Еңбекақы мен тариф жүйелері туралы

Өнім өндіру есебі
Өнім өндіру есебінің жүйелері
Еңбекақы есебі
Еңбекақының түрлері мен нысандары (формалары).
Мерзімді еңбекақыны есептеу
Кесімді еңбекақыны есептеу
Қосымша еңбекақы есебі
Орташа еңбекақыны есептеу тәртібі
Еңбекақыдан ұсталатын және шегерілетін сомалар есебі
Еңбекақының талдамалық (аналитикалық) және топтамалық (синтетикалық) есебі
Еңбек есебінің маңызды элементі болып еңбектің күрделілігіне, жұмысшылар мен қызметкерлердің мамандық дәрежесіне қарай жұмыстың әр түріне кететін жұмыс уақытының мөлшерін анықтау болып саналады. Жұмыстың күрделілігіне қарай еңбекақының мөлшері тарифтік жүйеде қаралады. Тариф жүйесінің негізгі элементтері болып мыналар болып табылады:
• тарифтік кесте;
• тарифтік еңбекақы мөлшері;
• тарифтік мамандық анықтамалары;
Осыларға негізделіп жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақы мөлшерінің үлгілі кестесі жасалады. Тариф жүйесінің көмегімен жұмыстың барлық түрі күрделілігіне және көп еңбек сіңіруді қажет ететіндігіне қарай топтастырылады және жұмысшслар мен қызметкерлердің мамандық дәрежесіне қерай оларға тариф бойынша әр түрлі еңбекақы мөлшерін белгіленеді. Тарифте мамандықтар бойынша өндірістің қай саласында болмасын негізгі жұмыстың әрбір түріне, жұмыстың күрделігі мен қаншалықты еңбек етуіне керекті ұқыптылық пен жауапкершілікке қарай берілген разрядтар көрсетіледі. Сонымен қатар тарифте әрбір атқаратын жұмыстың нақты түрлеріне мінездеме беріледі жэне жұмысшылар мен қызметкерлердің өзіне берілген разрядқа ие болуына керекті еңбек дағдысы мен біліміне де мінездеме береді.
        
        Еңбекақы мен тариф жүйелері
Еңбек есебінің маңызды элементі болып еңбектің күрделілігіне, жұмысшылар
мен қызметкерлердің мамандық дәрежесіне қарай ... әр ... ... ... ... ... ... саналады. Жұмыстың күрделілігіне
қарай еңбекақының мөлшері тарифтік жүйеде қаралады. Тариф жүйесінің негізгі
элементтері болып мыналар болып табылады:
• тарифтік ... ... ... ... тарифтік мамандық анықтамалары;
Осыларға негізделіп жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақы мөлшерінің
үлгілі кестесі жасалады. Тариф ... ... ... ... ... және көп ... сіңіруді қажет ететіндігіне ... және ... мен ... ... ... ... ... бойынша әр түрлі еңбекақы мөлшерін белгіленеді. Тарифте
мамандықтар бойынша өндірістің қай ... ... ... ... ... ... күрделігі мен қаншалықты еңбек етуіне керекті
ұқыптылық пен жауапкершілікке қарай берілген ... ... ... ... ... ... жұмыстың нақты түрлеріне мінездеме беріледі
жэне жұмысшылар мен ... ... ... ... ие ... еңбек дағдысы мен біліміне де мінездеме береді.
Тарифтік кестеде - жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... ... ... мөлшерінің арақатынасы айқындалады. Тарифтік
кестеде: тарифтік еңбекақы (сағаттық, күндік, айлық) осы ендіріс саласында
ете қарапайым жэне жеңіл бірінші ... ... ... жұмысқа төленетін
мөлшерде бекітіледі. Жоғары дэрежелі еңбекке төленетін еңбекақы бірінші
дэрежелі ... ... ... ... осы қарастырып отырған
дэрежелі еңбектің арақатынасьшың тарифтік коэффициентін, бірінші дэрежелі
еңбекке төленетін еңбекақы ... ... ... анықталады.
Тарифтік кестеде тарифтік еңбекақы жұмыстың түріне қарап ... ... ... ... екіге бөлінеді.
Тарифтік мерзімді еңбекақы мелшері бір сағатқа белгіленеді. Кесімді
еңбек бағасы белгілі тарифтік баға бойынша бір ... ... ... сагатқа тиісті еңбекақы мөлшерін сол сағат-та өндірілген өнім көлеміне,
орындалған жұмыстың ... бөлу ... ... ... бір ... уақытқа көбейту арқылы табылады. Уақыт мөлшері мен өндірілетін өнім
мөлшері, ... ... ... саласында техникалық мөлшерлеу үдерісін
(процесін) жүргізу кезінде анықталады.
Өнім өндіру есебі
Өнім өндіру есебі ең ... ... ... ... ... ... саны мен сапасына қарай кесімді еңбекақыны есептеу үшін
жэне жұмысшылар мен қызметкерлердің жекелік жэне ... ... ... ... үшін ... Өнім өндіру есебі негізінде тек қана кесімді
еңбекақы алатын жұмысшылар мен қызметкерлерге ғана ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлерге де сандық жэне
сапалық керсетіштердің ... ... ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлер кесімді еңбекақысына
қосымша өнім өндіру негізінде мөлшерлі ... ... үшін ... өндіру есебі әрбір кәсіпорындарда жұмысшылар мен қызметкерлердің
еңбегін ұйымдастыруға жэне ... ... ... ... ... ... ... үйымдастыру көбіне ғылыми-техникалық
даму деңгейіне жэне оларды тиімді пайдалануға, тағы басқаларға байланысты
больш келеді. ... жаңа ... ... ... ... ... болуына себебін тигізді. Ғылыми-
техникалық прогрестің ... ... қол ... ... көп ... ... өңціріс автоматгандырылған кешенді салаға
айналады. Оларда қол еңбегі біртіндеп азайып, еңбектің ... ... мен ... ез ... тигізеді. Бұл айтылғандардың іске
асуы, яғни қолданылуы өнім өндіру есебін ұйымдастыруға өздерінің ... ... ... ... өнімдердің өндіріп шығарылуы және жұмыстың орындалуы
жайлы алғашқы ... ... ... мен ... ... ... орындалған жұмыстың аталуы;
* оның қабылданған уақыты, яғни күні, айы, жылы;
* өндірілген өнімнің саны мен ... ... ... ... ... жэне ... ... уақыт;
* орындаушы жұмысшылар мен қызметкерлердің табельдік
нөмірі немесе ... ... цех ... ... жэне ... ... ... бойынша одан кейінгі уақьптарда жұмысшы және қыз-меткерлермен есеп-
айырысу ... ... ... өңціріліп шығарылатын өнімдер мен
істелген жұмыстар бойынша төлем сомаларының мөлшері анықталады.
Халық шаруашылығының әр түрлі салаларындағы ұйымдар-да ... ... ... пен ... ... ... ... сэйкес өнім
өндіру есебінің эр түрлі жүйелері ... ... ... ... мен ... ... ... істелген жұмысы мен өндірген өнімнің саны мен
сапасына сэйкес жеке-жеке еңбекақы есептеп жэне оны
телеу жүйесі. Бүл жүйе бойынша керекті мэліметтерді
жеке ... мен ... ... ... ... әр цех ... ... алғашқы
қулсаттардан алуға болады.
* Өндірілген өнімдер мен істелген жұмыстың жалпы көлемін
ең соңғы операция орындалғаннан ... ... ... жүйе ... ... мен ... барлық
жүмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... жұмысына бір жолды жэне жинақтаушы
құжаттар толтырьшады.
* Еңбек пен еңбекақыны өндірістің түріне қарай қолданудағы
тағы бір жүйе - түтіндеу жүйесі болып ... ... ... ... мен қызметкерлердің жеке-
жеке өндірген енімінің, істеген жүмыс ... ... үшін әр ... ... ... ... ендіріс қалдықтарына түгендеу жұмысы
жүргізіледі.
Операциялар бойынша қабылдау ... ... мен ... ... әр операцияны орындаған-нан кейін ұйымның техникалық
бақылау бөлімі ... ... ... ... ол ... ... ... құжаттарға жазуды қажет етеді. Бұл жүйе бойынша
көбірек ... ... ... түрі ... ... ... болып
табылады. Бүл құжат жұмыс орывдалмай, яғни басталмай тұрып толтырылады және
жүмысшылар мен қызметкерлерге бері-леді. ... ... ... ... ... өндірілген өнімдер мен орыңдалған жүмыстың саны, көлемі
жазылып, жұмысшылар мен ... ... ... ... бухгалтериясьша тапсырылады.
Кәсіпорын бойынша өндірілген өнімге, істелген жү-мысқа күнделікті наряд
жазу жүмысшылар мен ... ... ... ... қиындатып
жібереді. Оның үстіне нарядтар бойынша төленетін ... ... ... өндірілген өнімнің, орындалған жұмыстардың
көлемімен сай келуін бақылауға, ... ... ... ... өнім ... ... жаңа ... еңбек сіңіруді жеңілдететін
жүйесін енгізу қажет. Іс жүзінде жекеленген жұмыс нарядының орнына айлық
немесе екі апталық ... ... ... арқылы қркаттың санын
азашуға болады. ... енім ... ... мэліметтер мен ақпараттар
тек қана наряд арқылы жазылып қана қоймай, сонымен қатар өндірілген өнімнің
жылжуын, яғни олардың ... бір ... ... операцияға ауысуын
бақылау үшін жэне олар үшін толтырылатын қүжатгың санын азайту ... ... ... тәжірибеде кеңінен қолданылады. Өнім
өндіру есебінің бүл түрі ... ... ... жасау зауыттарының цехтар
мен бөлімшелерде кеңінен қолданылады. Бүл маршрупық ... ... ... ... ... мен ... ... үдерістерден етіп қоймаға тапсырылғанға дейінгі қозғалысы
жазылып отырады.
Кәсіпорынның бақылау бөлімі өндірісте ... ... ... ... мен ... ... ... қатар болған ақауларды анықтап
отырады, және сонымен қатар бүл туралы мәліметтерді өнім ... ... ... ... Өндіріс цехтары мен бөлімшелерінде өндірілген
енімнің әрбір ... ... ... карта жазылады. Бүл маршруттық
картада өндірістің осы ... ... ... саны көрсетіліп бақылау
бөліміне жіберіледі. Ал бөлімнің бақылаушысы картаға топты, яғни ... ... ... ақау немесе кемшілігі бар өнімнің санын жэне
оны жіберген (өндірген) жұмысшының табелінің нөмірін көрсетіп қол ... ... ... бір ... ... ... ... цехқа берілгенде оларға қоса маршруттық карта-ны жіберіп
отырады. Егер топтағы енімдер ... ... ... ... ... ... тура ... Маршрутгық карта сонымен қатар өндірілген
өнімдердегі кездесетін ақаулардың қай жршсшының кінэсінан ... ... ... және ... өнім санының дұрыс ... ... ... ... ... арналған. Маршрутгық карталар
жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы есептеуде өз алдына дербес ... ... кеп ... ... ... бригадалық түрі
кеңінен қолданьшады. Шаруашылықта өндірістік бригадалық топ құру ... ... ... ... ... толтырылатын құжаттардың саны
да азаяды. Бригада бойынша еңбекақы есептелетін жағдайда да ... ... ... ... ең соңғы нәтижесінің ... ... ... ... ... істелген жұмыстың ең соңғы нәтижесі
бойынша кәсіпорындағы жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы есептеу
техникалық ... ... ... ең соңғы тексеру ... ... ... жэне ... ... қоймаға алынбай таратылып
жіберілген, яғни басқаларға берілген, сатылған, тиеліп жіберілген дайын
өнімнің, ... ... саны мен ... қарай есептеледі.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге жоғарыда айтылғандай еңбекақыны есептеу
жэне төлеу үшін ... ... ... мен ... өнім ... қолдануды қажет етеді.
Көпшілік өндіріс орындарында, әсіресе үздіксіз өндірістерде жұмысшылар
мен қызметкерлерге төленетін ... ... ... ... ... ең сонғы нэтижесі (операциясы) бойынша есептеу кеңінен
қоданылады. Өнім өндіру есебінің бұл түрі ... ... ... ... ... сондай-ақ өндірілген өнімдер мен орындалған
жұмыстың көлеміне қосымша ақпараттар жазуға жол бермеу үшін ... ... ... ... қарай, яғни мерзімді еңбекақы ... ... ... мен ... ... ... белгіленген
уақыт ішінде еңбек өнімділігін артгыруға айтарлықтай ынталандырмайды.
Сондық-тан да ... ... ... яғни ... ... ... тапсырманың орындалуына қарай отырып төлейтін
тұріне көшті. Бүл жұмысшылар мен қызмет-керлерге мерзімді ... ... да енім ... ... ... орындалуын қажет
етеді. Сонымен қатар тапсырманы ... ... жэне ... ... ұшін ... мен ... ... мен сыйақылар және
тағы басқалар беріледі.
Үздіксіз еңбек ... ... көп ... ... өнім ... ... ... жүйесі қолданылады. Бұл жүйе
бойынша жұмыстың, яғни сменаның соңында (аяғында) өндірілген өнімнің ... ... ... үшін эр ... ... ... қалған детальдардың
қалдығына түгендеу жүргізіледі. Кэсіпорындарда жұмыс ... ... ... ... өнімнің саны мен көлемін ... үшін ... ... үшін ... детальдар мен бұйымдардың санын қосып осы
қосындыдан сменаны тапсырған ... ... ... ... ... ... санын азашу керек. Осының негізінде өндіріліп шығарылатын
өнімдердің санын тиісті құжаттарға ... ... ... кейбір кездерде
эр түрлі себептермен өндіріске керекті материалдық ... дер ... ... байланысты жріысты орындауға, өнімді
өндіріп шығаруға қолайсыз, ... ... ... ... ... талаптарға сай келмейтін материалдық қрщылықтарды пайдалануға
тура келеді. ... ... ... ... құлдылықтарды пайдалану
алдын ала өңдеуді қажет етеді. ... ... ... ... мен
жабдықтарды қолдану істелетін ... ... ... ... ... ... Бүған белгіленген мөлшерде қосымша ... ... ... да ол үшін ... мен қызметкерлерге қосымша
еңбекақы есептеліп төленуі тиіс. Кәсіпорындағы ... ... ... ... ... ... ... немесе бригадир, яғни ұйымдағы
наряд толтырушы адам қосымша еңбекақы төлемін төлеу қркаттарын толтырады.
Бұл ... ... ... ... үшін ... нарядтар мен алғашқы
құжаттардың нөмірі жазылады. Егер әдетге техникалық ауытқуы ... ... ... ... онда ... жріыстарға ерекше белгісі ... ... ... нарядтар толтырылады. Қосым-ша ... ... тыс ... ... ... ... ... қатар,
қосымша төлем төлеудің себептері де жазылып көрсетілуі тиіс.
Еңбекақы есебі
Жұмысшылар мен ... ... ... мен ... ... алғашқы қркаттар мен жріыс ... ... ... ... және оны ... үшін ... цехынан,
бөлімшелерінен, бригадаларынан кәсіпорынның экімшілігі ... ... ... ... Еңбекақы есептеу үшін толтырылатын
бұл алғашңы қркаттар мен табельдердің ... ... ... ... қойылуы мұқият тексеріледі. Сондай-ақ бұл құжатгағы
еңбек бағасының дұрыс қойылуы ... ... мен ... ... жэне ... есептеу қағидаларына сәйкес ... ... ... ... ... ... болганнан кейін бұл
қркаттар бойынша кэсіпорынның ... мен ... ... ... мен ... (формалары).
Жалпы жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелетін еңбекақы негізгі жэне
қосьмша деп аталатын екі ... ... ... - ... мен қызметкерлердің нақтылы жұмыста болған
уақытына, яғни олардың істеген жршсына, атқарған кызметіне төленеді.
Негізгі ... мына ... ... ... Мерзімді және кесімді ецбекацы.
2. Сыйлықтар мен сыйақылар.
3. Үстеме сыйлықтар.
Қосымша еңбекақыға - еңбек ... ... ... қаралып белгіленген,
жұмысшылар мен қызметкерлердің жұмыс істемеген, қызмет атқармаған уақытына
төленетін төлемдер жатады. Бұндай төлемдер қатарына:
Жүмысшылар мен ... ... ... ... төлемдер.
Жүмысшылар мен қызметкерлердіц мемлекеттік, ... ... ... үшін ... ... ... аналарға берілетін демалысқа, баланы та-
мацтандыру үшін берілетін үзілістерге ... ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлердіц кінэсінсіз жұмыстың
тоцтап қалған уақытына төленетін төлемдер.
Тегін көрсетілген немесе ... ... ... ... ... ... ... оқу орындарында жэне басца да
мамандыгын көтеру курсына жіберілген ущытына байланысты
жүмысшылар мен ... ... ... ... ... ... сондай-ақ дема-
лыс немесе мейрам күндері кезекшілік атқаратын адамдарга
төленетін төлемдер және тағы да басцалар жатады.
Өндіріс пен құрылыста халық ... ... да ... еңбекақы
есептеудің және оны төлеудің мерзімді және кесімді деп аталатын екі нысаны
(формасы) қолданылады.
Мерзімді еңбекақы ... мен ... ... ... ... ... ... еңбекақы мөлшері бойынша өнім өндіргені немесе
өндірмегеніне қарамастан, яғни оның ... ... ... ... ... өндірген өнімі мен істеген жүмысын мөлшерлеуге
болмайтын, яғни ... ... ... мен ... ... ... ... есептелетін инженерлік-техникалық жұмыстағы жұмысшылар мен
қызметкерлерге еңбекақы төлеуге ... ... ... ... жөндейтін жү-мысшылар мен
қызметкерлерге ұйымның басшьшарына қаржы жэне есеп ... және тағы ... ... еңбекақының төмевдегідей
түрлері бар:
1. Жай мерзімді;
2. Мерзімді сыйлықты.
Жай мерзімді жүйесі бойынша — ... мен ... ... ... ... ... неме-се штатта көрсетілген мөлшері бойынша
төленеді.
Мерзімді сыйлықты — ... мен ... ... тарифте
немесе штатга көрсетілген тұрақты еңбекақысына қосымша олардың өндірген
өнімдерінің көлеміне, санына, сапасына және тағы да ... ... ... сыйлық беру болып табьшады.
Кесімді еңбекақы — жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбек өнімділігін
өсіруге, өнімді ... ... ... ... ... ... қолданылады. Еңбекақы есептеудің жэне төлеудің кесімді түрін
қолданғанда жұмысшылар мен ... ... ... ... өндірген
өнімінің көлемін немесе санын тариф бойынша белгіленген өлшем ... яғни ... ... ... көбейту арқылы табылады.
Кесімді баға белгіленген жұмыс уақытында өндірілуге тиісті өнім ... ... ... ... Уақыт мөлшері бір жұмысты орындауға
керекгі, яғни ... ... ... ... ... кәрсетілген
уақыт болып сана-лады. Өнім өндіру мөлшері жұмысшылар мен ... бір ... ... ... ... ... ... санымен
немесе көлемімен анықталады.
Кесімді еңбекақының мынадай жүйелері бар:
- тікелей кесімді;
- кесімді сыйлықты;
- үдемелі кесімді;
- аккордтық;
- жанама кесімді.
Жұмысшылар мен ... ... ... ... кесімді
жүйесі бойынша бір жұмысшының немесе бір бригаданың өндірген өнімінің,
істеген жұмысының бэрі тек қана ... ... ... есептеледі. Бұл
жүйе бойынша еңбекақы мелшері - бұл қркатта керсетілген, өндірілген өнімнің
санын сол енімнің бір ... ... яғни ... ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлерге кесімді сыйақылар өндірісте
өнім өндіруді санымен сапалық жағынан артығымен ... өнім ... ... мен ... ... мен ... ... де
ұғымды пайдаланғаны үшін оларға төлеуге тиісті еңбекақысына қосымша сыйақы
ретінде төленеді. Ұйымдарда ... оның ... ... ... ... төлеу жайлы ереже болуы қажет.
Кәсіпорындарда жұмысшылар мен қызметкерлерге кесімді еңбекақыны
есептеудің үдемелі ... ... ... ... өнім ... ... ... артық көлемде өндірген өнімдері үшін қосымша сыйақы ретінде
төленеді. Бүл жүйе көп ... қиын да ... ауыр ... саналатын
операциялар мен жұмыстарды орындағандары үшін жэне ... ... бір ... ... орындау қиынға түсетін өндіріс орындарында
қолданылады. Жалпы бұл жүйе кез ... ... ... ... ... ... жүйесі — ұйымдарда жұмысшылар мен
қызметкерлерге еңбекақы төлеуде қолданылады. Кесімді еңбекақының бұл жүйесі
жоғары ... ... ... жэне ... ... ... ... алдын ала кесімді баға қоюды қажет етеді. Сондай-ақ бұл жүйе бойынша
еңбекақы төлеу үшін ... ала ... ... ... мен ... ... ... еңбекақының аккордтық жүйесі бойынша жұмысшылар мен
қызметкерлерге еңбекақы есептеу көбіне құрылыс ... ... ... ... ... жэне ... тиеп түсірумен айналысатын
өнеркәсіп орындарында қолданылады. Бүл жүйе бойынша еңбекақы ... мен ... ... қысқартып еңбек өнімділігін
арттыруға мүмкіншілік береді.
Халық шаруашылығьшың әр түрлі салаларындағы кәсіпорындарда ... ... ... еңбекақы есептеудің тағы бір жүйесі жанама
кесімді жүйе болып табылады.
Бүл жүйе бойынша ... ... ... ... ... ... ... оларға қызмет ететін көмекші өндірістің жұмысшыларына
төленеді. Яғни бүл жүйе бойынша ... ... ... жэне тағы да ... ... ... ... істеп,
белгіленген мөлшерден артық өнім өңдіргені үшін ... ... жэне ... жэне ... ... дайындайтын басқа да жү-мысшыларға
төленеді.
Мерзімді еңбекақыны есептеу
Мерзімді еңбекақыға жұ-мысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... ... ... төлем, мерзімнен тыс уақытта істеген
жұмысына есептелетін қосымша телем, демалыс немесе қосымша ... ... ... ... ауырлығы мен зияндығына төленетін қосымша
төлем, өнім өндірудегі ақауға байланысты ... ... ... ... үшін ... ... жэне тағы ... төлемдер және өзіне
белгіленген жұмыс уақытында істегеніне есептелетін төлемдер жатады.
Халық шаруашьшығының әр ... ... ... ... ... еңбекақы толтырылған табельдердің негізінде ай ... ... ... бір есеп ... уақытқа есептеледі. Негізінде
мерзімдік еңбекақы бойынша есеп ... ... ... ... ай, күн немесе сагат алынады. Егер түрақты еңбекақы алатьш
жүмысшылар мен қызметкерлер толық бір ай ... ... ... жұмыс
істеген болса, онда оларға штаттық кестеде ... ... ... ... ... еңбекақы сомасы толығымен төленеді. Егер ... ... ... ... алатьш жұмысшылар мен қызметкерлер есепті
айда бірнеше күн жұмысқа немесе қызметке келе алмай қалған ... ... ... ... еңбекақы сомасы ол жұмысшы мен қызметкердің толық ай
жұмыс істеуіне ... ... ... сол ... ... күндерінің санына
бөліп алынған нәтижені, яғни сол айдағы бір ... ... ... ... ... ... ... қызметкердің жүмыс істеген күндерінің санына
көбейту арқылы табылады.
Мысалы: сәуір айында 22 ... күні бар, ... 11000 ... ... ... жұмысшы, сол айдағы 15 күн жүмыс істеп, 4 күн ауырып қалған
жэне 3 күн ... ... ... ... Жұмысшылар мен қызметкерлердің
ауырып қалған күніне, жэрдемақы бюджеттен (әлеуметтік ... ... ... 18 күні үшін (15 күн ... ... +3 күн ... ... атқарғаны)
еңбекақы ұйымның есебінен төленеді. Бүл соманы анықтау үшін бір ... ... ... ... яғни 11000 ... осы ... жұ_мыс
күнінің санына яғни 22 күнге бөлеміз (11000/22). Содан кейін ... (500 ... ... ... жэне ... жұмыс атқарған күндері
сандарының қосындысына көбейтеміз. Бұл жағдайда жоғарыдағы ... ... ... ... ... мерзімді еңбекақы сомасы 9000
теңге болады. (500х(15+3))=9000теңге. Кэсіпорындардажүмысшылар ... ... ... ... істеген күні мен сағатына
байланысты төленетін жағдайларда, олардың бір күнге ... бір ... ... ... ... істеген күндері мен қоғамдық жүмыстағы
басқадай қосымша еңбекақы ... ... ... ... ... көбейту арқылы табылады.
Кесімді еңбекақыны есептеу
Кэсіпорындарда кесімді еңбекақы ... ... ... ... ... төленетін еңбекақы олардың ендірген өнімді мен істеген
жұмысының, ... ... саны мен ... ... ... ... ... есептеледі. Ол үшін алғашқы қркаттарда көрсетілген ендіріп
шығарған өнімдер мен істелген жұмыстардың жэне ... ... тағы да ... операциялардың жалпы саны мен көлемі, олардың бір
данасын жасап шығаруға, өндіруге белгілеген ... ... ... жеке адам орындаған, яғни операция немесе ... ... ... ... бір жұмысшының неме-се қызметкердің қолынан
өтетін жағдайда мұндай эдісті қолдану ыңғайлы ... ... ... ... мен ... бригада бойынша істеген жұмысына
төленетін ... ... ... ... ... әр ... ... жұмыс істеген уақыты, мамандық дәрежесі, бригада ... ... мен ... ... ... саны жэне олардың бір данасын
жасауға, өндіруге белгіленген бағасы көрсетіліп жазылады. ... ... ... ... мен істелген жұмысының саны мен ... бір ... ... ... ... ... ... бағаға көбейту арқылы сол бригада ... ... ... ... жалпы табысы ондағы жұмысшылар ... ... ... ... ... жэне ... уақытына сэй-кес бөлінеді. Ол үшін алдымен барлық бригада
мүшелерінің ... ... ... (ай, күн, ... ... ... ... мен қызметкерлердің мамандық дэрежесіне сәйкес тариф бойынша бір
сағатқа белгіленген ... ... ... ... ... санына көбейтіледі. Осының нәтижесінде ... ... ... бойынша есептелетін еңбекақысының
жалпы сомасы табылады. ... ... ... ... ... ... ... сомасының жоғарыда көрсетілген тариф бойынша
есептелген еңбекақының жалпы сомаларының қосындысына ... ... ... ... ... ... кейін тариф бойынша жұмысшылар мен
қызметкерлердің эрқайсысына есептелген еңбекақы сомасы осы ... эр ... ... ... ... жұмысы мен өндірген
өнімінің саны мен оның мамандық дәрежесіне байланысты еңбекақысы табылады.
Мысалы: құрамында алты жұмысшы жүмыс істейтін ... ... ... ... мен ... ... тиісті еңбекақы қоры 62669 теңге 60
тиынды қүрайды делік. Бұл ... осы ... ... ... ... олардың мамандық дәрежесі мен жұмыс істеген уақытына
сәйкес былайша есептеліп шығарылады.
Қосымша табыс ... бұл ... 26 ... алты) теңге 10 (он)
тиынға тең болып отыр (яғни 6 бағана/ 4 бағана немесе 62669 ... 60 ... 2401 ... 13 тиын = 26 ... 10 тиын)
Егер кәсіпорындарда өнім өндірудің тапсырмасын ... ... ... ... ақау ... ... де қиын жұмысты атқарғаны
жэне тағы басқалар үшін сыйақы берілетін болса, онда ол сома ... мен ... ... ... ... ... сомасына
үйлесімді (пропорционалды) түрде бөлінеді. ... ... ... бір ... ... ... ... құрамында жұмыс атқаруы
мүмкін. Мұндай жағдайда әрбір ... ... ... жұмысы туралы мәлімет
жазады. Осы деректі мәлімет негізінде сол ... ... ... ... ... ... ... Жоғарыда жалпы көрсетілген
бригаданың табысын жұмысшылар мен қызметкерлердің арасында олардың ... ... мен ... ... ... ... бөлу әдісі, бригада
мүшесінің барлығын бірдей адал ... ... ... ... ... ... кезде еңбекақы сомасын бригада мүшелерінің арасында
олардың ... ... ... ... бөлу ... ... қолданылуда.
Ол үшін бригададағы жүмысшылар мен ... ... ... ... ... ... қатысу коэффициентін анықтайды. Жұмысты жақсы
істеген, еңбек өнімділігін арттырған ... мен ... ... ... де, ал ... ... мен ... ережесін бұзғаны үшін және құрал-саймандарға немқұрайлы
қарағаны және тағы басқа ... үшін ... ... беріледі.
Жұмыстағы жетістіктері мен жіберілген кемшіліктерінің эрқайсысына
байланысты ұйымдарда әр ... ... және ... ... ... ... мен қызметкерлерге негізгі деп
аталатын кесімді және мерзімді еңбекақыдан басқа әр түрлі қосымша еңбекақы
болып ... бір ... ... жэне ... төленуі мүмкін.
Қосымша еңбекақы есебі
Мейрам күнінің алдындагы цысцартылган жүмыс уақытына ецбекақы есептеу
және оны төлеу
Халық шаруашылығы салаларындағы үйымдарда ... ... ... жұмыс
күні бір сағатқа қысқартылады. Бүл күні жү-мыс істеген ... ... ... ... ... еңбекақьшың
кесімді түрі белгіленген жүмысшылар мен қызметкерлерге өндіріп ... мен ... ... ... ... саны мен ... белгіленген мөлшерде ғана еңбекақы есептеліп төленеді. ... ... ... түрі ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлерге бұл, яғни қысқартылған жұмыс
күні үшін толық жұмыс күніне белгіленген мөлшердегідей ... ... ... ... аптасына алты кун жұмыс күні, бір күн демалыс күні ... ... осы ... ... ... 16-18 жас аралығындағы
жасөспірімдерге белгіленген жұмыс күннің ұзақтығы 6 сағаттан, 15-16 ... ... 4 ... ... ... Егер ... 5 күн ... істеп 2 күн демалатын жағдайында жұмыс күннің
ұ_зақтығы 16-18 жас аралығындағы жасөспірімдер үшін 7 ... 15-16 ... жас ... үшін 5 ... ... ... ... сэйкес жоғарыда айтьшған жүмыс істейтін жэне еңбегі үшін
еңбекақының ... түрі ... ... ... ... үшін ... жүмыс күнінің еңбекақысы төленеді. Ал істеген жұмыстары,
өңцірген ... ... ... атқарған қызметтерінің саны мен көлеміне
қарай еңбекақының кесімді түрі ... ... ... ... жұмыс сағаттары үшін белгіленген тарифтік мөлшерге қосымша
еңбекақы төленеді.
Жас сәбилі аналардың демалуы және ... ... үшін ... уақытына төленетін төлем
Еліміздегі заңға кәсіпорындар мен үйымдарда жұ_мыс істейтін жэне қызмет
атқаратын жұмысшылар мен ... ... бір ... ... жас
сәбилі (балалы) аналарға демалуы жэне жас сэбиді тамақтандыруы үшін жұмыс
уақытының барысында үзақтығы 30 минуттан кем ... ... ... ... осы ... ... үш ... сирек болмауы тиіс.
Ұйымдағы жас сәбилі аналарға демалуы жэне жас ... ... ... ... ... жұмыс уақытының құрамына кіреді жэне олардың
үзілісте болған, жұмыс істемеген мерзімі үшін орташа еңбекақылары бойышпа
еңбекақы ... ... ... мен ... атқарғап уақытқа
төленетін төлем
Ұйымдарда ... мен ... ... ... ... олардың
атқарған немесе орындаған мемлекеттік қоғамдық жұмыстары мен тапсырмалары
үшін орташа еңбекақы мөлшерінде төлем төленеді. Яғни ... ... ... ... ... ... үшін алдымен жұмысшылар мен
қызметкерлердің орташа еңбекақы мөлшері анықталады. Басқаша айтатын болсақ
бұлдай мемлекетгік, қоғамдық жұмыс-тар мен ... ... ... уақыттары үшін жршсшылар мен қызметкерлердің орташа еңбекақысы
сақталады. Мемлекеттік, қоғамдық жұмыстарға жұмысшылар мен ... ... ... ... ... жатады:
* Сотгың мәжілісіне куэ ретівде қатысу;
* Мемлекеттік және ... ... ... ... съездеріне қатысу;
* Әскери комиссариатгың шақыруына бару
* Және тағы ... ... ... ... ... ... ... үшін төленетін төлем
Кәсіпорындарда кешкі сағат 22.00-ден ертеңгі, яғни таңғы 6.00. сағатқа
дейін ... ... ... ... ... ... істелген (атқарылған)
жұмыс уақыты болып есептеледі. Жұмысшылар мен қызметкерлерге бул уақыт
аралығында жұмыс істегені үшін ... ... яғни ... ... ... кесімді түрі белгіленген ұйымдарда,
өнеркәсіп ... ... ... ... ... түнгі уақытгағы атқарған қызметінің, істеген жршсының
эрбір ... ... ... дэрежесі бойынша тарифте белгіленген
еңбекақысының 25% (пайызы) ... ... ... ... Ал ... жіп иіру жэне нан пісіру өнеркәсібінде тарифте белгіленген ... 50% ... ... ... ... ... ... мерзімді еңбекақы алатын жүмысшылар мен қызметкерлердің түнгі
уақытта жұмыс істеген уақытының ... ... ... ... бір сағатгық еңбекақының 20% ... ... ... ... ... ... басқа салаларьшда жұмыс істейтін
жұмысшылар мен қызметкерлерге түнгі уақыттағы жұмысына ... ... яғни ... ... мөлшері түнгі уақыттағы жұмыс істеген әрбір
сағаты үшін ... ... ... ... жұмыс уақыты бір сағатқа қысқартылған ұйымдарда жұмысшылар ... ... ... ... ... ... ... бірақ
завда қаралған мөлшерден кем емес мөлшерде төленеді.
Мерзімді еңбекақы алатьш жұмысшыларға жеті сағаттық жұмыс күнінде түнде
істеген эрбір сағатына ... ... 7/6 ... ал алты ... ... ... істеген эр-бір сағатына сағаттық тарифтің 6/5 бөлігінен
кем емес ... ... ... ... ... жұмыс істегені (атқарганы) үшін төленетін еңбекақы
Біреудің орнына уақытша атқарған қызмет деп ... ... ... ... ... ... жұмыста жоқ адамның орнына оның қызметін
немесе жүмысын басқа адамның атқаруын ... ... ... жоқ адамның
жұмысын немесе қызметін атқаруды басқа жұмысшыға немесе қызметкерге жүктеу
үшін кәсіпорын экімшілігінің бұйрығы шығарылуы тиіс. Егер ... ... ... ... ... ... ... жұмыста жоқ адамның
штатта қарастырылған орынбасары болып табылса немесе уақытша оның орнына
жұмысты атқару ... 12 ... ... ... созылмаса, онда бұл жағдайда
біреудің орнынауақытша қызметгі атқарғаны үшін ешқандай қосымша еңбекақы
төленбейді. Егер уақытша жұмыста жоқ ... ... ... штатта
қарастырылған орынбасары болып табылмаса немесе уақытша жұмысты атқару
мерзімі 12 күннен артық ... ... онда ... ... ... қызметкерлерге өзінің еңбекақысына қосымша өзінің еңбекақысымен
уақытша жузіыста жоқ ... ... ... ... ... ... төлем төленеді. Бос орындағы қызмет пен ... етіп ... ... біреудің қызметін атқару емес ... мен ... ... ... ... ... есептеледі де, ол
жұмысшыға немесе қызметкерге міндетін атқарып жүрген, яғни бос жұмыс
орнының қызметіне ... ... ... төлем төленеді.
Жумысшыларга өзіне берілген разрядтан төмен та-рифтелген жумысты
атцарганы үшін төленетін төпем
Кэсіпорындарда ... ... ... ... ұйым ... ... ... берілген разрядтан (мамандық дәрежесінен) төмен
тарифтелген ... ... ... егер олар белгіленген өнім өндіру
мөлшерін (нормасын) орындаған уақытта төмен дэрежеді (разрядты) ... ... ... ... ... жэне ... ... осы
тарифпен сол жұмысшының өзінің мамандық дэрежесіне белгіленген тариф
бойынша алуға ... ... ... ... сомасы төленеді.
Мысалы: бесінші разрядты жұмысшы үшінші разрядты жұмысшыға ... ... ... онда оған ... разрядты жұмысшыға төленуге
тиісті еңбекақы жэне қосымша үшінші разрядты ... мен ... ... ... ... ... ... төленеді.
Жумысшылар мен қызметкерлердің қан ... ... ... ... ... төленетін төлем
Кэсіпорындарда жұмысшылар мен қызметкерлер қан тапсыр-ған, яғни донорлық
қызмет атқарған күні жұмыстан босатылуға ... Қан ... ... ... ... ... ... бұл күннен басқа тағы қосымша бір
жұмыс күні демалыс ретінде пайдалануға ... ... ... бұл күнді, яғни демалуға тиісті күннің ... ... да ... ... ... Қан ... үшін ... мен
қызметкерлердің жұмыста болмайтын жоғарыда айтылған бұл екі күніне еңбекақы
орташа еңбекақы мөлшерінде төленеді.
Жүлшсшылар мен цызметкерлерге жумыстъщ тоцтап қалган ... ... ... мен ... ... ... ... қалған уақытына еңбекақы төленбейді. Егер жұмыстың тоқтап ... мен ... ... ... ... жазығы болмаса,
еңбек-ақы тарифтің 50%(пайызы)мөлшерінде ... ... ... ... мен ... басқа жұмысқа уақытша
ауыстыруы мүмкін. Егер жұмыстың тоқтап қалған ... ... ... ... әкімшілігі ұсынған басқа жұмысты ... ... ... яғни ... ... орындамайтын болса, онда ол ... ... мен ... ... ... төленбейді.
Өнім өндіру барысында кездесетін ақау үшін төленетін төлем
Ақау деп енім ... ... ... ... ... ... ... немесе арнаулы мақсатқа сол дайындалған күйінде тікелей
пайдалануға жарамсыз болып, тек қана ... ... ... ... бір ... ... жағдайда ғана пайдаланатын бұйымдарды,
белшектерді айтады. Өндірілген өнімдер, ... ... ... мен ... ... толығымен жарамсыз болып табылатын
болса, яғни ол өнімдер ақау болып табылса, онда бұл ... ... ... үшін ... мен қызметкерлерге еңбекақьі
теленбейді. Егер өндірілген ... ... ... ... ... ... болып табылса, ол кезде ... ... ... еңбекақы мөлшерін, кәсіпорынның әкімшілігі өнімнің жарамдылық
пайызына байланысты анықтап белгілейді. Мұндай ... ... ... ... ... осы өнімді өндіру үшін белгіленген еңбекақының 50%
(пайызынан), яғни жартысынан аспауы керек. Бұл ... ... осы ... ... ғана ... ... ... жұмысшылардың
салақтығынан болған бұзылған өнімдердің, заттардың құлы ... ... ... Бірақ бұл ұсталуға тиісті соманың мөлшері сол
жұмысшьшың ... ... 2/3 ... екі бөлігі) мөлшерінен аспауы
керек. Ал материалдарды, өнімдерді эдейі қастандықпен ... ... ... ... заңда қаралған мөлшерде жұмысшының еңбекақысынан
ұсталады. Егер кәсіпорындарда өндірілген өнімдер жұмысшылар ... ... ... ақау ... ... ... ... өнімдер үшін ол өнімді өндіріп шығарған, дайывдаған жұмысшылар мен
қызметкерлерге тариф бойынша белгіленген ... ... екі ... ... еңбекақы төленеді. Өндіріліп шығарған
өнімдердің, дайындалған бұйымдардың аңау ... ол ... ... ... ... ... ... немесе олардың
жарамсыздығының себебінен болса ... ... мен ... ... ... өнімді немесе жұмысты ұііымның техникалық бақылау
органдары қабылдағаннан ... ... ... оңда ол ... ... ... ... мен қызметкерлерге еңбекақы толық тарифтік,
яғни жарамды өнімдерге төленетін мелшерде төленеді.
Жумысшылар мен қызметкерлердіц мерзімнен тыс ... ... ... қызметтеріне төленетін төлем
Халық шаруашьшық салаларында нақтылы жүмыс уақыты ... ... мен ... ... ... өзге уақытта істеген жұмыстары, атқарған қызметгері мерзімнен тыс
уақытга істелген жұмысы болып ... ... ... ... ... мерзімнен тыс уақытга жұмыс істеу кэсіпорын әкімшілігінің бүігрығымен
ғана ... ... тыс ... ... ... бір ... баласы бар жас сәбилі аналарды, ... ... ... ... Ал бір жас пен ... жас ... баласы бар аналар
мұндай уақыттағы жұмыстарға тек қана өздерінің ... ... мен ... мерзімнен тыс уақытта жұмыс істеген еңбегі
тек қана ақшалай түрде ... ... ... мерзімді турі
белгіленген жұмысшылар мен қызметкерлерге мерзімнен тыс уақытга істеген
жұмыстың алғашқы екі ... ... ... ... ... 1,5
(бір жарым) есе, ал одан ... ... 2 (екі) есе ... ... ... ... кесімді еңбекақы алатын жұмысшылар
мен қызметкерлер мерзімнен тыс ... ... ... ... ... сол уақытта атқарған жұмысына тиісті еңбекақының 50% (пайызы), ал
одан кейінгі сағаттарына 100% (пайызы) мөлшерінде қосымша ... ... мен ... ... және ... ... істелген
жұмыстарына, атқарған цызметтеріне еңбекақы төлеу
ҚР-ның еңбек туралы заңына сәйкес ... ... ... мен ... ... ... рұқсат етілмейді. Бірақ ... ... ... ұйьшдағы кейінге қалдыруға, ... ... ... ... ... бүл күндерде де жұмысшылар мен
қызметкерлердің жұмыс істеуіне тура келеді. Егер де ... мен ... ... күні ... ... оған ... екі
апта ішінде жұмыс күні есебінен демалыс берілуге тиісті. Үйымның бұл ... ... екі апта ... ... беруге мүмкіншілігі немесе
жағдайы болмаса, жұмысшьшар мен қызметкерлерге ... күні ... ... үшін ... еңбекақы алатындарға сол күнгі жұмыс істеген әрбір
сағатьша тарифте белгіленген бір ... ... 2 (екі) ... ... еңбекақы алатындарға сол ... ... ... мен ... ... мен келеміне байланысты тариф бойынша төленуге ... 2 (екі) ... ... ... төленеді. Кәсіпорьшдарда
мейрамь күні жұмыс істегені үшін мерзімді және ... ... ... мен ... сол ... ендірген өнімдері мен істеген
жұмыстарының санына, ... ... ... ... сағаттарына тариф
бойынша төленуге тиісті еңбекақысы көтеріңкі мелшерде, яғни екі еселеніп
төленеді. ... күні ... ... мен ... қызметтері үшін
ақшалай еңбекақы ... ... сол ... ... ... ... ... яғни олардың ризашылыгымен басқа ... ... ... ... де болады. Ал мейрам күні ... ... ... мен ... ... ... күні ... демалыс
беріледі.
Жумысшылар мен қызметкерлердіц жұмысқа амалсыздан шықпай қалган уақытына
еңбекақы төлеу тәртібі
¥йымдарда жүмыстан заңсыз босатылып, бұрынғы ... ... ... мен ... сот органдарының шешімімен жұмыстан
босатылған күннен бастап үш айға дейінгі ... ... ... ... еңбекақысы мөлшерінде төлем теленеді. Басқа ... ... ... ... ... жұмысынан төмен дәрежелі жұмысқа немесе
тағы басқа) кейіннен бұрынғы жұмысына ... ... ... ... ... ... ... тиісті органдардың немесе заң
органдарының шешімі бойынша) бүрынғы ... мен ... ... ... ... жұмысты атқарғаны үшін алған еңбекақысының арасындағы айырма
сомасы төленеді. Бірақ мұлдай төлемдердің төленетін уақыты үш ай ... ... ... мен ... ... ... және ... жанұя мүшелерінің күтімі үшін оларга
берілетін уақытқа жәрдемақы төлеу
Қазақстан Республикасының заңына ... ... ... жұмысшы-
қызметкерлерді жерлеуге арналған элеуметтік көмек заңда ... ... ... ... ... ... «Азаматтардың
еңбекке уақытша жарамсыздығы» туралы заң ... 14 ... ... ... күту үшін ... жарамсыздық парақшасы оны күтімге алу ... ... ... ... ... оның ... 10 (он) күнтізбелік
(календарьлық) күннен аспауы қажет. Егер бала 10 күн ара-лығында сырқатынан
айықпаса және әрі қарай ... ... ... болса, онда ата-анасының
біреуіне немесе күтетін адамға ... ... ... ... ... ... ... емдеген уақытта дэрігердің қорытындысы бойынша
күтім қажет деп есептелген болса, еңбекке ... ... ... ата-
анасының біреуіне немесе оны күтетін адамға беріледі. 3 (үш) жасқа толмаған
ауырған баланың ата-анасының біреуіне немесе күтетін ... ... ... ... ... ... ауырған күндерінің бэріне жэрдемақы
тағайындалады. Сондай-ақ жұмысшылар мен қызметкерлерге ауырған ... ... ... ... да ... ... уақытша жарамсыздық
парақшасы бойынша заңда қаралған мөлшерде жэрдемақы төленеді. ... ... ... ... ... ... ... туралы заңда
белгіленген айлық есепті көрсеткіштің он еселенген мөлшерінен аспауы тиіс.
Жүмыс ... Ұлы Отан ... ... жэне ... ... ... ... уақытша жарамсыздығы бойынша жэрдемақы олардың
айлық орташа еңбекақысының 100% (пайызы) мөлшерінде төленеді.
Кезекті ... ... ... демалыста болған уақытында жұмысшылар
мен қызметкерлер ауырып қалса, олар-дың ауырып ... ... ... Егер еңбекке уақытша жарамсыздығы еңбек демалысы ... ... ... ... ол үшін ... жәрдемақы дәрігердің
парақшасы бойынша жұмысшы немесе қызметкердің жүмысқа қосылатын күнінен
бастап онда көрсетілген мерзімге төленеді. Бұл ... да ... ... ... он ... ... аспауы қажет.
Жұмыс істейтін эйелдерге жүктілігіне жэне балалы болуына байланысты
еңбекке уақытша жарамсыздық парақшасы (куәлігі) ... ... ... күнтізбелік (календарлық) күнге, ал ядролық қарудың салдарынан апат
аймақ болып есептелетін елді мекендерде ту_ратын эйелдерге 170 (184 ... бір ... ауыр хал ... ... ... ... ... Бүл жағдайда берілетін жәрдемақы ай ... ... ... он ... ... ... ... тиіс.
Жүмысшылар мен қызметкерлердің кэсіпорында жұмыс істеу ... ... ... ... ... кәсіптік сырқат алуына байланысты
еңбекке уақытша жарамсыздығы бойынша жәрдемақыны ... ... ... ... ... ... ... қайта оралған, яғни сауыққан
уақытына дейін төлейді немесе ондай жұмысшылар мен ... тобы ... Бүл ... да ... ... ... он есе ... артық болмауы тиіс.
Жалпы ұйымдарда әлеуметтік қамсыздандыру бойынша жүмыста мертіккен
(жарақат ... ... мен ... ... немесе балалы болған
әйелдерге тағы да басқа заңға қаралған жағдайында ... ... ... ... ... ... ... төленеді. Ал басқа
жағдайларда жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекке уақытша жарамсыздыққа
жэрдемақы ... ... ... еңбек стажына сәйкес мынадай ереже бойынша
есептеледі:
* үздіксіз еңбек стажы 5 ... ... ... ... ... 60% ... ... еңбек стажы 5 жылдан артық, ал бірақ 8 жылдан
кем жұмысшы қызметкерлерге: орташа ... ... ... ал үздіксіз еңбек ... 8 ... ... жұмысшы
қызметкерлерге: ... ... ... ... ... ... уақытша жарамсыздығы бойынша жұмысқа
келмеген жұмысшылар мен қызметкерлер бұл ... ... ... жұмысқа шыққан күні еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы дәрігерлік
парақшасын Ұййымның тиісті бөліміне (эдетте бухгалтерияға) тапсыруы ... ... бұл ... ... ... ... ол жұмысшылар мен
қызметкерлерге жэрдемақы есептеледі.
Кәсіпорындарда еңбекке уақытша жарамсыздыққа жәрдемақы мына жағдайларда
төленбейді:
* ... ... және ... да ... ... бас
тартып өз денсаулығына зиян келтірген, сондай-ақ өтірік
ауырған жұмысшылар мен қызметкерлерге. Егер осыңдай
жағдай бойынша бұрын жәрдемақы төленіп қойған болса
онда сот ... ... ... ... ... уақытша жарамсыздығы жүмысшылар мен қыз-
меткерлердің ішімдік ішіп мас болуы салдарынан болса;
* еңбекке уақытша жарамсыздығы қылмыс істеу салдарынан
болған жағдайдағы ... ... өз ... емделген жұмысшы қызметкерлерге.
Бүл жоғарыда айтылған жәрдемақылардың барлығы да кәсіпорындағы жүмысшылар
мен қызметкерлердің еңбекақы қорының ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлерге теленетін кейбір төлемдердің
мөлшері олардың өткен ... ... ... ... ... есептеледі. Орташа еңбекақының сомасына байланысты есептелетін
мұндай төлемдерге мыналар жатады:
* Мемлекетгік немесе ... ... ... ... ... төлем.
* Қызметтік іссапарда болған уақытқа төленетін еңбекақы.
* Жас сәбилі аналарға демалу жэне баланы тамақтандыру
үшін берілетін үзіліске төленетін төлем.
* Жас ... ... ... уақытына төленетін
телем.
* Өндірістен қол үзіп немесе қол үзбей оқитын ... ... ... ... ... ... жү_мыста болмаған уақыттарына тө-
ленетін төлем.
* Амалсыздан жұмысқа шықпаған уақытқа төленетін ... Ауыл ... ... ... жинау, мал азығын
дайындау жэне тағы басқалар) қатысқан уақытгары үшін
жұмысшылар мен қызметкерлерге төленетін төлем.
* Жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... үшін төленетін төлем.
* Зейнетақы, табыс салығы жэне ... ... ... сыйақы есептеу және тағы басқалары.
Ұйымдар жүмысшьшар мен қызметкерлерге орташа еңбекақыны есептегенде оның
қай мерзімге ... ... ... ... ... Осы ... ... сәйкес орташа еңбекақы мынадай ... ... ... мен ... зейнетақы есептеу үшін
зейнеткерлік демалысқа шығар алдындағы соңғы он жыл
ішіндегі кез келген бес жылцың орташа еңбекақысы;
• жұмысшылар мен қызметаерлерге жьш сайынғы ... ... ... ... ... ... босатылатьш
жэне пайдаланбаған демалысы үшін, сондай-ақ балалы
болған ... ... ... ... ... ... ... қалғаны үшін, еңбекке уақытша жарам-
сыздыққа жәрдемақы телеу үшін жэне тағы да ... ... он екі ... орташа еңбекақысы алынуға
тиіс. Егер бұл ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлер он екі ай жұмыс
істемеген жагдайда, онда ... ... ... ... ... ... алынады. Еңбек демалысына
төленетін төлемдерді есептеу барысьшда демалысқа барар
алдындығы он екі айдың енбекақысы жартылай ... ... ... адамға қараған ... ... ... ... берілген демалыс жэне та-
ғы басқалар) уақыттары алынып тасталады. Осы жоғарыда
айтылғандарды есептеу кезінде толық бір айда ... ... үшін ... ... сол ... ... ... істеген күндерге алған еңбекақы
сомасын жұмыс істеген күвдерінің санына бөліп есептейді.
Кәсіпорындарда жұмысшылар мен қызметкерлерге жыл ... ... ... ... ... ... төлемдерді есептеу үшін
орташа еңбекақьшы есептегенде төлеу жүйелеріне ... ... мына ... алынады:
* Негізгі еңбекақы жэне оған қосымша төленген ... күні ... үшін ... ... ... ... жұмысы үшін қосымша телемі, өзінің қызметтеріне
жатпайтын қызметті атқарғаны ушін төленетін төлемдерден
басқа).
* Кәсіпорындарда тұрақты қолданылатын сыйлық беруге
сэйкес ... ... жэне ... ... ... ... сыйақы.
* Жыл бойы істеген жұмысының қорытындысы бойынша
берілетін сыйақы, яғни он үшінші айлық (әр айға бөлініп
қосылады).
* Қосымша еңбекақы ... ... ... эскери жиында болған уақытқа төленетін
телемдерден басқа).
Кәсіпорындарда жүмысшылар мен ... ... ... мына телемдер есепке алынбайды:
* Еңбекақы қорынан басқа қаржы көздерінен ... ... тағы ... ... ... 12 (он екі) ... ... уақытқа тиісті
төлемдер.
* Жұмысшының міндетіне ... ... үшін ... ... ... мен ... ке-зекті еңбек демалысына
немесе пайдаланбаған демалысына төлем төлеу ... сол ... ... 12 ... ... ... 12-ге ... орташа
еңбекақыны табамыз. Бул табылған соманы әр жылдың күнтізбелік күндерінің
санын (мейрам күндерінен ... 12-ге бөлу ... ... ... белу ... еңбек демалысының бір күніне тиісті төлем сомасының
мөлшерін анықтаймыз. Еңбек демалысының күндерінің ... ... ... ... ... ... демалыс күніне көбейтіліп, ... ... Егер ... мен ... есеп ... кезеңінде, яғни
демалысқа барар алдында 12 (он екі) ай бойы ... ... ... ... күту үшін еңбекақы сақталмайтын демалыста болғанда, оның әр
жылғы ... ... үшін ... ... ... үшін осы ... 12 (он екі) ... орташа еңбекақысы алынады.
Еңбекақыдан ұсталатын және шегерілетін сомалар ... ... ... ... ... ... ... мен
қызметкерлердің еңбекақысынан тек заңда қаралған Ұсталымдарды ғана үстап
қалуға болады. Жұмысшылар мен ... ... ... ... бөлімі) арқылы үсталуға ... ... ... ... ... зейнетақы қорына аударьшатын ... мен ... ... ... 10% ... ... салығы (белгіленген заңдарға сәйкес).
* Заң, сот органдарының үкім ... ... ... ... ... және тағы да ... Несиеге сатып алған тауарлары, заттар үшін жұмысшылар
мен қызметкерлердің міндеттемесі ... ... Әр ... ... ... мен ... ... бойынша кәсіподақ комитетіне, ұйымдарға,
партияларға, тағы басқаларға) төленетін төлемдер.
* Дербестік сақтандыру ... ... ... ... ... өтініші бойынша жеке басын,
жанұл мүшелерін және мүлкін және тағы басқаларды
сақтандыруға байланысты жарна аудару.
* Жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... пен ... төленген төлемдер сомасы.
* Жеке меншік үй салуына банктен алынатын үзақ мерзімді
несиені өтеу үшін ... ... ... мен ... ... ... өзі ... істейтін шаруашылық субъекгісінің
қарамағындағы, яғни меншігіндегі үйде тұрғаны үшін
пәтерақы мен ... ... үшін ... ... сол ... ... қарамағындағы мек-
тепке дейінгі балалар мекемесіне (балабақшаға) балала-
рының барғаны үшін төленетін төлемдер.
* Ұйымға ... ... өтеу үшін ... ... ... ... мен ... еңбекақыларынан
өздерінің жазбаша өтініштері бойынша жинақ ... ... ... тағы да ... ... ... (аналитикалық) және топтамалық
(синтетикалық) есебі
Кэсіпорындардағы ... мен ... ... жэне ... бір айға төленуге тиісті еңбекақының жалпы сомасын табу үшін
алғашқы құжаттар бойынша ендірілген өнімдер мен ... ... ... төлемдер мен қосымша еңбекақыларьша қоса төленетін жалпы соманы
анықтап одан ... ... ... алып ... керек. Жұмысшылар мен
қызметкерлердің табысын, оның ішінде табыстан ұсталатын Ұсталымдарды жэне
оларға төленуге тиісті ... ... ... ... ... есеп ... телеу тізімдемесі деп атайды. Ұйымдарда бұл тізімдеме
әрбір цехтар, бөлімшелер бойынша ... ... ... есеп айырысу
төлеу тізімдемесі әрбір жұмысшы мен ... ... ... басқа да төлем сомаларын жэне одан ұсталынған ұсталым сомаларын
жинақтаушы құжат болып табылады. Бұл тізімдемеде ... ... ... оларға есептелінген негізгі жэне ... мен одан ... ... ... ... сомалары
жэне сол айдың басы мен соңындагы ... ... ... ... ... мен ... ... қарыз
сомалары көрсетіледі. Жұмысшылар мен қызметкерлер осы есеп айырысу ... ... ... ... ... тиісті еңбекақыны алып, қол
қояды. Бүл тізімдеме бойьшша ... ... ... ... ... есеп айырысу жүргізілсе, екіншіден бұл тізімдеме еңбекақы
бойьшша есеп ... ... ... болып табьшады, ал үшіншіден осы
тізімдеме арқылы ... мен ... ... ... ... ... Кейбір ұйымдарда есеп айырысу төлеу тізімдемесі мен
дербес шоттың орнына есеп айырысу ... ғана ... ... есеп ... ... журнал түрінде жасалып, негізгі және қосымша
беттерден түрады.
Негізгі бетінде жріысшылар мен ... ... ... ... ... мен жәрдемақыларының сомасы жэне олардан ұсталатын
үсталымдары есептеуге керекті ... ... ... ... ... дәрежесіне сәйкес тарифтік еңбекақысы,
туған жылы, отбасы жағдайы, балаларының жэне қарауындағы адамдардың саны
үсталынатын жэне ... ... ... қай ... ... жэне тағы да басқалар) көрсетіледі. Тізімдеменің қосымша
беттерінің саны бүл журналдың қандай ... ... ... ... ... ... байланысты болады. Бүл тізімдеменің титулдық бетінде
жұмысшылар мен қызметкерлерге ... жэне ... ... ... Тізімдемені толтыру барысында оның ең соңғы ... ... ... Бүл ... ... қүлсаттарды толтырғанда
жазылған ... ... ... мен қызметкерлерге еңбекақы
есептегенде толтырылатын алғашқы құжаттарда көрсетілген ... ... ... Бүл ... бойынша жұмысшылар мен
қызметкерлерге есептелген еңбекақы ... одан ... және ... ... тиісті сомалардың дүрыстығын анықтау
үшін тізімдеменің тік жэне көлденең ... ... ... ... ... тиіс. Кэсіпорындарда жұмысшылар
мен қызметкерлердің ... ... есеп ... ... ... ... бойынша есеп айырысу» деп ата-латын синтетикалық,
пассивті шотта есептеліп жүргізіледі. Бүл шот бойынша ... ... ... түрі №10 және №10-1 ... ... мен ... жұмыс істегендері, қызмет
атқарғандары жэне өнім өндіргендері үшін ... ... ... ... бір элементі ретінде еңбекті пайдалану бағытына қарай
шығындарды есептейтін белгілі бір ... оның ... ... ... ... ... ... қатар бұл туралы еңбек қоры жайлы тиісті
орындарға есеп берілуі қажет. Сондықтан да рапорттар мен ... ... ... және тағы да ... ... ... негізінде әр
цех белімше бойынша есептелген еңбекақы олардың ... ... ... ... ... топталады. Бұл топтау
журнал-ордерлердің үлгілі түрі №3 және №4 ... ... ... ... сол ... ... ... нөмірлері, ал оң жағында
жүмысшы - қызметкерлерінің мамандық дәрежелеріне сәйкес оларға ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылар
мен қызметкерлерге есептелетін еңбекақы сомасы бөлу (тарату) тізімдемесінің
негізінде ... ... ... ... ... ... ... сату бойынша шығындар»
шоты;
«Жалпы экімшілік шығындар» шоты;
«Негізгі өндірістегі жұмысшылардың еңбекақысы» шоты, ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу»
шоты.
811 -шоттың дебитіне маркетинг бөлімінің басқа да тауарларды сатумен
айналысатын жүмысшы-қызметкерлердің еңбекақысы
жазылады.
821-шоттың ... ... ... басқару қызметкерлердің
еңбеісақысы жазылады.
902-шоттың ... ... ... ... істейтін жұмысшы
қызметкерлердің мерзімді жэне кесімді еңбекақылары ... ... ... ... ... өндіріліп шығарылған енімдердің езіндік
қүнына қосымша, мерзімді еңбекақы шығындары барлық ... ... ... ... қосылады.
922-шоттың дебитіне көмекші өндіріс жұмысшы-қызметкерлерінің істеген
жұмыстары мен атқарған қызметтеріне ... ... ... ... ... ... әкімшілік басқару және ... ... ... ... мен ... жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген
еңбекақыдан салықтар мен ұсталымдар, жарналар есептелгенде:
Д-т: ... ... ... есеп ... шоты.
К-т: «Зейнетақымен камтамасыз ету қорымен есеп айырысу» шоты;
«Бюджетпен ... ... ... ... бойынша есеп айырысу» жэне
тағы да басқа шоттар түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
Сонымен ңатар жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы төленгенде:
Д-т: «Қызметкерлермен ... ... есеп ... ... ... ... есептеліп бірақ, уақытысында таратылмағанда және тағы да басқа
жағдайларда:
Д-т: «Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу» ... ... де ... борыштар» шоты түріндегі бухгалтерлік жазу
жазылады.
Жұмысшылар мен ... ... ... бухгалтерлік
есепшоттары бойыиша жүргізілетін операциялар
|№ ... ... ... ... |
| | |шот |шот |
| 1. | ... мен ... еңбекақы, | | |
| ... және ... да ... ... | | |
| |- ... өндіріс жұмысшыларына; | | |
| |- ... ... ... | | |
| |- ... ... |902 |681 |
| |- ... ... аппараты |922 |681 |
| ... |932 |681 |
| ... ... ... да ... |821 |681 |
| ... ... ... | | |
| ... ... |811 |681 ... ... ... ... ... |685 |681 |
| ... (егер демалыс ақысын төлеуге резерв | | |
| ... ...... ... есептелген|685 |635 |
| ... ... ... | | ... ... мен қызметкерлерге есеп-телген |681 |686 |
| ... ... ... ... | | |
| ... | | ... |Жеке тұлғаларға есептелген еңбекақьщан |681 |639 |
| ... ... ... ... | | ... ... еңбекақысынан сот |681 |687 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... | | ... ... ... ... есеп ... |333 |
| ... ... сомаларына | | ... ... ... ... |681 |333 |
| ... мақсатымен жұмысшылардың еңбекақысынан| | |
| ... ... | | ... ... еңбекақысынан олардың алдыңғы |681 |333 |
| ... ... ... үшін ... | | |
| ... | | ... ... ... ... ... |681, 682 |687 |
| ... еңбекақы (алушының келмеуіне | | |
| ... | | ... ... мен ... ... |681 |451 |
| ... ... ... жэрдемақы жэне | | |
| ... ... | | ... ... ... ... ... жұмысшылар мен|821 |682 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... бақылау кеңесінің жэне | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... еңбекақыдан | | ... ... ... ... сомасы |682 |639 |
| ... ... ... ... | | ... ... ... ... |682 |451 |
| ... ... ... демалыс | | ... ... үшін ... ... ... ... |685 |
| | |923,821 | |
| | | | ... |Есептелген салық сомасы ... |635 |
| | |922,932 | |

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбекақы жүйелері және тариф жүйесі20 бет
Еңбекақы мен тариф жүйелері7 бет
Еңбекақы есептеудің әдістері мен нысандары30 бет
Еңбекақы төлеу бойынша құжаттарды толтыру6 бет
Еңбекақы формалары40 бет
Кәсіпорындағы еңбек ақы29 бет
Ұзақ мерзімді активтер туралы32 бет
Еңбек нарығы. Жалақының мәні, түрлері мен жүйесі37 бет
Еңбекақы жүйесі және оның түрлері мен нысандары. Еңбекақы есебін ұйымдастыру62 бет
«Кит со» ЖШС еңбекақы есептеу және еңбекақының «1С бухгелтерия» жүйесінде жүргізілуі31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь