Алматы облысы жайлы

КІРІСПЕ
1 Алматы облысы туралы жалпы физикалық.географиялық сиппаттама
1.1 Географиялық орналасуы
1.2 Геологиялық.геоморфологиялық құрылымы және табиғи ландшафтар
2 Инженерлік.геодезиялық ізденіс жұмыстарының теориялық.әдістемелік негізі
2.1 Құрылыстағы инженерлік.геодезиялық іздеулер
2.2 Геодезиялық бөлу жұмыстары
2.3 Құрылысты бөлу пункттері мен тірек торлары
2.4 Мемлекеттік геодезиялық торларының пункттері
2.5 Геодезиялық жиілендіру тораптары
2.6 Жобаны жер бетіне көшіру жұмыстары
3 АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫНДАҒЫ АВТОМОБИЛЬ ЖОЛЫН САЛУДАҒЫ ЖҮРГІЗІЛЕТІН ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ.ІЗДЕНІС ЖҰМЫСТАРЫ
3.1 Сызықтық ғимаратты трассалау
3.2 Автомобиль жолдары
3.3 Алматы облысының автомобиль жолдарының жалпы жағдайы
3.4 Трассалау жұмыстары және оның элементтері
3.5 Жол су өткізу жүйесі
3.6 Трассалау барысында пайдаланылған аспаптар. Түсіру әдісі және нәтижелерді өңдеу
4 ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ
4.1 Еңбекті номалау
4.2 Еңбекақы төлеу
4.3 Материалдарға арналған шығындар
4.4 Сметаны құру
5 ЕҢБЕК ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ТІРШІЛІК ҚАУІПСІЗДІГІ БӨЛІМІ
5.1 Қ.Р Еңбекті қорғау туралы заңы
5.2.1 Далалық жұмыстар кезіндегі қауіпсіздік
5.2.2 Геодезиялық пункттерді орналасытру кезіндегі қауіпсіздік техникасы
5.2.3 Көлік қозғалысы кезіндегі қауіпсіздік шаралары
5.2.4 Электр қауіпсіздігі
5.3 Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі негізгі қауіпсіздік талаптары
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Автомобиль жолдары – көліктік-коммуникациялық кешеннің маңызды бағыттарының бірі болып табылады.
Автомобиль жолының жобасы - автомобиль жолының жердегі орналасуын, жоспар элементтерінің параметрлерін, жер төсемінің көлденең және бойлық бейіндерін, жол төсемінің конструкциясын, су өткізетін және өзге де инженерлік құрылыстарды, жолдардың қиылысуы мен түйісуін көрсете отырып, сондай-ақ жолды абаттандыру, жол қозғалысын ұйымдастыру және қауіпсіздігі, құрылысын ұйымдастыру, жол сервисі құрылыстарын және жұмыс көлемі мен құнын анықтау арқылы басқа да инженерлік құрылыстарды орналастыру мәселелерін шеше отырып автомобиль жолын жобалаудың нәтижесі ұсынылған белгіленген мазмұндағы және құрамдағы есептік және жобалық техника-экономикалық құжаттардың жиынтығы.
Алматы облысы жолдарының жалпы ұзындығы 9472 км құрайды, соның ішінде: республикалық маңызы бар – 2519 км; облыстық және аудандық маңызы бар – 6953 км.
Облыстық және аудандық маңызы бар автожолдардың басым бөлігі 4 техникалық дәрежеге жатады, ал кейбір ауылдық елді мекендерге кіреберіс жолдары 5 техникалық дәрежеге жатады. Өтпелі жамылғы түріндегі автомобиль жолдарының учаскелері және топырақты жолдар автокөліктердің салмақ қысымына, жылдамдықты үдету бойынша талаптарға жауап бермейді және жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз етпейді.
Автомобиль жолдарының құрылысы және жолдарының реконструкция жұмыстары соңғы кездері ең басты мәселелердің бірі болып отыр. Осыған сәйкес автомобиль жолдарының құрылыс саласы белсенді талқыланып орынды шешімдер енгізілуде. Осыған баланысты мен өзімнің дипломдық жобамда Республикалық маңызы бар жолды жобаладым. Соңғы кездері жолдарға үлкен қаражаттар бөлініп отыр және де осының арқасында көптеген жолдар жөнделді.
Бұл жұмыста Осы Алматы облысының автомобиль жолдарының жалпы жағдайына, жолдарды салу үрдісіне тоқталамыз.
Жалпы жұмыс көлемі 76 беттен тұрады. Сонымен қатар, жұмыс 19 суретпен көркемделіп, 6 кестемен толықтырылған.
1. Федотов Г.А., Инженерная геодезия. Москва, издательство «Высшая школа», 2004.
2. Михелев Д.Ш., Инженерная геодезия. Москва, издательство «ИЦ Академия», 2004.
3. Горбунова В.А., Инженерная геодезия. Кемерово, КузГТУ, 2012.
4. Анисимов В.А., Макарова С.В., Инженерная геодезия. Хабаровск, издательство «ДВГУПС» 2009.
5. Е.Б. Клюшин, Д.Ш. Михелев, Д.П. Барков идр. – Москва, издательство «Недра», 1993.
6. Левчук Г. П., Новак В. Е., Лебедев Н. Н. Прикладная геодезия. Геодезические работы при изысканиях и строительстве инженерных сооружений. Под ред. Г. П. Левчука. Учебник для вузов. Москва, издательство «Недра», 1983.
7. Атрошко Е. К., Иванова М. М., Марендич В. Б.; Гомель, издательство «БелГУТ», 2010.
8. Брыкин П.А. Экономика, организация и планирование топографо-геодезических работ. Москва, издательство «Недра», 1979.
9. Прокофьев Ф.И. Охрана труда в геодезии. Москва, издательство «Недра», 1981.
10. Садчиков А.В., Ахметова А.Ж. Охрана труда и безопасность жизнедеятельности. – Караганда: КарГТУ, 2012.
11. Беспалов. К.В. Экономика топографо-геодезического производства. Москва, издательство «Недра», 1982.
12. http://www.leica-geosystems.com/
13. http:// ru.wikipedia.org/wiki/Тахеометр
14. http://kk.wikipedia.org/wiki/Алматы_облысы
15. Атымтаев Б.Б., Пентаев Т.П. Инженерлік геодезия. Алматы, «Эверо» баспаханасы, 2005.
16. Хаимов З.С. Основы высшей геодезии. Москва, издательство «Недра», 1984.
17. Пеллинен Л.П. Высшая геодезия. Москва, издательство «Недра», 1978.
18. «Алматы облысының жолаушы көлігі және автомобиль жолдары басқармасы» ММ 2011-2015 жылдарға арналған Стратегиялық жоспары.
19. ҚР Үкіметінің 2008 ж 31 наурыздағы N 307 қаулысымен бекітілген "Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары" техникалық регламенті
20. Инструкция по пользованию AutoCAD
        
        КІРІСПЕ
Автомобиль жолдары – көліктік-коммуникациялық кешеннің маңызды
бағыттарының бірі болып табылады.
Автомобиль жолының жобасы - ... ... ... ... элементтерінің параметрлерін, жер төсемінің көлденең және ... жол ... ... су ... және өзге ... ... ... қиылысуы мен түйісуін көрсете отырып,
сондай-ақ жолды абаттандыру, жол қозғалысын ұйымдастыру және қауіпсіздігі,
құрылысын ұйымдастыру, жол ... ... және ... ... мен ... ... ... да инженерлік құрылыстарды орналастыру мәселелерін
шеше отырып ... ... ... ... ... белгіленген
мазмұндағы және құрамдағы есептік және жобалық ... ... ... ... жалпы ұзындығы 9472 км құрайды, соның
ішінде: ... ... бар – 2519 км; ... және ... ... – 6953 км.
Облыстық және аудандық ... бар ... ... ... ... дәрежеге жатады, ал кейбір ауылдық елді мекендерге кіреберіс
жолдары 5 техникалық дәрежеге жатады. Өтпелі жамылғы ... ... ... және ... ... автокөліктердің салмақ
қысымына, жылдамдықты үдету бойынша талаптарға жауап бермейді және жол
қозғалысы ... ... ... ... ... және ... ... соңғы кездері ең басты мәселелердің бірі болып отыр. Осыған
сәйкес автомобиль жолдарының ... ... ... ... ... ... ... баланысты мен өзімнің дипломдық жобамда
Республикалық маңызы бар жолды жобаладым. Соңғы ... ... ... ... отыр және де ... ... ... жолдар жөнделді.
Бұл жұмыста Осы Алматы облысының автомобиль жолдарының ... ... салу ... тоқталамыз.
Жалпы жұмыс көлемі 76 беттен тұрады. Сонымен қатар, ... 19 ... 6 ... ... ... ... ... жалпы физикалық-географиялық сиппаттама
1.1 Географиялық орналасуы
Алматы облысы — ... ... ... ... 1992 ... ... ... облысы деп аталып, орталығы Алма-
Ата қаласы ... 2001 ... ... ... ... ... ... орталығы Алматы қаласынан Талдықорған қаласына өзгертілді.
Аймақтың қалыптасу ... ... 19 ... бас ... ... ретінде
1932 жылы 10 наурызда түркелді. Жерінің аумағы 223,9 мың км² (8,2 %, ... ... ... 16 ... ... Алакөл ауданы, Балқаш ауданы,
Ескелді ауданы, Еңбекшіқазақ ауданы, Жамбыл ... ... ... ... Көксу ауданы, Қарасай ауданы, Қаратал ауданы, Панфилов
ауданы, Райымбек ауданы, Сарқан ... ... ... ... ... ... және 3 облыстық бағыныстағы қала (Қапшағай, Талдықорған, Текелі)
бар. ... 1998 ... ... ... ... 1 631 700 адам, ал 2013 жылғы
тіркелген адамдардың есебі бойынша 1 946 627 адам (10,8 %, 2 ... ... ... тығыздығы 9 адам/км² ... ... 2 ... 777 елді мекен бар, сондай-ақ 103 ұлт пен ұлыс ... ... ...... ... Алматы облысы батысында Жамбыл,
солтүстігінде Балқаш көлі ... ... ... ... ... шығысында Қытай Халық Республикасымен (Шинжәң Ұйғыр
аутономиялық ... ... ... ... (Шу ... ... шектеседі. Теңіз деңгейінен ең биік нүктесі 7010 ... Іле ... Хан ... шыңы. Бұл тек Алматы облысының ғана емес,
Қазақстан ... ең биік ... ... ... және ... ландшафтар
Облыстың табиғаты мен жер бедері ... ... және ... ... ... ... ... алқап. Бұл өңір негізінен
антропогеннің аллювийлік және эолдық ... ... Оның ... ... ... Лөкқұмның, Қарақұмның, Қорғанқұмның
қырқалы және төбешікті құмды алқаптары алып жатыр. ... маңы ... ... ... ... ... көне құрғақ арналармен тілімделген.
Солтүстік шығыста Жетісу Алатауы мен ... ... ... Жетісу
(Жоңғар) қақпасы орналасқан. Облыстың шығысын Жетісу Алатауының сілемдері
толығымен қамтыған. Олар ... ... мен ... ... Осы ... Жетісу Алатауының ең биік тауы — Бесбақан (4442 ... Тау ... ... ... ... бар, ... жалпы
ауданы 1,0 мың км2-ге жуық. Жетісу Алатауының кейбір сілемдері (Қолдытау,
Алтынемел, ... ... ... ... т.б.) өзен ... жазық
өңірлерге сұғына еніп жатыр. Облыстың оңт. және ... ... ... ... ... (Ұзынқара) жотасы және Солтүстік Тянь-
Шань сілемдерінің т.б. жоталарынан құралған. Жетісу ... мен Іле, ... және ... ... ... Іле ... (аңғары) жатыр. Алматы
облысының оңтүстік-батысын және ... Шу, Іле ... ... ... ... ... Бозой, Қараой үстірттері).
Облыстағы таулар Тянь-Шань тау жүйесінен бой ... және ... ... тақта-тасты тау жыныстары қабаттарынан түзілген. Сондай-
ақ мұнда конгломераттар, туфтар, ... ... т.б. ... ... ... Тау ... және ... биіктігі орташа өңірлері
плейстоцен мен антропогендік шөгінділерден түзілген. ... ... ... ... ... герцин қатпарлығымен тығыз байланысты. Одан
кейінгі кезеңдерде бұл таулар бірте-бірте мүжіліп, адырлы жазық (пенеплен)
қалыптасқан. ... ... ... альпілік орогенез ... ... өңір ... ... ... ... тауларды
түзген. Мұнда осы кезге дейін тектоникалық ... ... ... жер ...... айқын дәлелі. Кен байлықтарынан облыс
қойнауында ... ... ... (Бұғыты), молибден кентасының
едәуір қоры, фарфор тастары (Қапшағай), барит, бентонит сазы (Ақсу, Алакөл
аудандары), отқа төзімді ... ... ... ... тас және ... көмір
(Ойқарағай, Тышқанбай), шымтезек, тұз кен орындары және минералды жерасты
сулары бар.
Алматы облысының ... ... ... Қысы ... ... ... ... темп-ра солт. жазық бөлігінде — ... — 4-90С. Жазы ... және ... ... айының орташа темп-расы
солтүстігінде 250С, ... 270С. Бұл ... ... жауын-шашынның
орташа жылдық мөлш. 110-250 мм. Тау ... ... ... жұмсақ.
Қаңтар айының орташа темп-расы — 5-90С, жылымық жиі болып ... ... ... темп-расы тау бөктерінде 21-230С, тау аңғарларында ... тау ... 400-600 мм, тау ... 700-1000 мм. ... жауын-шашын негізінен көктем мен жаз айының басында жауады. Солт.
өңірдің жазығы мен тау ... қар ... ... ... 10-30
см, тау беткейлерінде 40-100 см. Балқаш және ... ... ... ... ... — Алакөл тұйық алабында жатыр және жер беті ... ... ... Олар қар, ... суларымен толысады. Ірі өзендері: Іле,
Қаратал, Ақсу, Шелек, Шарын, Лепсі, Тентек, Жаманты, ... ... ... Бүйен. Ірі көлдері: Балқаш, Алакөл, Жалаңашкөл, Сасықкөл,
Ұялы, Қошқаркөл. Іле өзен бойында Қапшағай бөгені және ... ... ... минералды бұлақ сулары көптеп кездеседі.
Облыстың топырақ және ... ... ... ... ... ... бөлігінде шөлдің де, даланың да қоңыр
топырағы ... Онда ... ... ... ... сексеуіл, көктемде
эфемер өсімдіктер басым тараған. ... ... ... ... Іле өз-нің аңғары мен атырауында ... ... ... ... сұр және боз, ... ... тау ... мен таулы үстірттерде
таулы даланың қызыл қоңыр және қара топырақтары ... ... ... 600-1300 м) астық тұқымдас өсімдіктері басым жусанды,
бетегелі-боз далаға ауысады. Таулы бөлігінің бұдан жоғары ... ... алма ... ал одан да ... Тянь-Шань шыршасы, кейде биік
таудың шалғыны ... Биік ... ... ... өлең шөп, ... ... т.б. өсімдіктер басым. Бұл өңір — облыс малшыларының
жазғы жайлауы.
2 ... ... ... теориялық-әдістемелік
негізі
2.1 Құрылыстағы инженерлік-геодезиялық іздеулер
Инженерлік іздеулер – экономикалық тиімді және техникалық негізделген
құрылыс орнын анықтауға, ғимаратты жобалау, салу және ... ... ... ... ... алуға арналған жұмыстар кешені.
Инженерлік-геодезиялық іздеулер барысында жорамалды ... ... ... ... және ... ... жобалауға қажетті
ірімасштабты план жасалады.
Топографиялық-геодезиялық ... ... ... ... геодезиялық тор құру;
– пландық-биіктіктік түсіріс негізін құру;
– топографиялық түсіріс;
– түсірілген жер бөлігіне ірімасштабты план ... ... ... ... ... және жекелеген
жағдайларда айтарлықтай күрделілігімен айырмашылық жасайды. Сондықтан темір
жол және ... ... ... ... ... ... тасымалдау
желілері, электр байланыс желілері және т.б. жұмыстарды жобалау және
салудағы ... ... ... ... ... ... ... және биіктігі
бойынша орналастыруға арналған мәліметтерді алу үшін жүргізілетін жұмыстар
кешені. ... ... ... ... және ... ... орналастыру;
– ғимараттың негізгі өстерін бағыттау;
– жер беті жұмыстарының көлемін анықтау;
... ... ... жобасын құрастырға қатысты есептер
шығару (көлденең және тік қисықтарды, ... ... ... бойлық
профилін қоса есептегенде);
– жобаны жерге шығаруға қажетті есептер шығару;
–бөлу сызбасын, нобайын, т.б. ... ... ... ... сызба бойынша ғана жүргізіледі. Жоба
құрылысқа қажетті ... ... бар ... ... ... мен басқа да материалдардан тұратын
техникалық құжаттар кешені.
Жобалаудағы топографиялық негіз ... ... ... 1:5000 –
1:500 болатын ірімасштабты план болып табылады.
Құрылыс алаңында жүргізілетін геодезиялық ... ... ... ... ... және ... бойынша нұсқау жалпы жобаның
құрамдас бөліктері болып табылатын құрылысты ұйымдастыру жобасында ... ... ... ... және ... ... жүргізу
жобасында (ГЖЖЖ) келтіріледі.
Жобаның геодезиялық дайындығының міндетіне берілген дәлдікпен құрылыс
алаңындағы өзара бөлек орналасқан ғимараттарды қосу және жергілікті ... ... ... ... ... геодезиялық есептер
құрылыстың жергілікті орнын және ... ... және ... бойынша
шығаруға арналған бөлу элементтерін анықтаудан тұрады.
Құрылыс алағындағы геодезиялық жұмыстарды жобалау принципі тәжірибе
жүзінде жасалатын негізгі база ... ... ... ... ... ... болып табылады. ҚҰЖ секілді ... ... ... болады. Бұл бөлімде қарастырылады:
– бөлу және биіктік негізін құрудағы жұмыстардың құрамы, ... және ... ... ... бөлу ... ... ... мерзімі және
орындалу реті;
– қажетті дәлдік, құралдар мен жұмысты орындау әдістері.
Геодезиялық жұмыстарды жүргізу жобасында ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру. Бұл бөлімде
геодезиялық жұмыстарды жүргізу схемасын сәйкестендіру мәселелері және
геодезиялық топтармен ... ... ... ... қарастырылады;
2) Негізгі геодезиялық жұмыстар. Жоба құрылыс алаңындағы пландық
және биіктіктік геодезиялық негізді ... ... ... қажетті дәлдік есептерінен; реперлер мен ... ... бөлу ... құру әдістері мен схемаларынан; бастапқы
және негізгі ... бөлу ... ... ... ... және негізгі өстерін шығару дәлдігін және
орындалу әдісін ескергендегі алғашқы пландық-биіктіктік ... ... ... схемасына көшіру, сондай-ақ, нақты геодезиялық бөлу
жұмыстары;
4) Ғимараттың жер асты қамтамасыз ... ... ... бөлу ... ... жүргізіледі;
5) Ғимаратың жер үсті бөлігін салуда геодезиялық қамтамасыз етілуі.
Пландық және ... ... ... ... ... ... өстерді берудің әдісін талдау мен түсіріс жұмыстары жатады;
6) Геодезиялық әдістермен ғимарат ... ... ... ... ... ... әдістері мен құралдарын, өлшеу мерзімін және
нәтижелерді өңдеу әдістерін қарастырады.
2.2 Геодезиялық бөлу жұмыстары
Инженерлік  құрылысты бөлу немесе жобадан жерге  шығару  ... ... ... ... ... геодезиялық жұмыстардың кешенін  айтады. Бөлу жұмыстары өзінің
орындалу мәні бойынша топографиялық түсіріске кері процесс болып ... ... ... мен ... ... нүктелері жердің
бетінен планға түсіріледі, ал бөлу процесінде, керісінше, топографиялық
планда жобаланған ... ... ... шығарады.
Жобадан жердің бетіне шығару бірнеше кезеңнен тұрады:
1)  жердің  бетіне құрылыстың басты және  негізгі  өсін шығару;
2) басты және  негізгі өстерден аралық (бойлық  ... ... ... ... ... ... құрылғыларды жобаға
байланысты орналастыруын тексеретін геодезиялық бақылау.
Бөлу жұмыстарына  ... ... ... ... ... ... ... дәлдікпен
жасалынады, қате бірнеше  сантиметрге дейін болады, кейінгі ... ... ... ... ... ... бөлу жұмыстары құрылыс-монтаж жұмыстарының ... ... ... Бөлу ... ... және ... ... бөлінеді
және оларға негізгі және нақты бөлу ... ... ... ... ... ... ... өстердің орналасуын және инженерлік
ғимараттың ... ... ... ... ... ... бөлу жұмыстары
инженерлік ғимарат бөліктерінің пландық және биіктік белгілерін анықтаудан
тұрады. ... бөлу ... жер ... ... ... ... ... өстерге, сондай-ақ контурлы сызықтары мен нүктелерін бөлуден
тұрады. Ғимаратты бөлу жұмыстары түсіріс ... кері ... ... жоғары дәлдікті орындалуымен ... Егер ... ... 10 см ... ... 1:2000 ... ... 0,05мм-ге
кішірейеді. Ал мұндай масштабта көрсету мүмкін емес. Егер 1:2000 масштабта
қателік 0,1 мм(масштабтың графиккалық дәлдігінің ... ... жер ... 200 мм ... ... ал ... қателік бөлу жұмыстарында жол
берілмеуі мүмкін. Жобадағы белгілердің жылжу қателігі ... 2–5 ... ... пландағы нүктелердің өлшемдері мен орналасуын
аналитикалық жолмен алады. Ал ... алу үшін 1:500 ... ... ... ... ... полигонометрия, трилатерация, құрылыс торы,
сызықтық-бұрыштық құрылымдар ... бөлу ... ... ... бөлу ... ... бөлу ... салуға және түсіріс жүргізуге
қажет;
2) Ғимараттың ... ... ... өстерін (сыртқы бөлу негізін
жасау) және жобалық белгілерін жерге орналастыру. Сыртқы бөлу негізі нақты
бөлу жұмыстарының орындалуы үшін ... ... ... Нақты бөлу жұмыстары тоғанның бөліктері, ... ... бөлу ... ... ... ... белгілерді және өстерді беру, ғимараттың жерүсті бөлігін қалау. Бөлу
жұмыстарының негізгі ... ... ... жобалық қашықтықты,
жобалық еңісті және ... ... жер ... шығару болып табылады.
Ғимараттың түріне, ... ... және оның ... ... ... ... бөлу жұмыстары полярлық ... ... ... координат, бұрыштық, сызықтық немесе тұстамалылы
кертілген таңба және басқа да ... ... ... жердің бетіне инженерлік құрылысты шығару үшін келесі жоба
құжаттарының негізгі  ... және ... ... ... ... ... ... қалпы, оның пішіні, мөлшері және бірі-біріне
өзара орналасуы көрсетіледі.
Құрылыстың негізгі қималарының бойлық пен көлденең профильдері, бұнда
құрылыстың ... ... ... ... ... ... құрылысты жобадан жер бетіне шығару үшін ... ... ... жобалық реттеулерді дайындайды. Бұл
дайындық кезінде жоба шамалары ... және ... ... ... өлшенеді. Бұлар бөлек журналға жазылып, жоба сызбалары
жасалынады. 
  2.3 Құрылысты бөлу ... мен ... ... ... Бұл ... құру бөлетін инженерлік  
құрылыстың   пішіні мен мөлшеріне, орналасу жағдайына,  бөлу жұмыстарының
әдісі мен дәлдігіне негізгі пункттерді ыңғайлы ... ... ... ... ... үшін мемлекеттік геодезиялық торлар мен
толықтыру ... ... ... ... ... ... мен құрылысқа  байланысты жаңадан  ... ... ... ... ... ... үшбұрыш
түрінде  триангуляция мен      трилатерация торларымен, ... ... және ... ... ... ... және 
ашық тердолиттік  жүріспен,   параллактикалық полигонометриямен дамиды. 
Бөлудің биіктік тірек торлары ... ... ... байланыстырылған  ыңғайлы орналасқан  реперлердің
қатарынан тұрады. Пландық-биіктіктік ... ... мен ... ... ... орнын анықтау және оларды бекіту процесі құрылысты
бөлудің негізгі кезеңіне жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бөлу құрылыстың жеке бөліктері мен
элементтерінің қосымша және көлденең өстерін бөлуден басталады.
 Әр түрлі инженерлік ... ... салу ... ... құру ... жүргізілетін барлық
геодезиялық өлшемдер және топографиялық түсірістер, пландық  координаталары
және биіктіктері белгілі, жер бетінде бекітілген геодезиялық ... ... ... ... ... Осындай нүктелердің жүйелі қосындысын
геодезиялық тор деп ... ... ... ... ... елдерінде геодезиялық торды  Мемлекеттік тор, геодезиялық
жиілету  және ... ... торы деп ... ... ... ... ауысу» қағидасын сақтай отырып, іске асырады. ... ... ... ... ... ... жүйесін құрады да,
олардың координаталарын және биіктіктерін жоғарғы дәлдікпен анықтайды. Әрі
қарай тор бірнеше ... ... де, ... ... ... ... ... дәлдіктен төмен дәлдікпен атқарады.
Мемлекеттік геодезиялық тордың пландық жағдайы жалпылама мемлекеттік 
координаттық жүйеде, ал биіктіктер бірегей мемлекеттік жүйеде анықталады.
Мемлекеттік геодезиялық тор  (МГТ) – ... ... ... ... ететін және басқа да геодезиялық
торларды құруға негіз бола ... ... тор. ... ... ... және биіктік геодезиялық торларға бөледі. Қазіргі ... ... ... тағы бір ... ... бұл ... тор.
Кез-келген топографиялық түсірістер жер бетінде пландық және биіктік 
жайы (X, Y, H) белгілі нүктелерге ... ... ... ... деп ... Осы ... жиынтығы тірек торларын құрайды.
Тірек пунктердің жер бетіндегі  жайы астрономиялық және ... ... ... ... ... ... ендік В және геодезиялық бойлық L) аспан шырақтарын бағдарлау
арқылы анықталады. ... ... ... ... ... ... ... А анықтауға болады.
Азимуттар, сонымен қатар, гирокомпастың не ... ... ... әрі қарай геодезиялық координаталардан (B, L) ... ... (А) ... ... (X, Y) ... бұрышқа (α) өтуге болады.
Пункттердің координаталарын  тәуелсіз ... бұл ... ... Бірақ та нүктелердің геодезиялық координаталарын
анықтауда ... ... аз ... ... ... эллипсоид бетіндегі
нормальдан ауытқу қатесімен есептегенде, тікбұрышты координаталарда ... – 100 ... ... ... ... пайда болуына әкеледі. Сондықтан,
астрономиялық әдістің басты кемшілігі жер бетіндегі ... ... ... аз ... ... ... ... кей нүктелердің (негізгі
нүктелер) тікбұрышты координаталары астрономиялық бағдарлаумен анықталады.
Тірек торларының қалған пункттері жердің ... ... ... ... ... ... қабырғалары мен бұрыштарын өлшеу арқылы
негізгі нүктелермен байланыстырылады. Тірек торларын ослай құру ... ... шек ... ... ... ... қамтамасыз етеді
және әртүрлі жердің бөліктерінде геодезиялық ... ... ... ... ... ... координаталар жүйесінде
геодезиялық әдіспен анықталатын тірек торларын тірек торлары деп атайды.
Біздің еліміздің территориясында  ... ... ... болып табылады.
 Геодезиялық тірек торларын жіктеу
 Бүкіл тірек торлары жалпыдан жекеге өту принципі бойынша топтарға
бөлінеді және олар бірнеше сатымен ... ... ... торларынан
төменгі топтарға, ірі және дәл геометриялық құрылудан ұсақ және аз ... ... ... ... ... ... бір-бірінен өте алшақ
(ондаған км) орналасады, кейін олар кіші ... ... ... ... ... өте қысқа мерзімде үлкен ... ... ... ... жүйесін таратуға мүмкіншілік жасайды.
Жалпы геодезиялық торлар пландық және биіктік  геодезиялық торлар ... ... ... торларда әр пункттің жалпы мемлекеттік
жүйесіндегі тікбұрышты ... (X, Y) ... ал ... торларда әр пункттің Балтық биіктік жүйесі бойынша (Н)
анықталады.
Геодезиялық ... ... ... торларына геодезиялық
толықтыру торларына және геодезиялық түсіру торларына бөлінеді.
Мемлекеттік геодезиялық торлар барлық ... ... ... ... және олар ... ... техникалық есептерді шешуде халық шаруашылығының талабын
қанағаттандырады.
Мемлекеттік ... ... 1, 2, 3 және 4 ... ... торлар. Олар бұрыштық және сызықтық
өлшемдердің дәлдіктеріне, ... ... ... және
дамутудың ретіне байланысты бір-бірінен ... ... ... трилатерация, полигонометрия әдістерінен және ... ... I, II, III және IV ... ... ... торлары;
Триангуляция әдісі  ең бірінші рет 1614 ж ұсынылған. Бұл әдіс барлық
мемлекеттерде кең қолданылады. Триангуляция әдісінің мәні жер ... ... ... ... онда ... ... бұрыштары және
кейбір базистық қабырғалардың ұзындықтары өлшенеді (1 сурет).
Триангуляция. Үшбұрыштың қалған қабырғаларының ... ... Егер ... (А) координатасы, дирекциондық бұрышы (α) мен негізгі
қабырғаның ... (d) ... ... онда тура ... ... шешу ... ... пункттердің координаталарын есептеп шығаруға
болады.
1 ... ... ... ... 200 км-ден тұратын меридиандар мен параллельдердің бойымен орналасады.
Осылай салынған үшбұрыштардың  қатарлары бір-бірімен қиылысып, периметрі
800-1000 км тұйық полигон ... ... ... 1 – ... ... класты полигондардың түйіндерінің  қиылысқан жерлерінде базистік 
қабырғаларды не базистік торлардың  ... ... ... қабырғаларының ұшынан Лаплас пунктін анықтайды, яғни айтқанда
пункттің ендік пен ... және ... ... ... үшін ... ... ... тұтас торлар құрып, 1
класты триангуляция  полигонын толтыру үшін салады. Олар толықтыру және
барлық топографиялық ... ... ... ... ... пайдаланылатын тірек торларына жатады.
3 және 4 класты триангуляция ірі  масштабты топографиялық түсірістің 
негізі болып, мемлекеттік ... ... ... ... Олар ... кластың торларының ішінде ... ... ... ... ... ... Әр түрлі физика-географиялық
жағдайларда  қолдануға мүмкіндігі мол. Көп мөлшерде өлшеулер алу, ... ... ... ... болады. Торлардың қос
пункттерінің арасында олардың ... ... ... ... жоғары болуы
керек.
Кемшілігі: Бұрыштарды өлшеу кезінде 1 пункттен 2 пунктке баруға
талап етеді. Сондықтан  бұл жұмыстар үлкен көлемді шығындарды талап ... ... ... 1 – ... торабының техникалық мінездемесі
... ... | |
| |I |II |III |IV ... |  |  |  ... ... км |200 |- |- |- ... |  |  |  |  ... |20 – 25 |7 – 20 |5 – 8 |2 – 5 ... км | | | | ... | | | ... |1: 400000 |1: 300000 |1: 200000 |1: 200000 ... | | | | ... 300000 |1: 200000 |1: 120000 |1: 70000 ... ... | | | | ... |  |  |  ... кіші мәні |400 |300 |200 |200 ... ... ... |  |  |  ... қателігі |±0.7" |±0.1" |±1.5" |±2" ... 3 және 4 ... ... Трилатерация триангуляцияға 
ұқсас, үшбұрыштық жүйеден тұрады, ... ... ... ... ... есептеп табады. Пункттердің
координаталарын триангуляциядағы қолданған әдістермен есептеп шығарады ... А, В, С ... ... COS ... ... ... ... масштабтағы III, IV класты инженерлік-геодезиялық тор және I, II
разрядты жиелету торларын ... ... ... ... ... ... бұл әдіс қолданылмайды.
Торлардың қабырғаларының ұзындықтары  радио және жарық қашықтық
өлшегіштермен  өлшенеді. Қабырғаларды ... ... 3 ... – 1: 1 ... 4 ... – 1: 40 000-нан аспау керек.
 Кесте 2 - Трилатерация әдісінің негізгі  сипаттамасы
|Көрсеткіштер |IV |I |II ... ... км |1 – 5 |0.5 – 5 |0.25 – 3 ... ... | | | ... шекті салыстырмалы |1: 50000 |1: 20000 |1: 10000 ... | | | ... ... ең кіші |20 |20 |20 ... | | | ... кіші мәні |25 |25 |25 ... ... | | |
| |6 |8 |10 ... Бұл әдіс ... үшін ХХ ғ ... ... кең қолданылды. Бұл кезде геодезиялық өндірісінде 
дәлдігі жоғары ... ... ... ... және күрделі қолайсыз жерлерде триангуляция торларын дамыту
қиындыққа түседі және ... ... ... ондай жерлерде
полигонометрия әдісі қолданылады. Бұл әдіс жер ... ... ... ... ... ... барлық бұрыштар мен қабырғалар өлшенеді
(сурет 2).
 
Сурет 2 – Полигонометрия ... ab ... ... ... АВ ... ... және онымен екіге бөлінсе, онда АВ ... ... ... ab – базисін және φ1 мен φ2 ... ... ... ... ... ... дирекциондық
бұрышы белгілі болса, онда полигонометриялық  жүрістің барлық пункттерінің
координаталарын  есептеп табуға болады.
Полигонометрияда бұрыштар тиісті дәлдікті ... ... ... ұзындығын өлшеу үшін жарық және
радио, оптикалық қашықтық өлшеуіштерді, ... ... және ... ... және ... ... ... ұзындығы,
бұрыштары қосымша геометриялық фигуралардан жасалған базистерді өлшеу
арқылы анықталады.
Полигонометрия 4 класқа бөлінеді: ... ... ... 700-800 ... Полигондардың шеткі төбелерінде  Лаплас пункттерін анықтайды. 2
класты  полигонометрия 1 ... ... ... ... ... 150-180 км ... ... торларымен дамытылады.
Полигонометрия 3 және 4 класс бір түйінді пункттер бар жүріс ... ... ... ... ... ... тірелетін
жүрістерден құралады.
Қала, құрылыс салынған жерлерде бұл  әдіс ... ... ... және тез  ... ... ... жағдайда өлшеулерге бақылау триангуляция әдісіне қарағанда аз
болады.
Пункттер арасында геометриялық торларды құру байланыстың саны аз.
Полигонометрия торларына қойылатын  ... және ... ... 3 - ... ... ... ... өлш.|Ұзындық |
|кластары |саны ... км. |ОКҚ ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | | |
|1 |12 |8-30 |0,4׳׳ ... |
| | | | | |
|2 |6 |5-18 |1,0׳׳ ... |
| | | | | |
|3 |6 |3-10 |1,5׳׳ ... |
| | | | | |
|4 |20 |0,25-2 |2,0׳׳ |1:40000 ... ... ... ... ... ... бөлу жұмыстарын жүргізген кезде жобаланады және жиілендіріледі.
Инженерлік-геодезиялық торларды құрған кезде Мемлекеттік геодезиялық ... ... ... және құрылыс алаңындағы геодезиялық
жұмыстарды жобалау кезінде 1-2 разрядты ... ... 1:5000 – 1:500 ... ... пландарды құрған
кезде, территориядағы геодезиялық пункттердің тығыздығы 1 км² 4 ... ... ... келу керек.
Кесте 4 - 1 және 2 разрядты полигонометрияның негізгі көрсеткіштері
| ... ... ... | |
| |4 ... |1 разряд |2 разряд |
|Жүрістің шекті ұзындығы,км: жеке | | | ... |15 |5 |3 ... және ... нүктелер | | | ... |10 |3 |2 ... ... ... | | | |
| |7 |2 |1.5 ... ... шекті мәні, км | | | |
| |30 |15 |9 ... ... ... км: | | | ... үлкені |2 |0.8 |0.35 ... кіші |0,25 |0.12 |0.08 ... |0,50 |0.30 |0.20 ... қабырғалар саны, артық емес| | | |
| |15 |15 |15 ... ... ... | | | ... ... емес ... |1/50000 |1/20000 ... өлшеудің ОКҚ (жүрістегі және | | | ... ... ... |5 |10 ... емес | | | ... және ... бұрыштық | | | ... ... |5 |10 |5 ... саны | | | ... ... ... жеке жүріс немесе тор түрінде құрылады.
Еер екі қатарлас орналасқан полигонометриялық пункттер ... өте ... ... ... ... және ... жүріс жүргізілуі қажет. Әр
түрлі дәлдікте, мысалы 1-разрядты және 4-класты полигонометриялық жүрістер
параллель ... ... және ... арасындағы ара-қашықтық 1,5 км
ден ... онда бұл ... ... ... ... 1-разрядты
полигонометриялық жүріс жүргізілуі қажет. Барлық пункттер міндетті түрде
жергілікті жерде талапқа сай ... ... ... ... ... ... обьектілерінде 4 класс полигонометриясы
Мемлекеттік полигонометрияның 4 класына ... ... ... 1 және 2 ... 4 ... ... ... 1.3-кестеде берілген. Полигонометрияның жеке жүрісі ... ... ... ... бұл ... міндетті түрде жанасатын екі
бұрыш өлшенуі керек. Немесе бір ... ... ... 1 және ... ... жабық жүрістерді жүргізіп, оларды жоғарғы класс
пункттерімен координаттар арқылы байланыстыруға болады. Соңғы ... ... ... үшін ... ... ... бақылаулары пайдаланылады. Байланыстырылмаған
аспалы(висячий) ... ... ... ... ... талаптардан аздаған ауытқулар
болуы мүмкін. Сәулелік қашық өлшеуіштермен ... ... ... 30 % дейін ұзартуға болады. Параллель ... ... шет ... ... ... 4 класс жүрістерінің аралықтары
2,5 км. кем, ал І ... 1,5 км кем ... ... сол ... ... жүрістермен қосады.
Полигонометриялық жүйенің бекітілген пункттерінің биіктіктері
геометриялық нивелирлеумен ... ... 1 және 2 ... ... жүйелерді және ірі
масштабты ... ... ... үшін ... орындалатын түсірістердің
масштабтарын және әдістерін есепке ала ... ... ... ... ... обьектісінің геодезиялық зерттелінуі ... ... бар ... жұмыс жасау аймағының физико-
географиялық және экономикалық зерттелуі ... ... ... ... материалдардың және жұмыс күшінің, аймақты зерттеу ... ... ... 10-15 жылдан кем емес уақыттағы дамуын есепке ала
отырып жасалады.
Жүйенің ... 1:10000 ... 1:25000 ... топографиялық
карталарда құрылады. Құрылған жоба ... ... ... ... ... ... ... түсіру негіздерінің
нүктелерінің орналасқан орындарының қателерінің шет мәні: олар планда, ашық
және құрылыс салынған ... 0,2 мм, яғни 1:500 ... 10 см ... ... ... ЭЕМ қолдануы оптимальды шешім табу мүмкіндігін
береді: аз қаржылай шығынмен берілген жоғарғы дәлдіктегі жүйені құруды.
Полигонометриялық ... ... ... ... батпақтарда, топырақпен көміліп қалатын жерлерде, жылжымалы
топырақтарда және карьерлердің котлавандардың, басқа да қауіпті ... ... тиым ... ... ... ... кем дегенде үш
өлшеумен (1 см-ге ... ... ... тұрақты заттармен
байланыстырылады, ал орналасқан орнының суреті ұқыпты түрде ... ... ... ... ... ... Өндірістік алаң территориясында 1 разряд тиангуляциясына ... ... құру ... ... ... ... ... жүрістер жүйесін құрайды.
Таңбалар мен орталықтар түрі:
1 ... ... ... үшін, топографиялық түсірулер
бойынша инструкциялар, қиылған пирамида ... ... 2 ... ... 5 ... орталықты ұсынады. Әр блоктың тік сызығында
марка салынған. Инструменттер, сызық өлшеу әдістері және ... ... ... ... ... ... жүрісіндегі линия ұзындығы, 1:10000
салыстырмалы қате ... ... кіші ... ... ... ... ... өлшенеді.
1разрядты полигонометрияда бұрыштарды Т-2 теодолитпен, 2 әдіспен
өлшейді, ол Т-5 ... 3 ... ... ... ... орташа квадраттық қате жіберушілік ±5″. ... ... ... марка компактісінің үш штативті жүйесін қолданады. Теодалитті
орташа дәл кестіру және ... ... ... 1мм шамасында болу керек.
Полигонометрияны жобалау
Полигонометрияны жобалау кезінде, ... ... ... ... ... ... жер ... өндірістік
бақылау және өңдеу жұмыстары орындалады.
Светодальномерлі 1-4 класты ... 1:100000 – ... ... 1-2 ... ... ... жобасы
1:5000 – 1:25000 масштабты топографиялық карталарда құрылады. Ал жобаны
нақтырақ ... ... одан да ... ... ... ... Картаға ең алдымен аумақта бұрын орнатылған ... яғни ... ... ... белгіленеді.
Жобаланатын жүріс ең алдымен жағарғы кластарға, одан ... ... ... ... қамти отырып жобаланады:
Жүріс сызықтары жолдың, көшенің, өзеннің, ... ... ... ... ... ... жер учаскелерінде орналастырылады; пункттер
обьект ... ... ... ... ... геодезиялық бөлу
жұмыстарына ыңғайлы жерлерге орнатылады;
Жүрістерді жоғарғы класты немесе жоғарғы ... ... ... қарастырылады;
Полигонометриялық жүрістер техникалық нұсқамаларға сәйкес, түзу және
талапқа сай болуы ... ... ... ... ... ... ... нұсқасы, бұрыштарды, қабырғаларды қалай өлшегені
жайлы және координаталарды бір ... ... ... ... ... ... сметалық бөліміне: жобаның жұмыс көлемі, жұмысқа кеткен
шығындар, қолданылған ... ... ... ... және т.б. ... ... қаншаға бағалануы жатады.
Полигонметрия пункттерін рекогносцировкілеу және бекіту
Рекогносцировка барысында, картада ... ... ... сол ... басқа орнатылған пункттермен көріну ... ... ... жер ... ... ... жол бойынан, жоғарғы вольтті жерлерден, жерасты комуника-
цияларынан(су құбырлары, кабельдер, дренажды желілер, т.б.) тыс ... ... ... ... ... ... ... және
тротуардың бұрышына, жүріс линиясы фасад лииясына параллель ететіндей
орнатылады. Бұл жағдайда, 1-4 ... ... ... ... ... ... бөгеттерге қатысты 2 м-ге жақындамауы керек
болса, 1 және 2 разрядты полигонометрияда 1,0-0,5 м ... ... ... ... ... геодезиялық белгілердің сәйкес түрі және
биіктігі және центр типі, яғни пункт жағдайына байланысты орнатылады.
Сондай-ақ, рекогносцировка ... ... ... ... және ... ... ... тәсілдері және жыралар
мен өзендерден өту ... ... Және де, ... шет ... ... орны ... яғни бұл ... жергілікті жерді
қашықтан кең көлемде бақылау үшін орнатылады. Анықталған пункт орнына ... ... ... ... ... ... бетондалады.
Рекогносцировкалау процесі аяқталғаннан кейін, ... ... ... ... ... - 4 ... ... пункттерде триангуляциядағыдай
пункттердің центрі орнатылып, ... ... ... және 2 разрядты ... ... ... ... және ... пайдаланылады.
Топырақты, жұмсақ жерлерде центр ретінде, биіктігі 65-70 см кем емес төрт
кырлы пирамида тәріздес ... ... ... т.б. ... ... ... растворменен толтырылып, белгі орнатылады. Қағылған темір
басына крестик немесе дюбль шегемен тесіліп, нүкте ... ... ... ... ... ... ... орнатылуы керек.
Топырақтық пункттерден басқа, қалалы жерлерде қабырғалық пункттер
бар. Олар топырақтық пункттерге ... ... және ... ... ... Геодезиялық жиілендіру тораптары
Мемлекеттік геодезиялық тірек тор негізінде геодезиялық жиілендіру
торлары ... және олар ... ... ... сол ... ... табылады. Пландық жиілету торлары мемлекеттік геодезиялық
торлар құру ... ... ... яғни ... және ... ... ... Кейде сызықтық-
бұрыштық әдіс бойынша құрылады. Жиілету торлары 1 және 2 ... және 2 ... ... - тор түрінде және жеке пункт
түрінде құрылады. Әр пункт кем ... үш ... ... ... ... ... қабырғалары мен бұрыштарын өлшеу арқылы анықталу
керек. Үшбұрыштар әдісінде бұрыштардың ... ... - ... ... Геодезиялық жиілету пункттері жергілікті жерде арнайы белгілермен
цементтеліп орнатылады және орнатылған нүкте центрінің ... ... ... ... ... ... ... жиілендіруін жобалау кезінде ... ... ... ... ... ... ... жобалау кезінде топографиялық түсіріске 1:5000, 1:2000, 1:1000,
1:500 масштабқа ... ... ... ... ... геодезияда жиілету торлары мемлекеттік геодезия торларының
негізінен дамиды. Олар ірі масштабты түсірістердің, сонымен қатар қала мен
елді-мекендерде, ірі ... ... ... ... және ... ... геодезия жұмыстарының негізі ретінде қолданылады.
Пландық-геодезиялық толықтыру торлары 1 және 2 ... ... ... және ... түрінде құрылады.
Кесте 5 - Полигонометрия нұсқаулары
|Өлшеу сипаттамасы ... |
| |4 ... |1 ... |2 ... |
|Тұрақты пункттер арасында |(15 |(5 |(3 ... және ... ... |(10 |(3 |(2 ... | | | ... ... ... |(7 |(2 |(1,5 ... ... км | | | |
| |(2,00 |(0,80 |(0,35 |
| |(0,25 |(0,12 |(0,08 |
| |0,50 |0,30 |0,20 ... | | | ... | | | ... | | | ... ... ... саны |(15 |(15 |(15 ... ... қателік |(1/200000 |(1/100000 |(1/20000 ... ... ... |(3( |(5( |(10( ... ... шегі |5( |10( |20( |
1 ... ... тор ... ... торлар мен тізбектер
түрінде дамиды, үшбұрыштың қабырғаларының ұзындығы 1-5 км-ге дейін болады.
Бұрыштарды ... орта ... қате ... ... ал ... қабырғаларының ұзындығын өлшегендегі салыстырмалы ... ... ... ... ... ... тор 1 ... триангуляция торлары сияқты
құрылады, олардың пункттерінің жәйін тура, кері және ... ... ... анықтайды. 2 разрядты торларға үшбұрыш қабырғаларының
ұзындығы ... 3 ... ... ... Бұрышты өлшеудің салыстырма қатесі
-10, сыртқы кабырғаларын өлшеудің салыстырма қатесі 1:20000-нан ... ... ... ... ... 4 ... нивелирлеу
немесе техникалық нивелирлеу арқылы биіктік мәндері беріледі. Таулы
жерлерде ... беру ... ... ... ... ... биіктік беру тригонометриялық нивелирлеу әдісімен
орындалады.
2.6 Жобаны жер ... ... ... ... инженерлік құрылыстың жобасын ... үшін ... ... ... ... қажетті барлық мәліметтер көрсетіледі:
биіктік белгілер, координаталар, арақашықтықтар, ылдилықтар, бұрыштық және
ұзындық құрулар элементтері. Бастапқы ... ... ... ... және ... - ... ... орындалуы
мүмкін.
Графикалық тәсіл бөлу мәліметтерін (координаталарды, арақашықтықты,
бұрышты және ... ... ... ... ... Бұл тәсіл бөлу
үшін бастапқы мәліметтердің ... ... ... ... ... тәсіл жобаның геометриялық схемасына ... ... ... және ... ... нүктелерін өзара
және тораптың тірек пункттерімен байланыстыратын ... ... ... Осы ... ең дәл ... бірақ өте көп еңбекті қажет
етеді.
Мәліметтерді графиялық-аналитикалық тәсілмен дайындау жедел ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді, сондықтан
құрылыс тәжірибесінде жиі қолданылады. Осы ... ... ... ... ... құрылыстың бас планынан графикалық түрде
алады да, тірек торабы пункттерінің координаталарын пайдаланып, ... ... және ... кері ... ... анықтайды.
Жобалық нүктелердің координаталары былайша анықталады.
А нүктесі арқылы координаталық торлар қабырғаларына параллель
сызықтар жүргізіледі. План ... (х/ және (х//, (у/ және ... ... координаталарын мына формулалармен есептейді:
ХА = Х/А + ; УА = У/А + ... S – ... ... ... қабырғасының теориялық ұзындығы;
х/А , у/А – А ... ... ... ... бұрышының
координаталары. Осылайша В нүктесінің координаталары анықталады.
құрылыс өсінің А және В нүктелерінің табылған координаталары бойынша
тірек ... ... ... отырған нүктелерге дейінгі
арақашықтықтарды, дирекциондық бұрыштарды және ... ... ... ... ;
; (А = α1-11- α1-A ... нүктелерді жер бетіне көшіру теодолит көмегімен (А, (В ... ... және ... А және В ... d1-А, d11-В ... өлшеп жүргізіледі.
Жобаны байланыстыру дегеніміз, жобаның бөлу элементтерін ... ... ... ... ... мәліметтерін даярлау. Бөлу
элементтеріне арақашықтықтар, бұрыштар, биіктік өсімшелері жатады. Жобаны
геодезиялық ... ... ... ... көшудің негізі болып
есептелетін бөлу сызбаларында бейнеленеді. Бөлу сызбалары ... ... ... бөлу жер бетінде жақсы бекітілген 
тірек торларының  нүктелері мен  сызықтарынан немесе ... ... ... ... ... ... кезінде  бөлу
жұмыстарының негізгі элементтеріне жататындар: жоба горизонталь бұрышты
салу, жоба ... ... ... жоба ... шығару, жоба
еңістігінің  сызығын ... жоба ... ... ... салу бөлу ... ... арасындағы
белгілі бағыттан немесе белгілі ... ... ... Ол ... ... бұрыштың төбесіне қойып, оны жұмыс қалпына әкеледі де,
горизонталь ... ... ... Содан кейін бір алынған санаққа
бұрышын қосып, алидада    ... ... ... ... қосылған
санақтың мәнімен бағыттайды.Аспаптан  біршама  қашықтықта дүрбінің көздеу
өсінің створымен жердің бетінде С нүктесін белгілейді. Бұл дүрбінің ... (ДС). ... ... ... ... ... (ДО) жоғарыда айтылғандай
салып, жер бетінде С нүктесін белгілейді. Салынатын жоба ... ... ... С ... ... С нүктесін белгілеп,  оны қазықпен бекітеді.
 Жоба  қашықтығын салудың жалпы жағдайы жер ... жоба ... ... ... D ... және бекіту болып ... ... ... ... ... D анықтау үшін берілген жоба ұзындығы ... ... ... ... ... ... ... есептейді:
D=d+2dsіn2(v/2)     
         D = d /cos v                 
                                                         
бұнда 2dsin  - көлбеулікке түзетпе
 Есептелген  ұзындықты D ... ... ... ... ... жарық
қашықтық өлшеуіш, лента немесе рулетка арқылы екі рет АВ мен АВ ... ... Сол ... ... В ... жерде белгілеп, қазықпен бекітеді.
АВ ... ... D жоба ... ... ... жоба ұзындығын салу кезінде мүмкіндік салыстырмалы қате 1:2000-
нан аспаса, онда 1-қа ... ... ... ... түзетпе
ескерілмейді.
 Жоба биіктігін жерге шығару. Жоба биіктігін жерге шығару
геометриялық нивелирлеу ... ... ... ... репер мен
биіктікті шығаратын жердің ортасына жуықтап ... (3 ... ... ... ... а ... ... Содан кейін аспаптың горизонтын
(АГ) есептейді, АГ=Нреп + а. Есептелген АГ және Нж ... жоба ... ... ... ... жоба биіктігі шығаратын нүктеде,
нивелирдің жіптік торының горизонталь ... ...... ... келгенше, рейканы вертикал қозғалтады.
  Жоба еңістігін жерге шығару ... ... ... ... шығарғанда, теодолитті жоба ылдилық шығарылатын
сызықтың басқы нүктесіне қойып, дүрбіні сызықпен бағыттайды. ... ... ... ... ... ... іж=tg ж. ... бұрышты
вертикаль дөңгелектің санағына салып, дүрбіні сол бұрышқа сәйкес деңгеймен
бекітеді. ... ... ... ... оны ... белгілейді.
Содан кейін біртіндеп ылдилық шығаратын сызықтың ... ... ... белгілейді. Әр нүктеде жіптік тордың горизонталь сызығы мен
рейкадағы белгі ... ... ... ... ... ... деңгейімен қазық бекітеді. Қазықтың бойымен жіп тартады.
Тартылған жіптің бағыты жоба ... ... ... ... ... құрылыс кезінде терең шұңқырлардың түбіне
және құрылыстың биік ... ... ... ... ... ... алаң ... пландағанда жүргізіледі. Бұнда нивелир аспабы,
рейка және арнаулы кронштейнге ... ... ... ... бөлу жұмыстарының негізгі әдістері
Құрылысты бөлудің  негізгі әдістеріне жататындар: ... ... ... ... қиылыстыру және тік бұрышты
координаталар, ... ... Осы ... ... ішінен
қайсысынын пайдалану және ... ... ... объектінің
орналасуына, оның түрі мен ... және ... ... ... ... жұмыстарының негізгі элементтері жергілікті жерге сызықтың
жобалық бұрышын немесе ... ... ... ... жобалық
сызығын, жобалық нүктенің жоспарлы-биіктікті жағдайын, берілген ылдилықтың
сызықтарын, жобалық жазықтығын, тұстаманың құрылысын, тікшіл ... ... ... табылады.
Жұмыстар ұқыпты тексерілген аспап және ... ... ... бұрыштар жергілікті жерге теодолитпен бір ... ... ... ... ... жерде А бұрыштың төбесі бекітулі және оның АВ
жағы ... ... 3 – ... ... А ... ... ... В нүктесіне бағыттайды және
көлденең ауқымда b есебін алады.
с = b + βп ... ... ... βп бұрышын сағат ... ... с = b – βп ... ... c ... ... дөңгелекке орнатады және
тордың ... С1 ... ... Дәл ... ... угол βп ... дөңгелектің басқа жағдайында С2 нүктесін туралайды. С1 С2
кесіндісін қақ ... ... С ... ... ВАС бұрышын
жобалық деп қабылдайды.
С ... ... өзге ... ... осы ... дұрыс
белгіленуі әсер етеді. Осылайша, бұрышты құрудың ... ... ... ... ... – mβ, mо, mц, mр, mф – сәйкесінше визирлеудің, ... ... ... ... ... ... визирлік
нысананы редукциялаудың (визирлік нысананы В нүктесіне орнату), С ніктесін
бекітудің орта квадратты қателіктері.
Бұрыш құру дәлдігін ... ету ... ... ... ... mβ = E 30˝ ... ... құру үшін Т30 типті теодолит
қолдануға болады.
Жобалық сызықтың ұзындығын ... ... ... ... ... ... жарықөлшеуіш, оптикалық өлшеуіш, болат лента не рулеткамен
өлшеу арқылы жүзеге асырылады(сурет ... dn B1 d ... 4 – ... ... бастапқы нүктесінен берілген бағыт бойынша өлшеу құралымен жобалық
dп қашықтығын салады және уақытша соңғы В1 нүктесін ... А ... ... ... ... ... h айырмашылық биіктігін
нивелирмен табады. Құралдың не ауа райының ... ... ... ... ...... dt температура әсері;
- dh сызық еңістігі.
Формула бойынша жиынтық қателікті анықтайды: d = dк + dt + ... ... АВ1 ... d ... ... Сызықты жоғары дәлдікпен
құру үшін жарықөлшеуіш қолданады. Дәлдікті қамтамасыз ету ... ... ... ... Мысалы, 1/3000 - 1/2000 салыстырмалы
қателігімен ... ... ... ... ... ... ... болады. Түзетуді анықтау үшін h өсімшесі көзбен,
температура термометрмен, ОКҚ максимум 1,5 мм, ... ұшы мен ... ... ... ... пландық-биіктіктік жағдайын жерге шығару. Бұл үшін
пландық және биіктіктік жағдайын жеке-жеке ... ... ... ... ... ... ... мынадай
әдістерімен анықталады.
Тікбұрышты координаттар (перпендикулярлар) әдісі тірек сызығына жақын
орналасқан жобалық нүктенің пландық жағдайын анықтау үшін ... 5 - ... ... ... ... ... А ... бастап АВ (абсцисса өсі ретінде
қабылданатын) сызығы ... b ... ... ... және
перпендикулярдың табаны –С нүктесін алады; ... ... ... ... ... қабылданатын перпендикуляр бойынша l қашықтығын
жұргізіп, М нүктесін алады.
Полярлық  координаталар  әдісі тірек сызығынан ... ... ... ... ... ... ... үшін қолданылады(сурет
6).
Сурет 6 - Полярлық  координаталар  әдісі
Жұмыстың реті: А ... β ... ... ... ал алынған
АМ аралығында откладывают проектное расстояние d ... ... және М ... ... ... ... қиылыстыру әдісі. Бұл әдіс ... ... ... және ... ... болу
себебіне байланысты қолданылады(сурет7).
Сурет 7 - Тура бұрыштық қиылыстыру әдісі
Жұмыстың реті: В және С ... ... бір ... ... β1 және β2 ... ... құрады. Визирлеу бағытының
қиылысу М нүктесінде қада қадайды. Осы М ... ... ... ... ... ... 30 ≤ у ≤ 150 ... сенімді болады.
 Формула арқылы есептелінген қате берілген шамадан артық болған, ... ... ... ... редукциялайды. Редукция
элеиенттерінің шамасын кері геодезиялық есепті қолдану арқылы анықталады.
Сызықтық қиылыстыру ... ... ... ... ... және ... ... шамасы
елшеу аспабының ұзындығынан аспайтын кезде қолданады(сурет 8).
Сурет 8 - ... ... ... ... С және D ... нүктелерінен бір уақытта (болат
ленталар, өлшеуіш тросс, рулетканың көмегімен) а және b жобалық ... ... . ... ... М ... ... жағдайын анықтайды. М нүктесінің ортада орналасуы ең ... ... ... Жұмыстың реті: А тірек нүктесінен а жобалық аралығын
жүргізеді, DC ... D ... ... ... D нүктесінен b
қашықтығын жүргізіп, М жобалық ... ... ... ... ... ... ... жергілікті жерде анықтау ортадан
нивелирлеу әдісімен жүргізіледі. Ортадан нивелирлеу ... ... ... ... ... М ... нүктесі арасына орнатылады(сурет 9).
Содан кейін реперде түрған рейкаға қарап, дүрбінің ... ... ... ... ″а″ ... ... аспап горизонтын Hi = Hреп + a
табады. bпр= Hi – Hпр (Hi ... ... мен ... ... ... өсімше) жобалық нүктесінің есебін анықтайды. М ... ... ... санақ пен bпр есептелген санақ тең
болатындай етіп қада ... 9 - ... ... ... ... ... ... тригонометриялық
нивелирлеу әдісімен анықтауға болады.
Қажет жағдайда жобалық нүктенің биіктік ... ... ... т.б. ... ... ... болады.
Жобалық белгіні жерге шығару, әдетте, геометриялық нивелирлеумен
жүзеге асырылады. Нивелирді жақын орналасқан ... мен ... ... ... арасына орналаластырады.
Бұл үшін реперде орнатылған рейкадан а санағын алады. АГ-ын АГ ... + a ... ... анықтайды. АГ-нан HRp жобалық белгісін алып
тастап, b ... ... Ары ... ... ... ... орнатып,
вертикаль бағытта көру дүрбісінің горизонталь жіп торы b санағына сәйкес
келгенше жылжыта ... Осы ... Hпр ... бекітіледі. Жобалық белгіні
орналастыру рейканың қызыл жағымен де қайталанады. Егер ... ... ... ... белгілейді. Жобалық белгіні орналастыру дәлдігіне
негізгі факторлардан басқа, санақты белгілеу қателігі де әсер ... ... ... шарттары СНиП 3.01.03–84-те ... ОКҚ 2-3 мм ... ... ... ... үшін НЗ типті
нивелир және РН–3 типті ... ... ... ... ... ... биіктігі 0,2 м-ден аспауы керек.
Жобалық белгіні Т15К, Т5К, 2Т5К ... де ... ... ... ... көшіру геодезиялық аспаптың (нивелир,
теодолит , т.б.) ... ... ... ... ... ... ... көшірілетін сызықтың ортасына орналастырады. HА биіктігі, А
бастапқы нүктесі, d қашықтығы және iпр ... ... ... ... ... HB=HA+diпр табады және оны жерге көшіреді. Нивелирдің
көру дүрбісінің визирлік өсін а және в ... ... А және ... ... ... етіп бағыттайды (ν). 1, 2, 3, ... ... ν –ға тең ... етіп қада ... ... ... жерде құру і жобалық еңістігі берілген
сызықтың жағдайын анықтайтын жердегі бірнеше (кем дегенде 2) нүктені ... ... ... ... ... ... бар, бірақ әр шешімде нүктелердің
арасындағы d қашықтығы белгілі болу керек ... оны ... ... 10 - ... ылдилық сызығын жерге көшіру
1) А нүктесі HА санағында бекітілген. В нүктесінің ... ... =HА +i´d және оны ... ... А ...... ... Алдыңғы жағдайдағыдай HВ
санағы есептеледі, сосын А және В ... ... ... А нүктесі бекітілген, бірақ оның HА санағын белгісіз. Нивелирлеуде
А нүктесінде орнатылған рейка бойынша а санағын алады. b ... b=a + ... ... анықтап алып, В нүктесін жер бетіне шығарады. Бөлу
жұмысының мұндай түрін құбыр жүргізу және жол ... ... ... ... ... көшіру нивелирдің бағытау сәулесімен жүзеге
асырады(сурет 11).
Сурет 11 - ... ... ... ... төрт ... (А, В, С, D) ... әдістермен жерге
шығарады. Нивелирді А және В нүктелерінің арасына а және в ... ... АВ ... ... ... етіп ... көру ... визирлік өсін а және в көтеру винттерін бұрай
отырып, А және В ... тең ... етіп ... с ... бұрай
отырып, нивелирдің визирлік осін туралап, С нүктесіндегі дәл осындай ... ... D ... ... ... санақ А, В, С санақтарына
тең болу керек. Егер мәндер ... ... ... ... қажетті нүктелерде М1, М2 қазықшаларын олардың санақтары А, В, С, D
негізгі нүктелерімен тең болатындай етіп қадайды[8].
3 ... ... ... ЖОЛЫН САЛУДАҒЫ ЖҮРГІЗІЛЕТІН
ГЕОДЕЗИЯЛЫҚ-ІЗДЕНІС ЖҰМЫСТАРЫ
3.1 Сызықтық ғимаратты трассалау
Құрылыста нысандар мен ғимараттардың екі түрін ... ... ... ... ғимараттарға ұзындығы мен ені шамалас келетін
ғимараттарды жатқызады. Сызықтық ғимараттар салыстырмалы ... ... ... ... ... Оған ... ... автомобиль жолдары,
жасанды ішкі су жолдары, трамвай желілері, электр және байланыс ... және газ ... ... ... Жер ... және оның жекелеген
бөліктерінде (карта, планда, әуесуретте, т.б.), жер ... ... ... ... ... ... ... трасса деп атайды. Трассалау дегеніміз – техникалық және экономикалық
шарттарға сай трасса салудың ... ... ... ... ... ... ... сызықты түзулетуге тырысады,
алайда жергілікті жердің геологиялық-гидрологиялық ерекшеліктерін ескереді.
Трассалаудың нәтижесі ретінде 1:5000 ... ... ... ... 1:1000 –1:500 ... ... ... бөліктеріне, қиылыстарға
арналған инженерлік-топографиялық план, ұзына ... және ... ... ... ... ... мақұлдап бекіткеннен кейін трасса өсін және
қисықтарын жер бетіне ... ... ... және ... ... ... ... 1:25 000,1:50 000 ... Егер ... ... ... картаның 1 парағына сыймайтын
болса, оны алдымен 1 бетке сыятындай ... ... басы мен ... түзу сызықта тірек нүктелерін таңдап алады. Тірек нүктелерін
қосатын сызық камералды ... ... ірі ... ... ... ... ... трассаның сызығының түзулік деңгейі ондағы
табиғи және жасанды кедергілерге байланысты, ал таулы ... ... ... ... ... ... Таулы аудандарда шекті
еңістікті сақтау үшін трассаны серпантиндер мен оралым түрінде салады.
Трассалауға жер ... ... ... ... және т.б. ... етуі ... Барлық шарттарды ескере отырып, трасса планын ... ... ... координаттарын анықтайды, пикеттерді жүргізеді,
қисықтарды есептейді, белгілер бойынша ұзына бойлық профиль сызады.
Далалық трассалауды сызықтық ... ... яғни ... ... оның геодезиялық негізін зерттейді, содан
кейін барып жобаны жер ... ... ... ... сызықтық
өлшемдерді, пикеттерді бөлуді нақтылайды, трасса бойына репердер орнатады,
олар ... ... және ... профилін трассалайды. Трссаны
геодезиялық тор пункттеріне байлайды, ... ... ... ... ... ... трассаның планын және ұзына бойлық
профилін құрады, атқарушы түсірістер жүргізеді. өндірістік кәсіпорындар
салынған жерлер мен ... ... ... ... оның ... жолағының топографиялық түсірісі жасалады, ары қарай таңдалған
биіктік және ... ... ... ... бойынша камералды
трассаланады[2].
3.2 Автомобиль жолдары
Автомобиль жолы - ... мен ... ... ... ... ... ... жылдамдық және күш түсу мөлшерін қоса
есептегендегі қауіпсіз ... ... ... ... кешені.
Автомобиль жолына берілген жолақ – жолдың құрылыс элементтері, жол
ғимараттары, жол қызмет көрсету нысандары орналасатын жер ... ... ... және ... бағыттары бойынша
қолданыстағы нормативтермен сәйкес былай бөлінеді:
– ортақ қолданыстағы;
– өнеркәсіптік кәсіпорындарға деген кіре берістер;
– ішкішаруашылықтық;
... ... ... ... ... ... ... есептік перспективалы тығыздығына
қарай баста барлық немесе жеке бөліктерінде бес санатқа бөледі:
Кесте 6 - Автомобиль жолының жіктелуі
|Санат ... ... ... саны |
| ... ... ені,| |
| |м | |
|I (а, б) |39 |7000 ... |33 ... ... |22 ... ... |19 ... |
|V |18 ... ... ... санаттағы жолдар – жалпымемлекеттік (соның ішінде халықаралық)
мағызы бар магистралды автомобиль жолдары. Бұл ... ... ... ... бар, ... да ... және ... жолдармен, трамвай
желілерімен қиылысатын, жүргінші және велосипед соқпақтары(жолөткелдері
мен тоннельдері ... бар ... (б) және II ...... ... ... бар, I II және III санаттағы ... және ... ... ... I (б) санатындағы жолдар – бөлу сызығы бар
көпжолақты, ал II ... ... – бөлу ... жоқ ... ... санаттағы жолдар — республикалық, облыстық, жергілікті маңызы
бар екі қозғалыс жолағы бар жолдар.
V санаттағы ...... ... бар 1—2 қозғалыс жолағы бар
жолдар.
I — III санаттағы жолдарды елді-мекендердің ішінен жүргізбейді, бірақ
одан ішіне кіретін жол ... ... ... ... жолдарының түбегейлі жол
киімдері болады: ...... ... және ... емес ... төсеммен.
IV— V санаттағы автомобиль жолдары жеңілдетілген түбегейлі, төменгі
типтегі төсеммен болады.
Сондай-ақ автомобиль жолдары ғимараты кешенінің ... ... жол ... ... ... тікбұрышты жіне дөңгелек
құбырлар, жол суөткізу жүйесі(бүйірлік ... ... ... ... ... ... және т.б.), ... инженерлік ғимараттары(автобустық аялдама, демалыс алаңы, ... ... ... ... ... бағыттау, жарық түсіру
құрылымдары және т.б.); автокөліктік қызметінің ғимараттары, т.б. кіреді.
Автомобиль жолдарын және оның ... ... ... ... мен ... сай ... Автомобиль жолдарының
кеңістікте орналасуы, оның геометриялық элементтерінің ... ... ... ... ... етуі ... аралас учаскелердегі қозғалыс жылдамдығының жолдың әдеттегі жер
бедері жағдайында орналасқан кезінде кемінде 0,8 және ... қиын ... 0,6 ... автомобиль жолының
ұзындығы бойынша көлік құралы қозғалыс ... ... ... ... қисық сызықты учаскелері бойынша қозғалған
кезде көлденең үдеулердің біртіндеп өсуін;
– көлік құралының бойлық ... ... ... қозғалысы
кезінде туындайтын тік жүктемелердің олардың рұқсат ... ... ... ... ... ... ... олардың жүріп өту
жағдайлары туралы жалған ұғым ... ... ... ... ... ... ... өзгертуге мәжбүрлейтін учаскелердің болмауын;
– автомобиль жолының бүкіл ұзындығында түзу сызықты және ... ... ... ... және ... ... автомобиль жолының жер төсемін қардың немесе құмның, олардың
мүмкін болатын көшуі кезеңінде ... қалу ... ... ... ... мен ... ... отырып
төмендетуді[1].
3.3 Алматы облысының автомобиль жолдарының жалпы жағдайы
Алматы облысы ... ... ... 9472 км құрайды, соның
ішінде:
– республикалық маңызы бар – 2519 км;
– облыстық және ... ... бар – 6953 ... ... басты проблема – жол төсеніштерінің ескіріп,
тозуы. Облыстың көптеген ... ... ... ... ... Сол ... ... алты тоннадан аспайтын болса, ол норматив
қазіргі кезде он тоннаға дейін артып отыр. Бірақ та, ... ... ... ... есе артық ауыр жүк ... және ... ... ... ... және ... ... бар жолдарды жөндеу үшін жылдан жылға
қаржы бөлу артып келеді:
2008 жылы – 4896,155 млн. теңге (2197,331 млн. ... ... 2670,624 млн. ... ... ... 28,2 млн. теңге ТЖ
жүйесінен)
2009 жылы – 6858,606 млн. теңге ... млн. ... ... 3136,961 млн. ... ... ... 25,436 млн. теңге ТЖ
жүйесінен).
2010 жылы – 7647,6 ... (1413,5 млн. ... ... 3217,3 млн. ... жергілікті бюджеттен, 2430,7 млн.теңге Жол
картасы бойынша, 500,0 ... ... ... ТЖ жүйесі бойынша,
86,1 жергілікті бюджеттен ТЖ жүйесі бойынша).
Тасымалдаушылардың көп ... ... ... тасымалдарының
нарығы анағұрлым биігірек. Алматы облысының ... ... ... асыруда ең жақсы шарт ұсынған шаруашылық субъектілердi
конкурстық таңдау негiзінде жолаушылар тасымалдары нарығының жұмысы iске
асады.
Нарықтық ... және ... ... ... ... ... негiзгi факторлар болып: жеңiлдiк берілген
азаматтарды тасымалдау нәтижесiнде құлама табыстарының ... ... ... ... ... ... жылдары халықтың көлiк
мобилдiлiгiнiң төмендеуi, әсiресе ауылдарда.
Сонымен бiрге автомобиль ... ... ... қала мен ... ... ... ... жеке таксилердiң және
тасымалдаушылардың ... ... ... ... пайдалануда 12 жылдан
артық автокөлiк ... ... - ... ... ... ... ... субсидияның жоқтығы; Ақсу, Көксу және
Райымбек аудандарында жолаушы автотасымалдаушылардың жоқтығы.
Облыстық және аудандық маңызы бар ... ... ... ... дәрежеге жатады, ал кейбір ауылдық елді мекендерге кіреберіс
жолдары 5 техникалық ... ... ... жамылғы түріндегі автомобиль
жолдарының учаскелері және топырақты жолдар автокөліктердің ... ... ... ... ... ... ... және жол
қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз етпейді.
Саланың басты техникалық ... ...... ... ... жоғалуы. Облыстық маңызы бар автожолдардың басым бөлігі 60-
80 жылдары жабаланып салынған, ол кезде автокөліктің ... ... ... 6 ... ... ... ... күнге автокөліктің
әрбір белдемшесіне түсетін салмақтың мөлшері 10 тоннаға ... ... ... ... бар ... ... ... артық қысым
түсіретін аздаған мөлшердегі көлік қатынасы жолдардың мерзімінен ... ... ... және ... ... бар жолдардың шамалы бөлігі жақсы күй
жағдайда – 11%. ... ... ... ... деп бағалауға
болады - 49 % және қанағаттанарлықсыз жағдайда - 40 %.
97 қала көшелерін, соның ... 8 ... ... ... ... жұмыстарының жалпы ұзындығы – 57,7 км. Бұл тек бірінші
этап. 2012 ж 200 км жол ... ... Қала ... ... ... ... бар. Осы жылы 60 км, ал 2014 ж 50 км жаға жол жасау жоспарда[18].
3.4 Трассалау жұмыстары және оның ... жолы ... ... ... , 3 ... проекцияда
беріледі: план, ұзына бойлық профиль и көлденең профиль.
Жалпылай айтқанда, кеңістіктегі ... ... ... өсін ... деп ... ... ... беттегі проекциясын трассаның планы
деп атайды.
Сурет 12 - Қарапайым автомобиль жолының ... ... ... пландық кедергілерді айналып өту үшін ... ... ... ... ... 1 ... ... бағытқа
айналып өту үшін қисықтар қолданылады. Пландағы трасса түрлі бағыттағы ... және ... ... ... тұрады. Трасса планын бұрылу
бұрышының, түзулердің, қисықтардың есеп тізімі мәліметтері және пикетаждық
журнал ... ... ... жағдайда трассаны
сынық(тангенциалдық) жүріспен құрады. ... ... ... деп ... және жаңа ... арасындағы бұрышты айтады. Ол оң не ... ... α деп ... ... 13 - Трасса элементері
Автомобиль жолдарындағы бұрылу айналмалары шеңберлі және өтпелі қисық
болып ... 14). ... ... деп ... бойы ... қисықтарды айтады. Өтпелі қисықтардың ... ... ... ... ... ... 14 - Қарапайым трасса айналмасының элементтері
Мұндағы 0 бұрылу бұрышы, R-радиус және α ... ... ... ... ... табады: Қ-қисық, Т-тангенс, Б-биссектриса, Д-
домерді. Т, Б, Д элементері сызықтық кесінділер, ал Қ ... ... ... ... дегеніміз – бұрылыс төбесінен ... ... ... ... қисықтың соңына дейінгі ұзындық.
Қисық – қисықтың ... доға ... ... ... ... – бұрыш төбесінен β бұрышының биссектрисасы бойынша
өтетін ... ... ... ... ұзындығын түзу сызықтар бойынша өлшейді. Сондықтан, трассаның
кисықсызықты бөліктерінің бар болуына байланысты шынайы ұзындығы қысқарақ
болатыны ... ... ... ір бұрылыста түзету мәнін ... мен ... ... - домерді анықтайды:
Д = 2Т – К
Бұрылу ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде қисықтың үлкен радиустарында қолданады.
R > 3000 м – I санаттағы жолдарда;
R > 2000 м – II–V санаттағы жолдарда.
Сондықтан R < 3000 м – I ... ... R < 2000 м – ... жолдарда өтпелі қисықтармен айналма жасалады.
Трассаның жекелеген элементтерінің өзара жанасу нүктелерін трассаның
негізгі нүктелері деп ... ... ТБ- ... ... ТС – ... БТ – ... ... ҚБ – қисықтың басы, ҚО – қисықтың ортасы, ҚС –
қисықтың соңы ... ... ... ішінде қисықтың пикетаждық
анықталуы мынадай формулалармен табылады:
ПК ҚБ = ПК БТ – Т;
ПК ҚС = ПК + ... ҚО = ПК + ... соңы мен ... ... мәндерінің дұрыс есептелуі
тексеріледі:
ПК ҚС = ПК БТ + Т – Д;
ПК ҚО = ПК БТ – ... ... ... ... ... жерге бекітеді. Трасса өсін
пикетажға бөледі. Пикет – стандартты 100 м ... ... ... ... ... нүктелері. Пикетаж – пикеттер мен қосымша
нүктелерді белгілеу жүйесі. Пикеттердің арасында, ... ... және ... ... ... ... көп ... қосымша нүктелер болуы
мүмкін. Оларды мысалы ПК 2 +48,9 м деп ... ... ... 100 м
бөлу электронды дальнометрлерді қолдануда кедергі болуы мүмкін, ... ... ... ғана ... ... ... ... әдіс
қолданады.
Бұрылу бұрышының, түзулердің, қисықтардың есеп тізімін құру
Есеп тізімін пикетаждық журналдың мәліметтері бойынша құрастырады.
Оған пикеттік мәндер, ... ... ... ... қисықтардың
орналасуы мен мәндері, трассаның бірінші түзу учаскесінің ромбысы ... ... ... Осы ... ... бұрылыс төбелерінің
арасындағы арақашықтық, ... ... мен ... ... ... ... ... дегеніміз – трассаның осі ... қима ... ... ... профиль трассаның жекелеген
бөліктерінің жобалық еңістігін және ... жер ... ... ... ... ... сызғанда жақсы көріну үшін вертикаль
масштаб горизонталь масштабтан 10 есе ірі ... ... ... ... ... белгілер техникалық нивелирлеуден анықталады.
Сурет 14 - Ұзына ... ... ... ... ... болу ... ұзына бойлық профильдің
жол төсемінің жиегіне түсірілген жобалық сызығы(қызыл ... ... ... орналасқан қос қара сызық түріндегі жол осі ... ... ... қимасы, суөткізу жүйесі, жасанды ғимараттар
мәліметтері, ... ... ... жұмыс орны, жер төсемінің ... ... ... ... түрі, еңістік белгілері, пикеттер,
қисықтар, километрлер.
Трассаның көлденең профилі
Трасса бағытына перпендикуляр қимасын горизонталь және ... ... ... ... ... деп ... ... вертикаль қиғандағы көрінісін айтады(сурет 15).
Сурет 15 - а) нөлдік жағдайда; б) үйіндімен; в) ... ... ... ... профиль әлдеқандай бір жолдың ... ... ... жолдың басқа нүктелерінің не бірдей, не осындай ... болу ... ... ... үшін ... ... қабатының жиегі(шекаралар) жердің бетімен бір ... ... бар ... профиль үшін нөлдік жағдай жолдың ... ... ... ... ... ... мүмкін. Ойық түрдегі көлденең
профиль үшін нөлдік жағдай жолдың қабатының ... ... ... төмен болуы ықтимал.
Жолаушы бөлік пен жол жиегі салынатын жердің телімі жер төсемі деп
аталады. Жер ... ... ... жол ... ... ... ... Автомагистральдарда жүргінші бөлікті қозғалыс ... ... ... үшін бөлу жолақтармен бөледі. Жүргінші бөліктің екі жағынан
жол жиегін жүргізеді, ол ... ... ... ... ... ... ету кезінде жол-құрылыс материалдарын қоюға
арналған. Жер төсеміне түскен судың ағып кетуін ... ету үшін ... ... екі жақтағы жиегіне қарай еңістікпен жасалады. Жүргінші бөлік
пен жол жиегін жергілікті ... ... ... – қиябет деп аталады,
оның құлдилығы үйінді не ойық ... ... ... ақ ... ұстап
қалмау, ландшафтпен жарасымды болу, қауіпсіздік шарттары да қарастырылады.
Үйінді және ойық деңгейіндегі қиябеттің құлдилығы ... 1:4-ке ... ... 16 - Автомобиль жолының көлденең профилінің элементтері: а – 1
жүргінші бөлігімен; б – 2 ... ... және бөлу ... 1 ... ... ... 2 – шеткі бекіту жолағы; 3 – ... өсі; 4 ... ... ... 5 – ... ... 6 – ішкі қиябет; 7 – жол
жиегі; 8 – жүргінші бөлік; 9 – жер ... 10 – ... ... өсі; 11
– үйінді қиябеті; 12 – бөлу ... Жол өсі ... жер ... мен ... ... мен ойық ... ... жер
төсемінің биіктігі(белгісі) арасындағы айырмашылық жұмыс белгісі ... Жол су ... ... ... жергілікті жерден беткі суларды қайтаратын қиябеттер және
бүйірлік жыралармен бөлінеді. Жер төсемін ... ... ... ... ... ... ал артық болған жағдайда, үйінділерге
тасымалдайды. Жолдың жер ... ... су ... ... ... ал бұл өз ... түсетін қысымға шыдамлығын төмендетеді(сурет
17).
Сурет 17 - Жер төсемін ылғалдайтын көздер: 1 – жер асты суы; 2 ... су; 3 – ... ... ... ... және су ... су ... сақтану үшін су
қткізу ғимаратын құрады. Жер төсемінен суды жинау, ұстау, өткізуге арналған
ғимараттар ... ... ... жүйесі деп аталады. Беткі суларды
өткізу үшін жол жиегі мен жол ... ... ... береді, бүйірлік
кювет салады, таудан, бөктерден ағатын суларды ағызып ... ... су ... ... ... ... толып кетпес үшін жыраларды 3–5 ‰ ... ... жол ... жол жиегін салғанда суды өткізуге қабілетті құрылыс
материалдарын пайдаланады[5].
3.6 Трассалау барысында пайдаланылған аспаптар. ... ... ... ... ... ... мен өнімділігі жоғары геодезиялық өлшеу
аспаптарының біріне электронды тахеометрлер жатады. Олар ... ... ... ... ... ... туды. Бұндай
өлшеу аспаптары бұл жағдайда өлшеу нәтижелерін тіркеу және сақтау, ... ЭЕМ ... ... ... ... ... ... есептеу
және ақпараттарды сақтау құралдарымен жабдықталған.
Дыбыс арқылы топографиялық - геодезиялық ақпараттарды ... ... ... ... және есеп ... ... ... түсіріс және басқа инженерлік- геодезиялық жұмыс
түрлерін жүргізуде ... ... ... үшін ... дәлдікті
электрондық тахеометрлер жасалып шығарылған. ... ... ... ... ... ... Ол бұрыш өлшеу
бөлігінен, сәулелі арақашықтық өлшеуіштен және ... ... ... ... ... ... ... және вертикаль бұрыштар
өлшенеді, сәулелі арақашықтық өлшеуіш арқылы ... ... ал ... ... есептерді шығаруды, аспаптың жұмысын басқаруды, өлшеу
нәтижелерін бақылауды және оларды ... ... ... - бұл ... ... ... көлденең және тік
бұрыштарды өлшеуге арналған ... ... ... ... құрылыс
денгейі мен оптикалық нивелир функцияларын қолданады: бұл аспап конструкция
еңістігінің деңгейін және жазықтықтағы бір ... ... ... ... ... мүмкіндігін береді. Бұл прибор
клавиатура көмегімен жұмыс істеп, ... ... ... ... ... ... тахеометр ауданды өлшеу мен ... ... бір ... ... прибор болып есептеледі.
Тахеометрді қолдану тек өлшенетін ... ... ... ... өлшеулерді жүргізу ғана емес, және ... ... ... ... ... ... ... тахеометрде фиксирленген және
жадында сақталган мәліметтерді өңдеу ... ... үшін ... ... ... заманғы тахеометрлер арақашықтық өте алыс және
биік жерлерде максималды өлшеу нақтылығы ... ... ... электр токтарынын есептеулерін жүргізуде қолданады. Бұл өлшеулер
отражательсіз дальномер комегімен, жай өлшеулерге қол жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... ... ғана емес,
ғимараттар мен копірлер кіреді. Тахеометрлер жарық жеткіліксіз ... ... көру ... ... ... ... Бұл ... мөлшерлерінің кішкентайлығымен және энергияны аз жеумен
ерекшеленеді: бір ... ... ... 8 ... ... ... Сонғы 10 жылда, ... ... ... ... жерге орнату жұмыстарын және топогеодезиялық жұмысты
жүргізуде алдыңғы ... ... ... ... ... ... ... қолданылуына байланысты оптикалық теодолиттердің
қолданылуы қысқаруда. ... ... тек қана жаңа ... ... бұл ... ... технологиясымен алынған нәтижені камералдық
өлшеуге көп ... ... ... құрал. Бұл әмбебап, сенімді құралдарда
құрылымды құру мен аяқтауда, дәл, сенімді ... ... ... әр ... түрлеріне қолданылуда нақты тарихы бар.
Әлемдегі сериялы электронды тахеометрдің көптеп ... ... 80 ... ... келеді. Жаңа аспаптардың ... ... ... ... тез ... ... өндірісте тез қолдана бастады. Қазіргі кезде тахеометрлер
бірден бір көп қолданылатын аспаптар. ... ... ... және ... ... ... жинақталған, өлшеу нәтижелерін
сақтау жады бар, басқару және тексеру жүйесімен көп санды ... ... ... ... ... ... ... автоматты фиксирлеуге арналған компактный
құрылым және алынған нәтижелерді цифрлі түрде көру ... ... ... ... үлкен жетістігі болды. Біріншіден отсчет алуда
микроскоп ... ... ... ... ... тиімділігі пайда болды; Үшіншіден, есеп алу
кезіндегі бақылау ... ... ... ... ... ... ... әсерін азайту мүмкіндігі туды.
Тахеометрдің алғашқы моделдері – сенімді нәтижелер көрсеткендеріне әр
кез қосқан сайын көлденең және тік ... ... ... етілетін есеп алу жүйесінен тұрады. Технологияның әрі қарай ... ... ... бар және ... ... ... ... кірісе алатын есептеудің абсолютті жүйесін құру мүмкіндігі
болды. Қазіргі тахеометр моделдері симметриялы орналасқан 2 ... ... ... ... ... Бұл ... ... қателіктердің
әсерін жояды және констукцияны эксплуатацияға және сервистік қызметке
ынғайлы етеді.
Қашықтық өлшеу бөлімі. ... ... ... ... ... ... бұл кезде жақсы танымал және өзінше ... ... ... кең ... ... жеткілікті көп
өлшемі мен салмағы, күрделі және үлкен отражатель ... ... ... ... құру ... аяқ басу – ... қшықтықтан
өлшеу жүйесінің проблемасын шешу және бір уақытта оптикалық ... және ... көру ... ... ... ... мінездеме тахеометрдің дальномерлі бөлігін сынағанда, өлшеудің
ұзақтығы мен дәлдігі болып ... Егер ... ... (5-7км дейін)
болса жеткілікті тез шешілген, қазіргі кездегі ... ... ... дейін) мүмкін болғанына көп болған жоқ. Ол ... ... мен ... ... ... жаңа
алгоритмдерін қолдануды талап етті.
20-ғасырдың 90-жылдарының 2-ші жартысында тахеометрдің ... ... шыға ... Аспаптар затқа дейінгі ара қашықтықты
жергілікті жерде призмалық отражатель көмегінсіз өлшеу мүмкіндігін береді.
Бір компаниялар отражательсіз ара ... 500 м-ге ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтер жариялаған,
басқалары 1200 м-ге дейінгі, бірақ +/-(10+10ppmxD)м дәлдікпен. ... ... ... ... қию ... ... ... есепке алу керек. Сәуле жіңішке болған сайын жақсы болады. Жіңішке
сәуле өлшеу қателігінің мүмкіндігін ... және ... ... ... ал зат ... ... сенімді болуы керек.
Қорытынды шығара отрырып, қазіргі тахеометрлер ... ... ... ділдікпен үш режимде: призм, ... ... ... ... өлшеу мүмкіндігін береді деуге болады.
Өлшеу нәтижелерін сақтау жады. Электронды тахеометрлердің алғашқы
моделдерінде ... ... ... ... ... жағдайда сыртқы
жадқа қосылатын порт болған. Программалық жабдықтардың жетілуі ... ... ... ... ... ... сақтау проблемасын
қарастырады. 20-ғасырдың 90-жылдарының ортасына қарай тахеометрдің
өзінде ... ... оның ... ... ... ... ... автоматты мәліметті сақтау далалық жұмыстың ... ... ... жазған кездегі қателіктерін жойды. ... ... ... тоқтамады, ыңғайлы жұмыс процесін қамтамасыз ету керек
болды. Енгізу жүйесінде өлшеулерге түсініктер мен анықтамалар беруге өңдеу,
бұлсыз сақтаулы ... тану ... ... ... ... ... ... жадысы бар. Кей модельдерді ауыстырып отырылатын
карта жады қолданылады. Сөзсіз, қазіргі заманғы тахеометр құрлысында сыртқы
жабдық ... ... порт ... ... ... код ... ... екі жақты байланыс үшін қажет.
Электронды тахеометрлер ... ... ... тахеометр
модельдерін әртүрлі формировка жасайды. Бұл проблеманы шешуге әр түрлі
жолдар бар, бірақ ... ... ... приборлардың шартты 3 топқа
бөлеміз: рутинді, инженерлік, моторлық, ... ... ... ... ... ... ... үшін енгізілген программаның минумы және
кеңейтілген клавиатура керек. Екінші ... ... ... ... ... ... ... компьютер процессоры негізінде
құрылған. Мұндай тахеометрлерде кеңейтілген ... ... бар, ... құру және ... мүмкіндігін береді. Үшінші группаның аты
айтып тұр. Бұл группа конструкциясы горизантальды және ... дәл ... ... ... ... тахеометрі жұмысқа дейін модернизерленген болуы мүмкін,
яғни басқару операторымен ... және ... ... ... адам ... ... Мұндай тахеометр классификациясы
жеткілікті болуы шартты: әр группаға әртурлі бұрыштық және қашықтық дәлдігі
кіруі мүмкін. ... ... ... ... группасына қатысты
қарағанда нашар дәлдік мінездемесі бар приборлар кіруі мүмкін. Берілген
бөлімдерді ... ... ... ... ... ... Бұл қаралған приборлар үйреншікті аумақта
қолдануға арналған: топо түсіріске, жерге орнату ... ... ... етуге. Бірақ арнайы тахеометрлер бар. Мұндай аспап
құрамына ... ... , ... ... ... ... ... талап ететіндер кіреді. Бұл аспап бұрыштық дәлдігі 0,5-1,0
сек аралығында, сызықтық дәлдігі 1 мм-ге ... ... ... ... кез-келген компания электронды ... ... аса ... ... Қазіргі кезде әлемдегі аспаптардың
өңделуімен өңдірісінде ... 4 ... бар: ... Trimble ... Leica ... Әрине
электронды тахео-метрлердің кеңейтілген функциялық ... ... ... дамуы осы фирмаларға байланысты болады [12].
Аспаптың басқару жұмысы және ... ... ... ... ... ... және клавиатура табылады. Аспаптың 1ші
моделдерінде кішкентай аз мағлұматты экраны бар, ... ... ... ... ... және қашықтықты енгізуге болмайды. Есептеу бірінен
кейін бірі журіп отырады: 1-ші ... ... ... ... содан соң
арақашықтық шығатын болады. Электронды тахеометрлердің кең ... ... ... ... етеді. Нәтижесінде көпқатарлы
экрандар және көп функциялы ... ... ... Функция
мәндері экранның астынғы ... ... ... ... ... ... ... клавиатура мәндері өзгеріп
отырады. 1 клавиатура - ... ... ... ... ... біреулері, өлшеу кезінде басқаларын енгізу
кезінде басқасы.
Эксплуатация процесінде ... ... ... ... ... іздеуде монипуляция жалғасын жүргізу қажет болды. Сондықтан
приборлар қосымша көп ... ... ... ... ... бұл ... да алғашқы ақпарат ... ... мен коды ... бола ... ... кеңейтілген клавиатуралар пиборда орнатылған
немесе қашықтан ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі аспап модельдерінің экраны ... ... ... ... нәтижелерінен басқа үнемі аспап жөндеу негізі мінездемесі
шығады: қашықтан өлшеу режимінің түрі, ... ... ... ... және т.б.
Алматы облысындағы топографиялық түсіріс кезінде, біздің пайдаланған
аспабымыз TPS 400 ... не бәрі төрт ... ... ... ... болады. Ал дисплейі үлкен бола ... ... және ... ... ... ТС 407-ні ... кезде, электронды деңгей мен лазерлі центрир көмектеседі. ... бұл ... бір ... ауа райының қолайсыз кездерінде де, яғни
қар, жаңбыр, жел, т.б. кездерде максимальды дәлдік береді.
Сурет 18 - Электронды ТС 407 ... ... ОКҚ – сі көп ... ... бұрыштан............. 5"(1,5 мгон)
Вертикальды бұрыштан............... 7"(2,2 мгон)
Қиғаш арақашықтық.............(5+3-К)"6 –Д) мм
Өлшеу диапазоны:
Горизонталь бұрыштан........0-ден 360° ... ... 400 гон ... ... ... ... (+50-ден –50 гон-ға
дейін)
Зениттік арақашықтықтан.......45-тен 135°-қа дейін. (+50-150 гон-ға
дейін)
Жоғарғы шек 1 призмамен.................... ... шек 6 ... ... ... ... ... ... 3,0;
Түспен..................................................... 3,5;
Көру дүрбісі
Ұлғайту ................................................. 30х
Бұрыштық аймақ................................... 1º30'
Визирлеу диапазоны, м...... 1,5-нан ∞-ке дейін.
Көрініс ................................................... тура
Оптикалық центрир
Ұлғайту................................................... 2,9х
Бұрыштық аймақ........................................ 3º
Визирлеу ... ... ... ∞-ке ... бөлу ... ... 30"
Дөңгелек ................................................ 10'
Түсіріс – жергілікті жердің және құрылыс обьектісінің ... ... ... нүктені, инструмент ориентирін және кодын жазып
отырады. Түсіріс жасағанда аспапты бағдарлап, жобаны ашып ... ... ... мен ... көрсетеді. 8 жобада 10,000 өлшеуді сақтайды.
Жеке ... ... ... оларды тізімнен табуға мүмкіндік береді.
Бөлу жұмыстары – ... ... жер ... ... ... ... ... бойынша есептейді, бөлу жұмыс элементтерін
жер бетіне үш әдіс бойынша көшіреді(бөлу ... ... ... ... ... ... әдісі).
Бөлу жұмыстарында алынатын нүктелерге бағыттар тілмен ... ... 3 ... ... ... ... (бұрыштар және ара
қашықтық), ортогональдық (алға/артқа - солға/оңға), ... ... ... нүктелер таңдау, координатты қолмен енгізу,
азимутты және ара қашықтықты қолмен енгізу.
Обратная засечка – Жаңа тұрған станция ... ... ... қарау арқылы анықталады. Бұл режимде келесі өлшеулер
жүргізуге болады: ... және ... ... ... барлық бұрыштары мен ұзындықтарын.
Базовая линия – Салынатын обьектінің өсьтерін, ... ... дол ... жер бетіне шығарады және ... ... бөлу ... ... ... сызық өлшенген немесе жадтан ... ... ... ... ... ... және ... мүмкіндік береді.
Line & Offset интерактивті өлшеулер мен жадтан ... ... ... ... ... қарайтын бағытты көрсетеді. Периметр
мен ауданды есептейді.
Жанама анықтаулар – on-line ... еніс ... ... нүктелер арасындағы бұрыш қиыспаушылығын жадыдан ... ... ... көмегімен еңгізе отырып ... ... ... және ... ... жүргізу арқылы шешіледі.
Ауданды есептеу – полигонның ауданын, сынған сызықтардың ұзындығын
жадыдан таңдай отырып немесе батырмалар ... ... ... ... ... өлшенген немесе жадыдан алынған болуы мүмкін.
Қол жетпейтін жердің ... – қол ... ... отметкасын оның
астында анықталған нүкте бойынша есептейді.
Бақыланатын нүктелердің шексіз көптігі.
Қатынастық және абсолюттік нүктелердің есептелуі.
- Отражательдің белгісіз биіктігін ... ... ... сақтау.
- Сызықтарды анықтау және одан ауытқу [13].
Топографиялық түсіріс барысында пайдаланылған ... ... ... бинокльдер және рациялар болды.
Тахеометрлік түсірісте жергілікті жердің ... ... ... ... және арақашықтықтарды өлшеу арқылы
салынады. ...... ... ...... сөзінен алынған.
Оның жылдам өлшеу деп аталатын себебі, бұл ... ... ... ... ... ... аспаптың дүрбісімен бір рет нысаналау, ... ... және ... ... анықтау арқылы алынады. Яғни,
тахеометрлік түсірістің мәні аспаптың ... ... бір ... бұрыш- β, вертикаль бұрыш- ν және оптикалық қашықтық өлшеуішпен
арақашықтықты өлшеу ... ... ... ... ... ... нүктелердегі (пикеттердің) пладық орны ... ... ал ... ...... ... ... түсірісте жердің топографиялық планы, ... ... ... ... ... ... мәліметтерді
жинайтын далалық жұмыстар мен өңдеулер, планды сызу жұмыстары ... ... ... 1,2,3,4 класстық планның және
биіктік торларының пункттері жатады.
Қазіргі кезде өндірісте ... пен ... ... ... ... механикалық және оптикалық құрылғылары бар ... ... ... ... ... және ... негіздерінің бастапқы
берілімдері – мемлекеттік геодезиялық торлар, геодезиялық ... ... ... ... жәе нивелирлік жүрістер болып есептеледі.
Түсіру негіздерін тахеометриялық жүрістермен дамытады. Жер ... ... ... ... нүктелерінен түсіреді де, олармен қатар
түсіріс сұлбасын (жер үстіндегі құрылымдар, жер ... ... ... сызықтарының тәсілін) қоса салып отырады.
Далалық жұмыс пен оны камералдық өңдеу нәтижесінде түсірілген аймақ
планының жер бедері горизонтальдармен ... ... ... – ол ... ... қысқа мерзім ішінде, далалық жұмыстарды ауа райының келеңсіз
уақыттарына ... ... ... түсірістің далалық және өңдеу
жұмыстарын біріктірудің арқасында, оның ... де арта ... ... ... ... – дала ... тыс, түсірілген
жердің планын салу, яғни планды салу ... оны ... ... ... ... жоқ. ... жер ... кейбір тұстары
кем (қате түсірілген) немесе кейбір нысандары түспей қалуы мүмкін.
Тахеометриялық түсірісті аумағы ... неі тар, ... ... түсіріс түрлерін қолдану, экономикалық жағынан тиімсіз ... ... ... жоқ ... қолданған тиімді.
Тахеометрилық түсіріс кезінде бірінші кезекте, оның түсіру торын
салады. Түсіру алаңы төңіріндегі геодезилық тор ... ... ... қанағаттандыратын, керекті жиілікке дейін дамытылады.
Түсіру жолдарын жиілету – тахеометриялық жүріс барысында атқарылады.
Жұмыс істелмекші ауданды шолу, ... ... және ... жүрістерді салу кезіндегідей орындалады. Тахеометриялық жүріс
нүктелерін, жер бетіндегі құрылымдарды толық ... ... ... ... етіп ... ... ... қиыспаушылық f және сызықтық
қиыспаушылықтар fβ келесі формулалармен анықталады: ... ... ... ... саны; fs=P/400√N, мұндағы P- жүріс ұзындығы; N- жүрістегі
өлшенген сызықтар саны.
Тахеометриялық жүрістің тік ... ... мен ... ... кейін, жер бедерін және құрылымдарды ... Яғни ... ... ... ... деп ... сол ... нүктелердің кеңістікте орналасу жағдайларын анықтап, ... ... ... ... түсірістің сұлбасынан ... ... ... ... план салуға керекті сандық шамалар болмайды,
бірақ түсірілген жер ... ... ... ... ... ... көлбеулік пен бедер бағытын, ал кейде көз мөлшерімен
жердің ойлы, қырлылығын көрсететін негізгі нүктелер қай ... ... ... түсірістегі ғылыми өңдеу жұмысы мына ретпен атқарылады:
Дала журналдарын тексеру;
Тахеометрлік ... ... ... және биіктік
координаталарын (x,y,H) есептеп шығару;
Әр станциядағы рейкалық нүктелердің биіктік белгілерін ... ... ... ... салу.
Дала журналындағы жазулар мен есептеулер екі қолдан (басқарушы және
оның көмекшісімен) ... ... Бұл ... ... және ... горизонталь ұзындықтар, тахеометрлік жүрістер нүктелерінің тура,
кері және орташа салыстырмалы биіктіктері қайтадан есептеліп ... ... ... ... ... ... ... Жалпы жұмыс
жоспарындағы түсіріс әдісі - тахеометрлік, яғни Leica TPS -400 ... ... ... ... ... ... нүктелердің
пландық координаттары 1/2000 дәлдікті теодолиттік ... яғни ... ... ... тахеометр арқылы анықталды.
Жұмыс барысында бұл электрондық тахеометрдің көмегімен, тахеометрлік
түсіріс әдісі арқылы ... ... ... салынатын құрылыстың,
ғимараттың және жерасты коммуникациясының түсірістері әрбір нүкте пикетінде
өлшеу арқылы жасалынды.
Топографиялық түсірісіміз аяқталғаннан ... ... ... ... ... Яғни, генпланды арнайы 1:2000 масштабқа сай
шартты белгілермен жасау жұмысы.
Параметрлерді ... ... Түрі мен ... ... ... ... Түрі ... мәліметтерді жіберуді қолдайтын
нұсқалар мен « Басқа» белгісі бар тізім бар. Аспап түрі – ... ... ... шығару қажет болғанша бұл қосылмайды, бұл жағдайда
сәйкес тахеометр моделі тізімге шығады. Тахеометр ... ... ... ... ... ... орнатылған соң тізімге шығады. Плагин
астындағы ... ... ... ... ... ... келіру. Егер плагинге қосымша келтіру болмаса , бұл басқыш
жұмыс атқармайды.
Берілген келтіру егер көрсетілген уақыт аралығында ... ... ... ... бір u1073 ... ... ешқандай жол жіберілмеген
болса автоматты түрде тахеометрмен байланысты тоқтату үшін керек.
Мәлімет алмасу ... ... ... ... ... ... ... / қабылдау Показывать жалауының жағдайына
байланысты болатын екі жұмыс нұсқасы бар.
Келтірулер:
1) Егер жалауша өшірулі болса, онда ... және ... ... ... ... Мәлімет алмасуда автоматты түрде Настройки
диалогінде жүргізілген түзетулер ... ... ... ... Егер жалауша орнатылған болса, онда мәлімет алмасу ... ... ... түрде Настройки диалогі шақырылады. ... ... ... ... ... ... аспап түрі және
қолданылатын СОМ порт параметрлері. Мәліметтерді қабылдау процесін ... ОК ... басу ... ... процесін тоқтату үшін менюде Остановить командасын
таңдап ... ... ... ... ... ... Жалпы
жағдайда, мәлімет алмасуда келесі әрекеттер орындалады:
– u1090 кабель ... ... ... ... екі ... да ... мәлімет алмасу утилиті мен аспапта орнатылған байланыс
параметрлерін сәйкес келтіру ... ... ... ... таңдймыз ( тахеометр жадындағы
жоба немесе компьютер дискіндегі файл);
– тахеометрде және утилитте ... ... ... ... енді ... ... көптеген геодезиялық жұмыстарды
атқаратын Leica ... ... ... ... ... Leica Geo Office Tools және Combine, TransF v.3.1.6 ... танысайық[12].
Жоғарыда айтылған тахеометрдің жадысынан осы Leica Geo Office Tools
бағдарламасына координаталар жіберіліп, одан ... ... ... ... ... мәліметтер легін толықтыру және импорттау,
сызба жұмыстарын жүргізу, баспаға беру, EZYsurf горизонталь сызу қосымшасын
пайдаланып пландарды ... ... ... ... ... ... олардың
арасындағы бәсекелестікті арттырып қана қоймай, сонымен қатар ... және ... ... де өңдеу саласында көптеген
жетістіктерге жетіп отыр. Солардың арасында елімізде кең тараған ... ... ... ... ... AutoCad 2006 болып табылады.
Оның ерекшелігі әркімнің қолы жете алатын ... ... және ... ... ... ... үстелі орталық сызба орнынан, меню жолынан,
қасиеттерді көрсету терезесінен, сызу ... ... ... жолы және т.б ... ... керекті жабдықтарды орналастыруға
болатын орындардан бос орындардан тұрады.
Негізгі сызба жұмыстары приметивтердин көмегімен іске асырылады. Ал
импорттау ... ... ... ... ... келетін
болсақ, олар тікелей импорт не арнайы қосымшалар ... ... ... ... ... бағдарламалардан эспортталған мәліметтерді әдейі
жасалынған қабаттар бойынша өңдеу үшін осы әмбебап AutoCad ... ... ... да ... ... Ең ... бағдарламаны жүктеп,
содан кейін нақты форматтағы материалды көрсетіп бағдарламада ашу ... әрі тек ... ... сызу ... ... болу үшін ... ... керек емес кезінде алып ... ... ... ... бұл ... ... ... көруге болады.
Бағдарламаның басты ерекшелігі оның әмбебаптылығы болып есептеледі және кез
келген адамға түсінікті жұмыс атқару мүмкіндігінің болуы ... 19 - AutoCad ... ... ... – сызбалармен жұмыс істеуге арналған программа.
Бұл программаның бірнеше нұсқалары бар. Алайда, олардың бір – ... аса ... ... ... ... ... сәулетшілер,
техникалармен жұмыс жасайтын, бірақ программалаумен айналыспайтын адамдар.
Мұндай қолданушыларды бұл ... оқып ... ... ... өздері программаламай – ақ шешу мүмкіндігін, сондай-ақ  AutoCAD
бағдарламасындағы қажетті объектілердің мүмкіндік жасайтын құралдары бар
болғандығы ... AutoCAD ... бір ... ... ... ... ... жұмыстарды атқаруға болады.
Бүгінгі күндерде AutoCAD 2002 – автоматты проекциялау жүйелері
арасында ең ... ... ... ... ... ... ... орындай алады.
Программаның ішкі компоненттерінің жетілдіруінен басқа, көп жаңа ... ... Бұл ... ... ... уақытын қысқартып, сызба
сызуды біршама жеңілдетті.
AutoCAD-ң бірінші версиясы 1982ж. Жарық көрді және ол DOS жүйесінде
жұмыс істеген болатын. Бұл ... ... ... ... жұмыс істей
алатын алғаш автоматты проекциялау программасы еді. Ол кездерде бұл сияқты
жүйелерді мықты жұмыс ... ғана ... ... ... ... файлдардың көбісі, ASCII форматындағы жай мәтіннен құрылған
еді.
Жоғарыда айтылып өткендей, AutoCAD ... ... ең ... ... ... ... ... бар графикалық программалық жүйе. Латын емес
тілдерді қолданғандар да бұл программаға тез ... ... ... ... AutoCAD дүниежүзінде конкуренциядан тыс болып, ол ... ... ... және 2 ... ... ... ие.
AutoCAD түрлі техника облыстарында, ерекшеленген АПРЖ-де қолданылады:
– Архитектуралық АПРЖ-де;
– Машина жасау АПРЖ-де;
... ... ... ... ... ... жүйелерде;
– Электротехника және электроникада;
– Мультимедиа жүйелерінде[20].
4 ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ
Геодезиялық жұмыстар өндірістік мақсатынан ... жеке ... яғни ... ... ... ... және бірыңғай
нормативті-техникалық құжаттарға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін
төмендететін, сонымен қатар жалпы өндіріс біркелкілігін бұзатын ... ... ... Бұл ... бірқатар экономикалық
көрсеткіштерді бағалауда қиындық ... ... ... ... геодезиялық жұмыстарды орындауға ауданның ... және ... ... ... әсер ... Сондықтан әр
объект үшін неғұрлым экономикалық тиімді ... жоба ... ... ресурстар саны есептеледі.
Геодезиялық өндіріс өзінің спецификалық ерекшеліктеріне: өндіріс
технологиясына, әртүрлі физика-географиялық және ... ... ... ... ... - ... ... жұмыстардың
әртүрлі мезгілдерде орындалуы. Соған байланысты еңбек құралдарын ... ... ... ... ... өзгертеді. Сондықтан
еңбек өнімділігі өзгеріп, экономикалық көрсеткіштерінің бағасы да ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Сондықтан әрбір обьектіге экономикалық
техникалық жоба ... және ... ... ... ... Еңбекті номалау
Барлық экономикалық есептердің негізін (еңбекақы, материалдық және
еңбек ресурстары) еңбекті нормалау ... ... ... деп ... ... техникалық анықтау әдісі, яғни уақыт шығыны, берілген
ұйымдастырылу - техникалық шарттары негізінде өндіріс құралдарын пайдалану
және еңбекті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ...... жоспарлауда,
жұмысшылардың тіркелуін оңтайлы бекітуде, алып ... ... ... саны мен сапасына сәйкес еңбекақының негізі болып табылады.
Уақыт нормасының техникалық ...... ... ... ... ... және қажетті жұмысты орындауда ... ... ... ... өзара кері шамалар болып табылады.
Нуақ=1\ Нөнімд, Нөнімд =1\Нуақ
Теңдіктен, уақыт нормасы көп болған сайын, өнімділік нормасы соғұрлым
аз ... ... ... ... ... ... кезінде өнімділік нормасы
арасындағы пайызға (%) өзгереді:
; ... х – ... ... пайыздық (%) өсуі;
у - уақыт нормасының пайыздық (%) кемуі;
Мысалы, х – жұмыс, нормадан 10 % өссе, онда ... Ал, егер у - ... ... нормадан 9,1% кем3ген болса, онда
х-ж9мыс нормасы 10 % 0сед3, я5ни
Еңбекті нормалауда пайдаланған негізгі әдіс ... ... ... әдістерін қолданамыз.
Тәжірибелік-статикалық әдіс – уақыт ... ... ... ... негізінде бекітіледі.
Аналитикалық-зерттеу әдісі - өндірістік процесті анализдеу және
қажетті жұмыс уақытындағы ... ... ... ... ... ... ... бекіту.
4.2 Еңбекақы төлеу
Жұмысшылардың бір жылдық еңбегіне ақы төлеу қоры олардың тізімдегі
санына ... және ... ... және қосымша жалақыдан, сондай-ақ
әлеуметтік салық пен әлеуметтік қамсыздандыру үшін алымдардан тұрады.
Тікелей еңбекақының қоры дипломдық ... ... ... сейкес мерзім ішінде жұмысқа шыққан уақытымен және ... ... ... ... негізгі еңбекақысы тікелей жалақыдан басқа кесімді
табыс, сыйлықтар, қосымша ... ... ... ... ... ... ... тұрады.
Қосымша еңбекақының мөлшерін (негізгі және қосымша демалыс және ... ... ... үшін ... беру) негізгі еңбекақының 20 ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің
«Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... қаулысына сәйкес:
1) Экономиканың барлық салаларының қызметкерлері үшін 1996 жылдан
бастап арнайы бірыңғай тарифтік кесте бекітілді;
2) ... ... ... барлық салалары
қызметкерлерінің тарифтік ставкалары мен лауазымдық жалақыларын айқындау
үшін ... ... ... ... ... 1 ... тарифтік
ставкасын пайдаланатын болды;
3) Еңбекақы есептеу кезінде салалық, аудандық ... ... ... және ... ... ... ... апат аймақтарында
тұрғаны үшін төлейтін коэффициенттердің қолданылып жүрген ... ... ... ... 1 және ... да ... жалпы жиналыс шешімімен белгілеу құқығы бар, бірақ оның
мөлшері Республикалық ... ... ... аз болмауы керек.
4.3 Материалдарға арналған шығындар
Материалдарға арналған шығындар технологиялық бөлімдерде ... ... ... ... санына қарай және жұмыс
өлшеміне келісті материалдар шығындарының нормасына қарай анықталады.
Әр ... ... ... ... шығындарын дұрыс есептеу
қажет. Мысалы, бұрғылау жұмыстарында бұрғылау штангалардың, қашаулардың,
шарошкалардың ... ... ... – жарылғыш заттардың,
жарылғыш құралдардың; қазу-тиеу процесінде – шөміштің тістерінің, болат
арқандардың, ... ... ... ...... ... дизель, жанармайдың, қосалқы бөлшектердің ... ... ... ... ... ... ... - сметалық
әдісі қабылданған. Бұл әдісте ... ... ... ... ... жұмыстардың өндірістік жұмыс сметасы құрылады.
Техникалық жобаны және сметаны құруда негіз ... ... ... ... ... ... мен ... болады. Онда
жасалатын жұмыстар анықталып, обьект (участке) шекарасы, түсіріс ... ... ... ... ... ... басталу мерзімі
және жұмысты ұйымдастыру қаралады.
Сметаны құруда ... ... және ... жұмыс
өндірістеріндегі шарттар, зоналық баға беру, ірі сметалық нормалар сөздігі
және т.б. нормативті құжаттармен пайдаланады.
Смета – обьектегі бекітілген ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын құжат.
Сметаны құруды жұмыс көлемін анықтап болған соң бастайды (1(
Геодезиялық және ... ... ... ... ... ... ... жобалық жинақ кірмейді. Яғни, жұмыстың бағасы
емес, нормативтік өндіріс шығындары ... ... ... ... ... ... ... материалдар шығыны,
тарифті жалақы мен айлық еңбекақы мөлшері, үстеме ... ... ... ... ... өзіндік құнын анықтау ... ... оны ... ... деп атау қалыптасқан.
Обьекте жүргізілген геодезиялық және топографиялық ... ... ... келесі шығындардан анықталады:
- далалық және геодезиялық жұмыстар өндірісінде;
- ликвидациялық – ... ... ... ... ... ... мердігерлік жұмыстар;
Сметаны құруда жұмыс көлемі анықталып, ... ... мен ... ... қиындық категориясы мен өнімділік нормасы
қажет. Еңбек пен ақшалай ... ... ... нормативті және
сметалық бағалаулар бойынша алынады. Сметалық және еңбек шығынының есептері
арнайы ... ... ... ережелер мен нұсқауларға сай болуы
керек.
Смета құру үшін жобаның техникалық бөлімін жасауда ... ... ... ... ... ... ... көлемі, оларды жылдар бойынша орындау ... ... ... ... ... ... ... нормалары т.с.с.
Смета қазіргі кездегі жалақы деңгейі, материалдар, ... және т.б. ... тура ... ... құрылуы мүмкін.
Түсіріс жұмыстаына сметаны жұмыс объектісі бойынша өндірісте шығын
элементтерін және барлық объекті бойынша жұмыс ... ... ... ... ... алынған бағаны сметалық бағалар бойынша есептейді.
Сметалық есептеулер және ... ... ... ... ... ережелерге, нормативті еңбек шығындарына және
бағаларды ... ... ... ... еңбек шығындары және бағалар өндірісте арнайы кеңескен
шарттарға есептелген және жөндеу коэффициенттер жүйесі ... ... ... ... ... келтіріледі. Объектіде жөндеу коэффициентін,
қиындық категориясын ... ... ... ... шығындарының нормативті
зонасы келісілгендей негізделуі керек. Камералдық жұмыстар келесі ... ... ... ... ... ... үзіліссіз
жүреді.
Сметаны құру кезінде кейінгі шығындар құрылымын жете білу ... ... ... бағасы өндірісте жобалық жұмыстардың шығындарынан
құралады, осы жұмыстар ұйымдастыру және ... ... ... ... тура және ... ... тұрады.
Өндірістің тура шығындарына толық белгіленген шығындарды ... ... тура ... ... ... өз баға ... ... өндірістің негізгі ... ... ... ... ... және т.б.
Жүкқұжат шығындарын басқару, ... ... ... ... және ... – тарату жұмыстарының тура
шығындары келесідей:
– негізгі еңбек ... ... ... ... мемлекеттік социалды сақтандыруға аударым;
– еңбек ақысынан зейнетақы қорына ... ... ол ... өз ... ... ... транспортты қосады.
– өндіріс аспаптарының және құрал-жабдықтарының ... ... ... ... ... құн ... амортизациялық аударым;
– материалдар бағасы;
Көліктік шығындар – көліктікті ұстауға ... ... ... ... және ... ... ... автомобил дөңгелектерінің
ескіруі, көлік жабдықтарының амортизациясы.
Түсірісті жүргізген инженер геодезистің еңбек ақы ... ... ... ... ... жіберу және зейнетақы қорына кететін
шығындарды заңды нормамен орнатылған еңбек төлемі 21% құрайды.
Түсіріс ... ... ... ... саны ... есептейді,
оны жұмыс процесіне байланысты бригада береді. Дипломдық жұмысты ... ... ақша ... ... болады – ішкі көлік ... 5%, ал ... ... ... -15 ... ... ... және жұмысшыларды жұмыс
орнына жеткізетін көлік шығындары және алқаб жұмысшыларының ... ... ... ... ... ... ... және тарату шығындары - 6 %.
Салықтар - азаматтардың, ұйымдардың мемлекетке міндетті төлемдері:
- СҚБС – ... ... ... ... ... қамтамас ететін шығындар - 5%;
- жүкқұжаттқ шығындар – 16,5%;
- жоспарлы қорлану - 15%.
Жүкқұжаттық шығындар мыналар:
- жұмыс ... ... және ... ... ... ... күшінің ұйымдасқан жиынтығы;
- конторлық және пошта-телеграфтық шығындар;
- амортизация, ... ... және ... ... ... ... ... ету;
- жинақтар және салықтар;
- кадрлар дайындығы және т.б.
Техника қауіпсіздігі және еңбек қауіпсіздігі – ... ... ... ... ... ... қамтамас ету, өндірістік
санитария шығындары және т.б.
- зерттеу, тәжірибе, рационализация;
- аспаптардың және құрал-жабдықтардың ... ... ... ... ... көлік ұстау (содержание);
- басқада шаруашылық шығындар.
Осы төбедегі ... ... өз ... ... ... суммасы
ретінде қосылады.
Өнімнің өзіндік құны кәсіпорын ... ... ... ... ... ... түрлерінің өзіндік құнын есептеу немесе жұмыс және
тауарлық өнім калькуляция деп аталады.
Калькуляцияны келесі ... ... ... ... ... есеп беру ... ... өндірістік циклдің ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... БӨЛІМІ
5.1 Қ.Р Еңбекті қорғау туралы заңы
Бұл дипломдық жұмыста негізгі бөлім « ҚР еңбек ... ... ... ҚРЗ , « Өрт қауіпсіздік заңы» 22.11.96 ... « ... ... ... заңы» 03.04.02 жылынан , №314-11 ҚРЗ,
ҚР заңы «Еңбек қорғау туралы» 22.01.93 жылынан, 488-1 ҚР заңы ... ... ... 10.12.99 ... , 493-1. ҚР заңы «ҚР еңбек ... ... ... ... ... 2004ж, ... ... туралы" ҚР 2004
ж 9 қарашадағы Заңы, ҚР Үкіметінің 2008 ж 31 наурыздағы N 307 ... ... ... ... кезіндегі қауіпсіздік талаптары"
техникалық регламенті заңнамаларымен негізделіп жазылды.
Осы бөлім келесі сұрақтарды қарастырады:
Жұмысшыларды далалық жұмыстарда ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздіктің ... ... ...... ... ... ... мен тіршілік
қауіпсіздігі
Еңбек қорғау мен тіршілік қауіпсіздігі, оны ұйымдастыру принциптері
мемлекет бекіткен және мақсат етіп ... ... ... бірі ... ... ... бұл аталған шара ... ... ... түрлі
даулар мен келіспеушіліктерді азайту, адам денсаулығына келетін зардаптарды
болдырмау үшін ... ... ... ... ... ... ... саналады. Эргономикалық мәселелер мен ... ... ... ... ... ... заңдық актілер мен заңнамалар халық
шаруашылығының дамуы мен жүйелілігіне алып келіп қана қоймай, ... ... адам ... мен ... ... куәгер етеді.
Аталған шаралар жұмысшылырдың еңдекке ... ... ... ... ... ... ... бағытталған. Осындай технологиялық тәртіптер мен
тіршілік қауіпсіздігі ережелерінің орындалмауы, ... ... ... мен адам ... ... ... іс-
әрекеттерге соқтыруы мүмкін. Сондықтан әрбір ... ... ... ... ... ... мүлтіксіз орындап, оны атқару кезінде
қауіпсіздік ... ... ... ... ... және ... көзге түспеуі керек. Бұл оқиғаларды
бақылауға және оны ... ... ... ... ... ... жазалары мен ескерту жасап отыратын арнайы мамандар мен
орталықтандырылған кеңселер болады.
Өндірісте еңбек қорғауды ... өте қиын ... ... ... ... ... мен ... деген талаптардың жақсы
болуы жұмыстың да өнімді әрі табысты болуын, өзара ... ... ... ... ете ... Яғни өнеркәсіптің алдына
қойған жоспары өнімді көбейту, оның сапасын жақсарту, өзіндік ... ... ... ... ... қана ... ... қатар
еңбек шараларының да жақсы болуын, өндіріс цикліне адам ... ... ... тигізетін жобалар мен ... ... ... да ... ... ... ... жыл сайын ғылыми зерттеулермен жетілдіріліп
отырылуы қажет. Мұндай тәжірибелік жұмыстарын өндірістегі жарақаттардың
азаюына алып ... және ... ... ... ... атқаруына
себепші болады. Алдағы уақыттарда өндірістік ... ... және ... ... ... ... мен
құрал-жабдықтардың, бағдарламалық кешендердің жиындарынан тұратындығынан
еңбекке де қойылатын талаптар күшейтілді.
Топографо-геодезиялық жұмыстар қатарына ... ... ... ҚР ... ... ... сәйкес және жоғарыда айтылған іс
шараларға сүйене ... ... ... Яғни, қауіпсіз әрі жақсы жұмыс
шарттары жұмыс жасау бағытында ... ... ... орын ... ... қадағалайтын арнайы маман болуы ... Кез ... ... қызметкерлер еғң алдымен ... ... ... ... ... киім ... ... құрылғылармен
жарақталуы керек. Геодезиялық жұмыстардағы негізгі еңбек қорғау санитар-
гигиеналық талаптар, жарықтандырылу, жер ... ... ... ... ... ... техникасы бойынша жүргізіледі.
Еңбек қауіпсіздігі – жұмыс істеушілерге ... және ... ... ... ... еңбек жағдайының қалпы.
Қауіпті өндірістік фактор – кейбір белгілі ... ... ... әсері жарақатқа, болмаса лезде оның денсаулығының басқа
түрде төмендеуіне ... ... ... ... ...... істеушіге өзінің еңбектік міндетін атқару
немесе жетекшінің тапсырмасын орындау ... ... ... ... ... оқиғасы.
Зиянды өндірістік фактор дегеніміз - ... ... ... ... әсері ауруға немесе оның жұмыс қабілетін төмендетуге
әкеліп ... ... ... ... ... ... жұмыстар кезіндегі қауіпсіздік
Далалық топографиялық-геодезиялық жұмыстардың қандай да түрі болмасын
техникалық қауіпсіздік ережелеріне сай орындалуы тиіс.
Ел ... ... ... ... ... ... өту
тек қана өндірістік қажеттілік жағдайларда жүргізілуі тиіс. ... ... ... ... ... керек. Жол тораптары
жоқ маршруттарда жүргізілген ... ... ... ... ... белгі салу, т.б) кері қайтар жолды көрсетеді.
Қолайсыз ауа-райы туындаған жағдайда (қар көшкіні, найзағай, ұзаққа
созылған жауын, қалың ... және т.б) ... ... қауіпсіз жерді
паналаған жөн.
Электротасымал ток тізбектері астынан, темір жолдарды автомобиль,
механизмдермен өту, жүк ... ... ... «жол қозғалысы
ережелеріне» сәйкес болса ғана ... Егер ... ... ... ... ... электротасымал ток тізбектеріне,
сондай ақ темір жол торабына жауапты мекемелердің рұқсат ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Жұмысшылардың қауіпсіздік ережелерін, аумақтағы қозғалыс ережелерін
сақтау таулы, биік таулы аймақтардағы жұмыс ... ... ... ... ... ритмі – бір қалыпты, дем алыс – ... ... ... ... ... ... тау ... жоғары көтерілу, төмен түсу ұзақ ирек ... Тік ... ... ... ... ... ... Қиын
жерлерде арнайы сақтандырғыш құралдар көмекке келеді (арқандар).
- тас құлау ... бар ... ... ... күн шыққанша тау
адырларымен күмән келтіретін жартастарға ... ... ... ... қозғалыс, қарлы немесе мұзды жабындылармен
жасырынып ... мұз ... мен ... ... ... отырып жүргізілуі
тиіс. Соңғысын ағынды су шуынан тануға болады.
Мұндай жағдайда сақтандырғыш белдеулерін екі-екіден ... ... ... ... ... байланысып мұз шапқыш көмегімен ... ... тау ... ... ... тау ... ... айқайлауға, атуға және т.б болмайды;
- тас лақтыруға немесе орнықсыз тас кесектерін қиратуға болмайды;
- арнайы сақтандырғыш құралдарынсыз, өз ... ... қар ... өту ... құламалы мұз үстімен сырғанап түсуге болмайды.
Биік таулы аймақтарда бет терісін арнайы мазьбен жағуды ұмытпау, ... ... ... ... ... жұмысты дереу тоқтатып, палаткаға ... ... ... заттарды адамдардан алыстау қойған жөн. Электро
тасымал немесе байланыс желілерінің ... ... ... ... ... қажет.
Барлық далалық топографо-геодезиялық жұмыстар ... ... ... ... орындалу керек. Соның ... және ... ... ... кезеңдердегі жұмыстар арнайы
рұқсатнама бойынша жасалады. Обьектідегі далалық топографо-годезиялық
жұмыстардың алдында ... ... ... және бригада жетекшілері
жергілікті билік органдарын алдан-ала ақпаратпен қамтамасыз ету ... сол ... ... басшылығына ескерту жасау қажет. Аз халықты
және қол жетпейтін аудандарда барлық далалық бригадалар ... ... ... ... ... өнім ... ... етілуі керек, ал шөлді
аймақтарда кәсіродақ шарттарына және ... ... ... ... ... керек-жарақтармен қамтамасыз етілуі керек. Өнеркәсіп пен экспедиция
жетекшілері далалық жұмыстарға дайындық кезінде ... ... ... ... сол ... ... ... ошағы
еместігіне және кене энцефалитінің таралмайтынына көз жеткізуі керек.
Осыған сәйкес барлық ... ИТЖ және ... ... ... ... ... айтылған шараларға қарсы ... ... ... ... ... ... ... мәселелер шешілу керек:
Көлік жабдықтарымен, материалдармен, аспаптармен, арнайы киімдермен
қамтамасыздандыру;
Жұмыс ауданының табиғи-климтттық жағдайларые ескеріп, ... ... ... орналастыру және ұйымдастыру;
Бригаданың учаскелер аумағында жүріп-тұру схемасын құру және күн-
тізбелік жоспарын жасау;
Жыртқыш аңдардың ... ... бар ... ... ... болуы;
Әрбір жұмысшы алғашқы көмек пакетімен, қарындаш, қағаз, компас,
қосалқы тамақ, пышақ, сіріңке және т.б сол ... ... ... ... ... етілуі керек, ал бригада жетекшісі барлығын
қадағалау керек;
Топогрофтар мен ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі табиғат зоналарында жұмыс істеген
кезде, олар жоғары немесе төменгі ... ... ... температураның ауытқуына, жел, тоқтаусыз немесе ... ... ... ... ... ... ... қатар, олар далалық
маусым бойы уақытша шатырларда ... ... ... ... ... ... ... еңбек шарттары бұзылуы мүмкін. Ал,
жетекшілер заңнамаларға сәйкес мұндай жағдайларға жол бермеуі керек[9].
5.2.2 Геодезиялық ... ... ... ... және ... жұмыстар кезінде түрлі дәлдіктегі
белгілер мен пункттерді бекіту немесе орнату кезінде де аса ... ... да ... ... ... жұмыстарды шағын
бригадалар атқарады, сондықтан олар барлық керек-жарақтармен, құралдармен,
аспаптармен қамтамасыз етілуі ... ... ... әртүрлі зоналарға
байланысты рекогнасцинировка жұмыстары да қиын ... ... ... ... ... геодезиялық жұмыстарда жиі
кездеседі, ал пункттер мен реперлер сияқты ... ... ... тек ... ... ... оқыс ... немесе ұсақ-түйек
жарақаттармен ғана шектеледі. Жарақат алуды көбейтетеін ... ... ... және ... ... болады. Соның ішінде ең көп кездесетіні металл конструкцияларды
құрастыру кезінде, ... ... оны ... ... ... ... ... [9].
5.2.3 Көлік қозғалысы кезіндегі қауіпсіздік шаралары
Далалық жағдайлардағы қандай да болмасын геодезиялық ... ... ... ... ... жүргізіледі. Табиғи
және физико-географиялық жағдайларға байланысты ... ... ... де бірнеше автокөлік түрлері қолданылады. Осындай
өзгерістер кезінде автокөлік жанында ... ... алуы ... ... ... ... түрі жүк немесе адам ... ... ... ... ... Жергілікті жердегі жағдайларға байланысты көпірлерден,
өзендерден, табиғат ... өту ... ... ... ... ... ... болмауы, кез келген сәтте
жөндеу мүмкіндігінің болуы;
– Білікті жүргізуші мен экипаждың болуы;
– Өртке қарсы, жөндеу, ... ... ... бар болуы;
– Базалық орталықпен радио, телефон, ... ... ... алу ... болуы;
– Жанар-жағармай мен азық-түлікпен қамтамасыз етілуі;
– Шектен аспайтын жүктер мен заттарды артық ... ... ... ... ... ... жайлы, қауіпсіз жағдайда орналастыру;
– Жолда жүру ережесін сақтау.
Жолға ... ... сол жер ... ... және ... жинау, жолда жүргізушінің бағдарлау қабілетінің болуы міндетті
түрде қажет болып табылады.
5.2.4 Электр ... ... ... ... ... ... аспаптармен және желіге біріктірілген компьютерлердің
көмегімен жүзеге асырылатыны мәлім. ... ... ... ... электр желілерінен қуат алатын батареялармен ... ... ... ... толтыру кезінде аса мұқияттылықты сақтау крек.
Әйтпесе электр тогынан болатын әсерлер адамды түрлі дәрежедегі жарақаттарға
әкеліп қана ... ... ... ... тоқтауына соқтыруы мүмкін.
Сондықтан ... ... ... ... мен ... ... ... қауіпсіздігін сақтау міндет болып есептеледі. Ал оның алып ... ... ... ... адам ағзасына токтан зиян келсе ол
бұлшық ... ... ... ... ... ... және
есінен тану, кейбір қатты соққан жағдайларда өлім құштыруы да ... бұл ... ... ... ... ... еңбек қауіпсіздігін
сақтап, құрғақ киіммен жүрсе, тазалықты қадағалап қойса азйтуға ... ... ... ... ... ... дем ала ... және
электрлік шок арқылы өліп кетуі мүмкін.
Электр құрылғыларының ток өткізгіш бөліктерінен қорғаныс изоляция,
блокировка, ... ... ... плакаттар және
сигнализация арқылы қамтамасыз етіледі. Жұмыс ... ... ... ... ... ... және ... шаралар
өткізілуін талап етеді. ... ... ... ... ... ... ... қол мен аяқ, басқа келеді.
Сондықтан сақтану ... ... ... ток ... ... ... ... ішінде ең көп таралатыны ажыратқыштар, розеткалар,
жылжымалы шамдар мен зарядтау ... ... ... ... Және де ... шарларына немқұрайлы қарап өзімшілдікке ... ... ... ... ... Ірі өндірістік цехтарда және
мәліметтер легі көп ... ... ... ... ... жоғарыда айтылған қателіктерге жол бермеу үшін және еңбек
қауіпсіздігінің арнайы бабы бойынша ... ... ... ... ... ... ... үрдісіне толығырақ тоқталамыз, өйткені бұл ... орын ... ... қауіпсіздігінің пункті болып табылады.
Қорғаушы жерлендіргіш электрлік ток ұрудан қарапайым, тиімді және ең
кең ... ... ... ... ... ... ... жерлендіргіш
құрылғысы арқылы орындалады. Ол жерлендіргіш және жерлендіру сымдарының
қосындысы болып табылады. Жерлендіргіш ретінде жермен ... ... ... бірнеше металдан жасалған кез-келген пішінді сым ... ... ... ... сымы ... құрылғыларын және аппаратураны
жерлендіргішпен қосады. Қорғаушы ... ... ... ... ... ... құрылғыларының қаңқасының потенциялының тию
кернеуін азайту арқылы кем қылу, сонымен қатар ... ... жер ... ... ... ... ... жерлендіруді таңдаймыз, яғни жерлендіргіштер
жерлендіруші құрылғының айналасындың ... ... аз ... ... Арақашықтық ең үлкен потенциал таратылу облысын
қорғаушы ... ... ... ... болу ... Жобаланатын
жүйеде жерлендіргіштерді құрастыру үшін, жасанды жерлендіргіштерді
қолданамыз. Жасанды жерлендіргіш ретінде ... 12 мм және ... 3 ... жасалған стержендерді қолданамыз. Табиғи жерлендіргіштер (жер
астында қойылған құбырлар және ... ... ... ... ... ... сымдар электр құрылғыларына және ... ... ... ... немесе сенімді болттық
қосулар арқылы бөлек қосылады (егер жөндеу кезінде немесе тәжірибе ... ... ... ... ... ... ... жобалау кезіндегі негізгі ... ... ... ... ... ... үйлесімі, сондай-ақ тұтастай автомобиль жолының немесе ... ... ... ... жобалау кезіндегі тәуекел
көздері болуы мүмкін.
Автомобиль жолы трассасының элементтеріне ... ... ... жолы ... ... элементтері жоспардағы түзу
сызықтар мен қисық сызықтар, ұдайы еңісі бар учаскелер және тік ... ... ... жолы ... оның ... ... және сол ... ландшафтымен үйлесімді қиысатын бір қалыпты кеңістік сызығы болып
келуі тиіс. Автомобиль жолдары трассалары элементтерінің ... ... ... ... ... ... ... тиіс;
3) трасса бұрылысы бұрыштарының шыңдары мен бойлық бейін сынықтарын
біріктіруге ұмтылу керек. Ерекшелік ... ... ... аздап,
бірақ тік қисық ұзындығының төрттен бір бөлігінен аспайтындай жылжытуға жол
беріледі. Бұл ретте ... ... ... тік ... ... ... ... жағынан кемінде 20 - 100 метрге артық ... жол ... ... ... ... анық ... тиіс.
Жолдың және жол бойындағы белдеудің көрінетін учаскелері қозғалыс бағытының
өзгеретіндігі туралы уақтылы ... ... ... Жолдың анық көшуін
қамтамасыз ету қажет болатын арақашықтық басып озу ... ... ... көру ... кем ... тиіс;
5) тік дөңес қисықтардың радиустарын жол ... ... ... ... ... үшін, сондай-ақ қозғалыстың қарама-қарсы
бағыттары дербес жер төсемінде орналасқан өзге ... жол ... және ... ... ... ... ... жолдар үшін)
қамтамасыз ету жағдайын негізге ала отырып қабылдау керек;
6) тік ... ... ... ... ... ... ... рұқсат етілетін шамадан тыс асқын ... ету ... ... ... ... ... тиіс;
7) жоспарда қисықтар тұрақты немесе ауыспалы қисықтық радиусына ие
бола алады. Қозғалыстың қауіпсіздік, ... және ... ... жобалау кезінде ауыспалы радиустың қисықтарына ... беру ... ... таңдап алынған қисықтың түрі мен оның
радиусының ... үшін - ... мен ең аз ... ... автомобиль
жолының көзге көрінетін бір қалыптылығын және оның сол ... ... ... ... етуі тиіс;
8) жоспардағы қисықтың ең аз радиусы осы техникалық санаттағы жол
үшін көлік ... ... ... ... іске ... ... жолының қисық сызықты учаскесінің ылғалды және таза ... ... ... ... және жайлы жүріп өтуін
қамтамасыз етуі тиіс;
9) жаңа автомобиль жолдарын жобалау кезінде жоспарда ұзындығы ... ... ... қолдануға жол берілмейді. Әдетте, жоспардағы
түзудің ұзындығын ол бойынша екі-үш минуттан ... ... ... ... ... ... ... еңісі автомобиль жолдарының тиісті
санаттары мен қозғалыс шарттары үшін ... ... ... ... ... ... іске ... мүмкіндігін қамтамасыз етуі
тиіс.
11) шекті ... ... бар ... ... белгіленген
нормативтердің шектерімен шектелуі тиіс;
12) таулы жерлердегі автомобиль жолдарында ... ... ... ... созылған 60 % артық бойлық еңістер 20 % және одан
кем ... ... бар ... ... ... ... ... жұмыс режимін өзгертуге, ал қажет болған кезде ... ... ... ... ... ... алаңшалармен алмасуы
тиіс;
13) 50%-дан артық еңістері бар ұзақ түсу ... ... ... жүру ... оң ... авариялық түсетін жолдарды салу керек,
олардың ұзындығы, қарсы бойлық еңісі және жол ... түрі ... ... негізге ала есептеумен белгіленуі қажет;
14) ашық жерлердегі автомобиль жолдарының трассасын қар басып қалудан
қорғау мақсатында қыс ... ... ... ... ... бағытта
немесе осы бағытқа шағын бұрышпен салуға басымдық берген дұрыс.
15) жыралы жерде автомобиль жолының трассасын ... ... салу ... ал ... ... бас жағында орналасқан жағдайда
жыраның одан әрі даму ... жою ... ... ... ... ... ... автомобиль жолдарының трассасын көшкін баурайларының жоғарғы
жағынан айналдырып өте салу керек, ал ондай баурайларды қиып ... ... ... оның ... ... аласа үйіндінің көшкін массиві арқылы
өткен жөн. Көшкін болатын ... ... ... ... ... жол ... ... жерлердегі автомобиль жолдарының трассасын көшкін мен ... бар ... ... ... салу ... ... учаскелерді
айналып өтуі мүмкін болмаған жағдайда автомобиль жолын жолға, ... және ... келе ... көлікке қауіптілік тудырмай, көшкін
немесе сел тар және терең жазықтар ... ... ... ... шөгінділер болған жағдайда таулы жерлердегі автомобиль жолдарының
трассасын тау жыныстарының желдену процестері қарқынды дамитын аймақтардан
биік салған жөн.
19) опырылыстар мен тас ... ... ... ... жолдарының
учаскелерінде опырылыстарды ұстап қалатын біліктер, траншеялар және
(немесе) қабырғалар, тау баурайының ... ... ... ... сым ... торларын орнатуды, автомобиль жолын салу және оны кейіннен
пайдалану кезінде жеткілікті дәрежеде ... емес тау ... ... және ... ... көздеу қажет.
Жол төсеміне қойылатын талаптар:
1) автомобиль жолының жобасында қабылданған жол жамылғысының түрі мен
конструкциясы тиісті ... ... ... ... ... да ... бар көлік құралдарының түрлі техникалық санаттағы
автомобиль жолдарында олар үшін рұқсат ... ... ... ... қамтамасыз етуі тиіс;
2) басқа да тең ... ... ... ... ... ілінісу сапасымен және жол төсемінің тегістігімен белгіленеді;
3) күрделі және ... ... жол ... ... мен оның ... ... бойынша технологиялық операциялары
жамылғының кедір-бұдырлығы мен автомобиль шиналары жамылғының ... ... ... ... қол ... етуі ... автомобиль жолдарының қиылысатын және ... ... ... жол ... елді ... мен ... ... көлік құралдарының қозғалыс режимін күрт өзгерту талап етілетін
өзге де ... ... ... және ілінісу сапалары анағұрлым
жоғарырақ жамылғыны орналастыруды көздеу қажет;
5) автомобиль жолының бойлық және ... ... ... сондай-ақ жол төсемінің жай-күйі жол жамылғысының тегістігіне
қойылатын талаптардың орындалуын қамтамасыз етуі тиіс;
6) жол төсемінің ... ... ... салатын және
кейіннен пайдалану процесінде тозу, табиғи немесе басқа да факторлардың
әсер етуі ... ... ... ... ... тудыруы және
денсаулыққа әсер етуі ... ... ... ... жолының жер төсеміне қойылатын талаптар:
1) жер төсемінің конструкциясы басым желдердің қайталану жиілігі ... ... ала ... ... болжамды көшу кезеңінде автомобиль
жолдарын қардың немесе құмның басып қалу қаупін төмендетуді қамтамасыз етуі
тиіс;
2) автомобиль ... ... ... ... және ... мен
әсер етулердің белгіленген негізгі және ерекше үйлесімдерінің бірлесіп әсер
ету кезінде жер ... ... мен ... ... ... ... инженерлік шешімдер көзделуі тиіс;
3) жер төсемінің құрылысы үшін пайдаланылатын материалдар өзінің
физика-механикалық қасиеттері мен ... ... ... ... ... бар жол ... ... етуі тиіс.
Автомобиль жолдарының және жол құрылысының ... ... ... ... және биологиялық
қауіпсіздіктің талаптарына ... болу ... өзге ... емес ... ... мен бұйымдарын, өндірістік кәсіпорын
қалдықтарын, тұрмыстық қалдықтарды және қайта өңдеу немесе байыту жолымен
сол ... ... ... материалдарды пайдалануға рұқсат
етілмейді.
Жер төсемін жобалау кезінде жобаланатын автомобиль ... ... ... ... ... қаупін төмендетуге бағытталған инженерлік
және гидротехникалық шараларды көздеу қажет. Бұл ... жер ... мен ... су бұратын арықтардың, бүйірлік резервтердің,
су құбырларының шығып ... ... ... су ағындары арналарының
су немесе жел эрозиясының туындау мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... ... табиғи ландшафттардың
ерекшеліктерін барынша сақтап қалуға бағытталуы тиіс;
4) жер төсемінің ... үшін ... ... ... физика-
механикалық көрсеткіштері бойынша автомобиль жолдарын салуға жарамды болуы
тиіс.
Автомобиль жолдарының жобаларында жер төсемінің құрамында ... ... ал ... ... ... жер ... мен жол
төсемінің су және температуралық режимін реттеу жөніндегі ... ... ... ... ... Жер төсемін салу бойынша технологиялық
операциялар топырақтың талап ... ... қол ... ... ... қорытындылай айтсақ, дипломдық жұмысымның тақырыбы Алматы
облысындағы автомобиль жолын салу ... ... ... ... ... ашылды деп ойлаймын. Дипломдық жұмыс толық компьютерлік жоба
күйінде ... яғни Word, AutoCAD ... ... ... ... ... ... облысының жол салуындағы көкейкесті
мәселелері де көтерілді, ... ... ... жол ... ... ... қарқынды жүруде және оның сапасы сын көтерер емес. Яғни,
облыс деңгейіндегі аса ... ... жолы ... ... осы ... урдісінің қалай жүретіндігі түсіндірілді.
Жол трассасының планы, бойлық және ... ... ... ... ... ... жұмыс және жоба белгілері берілген.
Көлік жолын жобалауда пайдаланылатын ГАЖ технологиялары туралы
тақырып ашылып ... ... ... ... ... пайдалы
жақтары айтылды және де жобалауда қолданылытын ... ... ... ... бұл дипломдық жұмыста автомобиль жолын іздестіру, тас жолдың
тиімді варианттарын ... және ... ... ... жол салу
технологиясы зерттелді. Сонымен қатар, көлік ... ... ... ... ... ... және ... жұмыстарының ерекше
маңыздылығы көрсетілді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Федотов Г.А., ... ... ... ... ... ... Михелев Д.Ш., Инженерная геодезия. Москва, издательство «ИЦ
Академия», 2004.
3. Горбунова В.А., Инженерная геодезия. Кемерово, КузГТУ,
2012.
4. ... В.А., ... С.В., ... ... издательство «ДВГУПС» 2009.
5. Е.Б. Клюшин, Д.Ш. Михелев, Д.П. Барков идр. – Москва,
издательство ... ... ... Г. П., ... В. Е., ... Н. Н. ... Геодезические работы при изысканиях и
строительстве инженерных ... Под ред. Г. ... ... для ... ... ... «Недра»,
1983.
7. Атрошко Е. К., Иванова М. М., Марендич В. Б.; ... ... ... ... П.А. ... ... и ... топографо-
геодезических работ. Москва, издательство «Недра», 1979.
9. Прокофьев Ф.И. Охрана труда в ... ... ... 1981.
10. Садчиков А.В., Ахметова А.Ж. Охрана труда и безопасность
жизнедеятельности. – Караганда: ... ... ... К.В. ... ... ... издательство «Недра», 1982.
12. http://www.leica-geosystems.com/
13. http:// ru.wikipedia.org/wiki/Тахеометр
14. http://kk.wikipedia.org/wiki/Алматы_облысы
15. Атымтаев Б.Б., Пентаев Т.П. Инженерлік геодезия. Алматы,
«Эверо» баспаханасы, 2005.
16. Хаимов З.С. ... ... ... Москва, издательство
«Недра», 1984.
17. Пеллинен Л.П. Высшая геодезия. ... ... ... ... ... ... көлігі және автомобиль жолдары
басқармасы» ММ 2011-2015 ... ... ... ҚР ... 2008 ж 31 ... N 307 ... "Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі
қауіпсіздік талаптары" техникалық регламенті
20. ... по ... AutoCAD

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Адам даму индексі Алматы облысы мысалында35 бет
Алматы облысы4 бет
Алматы облысы бойынша астық өндірісінің қазіргі жағдайын талдау37 бет
Алматы облысы бойынша орналасқан туристік обьектілермен танысу36 бет
Алматы облысы Ескелді ауданы56 бет
Алматы облысы Кербұлақ жайылымындағы боз жусанның (Аrtemisia terrae-albae )морфо-анатомиялық ерекшеліктерін зерттеу64 бет
Алматы облысы Көксу ауданы «Үйгентас» ЖШС топырақтары және оларды ауылшаруашылығында пайдалану55 бет
Алматы облысы М.Бейсебаев атындағы агробизнес және менеджмент колледжінде «Тұрақты ток машиналарының құрылысы және жұмыс істеу принципі» тақырыбына оқыту әдістемесін жасау57 бет
Алматы облысы Талғар ауданы "Айршир" АҚ-ның қара-қоңыр топырағының ауылшаруашылығында қолдану нәтижесінде құнарлылық көрсеткіштерінің өзгеруі35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь