға, белгілі
бip мерзімге және белгілі бip ... ... ... және ... үшін ... ... ... сөзбен айтқанда, лизингтік
компанияның міндеті өз ... ... ... затын алдын ала
келісілген бағаға белгілі біp ... ... ... ... беру ... ... жалға алушы (лизинг ... ... ... не ... жаңа ... ... ... қалдық құны бойынша
сатып алады. Лизингтің пайдасы жалға ... жана ... ... ... алу үшін ... қаражат жұмсаудың қажеті жоқ. Бұл
шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері үшін едәуір тиімді.
Лизингтің субъекттілері тікелей және ... ... ... ... ... компаниялар, өндірістік, сауда және көлік
кәсіпорындары жатқызылса, жанама қатысушыларға ... ... ... ... және ... банктер, сондай-ақ ... ... ... ... ... және ... фирмалар.
Лизингтік мерзімі құрал-жабдыктың пайдалы қызмет ету ... ... ... ... ... т.б. ... ... «Қаржы лизингі туралы» Заңында лизингтің екі
нысаны, яғни ішкі және халықаралық нысандары анықталған. ... ... ... ... ... қайтару лизингі, банк лизингі, толық
лизинг және таза лизинг.
Ішкі лизингті жүзеге асырған кезде лизинг беруші, ... ... ... ... Республикасының резиденттері болып ... ... ... лизинг беруші немесе лизинг алушы Қазақстан
Республикасының резиденті ... ... ... - ... бip түpi, ол ... ... лизинг
нысанасын лизинг берушіге осы лизинг нысанасын ... ... ... кepi ... алу ... сатады.
Банк лизингі - бұл да лизингтің біp түpi, мұнда лизинг беруші банк
болып ... ... ... нысанасына техникалық қызмет көрсетуді және оның
ағымдағы жөндеуін лизинг беруші жузеге асырады.
Таза лизингте лизинг нысанасына ... ... ... және ... жөндеуін лизинг алушы жүзеге асырады.
Қазақстанда шағын және орта бизнес сферасында ... ... ... ... ... ... көпшілігінде машиналар мен құрал-жабдықтар
паркін жаңарту мен дамытуға үлкен ... ... ... ... ... және орта кәсіпкерлік
субъектілерінің инвестициялық жобаларын қаржыландыру жүйесінің нашарлығы;
- шағын және орта ... ... ... ете ... ... өтімді мүліктің болмауы;
- сыртқы нарықта машиналар мен құрал ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қаржыландыру кұралы
ретіндегі тиiмдiлiгi келесілермен анықталады:
1. Лизинг алушы машиналар мен ... ... аз ... ... ... алады.
2. Өндірістік цикл бірден басталады және өндірістен табыс таба ... ... ... ... ... берілетін мүлік құны сатушы-кәсіпорынның мүлік
құнынан айырмашылығы аз ғана болады.
2.2 Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымы
Кәсіпкерлікті ... ... - бұл ... субъектілерін
дамытуға көмектесетін және оларға кәсіпкерліктің дамуы мен кәciпкepлiк
қызметті ... ... ... ... үшін ... ... ... бірлестіктер жиыны. Ал, шағын кәсіпкерлікті колдау орталықтары деп
оқытуды, ... ... ... кеңес берушілік және маркетингтік
қызметтер көрсетуді шағын кәсіпкерлік субъектілерінің жобаларына құқықтық,
экономикалық және ... ... ... ... ... заңды
тұлғаларды айтамыз.
Қaзipгi кезде кәсіпкерлікті қолдау облысында әр түрлі институттар бар,
сондай-ақ қолдау нысандары мен механизмдері, ... ... ... ... ... инфрақұрылым институттарыньң
құрылымын келесі түрде көрсетуге болады:
Мемлекеттің бастамасымен құрылған және мемлекеттік ... ... және ... емес ... салалық ассоциациялар.
Халықаралық ұйымдар және шетелдік ұйымдардың өкілдіктері.
Бизнес-инкубаторлар, индустриалдық және ... ... ... ... және оқыту
орталықтары.
Мемлекеттің бастамасымен құрылған ... ... ... ... ... етуі ... ... дамыту қоры АҚ және оның аймақтық филиалдары.
Mиниcтpлiккe сәйкес күрылған департаменттер.
Казакстанның даму ... ... ... АҚ, ... және ... ... ... АҚ,
«Ұлттык инновациялық қор» АҚ, «Қазақстанның инвестициялық қоры» АҚ т.с.с.).
Сонымен қатар лизингтік компаниялар,микрокредиттік ұйымдар да ... ете ... Олар ... ... ... жеке бастама
негізінде де құрылуы мүмкін.
Қaзipгi кезде елімізде ... ... ... ... ... тіркелген және кызмет етеді. Мұндай біpлестіктер кәсіпкерлер
құқығын қорғау жөніндегі қызметтерді жүзеге асырады және ... ... ... береді. Олардың қызметі бизнесті дамыту
үшін қолайлы жағдай ... ... және ... мәселелерді
шешуде олардың рөлін арттыруға ... ... бipre ... ... ... ... және ... (жиһаз және
ағаш өңдеу кәсіпорындарының ассоциациясы, жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарының
ассоциациясы т.б.) ... ... ... мүмкін.
Елімізде қоғамдық және Үкіметтік емес ұйымдар нысанында құрылған едәуір
ipi кәсіпкерлер ассоциациясы ретінде келесілерді атап көрсетуге ... мен ... ... ... жалпыұлттық одағы,
«Қазақстанның кәсіпкерлер форумы» ... ... ... ... ... ... ... Инновациялык орталықтар
мен бизнес-инкубаторлардың қазақстандық ассоциациясы, ... ... ... ... ... ресурстық, әдістемелік және
ақпараттық қолдау көрсететін аккредиттелген шетелдік және халықаралық
ұйымдар да ... ... ... ... Олардың қатарына Қазақстан
Республикасында Біріккен Ұлттар Ұйымының даму жобасы ... ... ... ... ... ... даму ... агенттік (ЮСАИД), Сорос Қазақстан қоры, «Евразия» қоры, ТАСИС
т.б.
Шағын ... ... ... ... қолдау
инфрақұрылымының бipi ретінде айтарлықтай ыкпал етеді.
Бизнес-инкубатор ағылшынның business incubator деген eкі сөзінен
шыққан. Бұл сөз ... жаңа ... ... ... ... дегенді білдіреді. Бизнес- инкубаторлар тек АҚШ-та ғана
емес Франция, Германия, Швеция, ... ... ... ... ... де
көбінен тараған. Бірақ олар әр елде әр ... ... ... орталық,
кәсіпкерлік орталык, бизнес және технология орталығы т.б.). Бизнес-
инкубатор – бұл ... ... ... ... және ... ... ... бизнесті қолдау бағдарламасы. Басқаша
айтқанда бизнес-инкубатор – шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... құқықтық,
қаржылық, консалтингтік және ақпараттық қызметтер көрсету жолымен оларды
қолдау үшін құрылатын заңды тұлға.
Бизнес-инкубаторлар әр ... ... ... ... және ... оның әр турлі турлері қалыптасады. Олар төмендегілер:
- әлеуметтік бағыттағы инкубаторлар (өзінің қызметін ... ... ... бағыттайды);
- халықаралық бизнес-инкубатор (қаржылық және технологиялық көмек
түріндегі шетелдік инвестицияларға негізделеді;
- өнеркәсіптік бизнес-инкубатор (ipi ... ... ... ... ... ... ... етеді);
- салалық; бизнес-инкубатор (белгілі бip саланың қажеттіліктерін
қанағаттандыруға бағытталған);
- университеттік бизнес-инкубатор ... ... ... ... ... асырады);
- технологиялық бизнес-инкубатор (нeгiзгi клиенті жоғары білікті
инженерлер мен өнертапқыштары бар кәсіпорындар болып ... ... ... негізгі екі мідетін бөліп көрсетуге болады:
1. Бизнес-инкубаторға орналастыру үшін ... ... ... ... ... субъектілеріне білім беру, маркетингтік,
консалтингтік және басқа да ... ... ... ... ... тұр және олар көбінесе
жергілікті атқарушы органдардың бастамасымен құрылады. Соңғы жылдардағы
мәліметтер бойынша еліміздегі ... саны ... де ... ... іріктеліп алынған шағын кәсіпорындарды өз
алаңдарына жеңідік шарттарымен орналастыратын және ... ... ... берушілік, кеңселік қызметтер көрсететін құрылым деп ... ... ... ... қызметінің анализі
Шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдауды күшейту және оның ... ... 1997 жылы ... айында «Шағын кәсіпкерлікті дамыту
қоры» АҚ құруға негіз болған Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы
шықты.
Президент Жарлығын ... ... ... ... ... ... дамыту қорын құру ... ... ... ... дамыту қоры» АҚ қызметін 1997 ж. 18 тамызда бастады.
Қордың негізгі мақсаты: Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерлік
субъектілерінің (әрі ... ... мен ... ... ... ... ... қолдауға бағытталған қаржы
құралдарын пайдаланудың тиімділігін ... ... даму ... АҚ 2006 жылы ... ... болып
белгіленді.
Еуропалық қайта құру және даму банкінің кредит желісі – ... ... ... ... Сурет.
Ақпарат көзі: Қордың ресми сайты http:// www.damu.kz
Қазақстандағы шағын бизнесті дамыту Бағдарламасы бойынша ЕҚҚДБ-мен 10
жыл мерзімге 77 500 000 АҚШ ... ... ... ... ... ... ... кредиттеу қарыз алушыларға кредит беру шарттарын
өздігінше анықтайтын және де ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктер арқылы жүзеге
асырылады. ... ... ... ... ... қаржыландыру көздеріне
қол жеткізе алмаған кәсіпорындарды кредиттеу ... ... ж. ... ... 2007 ж. ... ... ... мерзімде қатысушы
банктер жалпы сомасы 2 216,10 млн. АҚШ долл. құрайтын барлығы 237 ... ... оның 25,63% – ... (568,09 млн. АҚШ долл.
180 253 жоба) және 74,37% – шағын кредиттер (1 648,01 млн. АҚШ ... 56 ... ... ... ... шеңберінде серіктес банктерде
IPC (Internationale Projekt Consult) халықаралық фирма ... ... ... ... ... ... ... банктер
жедел түрде қарастыруы үшін арнайы әзірленген әдіс бойынша жұмыс жасайтын
шағын бизнесті кредиттеу жөніндегі секторлар ... ... ... ... ... ... Сурет.
Ақпарат көзі: Қордың ресми сайты http:// www.damu.kz
Отандық тауарөндірушілерді қолдау жөніндегі ... ... Қор ... ... 6 ... 22 716,1 мың АҚШ ... ақша аударды. Аталған Бағдарлама бойынша трактор, цемент,
тыңайтқыш, мақта және ... ... сүт ... ... және т.б. шығаратын ірі жобаларға қолдау көрсетілді. Қазақстан
Республикасы Үкіметі отандық тауарөндірушілердің 14 ... ... ... ... ... ... ... 5 537 жұмыс
орны құрылды. Аталған Бағдарламаны Қор ... ал ... ... Қор ... ... ... ... пайдалануы үшін Қордың
жарғылық капиталын ұлғайтуға бағытталды.
Азия даму банкінің ауылшаруашылығы секторы үшін бағдарламалық ... ... Азия даму ... (АДБ) ... заемдарының қаражаты
ауылшаруашылық өнімдерін өндіру және қайта өңдеу жөніндегі жабдықтарды
сатып ... ... ... үшін ... ... ... ... сату үшін көзделген азық-түлік көтерме
базары мен базардың өзге инфрақұрылымдарын құру үшін, ... ... ... ... ... үшін ... ... жүзеге
асырылғаннан бастап, кредит қаражаты екінші деңгейдегі уәкілетті банктер
арқылы ... ... ... АДБ ... ... траншы қаражатын
меңгеруге екінші деңгейдегі 12 банк және «Астана-Финанс» АҚ ... ... ... ... ҚР ... ... мен Қор ... кредит келісіміне
қол қойылған, осыған сәйкес Қор ... ... ... ... ... ... өз бетінше кредиттеуге құқығы бар.
Шағын қалаларды 2004-2006 жж. дамыту Бағдарламасы
4 Сурет.
Ақпарат көзі: Қордың ресми сайты http:// www.damu.kz
Қазақстанда халық саны 50 мың ... ... ... қала бар. Оның ... 41 шағын қала шағын қалалар санының 68% және
ауылдық аудандар санының 25% құрайтын тиісті ауылдық аудандардың ... ... ... ... қалалардағы өнеркәсіпті өндіріс бір-екі
саладағы көрсетілген мамандандырумен сипатталады. Өзге ... ... ... ... ... ... жоқ. Өндіріс көлемінің
төмендеуі немесе қала құрылысымен ... ... ... ... ... ... жалпы құлдырауына алып келеді.
4-Кесте. «Даму» АҚ қаржылық ... ... ... ... ... ... http:// ... |2005ж. |2006ж. |2007ж. |2008ж |I ... ... |
| | | | | |2009г. ... (млн. тг.) |1520 |2458 |4328 |10953 |10044 ... |1330 |7341 |4524 | 9753 | 9631 ... тг.): | | | | | ... ... | 253 | 395 | 474 | 4360 | 5710 ... (млн. тг.) | | | | | ... ... (млн. тг.) | 378 |5870 |2711 | 3509 | 3256 ... ... | 492 | 749 |1007 | 1218 | 467 ... тг.) | | | | | ... ... | 207 | 327 | 332 | 665| 199 ... тг.) | | | | | ... ... | 190 | ... | 1200 | 413 ... ... (млн. | | | | | ... | | | | | ... (млн. тг.) | 81 | -662 | 0 | 415| 422 ... ... (млн. тг.)| 109 |-4221 |-195 | 785| -9 ... ... | 18343 | 23888 |31964 |93473 |39119 ... | | | | | ... (млн. тг.) | 23137 | 29006 |85332 |134270 | 276419 ... ... (млн.| 18120 | 28120 |37120 |44920 |44920 ... | | | | | ... ... ... ... ... жасау
мақсатында, Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен ... ... жж. ... ... ... оның ... шағын қалаларды
олардың функционалдық типологиясына сәйкес ... ... ... ... ... және ... инфрақұрылымдарды дамыту,
шағын қалалардағы халықты жұмыспен қамтамасыз етуді күшейту болып табылады.
Қор 2004 ... ... ... лизингі бойынша Бағдарламаны жүзеге асыра
бастады. ШКС жобаларын қаржы лизингі бойынша қаржыландырудың басты ... ... және ... жаңа өндіріске негізделген еліміздің
өнеркәсіп базасын ... ШКС ... ... ... ... сатып алу, шығаратын өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін
арттыру, оперативті шығындарды төмендету үшін нақтылы ... ... ... осы ... ... ... ірі ... бастапқы бизнестің кішігірім жобаларын қаржыландырмайтындығы
туралы фактіні күшейте түсті. ... ... ... ... ... бір ... ... – кепілдік
қамтамасыздығының жетіспеушілігі немесе болмауы жөніндегі ... ШОБ ... ... ... ... ... ... ресми сайты http:// www.damu.kz
Қазақстанда микрокредиттеу жүйесін дамыту Бағдарламасы
Микроқаржыландыру, халықаралық таным бойынша, ... ... ... ... ... және ... ... көтеру үшін бірден
бір негізгі құрал болып табылады. Бүгінгі таңда ... ... ... ... қарқынды дамып келеді. Сонымен бірге шағын кәсіпкерлік
сегменттерінің заем қаражаттарына қол жеткізушілік проблемасы әлі де ... алып ... ... бұл ... ... активтерінің құны қаржы
институттары заемдарын қамтамасыз етудің жалғыз түрі ... ... ... ... ... ... құны біршама төмен аймақтық деңгейде
көрінеді. Микрокредиттеу Бағдарламасын жүзеге асыру ... ... ... дамытуға, экономикалық белсенді халықтың қаржы ресурстарына
қол жеткізуіне, ... ... ... мен жеке ... ... өсуіне
және кәсіпкерлік бастамашылық пен ... ... ... Микрокредиттеу Бағдарламасын жүзеге асыру үшін ... ... ... тәжірибелерін , Қазақстан жағдайында
микроқаржыландыру практикасын пайдалану мүмкіншілігін оқып үйренді, сонымен
қатар ПРООН, CGAP (СИГАП) – ... ... ... ... ... банк ... консультациялық топтың ұсыныстары
ескерілді.
Микрокредиттеу Бағдарламасын жүзеге асыруды Қор екі бағытта жүзеге
асырды. Қордың үлестік ... ... ... құру 2007 ж. ... ... ... ... Бағдарламаны жүзеге асыру шеңберінде
28 МКҰ құрылды. Жаңа құрылған МКҰ-ң жарғылық капиталына Қор инвестициясының
барлық мөлшері 94,9 млн. ... ... ... ... ... ... кредиттеу Осы Бағдарламаны жүзеге асыру шеңберінде, Қор ... ... МКҰ ... ресурстарын толықтыру үшін жеңілдікпен
қаржыландыруды жүзеге ... 2007 ж 1 ... ... ... ... ... бағдарламасы бойынша, жалпы сомасы 5 500,0
млн. теңгеден асатын 174 жоба ... ... - ... ... ШОБ ... үшін ... ... (қайта
таратылу есепке алынған)
|№ |Банк ... ... ... үлесі млрд.|
| | | |тг |
|1 |АҚ ... |11,5 |12,1 |
|2 |АҚ "БТА Банк " |10 |19,4 |
|3 |АҚ ... ... |8,3 |14,6 |
|4 |АҚ "Kaspi Bank" |8,3 |8,3 |
|5 |АҚ ... ... |4,2 |5,2 |
|6 |АҚ ... Банк" |4,2 |4,7 |
|7 |АҚ ... ... |2,4 |3,0 ... ... |48,8 |67,2 ... ... және ... негізде берілген қаражатты есепке ала
отырып, ЕДБ ... ... ... мөлшері 10.05.2010 ж. жағдай
бойынша 72,1 ... ... ... Осы ... 2585 ... ... ... орташа сомасы 31,6 млн. теңгені құрады, несиенің
орташа мерзімі – 36 ай, орташа есеппен алынған пайыздық мөлшерлеме – 17% ... ... орны ... және оларға қолдау көрсетілді.
6 Кесте - Тұрақтандыру бағдарламасының 1- траншын аймақтық ... ... ... |  |  ... ... ... ... |Үлесі, %|Құрылған ... | ... ... | ... |
| | | ... | |саны |
|1 ... ... |2 552,6 |81 |4% |334 |
|2 ... ... |3 711,9 |140 |6% |15 |
|3 ... ... |2 164,1 |84 |3% |178 |
|4 ... ... |1 561,9 |76 |2% |56 |
|5 |ШҚО |6 707,1 |312 |10% |354 |
|6 ... ... |1 632,5 |90 |2% |145 |
|7 |БҚО |3 156,4 |183 |5% |78 |
|8 ... |11 401,9 |349 |17% |159 |
| ... | | | | |
|9 ... ... 465,7 |139 |7% |275 ... ... |2 890,5 |144 |4% |124 |
| ... | | | | ... |Маңғыстау |3 496,3 |119 |5% |40 |
| ... | | | | ... ... облысы|5 541,2 |199 |8% |367 ... |СҚО |2 213,0 |90 |3% |604 ... |ОҚО |1 979,1 |72 |3% |51 ... |Астана қ. |2 997,1 |97 |4% |404 ... ... қ. |10 706,0 |290 |16% |283 ... ... |67 177,1 |2 465 |100% |3 467 ... көзі: Қордың ресми сайты http:// www.damu.kz
Тұрақтандыру бағдарламасының 1- траншын салалық тұрғыда іске асыру
нәтижесі
6 ... ... ... ... ... http:// www.damu.kz
ҚР Үкіметінің 28.06.2008ж. отырысының №25 хаттамасына сәйкес, ШОБ
субъектілерін қолдауға қосымша 50 млрд. ... бөлу ... ... қабылданған
болатын. Аталмыш қаражат шағын және орта бизнес субъектілерін ЕДБ және
қаржы ұйымдарымен ... ... ... («50 де ... ... игерілді. Бөлінген қаражат 2008 жылдың тамыз айында
ҚР Экономиканы жаңғырту жөніндегі мемлекеттік комиссияның 27.06.2008ж. №17-
5/011-10 ... және ҚР ... ... №25 ... ... әріптес-банктер арасында бөлінді.
7 Кесте - Тұрақтандыру бағдарламасының 2- траншын ЕДБ тұрғысында іске
асыру нәтижесі
| ... ... ... ... үлесі |
| | |тг ... тг |
|1 ... АҚ |26,0 |27,9 |
|2 ... ... АҚ |19,9 |24,3 |
|3 ... ... АҚ |13,0 |15,7 |
|4 ... ... АҚ |11,1 |4,8 |
|5 |"БТА ... АҚ |10,0 |21,2 |
|6 ... АҚ |10,0 |10,6 |
|7 |"Kaspi Bank" АҚ |8,0 |6,3 |
|8 ... АҚ |5,4 |5,5 |
|9 ... ... АҚ |4,0 |3,6 ... ... ... АҚ |2,0 |2,1 ... ... |109,4 |122,1 ... ... Қордың ресми сайты http:// www.damu.kz
Қайта таратуды және ... ... ... қаражатты есепке ала
отырып, ЕДБ игерген қаражатының ... ... ... ж. ... 134,9 ... ... құрады. Осы сомаға 2485 ... ... ... орташа сомасы 81,7 млн. теңгені құрады, ... ... – 45 ай, ... ... ... пайыздық мөлшерлеме – 12% .
3647 жұмыс орны құрылды және оларға қолдау көрсетілді.
8 Кесте - Тұрақтандыру бағдарламасының 2- ... ... ... іске
асыру нәтижесі
| ... ... ... ... ... ... | ... ... |% ... |
| | | ... | |саны |
|1 ... ... |5,9 |93 |5% |444 |
|2 ... ... |8,7 |163 |7% |128 |
|3 ... ... |3,6 |113 |3% |260 |
|4 ... ... |3,1 |102 |3% |152 |
|5 |ШҚО |8,5 |197 |7% |98 |
|6 ... ... |2,4 |81 |2% |60 |
|7 |БҚО |8,0 |121 |7% |41 |
|8 ... ... |10,1 |197 |8% |317 |
|9 ... ... |6,2 |187 |5% |457 ... ... ... |3,8 |130 |3% |12 ... ... облысы |3,4 |86 |3% |93 ... ... ... |6,2 |138 |5% |467 ... |СҚО |3,2 |120 |3% |57 ... |ОҚО |7,0 |176 |6% |420 ... |Астана қ. |12,2 |140 |10% |277 ... ... қ. |30,0 |330 |25% |452 ... |БАРЛЫҒЫ: |122,1 |2 374 |100% |3 735 ... ... 2- ... ... ... іске ... Сурет.
Ақпарат көзі: Қордың ресми сайты http:// www.damu.kz
3. Шағын және орта ... ... ... ... ... оның ... перспективалары
3.1 Шағын және орта бизнесті қолдауды жетілдіру
Жеке кәсіпкерлікті қолдау саласындағы ... ... ... жоғары қосымша құны бар жаңа жоғары технологиялық
өндірістерді құруға ұмтылған шағын кәсіпкерлікті ... ... орта ... бағытталған. Қойылған мақсатты орындау үшін ... ... ... даму страегиясын жүзеге асырудың
бір кезеңі ретінде кәсіпкерлікті қолдау ... ... ... қолдау инфрақұрылым құрамында жеке кәсіпкерлікті дамытуға
қолайлы жағдай туғызатын бір топ ... ... ... ... ... :
• мемлекеттік және мемлекет қолдауымен құрылған мекемелер ;
• үкіметтік емес мекемелер ... ... ... ... ... .
Функционалды бағытына қарай инфрақұрылымның институттық құрылымы былай
анықталады :
... ... ... етуі және ... ... көрсетілетін
мемлекеттік қолдау ;
• қаржылық қолдау ;
• ақпараттық - талдау жағынан қолдау ;
... ... ... және ... ... ... ;
• материал ды -техникалық жағынан қолдау .
Қазақстандағы шағын кәсiпкерлiктiң мемлекеттiк қолдауы республикалық
заңда қарастырылған. ... өз ... ... ... ... ... шағын кәсiпкерлiктiң жұмыс жасауының аймақтық шарттарын
бейiмдендiруге аз да болса мүмкіндіктер негізделген. Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... ... қолдауына арналған арнайы қорларды құруға, ... ... үшiн ... және қарастыруға құқылы. Сонымен қатар, аймақтық
өкiметтер ШК-ті мемлекеттiк тапсырыстарға қатысуға ... ... ... ... ... сондықтан аймақтық және
жергiлiктi ... ... ... ... ... ... реттеуге
үлкен бостандық беруi керек. Республикалық деңгейге ие басымдылықтарға
қосымша ... ... ... ... ... ... басымдылықтарын анықтауға рұқсат ету керек. Әсіресе маңыздысы -
өлкелердің қолына ең ... ... бірі ... ... ... және кейбiр салықтардың мөлшерлемесін реттеу болып
есептеледі. Мысал ретінде Ресейдің тәжірибесін көрсетуге ... ... ... ... ... бiртұтас салықтың мөлшерлемесін өз меншігіне
орнатуға құқылы; қабылдалатын аймақтық және жергiлiктi бюджеттерде, өз
алдына ... ... ... ... салықтың өлшемдерін реттейтін,
сонымен бiрге ... ... ... ... ... ... салық өндiруi бойынша жеңiлдiк ... ... ... ... ... ... басқару жүйесiнiң ары
қарай ... ... ... жергiлiктi атқарушы органдарға орталық
органдардың функцияларының қатарының ... ... ... шағын кәсiпкерлiктi тiкелей қолдау да кіреді. ... ... ... ... дамытуды реттейтiн заң шығару-нормативтiк
базасы өз мазмұны және бағыты бойынша келесi бес топқа ... ... ... ... ... ... ... құжаттар (заңдар, қаулылар, ... ... ... т.б. )
- ... кәсiпкерлiктi дамытудың институционалды қамтамасыз ету бойынша
қарастырылатын құжаттар - мемлекеттiк басқару органдарының ... ... ... ... функциялары;
- салық заңнамалары
- экономикалық өлкелер, жұмыс саласы және ... ... ... ... ... ... халықаралық келісімсөздер мен келісімшарттар;
Құжаттардың аталған тiзiмiнде өзектi және ... ... акт ... ... ... мемлекеттiк қолдауы» туралы
Қазақстан Республикасының заңы болып табылады.
Бұл салаға мемлекеттiк бағдарламалардың шағын кәсiпкерлiкті ... және ... iске ... ... көзі деп ... айтуға
болады. Олардың кәсiпкерлiкті қолдау немесе ... ... ... ... ... қарағанда мирасқорлық қағидасына
сүйене қалыптасқаны көрінеді. Қазақстанның егемендiгiнен кейінгі жылдары ... ... ... iске ... Олар: 1992-1994, 1995-
1996, 1999-2000, 2001-2002 және 2004-2006 ... орын ... және ... ... салыстыра отырып біз
инфрақұрылым институттарының Қазақстандағы кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... ... дамытуға жәрдем
беретін мекемелердің өзіндік артықшылықтары мен кемшіліктері болады.
Олардың ... әр ... ... ... ... ... ... кезде кейбір мекемелер әлеуметтік мақсаттарға ... ... ал ... басшылары бәлкім жеке басының қамын ойлайды.
Мемелекеттің қолдауымен құрылған мемлекеттік ... мен ... ... ... және ... ... - ... дамытуға және тиісті саясатты жүргізуге ... ... ... ... ... ... ... тиісті және ел
Президенті мен Үкімет алдында есеп береді.
ИжСМ құрамына кіретін Кәсіпкерлікті дамыту Департаменті кәсіпкерлікті
қолдау және ... ... ... ... және кәсіпкерлікті
дамыту мен қолдау ... ... ... ... ... ... негізгі құжаттарда оның негізгі
мақсаттары былай белгіленген:
• кәсіпкерлікті қолдау және ... ... ... ... ... үшін ... жасау;
• инвестицияларды тартуға бағытталған шараларды жүргізу;
• Департамент құзырына ... ... ... ... ... үйлестіру. ... ... қоса ... ... ... ... ... шенеуниктердің заңға қайшы әрекеттеріне қатысты түскен арыз
бен өтініштерді қарастырып, және сол арыз ... ... ... ... міндетті. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... келесі деңгейі - ол жергілікті
атқару ...... ... және ... мен ... ... ... Кәсіпкерлікті дамыту және қолдау саласындағы
мемлекеттік саясатты жүзеге ... үшін ... ... ... Өндіріс жөніндегі Департамент (Басқармалар) құрылған. Олардың құрамына
Кәсіпкерлік жөніндегі бөлімшелер кіреді. (2005 ж. 1 ... ... ... 2004 ж. 4 ... № 1022 ... жергілікті мемлекеттік
басқарудың барлық орагандарының типтік құрылымы ... ... пен ... ... Департамент (сол сияқты
Алматы мен Астананың қалалық Департаменттері) өз құзыры аясында ... ... ... ... уәкілетті.
Алға қойылған мақсатқа жету үшін Департаментке мемлекеттік саясатты
жүргізуге тиісті мынадай функциялар мен ... ... ... саласындағы бірыңғай мемлекеттік саясатты әзірлеуге және
іске асыруға қатысу ;
• жергілікті мемлекеттік органдардың ... ... ... ұйымдармен және басқа да мемлекеттік немесе үкіметтік емес
құрылымдармен өзара іс-әрекет ету;
• белгіленген тәртіп бойынша азаматтардың атынан түскен ... ... ... қарастыру.
Кәсіпкерлікті қолдау саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың
соңғы буыны ... ... ... ...... ... және ... Астана қалалары Әкімдерінің аппараттары табылады. Солардың құрамына
кіретін Экономика және бюджеттік ... ... ... және қаржы
жөніндегі бөлімдер кәсіпкерліке тиісті мәселелермен шұғылдану ... ... ... қабылданған мемлекеттiк саясаттың тiкелей iске
асырылуы және жергiлiктi бюджеттер ... ... ... шаралар мен бағдарламалардың жүзеге ... ... ... ... ... ... органдар мемлекет пен
кәсiпкерлiктiң арақатынас идеологиясын құрудағы ... буын ... ... 2009 ... 6 наурыздағы «Дағдарыстан жаңару мен
дамуға» атты Қазақстан халқына ... ... іске ... ... ... ... 2009 жылға арналған іс-қимыл жоспарын
(Жол картасын) орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске ... ... ... ... және кадрларды қайта даярлау стратегиясын іске
асыру ... ... ... ... және ... ... ... инфрақұрылымды жөндеуге және елді
мекендерді абаттандыруға арналған ағымдағы нысаналы ... ... ... ... ... іске ... үшін 2009 жылы республика
бойынша тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық объектілерін ... ... ... ... бойынша қаржыландыру көлемі 61 241,0 млн. теңге, оның ішінде
республикалық бюджет есебінен 43 340,0 млн. теңге және ... ... ... 17 900,0 млн. теңге құрайды.
«Жол картасы» – америкалық мәдениеттен енген атау. Ағылшын тілінде
Road map, яғни бұл ... ... ... ... жүру ... екенін
айқындайтын жоспар» дегенге саяды. «Жол картасы» бағдарламасы Қазақстанда
пайда болған жоқ. Бұл ... ... ... ... ... БҰҰ-
ның қабылдаған шараларының бірі. Ал еліміздегі «Жол картасы» – Қазақстанның
дағдарысқа қарсы қабылдаған жоспарының атауы. Бұл ... ... ... ... ... ... Жұмыссыздыққа қарсы
күрес, маман-кадрларды даярлау сияқты күрделі міндеттерді реттейді. ... ... ... ... ... ... ... Және республиканың
алыс аудандары мен елді мекендерін түгелдей қамтуы тиіс.
Мемлекет басшысының сындарлы саясатының нәтижесінде ел экономикасының
дамуына ықпал ... ... ... ... ... ... отыр. Осылайша қазақстандықтардың қөңілінен шыққан, әрі ... ... ... ... ... ... орны ... деуге
толық негіз бар. “Жол картасының” ... ... ... жұмыссыздық
деңгейі облыста 6,8 пайызды құраса, байыпты жұмыс нәтижесінде өткен жылдың
аяғында едәуір төмендеді. Облыста инвестициялық жобаларды жүзеге ... ... ... ... құруға 12,7 млрд. теңге көлемінде қаржы бөлінсе,
әлеуметтік жұмыс ... құру және ... ... ... ... ... – 728 млн. теңге, кадрларды даярлау мен
қайта даярлауға 1,1 ... ... ... ... ... көптеген
жұмыстардың тиянағы келтірілді. Мәселен, шешімін күткен 303 жоба қамтылып,
оның 58-ін тұрғын үй-коммуналдық ... ... 95-ін жол ... 87-сін әлеуметтік, 63-ін қалалардағы және ауылдардағы әлеуметтік-
мәдени орындар құрады. Осы аталған жұмыстарға 19847 жұмыс орны ... 82 ... ... 16276 адам ... ... ... арқылы жіберілгенін атап айтқан жөн. Бағдарлама
шеңберінде ТКШ-ны ... ... ... 58 жобаны іске ... ... ... ... бір ... немесе 4,8 млрд. теңгесі
жұмсалды. Нәтижесінде 67,1 ... ... ... желілері, 23,9 шақырым
канализациялық жүйелер, 8 ... ... ... 19,9 ... ... жөнделіп, жылу жүйесінің 4 нысаны қайта іске қосылды және
44,6 шақырым электр желілері, 17,2 газ ... ... ... ... ... ... 47 ... қойма қалпына келтірілді. Талдықорған қаласының 7
мыңнан астам тұрғыны орталық ... ... ... ... ... ... бері ... рет жылумен қамтамасыз ету желілерін жөндеу мен
қайта қалпына келтіруге 2 млрд. ... ... ... ... ... Іле, Қарасай аудандарындағы жылу қазандықтары мен жылыту
желілері жөнделді. Жол жөндеу ... 2,8 ... ... 95 жоба ... 394,5 ... жолға орташа, 459,8 мың шаршы метр жолға ағымдағы
жөндеу жұмыстары жүргізілді. “Жол картасын” іске асыру ... 53 ... 27 ... ... 4 мұражай, 2 спорт және 1 ... ... ... ... және ... ... ... жүргізіліп, жағдай
жақсарды. “Жол картасындағы” басты бағыттардың бірі – ... ... ... ... Бұл ... жылдарға қарағанда кәсіптік ... ... ... ... ... жол ашты. Оқуға жұмыссыз
азаматтармен қатар, қосымша кәсіп алу үшін ... емес ... ... азаматтар жіберіліп, 9704 адамды даярлау және қайта даярлау ... ... 1,1 ... ... астам қаржы бөлінді. Кадрларды
кәсіптік оқыту және қайта даярлау 32 оқу орнында 36 ... пен ... ... ... ... ... күшін алмастыруды көздейтін бірқатар
күрделі мамандықтар ... ... ... оқу ... ... ... ... арқылы тікелей кәсіпорындарда
жүргізілгенін айтуға болады. Облыста дағдарыстың алдын алу, ... ... ... ... 2009 ... ... ... босатудың алдын-алу мәселелерін қарау және ... ... ... ... жөніндегі жұмыс тобын құру туралы”
қаулысына сәйкес “Жол картасының” ... ... ... ... ... орнатылды. Әлеуметтік жұмыс орындарын құру бағдарламасы
халықтың нысаналы тобының ішінен лайықты ... таба ... ... жұмыспен қамтуға, ал, “Жастар практикасы” бағдарламасы ... ... ... бағдарлануына және жарты жыл бойы 15000 ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
орындарын құруға 532 млн. теңге бөлініп, 5911 адамды, жастар практикасын
ұйымдастыруға 196 млн. ... ... оқу ... 2177 түлегін қамту
жоспарланса, осы мақсатта 2168 кәсіпорын, ұйымдармен келісім-шарт жасалды.
Халықтың ... ... ... 7673 адам ... ... орындарымен
қамтамасыз етіліп, “Жастар практикасы” бағдарламасы барлық аумақтарда
кеңінен етек алып, белсенді дамуға ие ... Оған ... ... адамға жетіп, бағдарлама нәтижесінде бүгінгі күні жас ... ... ... ... толық мүмкіндік алды және 1016 жас ... ... ... ... болады. Айта берсек, мұндай ... ... ... ... жылы да бұл ... одан әрі жалғасатыны
анық. Бұл бағыттағы жұмыстарға жыл басынан жан-жақты дайындық ... ... ... ... елді ... ... мен сәулетіне
өзіндік қолтаңбасын қалдырумен қатар ... ... ... ... ... ... негіз бар. "Жол ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамту бөліміне 387 адам жұмыссыз ... оның 78-і ... ... ... 245-і ... ... қамтылды. Сондай- ақ, 285 жұмыссыз ... ... ... оның ... да ... «Жол картасы» бағдарламасы бойынша
оқытылып жатыр. Биыл оқулардың барлығы 3 ай ... ... ... ... № 9 ... ... ... аудандық оқу
орталығы», «ТеООР» ЖШС-терінде тоқ жөндеуші, есепші, тұрба құрастырушы, ... ... ... жылу ... операторы, жеке компьютер қолданушы,
аспаз, т.б. мамандықтар бойынша кәсіби білім алуда, олардың оқуға ... ... акт ... ... ... да жұмыссыздардың оқуға
қатысы оқу орны мен ... ... ... болады. Өндірістік
процестерді тұрақтандыру, қызметкерлердің еңбек құқықтары мен кепілдіктерін
қамтамасыз ету жөніндегі ... ... ... жылға 41 мекемеде
ұзартылды. Тағы да 8 мекемеге Меморандум ... ... хат ... ... ... ... 11  жоба құрылды:
1. Тұрғын-үй-коммуналды шаруашылығын ... ... ... ... су ... ... 73006,0 мың теңге  бөлінді. Бұл бағытта ... ... ... ашу қарастырылды. Бүгінгі  күнге барлығы 51
жұмыссызға  жолдама  ... ... ... маңызы бар жолдарды жөндеу бағытындағы  8 жоба
бойынша  95 жұмыс орындарын ашу  ... ... ... ... 73 адам.
3. Көкпекті ауылындағы әлеуметтік 2 жобаға, яғни  көшелердегі  жолдарды 
тегістеуге және  ... ... ... жұмыстарына 70 жұмыс
орындарын  ашу ... Оның ... 30-ы ... ... ... ... ... бағытталған. Бүгінгі күнге ... ... -24  ... ... ... ... 14 адам
жіберілді. Осы бағытта  барлығы  38 жұмыс орындары  ... ... және орта ... ... ... және орта бизнес пен оны қолдаудың қажетті нысандарын ... ... ... ... ... ... ... отырғандай дәл осы
фактор қоғамның саяси, әлеуметтік ... ... және ... ... орта ... қалыптастыруға, сондай-ақ қоғамдағы әлеуметтік-саяси
демократиялық институттарды дамытуға әсер етеді. ... ... ... функцияны орындайды: ол тауар нарықтарын молықтыруға,
бәсекелестік ... ... ... пен қоғамды құрылымдық қайта құруға
ықпал етеді. Мемлекет қазіргі кезде ... және орта ... ... сай өзіне тән ... ... мен ... ... экономикадағы өз орнын табуға жұмсауы
керектігін түсінеді. Кәсіпкерлердің бастамаларын ... ... ... ... және ... ... мақсаттарды іске асыру мақсатында Үкімет
жергілікті органдарда әкім аппаратының жанынан Кәсіпкерлер істері жөніндегі
Комиссия құру ... ... ... ... ... ... асырды. Комиссия құзырында:
• шағын және ... ... ... ... мәселелерді
зерттеу;
• жергілікті және аймақтық атқарушы билік ... ... ... ... ... ... жөніндегі комиссияға
хабарласа алады, ол үшін өз ... ... кез ... ... ... заңды тұлғалар ұйымына келсе болғаны. Әдетте комиссияда ... ... ... ... өз ... ... ... «кері байланыс» ұйымдастыру үшін ... ... ... ... Республикасы Президенті жанындағы
Кәсіпкерлер кеңесі құрылған. Кеңестің ... ... ... ... дамыту және қолдауға бағытталған ұсыныстарды әзірлеу;
- нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... Республикасында әрекет ететін ... ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттік мәселелерді шешу үшін
қажетті ұсыныстар дайындау.
Президент жанындағы Кәсіпкерлер кеңесі кәсіпкерлік ... ... ... оны ... ... мен ... ... кәсіпкерлікті қаржылай, ақпараттық-талдау және ... ... ... ... атқарады. Мемлекет аталған қолдаудың
барлық түрін атқарушы органдар ... ... ... және ... ... бағдарламалар арқылы, және соған лайықтап мемлекеттік
капиталы қатысуымен арнайы ... ... ... жүзеге асырады.
Жоғарыда аталған міндеттерді атқаратын ... ... ... және ... ... ... АҚ. ... мақсаты Қазақстан экономикасының нақты ... ... ... трансферті және республикадағы инновациялық ... ... ... ... ... ... табылады ;
«Kaznex» экспортты дамыту және ілгерілеті корпорациясы» АҚ - үкiметке
мемлекеттiк саясатты, соның ... ... ... ... құру
саласында ақпараттық-талдау жағынан қолдау көрсетеді ,;
«Даму» Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ - қаржылық, консалтингтік
қызметтерді ... ... және ... ... ШОБ-ң, сонымен бірге
Қазақстанның микроқаржы ұйымдарының сапалы ... ... ... ... АҚ - ... ... тарту және жобаларды қаржылау ... ... ... ... инвестициялық қоры» - жаңа және алдыңғы ... ... ... пен ... ... ... кәсіпорындардың жарғылық капиталына инвестиция құю арқылы қаржылай
қолдау көрсету; ... ... АҚ - ... ... ... Технопарктер, бизнес-
инкубаторлар, өндірістік аймақтар – ... және даму ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес қызметінің ... ... ... ... ... ... тиімділігінен
төмен. Бұл шағын және орта бизнестің ... ... ... ... ... ... ... біріккен Еуропаның осыған ұқсас
кәсіпорындармен салыстырғанда барынша қарапайым ... ие ... ... шағын және орта бизнестің өз ... ... ... ... өзі түсінікті. Ал бұл, егер елдің шағын және ... ... ... ... ... жағдайлар заңнамалы
түрде жасалса ғана мүмкін болады. Әрі бұл өз кезегінде, егер ... ... ... ... ... ... ғана іске асуы ... шағын бизнестің бүгінде айтарлықтай жеткілікті тауашасы бар
және өз ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлер -
бірінші кезекте шағын және орта кәсіпорындар – ... әрі ... мен өз ... ... үшін ... қабілетті бизнес-
қоғамдастықтар құру ... ең ... ... тұр. ... ... ... және орта бизнестің мүдделерін көрсетудің негізгі арналары
мен құралдарының бірі ретінде ... ... ... «Нұр ... Халықтық-Демократиялық партияның тарихы
үлгі боларлық. Ол осыдан екі жол ... ... ... оның ... және ... ... мүдделерін білдіретін Аграрлық және
Азаматтық партиялардың бірлестігі ретінде құрылды. Сондықтан «Нұр Отанның»
о баста тиісті мүдделерді ... және ... ... ... ... ... болды.
Жалпы алғанда «Нұр Отанның» түсінігінде мемлекеттік саясат шағын бизнеске
қатысы бойынша мынадай үш негізгі ... ... ... ... ... ... оның ішінде шағын бизнестің
жұмыс істеуі үшін қолайлы және тұрақты жағдайлармен ... ету, ... ... кедергі жасамау.
Екіншіден, кәсіпкерлік қызметті бастауға және өз ісін дамытуға ниет
білдіргендерге қолдау ... яғни ... ... ниет ... тек ... ... ... құқықтарын және оның жеке тұлғасы мен жеке
меншігінің қауіпсіздігін қорғауды қамтамасыз ету.
Шағын және орта бизнеспен қатынастың ... ... ... «Нұр Отан»
ХДП-ның «Қазақстанның гүлденуі және қазақстандықтардың әл-ауқаты ... ... ... ... өмірін қалай жақсартамыз» атты Халықтық сайлау алды
тұғырнамасында «шағын және орта ... ... ... ... бөлім
бар. Онда шағын және орта бизнес ... ... ... ... 40%-ға» дейін жеткізу міндеті қойылады.
Осы мақсатта партия мыналарға қол жеткізетін болады:
кәсіпкерлік, әкімшілік кедергілерді жою мәселелері бойынша нормативтік
құқықтық ... ... ... тосқауыл қоятын заңдарды қабылдау;
мемлекеттік органдардың әкімшілік рәсімдері мен бақылау функцияларын
қысқарту;
салық салу, шағын және орта ... ... ... ... жетілдіру;
шағын бизнестегі технологиялар трансфертін қамтамасыз етуге арналған
заңнама базасын дамыту;
инженерлік коммуникацияларға қосылуға шығындарды азайту.
Мемлекет басшысының осы ... ... ... шағын бизнесті тексеруге
арналған мораторий енгізу туралы шешімі осы саяси ... ... ... ... ... болған республикалық ... ... ... пен мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саладағы өзара
іс-қимылдарының негізгі қағидаттарын жария етті. Ол ... пен ... тек ... ғана ... ... ... шешуде де
толыққанды әріптес болуы тиіс екенін» атап ... және орта ... ... ... ... «Нұр ... ... елді жаңғыртудағы және оның бәсекеге қабілетін дамытудағы ... бірі ... ... ... іскерлік белсенділіктің
осы бөлігін дамытуға және оның гүлденуі үшін ... ... ... мүдделі болуы тиіс.
Қазақстанда 2009 - 2011 жылдарда Жалпы ішкі өнімнің жыл ... ... 5
- 7% ... болады деп күтілуде. Бұл туралы бүгін "2009-2011 жылдарға
арналған республикалық бюджет туралы" заң жобасының Қазақстан ... ... ... ... ... және бюджетті
жоспарлау министрі Бақыт Сұлтанов мәлім етті, деп хабарлайды агенттік
тілшісі. 2009 - 2011 ... ... ... ... ... ... ... базалық сценарийі негізге алынды.
Онда АҚШ-тағы ипотекалық дағдарысқа ... ... ... ғаламдық
қаржылық дағдарыстың түзетіле аяқталатындығы, әлемдік капиталдың қайта
бөлінісі мен ... ... ... ахуалдың тұрақтанатындығы
болжанған.
Жалпы ішкі өнімнің нақты өсім қарқыны 105 - 107% ... 2009 ... 17,9 трлн ... 2010 жылы - 20,8 трлн ... 2011 жылы - 24,1 ... болмақ.
8 Сурет.
Ақпарат көзі: Қазақстан Республикасының статистикалық агенттігінің
ресми сайты, http: // www.stat.kz
9 ... ... ... ... ... ... сайты, http: // www.stat.kz
10 Сурет.
Ақпарат көзі: Қазақстан Республикасының статистикалық агенттігінің
ресми сайты, http: // ... ... ... санында дара кәсіпкерлер үлесі – 64,6%,
шаруа (фермер) ... – 25,6%, ... ... ... ... ... орта кәсіпкерліктегі заңды тұлғалар – 0,4% құрады.
ҚОРЫТЫНДЫ
1. Кәзіргі уақытта ... ... ... ... ... ерекшеліктермен сипатталады, мөлшері, жұмыс істеушілер саны, ... ... ... және ... ... ... шығарылатын өнім
көлемі.
Сонымен кәсіпорындардың 3 түрін бөліп көрметуге ... ірі, ... ... ... ... ... ... отырып, экономиканың тұтас
ағзасын құрайды.
Ірі кәсіпорындар-нарыққа негізгі өнім шығарушылар болып табылады. ... ... ... тұрақтылықтың базисы.
Шағын және орта кәсіпорындар, үнемі жаңарып тұратын ... ... ... ... өнім ... ... тұтынушылар
жағдайында елеусіз материалдар мен шикізатты қолдану қажет ... ... ... ... ... ... нарықтың салыстырмалы толған
кзінде жекелеген ... ... алып ... ... яғни ұсақ –
түйек өнімдер өндіріледі. ... ... ... ... ... ... нөлдік нәтиже алумен байланысты жоғары тәуекелгеие болып
табылады.Бұл әрі инновациялық ... әрі жаңа ... ... түрін игеру. Шағын кәсіпорындардың капиталымен тәуекел, ... ... аз ... алып келеді, сондықтан мемлекет шғын
кәсіпорындарды құру және ... үшін ... ... ... ... шағын бизнес сферасына өздерінің ... ... ... ... ие және өз қызметі сферасыда үстемділік етпейтін
фирмалар жатады. ... ... ... ... кәсіпорындарға 500
адамнан аспайтын жұысшылар бар және сату көлеме 20 млн. ... ... ... бұл ... шартты болып табылады.
2. Қазақстанда шағын және орта ... ... ... ... ... ... қызмет ететін және нарықтың
шектеулі үлесіне ие, басқаруды құрушылар ... ... ... негізгі
стараегиялық шешімдерді өздері қабылдайтын кәсіпорындар жатады.басқару
сипаты икемділігімен, формалділіктің жоқтығымен шешімін қабылдау барысында,
өндіріс ... да, ... ... да жұмысшылардың өз-ара алмасуының
жоғарылығымен ерекшеленеді.
Шағын және орта бизнестің ерекшелігі қызмет ету ... ... ... ... жаппай өндіріс жағдайында, тұрақты тауар номенклатурасымен
және көтерме сатыпалушылармен жұмыс істейді. ... ұсақ ... ... ... ... нарықттық
арнайы сегментіндегі және екінші реттік шикізат өндірісінің қалдықтарын
пайдаланады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... бизнес қызметі.
Шағын және орта бизнестің келесі бір тиімді ерекшелігі калликтивті
еңбекке ұмтылуы, жұмыс ... ... ... ... және ... ... жұмыстың нәтижесінің максималды болуына ... ... ... ... ... ... ал ... барлық талпыныстарының ерекшеліктерін білмейді нәтижесінде
басқару проблемаларына алып келеді, ал шағын ... ... ... бір ... ... бұл жерде ешқандай түсініспеушілік мәселесі
туындамайды.
Соңғы жылдары шағын және орта бизнесті дамыту мен кәсіпкерлік қызметті
қолдау ... ... ... ... ... Ол өзінің нәтижесін
берді, статистиктердің ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылған халықтың үлесіне де әсерін тигізген. Шағын
кәсіпорындардың өнім ... ... ... үлес ... ... ... және орта бизнестің ролінің артуын кәсіпкерлер форумының тұрақты
жүргізілуі шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... екінші
деңгейлі банктердің шағын кәсіпкерлік субъектілеріне несие ... ... ... ... ... ... негізгі қраыздан 10%-тен за
болмау), орта және шағын ... ... ... ... ... ... ... әкімдердің қызметің қатаң қадағалау, шағын
кәсіпкерлік субъектілерінің жұмыстарына ... ... және ... ... ... кезеңінде кәсіпкерлікті қолдау және дамыту, екі
мемлекеттік баңдарламаның ... ... ... ... ... ... негіз бола алабы. Бұл кезеңде ... ... ... жалпы жұмыспен қамтылғандардың саны ішінде келесі
қатынастарды құрады: 2002 жылы -16%, 2003 жылы -14%, 2004 жылы -14%, ... -15%, 2006 жылы -16,2%. ... ... ... саны
24030бірлікке дейін артты. 2009 жылы тіркелгендердің саны 118429 ... ... 107134- ... ... және ... ... болды.
Сонымен, көріп отырғанымыздай, ойланып ұйымдастырылған шағын және орта
бизнес саясаты стагнациялық экономикадан шығудың бала жолы бола ... ол екі ... ... ... және ... ... ... кәсіпорындар экономикаға барлық
көрсеткіштер бойынша өзгерістер алып келуі мүмкін. Өзін жұмыспен қамтуды
ынталандыру және ... ... ашу ең аз ... ... шығатын жол ретінде қарастырылады. Соңғы 10 жылдықты дамыған
елдердегі эконмиканың дамуы тенденциясы ... ... ... өтумен
байланысты. Осы салаға бәсекелестікті ынталандыру, кәсіпкерліктің жандануы,
қоғам ресурстарын толығырақ қолдану жіне ... ... ... ... үміт ... ... елдерінде шағын бизнес тиімді дамуды
қамтамасыз ету және мемлекеттік экономикалық саясатты қосу ... ... ... ... ... нақтылануы қажет
еткен, адрестілігін, жеңілдіктер тек шағын кәсіпорындарға беріледі. Шағын
кәсіпорындарды ажырату барысында ... ... ... әр елдегі
экономикалық жағдайға байланысты ... ... ... ... ұйымдастырылуының қарапайымдылығы, жаңа өнім шығаруға тез
бейімделе алуы, ... ... ету, яғни ... ... сатуға,
сондай-ақ шағын кәсіпорындарды басқару және мешікті біріктіру дәрежесі
болып табылады.
3. АҚШ ... ... ... ... ... ортаның өзгерісіне
тез бейімделгіш. Шағын кәсіпорындардың жаппай ликвидациясы кәсіпкерлерге
кері ісерін тигізбейді. Жұмысшы күшінің және ... ... ... ағымы жақсарады, тұтынушы ... және ... ... ... ... ... жеделдігі жоғарлайды. Бір шағын
кәсіпорын жабылса,екіші біреулері ... ... АҚШ ... 53% ... және орта бизнес саласында жұмыс
істейді. АҚШ тәжрибесі шағын бизнес ірі ... ... ... ... және икемділігін көтеретіндігін көрсетіп отыр.
Бұдан басқа, 1976 ж. арнайы шағын бизнес мүдделер қорғайтын адвокаттық
кеңес ... ол ... ... пен ... ... ... ... міндеттері:
мемлекеттік заңдардың, жобалардың, ережелер мен салықтардың шағын
бизнестің ... ... ... ... әсер ... ... ... және статистикалық
зерттеулер жүргізу, шағын бизнес потенциалын бағалау, ... ... мен ... ... ... тәжрибеде шағын бизнеске көмектесудің «инкубаторлық»
жобасын қолдаған жөн. «Инкубатор» ... ... ... ... көрсету мақсатында университет, ... ... ... жандарына ашылған ұйымдарға
қолданылады. «Инкубатордың» ... ... ... ... алғашқы қолдау. Инкубатролар жанынан құрылған кәсіпорындар тәжрибе
жинайды, одан ары даму үшін көмек алады, ... өз ... ... белгілі бір деңгейіне жеткенненсоң, әдетте үш жылдан соң, фирмалар
бизнес- -инкубаторлардан ... өз ... ... ... Ал босаған
орындарға бизнесті нөлден бастап жатқан жаңа фирмалар келеді.
Ұлыбритания тәжрибесі көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... тауарлар мен қызметтер ассортиментін кеңейтуде, өнім
сапасын көтеруде маңызды роль ... ... ... ... ... ... көрсетуге мүмкіндік береді. Ұлыбританияда
шағын кәсіпкерліктің дамуына консервативті ... ... кңес беру ... мен ... техникасын оқытатын
курстардыңболуы ықпал етті.
Кәсіпорындарды шағын ... ... ... кең ... ... ... саны. Мысалы, 10 адамнан аз
жұмысшылары бар фирмалар ұсақ болып табылады, 10-49 ... ... ... 500- ірі фирмалар. Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... Шағын бизнеске
ерекше жағдай жасау концепциясы Францияда кенінен тарады.шағын бизнесті
дамыту үшін үкіметтен ... ... және ... ... ... дайындалды. Фрацуз үкіметі қаржылық ынтаға көп көңіл бөледі. Ол
жаңадан ... ... ... ... ... ... өсуіне шағын және орташа фирмалардың ынтымақтастығын реттеуге
арналған жеңілдіктерді ұсынады. Мемлекет ұсақ және шағын фирмаларға несие
беретін бір ... ... ... Оның ... ... даму қоғамы,
өнеркәсіптік даму институты, жаңалық еңгізуді қаржыландыратын кампаниялар
және т.б.фрацияда несиелерді кепілдендіретін 50-ге жуық ... ... ... ... ... ұлттық қоры құрылды. Қор шағын жіне
орташа фирмаларды тәуекел капиталды ... ... ... ... ... ... ... ұйымдармен ұсынылатын займдардың 65%-зы
кепілдеуді қамтамасыз етеді. Қоғам шағын фирмаларға құрал алу үшін және ... ... ұтап тұру үшін ... ... бөледі.
60 ж. бастап Израилде экономикаға үлкен ықполды акционерлік қоғамдар
түріндегі ірі кәсіпорындар көрсетті. Дәл осы ... ... ... ... 80 ж. аяғындағы Шығыс Европа және КСРО елдеріндегі ... ... ... ... ... иммиграцияға әкелді. Осы кезде
Израиль ... ... жаға ... ... орналастыру сұрағы туды.
Соған байланысты шағынжіне орта бизнестідамытуды жолдамдатты.
4. Бұл сұрақта Қазақстандық кіші және орта ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттерде шағын бизнестің өзі ғана жалпы ішкі
өнімнің 50%-дан астамын алады. Біздің елімізде болса, шағын ... ... орта ... ... өзінде олардың ЖІӨ-гі сыбағалы үлнесі 30%-дан
аспайды. Мәселен, 2005жылдың ... ... ... ... және орта
бизнес субъектілерінің ЖІӨ-гі үлесі 17% болды, ал 2006 жылы бұл ... 20% ... ... статистикалық мәліметтер осы сектордың
ұлттық экномикадағы елеулі ... ... ... бизнес субъектілерінің елеулігі бөлшек сауда саласында
байқалады.Осы саладағы олардың ... 90%-ға ... ... ... ең ... осы ... бәсекелестік
еместік қабілетімен байланысты.
Шағын және орта кәсіпкерлік секторындағы қалыптасып отырған жағдайдың
қандай екенің көру үшін енді статистикалық мәліметтерді келтірейік.
Қазақстандық ... ... 5 ... ... өсуі ... ... ... шикізат ресурстарына бағалардың ... ... ... ... ... ... алады. Олардың нәтижесінде
Қазақстандық экономикаға ақша массасының (мұнай долларының ... ... ... Сол ... ... ... ... елімізде
инвестициялау объектілерінің тапшылығы ... ... ... өз ... ... ... ... жылдардағы шағын кәсіпкерлік бұл сектордағы ... және ... ... ... сандарының төмен өсуі
қарқындарыменсипатталады. Жоғарыда айтылғандай ... ... ішкі ... ... ... болып тұр. Мәселен,2005ж. және бизнес
субъектілерімен ... ... ... ішкі ... ... ... 17% және 20% құрады. Ал оның аймақтық құрылымы болса біркелкі
емес. Сонымен ... ... және орта ... ... салалық құрылымы да
біркелкі емес. Шағын бизнес кәсіпорындары өздерінің ... ... ... ... Ал ... ... ... басқару бұл секторда кәсіби еместілігінмен сипатталады.
Мұндай салдардың себептеріне тек қадағалаушы органдардың қысым ... ... ... ... ... ... кеден
төлемдері, нарықтық инфрақұрылымның жеткіліксіз ... ... мен ... тартудың қымбаттығы ғана емес, сондай-ақ
мемлекет тарапынан шағын және орта ... ... ... ... жатқызылады.
Несие алудағы проблемаларды шешу үшін көптеген тараптар ... ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкелік
субъектілері өздері несие алуды ... ұшін ... ... ... Бұл ... ең алдымен олардың ашықтылығын, транспорпаренттіліктерін
және инвестициялық көркемділігін жоғарлатуға бағытталу қажет.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. ... ... № 23 – 24. ... ... А. Н. Токсанова. Развитие малого ... ... ... 2009 ... ... предпринимательсва в преходных общестах:состояния,
проблемы, перспективы. сборник научных работ. Алматы, 2008 г.
4. ... К. ... ... ... ... ... 2007 ... Гражданский кодекс Республики ... Аль – пари № 19. ...... 2007 ... ... сборник Казакстана за 2008 и 2009 ... ... Аль – пари № 25, ... – март, 2008 г.
9. Гончаров Б.М. Руководство для высшегоуправленческого персонала.
Москва, 2008 ... ... ... правовые и экономические аспекты. г. Астана,
2006 г.
11. Винс Р. Математика ... ... ... анализа риска
для трейдеров и портфельных менеджеров. Пер. с англ. – М.: Альпина, 2008.
стр 146-155;
12. ... ... для ... / Под ред. ... ... проф. Г.Б. Поляка, проф . В. А. Швандара. – 4-е изб., перераб.и
доп. – М.: ... 2005 – ... ... Т., ... М. ... ... форм
сельскохозяйственных прдеприятий Казахстана в условиях перехода к рыночным
отношениям. – Алматы, 1998 – С. ... Курс ... ... ... 4-е, ... и
переработанное /Под ред. Чепурина М.Н., Киселевой Е.А – М.: ... ... ... 2001. – С. ... ... К.О., ... Н.Т. ... в РК. – Алматы:
Экономика, 2000г.
16. Бусыгин А.В Предпринимательство: ... – М.: ... ... ... ... ... среда предпринимательства: Учебно-
методическое пособие. – М.: Финансы и статистика, 2006.
18. О ... ... ... ... ... от ... 1998 г. №232. // ... законодательно-правовых актов
«Малый и средний бизнес: ... ... ... Алматы.
1999.
19. Об индивидуальном предпринимательстве. Закон Республики
Казахстан от 19 июня 1997 г. № 135-1. // ... ... ... и ... ... Законодательство Республики Казахстан.
Алматы. 1999.
20. О государственной поддержке малого предпринимательства. Закон
Республики Казахстан от 19 июня 1997 г. № 131-1 // ... ... ... ... и средний бизнес: ... ... ... ... О мерах по ... ... ... и ... ... ... Указ ... Республики Казахстан
от 6 марта 1997 г. №3398. // Сборник законодательно-правовых актов «Малый и
средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан. ... ... О ... мерах по реализации государственных гарантий
свободы ... ... Указ ... ... от 14 июня 1996 г. №3036. // Сборник законодательно-правовых
актов «Малый и ... ... ... ... ... ... ... «О порядке проведения тендеров по ... ... ... в ... или ... ... ... последующей передачи в собственность неиспользуемых
производственных помещений и ... ... ... на ...... по ... ... малого предпринимательства
государственных объектов ... ... ... ... государственным имуществом и активами Министерства
финансов Республики Казахстан от 14 апреля 1997 г. // ... ... ... и средний бизнес: Законодательство
Республики Казахстан. Алматы. 1999.
24. ... ... ... ... от 25 августа
2006 года № 822 О Среднесрочном плане ... ... ... на ... годы ... ... О приоритетах и региональных программах поддержки и ... ... в ... ... Указ ... ... от 7 июля 1997 г. №3589. // ... законодательно-
правовых актов «Малый и средний бизнес: Законодательство Республики
Казахстан. Алматы. 1999.
26. О ... ... ... и ... бизнеса, фермерских
хозяйств, создания рабочих мест. Постановление Правительства Республики
Казахстан от 12 ... 1998 г. №104. . // ... ... ... и средний бизнес: Законодательство Республики Казахстан.
Алматы. 1999.
27. О ... ... ... и ... ... в ... ... на 1999-2000 гг. Указ Президента
Республики Казахстан от 31 декабря 1998 г. № 4189 ... // ... ... «Малый и средний бизнес: Законодательство
Республики Казахстан. Алматы. 1999.
28. Постановление Президента ... ... «О ... предпринимательства и развития конкуренции Республики Казахстан»
от 05.05.1992 г.
29. Программа индустриально-инновационного ... ... ... ... Н.К., ... Ж. Государственное регулирование экономики
в условиях Казахстана (теория, опыт, проблемы). Алматы: Экономика, ... ... Н.К. ... Казахстана на пороге ХХ1 века. Алматы.
Экономика. 1999.
Кенжегузин М.Б. Региональная ... ... ... механизм реализации. Алматы, 1998.
| |2010 ... 1 ... |2010 ... |
| |2009 ... 1 ... ... 2009 |
| ... ... |
| | ... |
| | ... |
| |ШОК ... |Жұмыспен |Өнім шығарылымы |
| ... ... |
| |ің саны ... |бағаларда) ... |102,8 |103,7 |100,6 ... |100,6 |104,4 |105,7 ... |105,1 |103,5 |103,0 ... |101,0 |100,1 |100,8 ... ... |101,5 |101,4 |101,9 ... |101,2 |100,2 |101,1 ... |104,0 |104,5 |101,4 ... |100,9 |102,0 |102,4 ... |100,1 |104,6 |101,8 ... |103,9 |104,0 |104,3 ... ... |104,6 |104,9 |103,4 ... |104,3 |103,8 |101,4 ... Қазақстан |102,5 |102,3 |100,7 ... ... |101,6 |101,6 |100,4 ... қ. |101,6 |101,4 |101,1 ... қ. |101,8 |100,2 |102,9 |
9 ... - ШОК ... ... ... көзі: Қазақстан Республикасының статистикалық агенттігінің
ресми сайты, http: // ... ... - 2010 ... 1 ... ШОК белсенді субъектілерінің саны
| ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... |
| | |гі ... ... ... ... | ... ... ... ... |26 713 |2120 |169 |20 654 |3 770 ... |22 805 |2696 |141 |16 307 |3 661 ... |107 725 |3819 |154 |55 174 |48 578 ... |18 288 |2179 |76 |14 377 |1 656 ... ... |19 072 |1984 |84 |13 398 |3 606 ... |36 704 |1579 |86 |19 682 |15 357 ... |43 820 |4736 |210 |32 950 |5 924 ... |36 084 |2395 |170 |28 494 |5 025 ... |14 609 |1729 |90 |11 613 |1 177 ... |16 536 |3995 |84 |11 711 |746 ... |123 283 |3889 |145 |59 978 |59 271 ... | | | | | ... |24 174 |2485 |110 |18 723 |2 856 ... |20 871 |1661 |160 |15 898 |3 152 ... | | | | | ... ... |68 188 |4669 |215 |47 876 |15 428 ... қ. |25 560 |5617 |131 |19 810 |2 ... қ. |58 998 |16864 |352 |41 775 |7 ... көзі: Қазақстан Республикасының статистикалық агенттігінің
ресми сайты, http://www.stat.kz
11 кесте - 2010 ... 1 ... ... және орта ... қамтылғандар саны
| ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | |егі ... ... ... ... | ... |заңды | |рының |
| | | ... | |
| | | |ың | | ... |89 704 |19 766 |16234 |42 931 |10 773 ... |73 789 |21 914 |12693 |30 264 |8 918 ... |246 201 |31 820 |14174 |79 803 |120 404 ... |52 956 |17 947 |7105 |23 985 |3 919 ... ... |68 944 |17 678 |8822 |31 223 |11 221 ... |108 841 |20 155 |9910 |28 405 |50 371 ... |173 901 |45 750 |21053 |85 658 |21 440 ... |105 507 |24 450 |16026 |53 715 |11 316 ... |56 285 |16 900 |11021 |24 684 |3 680 ... |56 598 |25 009 |7917 |22 432 |1 240 ... ... |276 464 |39 100 |17263 |76 809 |143 292 ... |91 391 |21 507 |12038 |50 452 |7 394 ... Қазақстан |80 331 |15 315 |15818 |41 543 |7 655 ... ... |198 013 |45 800 |21734 |99 339 |31 140 ... қ. |94 797 |39 400 |11914 |43 480 |3 ... қ. |229 643 |107 700 |32445 |89 441 |57 ... ... ... ... ... агенттігінің
ресми сайты, http: // www.stat.kz
12 кесте - 2010 ... ... ШОК ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... |шаруа |
| | ... |
| | ... ... ... ... ... |қожалықта|
| | ... ... ... |21 766 |11 969 |5 675 |4 012 |110 ... |21 867 |9 080 |7 467 |4 600 |719 ... |29 425 |12 039 |9 354 |4 100 |3 932 ... |26 508 |15 080 |5 633 |5 397 |398 ... ... |20 736 |12 093 |3 576 |4 200 |867 ... |14 046 |8 027 |2 240 |3 021 |757 ... |33 997 |16 923 |8 701 |6 750 |1 623 ... |22 576 |10 986 |6 524 |4 900 |167 ... |19 474 |12 678 |4 772 |1 970 |55 ... |25 355 |14 054 |5 514 |5 640 |147 ... ... |24 565 |9 059 |5 759 |9 400 |347 ... |19 498 |10 917 |5 590 |2 007 |984 ... ... |17 757 |8 212 |6 596 |2 739 |210 ... Қазақстан |37 047 |16 443 |7 424 |10 619 |2 561 ... қ. |95 829 |67 935 |10 723 |17 170 |1 ... қ. |125 012 |82 233 |24 779 |18 000 |0 ... ... ... ... статистикалық агенттігінің
ресми сайты, http: // ... саты ... ... саты латент
ІІІ саты өткір өтуге болатын
ІV саты өткір өте алмайтын

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шағын және орта бизнестің Қазақстандағы экономикалық ролі16 бет
Қазақстандағы шағын бизнестің даму жағдайын талдау 21 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнестің дамуы33 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнестің қалыптасу ерекшеліктері4 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстан мемлекетіндегі шағын және орта бизнестің дамуы және шешу жолдары53 бет
«Ата-тек-Астана» шағын бизнес орталығының басқару жүйесін талдау43 бет
«ЦентрКредитБанкі» АҚ ұйымдық экономикалық сипаттамасы және қаржы жұмысының ұйымдастырылуы29 бет
Астананың гүлденуі - Қазақстанның гүлденуі30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь