Коммерциялық банктердегі күмәнді несиені басқару

КІРІСПЕ
1. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ КҮМӘНДІ НЕСИЕНІ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Комерциялық банктердің несиелік қызметін ұйымдастыру
1.2 КҮМӘНДІ НЕСИЕНІ БАСҚАРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1.3Күмәнді несиелерді басқарудың шетелдік тәжірибесі
2. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ КҮМӘНДІ НЕСИЕЛЕРІН БАСҚАРУЫН ТАЛДАУ
2.1«Халық Банк» АҚ күмәнді несиелерді бақаруын бағалау
2.2 Коммерциялық банктердің несиелік қызметін талдау
3.КҮМӘНДІ НЕСИЕЛЕРДІ БАСҚАРУДАҒЫ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН БОЛАШАҒЫ
ҚОРЫТЫНДЫ
Қолданылған әдебиеттер
Қандай да болмасын мемлекеттің тұрақты экономикалық дамуы –несиелік қатынастардың, несиелік жалпы процестің сапасымен анықталады. «Қазақстан–2030: Барлық Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы» стратегиясында деңгейі жоғары несие мен ішкі қорларға сүйенген ашық экономика негізінде әлеуметтік-экономикалық өсудің дәйекті де, ұлғаймалы қарқынына жету еліміздің алдында тұрған ең басты басымдықтардың бірі ретінде айқындалған.
Қазақстанның әлеуметтік, өндірістің потенциялын қалыптастыру, ұдайы өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз ету, жалпы алда тұрған әлеуметтік-экономикалық жоспарларды іске асыруда несие жүйесісіз мүмкін емес. Сондықтан да, қазіргі кезеңде несиелік процесті қай жағынан болмасын зерттеу, соның ішінде кумәнді несиелерін басқару, әлеуметтік салдарын талдау, өмірдің өзі талап етіп отырған заңды құбылыс.
Өткен жылғы АҚШ-тың ипотекалық нарығында басталған дағдарыс Қазақстанның банк секторына, сонымен бірге жалпы экономикамызға өз әсерін тигізбей қоймады.
Қарастырылып отырған тақырыптың өзектілігі – банк секторындағы 2007-ші жылдың тамызында басталған дағдарыс әсерін талдау, одан шығу жолдарын іздеу, банктердің активтерінің сапасын және өтімдлігін қалпына келтіру мүмкіндіктерін талдау болып отыр. Банктердің несие саясатының дағдарысқа бейімделуін, күмәнді несиелерің басқаруын талдау, біздің талдау пәніміз болып табылады.
АҚШ-тағы дағдарыстың Қазақстанға әсер етуінің басты себебі, банктердің сыртқы қаржыландыруға, яғни сыртқы қарыздарға айтарлықтай дәрежеде тәуекелділігі болып табылады. Осындай қиын шақтарда әрбір коммерциялық банктің несие саясатының маңызы арта түседі.
Аталған мақсатқа жету келесідей міндеттерді орындауды талап етеді:
• Коммерциялық банктің несие саясатының құрылымы мен мағынасын нақтылау ашып көрсету;
• Жекелеген банктің несие саясатын қарастыру;
• Коммерциялық банктің несие саясатының концептуалдық моделін негіздеу;
• Жалпы банк секторының дүниежүзілік нарықпен байланысын анықтау және шетел тәжірбесін қарастыру;
• Коммерциялық банктердің күмәнді несиелерін қарастыру және талдау жүргізу;
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі – коммерциялық банктер, оның ішінде «Халық Банк» АҚ-ы болып табылады.
1. «ҚР банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы / 31.08.1995
2. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2006 жылғы 26 желтоқсандағы № 296 қаулысымен бекітілген «Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру» туралы ережесі.
3. Постановлением Правления АО «Темiрбанк»№ 209 от «03» октября 2005 г. «Порядок работы по проблемным кредитам».
4. Банковское дело (Настольная книга банкира): Учеб.пособие/ Под научной ред. А.А. Абишева, С.А. Святова. – Алматы: Экономика, 2007. – 382 с.
5. Банковское дело: Учебник / Под ред. Г.Г. Коробовой. – М.: Экономистъ, 2005. – 751 с.
6. Банковское дело: Учебник. – 2-е изд., перераб. и доп. / Под ред. О.И.Лаврушина. – М.: «Финансы и статистика», 2000. – 672 с.
7. Воронин В.П., Федосова С.П. Деньги, кредит, банк: Учеб. пособие. – М.: Юрайт – издат, 2002. – 269 с.
8. Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане: Учебное пособие. – Алматы: Экономика. 2001. – 186 с.
9. Искаков У.М, Бохаев Д.Т, Рузиева Э.А. Финансовые рынки и посредники: Учебник. – Алматы: Экономика, 2005. – 298 с.
10. Көшенова Б. А. Ақша, несие, банктер және валюталық қатынастар
11. Мақыш С.Б. Банк ісі. Оқулық. – Алматы: ИздатМаркет, 2007. – 471 с.
12. Насырова М.Р, Токсанбай С.Р, Кулпыбаев С.К, Гуляева С.П. Современный экономический русско-казахский толковый словарь-справочник. – Алматы: 2003. – 880 с.
13. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер: Оқулық. – Алматы: «Экономика», 2005. – 416 бет.
14. Смағұлова Қаржы, ақша айналысы және несие
15. Экономические ориентиры на пути к ускоренной модернизации: Материалы междунар. науч.-прак. конф. (г. Алматы, 18 – 20 мая 2005 г.) / Под общ. ред. академика НАН РК, д.э.н., профессора Н.К. Мамырова – Алматы: Экономика, Ч.V. - 2005. – 256 с.
16. Андриана Ю.Р. Минимизация кредитного риска / Банки Казахстана. – 2007. - №6. – С.25
17. Бралина А.Г. Коммерциялық банктердегі проблемалық несиелерді басқару / Вестник КазНУ. Серия экономическая. – 2005. - №2. – С.48
18. Вероника Г. Качество активов банков ухудшается / Деловой Казахстан. – 2008. - №17(114). – С.8
19. Ковалев В.А. О кредитоспособности заемщика / Деньги и Кредит. – 2008. №1. – С.62
20. Мақыш С.Б. Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің проблемалық активтерін басқару тәжірибесін жетілдіру / ҚазҰУ Хабаршысы. Экономика сериясы. – 2006. - №1. – С.56
21. Смулов А. В новый год – без плохих кредитов. Тяжкое время кредитора / Банковское обозрение. – 2003. – №12. – С.20
22. Теңізбаева А. Несиелік қатынастарды құқықытық реттеу мәселелері / Заң. – 2003. – №9. – С.68
23. Фоминский О. Еще 12 месяцев ожиданий / Капитал.КZ. – 2008 - №21.
24. Шаяхметова К.О. Коммерциялық банктердің қызметіндегі тәуекел / ҚазЭУ Хабаршысы. – 2006. - №6. – С.105
        
        КІРІСПЕ
Қандай да болмасын мемлекеттің тұрақты экономикалық дамуы –несиелік
қатынастардың, несиелік ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі
және әл-ауқатының артуы» стратегиясында деңгейі жоғары несие мен ішкі
қорларға сүйенген ашық ... ... ... ... де, ұлғаймалы қарқынына жету еліміздің алдында тұрған ең ... бірі ... ... ... ... ... ... ұдайы
өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз ету, жалпы алда тұрған әлеуметтік-
экономикалық ... іске ... ... ... ... ... да, қазіргі кезеңде несиелік процесті қай жағынан болмасын
зерттеу, ... ... ... ... ... ... салдарын
талдау, өмірдің өзі талап етіп отырған заңды құбылыс.
Өткен жылғы АҚШ-тың ипотекалық нарығында ... ... ... секторына, сонымен бірге жалпы экономикамызға өз әсерін тигізбей
қоймады.
Қарастырылып отырған тақырыптың өзектілігі – банк ... ... ... басталған дағдарыс әсерін талдау, одан шығу жолдарын
іздеу, банктердің активтерінің сапасын және ... ... ... ... болып отыр. Банктердің несие саясатының ... ... ... ... ... ... ... пәніміз
болып табылады.
АҚШ-тағы дағдарыстың Қазақстанға әсер етуінің ... ... ... ... яғни ... қарыздарға айтарлықтай
дәрежеде тәуекелділігі болып табылады. ... қиын ... ... ... несие саясатының маңызы арта түседі.
Аталған мақсатқа жету келесідей міндеттерді орындауды талап етеді:
• Коммерциялық банктің несие саясатының құрылымы мен ... ... ... ... ... ... ... қарастыру;
• Коммерциялық банктің несие саясатының концептуалдық моделін негіздеу;
• Жалпы банк ... ... ... байланысын анықтау және шетел
тәжірбесін қарастыру;
• Коммерциялық банктердің күмәнді несиелерін қарастыру және ... ... ... ... ... – коммерциялық банктер, оның
ішінде «Халық Банк» АҚ-ы болып табылады.
Берілген ... ... үш ... ... кіріспе, қорытындыдан,
қолданылған әдебиеттер тізімінен. Дипломдық жұмыстың бірінші бөлімінде
коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... саясатын жасау үшін қажетті несиелік саясат туралы
теориялық базасы қарастырылған.
Несиелік ... ... ... ... ... ... іске
асыру құралдары мен әдістерін, сондай-ақ несиелік процесті ұйымдастыру
принциптері мен ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Несиелік саясат банктің, мемлекеттің және жалпы ... ... ... ... ... несие беру мен несие бойынша ... ... ... ... ... ... мен ... құрайды. Сонымен бірге несие саясаты банктің ... ... ... табылады.
Екінші бөлімінде «Халқ Банк» АҚ ... ... ... ... ... ... несие саясатының нақты әрекет етуі
қарастырылады. Коммерциялық банктің несие ... ... мен ... ... ... ... ... қарастырылады.
Екінші бөлімінде сонымен қатар «Халық Банктің» қысқаша ... ... ... ... ... шарттарына, нарықтағы позициясы мен
әрекет ету бағыттарына тоқтала ... ... ... ... болашаққа
болжам жасау үшін, ең алдымен өткен кезеңдерге көз салу маңызды.
Үшінші бөлім, қазіргі ... ... ... күмәнді
несиелерін басқарудағы мәселелері мен болашағы жайлы жазып ... ... ... ... жазу барысында отандық және ресейлік, ... шет ... ... оқу ... ... ... банк секторын реттейтін заңдары мен ... ... ... ... ... ... ... Банк» АҚ-ның
несие саясаты, несиелеу стандарттары мен несиелік нұсқаулықтары, сонымен
бірге ... ... есеп ... сондай-ақ газет журналдар
мәліметтері негізінде алынып, жазылған.
Диплом жұмысының практикалық маңызы банк қызметіндегі тиімді ... құру мен ... ... ... ... қалау болып табылады.
1. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ КҮМӘНДІ НЕСИЕНІ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Комерциялық банктердің несиелік қызметін ұйымдастыру
Несие – бұл ... ... мен ... ... ... пайдалануға
берілетін ссудалық капитал қозғалысы.
Несиенің пайда болуын өнімдердін өндіру сферасынан емес, олардын
айырбас сферасынан іздеу қажет. ... ... - бұл ... ... ... қолға өтуін білдіреді десе, шыныменде сондай айырбастар
кезінде несиеге байланысты қатынастар ... ... ... ... мен өзара әсері тауар - ақша қатынастарының, құнның
тауарлық және ақшалай формаларының бар болуымен қамтамасыз етіледі.
Несие құнының ... ... ... ... ... біңлдіреді. Несие тек өндірісте ғана пайда бола алмайды,
өйткені ... ... әлі ... жоқ, ал оның ... ... өндіріс
протцесінің сәйкес қатысушыларының иелігіне түскен жоқ. Сондықтан несиеге
бастаманы өндіріс сатысы емес ... ... ... сатылары
береді. Осы мағынада несиелік қатынастар емес, оның сыртындағы қатынастар
болып табылады.
Осылайша, өндіріс сферасының ... ... оны ... ... ... ... негіз болмайды, демек соңғысының
мағынасын толық бере ... ... пен ... ... ... белгілі бір мағынасы бар.
Несиенің ұдайы өндіріс протцесіне бұлай әсер етуі өнім өндіріліп және
ұдайы өндіріс субьектілерінің ... ... ... ал ... ... ... қозғалысы тоқтаған уақытша босаған құн мен басқа
субьектінің оны қосымша пайдалану ... ... ... - ... ... кезде мүмкін болады. Несие өндіріс факторы бола ... пен ... шыға ... қайта бөлу категорясы ретінде өзінің
дербестігін жоғалтпайды, шынында тауарлар ... ... ... ... ... бола ... қарыз мәмілесінің формасы ретінде
құн қозғалысының үздіксіздігінің қамтамасыз етуге тиіс. Құн ... ... ... ... ... ... ... мәмленін
екі түрі ажыратылады: қарыз мәмлесі және ... ... ... ... мәмлесі ретінде ауарлар айналыс протцесіне себепші болады. Қарыз
мәмлесі ... ... ... ... және сатып алу-сату қарсы қойып
салыстыру арқылы сипатталуы ... ... ... ... ... ... алу-сату кезінде тауарларды өзара ұсыну бір
мезгілде жүреді, қазір мәмлесі кезінде эквмвалентінің қайтарылуы ... ... ... ... функциясындағы ақшаның дамуы болып
табылады. Ал ... ... ... қалдырлуы құн қозғалысының
сатып алу-сатудан дербес сапалық ... ... ... ... ... қазір мәмлесін сатып алу-сату бір түрі деп ... ... бұл ... қозғалысының кіндігін сипаттайды.
Несиелік қатынастардың пайда болатын ... ... ... жатқызуға болады. Көбіне несиені ақша ретінде түсінеді. ... ... ... ... де бар сияқты. Себебі, қазіргі шаруашылықта
қарыз көбіне ақшалай түрінде берілуде. Бірақ бұл жерде ақша мен ... ... ... ... әр ... ... түсіндіретінің естен
шығаруға болмайды. Сонымен қатар, несие мен қаржы ... ... аз ... ... ... қаражатының екі жақты қозғалысын
бейнелейді, яғни қаржы: дотация, субвенсия, ... ... ... қайтарымсыз сипатқа ие.
Несие ақшалай капиталдың ссудалық ... ... ... ... ... ... мен ... алушылар арасындағы несиелік қатынасты
бейнелейді. Несиенін көмегімен заңды және жеке тұлғалардың ... ... мен ... ... жүйе ... ... ... және ақылы негізде пайдалануға білдіретін ссудалық капиталға
айналады.
Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылық бар. ...... ... ... көзі ... ... ... қатынастарды
ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын және ... ... бір ... білдіретін кең ұғымды сипаттайды. Ссуда –
бұл ссудалық шот ашумен байланысты қалыптасатын несиелік қатынастарды
ұйымдастырудың бір ғана ... ... ... ретінде несие - кәсіпорындар, ұйымдар және
бірлестіктер сондай-ақ халық ... ... ... ... құру ... ... пайыз төлеу шартында мерзімге уақытша пайдалануға беру
негізінде қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығы.
Зерттеу заты сияқты несие құрлымы бір – ... ... ... ... ... ... субьектілері жатады. Несиелік
мәмлелер бойынша несиелік қатынастар субьектісіне қарыз берші және ... ... ... – бұл ... ... және оны қайтаруға міндетті, несиелік
қатынастын екінші жағы қарыз алушы бір-бірімен жақын сөздар болмағанымен
де олардын ... әр ... ... ... ... ... ... қызметке, салықтарға т.б. байланысты төлемдері
кешігу ... ... бұл ... ... ... ... ... бұл тек қана экономикалық қатынасты емес, ... ... ... ... ... өте ауқымды ұғым. Ал қарыз
алушы-бұл қосымша қаражатқа деген сұранысы бар тұлға. Қарыз ... ... ... ... ... элементіне берілетін обьекті де
жатады. Беру обьектісі-бұл құнның ерекше бөлігі. Яғни ... ... ... ... орны мен ролі, онын атқаратын қызыметтерімен
сипатталады, Жалпы ... ... ... ретінде мынадай
қызыметтерді атқарады;
1. Қайта бөлу;
2. ... ... ... Айналыстағы нақты ақшалардың орнын уақытша алмастыру;
4. Капиталдын шоғырланыуын жетілдіру;
5. Ғылми-хникалық ... ... ... бөлу ... – кез ... елдің экономикасының толық
қанды хұмыс жасауына өз үлесін қосады. ... бұл ... ... ... бір ... ... бір ... капитал ағымы
болады. Несиенің бұл қызыметінің қаржыны қайта бөлу ... ... ... ... ... ... ал салалар
мен аймақтар арасындағы капитал ағымы несие арқылы, яғни ол ... ... ... ... айналыс шығындарын үнемдку – қызыметінің іс ... ... ... мәнінен туындайды. Шаруашылық субьектілеріндегі
ақшалай қаражаттардың түсуі мен жұмсалуы арасында уақытша болатын алғашқы
кей жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... жетіспеушіліктің орнын толтыру үшін несиені паидаланады.
Бұл дегеніміз капитал айналымын қамтамасыз етіп қана ... ... ... де мүмкіндік жасайды.
Ал келесі қызыметі, яғни несиенің айналыстағы нақты ақшалардың орнын
уақытша алмастыру. Қазіргі несиелік ... ... орын ... ... бар. Бұл ... іске асу ... тек қана тауар
айналысын емес, сондай-ақ нақты ақшалардын уақытша орнын ауыстыра ... ... ... ... бұл қызыметі несиелік ақшалар:
чектер, вексельдер, несиелік ... ... ... ... ... шоғырландыру протцесі экономиканың тұрақты дамуына
жағдай жасау үшін маңызды болып табылады. Мұндай міндеттерді ... бұл ... ... ... ... отырып, пайда алуға
мүмкіндік береді. Бұл қызымет шаруашылықтағы маңызды болып саналатын және
дамуды ... ... ... ... беру ... ... ... етуге
ынталандырады,
Несиенің ғылыми – техникалық прогресті жеделдету қызыметі ғылыми –
техникалық ұйымдардын қызыметін қаржыландырумен ... ... ... ... ... ғылыми зерттеу орталықтарының жұмыс
жасауы ... ... ... – ақ ... ... және жалпы
эканомикалық дамуына инновациялы өндірісті ынталандырушы да қызыметінің
маңызы жоғары.
Экономикадағы несиенін формалары мен түрлері
Несие түрі – бұл ... ... ... ... ... яғнй әр ... ... және ішкі өзгерістер барысыда толық
сақталатын көрнісін білдіреді. Несиенің екі формасы бар: ... ... ... тауар түрінде берілетін несиені – коммерциялық, ал ақша
түріндегі несиені банктік деп атайды.
Коммерциялық несие – бұл ... ... ... ... ... ... Бұл несие вексель айналысының пайда болуына себеп болған,
экономикадағы несиелік ... ... ... ... ... басты мақсаты – тауарлардың өту протцесін жеделдету, сондай –
ақ одан ... ... ... ... несиеден айырмашылығы келесідей.
• Қарыз беруші ролінде банктік мекемелер емес, яғни тауар ... ... ... кез келген заңды тұлға бола
алады;
• Коммерциялық несие тек қана ... ... ... ... капиталы өнеркәсіптік немесе сауда капиталы ... ... ... ... құны сол ... ... пайыз
мөлшерлерімен салыстырғанда төмен болады;
• Қарыз беруші мен қарыз алушы арасындағы ... ... ... рәсімделуі барысында, бұл несие үшін төленетін ақы
тауар ... ... ... несие – бұл банктік мекемелерден қарыз алушыларға ақшалай
түрде берілетін несиені білдіреді. Банктік ... – бұл ... ... несиелік қатынастадың формасы болып табылады. Банктік
несие бойынша несиелік ... ... ... шарт немесе
несиелік келісім жатады. Банктік несиеде несие беруші: банк және ... ... ... ал ... алушылар ретінде: кәсіпкерлікпен немесе
бизнеспен шұғылданатын қаржы ресурстарына деген сұраныс бар кез ... ұйым ... ... ... ... ... басты мақсаты – пайыз
түрінде табыс алу.
Несиенін түрлері коммерциялық және банктік несиеден ... ... ... ... әр ... несиелерді ұсынады.
Ол несиелер келесідей белгілеріне байланысты жіктеліп, несиенін түрлерін
құрайды:
1. Қарыз алушының категорясына қарай:
1) Қаржылық институттарға берілетін несиелер;
... ... ... ...... мекемелерге.
2)Қаржылық емес агенттерге берілетін несие;
• өнеркәсіп салаларына;
• ауыл шаруашылығына;
• сауда – ... ... ... ... – сату ... кооперативтерге
• жеке кәсіпкерлерге.
3) Тұтыну мақсаттарына берілетін несиелер.
2. Мерзіміне қарай:
• Қысқа мерзімді ( 1 жылға дейін );
• Орта мерзімді ( 1 ... 3 – 5 ... ... ... Ұзақ ... ( 5 ... жоғары );
3. Тағайындалу және пайдалану сипатына қарай:
• Негізгі қорларға жұмсалатын;
• Айналым қаражатына жұмсалатын.
4. Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай:
• Кепілхатпен;
• Кепілдемемен;
• Кепілдікпен;
... ... ... ... ... ... дәрежесіне қарай:
• Стандарты несиелер – қайтарылу уақыты ... ... ... ... жоқ несиелер;
• Күмәнді несиелер – қайтарылу уақыты кешіктірілген, мерзімі
ұзартылған және банк үшін ... ... ... ... ...... ... кешіктірілген, мерзімі
өткен ссудалар шотына жазылған ... ... ... ... ... ... ... Шетел валютасымен.
7. Берілу шартына қарай несиелер келесідей жіктеледі:
1. Тұтыну несиесі – бұл жеке ... ... ... ... алу үшін
және тұрмыстық қызыметтерді өтеуге берілетін несие. Тұтыну несиесінің
басты тағайындалуы ... ... ... ынталандыруға
бағытталады.Тұтыну несиесі бөлшек саудамен тығыз байланысты: ... ... ... ұлғаюына сай несиенің көлемі өседі, екінші
халықты несиелеудің өсуі, әсіресе бүгінгі таңдағы ... ... ... ... болуда. Сонымен қатар тұтыну несиесі жеке
тұлғаларға ... үй ... ... және ... ұзақ ... ... ... да берілуі мүмкін. Тұтыну несиесінің бүгінгі
таңда жылдан – жылға өсіп келе ... коре ... ... ... – бұл ... ... ( ... үйді, өндіріс
ғимараттарын, жерді және т.с.с) кепілге ала отырып, ұзақ ... ... ... ...... ... ... дебеттік қалдық бойынша берілетін қысқа мерзімді несиеніуң
формасы.
4. Овернайт ... - ... ... ... бір ... берілетін
банк аралық несиенін түрі;
5. Онкольдық несие – кредитордың алғашқы ... ... ... ... ... Банк ... несие – банктердін бір – біріне беретін несиесі;
7. Ломбартық несие – тез іске асатын ... ... ... ... ... ... ... несие;
8. Лизинктік несие – құрал жабдықтарды – жалға алумен байланысты;
9. Сенім несиесі – баныктін ... ... ... ... ... несие – шикізаттарды ішке алып кіру және ... ... ... ... ... ... ... пайдаланатын несие;
11. Маусымдық несие – жабдықтаушының қаржыландыру уақыты мен түсімі алу
мерзімі арасындғы уақыт ... ... ... ... ... бұл несие ауыл шаруашылығында жиі кездеді.
8. Несиелеу обьектісіне қарай:
• Меншікті айналым қаражаттарын ... ... ... ... мен ... ... Сыртқы эканомикалық қызыметке байланысты тауарларды экспорттау мен
импорттау;
• Азаматтық жеке қызыметтері үшін шикізаттар, материалдар, ... ... да ... ... Ломбардтық, кепілдік және ссудалық операцияларға;
• Театрлар және демалыс үйлерінің ... мен ... ... ... Күрделі және маңызды өзгерістерді қаржыландыруға;
• Тек іске асатын тиімділігі жоғары болатын шараларға несие салу.
Жалпы қортындылай келе, банктер несие беру ... ... ... ... ... ...... несиелік жұмысын ұйымдастыру
негізін және несиелеу процесіне қажетті құжаттар ... ... ... формалары, оның құрлымымен және белгілі бір дәрежеде несиелік
қатынастардын мәнімен тығыз байланысты келеді.
Несиенін формасы – бұл ... ... ... ... яғни әр ... ... және ішкі ... барысында толық
сақталатын көрнісін білдіреді.
Қазақстан экономикасының ... ... және ... ... дамуы
Несие жүйесі – жалпы баныктердің (ұлттық және ... ... ... ... ... ... ... банктік емес
мекемелердің жиынтығы.
Несие банктік жүйе арқылы өзінің қызыметін толық қанды атқарады.
Ұлттық банк ... ... ... ... бақылаушы әрі реттеуші бас органның
рөлін атқара отырып, екінші органға ие және ... ... ... ... ... ... ... ролі мемлекет берген
үлкен өкілеттіктермен анықталады.
Несие жүйесі ұғымы банк жүйесіне қарағанда кеңірек, яғни мұнда өзге де
несиелік мекемелер ... Әр ... ... ... қарай несие
немесе банк жүйесінің құрлымы ... ... ... – банк жүйесі маңызды рол атқарады. Ол арқылы
кәсіпорындардың, ұғымдардың және ... ... есеп ... ... ... ол ... бос ... қаражаттарды, халықтық
жинақтары мен табыстарын жылдамдатады және оны экономикада белсенді ... ... ... айналдырады, сондай – ақ көптеген түрлі несиелік
сақтандыру, ... ... және тағы ... операцияларды
орындайды.
Қазақстандағы несиелік жүйе екі буыннан тұрады: біріншісі – банктік
жүйе, ал ...... жүйе ( ... емес ... ... ... орны мен ... келесідей бірқатар көрсеткіштермен
сипатталады: несиелік ... ... ... ... мен
ұйымдардың негізгі және айналым капиталын ... ... ... ... төлем айналымы және т.б. Несие жүйесінің ... ... ... ... қатынастар туындайды. Уақытша
бос ақшалай қаражаттарды ... оны ... және ақы ... ... бөлуге байланысты несиелік мекемелермен әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... мен несие формаларының және несиелік мекемелердің
жиынтығы кең мағынада несие жүйесін ... Ал ... ... тар мағынада
– бұл несиелік есеп тайырсу қатынастарын ұйымдастырушы, елдегі ақша
айналысын реттейтін және ... да ... ... ... ... ... болып табылады. Несиелік қатынастарды ... және ... емес ... ... екі ... бөліп
қарастырады.
Мұндағы Ұлттық банктің үкімет банкісі қызыметі ... ... ... банк оның әрі ... әрі несие беруші , әрі қаржылық
кеңесшісі. Ұлттық банкте үкімет пен мемлекеттік ... ... ... банк ... ... ... ... және оларды өтеу мәселелері бойынша, нарықтық жағдайларға
байланысты мемлекеттік бағалы қағаздарды және оның ... ... ... ... берумен, мемлекеттік борышты басқарумен шұғылданады. Қорта
айтқанда, ұлттық банктің атқаратын ... ... – бірі ... ... ... коммерциялық банктердің алатын орны ... ... ... ... ресурстарының негізгі бөлігін
шоғырландырып, өз клиенттеріне несие беру, депозит қабылдау, ... ... ... ... ... алу – сату мен оларды сақтау
және басқа да көптеген қаржылық қызымет көрсетеді.
Коммерциялық банктер – ... ... ... жүйесінің негізгі
буыны. Олардың міндеті ақша айналымы мен капитал айналымының ... ... ету, ... ... ... пен халықты
несиелеу, халық шаруашылығына қор жинау үшін жағдай жасау болып ... ... ... ... ... ақша капиталын
салааралық және аймақаралық қайта бөлуді қамтамасыз етіп,маңызды халық
шаруашық қызмет ... Енді ... ... ... кеңірек танысу
үшін олардың қызметтерін айтып өтейік:
Ақша қаражатын шоғырландыру және тарту қызметі – банктердің ежелден
атқаратын қызметтерінің бірі . ... және жеке ... ... ... ... ... бір жағынан, олардың иесіне процент түрінде табыс
түсірсе , ал ... ... ... ... ... жүргізуіне негіз
қалайды . Шоғырланған жинақ ақша әр түрлі экономикалық және әлеуметтік
қажеттіліктерге жұмсалуы мүмкін ... ... ... ... ...... беруде делдал
болу. Бос ақша қаражат иесі мен қарыз алушының арасында ... ... ... ... ... ... ... капитал
көлемінің қарызға қажетті көлемге сай келмеуі, капиталдың айналыстан
босау мерзімінің ... ... ... сай ... ... ... ... мен қарыз алушының арасындағы қаржылық делдалы
ретінде осы кедергілерді ... Банк ... ... әр ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Коммерциялық банктердің басты қызыметі – ... және ... ... ... ... деңгейдегі банктердің несиелеу үлесі
артуда, оған әсер етіп ... ... ... ол ... ... ... ставкасының түсуі мен байланысты болып отыр.
Экономика саласындағы екінші денгейдегі банктердін кредит салымдары.
Яғни елімізде экономиеалық даму, оның ... етуі ... ... ... деп айта аламыз. Оның экономика саласына бөлінген несиенің 50 % -
ға ... ... ... ... банк ... ... ... денгейдегі банктер жүргізетіндіктен олардың банктік жүйедегі орны
ерекше.
Екінші денгейдегі банктердін ... ... ... ұзақ
мерзімде несие үлесі – 64,8 % ... 749,9 ... ... өсу ... 2005
жылдың маусымымен салыстырғанда 65,1 % болады.
Экономиканы несиелеуде несиенің жалпы ... 2006 жылы ... ... млрд. теңгені құрап, өткен аймен салыстырғанда 3,8% - ға өсті.
Мұның ішіндегі 1000,2 ... ... ... валютада, ал қалған974,5
млрд. теңге шетел валюталарында орын алады. Сонымен ... ... ... және қысқа мерзімді несиелердің өсімі бірдей орын алуда.
Ұзақ мерзімді несиелердің жалпы құрамы1329,6 645 ... ... ... несилердің мөлшері 645 млрд. ... ... ... ... өсуі ... ұзақ мерзімді несиелер экономиканың шикізат
өндіріс саласында, ипотекалық – құрлыстағы несиелерді және ірі көлемдегі
коммертциялық қызыметтер негізінде орын ... Ал ... ... ... ... халқ ... несиелеу, шағын бизнесті несиелеуде және кепілдік заттар беру
арқылы қысқа мерзімді қарыз ақша тартуда көрініс табуда.
Парабанктік жүйе экономикамыздың нарықтық ... ... ... ... енді ғана ... дамып келе жатқан құрлымды
сипаттайды. Банктік емес мекемелердің немесе ... ... ... – олар ... клиенттердін белгілі бір
түрде ... ... ... банктік оператциялардың жекелеген
түрлеріне қызымет көрсетіледі.
Қазақстандағы лизингтің дамуы төрт канал бойынша жүргізіледі:
1. ... ... ... ... беру, яғни елде
«Казконтракт» корпаратциясы іске асырады;
2. Коммерциялық банктердің лизингтік оператциялары;
3. Мамандандырылған ... ... ... ... ... ... лизингтік
операциялардың жүргізілуі.
Қазақстан экономикасының тұрақты дамуы үшін және өнеркәсіп салаларының
бәсекеге қабілеттілігін ... үшін ... ... ... ... болады:
• Қазақстан экономикасының Кеңес Одағы ... ... ... ... және бұрынғы қалыптасқан жүйенің
бұзылуы;
... ... ... ... ... мүмкіншілігінің
болуы және табиғи ресурстардың молдығы;
• Қазіргі қызымет етіп отырған өнеркәсіп орындарының негізгі
құрал – ... 80% ... және ... ... ... сыртқы рыноктағы жағдайы, яғни Еуропа мен
Азияның көпірі ретінде қаыптасуы негізінде ұлттық ... ... Ауыл ... ... ... ... ... және
агроөнеркәсіптік кешеннің еліміз үшін маңыздылығының артуы;
• Ұлттық ... ... бас ... байланысты жоғары
техналогиялы жаңа өнімдерді сатып алу мүмкіншілігінің болмауы
немесе несиеге ... ... ... жоғары болуы және
құралдарды алушының кепілге қоятын заттарының ... ... ... ... етіп отырған бірнеше лизингтік компанялардың
базалық қызыметтеріне тоқталып өтейік. Жалпы ... ... ... ... ... ірі ... компаняларына келесі компаняларды ... ... », « ... », « Нур-Инвест », «Халық лизинг»,
« Темір лизинг », « ... ... « БТА ... », « АТФ ... », ... ... ... », ААҚ« Астана лизинг» компаняларын атап ... ... ... » ... ... ... қаржыландыру негізінде.
• Лизинг мерзімі – 37 айдан 6 жылға дейін;
• Лизинг ставкасы – 15 – 18 % ... ... ... – 5% және кейбір жобалар бойынша аванстық
төлем алмайды;
• Лизингтік төлемдер – ай ... ... ... және жыл сайын
іске асады;
• Дакументтерді қарау тегін және 2 – 4аптаға созылады;
Кйбір экономикалық әдибеттерде ... ... ... ... ... несиелік серіктестерді, несиелік қоғамдарды
және несиелік жедел жүргізу ұйымдарын кіргізеді.
Ломбардтар – бұл ... ... ... ала ... қысқа
мерзімге ссудалар беретін несиелік мекеме. Тарихта ломбардтар ... ... жеке ... ... ... ... ... Олардың
несиелері негізінен қысқа мерзімге 1 – 3 ай ... және ... ... ... 50 – 80% мөлшерінде береді.
Несиелік серіктестіктер - өз мөлшеріне несие – есеп айырсу қызыметін
көрсету мақсатында құрылған ... ... ... ... ... пай қосу және ... кіру жарнасын төлеу жолымен
қалыптасады. ... ... бір ... ауыл ... қоғамдары жатады. Олардың басты қызыметі – аул шаруашылығына
несие – есеп ... ... ... шаруашылық заттарын, мал, тұқым,
тынайтқыш сатып алу шығындарын несиелеу болып табылады.
Несиелік одақтар – бұл ... бір жеке ... ... ... ... ... ... коперативтер. Олар негізі
екі типте болуы мүмкін: 1) қықа мерзімді тұтыну несиесін беру мақсатында
кәсіби немесе аумақтық белгілеріне ... жеке ... ... 2) ... ... ... несиелік
серіктестік түрінде, мысалы, ссуда жинақ серіктестіктері, өзара ... ... ... ... операцияларына келесілер жатады:
салымдарды тарту және зайымдарды шығару; ... ... ... ссуда беру; сауда – делдалдық және комиссиондық операциялар; өз
мүшелеріне аудиторлық қызымет көрсету.
Бүгінде Қазақстан экономикасында банктік емес ... ... ... ... Ломбардтар;
• Несиелік серіктестіктер;
• Микрокредиттік ұйымдар;
• Жинақтаушы зейнетақы қорлары;
...... ... ... ... КҮМӘНДІ НЕСИЕНІ БАСҚАРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Әрбір несиелік операциялар бойынш несиелік қаржыны жіктеу ... ... ... ... ... ... ... операциялары бойынша мүмкін болар зияндардың орнын
жабу үшін повизия ( резерв) құру қажеттігі банк қызыметіндегі ... ... ... Несиелік тәуекелдерге байланысты повизия
құру банк ... ... ... ... ... тәуекелдігінің жоғарлығын ескере отырып жүзеге асырылады.
Банк үшін повизияның ... оның ... ... тұрақтылығын
қамамасыз етуге ықпал етеді.
Банк негізгі қарыздың толық соммасына ... ... ... ... ... және ... валютасындағы барлық несиелік
оператциялар түрлері бойынша ... ... ... провизия
құра алады. Аталған резерв есебінен кейіннен қайтарылмаған несиелер
бойынша зияндар шегеріледі.
Несиелік тәуекел денгейіне қарай, яғни ... ... ... ... ... ... ... негізгі қарызы мен пайыздың
соммасына қарай несиелер жіктеледі. Несиелік тәуекелдін шамасына ... ... ... ... ... ... күмәнді:
• 1 – санатты күмәнді – төлемдерді уақытылы және толық ... 2 – ... ...... ... немесе жартылай
төлеген жағдпйларда;
• 3 – санатты күмәнді – төлемдерді уақытылы және ... ... 4 – ... ...... ... ... жартылай
төлеген жағдайларда;
• 5 – санатты күмәнді
3. үмітсіз.
Қарыз алушылардың төлем ... ... ... ... ... болдырмау мақсатында банктерде несиелік
тәуекелді бағалау тәжірибесі жүзеге асады.
Несиелерді жіктеу барысында барлық несиелік операциялар ... ... ... ... ... ... ... келетін жиынтық тәуекел
анықталады..
Жалпы активтерді, соның ішінде несиелерді жіктеу және ... ... ... критерилерді ескере отырып жүзеге асады:
1. Қарыз алушының қаржылық жағдайы;
2. Банк алдындағы жіктелінген активтер және шартты міндеттемелер бойынша
мерзім ... ... ... ... ету сапасы;
4. Несие мерзімінің ұзартылуы;
5. Өзге де мерзімі өткен міндеттемелердін болуы;
6. Несиелердін көздеген мақсатқа жұмсалынбаған бөдігі,% - бен
7. Өзге ... ... ... шегерілген қарыздардың болуы;
8. Қарыз алушыда Ұлттық банктің бекітілген тізіміне енген ... ... ... ... үшін ең ... қарыз алушының қаржылық жағдайына
баға берілуге тиіс.
Қарыз алушының қаржылық жағдайын ... ... ... ... скоринг жүйесі қолданылады:
Қарыз алушы заңды тұлғалардың қаржылық жағдайын бағалау ... ... жыл ... бір рет ... берген қаржылық есебі негізінде
жүргізіледі. Мұндағы қаржылық есепке бухалтерлік баланыс пен пайда және
зиян есебі ... ... ... ... ... – менеджері қарыз
алушының қаржылық жағдайына несиелік скоринг ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушының қаржылық қызметін
сипаттайтын бес параметр пайдаланады. Аталған параметрлер екі ... ... ... ... ... ... жұмсалатын шығындардың сатудан түсетін түсімдерге қатынасына
қатысты өзгерісі;
• негізгі құралдар құндарының өзгерісі;
• меншікті капиталдың өзгерісі;
• міндеттемелдің жалпы өзгерісі.
2-топ: Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... алушының несиелік қабілетін сипаттайтын мынадай қаржы
көрсеткіштері есептеледі:
• ағымдағы және жылдам өтімділік коэффициенттері;
• автономия ... ... ... ... ... ... тауарлы-материалды запастардың айналымдылығы;
• дебитордың қарыздар айналымдылығы;
• кредитордық қарыздар айналымдылығы.
Әрбір бағалау ... ... ... есептеу жолымен
бекітілетін балл беріледі және маңыздылық салмағы белгіленеді.
Скоринг – ... ... мен ... ... ... ретінде
есептелінеді және оның мәні ноль мен бірдің арасында болады. ... ... ... ... ... ... ... деңгейін
анықтау үшін және сол қанат бойынша тиісті балл беру үшін пайдаланады.
Активтер мен шартты ... ... және ... ... және ... ... отырып, оларға қарсы провизия
(резервтер) құру Ережесіне сәйкес, әрбір класс қарыз алушылардың белгілі
бір қаржылық жағдайына сәйкес ... - ... ... ... | ... ... ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... ... ... ... |
| | ... ... зиянсыз, төлем |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... бойынша жасалған |
| | ... ... ету ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... сыртқы немесе |
| | ... ... ... өзінің |
| | ... ... ... есеп |
| | ... ... мүмкіндігі күмән |
| | ... ... ... активтері мен |
| | ... ... ... ... |
|2 ... ... ... қаржылық жағдайың |
| | ... ... ... |
| | ... қабілетіндік деңгейінің, нарықтық |
| | ... ... ... бар; ... |
| | ... ... келісімшарттың қызымет |
| | |ету ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... сыртқы немесе ішкі факторлар |
| | ... ... ... ... |
| | ... есеп ... клиенттің мүмкіндігі|
| | ... ... бұл ... ... ... |
| | ... ... жеңіп, банк |
| | ... ... ... есеп |
| | ... ... бар |
|3 ... ... ... ... ... |
| | ... ... қызыметі |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... азауының |
| | ... бар; бұл ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... сеніь жоқ; қарыз алушыға бір |
| | |жыл бойы ... ... ... ... ... | ... тоқтауына ықпал етпеген бірақ, |
| | ... ... ... ... әкелген |
| | ...... ... өзге ... ... |
| | ... ... ... ... бағалау үшін|
| | ... ... ... ... |
| | ... ... |
|4 ... |Қарыз ... ... ... ... |
| | ... ... ... жасау, төмен |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ие ... ... алушыға бір |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... алушының банкрот ретінде |
| | ... ... ... ықпал ететін |
| | ... ... ... материялдық залал |
| | ... форс – ... өзге ... |
| | ... ... ... ... алушының қаржылық |
| | ... ... ... ... ... оның |
| | ... ... ... ... ... көзі: Мақыш С.Б « Банк ісі» 2007ж
Скоринг көмегімен есептелінген, қарыз ... ... ... ... ... критерийлер бойынша балл беріледі:
2 - кесте
|Класс |Қаржылық жағдайының сапасы ... |
|1 ... |0 |
|2 ... |+1 |
|3 ... |+2 |
|4 ... ... |+4 ... көзі: Мақыш С.Б « Банк ісі» 2007ж
Скоринг көмегімен мерзім өткен қарыздары бар несиелер бойынша қарыз
алушы жеке тұлғаның ... ... ... сайын немесе жарты жылда бір
рет бағалауды жүзеге асыруға болады.
Ережеге сәйкес, әрбір класс қарыз алушылардың белгілі бір ... ... ... Класс|Қаржылық ... |
| ... ... | |
|1 | 2 | 3 |
|1 | ... ... ... ... жағдайы |
| | ... ... ... алты ... ... ... |
| | ... ... ... және |
| | ... ... түсуде. Төлем |
| | ... ... ... ... ... | ... отбасы мүшелерінің барлық шығыстарының |
| | ... ... ... ... кіші |
| | ... тең. ... ... қаржылық жағдайың |
| | ... ... ... ... |
| | ... |
|2 ... |Қарыз алушының қаржылық жағдайың уақытша |
| | ... ... бар. ... |
| | ... алты ... ... ... екі айдан |
| | ... ... ... ... және |
| | ... түсуінің тұрақты. Төлем |
| | ... ... ... ... |
| | ... оның ... ... барлық |
| | ... ... ... ... ) |
| | ... 1-ге ... ... ... ... |
| | ... ... жағдайының |
| | ... ... ... ... |
| | ... |
|3 ... ... ... ... жағдайының уақытша |
| | ... ... бар. |
| | ... ... екі ... төменгі мерзімде |
| | ... ... және ... ... |
| | ... ... қаблетіндік коэффициенті |
| | ... ... және оның ... |
| | ... ... шығыстарының барлық |
| | ... ... ) 1-ге тең ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... факторлар |
| | ... ... ... жоқ, |
| | ... ... ... ... |
| | ... жоқ. |
|4 ... ... алушының қаржылық жағдайы қалыпты |
| | ... ... ... ... ... С.Б « Банк ісі» ... ... көмегімен есептелінген, қарыз алушының жеке тұлғаның қаржылық
жағдайының класына ... ... ... бойынша балл беріледі:
4-кесте
|Класс |Қаржылық ... ... ... |
|1 ... |0 |
|2 ... |+1 |
|3 ... |+2 |
|4 ... ... |+4 ... ... ... С.Б « Банк ісі» 2007ж
Қамтамасыз ету сапасының критерийлері бойынша балдарды аталған
Қорытынды балдың ... ... ... ... қызметкері
жіктелінетін активтер санатын бекітіп, соған сәйкес провизия мөлшерін
анықтайды:
5-кесте
|Баллдар саны | ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... |Стандартты | 0 |
| ... | ... 2-ге ... ... ... ... | ... толық төлеген |
| | ... |
| ... ... ... | ... |
| | ... төлесе |
|2-ден 3-ке ... ... ... ... | ... толық төлеген |
| | ... |
| ... ... |
| | ... немесе |
| | ... ... ... 4-ке ... ... ... ... | | ... ... ... ... ... |
*Дерек көзі: Мақыш С.Б « Банк ісі» ... ... ... жатады:
• несиелік келісімшартта көрсетілген уақытта қайтарылмаған, уақыты
кешіктірілген және қосымша келісім берілген ... ... ... ... ... ... ... несиелер
бойынша сақтандыру компанияларының, кепілхатты және берушілердің банк
банк алдындағы міндеттемелері орындалмағандар;
• несиелерге есептелетін пайыздың ... ... ... 30 күн өткенге дейін қайтарылмаған несиелер.
Сондай – ақ проблемалық ... ... ... ... ... қарыз алушының қызыметін қайта құру;
2. несиені қайтару кестесін өзгерту;
3. пайыз (сыйақы) ... ... банк ... ... несиелерге несиелердін жіктелу
ережесіне сәйкес стандартты несиеден өзгелері, соның ішінде күмәнді және
үмітсіз ... ... Кез ... ... ... проблемалық
несиелер басқармасы немесе жұмыс жасау бөлімі ұйымдастырылуы қажет.
Проблемалық несиелермен әрі қарай ... ... ... ... ... ескерілуі тиіс:
• қарыз алушының банк алдындағы міндеттемені орындамау себебі;
• проблемалық несиенін пайда болу ... ... ...... немесе нарықтағы жағдайдың теріс өзгеруісі, бизнес
жоспардағы жіберілген ... ... ... ... және т.с.с;
• қарыз алушының іскерлік беделі, несиелік тарихының болуы;
• кепіл мүлік есебінен несиелік қарызды ... ... ... ... ... шаралар жасалған жағдайда қарыз
алушының несиелік ... ... ... ... ... ... банке үсынылуы;
• қарыз алушының ағымдағы қаржылық есебі, ақша ... ... ... ... ... ... дайын болуы;
• қарыз алушының қосымша қамтмасыз ету мұлкін банке ұсынуы.
Қысақаша айтқанда, банк үшін аталған ... ... аз ... ... ... қарызды қайтаруға мүмкіндік жасайтындығын ескеру
қажет.
Проблемалық несиені анықтағаннан кейінгі банктің жұмысы мыналарды
қамтиды:
• қарыз алушыны ... ... ... ... ... ... ... алу).
Қарыз алушыны қаржылық жағынан ... ... ... ... ... қайтаруға мүмкіндік беру, қарыз алушының қаржылық
және шаруашылық жағдайын жақсартуы үшін оған қосымша несиелік ресурс беру
немесе өзге ... ... ... ... ... ... ... шараларына мыналар жатады:
• несиенің төлем мерзімін ұзарту ... ... ... ... ... қарызды қайта құрылымдау, яғни несиелік келісімшартқа өзгерістер
енгізе отырып, қосымша несиелік ресурсты бөлу жолын қарастыру;
... ... ... ... немесе үшінші бір тұлғаға (қарызды
аудару) жаңадан несие беру ... ... ... ... ... ... ... өзге шаралар.
Несиенің мерзімін ұзарту немесе қайта құрылымдау шарты ретінде мыналар
ұсынылады:
• қарыз алушыдан қосымша қамтамасыз ету мүлкін талап ету;
• қарыз ... ... ... ... алуға құқық беруі туралы келісім
жасау;
• өндірістік және қаржылық қызметінде ... ... ... бір ... ... шығыстарды азайту бағдарламасын жасау;
• кей жағдайларды қаржыны басқарушыны қайта тағайындауды талап ету.
Несиені ... ... ... ... ... ... тәсілі ретінде мынадай жағдайда қолданылмайды:
• қарыз алушының қарызын өтеуді үшінші бір тұлға өз ... ... ... ... ... барысында қателіктер жіберілсе.
Несие бойынша қарызды төлеттіру сот шешімі бойынша ... ... ... ... ... жолымен қарыз алушыдан (кепіл затын
берушіден, кепілгерден, кепілдік берушіден) өндіріп алуды сипаттайды.
Егер ... ... ... кешіктірілуі қарыз алушының зұлымдығынан
туындап және оның банк қызметкерімен кездесуді қаламайтындығы анықталса,
несие менеджері мұндай ақпаратты Банктің қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... мүлкін сату аукциондық немесе аукционсыз әдістермен жүзеге асуы
мүмкін.
Аукционсыз әдіспен кепіл мүлкін сату мынадай тәсілдермен іске асады:
... ... ... ... ... мүлкін сатады;
• Банктің сенімді тұлғасына кепіл берушінің кепілхат ... ... ... сатады;
• Үшінші бір тұлғаға несие бойынша кепіл ... ... ... ... ... заты ... ... немесе тұрғын үй болса,
онда оны банк жаңа қарыз алушыға ипотекалық ... беру ... ... ... ... ... несиені беру арқылы сатудың отандық тәжірибеде
мынадай екі нұсқасы белгілі:
• Бірінші нұсқа, келісімшартта көрсетілген кепіл мүлкінің бағалау ... ... ... ... келсе, онда кепіл затын ипотекалық несие
бойынша рәсімдеу аукциондық тәсілмен іске асуы ... ... ... нарықтық құны келісімшартта көрсетілген кепіл мүлкінің
бағалау құнынан ... ... онда ... ... ... ... бойынша сатып жіберуге болады.
1.3Күмәнді несиелерді басқарудың шетелдік тәжірибесі
Несиелік қатынаста ... ... ... ... ететін
қасиеті несиелердің қайтару процесі. Бұл механизм бір жағынан -
экономикалық ... ... ... ... ... екінші
жағынан – құқықтық қатынасты, несие беруші мен ... ... ... ... ... ... ... алушының алған қарызын
қайтаруды міндеттейді. Тәжірибе көрсеткендей, жүктелген міндет қарыздың
уақытылы және толық көлемде қайтуына ... бола ... ... ... орын алуы ұсынған қарыз сомасының құнсыздануына
алып келсе, ал ... ... ... ... ... ... ... бұзылуына әкеледі. Сондықтан банктік ... ... ... ... ... ... а) ... алған табысы арқылы жабу тәртібі; ә) оның заңдық
негізде несиелік келісім-шартта көрсету; б) әр ... ... ... қолдану;
Несие қайтарылуын қамтамасыз ету қарыз алушының міндеттерінің кепілі
деп түсіну керек. Барлық қамтамасыз етілген міндеттемелер ... ... ... ... ... жүреді. Олар заңдық күші бар арнайы
құжаттармен құжаттандырылады.
Көптеген нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттерде ... ... бойы ... ... ... ... заңдық жүйеде
қарастырылады. Осы орайда, дамушы ... ... ... ... ... тәжірибесі жеткілікті. Сондықтан, нарықтық даму жолын
таңдаған мемлекеттер Ресеймен қай сала болмасын ... ... ... ... ... секторы да тұрақты даму тенденцияларын
байқатуда. Оны мынадан да байқауға болады: егер 1996 жылдары ... ... 30% ... 2005 жылы – 3,4%, ал ... ... ... ... (кесте 14) [интернет]
6-кесте Шетел мемлекеттерінің проблемалы несиелер үлесі%,есебімен
|  |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... |25,1 |21,9 |28,3 |30 |19,6 ... |6,2 |5,6 |5 |3,8 |3,4 ... |13,4 |10,8 |6,2 |4,6 |3,5 ... |10,4 |7,7 |6,2 |6,5 |4,8 ...... ... қор ... ... нәтижеге жету банктік сектордың даму ... ... ... заңдық-құқықтық нормаларының белгілі мәнде жұмыс істейтінін
дәлелдейді. Ресей банктеріндегі несиені қайтару механизмін қарастырайық.
Несиелік қамтамасыз ... ... ... Ресей заңнамасына
өзгерістерді енгізуді таоап етті. Түрлі аспектідегі қамтамасыз етулер РФ
Азаматтық кодексінде, «Орталық банк ... ... ... федералдық
заңында, «Банктер және банктік қызмет туралы» заңында, ... ... РФ ... Сот ... және РФ ... сот пленумында, сонымен қатар басқа да заңдық актілерде
қарастырылады.
РФ Азаматтық кодексінде көрсетілгендей, ... ... ету ... айып ... кепiл, аманат, банктік кепiлдiк,
кепiлпұл және басқа да әдiстер арқылы қамтамасыз етiлуi мүмкiн. Аталған
әдістердің ... ... ... ... өз міндеттерін орындауға
мәжбүрлеу.
Банктік несиелерді ... ... ... ... ... түрі – ... Кепiл мiндеттемеге сәйкес несие берушiнiң (кепiл
ұстаушының) борышқор ... ... ... ... ... кепiлге салынған осы мүлiк тиесiлi адамның (кепiл берушiнiң) басқа
несие берушiлердiң алдында артықшылықпен ... ... ... ... әдiсi болып табылады.
Кепілге байланысты қатынастар ... ... ... РФ Азаматтық кодексімен, «Кепіл ... РФ ... ... процессуалды кодексімен.
Азаматтық кодекске сәйкес несие беруші мен қарыз алушы ... ... ... ... ... Бұл ... ... кепіл туралы
келісімнің заңдық мәнінің жоқтығын көрсетеді. ... заты ... ... жылжымайтын (ипотека) мүлік, бағалы қағаздар, меншік құқықтары,
айналымдағы тауарлар болуы мүмкін.
Кепіл арқылы несие ... ... ... барлық талаптары
қамтамасыз етілуі тиіс. Мұндай ... ... ... бен ... сомасы;
ә) несие беруші шығындары (мүлікті алу, аукцион
өткізу, ... ... ... сыйлықақы төлеу және т.б.);
б) несие берушінің пайыздарға, айыппұлдарға байланысты шығындары;
в) несие берушінің мүлікті сақтауға байланысты шығындары.
Заңдық тұрғыдан кепіл ... ... ... 1 ... ... ... беруші
Қарыз алушы 2. ... ... ... мүлкін беру (бермеу)
Кепіл ... ... ... ... иесі ... иесі бола тұра,
нақты ... иесі ... ... ... ...... валюталық қор мәліметтері
артады.
.
1-Сурет. Кепіл механизмінің құрылымы
Көріп отырғанымыздай, кепіл механизмінде меншік құқығын, кепіл ... ... ... басты орынға қойылған.
Ресейлік банктік тәжірибеде кепіл затының кімде қалатынына байланысты
кепілдің екі түрі ... - ... ... ... ... ... - кепіл мүлкі және меншік ... ... ... ... ... түрі кепіл мүлкін кепіл ұстаушыға бермеу, ... ... ... көп ... қолданылады. РФ азаматтық
кодексінде ... ... ... ... сонымен қатар
айналымдағы тауарлар берілмейді. Ипотекаға жер учаскелері, кәсіпорындар,
құрылыстар, үйлер, ... көп ... ... пәтерлер басқа да
жылжымайтын мүлік жатады.
Кепіл беруші өз ... ... ... ... ұстаушы кепіл
мүлкін ала алды. РФ Азаматтық кодексінде кепіл мүлкін алудың екі әдісі
көрсетілген. Бірінші – ... ... беру ... Ол ... ... ... ... мүлкі жылжымайтын мүлік болса;
• кепіл мүлкінің көркемдік, тарихи, қоғамдық құндылығы болса;
• кепіл берушінің тұратын жері ... және өз жоқ ... ... ... ... ... қуынымдық арыз және керекті құжаттар
негізінде жүргізіледі.
Екінші әдіс – сот шешімінсіз – негізінен екі жағдайда қолданылады:
• жылжымалы мүлік ... егер бұл банк пен ... ... ... ... ... қарастырылса;
• жылжымайтын мүлік қатынасында, егер несиелік келісім-шарт бойынша
төлем ... ... ... банк пен ... ... нотариалды куәләндырылған келісім болса;
Екі жағдайда да кепіл мүлкін алу оны ашық түрде сату жолымен іске
асырады. ... ... ... бағасын анықтайды: а) сот
шешімімен, егер мүлікті алу сот ... ... б) ... ұстаушы
мен кепіл беруші келісімімен;
Кепіл мүлкі сауда-саттықта жоғары баға барген ... ... ... ... ұстаушының талаптарын орындаудан көп болса, қалған сома кепіл
берушіге қайтарылады. Егер сома ... ... ... ... ... жалпы тәртіп бойынша қанағаттандырады. Сауда-саттықтың
болмағаны туралы хабарласа кепіл ұстаушы кепіл ... ... ... ... ... жағдайда қайтадан сауда-саттық
ұйымдастырылады. Ол да болмады деп ... ... ... кепіл затын
өзіне бастапқы бағадан 10%-дан төмен емес бағамен қалдыруына құқығы бар.
Жалпы қамтамасыз етудің кепіл ... ... ... ... ... заңдық негізде мүліктік жауапкершілігін көрсетеді.
Нарықтық экономикалы мемлекеттердің банктік тәжірибесінде ... ... ... ету ... кепілдік және кепіл
берушілік болып табылады. Олар да кепіл ... ... ... заңдық және экономикалық жағынан қорғайды, бірақ қарыз
алушының мүліктік жауапкершілігін үшінші тұлға алады. Кепiлдiк ... ... ... ... (борышқордың) несие берушiсi алдында осы
жақтың мiндеттемесiнiң орындалуына толық немесе борышқормен ... ... ... ... ... ... түрлері бар, олар
бір-бірінен міндеттерді кепілдендіру субъектілерімен, кепілдікті рәсімдеу
тәртібімен, кепілдік төлемі ретінде қолданылатын ... ... ... ... міндетінің субъектісі ретінде қаржылай
тұрақты кәсіпорындар, ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Ресейде РФ Азаматтық кодексіне қарасты тек
қана банктік кепілдік қолданылады. Банктік кепілдік белгілі бір ... ... Оның ... ... келісімді орындамаған жағдайда
басталады. Гарант пен несие беруші арасындағы қатынас банктік кепілдік
келісімінде анықталып, ... ... ... ... ... екі ... ... немесе несие берушіге гаранттан кепілдік хатын жіберу
арқылы рәсімделеді.
Кепілдік хат – ... ... банк пен ... арасындағы келісімді
растайтын құжат. Ресейлік банктер кәсіпорындарға кепілдік беруі үшін
белгілі мөлшерде ... ... үшін ... ... ... ... Егер дамушы елдерде сыйлықақы көлемі
кепілдік ... 0,1-0,8% ... ... ... 4-10% ... ... РФ Азаматық кодексінде мұндай қамтамасыз етудің
формасы ... ... ... құқықтың берілмеуімен
ерекшелетіндігімен көрсетілген. Бірақ, банк ... ... ... ... алу ... ... шарт ... қоймаса, ол
заңда көрсетілген тәртіпте жүзеге асады.
Заңда банк-гаранттың несие ... ... ... ... ... ... Олар:
1) кепілдік бойынша келісілген соманың несие берушіге толық
төленген ... ... ... аяқталу жағдайында;
3) несие берушінің кепілдік бойынша өз міндеттерінен
бастартып, оны гарантқа қайтып беру жағдайында;
Гарант ... ... ... білген уақытында, міндетті түрде
бірден бұл ... ... ... ... ... ... ... кепiл болушы басқа жақтың (борышқордың)
несие берушiсi алдында осы ... ... ... ... ... ... ... беруге мiндеттенедi. Кепіл болушы болып
заңды тұлғалар да, жеке ... да бола ... ... ... мен ... арасындағы қарым-қатынас кепіл болушылық келісімімен рәсімделеді.
Ресейлік банктер тәжірибесінде үш түрлі келісім жасалады:
- ... ... банк пен ... алушы арасында несиелік
келісімшарт жасасқаннан кейін;
- несиелік келісімшарт жасасқанға дейін;
- үш ... ... ... ... ... ... кезінде
бір уақытта қол қою.
Кепіл болушылық толық (барлық ... ... мен ... немесе ішінара (мысалы, тек пайыз бойынша) болуы мүмкін.
Келісімшартта кепіл болушының өз міндеттерін орындауының тәртібі ... ... ... ... ... өз міндеттерін орындамау
жағдайында, кепіл болушы тұлға мен ... ... ... беруші алдында
бірдей жауап береді, егер заңда ... ... ... ... жеке ... ... көрсетілмесе. Кепіл болушы тұлға
несие берушіге барлық оның шығындарын ... ... тең ... ... ... ... егер ... өзге талаптар қарастырылмаса. Несие
қайтарылуын қамтамасыз етілуінің келесі формасы – ... ... ... ... ... ... ретте, атап айтқанда, орындау мерзiмiн
өткiзiп алған ... ... ... ... ... заңдармен немесе
шартпен белгiленген ақша сомасы айып ... ... өсiм) деп ... ... туралы талап бойынша несие берушi оған келтiрiлген залалдарды
дәлелдеуге мiндеттi ... Айып ... ... ... ... ... ... жазбаша түрде жасалуға тиiс. Жазбаша
нысанның сақталмауы айып төлеу туралы келiсiмнiң жарамсыздығына әкеліп
соқтырады.
Айыппұлды ... ... ... беруші тараптардың келісімінде айып төлеу міндеті көзделген –
көзделмегеніне қарамастан, заңдарда белгіленген айып ... ... ... ... ... құқылы.
2. Егер заңдарда тыйым салынбаса, тараптардың келiсiмiмен заңды
айып төлеу мөлшерi көбейтiлуi мүмкiн. Айып ... ... ... ... ... ... не ... орындалмаған мiндеттеме
сомасына шаққандағы процентпен белгiленедi. Мiндеттеменi бұзғаны ... ... ... ... ... кезде мiндеттеменiң
орындалмағаны немесе тиiсiнше орындалмағаны үшiн айып өндiрiп алынады.
Айыппұл мөлшерін заңдық ... ... ... орнатпайды. Олардың
мөлшерін анықтау келісім негізде жүреді. Әдетте, айыппұл ... ... ... бір пайыздық мөлшерлемесін құрайды.
Жоғарыда аталған несиенің қамтамасыз етілген түрлерін қайтарудағы ... ... ... ... ... қолданылады. Әрине, олар
несиенің қайтарылуына жүз пайыз ... бола ... ... ... ... ... пайыздық үлесі жоғары. Қазіргі кезде
ресейлік тұтыну несиелер нарығы да қарқынды даму үстінде. Сонымен бірге
кепілдендірілмеген несиелер бойынша ... ... да ... ... байланысты Ресейде коллекторлық агенттіктерінің саны жылдан-
жылға артып келеді. Атап айтсақ, «Русский ... ... ... «Home Credit Finance», т.б. агенттіктері осы сала қарқынды
жұмыс ... ... ... ... ... ... бірінші болып пайдаланған. Егер отандық банктер
агенттермен келісімшарт негізінде қарым-қатынаста болса, Ресей ... ... ... ... ... сату тәжірибесін
қолдануда. Бірақ Ресейде қарызды сату ... ... ... Көп ... ... өткен несиелерді сатып алушы ретінде
банкпен аффилендірілген коллекторлық агенттіктер ... 2006 ... ... ... ... ... энд ... банк» (ХКФ) ресейлік филиалы
өздерінің мерзімі өткен тұтыну несиелерін сатуы туралы тендер жариялады.
Кейбір ... ... ... ... ... ... ... мұндай тәсіл түрі өз қолданысын тапқан жоқ. Бірақ
көптеген қазақстандық банктер мұндай әдісті ... ... ... ... ... ... несиелерді қайтаруда Ресейлік
тәжірибені қолданады. Қаржы нарығында коллекторлық компанияларының саны
өсуде. Олар ... ... ... ... ... ... ... ұқсас, тек мерзімі жағынан өзгешеленеді. Бастапқыда
жазбаша хабарлама жіберіледі, кейін жұмысына және үйіне телефон ... одан ... ... ... ... ... Соңғы кезең –
сот көмегіне жүгіну. Алғашқы 90 күн қарыз ... ... ... Проблемалы клиенттерге хат және SMS ... ... ... ... үшін телефонмен сұхбаттасады, міндеттерін
уақытылы орындамағаны үшін айыпұл төлейтінін ескертеді. Егер біржарым ай
ішінде ... ... ... онда ... ... ... ... заңдық нәтижесін түсіндіріп, хабарламаны ұсынады. Бұл кезеңде
несие қызметкерлері қарыз алушыға психикалық тұрғыда жеткізуге тырысады.
Егер ... ... ... ... ... ... ... проблемалы несиелерді қайтарудың бірнеше жолдары бар және олар
бірдей нәтиже бермейді. Сондықтан, басқа мемлекеттермен тәжірибе ... ... ... да ... қарастыру, қолданыста жүрген амал-
тәсілдерді мобилизациялау әрбір ... ... ... ... ... ... КҮМӘНДІ НЕСИЕЛЕРІН БАСҚАРУЫН ТАЛДАУ
2.1«Халық Банк» АҚ күмәнді несиелерді ... ... ... ... ... ... ... қаржы
нарығында 1923 жылыдан бастап жұмыс істеуде. ... ... ... ... ... маманданған. «Халық Банк» АҚ экономиканың әр түрлі
сала клиенттеріне түрлі қызмет көрсететін ... ... ... ... ... ... қарау және жоғары сапалы қызмет
көрсету қысқа ... ... ... ... ... ... ... Банк» - заңды және жеке тұлғаларға ... ... кең ... ... ... Банк мынадай қорларға
қатысады:
- Кіші кәсіпкерлікті қолдау қоры;
- Еуропалық Қайта Құру және Даму ... ... ... кіші және орта бизнесті қаржыландыру;
- Азиялық Даму Банкі ();
- Халықаралық Қайта Құру және Даму ... ... ... ... банк ... ... қол ... банк
секторында өз позициясын ... Атап ... ... ... ... ... АҚ ... стандарттарға
ауысатын бірінші топтағы банктер қатарына енгізді. 1998 жылдан бастап
Қазақстан Қор ... (KASE) «А» ... ... ... ... ... 2000 жылы «Жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... (куәлігі №0000006) қатысушысы болды.
Бұл банкке салым салудың сенімділігін арттырды. 2002 жылы ... ... ... ... ... шығу ... шешім қабылдады.
Осы орайда, банк VISA ... ... ... ... мүшелікке еніп, өзінің ... ... ... EXPRESS ... ... ... осы ... мен төлем чектерін өз клиенттерінің арасында таратты. Осы
жылдың ... ... ... ... 100% ... ... ... «Халық лизинг» АҚ лизингке өтімді құрал-жабдықтар, арнайы
техника, транспорттық және ауыл ... ... ... ... банк ... қазақстандық сақтандыру компаниясымен келісімге
отырып, пайыздық сыйлықақымен қоса, өз салымшыларына ... ... ... ... банк ... ... бірінші болып өз
клиенттеріне осындай қызмет ... ... Global Refund ... ... ... tax-free чектерін орналастыратын жалғыз
агенті болды. 2004 жылы «Қазақстан ... ... ... ... беруге келісім жасасты. Жеке тұлғаларға экспресс
несиелерді беруді бастады. Д.А.Қонаев атындағы ... ... ... ... 14,4% ... сатып алды. 2005жылы «Первый Брокерский Дом»
АҚ 100 % акциясын сатып алып, дилерлік және ... ... және ... ... ... ... жұмыс істеді.
2006 жылдың ортасында бөлшек нарығының даму перспективаларын ... ... ... ... үшін ... ... көрсету арқылы пайда
алатын ритейл секторындағы ойынға қатысушы ретінде тағайындауға шешім
қабылдады. Бірнеше жыл ... Mood,s ... Service және ... агенттіктерінен «тұрақты» рейтингтерін берген. Қазіргі кезде 2006-
2008 жж. қабылдаған стратегияға сәйкес «Халықбанк» АҚ бөлшек ... ... ... Банк ... ... бөлшек қызмет
сегменті 2007 ж. басынан 6,4%-дан жыл аяғында 7,8%-ға дейін ... ... банк осы ... 9%-ға ... ... Банк берген несиелер
көлемі 2007 жылы 203,9 млрд. теңгені ... 2006 ... (115,6 ... ... 1,8 есеге өскенін көрсетеді. Ал ... ... 2007 ... ... ... өсіп 274,8 ... құрады. [Кап;
А5]
Банк мыналарға кепіл береді:
- оперативтік және профессионализм;
- жобаның және басқа қаржылық ақпараттардың құпиялылығы;
- кепілді бағалау және ... ... ... ... ... ... ... консультация көрсету;
- клиенттердің қажеттілігіне байланысты несиені қазақстандық
теңгеде немесе ... ... ... ... ... ... ... түрде келу (кепіл ретінде
ақша қаражаттар, ... ... ... айналыстағы
тауарлар, автомобильдер, бағалы қағаздар бола алады).
- несие бойынша пайыздық ставка ... ... ... ... ... ... ала отырып белгіленеді.
«Халық Банк» АҚ-ның «Проблемалы несиелер департаменті» 2005 жылы ... ... ... ... бойынша жұмыс тәртібі”
негізінде жұмыс істейді. Бұл тәртіп проблемалы несиелерді ... ... ... ... ... ... қатар осы құжат
негізінде «проблемалы» тобына кіретін несиелерді қайтаруға байланысты
жүргізілетін іс–шаралармен айналысатын ... ... ... ... ... тәртібін анықтайды. Проблемалы несиелер
департаменті жеке құрылымдық бөлімше ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясына, ... ... және банк ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамалық
актілеріне, ... ... ... ... нормативтік
құқықтық актілеріне және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы
ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі ... ... ... ... ... ... ... ішкі құжаттары негізінде жұмыс
жасайды.
Департамент мақсаттары мынадай:
... ... ... ... ... ... жалпы қарыз сомасын және ... ... ... ... ... ... ... қарыздарын жабуды қамтамасыз
ету;
... ... ... ... ... ... банктің бөлімшелерімен бірге тексеру;
▪ банк филиалдарында проблемалы несиелердің қайтарылуын қамтамасыз
ету мақсатында сұрақтары ... ... ... көрсету;
▪ мемлекеттік басқару органдары мен басқа құрылымдарымен, соның
ішінде банктің ... ... ... ... ... несиелерге айналмаудың заңдық шараларын қабылдау;
▪ проблемалы несиелердің айығуының стратегияларын құрастыру;
Өз жұмысының барысында департамент ... ... ... қарыз алушымен сөйлесу және кешіктірілген қарыз себебін анықтау;
▪ қарыздың мақсатты ... ... ... ... ... жағдайының мониторингін жүргізу;
▪ баға белгілеуші маманымен бірге кепіл ... ... ... ... ... ... ... мүлігі бар-жоғын
анықтайтын сұрату жіберу;
▪ проблемалы қарыздар бойынша қаржылық тұрақтылық ... ... ... ... ... ... мерзіміндегі қарызды өтеу кестесін өзгерту;
• пролонгация – қарызды өтеу уақытын ұзарту;
• реструктуризация – келісімнің ... ... ... ... ... да ... ... тыйым салынбаған қаржылық құралдар мен
қарыз ... ... ... ... заң шегінде кепілге салынған мүлікті кепілгерден өндіріп ... сот ... ... ... ... затын келесідей өткізу
арқылы өндіріп алу ұсынысын шығару:
• банк келісімімен кепіл беруші кепіл затын ... ... ... банктің заңдары мен ішкі құжаттары шегінде
кепіл затын өткізу;
• қарызды өтеу үшін үшінші бір тұлғаға өз ... ... ... ... ... ссудалық қарызды қайтару ұсынысын шығару;
▪ банктің Қауіпсіздік қызметкерлерімен ссудалық қарызды ... ... ... ... ... ... үмітсіз проблемалы несиелер жайлы
ақпараттандыру;
▪ филиалдардан келетін ақпараттарды, есеп берулерді құжаттандырып,
баға белгілеу, ... ... ... ... ... ... ... бойынша банк филиалдарында тексеріс жүргізу;
▪ банк филиалдарындағы проблемалы несиелермен жұмыс жағдайын ... ... ... баға ... банк ... ... кемшіліктерді және заң
бұзушылықтарды жою ... ... ... департамент қызметінің өкілеттілігі шегінде банктің өкімдерін,
қаулыларын, ақпараттарын филиалдарға жеткізу;
... ... ... банк филиалдарының шараларының
орындалуын бақылау;
▪ банк басшылығының тапсырмасын ... ... ... ... банктің басқа құрылымдық бөлімшелерімен қарым-
қатынасы;
▪ департамент қызметінің шегіне кіретін сұрақтар ... ... ... кепілдендірілмеген қарызды жабу нәтижесінде жүргізілген шаралар
бойынша құрылымдық бөлімшелер басшыларын, қызметкерлерін мадақтау;
▪ проблемалы несиелердің ... ... ... – алу ... ... ... ... нәтижелілігін қамтамасыз ету
мақсатында кез- ... ... ... ... ... мен ... алу;
▪ кез-келген құжаттарды, ақпараттарды, ... ... және ... ... ақпараттарды, банктің
құрылымдық бөлімшелерінен, егер департамент қызметінің
орындалуына керекті болған ... ... ... қол ... болу;
▪ департамент алдына қойылған мақсаттарға жету үшін басқа
құрылымдық бөлімшелер қызметкерлерін ... ... ... ... ... алушыдан бухгалтерлік есебін және
басқа да төлем қабілеттілігін ... ... ... өз ... уақытылы орындамайтын қарыз ... өз ... ... өз ... ... ішкі құжаттарды дайындау;
▪ банк филиалдары департамент қызметінің сұрақтары бойынша
тапсырыстар мен нұсқауларының орындалуын ... ... өз ... шегінде мемелекеттік басқару органдарында
және басқа да органдарда банк атынан сөйлеу;
▪ бекітілген ... ... ... ... ... ... бөлу;
Департамент құрамын, штаттық күнтізбесін, оларға өзгерістер енгізуді
банк басқармасы ... ... ... ... ... ... ... тағайындайды.
Департамент құрылымына келетін болсақ, оның дұрыс ұйымдастырылуы
проблемалы ... ... ... ... ... бола ... Банк» АҚ-ның Проблемалы несиелер департаментінің
құрылымы көрсетілген.
*Дерек көзі «Халық банк» ақ жылдық ... ... - ... ... ... ... ... құрылымы
Көріп отырғанымыздай, департамент құрылымы төрт негізгі бөлімдерден
тұрады. Әр бөлім жұмысын ... ... ... ... департамент
директорына есеп береді. Осындай иерархиялық басқару құрылымы департамент
қызметінің тиімділігін қамтамасыз етуде.
Жалпы проблемалы несиелерді қайтару жұмыстарының ... ... ... ... ... ... «№1 ... несиелер» - Несиелеуден кейінгі қызмет
көрсету және ... ... ... «№2 ... несиелер» - «Халық Банк» АҚ-ның ... ... ... ... ... 30 күнге дейінгі мерзімге ай сайынғы төлемін
кешіктірген – жеке ... мен ай ... ... 60 ... ... ... – заңды тұлғалар жатады.
Ал 30 күннен жоғары кешіктірген жеке тұлғалар мен кешіктірілген ... ... ... ... ... «№2 ... ... болып
есептелінеді.
Проблемалы несиелермен жұмыс белгілі кезеңмен жүргізіледі.
I Кезең. Проблемалы несиелерді анықтап ... ... ... болуына және себебіне қарамастан ай сайынғы
төлемдерді уақытында төлемегендіктен проблемалы несиелерге айналған
несиелерді анықтау.
- «№1 ... ... ... ... және ... ... « №2 проблемалы несиелермен» ПНД және аймақтық менеджерлердің
айналысуы.
II Кезең. ... ... ... ... ... ... ... досьеде
көрсетілген ақпараттарды, яғни қарыз алушының қаржылық
жағдайын саралау мен оның ... ... ... пайдалану жолымен, қарыз алушыммен тікелей
сөйлесу, кездесу және т.б. көзделген ... ... «№1 ... ... ... ... маманы,
«№2 проблемалы несиелер» сараптауын ПНД маманы жасайды.
III Кезең. Жұмыс бағытын таңдау.
- Проблемалы несиелер ... ... ... ... ... ... ... таңдайды.
- Жұмыс бағытын таңдау жасалған сараптама нәтижесінде анықталған
төлемнің кешіктірілу себебін, қарыз ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
IV Кезең. Іс – шаралардың орындалу жоспары.
- Іс – шаралар жоспарын ... ... ... несиелер
бойынша қолында бар мәліметтері негізінде жасайды.
- Ақпаратпен алмасу, келісімге келу, ... ... ... ... ... жүргізілген жұмыстар есебін бас банкте
және филиалдарда тәртіпке сәйкес, сонымен қатар басқа да ... ішкі ... ... ... ... ... Тәртіп орындалуын бақылау бөлім бастықтарына жүктеледі.
- Проблемалы несиелерді ... ... болу ... қарамастан
анықтауды ОАиУКО жасайды. Проблемалы несиелерді ... ... ... немесе «№2 проблемалы» деп бөлгеннен кейін оларды
банктің сәйкес ... ары ... ... ... ... әр ... бақылау, проблемалы қарыз алушының қарыздық
жағдайының есебін жүргізу және проблемалы несие бойынша НҚКжәнеББ ... ... ... ... ... жаңадан түскен) ұсынумен айналысады.
Олар Қосымша № көрсетілген үлгіде НҚКжәнеББ-ға ағымдық ақпарат ұсынады.
НҚКжәнеББ өз кезегінде ... ... ... ... және ... ... ақпарат ұсынады. НҚКжәнеББ сұратылған ақпараттарды
ПНД және филиалдары ұсынған ... хат ... ... Филиалдар
үшін ақпараттарды беру – электронды түрде, ПНД үшін – ... ... ... ... ... ақпаратты алған күні, уақыты,
қолы, НҚКжәнеББ журналында тіркелген негізде жүргізіледі. НҚКжәнеББ
ОАиУКО-дан №1 ... ... ... ... ... тәртіп бойынша іс
– шаралар жиынтығын жүргізеді. ПНД өз тізімін НҚКжәнеББ – дан (қосымша
№, №, №) алғаннан ... ... ... ... ... Оперативтік іс-
шараларды жүргізу барысында проблемалы несиелерге байланысты
Қауіпсіздік ... ... ПНД ... ... ... қызметтік хат жіберу арқылы тартуы мүмкін.
Проблемалы ... ... ... ... алуын бақылау ПНД жүктеледі.
№1 проблемалы несиелермен жұмыс істеу ... ... ... ... ... және ... ... жүргізіледі:
01 күннен 15 күнтізбелік күнге кешіктірген қарыз алушының
міндеттерін ... ... ... және филиал қызметкерлері
қарыздың пайда болу себебін анықтау, ... ... ... ... ... жұмыстарды атқарады. Осы орайда келесі ... ... ... немесе кепіл берушіге поштамен төлем бойынша қарызы
бар екендігін хабарлайтын құжат жіберу.
ә) проблемалы қарыз алушымен телефон ... ... ... ... ... ... ... бойынша кешіктірілудің себебін
анықтау(қарыз алушымен телефон арқылы хабарласу мүмкін болмаса ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарға
Қауіпсіздік Департаментінің қызметкерлерін жұмыс барысына қосады).
б) проблемалы қарыз алушыдан проблемалы ... ... ... ... ... ... болу себебі көрсетілген) алу.
в) банк басшылығы жағынан жеке ... ... яғни ... ... және алып тастау мәселелерін шешу.
15 күннен 30 күнтізбелік күн ... ... және ... ... ... (заңды тұлғалар) кешіктірілгенде филиалдар мен
НҚКжәнеББ қызметкерлері құрамы келесі құжаттардан ... ... ... делосын жинақтайды:
а) қарыз алушының немесе кепіл берушінің міндеттемелерін орындамау
туралы хабарлама ... ... ... ... ... ... ... алушы арызының көшірмесі;
в) істелінген жұмыстар туралы ақпарат;
г) проблемалы ... ... ... ... ... туралы ақпарат;
30 күн (жеке тұлғалар), 60 күн (заңды тұлғалар) кешіктірілгендерге,
егер істелінген жұмыстар ... ... ... онда ... ... ... қарыз алушы бойынша делосын жинақтап, делоны ПНД
жібереді. ПНД белгілі–бір (акт прием-передачи) ... ... ... ... ... өз қол ... ... Филиал 30 күнге
(жеке тұлғалар), 60 ... ... ... ... «№1 проблемалы
несиелер» бойынша атқарылған жұмыстар есебін жасайды. Есеп беру ПНД-не
электронды ... ... Есеп беру ... ... ... бақылау үшін береді.
№2 проблемалы несиелермен жұмыс істеу методикасы
«№2 проблемалы несиелер» ... ... ... ПНД ... ... айналысады. ПНД жалпы «№2 ... ... ... ... бақылауына, сонымен қатар проблемалы
несиелердің пайда болу себебін анықтау мен жою мақсатында жүргізілетін іс-
шаралар ... ... ... ... ал ... ... ... өз міндеттерін сапалы, әрі уақытылы орындалуына
жауапкершілік алады. Жоғалтып алу ... ... болу ... ... ... ... ... немесе үшінші тұлға ... ... ... заты ... ... мүлікті заңсыз негізде өткізу
жағдайында кепіл ұстаушы біржақты кепілзат түрін өзгертуге құқылы. Тәртіп
бойынша кепіл ... ... емес ... алу, қоғамдық алып-сату жүргізу
жолымен ... ... ... сату ... ... ... Жылжымайтын мүлік бойынша жұмыс істеу тәртібі
|Кешіктірілу күні |Іс – ... ... ... ... ... |
|6 ... ... 15 күн ... |
| ... ... ... дайындау |
|7 ... хат ... ... ... |№1 ... үшін Есеп ... |
| ... есеп беру анықтамасын сұрату |
|31 ... ... және 30 күн |
| ... ... ... ... туралы |
| |№1 ... ... ... |
7-кестенің жалғасы
|61-70 |1. ... ... ... ... |2. №2 ... ... (ағылшын |
| ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... өткізілмеген жағдайда, 7|
| ... ... ... әдіс ... |
| ... ... ... көзі ... ... ақ ... есептік көрсеткіші:
Қарастырылған стандартты сызба тәртібін ... банк ... ... ... банк басшылығы ғана жазбаша түрде көрсетілген
мерзім мен ... ... ... ... ... ... ... үлгіде жүргізіледі (жылжымайтын
мүлік кепіл ретінде қойылса):
а) 2 күн ... ... және ПНД ... ... ... ... несиелер» бойынша осы бөлімшенің аймақтық ... ... ... ... ... алушының өз міндеттерін
орындамау туралы хабарламасын дайындап жібереді. (қосымша №)
ә) бір уақытта ПНД қызметкерлері мен ... ... ... ... мен керекті ақпарат алу мақсатында байланысқа
шығады, ... ... ... ... ... ... 15 күн ішінде «№2 проблемалы несие» түскен ... ... ... мен ... ... ... ... міндеттерін
орындамау туралы №1 тіркелген хабарламасын (қарыз алушыға немесе кепіл
берушіге жеке қолына немесе ... ... ... ... №1
хабарламада міндетті түрде кепіл берушінің танысқанын ... ... және ... қою ... ... қатар қарыз алушы өз ... ... ... ... ... «Мен, тегі, аты, ататегі
міндеттемелерді орындамау туралы №1 ... ... күні ... ... өз ... 15 күннен 45 күн мерзімінде «№2 проблемалы несие» түскен күннен
бастап, ПНД ... мен ... ... қарыз алушының
жинақталған қарызын өтеуіне ... ... ... ... ... ... өткізу шешімі қабылданып, олардың
жүргізілу мерзімі талқыланады.( «№2 ... ... ... ... ... №1 хабарламадағы қарыз алушы жазған күннен
немесе жіберу туралы ... ... ... ... бастап
есептейді. Мерзім бір айдан (30 күнтізбелік күннен) асқан уақыттан кейін
жіберіледі.)
г) 45 күннен 60 күн ... «№2 ... ... ... ... ПНД ... мен аймақтық менеджерлері Жылжымайтын мүлік
орталығында тіркелген №2 ... ... ... ... (қосымша
№) қарыз алушыға ұсынады. №2 хабарламаны қарыз алушыға ... ... ... №1 ... ... ... негізінде жүргізіледі.
ғ) 60 күннен 65 күн ... «№2 ... ... ... ... ПНД ... мен аймақтық менеджерлер баспасөзде сауда-
саттық туралы құлақтандыру жариялаулары тиіс. Көңіл ... ... ... ... ... ... одан ... де баспасөзге
сауда-саттық өткізілуіне дейінгі 10 күн бұрын беріледі.
д) 65 күннен 75 күн мерзімінде «№2 проблемалы ... ... ... ПНД қызметкерлері мен аймақтық менеджерлер «проблемалы» қарыз
алушының кепіл затын сауда-саттыққа өткізу ... ... ... ... ... ... уақыттан
бастап, сауда-саттыққа шығарылатын жылжымайтын мүлікпен барлық келісімдер
жарамсыз деп есептеледі.
е) 75 күнінде «№2 ... ... ... ... ... ... мен ... менеджерлер сауда-саттықты ұйымдастыру туралы
заңға сәйкес кепіл затын өткізуге байланысты сауда-саттықты жүргізеді.
Егер ... ... ... ... сома ... ... етiлген
негiзгi мiндеттеме үшiн төлемінен артық болса, кепiл берушiге қалған сома
қайтарылады.
8-кесте ... ... ... ... тәртібі
|Кешіктірілу күні |Іс – ... ... ... ... ... |
|6 |№1 ... үшін Есеп ... |
| ... есеп беру ... ... ... ... ... және 30 күн |
| ... ... ... ... туралы |
| |№1 ... ... ... ... |№1 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... өндіріп алу |
|75-76 ... ... ... ... |
| |№2 ... ... (сауда |
| ... ... ... бойынша) |
| ... ... ... ... бойынша |
| ... ... ... |
| |7 ... ... ... әдіс |
| ... сауда-саттық өткізу |
*Дерек көзі «Халық банк» ақ жылдық есептік көрсеткіші:
Стандартты ... ... ... ... ... ... ... мүлік кепіл ретінде қойылса):
а) 2 күн ... ... және ПНД ... ... ... ... несиелер» бойынша осы бөлімшенің аймақтық менеджерлері
мемлекеттік органдарында тіркелген ... ... өз ... ... ... ... жібереді. (қосымша №)
ә) бір уақытта ПНД қызметкерлері мен ... ... ... ... мен ... ... алу мақсатында байланысқа
шығады, клиенттің төлем қабілеттілігін анықтап, іс-әрекеттер жоспарын
ойластырады.
б) 15 күн ... «№2 ... ... ... күннен бастап, ПНД
қызметкерлері мен аймақтық менеджерлері қарыз алушыға ... ... ... ... ... №1 ... хабарламасын (қарыз
алушыға немесе кепіл берушіге жеке қолына немесе пошта арқылы жіберіледі)
береді. №1 хабарламада ... ... ... ... ... алған күнін және қолын қою керек. Сонымен қатар ... ... ... ... ... келесідей жазба жасайды: «Мен, тегі,
аты, ататегі міндеттемелерді орындамау ... №1 ... ... ... ... ... өз ... 15 күннен 75 күн мерзімінде «№2 ... ... ... ... ПНД ... мен ... ... қарыз алушының
жинақталған қарызын өтеуіне бағытталған шараларды ... ... ... ... өткізу шешімі қабылданып, олардың
жүргізілу мерзімі талқыланады.( «№2 ... ... ... ... ... №1 ... қарыз алушы жазған күннен
немесе жіберу туралы пошта квитанциясында ... ... ... ... екі айдан (60 күнтізбелік күннен) асқан уақыттан кейін
жіберіледі.)
г) 75 ... 90 күн ... «№2 ... ... ... ... ПНД қызметкерлері мен аймақтық менеджерлері мемлекеттік тіркеу
органында тіркелген №2 сауда-саттық өткізу туралы ... ... ... ... ... ... №2 хабарламаны қарыз алушыға немесе
кепіл берушіге ұсыну №1 хабарлама ұсынғандай процедура ... 90 ... 95 күн ... «№2 ... ... ... ... ПНД қызметкерлері мен аймақтық менеджерлер баспасөзде сауда-
саттық туралы құлақтандыру жариялаулары тиіс. Көңіл бөлетін жайт, ... ... ... бірінші, одан кейінгілер де ... ... ... 10 күн бұрын беріледі.
д) 95 күннен 105 күн мерзімінде «№2 проблемалы несие» түскен ... ПНД ... мен ... ... ... ... кепіл затын сауда-саттыққа өткізу шараларының алғышартарын
жүргізеді. Сауда-саттықты ... ... ... уақыттан
бастап, сауда-саттыққа шығарылатын жылжымайтын мүлікпен барлық келісімдер
жарамсыз деп ... 105 ... «№2 ... несие» түскен күннен бастап, ПНД
қызметкерлері мен ... ... ... ... ... ... ... затын өткізуге байланысты сауда-саттықты жүргізеді.
Егер кепіл затын ... ... сома ... ... ... ... мiндеттеме үшiн төлемінен артық болса, ... ... сома ... ... деп ... кезде, ПНД мүлікті бағалау
жөніндегі қызметті ... ... ... бар жеке және ... ... негiзiнде (қосымша№) сот шешiмiмен немесе сенiм
бiлдiрген тұлғамен белгiленген ағымдық бағалау құны бойынша ... ... банк ... ... ... жаңа сауда-саттық
тағайындауға шешім қабылдайды. №2 проблемалы несие бойынша ... ... ... ... ... ... шешім
шегінде қарызды өтеу ... және т.б.) ... банк ... банктің Заңгерлік Департаменті айналысады. Бақылау және
претензионно-исковая жұмыстарды жүргізу, ұйымдастыру ... ... ... ... ... несиелер бойынша жұмыс тәртібі
|Кешіктірілу күні |Іс- ... ... ... желісімен сұхбаттасу |
|6 ... ... 7 күн ... |
| ... ... ... дайындау |
|7 ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... алушының мүліктік жағдайын |
| ... |
* ... көзі ... ... ақ ... есептік көрсеткіші
Стандартты сызба шаралары келесідей үлгіде жүргізіледі (кесте 9)
(қамтамасыз ... ... ... 2 күн ... филиалға және ПНД түскен күннен бастап «№2 проблемалы
несиелер» бойынша осы бөлімшенің аймақтық ... ... ... қарыз алушының өз міндеттерін орындамау туралы
хабарламасын дайындап жібереді.
ә) бір ... ПНД ... мен ... ... ... ... мен ... ақпарат алу мақсатында байланысқа
шығады, клиенттің төлем қабілеттілігін анықтап, іс-әрекеттер ... 7 күн ... «№2 ... несие» түскен күннен бастап, ... мен ... ... ... ... ... туралы №1 тіркелген хабарламасын (қарыз алушыға жеке қолына
немесе пошта арқылы жіберіледі) береді. №1 ... ... ... ... танысқанын дәлелдейтін алған күнін және қолын қою ... ... ... ... өз ... ... түп-нұсқасына келесідей
жазба жасайды: «Мен, тегі, аты, ататегі міндеттемелерді орындамау туралы
№1 хабарламаны алдым, күні жазбаша, уақыты сандармен, өз ... 15 күн ... «№2 ... несие» түскен күннен бастап, заңдық
негізде қарыз алушының мүліктік жағдайы ... ... ... нәтиже болмаған жағдайда коллекторлық агенттіктердің көмегіне
жүгінеді.
Коллекторлық агенттіктер (ағылшынның «collection» - «жинау» сөзінен
шыққан) кешіктірілген ... ... ... ... ... үшін ... коллекторлық агенттіктерге беру ақшаны ... ... ... ... ... жұмыс уақытын
үнемдеуге және клиент алдында өз беделін сақтап қалуға ... ... ... ... ... сатып алу немесе көрсетілген
агенттік қызмет үшін белгілі бір комиссия мөлшерлемесін алу туралы келім-
шартқа отыруы ... ... ... ... ... қарыздың 20-
50% мөлшеріндегі маржамен сатып алса, екіншісінде кешіктірілген сомадан
келісілген пайыз мөлшерлемесін алады. Банк үшін қарызды сату тиімді: ... ... ол өз ... ... ... ... алып
келеді. Екінші әдіс коллекторлық агенттіктерге тиімдірек: оларға қосымша
ақша қаражаттарын салудың қажеттілігі ... егер ... ... ... ... ... ... жағдайда.
Әрбір банк қай қарызды берудің шешімін ... ... ... ... ... ... және ... тиімділігін бағалау арқылы қабылдайды. Банктік тәжірибе
көрсеткендей, кешіктіру уақыты 1-2 айдан ... ... банк ... ... Егер ... 6 айдан астам уақыт ... ... ... ... ... жұмыс жасайтын аймақтық
бөлімшелер болмаған жағдайда, онда оларды коллекторларға береді.
«Халық Банк» АҚ бірнеше қазақстандық ... ... ... Атап ... «ТАУ – ... «Казахстанское
Коллекторское Компания», «BADO», «Центр Секъюритиз ... ... ... және т.б. агенттіктермен тығыз
жұмыс жасайды. Жоғарыда ... ... банк ... ... үшін ... сомадан белгілі бір пайыз үстемесін төлейді.
Қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... , ал ... ... несиелер (Халық-Экспресс, Халық-ОК, тұтыну,
т.б.) бойынша 30-40% қайтарылған сомадан алады. Көп ... ... ... ... ... ... тұратын жері белгісіз қарыз алушылар, үмітсіз несиелер беріледі.
Жалпы алғанда, департамент өз ... ... ... ... жұмыс жасайды. Заңгерлерден, қауіпсіздік департаментінен
немесе есеп беру ... ... бір ... ... тек ... хат ... орындалады. Банк жұмысы RBO, IBSO
программалары негізінде ... ... ... ... ... барлық қарыз алушылар туралы ақпараттар енгізілген. Қарыз
алушылардың келісім-шарт номірі мен ... ... ... ... ... түрі, сомасы, қамтамасыз ету келісім-шарты, кепіл беруші,
қамтамасыз ету түрі, ... ... ... төлеу кестесі және т.б.
Программада көрсетілген мәліметтер негізінде қарыз алушының белгілі ... ... ... ... ... бойынша кешіктірілу сомасын
есептеуге болады. Олар мына формулалар арқылы есептелінеді.
1) Мерзімі өткен қарыздар (1424 шоты):
МӨҚ = НҚ* ... ;
2) ... ... өсімақы (1741 шоты):
МӨӨ = ӨС*1%*ККС ;
3) Айыппұл мөлшері (1734 шоты):
НҚ * %
АМ = ------------ * ККС ...... ... ...... күн ...... сомасы.
Көрсетілген формулалар бойынша есебін департамент есеп бөліміне арнайы
қызметтік хат жіберу арқылы алады. Ескеретін жайт, формула арқылы ... ... ғана ... ... ... ... ... қайтаруға
байланысты іс-шаралар қорытындысы, қарыз алушымен туындаған қиындықтарды
шешу мәселелері проблемалы несиелер комитетінде қарастырылады. ... ... ... ... алушылардың банк алдындағы өз міндеттерін орындауына кері
әсер ... ... ... мен ... ... ... ... жұмыс жасайтын банк бөлімшелерінің жұмысын
бақылау;
3. Проблемалы несиелер бойынша есеп берулерді ... ... ... ... ... ... ... жасайтын қызметкерлердің
ұсыныстарын қарастырып, келесідей сұрақтар бойынша ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу
әдісін ұсыну;
• проблемалы несие бойынша қарызды жабу тәртібін өзгерту;
• проблемалы ... ... ... және ... ... банк шығынына аудару;
• кейбір проблемалы несиелер бойынша айыппұл мен өсімақының
есептелуін тоқтату;
• сенімді ... ... ... көрсеткен кейін
кепіл затын банк балансына алу ұсынысын қарастыру;
• коллекторлық агенттіктермен келісім-шартқа отыру шешімін
қабылдау;
• банк ... ... ... ... ... ... клиент тарапынан қарызды қайтармау себебін анықтау;
5. Комитет құзіретіне кіретін нормативтік құжаттарды қарау.
6. ... ... ... бас банк ... ... ... ... банктің несиелік саясатын орындау барысында мүмкін болатын
шығындарды ... ... ... проблемалы несиелердің көлемін
азайтуға байланысты шараларды жасайтын ... ... ... жағдайға байланысты аптасына бір немесе екі рет шақырылады.
Осындай істелінген жұмыс қорытындысын несие қызметкерлері әр апта,
ай сайын бөлім ... ... Олар ... ... ... ... несие түрлеріне байланысты жасалады.
10-кесте Кешіктірілу күндеріне байланысты проблемалы несиелер көлемі
|Проблемалық СП (теңгемен) ... СП ... |
|7 ... 30 ... ... |90 күнге |120 ... |
| ... ... |
| |млн ... ... |млн ... ... ... ... |47 489 |7,54% |67 112 |6,12% ... ... |4 835 |0,77% |9 343 |0,89% ... ... |13 532 |2,15% |30 289 |2,75% ... өнеркәсәп |10 359 |1,64% |16 439 |1,49% ... да ... |11 236 |1,78% |6 236 |0,56% ... және ... |150 007 |23,82% |380 803 |34,71% ... және ... |13 392 |2,13% |11 002 |1,00% ... |70 064 |11,12% |147 908 |13,48% ... да ... |301 124 |47,81% |383 542 |34,96% ... | | | | ... ... |7 832 |1,24% |44 296 |4,04% ... ... |629 870 |100% |1 096 970 |100% |
14 - ... ... ... көзі ... ... жылдық есептілік көрсеткіштер аралықтары
01.01.07ж - 01.01.08ж
«Халық Банк» АҚ ... ... ... ... ... ... ... ... ... | | |
| ... |% |
| |млн. ... ... |млн. теңге ... |
| | ... % | ... % ... мерзімді |319 406 |53,57% ... |16,45% ... ... |268 433 |45,02% |853 640 |82,05% ... |8 377 |1,41% |15 542 |1,50% ... | | | | ... ... |596 216 |100% |1 040 273 |100% |
* ... көзі « ... Банктің » жылдық есептілік көрсеткіші
* « Халық Банктің » ссудалық портфеліндегі мерзімділік топтама
5 сурет.
« ... ... » ... ... ... ... ... көрсеткіші. Бұл көрсеткіште мынадай мерзімдер көрсетілген олар:
2007 жылмен 2008жылғы аралығындағы қысқа мерзімді, ұзақ мерзімді, ... ... және « ... » ... ... ... Ал ... болсақ 2007 жылы есептелу ... 1) ... ... млн ... ... көрсеткіші бойынша 53.57% құрайды.2) Ұзақ
мерзімді 268.433 млн ... ... ... бойынша 45.02% .
3) Кешіктірілген активтердің есептік көрсеткіші ... ... ... ... ... ... 1.41% құрайды. Ал 2007 ... ... ... ... ... млн теңге, ал пайздық көрсеткіші бойынша 100% құрайды.
Ал 2008 жылдың есептеуі бойынша 1) Қысқа мерзімділер 171.091 млн ... ... ... ... 16.45% құрайды. 2 ) Ұзақ мерзімділер
853.644 млн ... ... ... 82.05% құрайды. 3) Кешіктірілген
активтер 15542 млн теңге, пайыздық бойынша 1.5% құрайды. Қортынды бойынша
(НЕТТО) 1040273 млн ... ... ... 100% құрайды.
Осы екі жылдық ссудалық портфельдегі ... ... ... ... 2007 ... ... мерзімі бойынша 2008 жылдың
қысқа мерзімімен салыстырсақ 2007 жылы 2008жылға қарағанда жоғары болып
табылады.
Несиелерді жіктеу тәртібі
 
|Несиелердің |Балдары ... ... ... ... | | ... |критерийлері |
| | | ... | |
| | | ... | ... ... ... |  |  |1. ... ... ... ... | | ... (0; +4) |
| | | | |2. ... ... | | | ... ... |
| | | | |бар ... (-1; |
| | | | |+4,5) |
| | | | |3. ... ету |
| | | | ... (-3; +2) |
| | | | |4. ... созу |
| | | | |бар ... (0; ... | | | |5. ... басқа|
| | | | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... бар ... |
| | | | |(0;+1) |
| | | | |6. ... |
| | | | ... қолдану |
| | | | |(0;+4) |
| | | | |7. ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... бар |
| | | | ... (0;+2) |
| | | | |8. ... |
| | | | ... бар болуы |
| | | | |(-3;0) |
| | | | |  |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | |    ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | |бар ... – 22%, |
| | | | |    ... |
| | | | ... – 15%, |
| | | | |    ... ... | | | ... – 13%, |
| | | | |    ... |
| | | | ...... ... |5% |0,01 – 5 % | ... ... және | | | |
| ... ... | | | |
| ... 2 ... | | | |
| ... қоса | | | |
| ... | | | ... ... ұстап|10% |5,01 – 10% | ... ... және | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... 2 балға | | | |
| ... қоса | | | |
| ... | | | ... ... | 20% |10,01 – 20% | ... ... және | | | |
| ... төлегенде | | | |
| ... 3 ... | | | |
| ... қоса | | | |
| ... | | | ... ... ... |20,01 – 25% | ... ... және | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... 3 ... | | | |
| ... қоса | | | |
| ... | | | ... |3-тен 4 балға |50% |25,01 – 50% | ... ... қоса | | | |
| ... | | | ... ... және |100% |50,01 – 100% | |
| ... ... | | | |
* ... ... ... 0,02%-дан аспайтын несиелер бойынша жіктеуді
әр несие бойынша емес, банктердің ішкі несиелік саясатына сәйкес банктер
дербес қалыптастыратын бірыңғай несиелер портфелі бойынша ... ... жол ... ... ... ... ... әр несиелердің қабылданатын
мәнінің жалпы санынан орташа мән ескеріледі
3.КҮМӘНДІ НЕСИЕЛЕРДІ БАСҚАРУДАҒЫ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ... – 2009 ... ... дүниежүзілік дағдарыс Қазақстанның
коммерциялық банк жүйесінің дамуына кері әсер ... Бұл ... ... кезіндегі халықтың ең негізгі проблемасы банктен алған
несиелерін төлей алмау болды, ... ... ... ... алу да ... ... банктердің өтімділігі төмендеп, несие беру қарқыны
азайды, ... ... ... ... беруден бас тартты, құрылыс
компаниялардың жұмысы тоқтап, жұмысбастылырдың саны ... ... ... 12-21 % ... бұл ... ... күрт ... қаржы дағдарысына байланысты болды. Дүниежүзілік орталық банктер
дағдарыс кезінде ... ... ... ... Дамыған
мемлекеттерде несиелік пайыздық құны Қазақстанның банктеріне ... ... ... ... ... ... 2.0 – 3.5 % ... ойымызша, Қазақстанның коммерциялық банктерінің несие
жүиесінің проблемаларының бірі: ұзақ ... ... ... арналған
қажетті ресурстарда қиындық тууы. Қазақстанның коммерциялық ... ... ... және ... ... ... тудырады. Бір де бір
банк өзінің несиелік портфельін ұзақ ... ... ... ... ... ... алмастыра алмайды. Банк ... ... ... ... мен ... ... ... банктың банкротқа
ұшырауына әкеліп соғады.
Қазақстанның коммерциялық банктері, жоғарғы деңгейінде ... ... ... ... ете ... ... беру ... төмендеуіне
қажетті жағдайлар туғыза алады.
Қазақстан банктерінің қайта қаржыландыру шартына мына схема жүреді.
(4-сурет)
Әлемдік қаржы дағдарысы жағдайында несие ... ... ... үш ... ... ... ... ресурстарының депозит көздеріне негізделуі;
2. қаржы көздеріне негізделуі;
3. ... ... ... ... ... ... дағдарысы жағдайында несие беруді дамытуда
мемлекеттік несие көздері ... ... ... ... еді, ... ... ... болмауы, несие беру талаптарының ... ... ... берілген жағдайда да тиімсіз болады. Бұл мемлекеттік
қаражат берілгені мен оның түпкі тұтынушысына жетпеуі, яғни ... ... ... ... ... ... дағдарысы
күшейуіне себеп болады.
* Дерек көзі «Ақша және несиелер» ... ... 2009 ... ... ... ... беру ... Өңдеу, модернизация, несие жүйесі үшін мониторинг
Шарт, мерзім, несиенің қайта қаржыландыру өлшемі
2. Несие жүйесін қаржыландыру
3. Қарыз ... ... ... ... Коммерциялық банктің ставқалық қайта қаржыландыруы
6. Заңды тұлғаның несие ... ... ... шығарып сату
8. Құнды қағаздардың сыртқа шығарылуы
9. Инвесторлардың құнды қағазды ... ... ... ... ... ... тізім бойынша төлеу
Пайда болған тығырықтан шығу үшін жаңа ... ... ... ... құру қажет болады. Ол арқылы қарыз алушы өзірің
несие ... ... ... төлей алады.
Қазігі уақытта құрлыс кешенін дағдарысқа қарсы қолдау мақсатымен мемлекет
салынған тұрғын үйлерді халыққа арзан пайызбен ипотекалық несие ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиемен алған
тұрғын үйлерін пайыздық ... ... ... ... сол ... банктердің несиелік портфельінде күмәнді несие ... ... ... салыстырғанда алде қайда өскен. Мемлекет
халықа дағдарысқа байланысты жеңілдіктер ... ... ... ... кешенінің тоқтауына, жаңа тұрғын үйлерді эксплутациялаудың азаюына
әкеледі, ал ол өз тарапынан 3 – 4 жылдан ... ... ... 2005 – 2006 ... ... ... ... тапшылығына және бағаның көтерлуіне ... ... мен ... ... ... ары ... ... мақсатында
біз негізгі құрлысты қаржыландыру ( немесе тұрғын ... ... ... табылатын ипотекалық несиелеуді қаражаттандыру модельін ( ары қарай
дағдарысқа қарсы модель ) және аймақтық дағдарысқа ... ... ... ... ... ... ... екінші
нарығын дамытуды ұсынамыз.
Тұрғын үйді қаржыландыру, жәрдем қаражат ретінде жүзеге асырлуы ... ... ... ... ... тұрғын үй құрлысының
жәрдем қаражаты шектеулі болмауы тиіс. Несиеден қайтарылған қаржы ... бірі ... және ... ... пайдалануға қолдану үшін
муниципалитет бюджетінде қалуы керек.
Дағдарысқа қарсы моделдің механизімі ( 5-суретте) ... Бұл ... ... ... ... ... ... қарсы шара болып
табылады, себебі ол ... ... ... ... құйылуды
қамтамасыз етіп, жылжымайтын мүлік нарығында сұранысты ұлғайиады.
* Дерек көзі «Ақша және несиелер» журнал Алматы 2009 ж
Дағдарысқа қарсы несиелендірудің ... ... ... ... ... жәрдем көрсеткіштерімен қолдану.
Мақсатты жәрдем өлшемі ... ... пен ... арқылы белгіленеді.
2. коммерциялық банктер мен муниципалитет шығады.
3. қарыз алушылармен жұмыс ... ... ... ... ақпараттармен сәйкестілігі.
4. қарыз алушылардың ... ... ... ... және ... ... негізге ала отырып
келіседі.
5. қарыз алушылардың несие төлемі, және құралы кәсіпорынның көмек
бағасымен есептеледі.
6. несиені толеу барысында құқық қарыз алушыға ... ... ... ... ... ... ... мүлік
нарығында орта және кішігірім құрлыс компаняларын сақтап қалуға және
дағдарысқа байланысты ... ... ... ... ... ... керек. Онымен қоса біздің ойымызша несие
портфельіндегі ... ... ... жаңарту керек.
Осылайша қазіргі дағдарыс кезіңде Қоммерциялық банктердің несие
портфельіндегі күмәнді ... ... және ... ... үш
жүйе арқасында жүзеге асырлуы тиіс:
1. ... ... ... ... ... ... ... несиені қайта қаржыландыруын қолданатын
ипотекалық тұрғын үйді несиелендіру жүйесі;
2. ... ... ... ... ... ... орта ... табысты отбастылар үшін жеңілдіктер қарастыру жүйесі;
3. халықты несиелендіру барысында төлем қабілетілігін бағалау жүйесі.
Қортындылай келе коммерциялық банктердің несиелік портфельіндегі ... ... ... тек әр ... ... мен ... ғана ... алуға болады. Сонымен қатар несиелендіру
жүйесін ... ... оны ... және Қазақстан
инвестицяны келтіру үшін керекті кепілдермен қамтамасыз ете алатын ... ... ... ... ... ... жақсартудың негізгі
формасы ғана емес, сонымен қатар елдегі жағдайға әсер ... ... ... ... өзара байланысқан және өзара тәуелді бөліктерден
тұратын күрделі механизм болып табылады.
Ұсыныстар
Қазіргі таңда еліміздің несие ... ... жылы орын ... дағдарысқа
қарамастан даму үстінде. Әрине, дағдарыс салдары біздің экономикамызға
әсерін ... ... ... ... ... ... беру қарқыны
азайды, тіпті кейбір банктер ... ... бас ... ... ... тоқтап, жұмысбастылырдың саны азайды. Бұл ... ... ... ... ... күрт ... ... жылдың 3 ширегінде проблемалы несиелер 2,0%-ды құраса, онда ... ... ... ... ... ... ... Осыған қарамастан,
банктер несие саясатын қайта қарастырып, орын алған жағдайды көтере білді.
Мәселен, ... ... АҚ 2007 ... қазан айынан желтоқсан айының
ортасына дейін проблемалы қарыз алушыларға жеңілдік ұсынып, ... ... ... ... ... мүмкіндік берді. «Амнистия»
бағдарламасы бойынша кешіктірілген үшін есептелетін айыппұлдар кешіріліп,
қарыз ... ... ... ... мен ... мөлшерлемесін ғана
төлеп, несиені толық жабуына мүмкіндік алды. Егер толық жабуына жағдайы
келмесе, кешіктірілген ... ... бен ... ... ... қайта
жаңа төлеу кестесіне тұрды. Мұндай жағдай үлкен сома мөлшерінде алған ... үшін ... ... т.б.) ... ... Бұл ... ... үшін тиімді болғаны соншалықты, осы шараға үлгермей ... ... ... ... 2008 ... ... ... айының
ортасына дейін созды. Сөйтіп, бағдарлама негізінде қарыз алушылардың көп
бөлігі банк алдындағы өз міндеттерін орындады.
Мұндай ... ... ... мерзімі өткен несиелерді қайтарудың бір
жолы болып ... ... ... ... ... ішкі ... ... қазіргі таңда проблемалы қарыздарды қайтарудың бірнеше жолдары бар:
1. Проблемалы қарыздармен жұмыс істейтін банкте жеке бөлімше ашу ... қана ... ... ... ... ... ... – коллекторлық агенттік құру;
2. Қарызды қайтаруды маманданбаған компанияларға беру;
3. Проблемалы несиелерді қайтаруға ... ... ... ... ұсынылған нұсқалардың жақсы, жаман жақтарын саралап көрейік.
Егер банк бірінші нұсқаны таңдаса, яғни жеке ... ... онда ... ... ... үшін ... көңіл бөлу керек:
• проблемалы қарыздарды сегментерге бөлуді үйреніп, проблемалы несиелер
қоржынын үнемі талдау керек ... ... ... ... ... немесе
несие түрлеріне);
• проблемалы қарыздардың әр ... ... ... стратегиясын
шығару (банктің клиентпен ... ... ... қарызды қайтаруда жұмсалатын ресурс көлемі, мамандардың
квалификациясы, т.б.);
• арнайы программаларды ... ... ... тиімділігін
жоғарлату үшін және қызметкерлердің еңбек өнімділігін жоғарлату үшін);
... ... ... құру;
• үнемі коллекторлардың, телефон орталықтарының қызметкерлерінің,
юристердің және т.б. ... ... ... ... ... ... тұлға ретінде тіркеп, қызметін
үнемі бақылау керек;
Банк ішінде жұмыс істеу немесе жеке ... ... ашу үшін ... үлкен қаржылай инвестицияны талап етеді.
Проблемалы қарыздармен жұмыс істеудің келесі нұсқасы – ... ... ... ... тек ... ... ... істейді. Алдын-ала төлемдерін алып формальді емес әдіс-тәсілдермен
қарызды қайтарады. Қайтару пайызының жоғары ... ... ... ... келу ... ... ... – проблемалы қарыздарды тәуелсіз, арнайы маманданған
коллекторлық агенттерге ... ... ... ... бойынша,
бұл проблемалы қарыздармен жұмыс жасуда тиімді шешім.
Біріншіден, ... ... ... ... және ... ... жоғары білімді мамандар таңдауда үлкен жұмыс атқарды.
Екіншіден, бизнес-процесс құруға қаражаттар инвестициялады. ... ... ... максималды түрде автоматизациялады. Төртіншіден,
коллекторлық агенттіктер қарыз алушылар туралы өзекті ақпараттарға ... ... ... ... ... ... бар.
Қарызды қайтарудың тағы бір жолы – клиринг болып табылады. Егер ... және ... ... қарыздық міндеттемелермен байланысты
болса, онда клиринг несиелік қарызды жоюдың ең оңай жолы бола ... ... ... ... ... ... циклдік есепке
алулар (зачеты) өткізіледі. Банктер мен кәсіпорындардың өзара талаптары
цикл бойынша өтеледі. Бұл ... ... ... ... ... кейінгіге,
ал соңғысы біріншісіне кредитор болады, Мұндай қарызды өтеу процедурасы
барлық ... ... ... ... ... ... ... пайдаланса, мұнда сөз ... ... ... ... ... ... болып отыр. Мәміле
қабылданғанда тауар бағасы ол қанша тұратындығымен ... ол үшін ... ... ... ... қарыз бағасы номиналдан төмен
болып қалады. Дегенмен қарыздарды кейбір бағалы қағаздарға ... ол ... ... өте келе ... ... ... ... әкеле бастайды,
ал реанимацияланған кәсіпорын оның жаңа иесіне пайда әкеле бастайды, ... ... ... сай ... және ... ... ... келе, несие – бұл паиыз төлеу мен ... ... ... ... ссудалық капитал қозғалысы.
Коммерциялық банктердің басты қызыметі – экономиканы және халықты
несиелендіру. Соңғы жылдары екінші ... ... ... ... оған әсер етіп отырған негізгі себеп ол Ұлттық банктің протценттік
пайызына ... ... мен ... ... ... ... ... экономикадағы несиелер және несие
жүйесінің тиімді ұйымдастырылып, қызымет ету ... ... және ... ... ... ... ету нарықтық экономиканың жұмыс
істеуінің тиімді механизімн, қаржылық ресурстар мен ... ... ... ... ел ... ... ... адамның шынайы меншік иесі ретінде белсенділігін, экономикалық
тұрақты өсуді ынталандыру қызыметтердін орындалуының басты құралы ... ... ... ...... ұйымдар және
бірлестіктер сондай – ақ халық арасындағы несие қорын құру және ... ... ... ... мерзімге уақытша пайдалануға беру негізінде
қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығы.
Әрбір несиелік операциялар бойынш ... ... ... ... повизия есептеу мақсатында жүзеге асады.
Банктердін несиелік операциялары бойынша мүмкін ... ... ... үшін ... ( ... құру ... банк қызыметіндегі несиелік
тәуекелдің болуымен негізделеді. Банк негізгі ... ... ... ... орнын жабу мақсатында ... және ... ... несиелік оператциялар түрлері бойынша резерфтеу
койфитценттіне ... ... құра ... Аталған резерв есебінен
кейіннен қайтарылмаған несиелер бойынша зияндар шегеріледі.
Несиелік тәуекел денгейіне ... яғни ... ... ... ... ... ... төлемеген негізгі қарызы
мен пайыздың соммасына қарай несиелер жіктеледі. Несиелік тәуекелдін
шамасына қарай ... ... ... сыныптарға бөлінеді:
3. стандартты;
4. күмәнді:
• 1 – санатты күмәнді – төлемдерді уақытылы және ... ... 2 – ... ...... ... ... жартылай
төлеген жағдпйларда;
• 3 – санатты күмәнді – төлемдерді уақытылы және толық төлеген
жағдайларда;
• 4 – ... ...... ... немесе жартылай
төлеген жағдайларда;
• 5 – санатты күмәнді
3. үмітсіз.
Қарыз алушылардың төлем қауіпсіздігінен ... ... ... ... болдырмау мақсатында банктерде несиелік
тәуекелді бағалау тәжірибесі жүзеге асады.
Проблемалық несиелерге мыналар жатады:
... ... ... ... ... уақыты
кешіктірілген және қосымша келісім берілген несиелер;
... ... ... кепілдемемен қамтамасыз етілген несиелер
бойынша сақтандыру компанияларының, кепілхатты және берушілердің ... ... ... ... ... ... ... несиелік келісімшартта көрсетілген
күннен 30 күн өткенге дейін қайтарылмаған несиелер.
Сондай – ақ ... ... ... ... мыналар жатады:
4. қарыз алушының қызыметін қайта құру;
5. несиені қайтару кестесін өзгерту;
6. пайыз (сыйақы) тәртібін өзгерту.
Отандық банк тәжірбиесінде проблемалық несиелерге несиелердін ... ... ... ... ... соның ішінде күмәнді және
үмітсіз несиелер жатады. Кез ... ... ... ... басқармасы немесе жұмыс жасау бөлімі ұйымдастырылуы қажет.
Қарыз ... ... ... ... ... келісімшартты
өзгерту арқылы несиені қайтаруға мүмкіндік беру, ... ... ... шаруашылық жағдайын жақсартуы үшін оған қосымша несиелік ресурс ... өзге ... ... ... біз бұл дипломдық жұмыста несиелендіру жұргізуде оның әр түрлі
формалары, түрлеріне, күмәнді және үмітсіз несие түрлеріне, ... ... мен ... ... ... ... «ҚР ... және банктік қызмет туралы» ҚР заңы / 31.08.1995
2. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агенттігі ... 2006 ... 26 ...... ... «Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және
оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру» туралы ... ... ... АО ... 209 от «03» ... г. ... ... по проблемным кредитам».
4. Банковское дело (Настольная книга банкира): Учеб.пособие/ Под научной
ред. А.А. Абишева, С.А. Святова. – ... ... 2007. – 382 ... Банковское дело: Учебник / Под ред. Г.Г. ... – М.: ... – 751 ... ... ... ... – 2-е изд., ... и доп. / Под ред.
О.И.Лаврушина. – М.: «Финансы и статистика», 2000. – 672 ... ... В.П., ... С.П. ... ... ... Учеб. пособие. – М.:
Юрайт – издат, 2002. – 269 с.
8. Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в ... ...... ... 2001. – 186 ... ... У.М, ... Д.Т, Рузиева Э.А. Финансовые рынки и посредники:
Учебник. – ... ... 2005. – 298 ... Көшенова Б. А. Ақша, несие, банктер және валюталық қатынастар
11. Мақыш С.Б. Банк ісі. Оқулық. – Алматы: ... 2007. – 471 ... ... М.Р, ... С.Р, ... С.К, ... С.П. Современный
экономический русско-казахский толковый словарь-справочник. – Алматы:
2003. – 880 ... ... Ғ.С. ... ... ... ... – Алматы: «Экономика»,
2005. – 416 бет.
14. Смағұлова Қаржы, ақша айналысы және несие
15. ... ... на пути к ... ... ... ... ... (г. Алматы, 18 – 20 мая 2005 г.) / Под
общ. ред. академика НАН РК, д.э.н., ... Н.К. ...... Ч.V. - 2005. – 256 ... ... Ю.Р. ... кредитного риска / Банки Казахстана. – 2007.
- №6. – С.25
17. ... А.Г. ... ... проблемалық несиелерді басқару /
Вестник КазНУ. Серия экономическая. – 2005. - №2. – С.48
18. Вероника Г. ... ... ... ... / Деловой Казахстан. –
2008. - №17(114). – С.8
19. Ковалев В.А. О кредитоспособности заемщика / ... и ......... Мақыш С.Б. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... активтерін басқару тәжірибесін ... / ... ... ... – 2006. - №1. – ... ... А. В ... год – без плохих кредитов. Тяжкое время кредитора /
Банковское обозрение. – 2003. – №12. – ... ... А. ... ... ... ... ... / Заң.
– 2003. – №9. – С.68
23. Фоминский О. Еще 12 ... ... / ... – 2008 - ... Шаяхметова К.О. Коммерциялық банктердің қызметіндегі тәуекел / ҚазЭУ
Хабаршысы. – 2006. - №6. – ... ... ... бойынша басқарушы директор
Проблемалы несиелер департаменті
Департамент директоры
Қамтамасыз етілген проблемалы несиелермен жұмыс ... ... ... ... несиелермен жұмыс істеу бөлімі
Коллекторлық компаниялармен жұмыс
Проблемалы несиелер анализі, мониторингі және методология басқармасы
Бөлім бастығы
Бас ... ... ... ... ... және мониторинг бөлімі

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автоматты басқару теориясы пәнінен электронды оқулық жасау66 бет
Банктің несиелік портфелі және оның сапасын бағалау әдістері61 бет
«Коммерциялық несиенің дамуы»4 бет
Ақша мен несиенің экономикалық – теориялық негізі27 бет
Банктiк несиенiң формалары мен түрлерi.Несие қамтамасыздығы72 бет
Банктік несиенің нарықтық экономикадағы ролі 23 бет
Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формаларына талдау және олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы66 бет
Банктік несиенің қайтарымдылығын камтамасыз ету жолдарын жетілдіру62 бет
Банктердегі арнайы шоттар мен есеп айрысу шотындағы нақты ақша қозғалысы23 бет
Банктердегі арнаулы шоттардағы ақшалай қаржылар есебі29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь