Цианобактериялар

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
1 ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.1 Цианобактериялар, жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 6
1.2 Техногенді экожүйелерде таралған цианобактериялар ... ... ... ... ... ... 10
2 МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 13
2.1 Зерттеу объектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.2 Материалдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 13
2.3
2.4 Зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Жұмыс барысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 14
16
3 НӘТИЖЕЛЕР МЕН ТАЛДАУЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
3.1 Цианобактериялардың белсенді дақылдарын алу таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
17
3.2
3.3 Цианобактериялардың дамуына мұнайдың әсерін анықтау ... ... ... ... ...
Цианобактериялардың клетка мөлшерін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ...
19
22
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 25
Қазіргі кезде Қазақстан мұнай өндіруші мемлекеттердің бірі болғандықтан, оны өңдеу, тасымалдау кезінде сөзсіз мұнаймен қоршаған орта ластанды. Қазір осы экологиялық проблемаларды шешу ең негізгі шаралардың бірі болып отырғаны анық.
Қазіргі кезде экожүйені тазалауда қолданылатын перспективті әдістердің бірі биотехнологиялық әдістер болып табылады, яғни биопрепараттар негізінде биоремедиациялау.
Биоремидияцияда көбінесе трофикалық дәрежелері әр түрлі аралас дақылдарды қолданылады: фото-, авто- және гетеротрофтар себебі олар ластаушыларға полиспецификалық әсер етеді. Соңғы кездерде мұнаймен ластанған жерлерді тазалау үшін цианобактериялық дақылдарды қолдану туралы жұмыстар шықты, олар өз алдында табиғатта басқа микроорганизмдармен ассоциация түрінде кездеседі. Мұнаймен ластанған топырақта цианобактериялардың тіршілік етуі туралы мәліметтерді көптеген ғалымдар келтіреді. Бұның мәні цианобактериялардың көмірсутек тотықтырушы бактериялардың мутуалисті байланысы мен жоғарғы дәрежеде бейімделгіштігімен түсіндіріледі.
Табиғатта цианобактериялар микроорганизмдармен консорциум түзеді,әртүрлі сыртқы қолайсыз жағдайлардан осы организмдердің кооперациясы қорғайды. Ассоциаиялардың бұлай болу себебі тікелей цианобактериялардың сонымен қатар олардың серіктес бактерияларына да байланысты. Осындай қосылыс түрінде болуы бұлардың адаптациялық ерекшеліктеріне әсер ететін болар.
Микроорганизм штамдарының ішінде перспективтілердің бірі болып ластанған экожүйелерден бөлініп алынған түрлері екені анықталды.
Көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдер мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған экосистеманы қалпына келтіру процестерінде маңызды рөл атқарады. Қазіргі таңда экосистеманы көміртек көзі ретінде органикалық ластаушыларды қолданатын микроорганизмдер арқылы биологиялық тазалау әдісі тиімді болып табылады. Ферменттер арқылы катализденетін бірқатар реакциялардан кейін ксенобиотиктер клетканың негізгі метаболизміне еніп, қосылыс молекуласындағы кейбір көміртектер биогенді қосылыстардың синтезіне жұмсалады да, қалған бөлігі микроорганизмдерге қажетті энергия беріп көмірқышқыл газына дейін тотығады .
Сондықтан қазіргі кезде қоршаған ортаны тазалау үшін мұнайтолерантты цианобатериалдық дақылдарды алу актуалды және маңызды болып саналады.
1. Сопрунова О.Б. Циано-бактериальные сообщества в биодеградации нефтяных углеводородов в почвах // Электронный журнал “Исследовано в Росии”. 2005. №94. с.991-998. http://zhurnal.ape.relarn.ru/articles/2005/094.pdf.
2. Квасников Е.И., Клюшникова Т.М. Микроорганизмы-деструкторы нефти в водных бассейнах. Киев. ”Наукова Думка”,1981, 132с
3. Гусеев М.В., Минеева Л.А. Микробиология. Изд.: МГУ. 1992. 448с.
4. Ефимова М.В., Ефимов А.А. Синезеленые водоросли или цианобактерии? Вопросы систематики // Научный журнал “Современные проблемы науки и образования”.2007. №6. С.225-230
5. Кайырманова Г.К., Ерназарова А.К., Жубанова А.А., Заядан Б.К. Изучение ассоциативных сообществ, выделенных из техногенных экосистем//Биотехнология. Теория и практика. –2007 –№3. –С.69-75
6. Резанов И. Каменная летопись биосферы // Наука и жизнь. –2003. –№6. – С. 125-158
7. Жубанова А.А, Мансуров З.А. Получение высокотехнологичных препаратов нефтедеструкторов на основе иммобилизованных клеток микроорганизмов//Хабаршы. Биология сериясы, Алматы 2007, №1 (31), 42-57б.
8. Определитель бактерий Берджи. Под редакций Дж. Хоулта, Н.Крига, П.Снита, Дж.Стейли, С.Уильямса. М. Мир, 1997. 432с.
9. Горбунова Н.П. Альгология. М.; Высшая школа., 1991. 256с.
10. Мансуров З.А, Жұбанова А.А, Уалиева П.С. Биосорбенттерге иммобилденген микроб клеткаларының ИҚ-спектрлерін зерттеу//Хабаршы. Биология сериясы, Алматы 2007, №1 (31), 65-75б.
11. Штина Э.А., Голлербах М.М. Экология почвенных водорослей. М., Наука, 1976. 240с.
12. Шлегель Г. Общая микробиология. М.: Мир, 1987. 567с.
13. Сопрунова О.Б. Функционирование цианобактериальных сообществ в условиях техногенных экосистем. // Вестник МГУ. Сер. 16. Биология. 2006. №2. С.24-29.
14. Сопрунова О.Б. Ипользование цианобактериального комплекса для ремедияции нефтезагрязненных сред. // Биотехнология. 2006. №5. С.52-56.
15. Киреева Н.А., Дубовик З.Р., Закирова З.Р. Консортивные связи цианобактерий типичного чернозема при загрязнении нефтью. // Почвоведение. 2007. №6. С.749-755.
16. Тиберкевич Н.Я. Суточная динамика гетеротрофных бактерий в культурах Cyanophуta. // Альгология. 2000. Т. 10.№2. С. 193-200.
17. Глаголева О.Б., Зенова Г.М., Добровольская Т.Г. Взаимодействие водорослей и бактерий-спутников в ассоциативных культурах. // Альгология. 1992. Т. 1. №1. С. 56-63.
18. Горобец О.Б., Блинкова Л.П., Батуро А.П. Влияние микроводорослей на жизнеспособность микроорганизмов в естественной и искусственной среде обитания. // Микробиология. 2001.№1. С. 104-108.
19. Тиберкевич Н.Я., Сакевич А.И. Бактерии-спутники в культурах цианопрокариот и зеленых водорослей. // Гидробиологический журнал. 2001. Т.37. №1. С. 54-63.
20. Кабиров Р.Р. Формализованное описание сообщественных почвенных водорослей. // Альгология. 1997. Т. 7.№4. С. 365-370.
21. Штина Э.А. Роль водорослей в биогеоценозах суши. // Альгология. 1991. Т. 1. №1. С. 23-35.
22. Сопрунова О.Б. Особенности функционирования альго-бактерияльных сообществ техногенных экосистем. Автореферат дис.... докт.биол.наук. М., 2005. 32с.
23. Омарова Е.О., Зенова Г.М., Орлеанский В.К., Лобкова Е.С. Экспериментальные цианоактиномицетные ассоциации. // Вестник МГУ. Сер. 16. Биология. 2007. №1. С. 3-13.
24. Al - Hasan, R.h., Al - Bader, L.F., Zjrkhoh, N.A., Radwan, S.S., Evidence for n-alkane consumption and oxidation by filamentous cyanobacteria from oil contaminated coasts of the Arabian Gulf Marine Biology, 1998. 130. P. 521-527
25. Зенова Г.М., Орлеанский В.К., Омарова Е.О. Почвенные стрептомицеты–компоненты экспериментальных альгобактериальных ценозов. // Почвоведение. 2005. №10. С. 1251-1254.
26. Judy C. Acreman. The University of Toronto Culture Collection of Algae and Cyanobacteria (UTCC): a Canadian phycological resource centre. – Nova Hedwigia 79. 2004. Р. 135-144.
27. Батаева Ю.В., Дзержинская И.С. Влияние экстремальных гидрохимических условий на видовой состав цианобактерий в водоемах Нижней Волги. // Электронный журнал “Исследовано в России”. 2006. №168. С. 1566-1573. http://zhurnal.ape.relarn.ru/articles/2005/168. pdf.
28. Сопрунова О.Б. Циано-бактериальные консорциумы в очистке сточных вод. // Электронный журнал “Исследовано в России”. 2005. №11. С. 113-120. http://zhurnal.ape.relarn.ru/articles/2005/011. pdf.
29. Глаголева О.Б., Зенова Г.М. Экологическая характеристика бактериального звена альгобактериальных ассоциаций // Вестник МГУ. Сер. 17. Почвоведение. 1992. №3. С. 19-25.
30. Гусев М.В., Вольберг М.М., Лебедева А.Ф., Савальев И.Б. Использование метода диализного культивирования для подбора симбиотических альго-бактериальных пар. // Биологические науки. №1. 1988. С. 103-106.
31. Дзержинская И.С. Альго-бактериальные аспекты интенсификации биогидрохимического круговорота в техногенных экосистемах. Автореферат дис... докт.биолог.наук. М.: Изд-во МГУ. 1993. 30с.
32. Янкевич М.И. Формирование ремедиационных биоценозов для снижения антропогенной нагрузки на водные и почвенные экоситемы. Автореферат дис... докт.биолог.наук. Щелково.2002. 48 с.
33. Гусев М.В., Линькова М.А., Коронелли Т.В. Влияние нефтянных углеводородов на жизнеспособность цианобактерий в ассоциации с нефтеокисляющими бактериями // Микробиология. 1982. Т. 51. Вып.6. С. 932-936.
        
        МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ.............................................................|5 |
| |........................................ | |
|1 ... |6 |
| ... |
| |....... | ... |Цианобактериялар, жалпы |6 |
| ... | ... ... ... ... цианобактериялар |10 |
| ... | |
|2 ... МЕН |13 |
| ... | ... ... |13 |
| ... |
| ... | ... ... |
| ... | ... ... |14 ... |әдістері............................................................|16 |
| |................................. | |
| ... | |
| ... |
| ... | |
|3 ... МЕН |17 |
| ... | ... |Цианобактериялардың белсенді дақылдарын алу | |
| ... |
| ... | ... ... ... ... ... |19 ... ... |22 |
| ... ... ... | |
| ... | |
| ... |
| |......... ........................ | |
| ... ... |25 |
| ... | |
| | | |
| | | ... ... Қазақстан мұнай өндіруші мемлекеттердің бірі
болғандықтан, оны өңдеу, тасымалдау ... ... ... қоршаған орта
ластанды. Қазір осы экологиялық проблемаларды шешу ең негізгі шаралардың
бірі болып отырғаны анық.
Қазіргі ... ... ... ... ... бірі биотехнологиялық әдістер ... ... ... негізінде биоремедиациялау.
Биоремидияцияда көбінесе трофикалық дәрежелері әр түрлі аралас
дақылдарды ... ... ... және гетеротрофтар себебі ... ... әсер ... ... ... ... ... тазалау үшін цианобактериялық дақылдарды қолдану туралы
жұмыстар ... олар өз ... ... ... микроорганизмдармен
ассоциация түрінде кездеседі. Мұнаймен ... ... ... етуі туралы мәліметтерді көптеген ... ... мәні ... ... тотықтырушы
бактериялардың мутуалисті байланысы мен жоғарғы дәрежеде бейімделгіштігімен
түсіндіріледі.
Табиғатта цианобактериялар ... ... ... ... ... осы ... ... Ассоциаиялардың бұлай болу себебі тікелей цианобактериялардың
сонымен қатар ... ... ... да ... ... түрінде болуы бұлардың адаптациялық ерекшеліктеріне әсер ... ... ... ... бірі ... экожүйелерден бөлініп алынған түрлері екені анықталды.
Көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдер мұнай және мұнай өнімдерімен
ластанған экосистеманы ... ... ... ... рөл ... ... экосистеманы көміртек көзі ретінде органикалық ластаушыларды
қолданатын микроорганизмдер арқылы ... ... ... тиімді болып
табылады. Ферменттер арқылы ... ... ... ... ... ... ... еніп, қосылыс
молекуласындағы ... ... ... қосылыстардың синтезіне
жұмсалады да, қалған бөлігі ... ... ... ... ... ... тотығады .
Сондықтан қазіргі кезде қоршаған ортаны тазалау үшін ... ... алу ... және ... ... ... ... ШОЛУ
1. Цианобактериялар, жалпы сипаттамасы
Цианобактериялар микроәлемде уникалды болып саналады, себебі олардың
қауымдастықтары барлық алты континентте ... олар әр ... ... ... формалы организмдер. Олар тірі ... ең көне ... ... ... ... ... ұқсас организмдер қалдықтары строматолиттер арасынан
осыдан 3 миллиард жыл бұрын өмір ... түрі ... ... қабығында жартас пен тастардың ... ете ... ... ... ... ... ... атқарады және топырақ ... ... ... ... ... ... Nostoc, Calotrix ... кездеседі.
Азотфиксациялайтын түрлері топырақты азотпен байытады. Күріш ... көп ... ... ... макробалдырлардың,
жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің, планктондардың бетінде кездестіруге ... тірі ... ... орны ұзақ уақыт белгісіз
болған. Әр әдебиет көздеріндегі авторлар оларды әр түрлі атаған: ... ... ... цианеллалар, көк-жасыл
балдырлар, цианофицей /4/. Көп жылдар бойы олар ... ... ... ... ... XIX ғасырда цианобактериялардың систематикасы
бірінші рет қарастырылған. Тек XX ғасырдың алпысыншы жылдары прокариот ... ... ... ... белгілі болған кезде К.
ван Ниль мен Р.Стейниер цианобактериялар тірі ... ... ... ... ойды ... ... ... клеткасының
цитологиясын жаңа әдістермен зерттеу ... бұл ... ... дәлелденген. Осыған байланысты Р.Стейниер «көк-
жасыл балдырларды» «цианобактерия» деген терминмен алмастыруды ұсынған ... ж. ... А.А. ... ... ... күнге дейін сақталған,
себебі гидробиологтар мен ... осы ... ... ... ... ... Осы себептен Халықаралық бактериялық кодекс
номенклатурасы - ХБКН ... Code of ... of ... ... 1978 жылы ... бактериялардың Халықаралық
бактериологиялық жүйесінің комитеті бойынша цианобактерияларды «Халықаралық
бактериялық кодекс номенклатурасына» ... ... ... ... бес ... ішіндегі цианобактериялар
Monera патшасына жатқызылған. Тахтаджянның (1973) жүйесі бойынша ... ... ... патшасына жатқызылған. Бірақ 1977
жылы А.Л.Тахатжян ... Mychota ... ... ... ... балдырлар патшалық үстіне, Cyanophyta бөліміне жатқызған. Маргелис
пен Шварц класификациясы бойынша бес ... ... ... ... ... Кавалер-Смит алты патшалық
систематика бойынша Cyanobacteria бөлімі Procaryota империясына, Bacteria
патшасына, Negibacteria ... ... ... ... ... ... ... иерархиялық
таксондар кіреді: домен, филум, класс, рет, туыс, тұқым, түр. Осы ... ... Bacteria ... Cyanobacteria B10 филуміне жатады
және бес секцияға ... National Center for ... ... Taxonomy Browser (2004) ... ... ... типіне және Monera патшасына жатады .
Өткен ғасырдың жетпісінші жылдары К.Вёзе ... ... бір ... гені ... ... негізінде филогенетикалық ... Осы ... ... ... 16 S ... және
Eubacteria патшасына енгізілген. Біраз уақыттан кейін (1990) Вёзе бұл
патшаны Bacteria ... және ... ... үш патшаға - Bacteria,
Archaea, Eukarya бөлген.
«Берджи бактериялық анықтағышы» бойынша ... ... ... ... ... ал ол өз ... төрт бөлімге
бөлінген: ...... ... ... ... ... жатқызылған /4/.
Цианобактерияның клеткасын оптикалық ... ... ... ... ... вакуолі жоқ, перифериялық ... ... және ... ... ... болып келеді.
Хроматоплазма мен центроплазманың арасында қатты шекара жоқ. Центроплазмада
ДНҚ орналасқан, оны ... ... ... ... ... ... ... пен ядрошық болмайды. Соған қоса, цитоплазмада қосымша қор
заттары (гликоген, волютин, цианофицинді тұқым) болады және жиі – ... ... ... бойынша ауаға жақын, - газды вакуольдер, немесе
псевдовакуольдер болады /3/.
Цианобактерияларды ... ... ... ... құрылысқа
ие екендігі анықталған. Клеткалық қабырға анық төрт қабаттан тұрады. Оларды
L1, L2, L3, L4 деп ... ... ... ... – мөлдір L1 қабаты, одан кейін муреиннен тұратын электронды -
тығыз L2 қабаты ... . Ол ... ... тұрақтылығына
жауапты. Бұл қабат клеткалық қабырғаның 22-52% ... Ол ... және ... ... ... ... ... тізбек құрайды. L3 қабаттың табиғи құрамы белгісіз.
Бұл қабатта қатты субстраттың үстімен ... ... ... ... ... ... L4 қабаты 7,5-12 нм. Фиксация әдісін қолданған
кезінде үш ... ... ... Оның ... ... ... ... Бұл төрт қабат барлық цианобактерияларда
болады, ... ... ... ... ... пайда болуы мүмкін /11/.
Цианобактериялардың барлығы шырыш бөледі. Шырыштың ... ... ... және ... үлкен мөлшерде болғанда оны капсула(қап)
деп атайды.. Қаптың ... және ... ... ... келеді. Кейбір
қаптар клеткадан жеңіл жойылады, ал ... ... ... ... ... ... гомогенді құрылым ретінде болады, бірақ
көбінесе ... ... ... ... /8, 9/. ... клеткада
қорғаныштық қызмет атқарады,қозғалуға көмектеседі сонымен қатар кебуден
сақтайды .
Кейбір цианобактерияларда ... ... ... ... ... қабырғаның қатысуынсыз аналық клетканың құрамының ... ... - ... ... ... ... деп ... Осындай
клеткалардың бөлінуі спорангия қабығы еріп ... ... ... ... ... бөлініп шығуы арқылы жүреді.
Цианобактериялардың фотосинтетикалық аппараты күрделі жүйе тилакоидтан
құралған - тегіс мембранамен қоршалған «дисктен» ... және ... топ ... /5/. ... ... мен каротиноидтар
тилакоидтардың мебранасында ... ... А мен ... суда еритін фотосинтетикалық фикобилинді ... ... ... ... ... Олар ... ... кездеседі, бірақ жарықты сіңіруде олар үлкен рөл атқарады. Қосымша
пигменттер гранула формасында – ... - ... ... ... ... ... және ... ДНҚ
фибриллалары орналасқан,гистон болмайды.
Тилакоид пен нуклеоплазмасы жоқ цитоплазмада рибосомалар мен ... ... ... ... ... ... Түйіршіктер
сопақша немесе бұрыс формалы болады. Олар минералды қышқылдарда ... ... ... ... бұзылады. /7/. Гликоген клеткада
түйіршік ретінде жиналады. Олар сопақ немесе ұзын форма ... ... ... ... ... денешіктердің және ДНҚ-ның
жіпшелерінің жанында кездеседі .
Цианобактериялар мен ... ... ... әсер етуі ... ... ... ... Микроорганизмдердің
қауымдастықтарында цианобактериялардың метаболизмінің әр ... ... ... ауксиндері, антибиотиктерді,
витаминдерді, аминқышқылдарды) гетеротрофты ... ... ... ... ... қабаттарында суды сіңіріп, серіктес
микроорганизмдерді кеуіп кетуден ... /2/. Өз ... ... ... ... етеді, күрделі органикалық ... ... ... бөлінген оттегіні сіңіреді. Цианобактериялар бөлетін өнімдерді
серіктес бактериялар ... ... ... ... ... ... ... бойынша, микроорганизмдер қауымдастығы
Azotobacter, Azomonas, Thicapsa, Chlorobium, Pseudomonas, ... ... ... Acinetobater, Nitrozomonas,
Micrococcus, Staphylococcus, Streptococcus, Klebsiella, Bacillus,
Arthrobacter, ... ... ... ... ... ... Mucor, ... Rhizopus,
Cladosporium, Trichoderma, Micromonospora және ... ... ... ... ... микробиологиялық зерттелуі барысында анықталғандай,
қауымдастықтың пішінтүзуші ... ... ... цианобактериялар.
Олар, негізінен, шырышқа енгізілген талшық түріндегі жіпшелі формалар және
хаотикалық ... ... ... бір ... ... ... бактериялар. Цианобактериалды жабындылардың негізгі қасиеттері
олардың көпқабатты ... және ... ... топтарының тігінен таралып орналасуы. Біздің зерттеулеріміз
мұның бәрін растайды. Бөлініп алынған ... ... ... ... де, ... түрде қарағанда да байқалды. Цианобактериялардан
басқа, ... ... ... ... ... және ... ... екінші қабатын
сапротрофтар, түссіз және аноксигенді ... ... ... ... ... ... редукциялаушы бактериялар болатындығын
микробиологиялық зерттеулер көмегімен анықталды /16/.
Ортаның физико-химиялық параметрлерінің өзгеруіне өте тез жауап беретін
және ерекше физиологиялық ... бар ... ... жататын
цианобактериялар барлық жинақы культураларда негізгілері болатындығы
анықталды. Гидрохимиялық көрсеткіштерінің ... ... ... ... sp., ... sp. бірклеткалы
цианобактериялар дамиды.
Табиғи экстремалды тіршілік ету ортасымен салыстырғанда, техногенді ... ... ... ... ... оларда
пленкалар мен өсінділер түзеді. ... ... ... қоректі
ортамен ерітілген су қойма суының жиынтық ... ... 3-4 ай ... ... ... ... ... ортада монодақыл ретінде көп кездеспейді, олар
басқа ... ... ... ... ... құрып тіршілік етеді. Цианобактериялар бөліп
шығаратын клетка ... ... ... ... рөл ... ... ... улы заттардан сақтап, пана ретінде қызмет атқарады.
Сонымен қатар цианобактериялар бөлген органикалық заттарды бактериялар
қолданады, ал бактериялардың метаболизм процесі ... ... ... ... цианобактериялар қолданады /17/.
Бактериялар мен цианобактериялардың арасындағы қарым-қатынастарға әсер
ететін факторлар туралы бірнеше көзқарастар бар. В.Д.Федоров және ... ... өсуі ... ... ... ал ... цианобактериялармен бөлінген антибиотиктермен басылады деп санайды.
А.Х.Тамбиев және ... ... ... ... ... арқылы зерттеу кезінде, логарифдік фазада қышқылдық ... ... ... ал ол ... ... антиқышқылмен алмасқан /9/.
Жалпы ағын суларды тазартуда цианобактериялардың жағымды ролін ... ... ... ... 1) ... ... арқасында
оттекті режимді жақсарту; 2) су микрофлорасының жағдайын жақсарту; 3)
ластаушы заттардың аккумуляциясы ... ... ... жүйелердің
қатысымен токсиканттардың немесе сыртқы ортаға бөлініп шығатын биологиялық
активті метаболиттердің метаболизмі. Алғашқы екі фактордың ... ... ... Ал ... тазарту процесіне микробтар ... ... ... жүреді /18/.
1.2 Техногенді экожүйелерде таралған цианобактериялар
Цианобактериялар өзінің тіршілік әрекітіне байланысты барлық ... ... ... айтты.Олар өздерінің ... ... ... ... ... ... және ... да
кездесетіні дәлелденген .Цианобактериялар мұнай ... ... азық ... пайдаланып ыдырататыны да белгілі.Цианобактериялардың
мұнайға төзімділіктері туралы көптеген ... ... ... ... сондай-ақ Nostoc пен Anabaena ... ... ... салмағының 10% мұнай дозасында тіршілік ете алатындығы
анықталған.Сулы ортаның біріншілік продуценттері – балдырлар мен ... ... ... өсуі – ... ... ... ауытқып отыратын
гетеротрофты бактериялардың дамуы ... ... ... онжылдықта
көрсеткен зертттеу нәтижелері, балдырлар мен оған жалғаспалы ... өз ... ... ... ... ... көрсетті. Оның
негізінде көміртегі және азот алмасу процесстері ... және бұл ... ... ... ... етіп ... итермелейді.
Фотосинтез процесінде біріншілік продуценттер кең ... ... және ... ал бұл өнімдерді оған
жалғаспалы ... ... ... өз ... ... ... ... үшін қажетті СО2 ... ... ... ... ... ... кері әсер ететіндігі белгілі: түрлік
құрамы азаяды, кейбір түрлер тіпті тіршілігін жояды.
Харьков қаласындағы құрылыс ... ... ... ... ... ... ондағы алуантүрліліктің қысқаруы мен жойылуына
алып келген. Сол жерден ... ... ... ... ... 5 тобы ғана ... олар эвгленалы, жасыл, сарғыш-жасыл,
диатомды және ... ... ... ... ... бөлігін
диатомды (жалпы таксонның 39%-ы) және жасыл (37%) балдырлар ... ... ... сулардағы балдырлардың сандық құрамы жыл
мезгілдеріне байланысты ауытқып отырған. Оның минимальды ... ... көп ... кл/л) әдетте қысқы уақытқа сай келген. Сол кезеңде,
негізінен көк-жасыл ... tenuis) және ... ... ... көп ... ... қарай сандық көбею
көрсеткіштері диатомды балдырларда, кейде көкжасыл балдырларда ... ... (100 ... ... кл/л) жаздың басы мен аяғына
қарай диатомды, протококты, ... және ... ... ... Ородеж поселкесіндегі мұнайлы тоғандағы жасыл
балдырлардың 15 түрі кездескен. ... ... ... ... түр ... Anabaena sp., Aphanizomenon bos-aquae [L.] Ralfs,
Lyngbya aesturii [Mert.], Liebm. Lynbbya cf. ... [Wartm.] ... ... Elenk., Lyngbya ... Lemm., ... W. et G.S.West, Microcoleus cf. ... [Kutz.] ... ambiguum Gom., ... tenue [Menegh] Gom., ... [Kutz.] Gom. Мұндай көрсеткіштер басқа да мәліметтерде кездеседі:
/ Сопрунова О.Б. Циано-бактериальные ... в ... ... ... журнал «Исследовано в России». 2005. №11. 113-120б; Сакевич
А.И., Осипов Л.Ф., ... Н.И. ... ... и ... ... ... водорослей //Микробиол. журн. -1979. -41. №6. 640-
644б/.
Экожүйенің ... ... ... ... ... және топырақ микрофлорасының санының күрт ... ... ... ... ортаға көп мөлшерде төгілуі іс жүзінде 15
см тереңдікке дейінгі барлық балдырлардың тіршілігін тоқтатады /5/.
Түмен облысында мұнай кен ... ... ... ... мен ... ... өзгерістер болатындығы
зерттелген. Топырақтың аз ғана ... ... ... балдырлардың
әртүрлілігін азайтқан – яғни, 74-тен 24-ке дейін ... ... Ал ... іс жүзінде барлық балдырлардың тіршілігін жойған. Башқұртта
мұнаймен ластанған топырақта балдырлардың ... ... мен ... азайып
кетуі де әдебиеттерде келтірілген. Егер ... 1 г ... ... ... ... төгілген кейін 3 күн өткеннен соң 8 л/м2 дозада 24 мың
клетка қалған. ... ... ... ... ... санау
әдісімен ешқандай клетка табылмаған. Жүргізілген екі жұмыста да мұнайдың
минимальды дозасының өзі ... және ... ... опат ... ... ... ал ең ... қасиетті цианобактериялар
көрсететіндігі анықталған. Мұнайдың жоғарғы дозасында тек ... ... ... ғана ... ... ... бұғазында (Арабия) шикі мұнаймен ... ... ... ... ... Microcoleus
chthonoplastes және Phormidium corium бөлініп алынған, олардың жекеленген н-
алкандарды пайдаланылатындығы зерттелген. Екі ... да ... ... ... ... ортада жоқ ортаға қарағанда жақсы
өскен. Phormidium corium биомассасы нонадекан (С-19) концентрациясына тура
пропорционал ... ... ... өскен цианобактериялар
хлорофилдың каротинге қатынасы бақылаудағы ... ... ... ... ... цианобактериялардың липидтердегі май
қышқылдарын ... ... екі ... да ... ... ... анықталған. Кейіннен Microcoleus
chthonoplastes және Phormidium corium-ның берілген ... ... ... ... ... ... мұнай мен көмірсулардың бұзылуы дақылдардың өсуіне сәйкес
келмейді. Мысалы, кейбір жұмыстарда, ... salina және ... екі ... ... ... мұнайсыз ортада жақсы
өскен, ал бірклеткалы Aphanocapsa sp. цианобактериясы ... бар ... ... өскендігі көрсетілген. Алайда зерттелген үш дақыл да мұнайды 45-55%
ыдыратқан. Осы жұмыста да үш ... ... ... ... деградациялаған. Антраценды - Oscillatoria salina (90,6%),
фенантренды - Aphanocapsa sp. (85,5%), ... - ... ... пен Aphanocapsa sp. (65,2%) ыдыратқан /22/.
Африка материгінде орналасқан Магади көлінің экстремальді жағдайларының
өзінде де судың тронмен қаныққын (NaHCO3 • Na2CO3 • 2Н2О) 30 ... ... ... де ... өмір сүру өте жоғары екенін
анықтаған.Микроскоппен қарасақ биопланктонның ... ... орай ... ... ... ... ... айтуға
болады.
Ластағыш және токсинді заттарға қауымдастықтар ерекше ... ... ... ... байланысты цианобактериялар қоршаған
ортаға ерекше бейімделеді: ... және ... ... ... ... асырады, молекулярлы азотты
фиксирлейді, күкірт ... ... ... ... ... Сонымен бірге, цианобактериялардың ... ... ... ... ж/е т.б.) және ... құрылымы олармен симбиозды ... ... әр ... ... ... туғызады /28/.
Микробалдырлардың, цианобактериялардың клеткалық қабырғасының
полисахариді және клетка ... ... ... ... ... ... қажеттілікпен қамтамасыз етеді, ал клетка
ішілік полисахариді гетеротрофты микроорганизмдерді сақтауға, экожүйенің
тұрақтылығын ... ... ... ... ... ластанған ортада
тіршілік ете алатынын көрсетті яғни төзімділігін .Соның нәтижесінде оларың
көмегімен ластанған ... ... ... туралы жұмыстар жүргізілуде.
/Сопрунова О.Б. Особенности функционирования альго-бактерияльных сообществ
техногенных экосистем; Киреева Н.А., ... З.Р., ... ... ... ... при загрязнении нефтью/.
2 МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕР
2.1 Зерттеу объектілері
Альгологиялық таза дақылдар:
Phormidium sp.К-1 – Қызылорда облысының ... ... кен ... ... су ... ;
Oscillatoria sp. А-1 - Шығыс Қазақстан облысындағы орналасқан Алакөл
көліне жақын тоғандардан бөлініп алынған ағынды су ... sp. С-2 ... ... ... ... және ... ластанған Сарыкөл көлінің сулары.
2.2 Материалдар
Қоректік орталар:
-Заррука ортасы (сұйық ортасы;қатты ортасы- 2% агар) цианобактерияларды
бөліп алуға және оларды ... ... ... КNO3 - ... - 2,5; ... - 1,25; ... - 0,009; ЭДТА - ... ... - 1 мл; ...... орта болса); 1атм.
30 мин стерилизациялайды. Микроэлементтер ерітіндісі: ZnSO4*7H2O - ... - 11,4; ... - 5,1; ... - 5,0; CoCL2*6H2O - 1,6;
CuSO4*5H2O - 1,6; ... - 1,1; 1 атм. ... ... ... ... цианобактерияларды азотзыз ортада өсу
қабілеттілігін анықтау үшін қолданылды (г/л дистелденген су ... -0,25г KHPO4 – 0,4; CaCl2 + ... Na ... -0,02, ... ... 1 атм. ... ортасы(г/л): KNO3 – 1,0; K2HPO4*3H2O – 0,2; MgSO4*7H2O – ... – 0,15; NaHCO3 – 0,2; ... 1мл; ... ... – 0,22; ... – 1,81; CuSO4*5H2O – 0,079; NaBO3*4H2O
– 2,63; (NH4)6Mo7O24*4H2O – 1,0; ... – 9,3; CaCl2 – ... – 0,02; ЭДТА – 0,010. ... рН - 7,0. ... 1 ... мин.
-Заррука ортасы +мұнай (2%және 4%) - нефтетолерантты цианобактериялар
өсіру үшін:
Пайдаланған мұнай: ... ... ... - жеңіл (тығыздығы 613,0
кг/м3), азкүкіртті (0,07 % күкірт), азпарафинді (1,6 % ... ... ... ... ... ... ... ее при 500С
3,71 мм2/С), қату температурасы100С, балқу температурасы ... ... ... ... ... ... алу үшін 250 мл Эрленмейер
колбасына . Ал олар өсу үшін 1500-2000 ЛК жарықта 20-25 Со t ... ... ... ... – орта жасыл түске боялып
көріне бастаған ... ... орта ... және ... қабырғасында пленка
түзіле бастаған кезде оны ... ... ... жатқан
жіпшелерді сұйық синтетикалық Заррука ортасынан ... ... ... штаммдарын 1-2 ай сайын жаңа орталарға қайта өсіріп
(пересев) арқылы және 200 С ... (2%) ... емес ... ... 100-250 мл ... колбасында 800-1000 ЛК жарықта, 18-20 Со t да
сақтап отырған.
Цианобактерияларды ... ... ... оны ... арқылы арқылы
алған 30 минут-1 сағаттай, осы кезде жеке клеткалары коллониялардан ажырап
үлгерген. Супезиядан бөлек ... ... да ... Микробтық
жалпы массасын абсалюттік құрғақ заттарымен анығтаған. Клетка санын анықтау
үшін жай микроскоптау әдісін қолданған.
2.3.2. Микроскоптау ... ... ... ... ... ... микроскоп Микмедво-1 қолданылды препараттар жалпылама
түрде дайындалды.
Люминистенті микроскопия: бұл үшін Leiсa DMLS 2500 ... ... ... препаратқа ультрофиолет сәулесімен әсер
етеді, толқын ұзындығы 300-400 нм болатын,және толқын ... 440-460 ... ... ... әсер етеді люминесценцияны қоздыру үшін.
Клеткаларды суретке Leiсa DC 300F цифрлық камерасымен жүзеге асырдық.
Сканерлік ... ... ... ... ... ... үшін, цианобактериялардың тазалығын тексеру
үшін JCXA – 7334 сканерлік электро-зондтық микроскобы ... ... ... ... жұқа ... ... ... информация электронды-сәулелік түтікшеге екінші элекрондық түтікше
обьекті суретін ... ... ... ... ... нәтижесіне қарй өзгереді. Препараттар келесі ретпен жасалды:
цианобактерия суспензиясын ... 25 °С 10-15 ... ... ... ... ... ... қатырған (10 минут) содан соң вакуумдық буландырғышта
кептірген.
2.3.3 Клетка мөлшерін анықтау
Микроорганизмдердің клеткаларын ... ... ... микрометр
арқылы немесе окулярлы бұрандалы микрометр арқылы анықтайды. Өлшеу үшін
бекітілмеген тірі клеткаларды қолданған жөн.Себебі ... ... ... өзгеруіне әкеледі. Егер клеткалар ... ... ... ... ... ... ... суспензия
тамшысына 0,1% агардың сулы ... ... ... пішіні
мирометрмен(мкм)белгіленеді.
Окуляры микрометр - ортасында ұзынндығы 5 мм болатын сығыш орналасқан
дөңгелек шыны пластинка. Сызғыш 50 ... ... ... ... Алайда окулярлы микометр арқылы клетканың нағыз
мөлшерін өлшеуге болмайды, ... ... ... ... және ... ал ... бөліктері окулярдың жоғары линзасы арқылы қарастырылады.
Сондығтан клетка мөлшерін өлшеу алдында окулырлы микрометрлердің ... ... ... ... ... ... ... - ортасында тесігі бар металды пластинка . тесікте
1мм сызғыш бар шыны орналасқан. Сызғыш 100 ... ... ... ... ... 0,01 мм ... 10 мкм ... Окулярлы
микрометрдің бағасын анықтау үшін обьективті микрометрді ... ... ... алады. Микоскоп үстелін және окулярды қозғалту
арқылы 2 ... ... ... ... ... ... ... Окулярлы микрометрдің бөлік бағасын ... ... ... ... және ... микрометрлердің
шкалаларының бір бөлігі қиылыстырылады,олардың келесі қиылысуларын табады.
Осылайша,окулярлы микрометрдің бір бөлігі обьективті микрометрдің ... ... ... ... ... ... ... окуляр-микрометрдің бес бөлігіне сәйкес келеді,яғни окуляр-
микрометрдің бір бөлігі 4 мкм(20/5 ) ... ... ... пішінін өлшеу үшін обьективтің окулярлы ... ... ... ... ... санды окуляр-микрометрдің бөлік
бағасына көбейтеді.
Клеткалардың пішінін бұрандалы окуляр микрометрдің көмегіменоңай және нақты
өлшеуге болады. Оны ... алып ... ... ... ... ... бөлік бағасы 1мм тең пішіні ірі
нысандарды анықтауға арналған қозғалмайтын шкаласы және қозғалатын айқасты
шыны ... ... ... ... және ... ... айқаспен қоса ауысады.Клетка ұзындығын өлшеу
кезінде акулярлы ... ... ... ... ... ... ... де,барабандағы санды жазып
алады.Содан соң,барабанды айналдыра отырып айқасты клетканың екінші ... да ... ... ... ... ұзындығының микрометрлі
бұранда-барабанның қанша бөлігіне сәйкес келетінін анықтайды да, алынған
мәнді ... сол ... ... ... бағасына көбейтеді.
Дұрыс нәтижелер алу үшін 20-30-дан кем емес клеткалар саналады.Шар тәрізді
пішінді клеткаларды өлшеу ... ... ... ... ... өлшегенде ұзындығын және енін өлшейді.
2.3.4 Цианобактериялардың клетка индексін анықтау әдісі
Морфологиялық зерттеулерде клеткалардың ... ... ... ... ... ... бөлек элементтері
бойынша (мөлшері, формалары). Негізгі көңіл ... ... ең ... клетка еніне (ширина, диаметр) аударылады.
Қасиеттер көрсеткіші ретінде көбінесе тағы ... ... ... ... айтуға болады. цианобактериялардың морфологиясын зерттеуде
клетка мөлшерін анықтау үлкен рөл атқарады. Осы жұмыстарды пайдалана клетка
мөлшерінің индексі деген ... ... ... Клетка индексі дегеніміз -
клетка мөлшерінің ұзындығын ,клетка еніне қатынасы.Ол үшін барлық өлшенген
клеткалар өлшемдерінің ... ... алып ... ... көрсеткішіне
бөлеміз.Бұл мындай формуламен белгіленеді:
|FX==ind |
2.4 Жұмыс тәжірбиесінің барысы
Цианобактериялардың өсу қарқындылығына ... ... ... ... ... ... цианобактерия дақылдарын дайындап алып, оны ... ... 10 ... ... ... ... ... таза колбаға қайтадан 100 мл Заррука ортасымен араластырып құямыз.
Дайын сұйықтықтың алдын ала ... ... ... ... үшін ФЭК
арқылы анықтаймыз. Содан соң 100 мл Заррукадағы Phormidium –ға 2 мл ... ... өсіп шығу үшін оған ... ... керек көк-жасыл
балдырлар фототрофты микроорганизмдер болғандықтан олар өсу үшін міндетті
түрде күн сәулесі қажет. Күн ... ... ... ... шамдары атқарады электр қуаттылығы 1500-2000 ЛК.
Және құйылған мұнаймен ортаны араластыру ,яғни ... ... ... жүру үшін жүргізіліп отырды. Араластырғыш қызметін шейкер атқара
ды. Осы жағдайлардың ... ... ... ... ... ... өлшеу басталады. Оптикалық тығыздық 15 ... ... ... кесте құралды.
3. НӘТИЖЕЛЕР МЕН ТАЛҚЫЛАУЛАР
1. Цианобактериялардың белсенді дақылдарын алу
Цианобактерияларды алудағы қиыншылығы көп жұмыстардың бірі ол ... өсу ... ... ... ... яғни ... өсу уақыты 7-12
күнді құрайды. Белгілі, цианобактерияларға клеткасының ... ... үшін ... ... ... көмірқышқыл газы, азоттың ең
қарапайым ... ... ... ... және ... ... тұздар (фосфор көздері, күкірт, магний, темір, микроэлементтер),
су. Дробецкая және басқа ғалымдардың ... ... ... ... ... және ... жағдайларда да) ең қолайлысы болып
Громов-6 ... ... ... ... көбі бұл ... болды яғни көптеген өзгерістерге ... ... ... және басқа компоненттерін өзерту арқылы. Сонымен
қатар цианобактериялардың активті дақылдарын алу үшін ... ... ... ... ... бар . ... жұмыста белсенді
цианобактерияларды дақылдарын культивирлеу үшін ... ... ... ... ... зерттеу нәтижелері төменгі кестеде
көрсетілген.
1-кесте Цианобактерияларды әр түрлі орталарда өсіру
|Орта |Дақыл |өсу ... |
| | ... ... ластанған ... ... ... ... үшін арналған орталар ішінде Заррука ... ... ... ... ... ... анықтау
Негізінен цианобактериялар фотоавтотрофты микроорганизмдер болып
табылады, бірақ кейбір мәліметтер ... ... ... ... ... екен. Осы мәліметтерді пайдалана отырып біз
цианобактерияларды мұнайдың әртүрлі концентрациясында ... ... ... мұнайдың әртүрлі ... ... ... ... -3. ... қосылған ортада Phormidium sp. К-1 өсу динамикасы
Суретте көрсетілген мұнай қосылған ... ... ... ... ... ... ауқымды екен, яғни
суретте көрінгендей 2% ортада дақылдар жақсы өседі олардың ... ... ... екен және өте ... жүреді,стационарлы фазада 7-8
күннен басталады да шамамен 5 ... ... ... ... ... өсуі ... ... бастайды. Ал 4% мұнайлы ортада лаг-
фаза оптималды ортамен салыстырғанда ... жай ... ... және ... өсуі аса ... болмайды,стационарлы фазасы 4-
күнге созылып, клеткалардың өсуі төмендеп ... ... ... ... ... мұнайлы ортада өсетінін
көрсетті. Бұлардың мұнай ... өсу ... ... бойынша , барлық дақылдар мұнайда ... ... ... ... ... ортамен салыстыра
отырып жасаған тәжірбие барысында анықталды мұнай концентрациясының
цианобактерия ... ... ... ... Егер ... мұнай қосылған ортада культивирлейтін
болсақ,олар өзгерістерге ... ... ... ... ... Егер ... ... концентрацияда болса онда цианобактериялар
клеткалары ... ... ... ... Цианобактериялардың 2% мұнай
концентрациясында өскен ... 4- ... ... . ... 2% мұнай концентрациясында өсуі
Мұнай қосылған ортада өскен цианобактериялардың ... ... ... ... жүреді,бірақ белгілі уақыт өткен соң өзгерістерге ұшырап
бөлшектену пайда болады ,трихомдары ажырауы ... ... ... ... ... екен ... суретте
көрінгендей 2%ортада дақылдар жақсы өседі олардың лаг-фазасы 4 күннен
басталады екен және өте ... ... ... 7-8 ... да ... 5 күндей созылады. Содан кейін ... ... ... ... Біз ... ... дақылдардың барлығы
мұнайлы ортада өсетінін көрсетті. Бұлардың мұнай өнімдеріндегі ... ... ... ... ... ... белгілі, қолайсыз жағдайлар туғанда цианобактериялар өзгерістерге
ұшырайды яғни морфологиялық жағынан ауытқиды: трихомдары ... ... ... (ені, ... ... ... ... -5те Цианобактериялардың 2 %
мұнай концентрациясында өскені көрсетілген.
Сурет-5. Мұнайдың 2% ... ... ... ... ... ... ... sp А-1 |В. ... sp.К-1 ... ... жағдайлар әсерінен туындайтын
морфологиялық ... ... ... ... ... ... , көбінесе клетка мөлшерінің индексіне .
Морфологиялық зерттеулерде клеткалардың мөлшерін, популяцияларда
жіпшелерінің ... ... ... ... ... элементтері
бойынша (мөлшері, формалары). Негізгі көңіл клетканың ... ең ... ... еніне (ширина, диаметр) аударылады.
Қасиеттер көрсеткіші ретінде көбінесе тағы ... ... ... ... ... ... М-ортасы, Заррука + мұнайдың 2% орталарында ... ... ... 3 ... ... ... индексі клетка ұзындығының
клетка еніне қатынасы бойынша анықталды.
3-кесте: Цианобактериялардың клетка индексі
| ... sp. ... sp . ... sp ... |К-1 |А-1 |С-2 ... | | | |
| | | | |
| |=1,2 |=1,8 |=1,8 ... ... | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| |0,8 | |1,1 ... ... | |1,2 | |
| | | | |
| | | | |
| |1,1 | | |
| | |1,6 |1,5 ... ортасы | | | |
| | | | ... ... ... 3 ... клетка индексі бірқалыпты
өзгеріп отырды. Мысалы мұнай қосылған ортада Phormidium sp. К-1 ... ... ... ... ... 1,2 -0,8 ге ... ... Oscillatoria sp . А-1 клетка индексі 1,8-1,2 дейін,
ал Oscillatoria sp С-2 штамында 1,8-1,1- ге азайған.
Алынған ... ... , ... ... ... мөлшері әр
ортада әртүрлі екені ... ... ... ... ең ... Заррука ортасында екен, онда клетка индексі айтарлықтай жоғары.
Сонымен ... ... да азот ... болмауына қарамастан
дақылдардың өскенін ... ... ... 2 % концентрациясында клетка
мөлшерінің оптималды ортамен бірдей жүретінін айтсақ та ... ... да ... ... өзгергенін тағы атап өтсек.
Сонымен, цианобактериялардың мөлшерлік қасиеттері ... ... ... ... ... көрсеткіштер маңызды рөл
атқарады , цианобактериялардың сыртқы көрінісіне және ... ... ... ... ... ... ... цианобактерия дақылдарын зерттеу нәтижелер
бойынша келесі қорытындылар жасалынды:
1. Phormidium sp. К-1 , ... sp.А-1, ... sp ... ... ... ... қарастырылған
орталар ішінен Заррука ортасы қолайлы екені анықталды.
2. Зерттелінген цианобактериялардың ... ... 4 % ... ... ... ... ... тежелді, ал 2% мұнай ортада
цианобактерия дақылдарының лаг-фазасы ұзарғанымен , ... ... ... ... ... ... Phormidium sp. К-1 , Oscillatoria sp.А-1, ... sp ... ... ... ... ішінде мөлшерлік яғни ... ... ... ... және ... ... ыдырауымен
жіпшелерінің қысқаруы байқалды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Сопрунова О.Б. Циано-бактериальные сообщества в ... ... в ... // ... ... ... в
Росии”. 2005. №94. ... ... Е.И., ... Т.М. ... ... в
водных бассейнах. Киев. ”Наукова Думка”,1981, 132с
3. Гусеев М.В., ... Л.А. ... Изд.: МГУ. 1992. ... ... М.В., ... А.А. Синезеленые водоросли или цианобактерии?
Вопросы систематики // Научный журнал “Современные проблемы ... ... №6. ... ... Г.К., Ерназарова А.К., Жубанова А.А., Заядан ... ... ... ... из техногенных
экосистем//Биотехнология. Теория и ... –2007 –№3. ... ... И. ... ... биосферы // Наука и жизнь. –2003. –№6.
– С. 125-158
7. Жубанова А.А, Мансуров З.А. ... ... ... на ... ... ... ... сериясы, Алматы 2007, №1 (31), 42-
57б.
8. Определитель бактерий Берджи. Под редакций Дж. ... ... ... ... М. Мир, 1997. 432с.
9. Горбунова Н.П. Альгология. М.; Высшая школа., 1991. ... ... З.А, ... А.А, Уалиева П.С. Биосорбенттерге
иммобилденген микроб клеткаларының ИҚ-спектрлерін зерттеу//Хабаршы.
Биология сериясы, ... 2007, №1 (31), ... ... Э.А., ... М.М. ... ... ... М., Наука,
1976. 240с.
12. Шлегель Г. Общая ... М.: Мир, 1987. ... ... О.Б. ... цианобактериальных сообществ в
условиях техногенных экосистем. // Вестник МГУ. Сер. 16. Биология.
2006. №2. С.24-29.
14. ... О.Б. ... ... комплекса для
ремедияции нефтезагрязненных сред. // Биотехнология. 2006. №5. ... ... Н.А., ... З.Р., ... З.Р. ... ... ... чернозема при загрязнении нефтью. //
Почвоведение. 2007. №6. С.749-755.
16. Тиберкевич Н.Я. ... ... ... ... в ... // Альгология. 2000. Т. 10.№2. С. 193-200.
17. Глаголева О.Б., Зенова Г.М., ... Т.Г. ... и ... в ... ... //
Альгология. 1992. Т. 1. №1. С. 56-63.
18. Горобец О.Б., Блинкова Л.П., Батуро А.П. ... ... ... ... в ... и искусственной среде
обитания. // Микробиология. 2001.№1. С. 104-108.
19. Тиберкевич Н.Я., ... А.И. ... в ... и ... ... // Гидробиологический журнал.
2001. Т.37. №1. С. 54-63.
20. Кабиров Р.Р. ... ... ... ... // ... 1997. Т. 7.№4. С. ... Штина Э.А. Роль водорослей в биогеоценозах суши. // Альгология. 1991.
Т. 1. №1. С. 23-35.
22. Сопрунова О.Б. Особенности ... ... ... ... ... дис.... докт.биол.наук.
М., 2005. 32с.
23. Омарова Е.О., Зенова Г.М., Орлеанский В.К., ... ... ... ... // ... ... 16. Биология. 2007. №1. С. 3-13.
24. Al - Hasan, R.h., Al - Bader, L.F., Zjrkhoh, N.A., Radwan, ... for n-alkane ... and ... by filamentous
cyanobacteria from oil contaminated coasts of the Arabian Gulf Marine
Biology, 1998. 130. P. ... ... Г.М., ... В.К., Омарова Е.О. ... ... ... // ... 2005. №10. С. 1251-1254.
26. Judy C. Acreman. The University of Toronto Culture Collection of
Algae and ... (UTCC): a Canadian ... ... – Nova Hedwigia 79. 2004. Р. ... Батаева Ю.В., Дзержинская И.С. Влияние экстремальных гидрохимических
условий на видовой состав цианобактерий в водоемах Нижней ... ... ... ... в России”. 2006. №168. С. 1566-1573.
http://zhurnal.ape.relarn.ru/articles/2005/168. pdf.
28. Сопрунова О.Б. Циано-бактериальные консорциумы в очистке сточных вод.
// ... ... ... в ... 2005. №11. С. ... ... Глаголева О.Б., Зенова Г.М. Экологическая ... ... ... ассоциаций // Вестник МГУ.
Сер. 17. Почвоведение. 1992. №3. С. ... ... М.В., ... М.М., ... А.Ф., Савальев И.Б. Использование
метода диализного культивирования для подбора симбиотических ... пар. // ... ... №1. 1988. С. ... ... И.С. ... ... интенсификации
биогидрохимического круговорота в ... ... ... ... М.: ... МГУ. 1993. 30с.
32. Янкевич М.И. Формирование ремедиационных биоценозов для ... ... на ... и ... ... ... докт.биолог.наук. Щелково.2002. 48 с.
33. Гусев М.В., ... М.А., ... Т.В. ... ... на ... ... в ассоциации с
нефтеокисляющими бактериями // Микробиология. 1982. Т. 51. Вып.6. С.
932-936.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азотфиксациялаушы цианобактерия NOSTOC CALSICOLA – ның морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық қасиеттерін зерттеу35 бет
Прокариоттар27 бет
Цианобактериямен симбиозды тіршілік ететін бактерия-серіктестерін анықтау37 бет
Қоршаған орта ластаушыларының көздері3 бет
Алтынды циандау7 бет
Цианобактерия Spirullina15 бет
Аса қауіпті анаэробты қоздырғыш инфекциясы4 бет
Магний ионымен байытылған спирулинаның биомассасын алу28 бет
Үрмебұршақтың сорт үлгілерін белоктық мөлшері, аминқышқылдық құрамына қарай сипаттау және жоғары белсенді антиқоректендіруші компоненттері бар үлгілерді анықтау жолдары58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь