Қазақстандағы шағын және орта бизнесті несиелендіруді дамыту

Кіріспе

I. Шағын және орта бизнесті несиелеудің мәні мен ерекшелігі

1.1. Шағын және орта бизнесті несиелендірудің экономикалық мәні ... ... ... 5
1.2. Шағын және орта бизнесті несиелендірудің ерекшеліктер ... ... ... ... ... .10



II. Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнесті несиелендіруді талдау

2.1. Шағын және орта бизнесті несиелендіружағдайын талдау ... ... ... ... ... 21
2.2.Шағын және орта бизнесті «Даму» қоры бағдарламасы негізінде несиелендіруді талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31




III. Қазақстан Республикасында шағын және орта бизнесті несиелендіруді жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44

Қорытынды

Әдеби оқулықтар тізімі

Қосымша
Кез-келген мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық жағдайының тұрақты дамуына, ең алдымен мемлекет тарапынан қабылданған және жүзеге асырылған реформалар нәтижесінде қол жеткізуге болады. Отандық тәжирибе көрсетіп отырғандай, ел экономикасының дамуы тәуелсіздікке қол жеткізіп, бүгінгі күнге дейін атқарылған жұмыстың нәтижесін көрсетеді.
Кез-келген қоғамда қаржы несие жүйесі экономиканың дамуы мен нығаюының негізі болып табылады. Нарықтық экономика жолын ұстанған Қазақстанда шағын және орта бизнесті (ШОБ) несиелендіруді дамыту, қазіргі таңда жүргізіліп отырған экономикалық реформаның басым бағыттарының бірі болып табылады. Сондықтан елімізде шағын және орта бизнестің даму барысына кедергі келтірмей, керісінше даму барысына ықпал ететін икемді қаржы-несие жүйесін қалыптастыру өзекті мәселелердің қатырында болып отыр. Осы тұста мемлекеттің атқаратын рөлі зор. Нарықтық экономикалы елдерде мемлекет экономикаға, шаруашылық жүргізуші субъектілердің іс-қызмет барысына заң кесімдері, салықтар, несиелер тәрізді құралдар арқылы араласады. Шағын және орта бизнесті (ШОБ) несиелендірудің өзектілігі - бұл өз кезегінде, ел экономикасының дамуына, ЖІӨ ұлғаюына, шағын бизнес субъектілері мен әртүрлі қаржы ұйымдары, екінші деңгейлі банктер арасында нарықтық қарым- қатнастың нығаюына әкеледі. Шағын және орта бизнес, макро экономикалық деңгейде көптеген мәселелерді шешеді. Айталық, жұмыссыздықтың алдын алады, жаңа жұмыс орнын ашады, жылдан-жылға ЖІӨ қатысты өнім көлемін ұлғайтады, мемлекеттік бюджетке түсетін түсімдерге өз үлесін қосады т.б.
Шетел қаржы ұйымдарының, шетел банктерінің Қазақстан нарығына қызығушылық тудыруы, ел экономикасының тұрақты дамуын және жаңа жобаларды жүзеге асыруға сеніммен қарайды. Елiмiздiң жоспарлы экономикадан нарықты экономикаға көшуiнiң өзi, қоғам өмiрiнiң барлық салаларына үлкен өзгерiстер алып келдi. Бүгiнгi күнi шағын және орта бизнестi дамыту үшiн жаңадан көптеген жағдайлар жасалынуда.
Кейбiр кәсiпкерлерде өз бизнесiн ұйымдастыру кезiнде қаражаттың жетiспеушiлiк мәселесi туындап отыр. Әлемдiк тәжiрибеде мұндай мәселелер әр түрлi жолдармен шешiледi. Сондықтанда, ақшалай қаражаттарға иелiк ететiн инвестициялық қорлар, банктер, мемлекет тәуекелге бел буып, жаңадан iс ұйымдастырушы кәсiпкерлермен бiрiге отырып, олардың тауарларды өндiру мен қызмет көрсетулерiн қаржыландыруы керек. Бұл тұрғыда жеке инвесторлар үшiн жоғары табыс алу мүмкiндiгi тұрса, ал мемлекет үшiн жұмыспен қамтамасыз етiлу немесе жобаның әлеуметтiк мәнi болып табылады.
Бүгінгі таңда халық шаруашылығы саласындағы банк жүйесiнiң экономиканы дамытуда алар орны ерекше. Коммерциялық банктердiң шағын және орта бизнестi несиелеуде қызығушылық бiлдiруi.
1. С.Б Макыш Банк ісі «Банктік несиелеу және несиелік қабілетті бағалау (241-259) Алмата 2006
2.С. Әкімбекова А.С. Баймұхаметова У.А. Жанайдаров Экономикалық теория оқу құралы «Кәсіпкерлікті ұйымдастырудың негізгі формалары» (123-136) Астана-2002
3. Ғ.С. Сейітқасымов АҚША, КРЕДИТ, БАНКТЕР «несиенің қажеттілігіжәне мәні»(107-122) Алматы 2006
4. Бохаев .Д Шағын және орта бизнес түсінігі және несиелендірудің теориялық мәні мен мағынасы ЭКОНОМИКА НЕГІЗДЕРІ -2007 № 3 –Б.( 30-32)
5.Дүкенбаев Е. Кәсіпкерлік күні туды АКИКАТ -2000 –C №12 (21-28)
Ізбасарова.Л Қазақстандағы экономикалық саясаттың кезеңдік сипаты және оның шағын бизнеске әсері «Саясат» 2007-№3 (60-63)
6.Мейірбеков Б. Елдегі жеке кәсіпкерлікті дамыту жолдары ХАБАРШЫ ЭС.-2004-C. №1 135Б
7.Cool4Student.ru © 2009 « Бүгінгі күні ең маңызды сұрақтар шағын бизнес»
8. Ергалиев.Т.Н. «Государство и бизнес в 21-веке» Алматы-2004.
9.Жексембаева. Т. «Развитие открытой рыночной экономики Казахстана» Алматы-2004.
10.Туржанов.С. «МСБ: проблемы развития и поиск решений» Алматы-2005.
11. Кушумбаева.М.К. «Государственное регулирование экономики» Караганда-2003.
12. Мамыров.Н.,Ихдаханов.Ж. «Государственное регулирование экономики в условиях Казахстана» Алматы-1999.
13.www.fund-damu.kz «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры «Даму-Аймақтар» бағдарламасы бойынша орналастырған қаражатты екінші деңгейлі банктердің игеруі Алматы. 19.03.2009ж

14.www.fund-damu.kz
Қаражатты екінші деңгейдегі банктерге келісіп орналастыру Бағдарламасы бойынша аралық игеру қорытындысы
Алматы қ. 24.07.08ж.
15.www.fund-damu.kz ШОКС жобаларын қаражатты екінші деңгейдегі банктерге келісіп орналастыру Бағдарламасының I траншы шеңберінде қаржыландырудың аралық қорытындысы Алматы. 01.10.2008
16.www.fund-damu.kz Қаражатты екінші деңгейдегі банктерге келісіп орналастыру Бағдарламасының II траншы шеңберінде игерілгені жөніндегі аралық қорытынды Алматы. 01.10.2008
17inform.kz Негізгі бет » 2009 » Наурыз » 12 » Ислам қаржыландыру жүйесі дағдарыс кезеңінде өзінің мығымдығын мойындатып отыр
        
        Мазмұны.
Кіріспе
I. Шағын және орта бизнесті несиелеудің мәні мен ерекшелігі
1.1. ... және орта ... ... ... ... және орта ... ... Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнесті несиелендіруді
талдау
2.1. Шағын және орта ... ... және орта ... ... қоры ... негізінде
несиелендіруді
талдау......................................................................
.................31
III. Қазақстан Республикасында шағын және орта ... ... ... ... ... ... жағдайының тұрақты
дамуына, ең алдымен мемлекет тарапынан қабылданған және жүзеге асырылған
реформалар нәтижесінде қол жеткізуге болады. Отандық тәжирибе ... ел ... ... ... қол ... ... ... атқарылған жұмыстың нәтижесін көрсетеді.
Кез-келген қоғамда қаржы ... ... ... ... ... негізі болып табылады. Нарықтық экономика ... ... ... және орта ... (ШОБ) ... ... ... жүргізіліп отырған экономикалық реформаның басым бағыттарының бірі
болып ... ... ... ... және орта ... даму
барысына кедергі келтірмей, керісінше даму барысына ... ... ... ... ... ... ... қатырында болып отыр.
Осы тұста мемлекеттің атқаратын рөлі зор. Нарықтық экономикалы елдерде
мемлекет ... ... ... ... ... заң ... салықтар, несиелер тәрізді құралдар арқылы
араласады. Шағын және орта бизнесті (ШОБ) ... ... - ... ... ел ... дамуына, ЖІӨ ұлғаюына, шағын бизнес
субъектілері мен ... ... ... ... ... ... арасында
нарықтық қарым- қатнастың нығаюына әкеледі. Шағын және орта бизнес, макро
экономикалық деңгейде көптеген мәселелерді ... ... ... ... жаңа ... ... ... жылдан-жылға ЖІӨ қатысты өнім көлемін
ұлғайтады, ... ... ... ... өз үлесін қосады т.б.
Шетел қаржы ұйымдарының, шетел банктерінің Қазақстан нарығына
қызығушылық тудыруы, ел ... ... ... және жаңа ... асыруға сеніммен қарайды. Елiмiздiң жоспарлы экономикадан нарықты
экономикаға көшуiнiң өзi, қоғам ... ... ... үлкен
өзгерiстер алып келдi. Бүгiнгi күнi ... және орта ... ... ... ... жағдайлар жасалынуда.
Кейбiр кәсiпкерлерде өз бизнесiн ұйымдастыру кезiнде ... ... ... ... Әлемдiк тәжiрибеде мұндай мәселелер әр
түрлi жолдармен шешiледi. Сондықтанда, ақшалай қаражаттарға иелiк ететiн
инвестициялық қорлар, банктер, ... ... бел ... ...
ұйымдастырушы кәсiпкерлермен бiрiге отырып, олардың тауарларды өндiру мен
қызмет көрсетулерiн ... ... Бұл ... жеке ... ... ... алу мүмкiндiгi тұрса, ал мемлекет үшiн ... ... ... ... әлеуметтiк мәнi болып табылады.
Бүгінгі таңда халық шаруашылығы ... банк ... ... алар орны ... ... ... шағын және
орта бизнестi несиелеуде қызығушылық бiлдiруi.
Тиімді нарықтық экономиканы құруда шағын және орта бизнестің мәні ... ... ... мен ... ... ... ретіндегі орны мен рөлімен анықталады. Шағын және ... ... ... ... – бұл көбінесе жергілікті нарықты
қажетті өнім мен қызметтермен қамтамасыз ету, жұмыспен қамтылу ... ... ... мәселелердің оңтайлы шешілуі ауыспалы кезеңде орын
алатын әлеуметтік дағдарыстың зардаптарын азайтады.
Бүгінгі ... ... ... ... құру жолында оның
негізі болып табылатын кәсіпкерлік қатынастарды дамытып, жандандыру ... ... ... ... ... ...... дамытудың кепілі. Сондықтан да кәсіпкерлік төңірегіндегі
көптеген мәселелердің экономикадағы рөлінің аса ... ... ... ... ел ... ... ... Жолдауында:
«Еліміздің экономикалық саясатының бірден-бір басымды бағыты ... ... ... ... ... ... дамытуды басқару
еліміздің жүзеге асырып ... ... ... мәселесі болып
табылады. Кәсіпкерлік қызметті еліміздің шаруашылық қызметінің жандандырғыш
күші деп білуіміз қажет.
Әлемдік ... ... ... ... бизнес дамыған нарықтық
шаруышылықтың бөлінбес бір элементі болып табылады. Шағын ... ... ... ... жаңа қосымша жұмыс орындарының ашылуын құру
сияқты дәйекті мәселелер оның ... ... және ... ... ... деп қарастыруға негіз береді.
Сондықтан, бұл жұмыстың негізгі мақсаты – Қазақстан Республикасындағы
шағын және орта бизнесті несиелеуді дамыту сипаты мен ... ... ... ... ... ... ... яғни оның даму үрдістерін
және проблемаларын айқындау және оған ... ... ... ... ... ... диплом жұмысым Қазақстандағы шағын және орта ... ... ... ... ... Бұл ... ... алған
себебім, Шағын және орта бизнес, нарықтық экономиканың ... ... ... ... Олар экономиканы басқарудың жалпы мақсатына
жетуді қамтамасыз ететін, ... ... ... ... ... жұмыс негізгі үш бөлімнен ... ...... және орта ... ... мәні мен ... қарастырылған.
Екінші бөлімде – Қазақстан Республикасындағы шағын және орта ... ... ... ...... ... ... және орта бизнесті
несиелендіруді жетілдіру
I. ... және орта ... ... мәні мен ... және орта ... ... экономикалық мәні.
Өз тәуелсіздігімізді алғанымызға 17 жылдай уақыт ... ... ... ... енгізіп, онда маңызды орынға ие болды.
Оған дәлел ретінде экономикамыздың даму ... ... ... ... өз ... күтіп тұрған мәселелер баршылық. Солардың бірі
ретінде кіші және орта ... ... ... несиелендіруді
көрсетуге болады.
Шағын және орта кәсіпкерлік Республиканың әлеуметтік-экономикалық және
саяси дамуының маңызды факторы болып саналады. Шағын және орта ... ... ... ... ... ықпалын тигізеді. Атап
өтетін болсақ, кедейшілікпен күрес, жаңа жұмыс орындарының пайда болуы,
экономиканың көтерілуі, ... ... ... және ... ... да кіші және орта бизнестің инновациялық ... ... ... ... істеуі өте маңызды.
Шағын және орта бизнес – бұл шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... негізделген қаржы қорларының шектелген ... ... ... және ... ... үлесімен
жанасатын, табысты алу мақсатымен өндірістің барлық ... ... және ... ... ... пен ... жеке қатысуын талап ететін, өзін- өзі ұйымдастыру ... өзі ... ... ... және орта ... нарық
коньюктурасы оперативті ескере, нарықтық ... ... ... Ол шағын және орта фирма төңірегінде қолданыла алатын
қаржылық және өндірістік ресурстардың ... ... ... және орта ... ... ... ... ірі
корпорациялар монополизіміне қарсы тұратын нақты нарықтық ... ... рөл ... және орта кәсіпкерлік қызмет көптеген ауырлықтарға қарамастан,
дамуда. Шағын және орта ... ... ... ... ... ... өндіріс процесінің теңқұқылық қатысушысы
болып табылады. Кәсіпкерлерді шаруашылық субьектілерін деп айтсақ болады.
Шағын және орта кәсіпкерліктің сыртқы ортасының ... ... ... бұл ... шағын және орта бизнестің құрылуы мен іске асуына әсерін
тигізетін элементтер жиынтығы. Осы ... ... ... ортаның
факторларын құрайды. Заңдылық соңғы элементі ... ... ... асырушылықты сипаттуы мүмкін, ал заңдылықтың
тұрақсыздығы, ... іске ... ... кіші ... ... ортасының негативті факторы
болып табылады.Сыртқы орта ... ... 5 ... бөлсек
болады. Бірінші топ шағын және орта бизнес үшін аса ... ... ... ... (өндіріс құралы,ақпарат,жұмыс күші,қаржы) және
өткізушілік. Екінші топқа ... ... аса ... ... және ... несиелік) және агенттерді (шағын
және орта бизнес) жатқызамыз. ... ... ... ... ... ... ... Төртінші топ басқа әлеуметтік-
экономикалық процестермен ... ... ... ... прогресс, халық шаруашылықтың құрылымы және
т.б тұрады. Ерекше ... тағы да бір ... ... элементін шағын және
орта кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау жүйесі алады.
Шағын және орта ... ... ... ... ... қарағанда анықсыздығымен ерекшеленеді. ... ... және орта ... қызметі локалды нарықта
көрсетіледі, және ірі компаниялар нарықтағы қызметтерімен ... ... және ... ... ... ... сыртқы ортаның ерекшелігі шағын және орта кәсіпкерліктің
мемлекеттік ... ... ірі ... қаржы-несие
институттарынан обьективті бағынышты ролімен байланысты. Үшіншіден,
сыртқы ... тез ... яғни ... және орта ... ... жылдам өтуі және кәсіпкердің бұл
қиындылықтарға мән беру ... және орта ... ... ... ... ... ... құрылған еді. 1992 жылдың шілдесінде “ Жеке
кәсіпкерлікті ... және ...... заңы ...... 2 ... ҚР Президентінің “ шаруашылық жүргізуші серіктестік
... ... ... ҚР Президентінің келесідей Жарлықтары
қабылданды: 1996 жылдың 14 шілдесінде “ ... ... ... ... жүзеге асырудың қосымша шаралары ”
туралы 1997 жылы ...... және орта ... ... ” және “ ... ...... заңдары
шығарылды.
Шағын бизнес ерекше орын алып мемлекеттің ... ... ... тигізеді. Олар бірқатар артықшылықтарға ие:
1) Шағын кәсіпкерлік бір ... ... ... ... ... ... Ірі ... қызметі шектелген және ойлаған қызметі жүзеге асқанымен
табысының аз ... ... ... ... ... ... қолдану;
3) Ірі фирмалар ғылыми зерттеулермен тәжірибелерді жүргізілуге мүмкіншілігі
әлде қайда көп болса да ... ... ... ... ... баяу ... Сондықтан да ірі фирмалар сыртқы орта әсеріне
икемсіз болып келеді. Ал шағын ... ... ... өзгерістерге
тез икемделіп, жауап қайтарып процесс бағытын жылдам өзгертуге қабілетті;
4) Шағын фирмалар ірі компанияларға қарағанда ғылыми техникалық ... ... ... пен өнеркәсіпте жылдам енгізеді.
АҚШ-тың Ұлттық ғылыми қорының зерттеулері ... ірі ... ... ... 2,5 есе көп ... ашады, өнеркәсіптегі
инновациялардың 50%-ы шағын ... ... ... ал ... ... процесі шағын кәсіпкерлікте 1 жылға ертерек іске
асырылады. Осының бәрі шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... Астана, Шығыс Қазақстан және Қарағандыда
шоғырланған. Ал енді осы несие алу ... ... ... ... ... сауда, өндіріс және ауыл шаруашылығында
шоғырланған.
Екінші ... ... ... ... ... ролі
мен маңызы бүгінгі таңда өте жоғары. Олар нарықты экономиканың қарқынды
дамып келе ... ... ... ... ... ... дамуына өз үлестерін қосуда. Несиелеу жүйесіндегі олардың негізгі
бағыттары мен мақсаттары:
- Қазақстан Республикасының ... ... нaқrы өз ... ... ... саясатын жетілдіру арқылы азаматтарға,
клиенттерге жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... несиелік саясат арқылы Қазақстан
Республикасының нарықтық инфрақұрылымының өсуіне өз ... ... ... ... ... ... қоғамдық жұмыстарына
белсендi қатысу;
- Халықаралық қaржылай институттар мен ... ... банк ... ... ... ... ... ретінде, несие - кәсіпорындар мен
ұйымдардың негізгі және айналым капиталын ... ... ... ... ... ... несие қорын құру және оларды
қайтарылу, пайыз төлеу шартында ... бір ... ... ... ... ... өндірістік қатынастар жиынтығын білдіреді.
Несиенің елдегі ақша ... ... ... және жеке ... ... ... ... барысындағы қалыптасатын экономикалық қатынастарды
да несиелік қатынастар мазмұнына жатқызуға болады.
Несиелік қатынастар екі жақты сипатқа ие және ... ... де, ... ... ... үшін де ... ... экономикадағы орыны мен ... оның ... ... ... ... ... ... ретінде
төмендегідей қызметтерді атқарады.
- қайта бөлу
- айналыс шығындарын үнемдеу
- ... ... ... ... ... алмастыру
- капиталдың шоғырлануын жеделдету
ғылыми-техникалық проггресті жеделдету.
Сонымен несиенің қоғамдағы қызметтері мен аса маңыздылығына байланысты
жүргізілген зерттеулерге сай, несие - ... ... тiperi ... ... ажырамас элементiн бiлдiредi. Оны барлық шаруашылық
субъектiлерiмен қатар, мемлекет те, ... те, ... жеке ... ... ... пайда болуын өнiмдердi өндiру сферасынан емес олардың
айырбас сферасынан ... ... ... ... - бұл ... бiр ... ... өтyiн бiлдiредi десе, шынымен де, осындай айырбас кезiнде
несиеге байланысты қaтынас туындайды. ... ... - бұл ... алушы және
оны қайтаруға мiндеттi, несиелік қатынастың екiншi жағы. ... ... ... бip бiрiмен жақын сөздер болғанымен де, ... ... ... ... ... жеке ... ... қызметке,
салықтарға т.б. байланысты төлемдерi кешiгyi мүмкін, бiрақ, бұл ... да ... ... ... ... бұл тек қана ... ... сондай-ақ адамзаттық қатынастар жағдайын сипаттайды. Борыш
бұл өте ауқымды ұғым. Ал, ... ... - бұл ... ... ... бар ... берушi және қарыз алушымен қатар несиенiн құрылымының элементiне
берiлетiн объектi де жатады. Беру объектiсi - бұл ... ... ... қарызға берiлген құнды бiлдiреді.
Қарыз берушi - қарызды беретiн несиелiк қатынастын, бiр ... ... - бұл ... ... ... ... ... болып
табылады. Қарыз берушiлерге: банктер, банктiк емес ... ... ... және халық жатады.
Несиенiң негiзгi eкi формасы бар: коммерциялық несие жене банктiк
несие болады. Бұл eкi несие ... ... ... ... қарыз
объектici, динамикасы, процент мелшерi жене қызмет ету аясы ... ... ... ауыл ... қолданылады. Азық –
түлік корпорациясы ... ... ... ...... май
материалдарын, тұқымды, минералды тыңайтқыштарды және өсімдікті қорғайтын
құралдарды тауарлық несие түрінде ұсынады. Қазақстан ... ... ... ... несие ұғымы аванс түрінде берілетін несиені,
тауарлардың, жұмыстың және қызмет көрсетулердің алдын-ала төлемін қамтиды.
Дамыған нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... ... ... ... - бұл банктiк мекемелерден қарыз алушыларға
ақшалай түрде ... ... ... ... - бұл ... ... ... ... ... ... ... Банктiк несие бойынша несиелiк
қатынастың құралына несиелiк шарт немесе несиелiк келiciм жатады.
Қазіргі банктердің несие үшін ... ... ... ... факторларына мыналар жатқызуға болады.
-орталық банктің коммерциялық банктерге беретін ссудалары
мүдделендіру бойынша белгіленетін ... ... ... ... бойынша орташа пайыз мөлшері,
-өз клиентеріне депозиттік шоттар бойынша төлейтін орташа
пайыз мөлшері.
Несие қарыз алушыларға тек ... ... ... үшін ... Және ... ... ... заң тұрғысынан құқық
қабілеттілігі болған жағдайда, несиені өтей ... ... және ... ... ... ғана ... Несие келісімшартының шарттары
әрбір қарыз алушыға жеке анықталады. Банк несиесі ... ... ... ... ... және сапалық өзгерістерге ұшырады.
Қазақстанда мұндай несиені тек банктік қаржы-несие ... ғана ... ... қатар, оны қаржылық компаниялар да, несие ... ... ... де, ... ұйымдары да және т.б. беріледі.
Алайда, бұл осы несие ... ... ... Сондай – ақ, қарыз
алушылардың құрылымы да өзгереді. Акционерлік ... ... және ... өзге үкімет те, банктер де, жергілікті органдарда
және т.б. алады.
Басқаша айтқанда, несие банктік және ... да ... - ... ... ... асыру және олардың құқықтық
формаларын ұйымдастыруы ... ... ... ... ... және ... емес ... шеңберінде екі жүйені
бөліп қарастырады. Соған сәйкес несие екі ... ... ... және ... ... ... ... қызметтерінің маңызды ... ... ... ... ... деп ... ... саласының өнім
шығаратын және қызмет көрсететін кез ... ... ... ... ...... мемкемелерден
өзге заңды тұлға болып табылатын банктің ... ... ... ... ... ... екі қызмет
атқарады:
1) макроэкономикалық – елдің ... ... ... ... ... микроэкономикалық – банктердің табыстылығы ... ... ... ... ... ... алу.
Кәсіпкерлікке берілетін несие түрлері мыналар:
Овердраф, Маусымдық несие, Сенім несиесі , ... ... ... ... ... ... несие , Ломбардтық несие, ... ... ... ... ... ... ...
келісілген лимит шегінде белгілі бір уақыт ішіндегі қарыз ... ... ... несиелік мекеменің оған берген ... ... ... ... ... және ... түрлері
болады. Жаңартылмайтын несиелік желі ... ... ... және оны өтегеннен кейін банк пен ... ...... ... Жаңартылатын несиелік желісі барысында
(револьверлік) несие ... ... ... ... ... ... және өтеледі. НЕсиелік желі, сол ... ... ... ... ... ... желі клиенттің
бір конракт төңірегінде ... бір ... ... ... ... өндiрiстiң жандауында, оның кеңеюi процесiнде алатын ролi
орасан. Ол негiзгi қорларға (үй, ... ... көзi ... ... ... өндiрiстi жаңа техникамен жабдықтау жолында ... ... ... осы ... ... пайдалану бюджеттен
қайтарылымсыз қаржыландырудан бiршама артықшылықтары байқалады. ... ... ... ... ол ... ... ... жұмсаулары мүмкiн, өйткенi ол сұраусыз ... ... ... бiр мақсатқа алынған несие тек сол мақсатқа қолданылуы керек, басқа
жаққа жұмсау тiптен ойдан да шығарылуы керек. Және ... ... ... де, ... өз ... ... ол ... төлеуi керек.
1.2 Шағын және орта бизнесті несиелендірудің ерекшеліктері.
Шағын және орта бизнес ... ... ... ... ... ... мемлекеттерінің ЖІӨ-нің негізгі ... ... ... және ... ... ... ... шағын және орта бизнестің үлесіне ЖІӨ-
нің 70 пайызына дейін ... Осы ... ... және орта ... ... жаппай, динамикалық және икемді нысаны ретінде
шаруашылықтың нарық ... ... ... ... ... және
қоғамның орта буынын құрайды.
Нарық экономикадағы ... ... - ... ... ... ... ... құрылымен сапасын ... ... ... ... ... шағын бизнестің үлесіне
ЖҰӨ-нің 60-70 % -ын ... ... ... ... ... ... қызметін бар күшімен қолдап отырады.
Шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... түрде
жауап беру арқылы ... ... ... ... ... ... ... бәсеке ортаның қалыптасуына өз үлесін қосады.
Бүгінгі күні ... ... ... ... жоқ.
Американ ғалымы, профессор Роберт ... ... құны ... ... процесс ретінде, ал кәсіпкерді ... ... ... пен ... ... қаржылық психолгиялық және
әлеуметтік тәуекелді ... ... ... нәтижесінде пайдасына
ақшамен қанағатты алатын адам ретінде қарастырады.
ҚР ... ... ... ... жағдайларына
өтуі кезеңнің басынан бастап ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің бірі болып
табылады. ... ... тап ... ... дербес
субьекті ретінде нарықтың ... ... ... ... ... ... ... байланысты бірқатар заң ... ... Бұл ... жұмыспен қамтуын көтеру, бәсекені
дамыту, экономиканың перспективті саласында оның ... ... орта ... құру ... шағын және орта ... ... ... мен ... дәлел ретінде бола
алады.
Банктердiң тәжiрiбесiнде қолданылатын несиелеу ... ... ... ... банкте пайдаланылатын несиелеу
механизмiнiң элементтерi несиелiк ... ... ... ... ... ... ... техникасын бiлдiредi. несиелеу алғышарттары
келесiдей:
несиеге деген өтiнiштi қарау;
несиелiк ... ... ... шарт ... және несие беру;
несиелiк мәмiленiң орындалуына бақылау жасау.
Қарыз алушыларға несие беру ... ... ... Ұлттық Банкi туралы» 30.03.1995 ж. және ... ... жёне ... ... ... 30.08.1995 ж. ҚР
Президентiнiң заң күшi бар жарлықтарын басшалылыққа алады. Несиелер ... бар ... ... ... ... ... көздерiнiң және
тұрақты қамтамасыз ету формаларының бар ... ... ... алғышарт. Банкке келiп түскен несиеге деген өтiнiштi ... ... ... ... ... ... Мұндай құжаттарда қарыз
алушы мен сұралатын несие туралы негiзi ... ... ... ... мүмкiн болар қамтамасыз ету мүлкi көрсетiледi. Банктiң қоятын
талаптарына байланысты өтiнiшке қосымша, яғни несиелiк ... ... ... ... ... әртүрлi топтары үшiн әртүрлi
құжаттар ... ... ... ... ... құжаттар пакетiнiң
құрамына ... ... ... ... ... алу ... ... |
| |куәлiктерiнiң немесе патенттерiнiң, нотариалды куәландырылған жердi |
| ... ... ... құжаттар, азаматтардың тілқұжаттары |
| |және клиенттiң несие алуға құқығын растайтын ... да ... |
| ... ... ... ... ... екi ... ... жёне оған қосымша мәлiметтер;|
|3) |Несиеленетiн жобаның рентабельдiлiк деңгейiн және несиенiң қайтарылу |
| |мерзiмiн сипаттайтын ... - ... ... ... ... мәмiлелердi растайтын келiсiм шарттар көшiрмелерi |
| ... ... ... және ... ... шарттар, |
| |тауарлы материалды құндылықтар ... ... ... ... банктерден алған несиелер туралы мәлiметтер (шоттар бойынша |
| ... ... ... ету ... ... ... ... қарыз алуышының |
| |меншiк құқығын растайтын құжаттар; ... ... ... байланысты мiндеттеменi куәландыратын құжаттар; |
|8) |Қызметiн жаңадан бастаған, яғни қаржылық есептер және ... да |
| ... жоқ ... және ... ... да ... |
| ... ... ... банк ... ... ... ... қамтамасыз
ететiн басқа да құжаттар мен мәлiметтердi талап ете алады. Сонымен қатар,
банкпен тұрақты ... ... ... ... ... үшiн ... тiзiмi қысқаруы мүмкiн. Қарыз алушы банкке несие алуға өтiнiш
жасаған уақытта, банк ... оның ... ... ... ... карточкасын толтыруы мүмкiн. Онда - фирманың жетекшiсi мен қарыз алушы
өкiлiнiң аты-жөнi; Қызмет және ... түрi; ... ... ... ... ... және валюталық шот ашқан банктiң аты және ... ... ол ... ... ... ... және мерзiмi;
соңғы есептiк күнге берiлген баланс құрылымы және басқа да көрсеткiштер
жазылады. ... ... ... ... ... банк ... ... ссудасын қайтару қабiлетiн бағалау кезiнде, шешiм қабылдау үшiн аса
маңызы бар. Бағалау техника-экономикалық есеп ... ... ... ... қабілетін бағалау.
Қарыз алушының несиелік қабілеті - бұл қарыз алушының өзінің қарыздық
міндеттемелері бойынша ... және ... есеп ... ... ... қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға беретін
нақты ... ... ... ... ... ... ... алушының қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және
несиелік операцияларға байланысты мүмкін ... ... ... ... ... ... тиімді басқаруға және пайда табуға мүмкіндік
береді.
Әлемдік және ... ... ... ... ... несиелік
қабілетінің мынадай критерийлерін бөліп қарайды: қарыз ... ... ... алу ... ... ... барысында
қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу қабілеті (қаржылық мүмкіндігі),
капиталы, ... ... ... ... ... ... жағдай,
бақылау (қарыз алушы қызметінің ... ... банк ... ... ... ... сипатының дәл келуі).
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау оның қаржылық жағдайына баға
беруді сипаттайды. Қаржылық ... баға ... ... ... ... ... ... жағдайы оның мынадай төлем ... ... ... ... ... ... ... қайтару;
3) жұмыскерлер мен қызметкерлерге жалақы төлеу;
4) бюджетке төлемдерді және салықтарды төлеу.
Қарыз алушының қаржылық ... ... ... ол ... ... есеп ... ... қаржы-экономикалық жағдайын талдау үшін негізгі көздер
ретінде Қаржы ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
формалары қызмет етеді; "Кәсіпорын балансы" (№1 форма); ... ... ... ... туралы есебі" (№2 форма); Кәсіпорын балансына қосымша
бет (№3 форма); сондай-ақ ҚР Статистикалық есеп ... ... ... ... ... ... туралы есебі" (№1 - Ф -
мерзімді - тоқсандық формалары) және Кәсіпорынның (ұйымның ... ... ... ... шығындары туралы есебі" (№5-3-мерзімді -
тоқсандық- жылдық формалары).
Отандық банктік тәжірибеде қарыз алушының ... ... ... ... қаржылық коэффициенттердің төрт тобы
пайдаланылады:
- өтімділік коэффициенті;
- қаражат ... ... ... ... ... ... тәуелділік
коэффициенттер;
- компанияның ресурстарын пайдалану тиімділігін талдауға арналған
айналымдылық коэффициенттер;
- заңдалылық ... ... ... ... ... ... коэффициенті.
Өтімділік коэффициентінің өзі екі коэффициент көмегімен анықталады:
- ағымдағы өтімділік коэффициенті;
- тез өтімділік коэффициенті.
Мұндағы ... ... ... және ... ... ... таза ... тауарлы-материалды қорлар, өзге ағымдағы активтер
(алдағы уақыт шығыстары, өтімділігі жоғары бағалы қағаздарға ... ... ... таза ... дебиторлық қарыз ұзындығынан үмітсіз
қарыздарды ... ... ... ... ... ... ... қорлардың да айналым мерзімі 1 жылдан аспауға тиіс.
Ағымдағы пассивтерге қысқа мерзімді ссудалар, ... ... ... ... қарыздары, өзге ағымдағы
міндеттемелер жатады.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті бұрынғы өтеу ... ... Бұл ... ... міндеттемелердің ағымдағы активтермен
қаншалықты қамтамасыз етілетінін сипаттайды. Бұл ... мәні ... ... ... ... ... Егер оның мәні 1,20-дан артып кетсе,
онда тауарлы-материалды ... (ТМҚ) ... ... айналысының
бәсеңдеуін немесе дебиторлық қарыздың жоғары болуын көрсетеді. Ал оның
мәнінің төмен болуы ... ... ... ... бұл көрсеткіш мәнінің жоғары болуы, қарыз алушының ... ... ... ... бұл көрсеткіштің нормативтік мәні
клиенттердің классына қарай әр түрлі ... ... ... II, III класс үшін - 2,0;
IV класс үшін —1,5;
V-VІ класс үшін - 1,25.
Бұл көрсеткіш тауарлы-материалды ... (ТМҚ) тез ... ... болмаған жағдайдағы қарыз ... ... ... өтеу ... ... ... коэффициенттің мәнінің 0,4-тен 0,6-ға дейінгі аралықта болғаны
дұрыс. Бөлшек сауда компанияларында оның мәні 0,3-тен 0,4 ... ... Оның ... ... болуы дебиторлық қарыздардың өсуінен
туындайды.
2. Қаражат көздерін тиімді басқаруды талдауға ... ... ... ... ... ... қарыз алушының меншікті капиталының
қамтамасыз ету дәрежесіне және оның ... ... ... ... баға ... ... жасайды. Аталған көрсеткіш
коэффициенттеріне мыналар жатады:
- ... ... ... ... ... қатынасы.
Осы және келесі коэффициенттерді есептеген кезде банктерге берешек
(қысқа және ұзақ мерзімді), жабдықтаушыларға, бюджетке және ... ... ... ... ... ... меншікті капиталдың шекті қатынасын
көрсетеді. Мысалға, коэффициент 2,0 тең ... онда ... ... ... меншікті капиталдың 1 теңгесі келеді дегенді білдіреді немесе ол
активтердің 67%-ы ... ... және 33%-ы ... капиталдың есебінен
қаржыландырылатынын сипаттайды.
Дүниежүізілік банктік тәжірибеде бұл көрсеткіштің нормативтік ... ... ... әр ... ... келуі мүмкін:
I класс — 0,66
ІІ класс-1,00
III класс үшін —1,10
IV класс үшін ... ... ... класс үшін - 2,00.
3) Компанияның ресурстарын пайдалану тиімділігін талдауға ... ... ... ... ... дебиторлық қарыздың айналымдылық ұзақтылығы (күнмен);
— кредиторлық қарыздың айналымдылық ұзақтылығы (күнмен);
— ТМҚ-ның айналымдылық ұзақтылығы (күнмен).
Дебиторлық ... ... ... ұзақ ... ... ... тәуекелі туындайды. Сондықтан бұл көрсеткішті талдағанда әрбір
заңды және жеке тұлғаға қатысты ... ... ... мен ... ... болу ... мен қайтарылу жағдайына басты назар аудару қажет.
Сонымен қатар дебиторлық қарыздың айналым қаражаттарындағы ... ... ... оның үлесі жоғары болса соғұрлым компанияның ... ... ... дебиторлық қарыздың құрамындағы күмәнді және
үмітсіз қарыздардың үлесін анықтау арқылы, оның сапасын ... ... ... үлесі жоғары болса, соншалықты компанияның өтімділігі
төмендейді). Дебиторлық қарызды талдауда айналым-сальдолық ... ... ... ... құжаттарын (төлем тапсырмасын, тауарлы көлік жүк-
құжаттары және т.с.с) ... ... ... ... ... дебиторлық қарызды
есептеумен ұқсас. Бұл жерде дебиторлық қарыздың ұзақтығы мен кредиторлық
қарыздың ... ... ... ... ... ақшалай
қаражаттарының түсуі мен жұмсалуының орташа жылдамдығын бағалауға болады.
Бұл көрсеткіштің мәні өскендігі ... ... яғни ... ... тауарлардың жиналып қалғандығын және оны сақтау
шығындарының артатынын ... ... оның өсуі ... ... ... ... бағаның өсуімен де байланысты болуы мүмкін.
Ал оның мәнінің төмендігі, ТМҚ-ның жеткіліксіздігін, оның ... ... ... ... ... ... ... үшін компанияның
орналасқан жеріне барып, оның қоймасындағы сақталған тауарлардың барлығына
көз жеткізген ... ... ... ... ... ... және ... деңгейін
көрсетеді және ол пайданың әр түрлі нұсқалары мен ... ... ... ... ... коэффициенттерге мыналар жатады:
- жалпы пайда нормасы;
- таза пайда нормасы.
Есептелінетін таза пайда ... ... сату ... ... ... ... мәнімен өзара салыстырылады. ... ... ... ... ... ... төмендеуін
сипаттайды. Ол өз кезегінде оның өніміне деген сұраныстың азаюына әкеледі.
Несиелік сараптаманың қорытыңдысына қосымша бет ретінде кепіл мүлкін
бағалау есебі жүреді. ... ... ... ... бағалаушы іске асырады.
Кепіл затын бағалау нарықтық және шығындық әдіспен ... асуы ... ... бағалау барысында кепілдік құны ... Сол ... 70% ... ... ... банк клиентке несие бере ... ... ... ... ... ... кепіл құнының мөлшерінен
асып кетсе, онда банк клиенттен қосымша кепіл затын кепілге қоюды ... ... ... ... ... және несие беру.
Қазіргі несиелеудің басты ерекшелігі бойынша банк ... ... ... ... ... кейін, несиелік шарт жасасу үшін ... ... ... ... ... ... ... пен қарыз алушы келісімшарт негізінде шешеді.
Несиелік ... екі ... ... ... ... ... Онда мыналар көрсетіледі:
- несиелеу мақсаты және объектісі;
- несиенің мөлшері:
- несиені беру мерзімі және қайтару ... ... ... ету ... ... үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі;
- несиенің қозғалысын және клиенттің қаржылық жағдайын бақылау үшін
қарыз алушының ... ... ... ... ... банктің бақылау қызметі.
Несиелік келісімшарттың мазмұнын келісуші жақтардың өздері анықтайды.
Несиелік ... ... ... кепіл туралы
келісімшарттың орыны ерекше. Кепіл туралы шарт кепіл ... ... ... ... бағалы қағаздар, басқа да мүліктер және мүліктік
құқықтар жатады.
Материалдық-заттық мазмұнына қарай кепіл заттары ... ... ... ... ... тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі:
а) шикізаттар, материалдар, ... ... ... ... және ... өнімдер кепілі;
б) валюталық құндылықтар (нақты валюталар), алтыннан ... ... ... да ... құндылыктар кепілі; ■ бағалы
қағаздар (вексельдер) кепілі;
• сол ... ... ... ... мүлік кепілі (ипотека).
2. Мүліктік құқықтар кепілі:
• жалгерлік құқық кепілі;
... ... ... ... ... ... туралы келісімшартта мынадай мәселелер қарастырылады:
• келісімшарт жасасушы тараптар туралы мәліметтер;
... ... ... ... ... мен міндеттері;
• кепіл ұстаушының құқықтары мен міндеттері;
• талап ету құқықтары;
... ... ... ... ... басқа мүлік есебінен;
• кепілге қойған мүліктің бұзылуына байланысты тәуекел жағдайлары
мен кепіл затын ... ... ... ... ... ... шешу;
• басқа шарттар.
• кепіл туралы келісімшарт жасасушылардың ... ... мен ... ... ... ағымдық шот ашу, ссуданы беруді құжаттау тәртібін (қосымша
құжаттар ... ... ... беру ... ... несиелеуді
ұйымдастыру және техникалық шарттарын қамтиды.
Несиенің көлеміне байланысты әр түрлі берілу тәсілдері ... ... ... шотына толығымен аударылып, қажет болған
жағдайларда ... ... - ... ... ... ... қаражаттарға
деген қажеттіліктің туындауына байланысты біртіндеп іске асады. Үшінші ... бір ... ... ... құқығы бола отырып, ол оны алудан бас
тартады (мысалға, артық сыйақы төлегісі келмейді).
Несиенің ... оны беру ... ... ... ... ... ... және проблемалық несиемен
банктің жұмысы.
Несиелік мониторинг - несиені берген күннен бастап, оны ... ... ... және ... ... ... ... үнемі талдап отыруды, несие сапасының төмендеуі немесе несиелік
келісімшарттың бұзылуы анықталған жағдайларда тиісті шаралар ... ... ... ... ... ... ... ақпарат көзіне мыналар
жатады:
- банкте жинақталған қарыз алушы туралы ... ... ... ... ақпараттар;
- өзге көздерден алынатын ақпараттар (жабдықтаушылардан сатып
алушылардан, өзге банктерден. қаржы ... ... ... ... ... ... ... мониторинг ағымдық және
тереңдетілгеи болып бөлінеді.
Ағымдық мониторинг - ай сайын ағымдық мониторинг ... ... ... ... кестесінің орындалысы шегінде барлық несиелер
бойынша жоспарлы түрде қарыз алушының шаруашылық және қаржылық жағдайы
туралы ... ... алу ... ... ... несиелік мониторинг әр ай сайын несие толық қайтарылғанға
дейін жасалады. Ағымдық ... ... ... ... есеп беру
нысаны 15-қосымшада берілген.
Ағымдық ... ... ... - ... ... ... ... төлемсіздіктің алдын алу. Мониторинг жүргізуде ... ... ... және оның ... шот ... ... ... негізгі қадамдарына мыналар жатады:
- қарыз алушының шотындағы ақша ... ... ... ... клиентке ескертулер жасау (несиені төлеу мерзімінен екі үш күн ... ... ... ... ... ... жазбаша түрде);
- клиенттің орналасқан жеріне бару ... ... ... есебінің материалдары негізінде оның қаржылық және ... ... және ... ... ... ... қайтару кестесі бойынша қарыз алушының
негізгі қарыздың және пайыздың төленгендігі тексеріледі.
Егер қарыздың қайтаруын кешіктіру қарыз алушының ... ... ... ... байланысты болса, онда дабыл қағу қажет
емес. Бұл жағдайда қарыздың кешіктірілуі ... ... ... ... әсер ететіндігін ескерткен дұрыс.
Егер қарыз алушының тексеріп бару барысында ... ... ... ... ... барлығын куәландыратын қауіпті
белгілер анықталса, онда ... ... ... ... ... ... ... ізделінеді:
- қарызды кешіктіру себептері;
- кешіктірілген қарызды қайтару мүмкіндігі;
- ... ... ... ... кестесін орындау мүмкіндігі.
Тереңдетілген мониторинг-ай сайын тереңдетілген мониторинг есебінің түрінде
рәсімделетін, несиені ... ... ... бұзылуына қарай,
жоспардан тыс (кенеттен) немесе қандай да бір алаңдатарлық ... ... ... алушының шаруашылық және ... ... ... толық ақпараттарды алу мақсатында жүргізілетін тексеру.
Қарыз алушының несиелік ресурстарды көздеген мақсатқа пайдаланбағаны
анықталған жағдайда ... ... ... ... ... ... хабарлама даярлап және оны заң қызметкері ... ... ол ... ... ... ... қарауға қояды.
Несиелік комитет ондай несиелер бойынша қарызы туралы нақты ... ... ... ... ... ... ... қайтарылмаған, уақыты
кешіктірілген және қосымша келісім ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген несиелер
бойынша сақтандыру компанияларының, кепілхатты және кепілдеме ... ... ... ... ... пайыздың несиелік келісімшартта көрсетілген
күннен 30 күн өткенге дейін қайтарылмаған ... ... ... ... ... ... жатады:
- қарыз алушының қызметін қайта құру;
- несиені қайтару кестесін өзгерту;
- пайыз (сыйақы) төлеу тәртібін өзгерту.
Отандық банктік ... ... ... ... ... сәйкес стандартты несиеден өзгелері, соның ішінде күмәнді ... ... ... Кез ... коммерциялық банкте Проблемалық
несиелер ... ... ... ... ... ... ... несиелермен әрі қарай жұмыс жасау бағытын таңдауда мынадай
факторлар ескерілуі тиіс:
- қарыз алушының Банк алдындағы міндеттемені ... ... ... ... ... болу ... ... итермелеген
форс-мажор немесе нарықтағы жағдаяттың теріс өзгерісі, бизнес жоспарындағы
жіберілген қателіктер, кәсіпорындағы ... ... ... және
т.с.с:
- қарыз алушының іскерлік беделі, несиелік тарихының болуы;
- кепіл мүлкі есебінен ... ... ... ... ... сауықтандыруға байлансты шаралар жасалған жағдайда қарыз
алушының несиелік қарызды ... ... ... ... ... банкке ұсынылуы;
- қарыз алушының ағымдағы ... ... ақша ... ... толық ақпараттарды банкке беруге дайын болуы;
- қарыз алушының ... ... ету ... ... ұсынуы. Қысқаша
айтқанда, банк үшін аталған нұсқалардың қайсысы аз шығын жұмсай отырып,
несиелік ... ... ... ... ... ... алушының қаржылық ... ... ... жатады:
- несиенің ... ... ... немесе несиелік
келісімшарттың қызмет ету мерзімін созу;
- ... ... ... яғни ... ... ... отырып, қосымша несиелік ... бөлу ... ... қаржыландыру, қарыз алушы немесе үшінші бір ... ... ... ... беру ... ... төлеттіру.
II. Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнесті несиелендіруді
талдау
1.2. ҚР-ғы шағын және орта ... ... ... талдау
Экономиканың динамикалы дамуында шағын және орта ... ... ... Нарықтық экономикасы дамыған елдерде ... ... және орта ... ... ... АҚШ-та – 62,2, Жапонияда - 71,8,
ал Оңтүстік Корейде еңбекке ... ... 64 %. Ұлы ... ... ... 2,4 млн. ... ... мекемелері жұмыс
істеп келеді( жеке компаниялар санының 96%). Батыста ... ... 40-60%, ал ...... және ... ... ... шағын кәсіпкерлікті
дамыту жеңілірек. Қазақстан ... ... ... анағұрлым
маңызды, оның әлсіз дамуынан сауда кәсіпкерлері түгелдей барлық киімді
импорттап, өзге елдер экономикасының ... ... ... ... ... ... ... уақыттарда экономиканың осы секторын қалыптастыру үшін ... ... ... ... жасау керек. Жедел дамудың тежеуші
факторы қажетті айналым капиталы мен кәсіпкерлік машықтың болмауы. ... ... ... ... өз ... ... өз қызметінің көрсеткіштерін жасыруға мәжбүрлейді, ал ... ... ... шешу үшін ғылыми қызметтерді пайдалануды
қиындатады.
Статистика мәліметтеріне сүйсенсек 2007 жылы ... ... және орта ... 30,9% -ті ... ... және ... министірі
Владимир Школьниктің айтуы бойынша осы сектордың өнім ... ... ... ... жоғарлады, 1-ші тоқсанда 350 млрд тенгеге көбейсе, ал ... ол 689 млрд ... ... ... ... ... 2008 жылғы
көрсеткіш бұрынғы жылға ... ... ... тұр, және де осы ... бағамен өнімнің шығуы ол инфляциялық көрсеткіштен қауіптің
төмендігін ... 6 ай ... өнім ... 3%- ды құраса , ал 8 айда ол
2,5%- ын ғана құрады. Школьник мырзаның айтуынша бұған ... 2007 ... ... ... ... ... және орта бизнесті несейелендірудің ... ... 2-3 айда ... ... ... төмендетеді дейді. 2008
жылы қыркүйекте республикада 666098 белсенді шағын кәсіпорын алға ... ... ... ... ... және ... ... Алматы мен Астана сонымен қатар Атырау және ... ... ... ... Ауыл ... ... ... облысы мен
Оңтүстік Қазахстан облысы айналысады. Қазіргі таңда Шағын орта бизнес ... адам саны 1,9 млн ... ... ... ... тәуелсіз
ассоциацысының бағасы бойынша дағдарыс әсері шағын орта ... өз ... және ол ... белсенді дамып отырған кәсіпорын санын
қысқартты. Соңғы бірнеше ... ... ... саны 25-50%- ға ... ... яғни экономикалық сектордан тәуелсіз, және де 25-35%- ... ... ... да ... ... Оның ... айқын
құбылыс болып табылады, өйткені шағын бизнеске барлық ... ... ... ... ... ... ... өзіне тез
қабылдайды, яғни өседі немесе ... ... ... ... ... соңында белсенді кәсіпорының шағын орта бизнес секторында 25%-
ға дейін төмендеді және де ... ... ... 50%- ға ... ... ... ... дағдарыс болмаған жағдайда), құрылыс және де ірі
орталықтарға қаржылық салымның тұрақты салынуы яғни Алматы және ... ... ... ... сервистік саланың дамуына әкеп соқтырды сонымен
қатар тұтынушылардың сұранысы де өсті ол тұтынушыларды ... алып ... Өз ... осы ... сауда мен қызмет көрсету
сферасы алды. Екінші деңгейлі банктердің жағдайларының төмендігі, ... ... ... ... ал ол өз ... ... орта ... жағдайының нашарлауына әкеп соғады. Банктермен берілген ... ... 2008 ... ... 1416млрд тенгені құрды. Соңғы
жылдарды ескеретін болсақ тек қана 2007 жылы ... орта ... ... ... ... $ 2,5 млрд ... айырлған. Жағымсыз әсерді
статистикада дәлелдеп берді. Ұлттық банктің мәліметті бойынша 2007жылы
маусымда ... ... ... ... көлемі 232млрд тенгені құраса, 2008
жылдың маусым ... 85 млрд ... ... ... Ол 2006 ... қарағанда
төмен дәржеде екенін білдіреді ондай жағдайда мемлекет ... орта ... ... ... бет ... орта бизнес ағымдағы жағдайда ұзақ мерзімді байланыстары
мен банктармен серіктестік қатынастағы ірі кәсіпкерлікке ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың төмендеуімен бірге
ЖІӨ дамуының қарқыны да төмендейді. «Даму» ... ... ... бойынша, егер 2006 жылы орта және шағын кәсіпкерліктерге
банктық ... ... 83,2% ... ал 2007 жылы ол ... ... қатар шағын және орта бизнесті өндіріс үлесінің азаюы
байқалады. Несиелеу жүктемелері айтарлықтай жоғары. Есеп ... 18-19%, ... 20-21%. ... ... ШКС( шағын кәсіпкерлік секторы)
несиеге қолының жетпеуі.
«Даму» шағын кәсіпкерлікті дамыту қорының несиелеу ... 2004( 6%) ... ... жылы 4,5% ... ... банк және «Даму» Қорымен ШКС несиелеу, млрд.
теңге, ... ... ... ... ҚР ұлттық банкі www.nationalbank.kz
2008 жылғы 1 қазанға арналған жағдай бойынша 984 319 ... ... (шкс) ... бұл ... салыстырғанда 5,3 %-
ға артық. ШКС шығарған өнім көлемі 2008 ... ... - ... ішінде
былтырғы жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда (тұрақты бағада) 0,1% артып
1 748,9 млрд. ... ... елде 2007 жыл ... ққс –да шағын
кәсіпкерлік үлесі 30,9 % құрады. ШКС ... ... ... ... Көрсеткіш орташа республикалық көрсеткіштен барынша төмен
өңірлер бар
ҚР ұлттық банкінің мәліметтері ... 2008 ... ... ... ... несиелеудің өсуі , ал мамыр ... ... ... ... ( 2 ... ... жеке ... кәсіпкерлік субъектілерін несиелеуі, млн. теңге.
2сурет.
Дерек көзі: ҚР ұлттық банкі ... ... ... ... ... ... 2007 жылмен
салыстырғанда екі есеге дейін өскен.
ЕДБ пен Қордың ШКС несиелеу көлемі ... ... ... ... ... ҚР ... банкі www.nationalbank.kz
ШКС банктардың несиелеуі көлемінің төмендеуі нәтижесінде, 2008
жылы шағын кәсіпкерлік ... ... ... тапшылығы 20
млрд. АҚШ долларын құрады.
Несиелік ресурстарға деген сұраныстың төмендеуіне көп ... ... ... ... ... ... пайыздық жүктеменің
өсуі мен кепілдің талаптардың ... ... 1 ... ... емес ... қатысты,
несие саясатының қатаңдануына әсер еткен негізгі факторлар:
1. кепілдік қамсыздандыру бағасының ... ... ... ... ... ... ... қарызгерлердің төлеу қабілеттілігінің жалпы деңгейі;
4. жалпы экономикалық күтулер;
5. несиелік портфельдегі ... ... ... үлесінің өзгеруі;
Екпін кепілдік қамсыздандыру құнынан ... ... ... ... ауысты.
Ұлттық Банк 2008 жылғы қазанда жүргізген «несие нарығының ... және ... ... жеке ... ... ... зерттеу
нәтижесі бойынша 2008 жылдың 3-тоқсанындағы жағдайды қаржылық емес ұйымдар
тарапынан несие ресурстарына ... ... ... ... ... және ... ... қолайсыз
экономикалық конъюктурасы мен теріс күтулер аясында несиелік талаптарының
сақталуымен сипаттауға болады.
Банктер ... ... ... ... ... сақтық аясында
2008 жылғы ... ... ... ... салыстырғанда
сұраныстың, әсіресе шағын бизнес тарапынан сұраныстың өсіп отырғандығы
аталды. Бұл көбіне ... ... ... ... және ... ... айналым қаражатын қаржыландыру және қазіргі борышты
қайта құрылымдау қажеттілігінен туындап ... ... ... ... ... және негізгі құрал-жабдықтарды сатып алу қажеттілігінен
туындайтын сұраныстың үлесі ... ... ... атап
өткен респонденттердің 40% жуығы (негізінен шетелдік қатысуы жоқ ... ірі ... 5-гі) мұны ... ... қатаңдауымен: пайыздық
ставканың өзгеруімен және несиелеудің басқа талаптарының ... ... ... ... ... ... күтуі ірі және
орта бизнес субъектілері бойынша ақталды. Өткен кезеңде шағын бизнес
субъектілеріне ... ... ... ... ... ... ... сұраныс болатындығы бөлігінде расталған жоқ.
«Қысқа ақшаны» беру үрдісі талданып отырған кезеңде өз өзектілігін
сақтады. Өтімділіктің бірдей ... ... ... ... ... қажеттілігін, жаңа заемшыларға сақтықпен қарауды банктер ... ... беру ... ... ... ... факторлар деп көрсетті.
Сонымен қатар банктерден теңгемен де және ... ... де ... бар ұзақ мерзімді заемдарды алуға деген сұраныстың өскені аталды.
Бұл негізгі инвесторлар қолдаған осы банктердің беру ... ... ... ... ... қанағаттанарлықсыз сұранысына қарамастан
банктер көбіне ағымдағы заемшылардың төлеу қабілеттілігі мен ... ... ... отыр, сондықтан олардың қызметі
осылармен жұмыс істеуге бағытталған. Бұл көбіне ірі банктердің бестігіне,
сондай-ақ шетелдік қатысу жоқ банктерге қатысты.
Несиелік ... ... ... | ... ... тарапынан сұраныс |Шағын бизнес ... ... |
| | ... көзі: ҚР ұлттық банкі www.nationalbank.kz
Алдыңғы кезеңдерде несие ... ... ... еткен негізгі
факторлар 2008 жылдың 3-тоқсанында өз мәнін сақтап қалды:
- экономикалық даму үрдісінің теріс ... ... ... жоғары тәуекелді заемдар үлесінің өзгеруі;
- ірі заемшылардың қаржы жағдайының өзгеруі;
- кепілмен қамтамасыз ету ... және ... ... ... ... ... ... кездегі талаптар
тізбесіне толық сәйкес келетін жаңа ... ... жоқ ... Сондықтан, осы кезде банктердің негізгі күш- жігері ... ... ... және ... ... ... нашарлауын
болдырмау мақсатында осылармен жұмыс істеуге бағытталған. Банктер бұрында
тәуекелділер ... ... ... ... ... ... ... назарында болып отыр. Бұл бірінші кезекте саудаға және ... бір ... ... және ... ... ... отыр, бұл әлемдік қаржы дағдарысының Қазақстан экономикасына әсерінің
жүйелілігін және оның ... ... ... ... ... ... беру талаптары ішінде қосымша ... ... ... ... ... ... ... маржа
бойынша байқалды.
Банктардағы кепілдік қамсыздануының құнсыздану қаупі, сонымен
бірге құрылыс секторындағы жағдайдың ... ... ... ... қарым-қатынасының өзгерісінде көрініс тапты.
Банк несиелерінің салалық құрылымында несие санының көп мөлшері
сауда сферасына ... ... ... ... көлік пен байланыс
үлесінің өсуін атап өтуге болады. Үлестерінің ... ауыл ... ... ... ... ... субъектілеріне сала тарамдарында банк несиелері,
2006-2008 ... ... ... ҚР ... банкі www.nationalbank.kz
Сауда мен құрылыс сферасында несиелеудің айтарлықтай үлесі 2007
жылы өткен жылмен ... ... ... ... ... 43%, ... 41% өсу арқылы көрініс тапты ( 5 суретті қараңыз). Экономиканың
өзге ... ... ... несиелеу көлемінің деңгейі әртараптандыру
мен тұтас экономика дамуының төмендеуімен көрініс табады. Ауыл ... ... 2007 жылы 2% ... ол 2007 ... ауыл шаруашылығы
өнімінің көлемінде сипат алды. Ауыл шаруашылығы мен өнеркәсібі өнімінің
көлемі 2007 жылы ... ... ... сол ... ... ... ... тұрақтылығы мен дамуының ең басым бағыттарының ... ... 2008 ... ... бері ... пен даму ... ауыл шаруашылығына 127 млрд. теңгеден астам қаржы аударылды.
Шағын кәсіпкерлік мекемелерінің экономикалық ... ... ... ... млн. ... ...
Дерек көзі: ҚР ұлттық банкі www.nationalbank.kz
Банктардың ... ... ... ... ...... институционалдық қолдаулар шағын және орта бизнеске
көрсетілді. Үкімет тарапынан соңғы ... ... ... ... ... және жеке нарықтарындағы ... ... ... шаралар қолданылуда. Қазақстан үкіметі шағын және орта
бизнесті қолдауға 160 млрд. теңге ... ... ... аяғында бөлінген
48,8 млрд. теңгенің есебінен 2000 астам шағын және орта бизнес субъектілері
қаржыландырылды. ... және орта ... ... ... ... және жергілікті бюджетті қаржыландыру болып табылады. 2 ... ... ... және ... облысқа 2 млрд. теңгеден республикалық
бюджеттен қаржы бөлінеді. Осылайша, шағын және орта ... ... ... 56 ... ... ... бөлінеді. Сонымен қатар, ... және орта ... ... үшін 4 млрд. теңге әлеуметтік –кәсіпкерлік
корпорацияларға бөлінеді.
Осы жылы жергілікті және ... ... ... ... 95,5 млрд. теңге бөлінді. Осы соманың 50 млрд. теңгесі «Қазына»
қоры арқылы бөлінеді, және ... тағы 50 ... ... бөледі. Несиелеу
ақшалары Алматыда және Астанада ораласқан ... және орта ... ... ... ... жүктемесі ағымдағы 22% қарсы
12,5% құрайды.
Шағын бизнес субъектілерін дамыту үшін жағдайларды қалыптастыру,
ең алдымен шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... пұрсаттылықтың қазіргі құрылымы шағын
бизнстің дамуында ынталандырушылық рөлін қамтамасыз ... ... ... ... арқылы табыстың өсуінің ынталандырушысы болып табылмайды.
Негізінен, кәсіпкерлік сферасы республикада ... ... ... мен ... ... көтеру арқылы
дамиды.
Шағын бизнес үшін ... пен ... ... ... салық тәртіптері бұрынғы қалпында сақталған. Салықтық
есепті ... ... ... бірқатары қарастырылады.
Экономиканың шикізаттық емес секторлары үшін жалпы ... ... ... экономикалық қайтарымды көтеру есебінен ... ... ... ... ... ... қалыптасқан жүйесін оңтайландырады.
Қазақстан экономикасының барлық салаларындағы шағын бизнес
мекемелерінің жартысына жуығы залалды ... ... ШКС ... ... ШКС ... ... құрылымының айқын болмауы ... ... ... тиімділігін анық бағалауға мүмкіндік
бермейді.
Экономика мен бюджеттік ... ... ... және ... мекемелеріне талдау жүргізілді, нәтижесінде
анықталғаны, біріншіден аталмыш мекемелер негізінен мемлекеттік мекемелерге
тән емес ... ... ... ... ... мен ... құнын
жұмсалған шығындарға сәйкес анықтамайды, соның салдарынан банктар, салықтар
және жұмысшылар ... ... ... ... ... мен ... ... Сонымен қатар мекемелерде даму жоспары атымен болмайды, және
оларды қаржылық ... ... ... ... ... ... ... санына % есептегенде пайда мен
залалға қол жеткізген ШКС мекемелері, 2006 ж. ... ... ҚР ... ... ... ЕДБ ... ... қарыз ағымдағы жылдың ақпанынан шілде арасында
айтарлықтай өсті (суретке қараңыз). Бұл шағын кәсіпкерлік ... ... ... банк несиелері бойынша мерзімі өткен қарызы және ШКС банктардың
төлеген несиелері, кезең бойынша ... ... ҚР ... ... ... ШКС ... ... толықтырылуын қаржыландырмай, шағын
бизнес дамуына ресурстардың қаржылық әсерін тиімдірек бақылауы ... ... ... үшін ... мен әлеуметтік сфераның дамыуна
бағытталған анағұрлым пайдалы мекемелерді қаржыландыруы ... ... ... ... өнім ... ... ... тиімді
пайдалану қажет, ол нәтижесінде шығындарды ақтауы тиіс.
Қазір шағын және орта ... ... ... ... саудамен айналысады, алайда өнеркәсіп пен ... ... ... жаңа ... ... ... компаниялар игерері анық.
Жұмыс істеп жатқан ШОБ кәсіпкерлеріне ... ... ... ... ... кәсіпкерлерге тән сипаттар жаңа технология көмегімен
жаңашыл, бәсекеге қабілетті өнім ... ... өз ... ... ... ... ... ұмтылысы. Қазақстанда барлығы 2,9% жуық кәсіпкерлер
өз тұтынушыларына жаңа тауар мен ... ... ... Жас әрі ... ... ... өнім шығаратын кәсіпкерлер саны 5,5%, ал
жаңа технологияны қолданатындары 5,3%. ... ... 3,5 ... ... ... ... ... бизнес жаңа технологияларды бес есеге сирек
қолданады. Ірі және ... ... ... ... жаңа ... игеруге
мүдделі емес, себебі бұл қауіпке ұшырауы мүмкін. Егер ШКС ... жаңа ... ... онда ол ... ... ие ... белсенді кәсіпкерлердің жеткілікті саны бар, алайда
экспорттық әлеуеті бар бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді инвестиция тартуына нақты көмек
көрсетілуі тиіс. Тез өсетін компаниялардың үлесін ... үшін ... ... ... ... ... Қолдаудың ортақ идеологиясы
мынаны ұстануы керек, жас жылдам өсуші ... ... ... ... да, ... ... жай шағын бизнес болып табылмайды. Олардың
айрықша қажеттіліктері бар, жекелегенде капитал тартуға ... ... ... ... ... ... мұндай фирмаларды
қолдау да шағын бизнесті қолдаудың стандартты шараларымен келісе алмайды.
Тез өсетін ... ... ... ... бірі ... және мелекеттік органдардың көп тексерісінен берік қорғаныс болуы
тиіс. Тәжірибе көрсеткендей, проактивті компания ашқан ... ... ... ... ... сапасы күрт төмендейді және көп
жағдайда ол ... ... ... ... ... нағыз табысты
компаниялар аз болғандықтан, оларды оңтайлы меншік ... ... ... алу қиын ... ... кең таралған сыбайлас жемқорлық
жағдайында тексеріс органдары мен ... ... ішкі ... ... ... ұшырайды.
ШКС дамуының жаңа мемлекеттік саясаты ... ... ... ... ... ынталандыруы тиіс. Негізгі мемлекеттік қолдау ірі
компанияларға ... ... тез ... ... көрсетілуі керек.
2.1. ҚР- ғы шағын және орта бизнесті «Даму» қоры бағдарламасы
негізінде несиелендіруді талдау
Шағын және орта ... ... рөлі ... ... ... есебінен дағдылы әлеуметтік масылдықты жеңумен
анықталады. Қазіргі қалыптасқан жағдайда барынша өзекті болып ... ... орта ... ... ... жеңудің елеулі факторы: өндірістің
құлдырауы, жұмыссыздықтың өсуі, тұтыну сұранысын азайту, ... ... ... табылады. Осыған орай, Елбасы өзінің үстіміздегі
жылдың ақпанында Қазақстан халқына арнаған Жолдауында: «Дамыған ... – кез ... ел ... ... ... ... және орта
бизнестің бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... тиіс» – деп атап көрсетті.
Қазақстан Республикасы Президентiнiң «Қазақстан Республикасы ... ... ... ... экономиканың бәсекеге қабілеттілігін
одан әрі арттыру шаралары туралы» 2006 жылғы 16 ... № 65 ... ... даму қоры ... ... АҚ ... ... мақсаты
барлық деңгейдегі бизнестерді дамыту және қолдау ... құру және ... ... ... ... ... экономиканы
әртараптандыруға ықпал ету болып табылады.
2007 ... 1 ... ... ... ... инвестициялық
жобалар портфелінде қаржыландырылуы мақұлданған 142 жоба болды, олардың
жалпы сомасы 3 632,0 млн. АҚШ долларын ... ... құны 2560 млн. ... ... 109 ... ... ... ондағы даму
институттарының қатысуы 792,6 млн. АҚШ доллары.
Екінші деңгейлі банктер арқылы шағын және орта бизнесті қолдау ... ... ... ... 5 ... ... жоба қаржыландырылды.
Өткен жылдан бастап «Самұрық-Қазына» қорының еншілес компаниясы
«Даму» қоры екінші деңгейлі банктер арқылы ... ... ... іске ... 2007 ... желтоқсан айында Үкімет бөлген
48,8 млрд. теңгенің үлестіру көрсеткішін ... 52 ... ... қойды. 50/50 бағдарламасына «Самұрық-Қазына» ... 50 ... ... ... тағы да осындай мөлшерде банктердің қаржылары
қатысты. ... ... бұл ... 113 ... ... ... ... қарағанда, «Даму» қорының өңірлердегі әкімдіктермен бірлескен
бағдарламасы аясында шамамен 8 млрд. теңгесі ... ... ... бір ... 22 ... ... наурыздың 15-не дейін игерілетін
болады. Бұл ретте банктермен тиісті келісімдерге қол ... ... ... ... және орта ... қолдау аясында 173 ... ... 5 ... ... жоба ... Бұл ... басым бөлігі
Алматы, Астана қалаларында және Қарағанды облыстарында игерілді»
«Тұрақтандыру бағдарламалары аясында қаржыландыру шағын және орта ... ... ... ... елеулі үлес алатындығын атап өту
қажет. Бүгінде мемлекеттік қаржыландыру көрсеткіші банктердің ... 15 ... ... ... ... ... бағдарламалары
шағын және орта бизнес үшін банктердің несиелік қоржынында 25 пайыздан
артық. Ал, ... ... ... ... ... ... ... орта бизнесті қаржыландырудағы мемлекеттік үлес ... 35 ... ... ... ... мақсаты: Қазақстан Республикасында шағын
кәсіпкерлік субъектілерінің (әрі қарай – ШКС) қалыптасуы мен ... ... ... ... ... ... ... мемлкеттің
қаржы ресурстарының тиімді пайдаланылуын арттыру болып табылады. Қазақстан
Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасының 2007-2024 жж. ... ... өту ... туралы» Жарлығы
2005 жылы мамыр айында Қазақстан Республикасы ... ... ... және орта ... ... жж. ... ... қоры» жеделдетілген шаралар ... ... ... ... ... және орта ... саласындағы
заңды жетілдіруді, өмірге бейімді инфрақұрылымдық жүйені құруды, Қор ... ... ... ... ... элементі ретінде
күшейтуді, ШКС кредиттеу мөлшерін ... және т.б. ... ... ... ... жж. ... ... Қорға шағын кәсіпкерлікті қолдау үшін 29 млрд. теңге мөлшерінде
капитализациялауға қаражат бөлінген.
Республикамыздағы әлеуметтік-экономикалық жағдайды ... ... Қор ... ... ... ... ... қаржылай қолдау
бойынша жинақтаған тәжірибесі, жұмысқа төселген ... және ... ... ... ... ... Қор ... Қорды еліміздегі шағын кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ... ... ... ... ... ... және де ... қаржылай
қолдау жөніндегі жаңа бағдарламаларды жүзеге асыруға түрткі болды:
• Жобалық ... және ... ... ... ... ... ... Екінші деңгейдегі банктерден алатын ШКС кредиттеріне кепілдік беру;
• Кәсіпкерлікті қолдау ... ... ШКС ... және консалтингтік қолдау көрсету.
  Жобалық қаржыландыру және лизинг
Жобалық қаржыландыру Қордың шағын кәсіпкерлікті қаржылай қолдау ... ... ... бірі ... ... Оның ... ... қолдау жөніндегі мемлекеттік саясаттың артықшылықты
бағыттары бойынша ШКС жобаларын қаржылай ... ... ... банк ... қамтылған аймақтардағы кредит ресурстарына ШКС-ң қол жеткізушілігін
қамтамасыз ету болып табылады.
Қор тәуекелін азайту және ШКС-ті заем қаражаттарын басқару ... ... ... ... ... құрама элементтерін кезеңмен (транштық –
алдыңғы соманы табысты меңгеру нәтижесі бойынша) ... ... ... және ... жүзеге асыру барысында тегін
консультация ... үшін ... ... жатқан елді-мекендері мен шағын
қалаларынан, кәсіпкерлікті ... ... ... ... үшін және ... ... ... салдарынан
өндіріс саласында проблемаларға, ЕДБ пайыздық ставкаларының жоғары болуына,
ШКС активтерінің төмен ... және ... ... ... ... жоқтығына кездескен жобалары бар өзге ШКС үшін, Қордың жобалық
қаржыландыру және ... ... ... ... ... ... ... өндірістік бағыттағы жобаларын жүзеге асыру үшін жалғыз
жол болып ... ... ... ... ... ... өсіруге республикалық
бюджеттен бөлінген қомақты көлемдегі қаражаттың арқасында, 2007ж. 1 ... Қор өз ... ... жобалық қаржыландыру және лизинг бойынша
жалпы сомасы 21 800,0 млн. теңгеден ... ... аса ... 20 ... аса жұмыс орны мақұлданып, құрылды.
Оның ішінде жобалық қаржыландыру бойынша 19 000,0 млн. ... ... аса ... ... ... ... 2 500,0 млн. ... асатын сомаға 200
жоба қаржыландырылды.
  Қаржы  ... Қор 2004 ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыра бастады. ШКС жобаларын қаржы лизингі бойынша қаржыландырудың басты
мақсаты жоғарытехнологиялы және ... жаңа ... ... ... ... дамыту, ШКС қазіргі заманғы жабдықтарды, жаңа
технологияларды ... алу, ... ... ... қабілеттілігін
арттыру, оперативті шығындарды төмендету үшін ... ... ... ... осы ... түрінің актуальдылығы ірі лизинг компаниялардың бастапқы
бизнестің кішігірім жобаларын қаржыландырмайтындығы туралы ... ... ... ... ... ... ... бірден бір негізгі
проблемалары – кепілдік қамтамасыздығының жетіспеушілігі немесе ... ... ... ... ... ... және ... лизингі бойынша қаржыландыру
шарттары бір заемшыға 120 000 АЕК-ке дейін жылдығы 10% ... ... ... ... ... 12 айға ... жеңілдік мерзіммен қаржыландырудың
максималды лимитін қарастырған.
  ... ... ... ... ... ... ... бойынша, кедейлік деңгейін
төмендету, халықтың өмірін жақсарту және тұрмыс ... ... үшін ... ... ... ... табылады.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында қаржы қызметі нарығы қарқынды дамып
келеді. Сонымен ... ... ... ... заем ... ... ... әлі де болса орын алып ... ... ... ... активтерінің құны қаржы институттары заемдарын
қамтамасыз етудің жалғыз түрі болып табылатын, ірі ... ... ... құны ... ... аймақтық деңгейде көрінеді.    
Микрокредиттеу Бағдарламасын жүзеге асыру кредит жүйесінің үшінші деңгейін
дамытуға, ... ... ... ... ... қол ... ... бастылығы мен жеке жұмыс бастылықтың өсуіне және ... пен ... ... мүмкіндік туғызады.
Қор Микрокредиттеу Бағдарламасын жүзеге асыру үшін әр ... ... ... ... жағдайында
микроқаржыландыру практикасын пайдалану мүмкіншілігін оқып үйренді, сонымен
қатар ПРООН, CGAP (СИГАП) – микроқаржыландыруды дамытуға ... ... ... банк жанындағы консультациялық топтың ... ... ... ... Қор екі бағытта жүзеге
асырды.
1. Қордың үлестік ... ... ... ... ж 1 ... ... Қордың қатысуымен Бағдарламаны жүзеге асыру
шеңберінде 28 МКҰ құрылды. Жаңа ... ... ... ... ... ... ... 94,9 млн. теңгені құрды..
2. Жұмыс жасап жатқан микрокредит ұйымдарын кредиттеу
Осы Бағдарламаны жүзеге асыру шеңберінде, Қор ... ... ... МКҰ ... ... үшін жеңілдікпен қаржыландыруды жүзеге асырады. 2007
ж 1 қаңтарға ... ... ... секторын дамыту
бағдарламасы бойынша,жалпы сомасы 5 500,0 млн. ... ... 174 ... ... ... ... алынатын ШКС кредитіне кепілдік
беру
Қор ШКС екінші деңгейдегі банктерден ... ... ... ... ... ... ... отырып, кепілдік береді. Бұл
Қазақстан нарығы үшін жаңа өнім болып табылады.
  ... ... беру ... ......... ... қаржы қатынастарын құру үшін негіз болатын ... ... ... Қор ... деңгейдегі банктер
беретін ШКС кредиттері бойынша тәуекелді төмендету үшін, өздері ... ... үшін ... ұйымдарымен сақтандыру туралы шарт
жасасады.
Кепілдік беру ... ... ... алғашқы кезеңінде кепілдік
беру механизмінің барлық ТМД елдеріндегі ... іс ... ... ... және енгізілмегендігі Қорға біраз қиындықтар туғызды.
Қордың ЕДБ ... ШКС ... ... беру сияқты өнімі банк
желісі мейлінше дамыған аудандарда ғана қол ... ... ... ... ... ... ШКС жобаларын қаржыландыруға тек ЕДБ ... ... ... ... Бұдан бөлек, Қордың беретін кепілдіктері шалғай
аудандардағы ШКС тәуекелдерімен әзірше ... ... ... ... ... Осылайша, ШКС-ң осындай өнімді
пайдалануы шалғай аудандар мен шағын қалалар үшін біраз қолайсыздау ... ... беру ... ... ... банкі «Бизнес-
SuperLights», ТұранӘлем банкі – «КРЕДИТПРО» сияқты банктік өнімдерді
әзірлеп, жүзеге ... ... ... екінші деңгейлі банктердегі 39 кредитіне Қор кепілдігі
берілді, Қордың кепілдік сомасы 900,0 ... жуық ... ... ... ... қаражатты екінші ... ... ... ... ... ... ... мың
теңге болатын 5 жоба ... ... ... ... ... АҚ-ң ... кредит ресурстарын толығымен игергенін атап
өту керек, бір ... ... ... ... 42 671,8 мың ... құрды.
«Цесна Банк» АҚ сомасы 78 120,0 мың теңгеге 5 жобаны ... ... ... ... біраз өзгерістер болды, сомасы 120 791,8 мың
теңгеге 5 жоба игерілді.
Аймақтық тұрғыда Ақмола, ... ... ... ... ... ... ... игеру көлемінің артқаны байқалады.
Өңірлердегі қаражатты игеру жөнінде сомасы 39 293,3 мың теңге
болатын 1 ... ... ... ... ... ... ... алда
келеді,  одан әрі сомасы 35 396,7 мың ... ... 1 ... ... сомасы 23 171,8 мың теңге болатын 1 жобамен Алматы облысы, ... мың ... ... 1 ... Жамбыл облысы келеді. Бұдан бөлек
талданатын ... ... ... 1 жобаны игерді және бұрын мақұлданған
жобалар бойынша Ақтөбе және Атырау облыстары сомасы 5 930,0 мың ... ... 2008 ... 24 ... ... бұрынырақ игерілген
қаражатты қоса есептегенде, банктер игерген қаражаттың жалпы сомасы 48 534
576 051 теңгені (2 212 жоба) құрады.
2008 ... 20 ... ... ... ... ... ... ( яғни банктердің қаражатты алғашқы игерген мерзімінен
бастап) 15,3 % немесе 293 жоба ... 6 447, 9 млн. ... ... ... ... ... алынған пайыздық ставка жылдығы 17,6%,
тиімді ставка жылдығы 20,1%, ... ... ... 21,9 млн. ... ... қаржыландырылған жобалардың басым бөлігі 310
жобамен Алматы қаласының, 299 жобамен ... ... 263 ... ... Ең аз ... жобалар 47 жобамен Ақмола облысының, 52
жобамен Алматы облысының, сонымен ... 70 ... ... ... ... облыстарының еншісінде.
Салалық тұрғыда қаржыландырудың басым бөлігі игерілген ... ... ... ... (1 377 ... ... ... сосын игерілген қаражаттың 20,7 % немесе 10 060 336 559 теңгемен
(420 жоба) ... ... ... ... ... 11,1 % ... ... (233 жоба) өнеркәсіп саласының еншісінде.Ең аз
игерілген салалар қатарына  ауылшаруашылығы ... ... ... немесе 880 378 261 теңге (39 жоба)), көлік және байланыс (игерілген
қаражаттың 2,3% немесе 1 114 379 306 теңге (57 ... және ... ... ... 4,2% ... ... 824 теңге (86 жоба)) жатады.
«Цесна Банк» ... ... рет ... ... ... ... 2008 ... 28 шілде күні аяқталады. Өзге әріптес-банктер бойынша
қаражаттың игерілуі ... ... ... № 1039 ... іске ... ... ЕДБ арқылы келісіп орналастыру  Бағдарламасының ... әрі ...  I ... бойынша «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры шағын және
орта кәсіпкерлік ... ... әрі – ... қаржыландыру үшін
48 800 000 000 теңге бөлді. Қаражат ҚР ... ... ... ... ... 7 әріптес-банктер арасында бөлінді.
Қаражаттың банктер арасында орналастырылу қорытындысы: теңге1.Кесте
|№ ... ... |  |
| | ... |  |
| | ... |  |
| | | ... % |
|1 | "БТА Банк " АҚ |9 965 855 530 |20,4 |
|2 ... |11 467 533 144 |23,5 |
|3 ... ... |8 337 787 109 |17,1 |
|4 ... Банк"АҚ |8 337 787 109 |17,1 |
|5 ... ... АҚ |2 353 250 000 |4,8 |
|6 ... ... АҚ|4 168 893 554 |8,5 |
|7 ... ... АҚ |4 168 893 554 |8,5 ... |ЖИЫНТЫҒЫ |48 800 000 000 |100,0 ... ... ... 2007 ... ... айынан 2008 жылдың тамыз айындағы мерзімде | |
|Бағдарлама шеңберінде нақты берілген қаражат 49 840,8 млн. теңгені ... | ... ... ... 102 % ... оның ішінде: | ... | ... | ... | ... саны | ... ... ... | ... ... ... | ... % | |
| | |
|1 | ... ЦентрКредит"АҚ | ... | |
|8 655 301 773 | |
|8 337 787 109 | ... | |
| | |
|2 | ... ... | ... | |
|9 961 544 245 | |
|9 965 855 530 | ... | |
| | |
|3 | ... ... АҚ | ... | |
|3 870 030 075 | |
|4 168 893 554 | ... | |
| | |
|4 | ... ... АҚ | ... | |
|4 411 555 758 | |
|4 168 893 554 | ... | |
| | |
|5 | ... АҚ | ... | ... 195 576 276 | ... 467 533 144 | ... | |
| | |
|6 | ... ... АҚ | ... | |
|8 337 787 109 | |
|8 337 787 109 | ... | |
| | |
|7 ... ... АҚ |88 |2 409 022 000 |2 353 250 000 |102,4% ... ... |1 989 |49 840 817 236|48 800 000 000 |102,1% ... ... ... ... ... орта есепті пайыздық ставка жылдығы 17,7%,
тиімді пайыздық ставка ... 20,1%, ... ... ... 25,1 ... ... Бағдарламаны іске асыру шеңберінде 2 332 жұмыс орны
құрылды.
Игерілген жобалардың aймақтық тұрғысында:
 3.Кесте
|№ ... ... саны ...  сома,|Құрылған |Үлес, |
| | | ... ... ... |
| | | | ... | |
|1 ... |59 |1 743 394 681 |286 |3,5% |
|2 ... |97 |2 407 062 240 |12 |4,8% |
|3 ... |57 |1 583 524 525 |136 |3,2% |
|4 ... |63 |1 062 209 947 |63 |2,1% |
|5 |ШҚО |199 |4 306 982 858 |163 |8,6% |
|6 ... |89 |1 269 114 110 |243 |2,5% |
|7 |БҚО |152 |2 713 842 066 |56 |5,4% |
|8 ... |248 |7 322 906 506 |102 |14,7% |
|9 ... |125 |2 947 149 274 |156 |5,9% ... ... |110 |2 054 542 326 |115 |4,1% ... |Маңғыстау |90 |2 359 143 795 |21 |4,7% ... ... |161 |4 089 718 355 |339 |8,2% ... |СҚО |80 |1 666 440 632 |60 |3,3% ... |ОҚО |69 |1 508 774 927 |50 |3,0% ... |Астана қ. |98 |2 732 561 816 |307 |5,5% ... ... қ. |292 |10 073 449 178 |223 |20,2% ... ... |1 989 |49 840 817 236 |2 332 ... ... ... жоқ, мемлекетке елдегі шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуды
одан әрі ынталандыру үшін алда бірқатар ... ... тура ... ... заң ... ... ... және қазірде күшінде тұрған
мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде шағын және орта кәсіпкерліктің ІЖӨ
құрылымындағы ... ... ... қол ... сол ... экономикалық және саяси тұрақтылығының берік іргетасы – орта
тапты ... ... ... соңғы жылдары қабылданған кешенді шаралардың
нәтижесінде Қазақстанда орта тап қоғамның жақсы ... ... ... белсенді тобына айналды деп қазірдің өзінде айтуға болады.
Осылайша, шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту бұдан былай да ... ... бірі ... қала ... Таяудағы он жылда
шағын және орта бизнестің өндіріс көлеміндегі үлес салмағы 50 ... асып ... ... ... негіз бар. Бұл ірі өнеркәсіп
кәсіпорындары аутсорсинг арқылы ұсақ ... ... ... көрсетумен айналысуға жағдай жасайтындай өндіріс көлемінің артуы
арқасында мүмкін болмақ.
Олай болса мемлекеттің ... және орта ... ... бүкіл күш-жігерінің таяудағы болашақтың өзінде-ақ өз ... нық ... ... ... ... Премьер-Министрі мен «Самұрық-Қазына»
Ұлттыық әл-ауқат қоры» АҚ  тапсырмасына сәйкес, «Даму» ... ... іске ... ... заем қаражатын (3 транш) келісіп орналастыру
бағдарламасындағы ... ... ... ... әрі – ЕДБ) ... ... ... ауыстырылды.
Осылайша, 2009 жылдың 25 ақпанына шаққанда 117 млрд. тг. ... ... ... аударылды.
4.Кесте
|№|Банк ... ... ... АҚ |10 000 000 000 ... Bank» АҚ |6 000 000 000 ... ... |10 000 000 000 ... ... |3 300 000 000 ... |3 000 000 000 ... АҚ |8 000 000 000 ... АҚ |16 000 000 000 ... ... АҚ |22 000 000 000 ... ... АҚ |6 000 000 000 ... Банк» АҚ ... 000 ... | ... Астана Финанс» АҚ |3 000 000 000 ... | ... ... ... АҚ |11 700 000 000 ... | ... |117 000 000 000 ... ... ... Қорының Басқарма Төрағасы Госман ӘМРИН «Қаражатты ЕДБ-ге 
біржолғы бөлу туралы шешімнің қабылдануы қаражатты ... ... ... және ... ... және орта бизнесті қолдау жөніндегі
шараларының ... ... ... ... болғандығын
айтады.
Бастапқыда, Қазақстан Республикасының экономиканы жетілдіру ... ... 2009 ... 27 ... және 2009 жылғы 10
ақпандағы шешімдеріне сәйкес, 12 ЕДБ ... және ... ... ... ... ... ... Ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ және «Даму» кәсіпкер-лікті
дамыту ... АҚ 2009 ... 14 ... ... және орта ... жобаларын
Тұрақты қаржыландыру бағдарламасының 3-ші траншын іске ас-ру шеңберінде он
ЕДБ-мен Бас ... қол ... ... ... ... ... байланысты «Казкоммерцбанк» АҚ және «Қазақстан Халық банкі»
АҚ осы күні бас ... қол ... ... ... ... банктермен
Келісімге соңғы қол қою 2009ж. 25 ақпанда өтті.
Алғашқыда, ... ... ... орналастыру механизмі ЕДБ-нің
қаражатты игеру деңгейін мемлекет тарапынан бақылауды ... ... ... Қаражат айсайын төрт траншпен орналастырылуы тиіс еді.
  2009 ... 17 ... ... 18,9 ... ... ...  бірінші
транш кредит шарттарына қол қойған жеті ЕДБ-ге: «Еуразия банкі» АҚ, «Банк
ЦентрКредит» АҚ, «АТФ ... АҚ, ... АҚ, ... ... банкі» ЕБ АҚ,
«БТА Банк» АҚ, «Альянс Банк» АҚ-ға аударылған болатын. 2009 ... ... ... орналастырудың күшін жою және бөлінген барлық қаражатты
ЕДБ-де біржолғы орналастырудың ... ... ... ... қабылданды. Шешім қабылданғаннан кейін жаңа бас ... ... ... қол қою ... ... ... ... жүргізілді. Қол қою
рәсімі 2009 жылғы 25 ақпанда аяқталды.
  Шағын және орта ... ... үшін ... ЕДБ ... ... ... ... бағдарламасы бойынша заем беру шарттары:
- Заем негізгі қаражатты алуға, ... ... ... және
қолданыстағы заемдарды (ішкі/ сыртқы) қайта қаржыландыру үшін беріледі;
-  кредиттеу мерзімі - 84 айға ... бір ... ... ... – 750 млн. теңге;
- Соңғы жылдық тиімді ставка –жылдығы 12,5% аспайды;
- негізгі қарызды өтеу бойынша ... ...... ... ... заем ... 6 айға ... өзге мақсаттарға берілетін
заем бойынша 12 айға дейін.
Осымен, бөлінетін қаражаттың 70% аспайтындай бөлігі шағын және ... ... ... ... ... ... ал  30% жаңа
жобаларды қаржыландыруға бөлінуі мүмкін.
«Мемлекет бұдан былай да шағын және орта бизнесті қолдауға ниетті. ... ... және орта ... ... үшін ... бірлесіп
қаржыландырудың жалпы сомасы 156 млрд. теңге болатын екі бағдарлама жүзеге
асырылды. Таяу уақытта Даму ... жеке ... ... ... ... ... ... және орта бизнесті жалпы сомасы 10 млрд. теңгеге
еселеу басталады», деді бүгін Парламент ... ... ... ҚР Премьер-Министрі К. Мәсімов.
Ол сондай-ақ Үкімет қазіргі таңда «Самұрық-Қазына» қорымен ... ... ... ... ... қосымша тетіктерді
пысықтап жатқандығын айтып өтті.
«Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры «Даму-Аймақтар» ... ... ... ... ... ... игеруі
«Даму» - аймақтар» аймақтық бизнес жобаларын қаржыландыру жөніндегі
тұрақтандыру бағдарламасы ... ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктер (бұдан әрі - ЕДБ) толығымен
игерді. Осылайша, аймақтардағы шағын және орта бизнеске 33,139.4 млн. ... Қоры ... ... ... ... Иманқұлов
аймақтардағы кәсіпкерлерге ақша ... және ... ... жанданатыны жайлы айтты.
Бұрын айтып өткендей, 2009 жылдың 21 қаңтарында «Даму» кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... АҚ, «Kaspi bank» АҚ, ... "АТФ ... АҚ, "Нұрбанк" АҚ және "Цесна банк" АҚ ... ... ... орналастырған. Осылайша, «Даму» Қоры
республикалық бюджет қаражатын келісіп ... ... ... ... ... бағдарламасына қатысушы әкімдіктер тарапынан да
банктерге 6 068 800 000 ... ... ... 1 ... ... ... орналастырылған 34,118
млн.теңгенің 33,139.4 млн. ... ... және орта ... ұсынды.
 Қаражаттың игерілуі игеру ... ... ... ... ... және ... ... Екінші деңгейдегі банктердің де ... ... ... ... ... кәсіпкерлердің бұрынырақ алған заемдарын қайта қаржыландыруға
бағдарламаның 48%  ... ... ... ... 575 ... ... ... және орта кәсіпкерлік субъектілерін әр ... ... ... қаржыландыру үшін, «Даму-аймақтар» бағдарламасы
бойынша қаражат Қазақстанның 14 аймағына - әр ... 2 ... ... үшін заем ... ... ... ... ұсынылады:
- негізгі жаңа қаражат көздерін сатып алуға және ... ... ... ... ... ... ... қаржаландыруға, оның ішінде
кәсіпкерлердің банктерден және өзге ... ... ... ... ... ... мерзімі - 84 айға дейін;
- шағын және орта кәсіпкерліктің бір субъектісінің Заем ... ... Қор ... көзі ... ... барлық өзге заемдар бойынша 
банк ... ... ... ... және орта ... ... банк ...  жалпы берешегі Қазақстан  Республикасының
заңнамасына ... ... ... есептік көрсеткіштен аспауы тиіс 
болатын шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің  өндірістік ... ... ... ... сәйкес 300 000  айлық
есептік көрсеткіштен аспауы қажет.
- соңғы жылдық сыйақы ...... 12,5% ... жылдық тиімді
ставкасы – жылдығы 14,0% аспайды;
- кәсіпкерлердің ... оның ... ... ... ... ... қаржы ұйымдарында қаржыландырылған Қордың ақша қаражатының сомасынан
50% аспайтын ресурстарды ауыстыруды қайта қаржыландыруға ... ... ... ... ... ақша ... ... игеру
кезінде  мұндай шектеу қолданылмайды).
Самұрық-Қазына» ҰӘҚ, дағдарысқа қарсы бағдарламаның операторы ретінде
мынадай шаралар атқаруда:
Біріншіден, қаржы жүйесін тұрақтандыру шаралары бойынша;
Төрт банк ... 476 ... ... ... қаржыны алды:
БТА—банкі 212 млрд.теңге, Қазкоммерцбанк — 120 млрд. теңге, Халық ... ... ... ... ... — 24 ... алған.
БТА банкке бөлінген қаржы осы банктің 75.1 пайыздық жәй акцияларын
сатып алуға бағытталмақ. ... ... ... ... болып отыр.
Банк басшылығында кадрлық өзгерістер болды: ... ... ... ... ... ... ... болып Арман Дунаев, ал
Басқарма Төрағасы болып Әнуар ... ... ... ақша ... ... Оның 36 ... 25 ... акциясын алуға жұмсалады. Ал ҰӘҚ мен банк арасында
қосымша қол қойылған келісімге сәйкес, 84 ... банк ... ... ... Дәлірегінде, ... ... ... ... ... ... ... 120
млрд.теңгенің 60 млрд. теңгесі банктің 25 пайыздық акциясын ... ... 60 ... ... ... нақты секторын несиелеуге жіберілмек.
Казкоммерцбанк пен Халық банкінде наурыз айының соңына дейін акционерлердің
жалпы жиналысы ... ... осы ... акциясын сатып алудағы
шаруасын тәмамдайды. Альянс банкті қолдау үшін 24 ... ... ... ... ... банк секторын тұрақтандыру мақсатындағы шаралар жүзеге
асырылуда. «ҰӘҚ ... ... ... мемлекет атынан екінші дәрежелі
банктердің акционері ретінде өзге акционерлермен ... ... ... құқығы бар.
Дағдарысқа қарсы бағдарламаның екінші бағыты бойынша: орта және
шағын бизнесті қолдау үшін банктерге ... ... ... ... 16-26 ... ... 120 млрд.теңге бөлінген. Бұл қаржы 14 ... ... ... банктермен арада қол қойылған келісім және Үкіметтің
мақұлдаған жарғысы бойынша бөлінген. Бұл бағдарлама аясында мына ... сома ... ... ... Халык банк — 11,7
млрд.теңге, БТА банк—22 млрд.теңге, Альянс банк—18 млрд.теңге, АТФ банк—10
млрд.теңге, ... ... kaspi bank—6 ... банк — 3 млрд.теңге, Цеснабанк—3.3 млрд.теңге, Нұрбанк — ... ... ... ... ... ... ... — 6 млрд.теңге. Бұған қоса, Даму Қорына—3 млрд.теңге бөлінді;26
ақпанға дейін «Даму» Қоры 500-ге ... орта және ... ... ... ... және ... қайта қаржыландыру шарттарын түсіндіріп
жиылыстар ... Осы ... ... ... орта және ... 12.5 ... ... тиімді жүйе бойынша ... ... ... 7 ... ... ... Бір несие алушы 750 млн.теңгеге
дейін несие ала алады. Бұл қаржының 70 пайызы ... ... ... ... ... 30 ... жаңа жобаларды несиелеуге бағытталмақ.
Бұған қоса, банктерге несие берердегі шарт, ол ... 30 ... ... және азық ... ... ... ... жобаларды
қаржыландыруға жіберілуі тиіс.
Қор бөлген қаржыны игеру ... 2009 ... ... ... ... ай ... игеру жайлы есебін беріп тұруы тиіс.
Осылайша, орта және шағын ... ... ... бойынша бөлінген қаржы
банктерге құйылды, ол ... ... қол ... жағдай
жасалынды.
III. Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнесті несиелендіруді
жетілдіру
Шағын және орта ... ... ... жағдайы
оның қалыптасуымен сипатталады. Біздің ... ... ... ... Ең ... ... ... кіші және ... ... ... ... ... алсақ болады. Бұған
күә ретінде шағын және орта ... ... ... ... заң ... келтіруге болады. Оған ... ... және ... Министірлігінің құрамында кәсіпкерлікті
қолдау жөніндегі Агенттік құрылды - бұл ... ... ... үшін ... ... ... ... болды. Бұл
Агенттік бизнес субьектілерін ... ... ... ... ... және ұйымдық тосқауылдарды ... ... ... ... және орта ... ... құруды қамтамасыз ету, ... ... ... ... қатар осы сомадағы мемлекеттік саясатты жүзеге
асыру, ... және ... ... ... және ... ... ... бақылаумен айналысады.
Қазiргi кездегi банктiк жүйе - бұл алуан түрлi және дәстүрлi емес ... ... ... ... ... ... банктердiң дәстүрлi
қызметтерiнiң бiрi - несиелiк операцияларды iске ... ... ... ... ... ... инвестиция мақсатына жүзеге асыру
тиiмдiлiгi, банктiң сол ақша ... ... де ... ... алатын iрi қаржылық ұйым ретiнде танылуы керек.
Мемлекеттiк бюджетте шағын және орта бизнестi ... ... ... қаражат бар болса да, олар өте аз мөлшерде. Ал,
банктерде шағын бизнестен гөрi iрi ... iрi ... ... ... кеткендей, шағын бизнестi несиелеу қаржыландырудың
банктер үшiн тәуекел ... өте ... ең ... ... ... қатар банктiк қызметтердiң iске асуының өзiндiк құнының
жоғарылауымен де тiкелей байланысты. Осы ... ... ... ... банктiк емес қаржылық мекемелердiң шағын бизнестi
инвестициялауына ... ... ... ... ... ... бизнестi несиелейтiн коммерциялық банктердiң механизмi мен тәртiбiн
қарастыру керек. Коммерциялық банктер шағын ... ... ... ... және де ... ... ... қорлар мен
бiрлестектердiң қаражаттары кепiлi арқылы несиелеудi қарастыруы керек.
Шағын бизнестi ... ... ... және ... да қаржылық
институттардың несиелiк ресурстарын кеңiнен тарту мақсаты алға ... ... ... шаралары бойынша коммерциялық құрылымдардың
коммерциялық шығындарының қорғалуын қарастырып, ... ... ... бөлу ... ... ... Осы ... несиелiк
корпорациялар жүйесi мекемелерi зор роль атқарады. Мұндай мекемелер шағын
және орта бизнестi ... үшiн ... бiр ... салықтық
жеңiлдiктер, несиелiк ресурстар және мемлекет кепiлiн алады. Мұндай
несиелiк корпорациялар ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражатын /несие/ сұрап келген клиенттiң несиелiк
қабiлеттiлiгiн бағалау, талдау, анализ жасау, оның ... ... сол ... ... ... көз ... әрине банктiң өз
мүддесiне жатпақ. Басқаша айтқанда, банкпен клиенттi /қарыз ... ... оның ... ... ... оның партнерлер
алдындағы репутациясы, қаржылық жағдайы, нарықта ... ... орны ... ... аса ... бөлiнiп, толыққанды талдау
жасалынуы тиiс.
Негiзiнде ... ... ... ретiнде түсiну үшiн шағын
бизнес субектiлерiнiң, кәсiпкерлердiң ... бiр ... ... ... ... болып, қалайша қолданғаны нәтижесi, қорытындысы бойынша
оның мемлекет экономикасына тиiгiзетiн әсерi ... ... ... ... табыс табу мүмкiндiгi артады, ол ... ... ... ... ... кезде ғана оң нәтиже бере алады.
Әсiресе шаруашылықта ол алынған мақсаты бойынша жұмсалса күнделiктi ... ... ... субъектiлерi өндiрiстi кеңейту
қажеттiлiктерiне деп несие алғанымен, оның мақсатсыз мысалы, ... ... ... ... көлiктер алып, басқа да өндiрiстiк емес
мақсаттарға жұмсау қоғамымызда орын алып ... ... ... несиенi
алған кәсiпорын үшiн ешқандай табыс алу ... ... ... де ... ... егер несиеге жұмсалатын бүкiл потенциалды сол мақсатта
пайда алу үшiн аянбай ... ету ... Сол ... ғана егер ол ... ... көздеген табыс ала алады. Тағы да несиенiң осы ретте
өндiрген өнiмдердi өткiзу мен ... ... ... ... оның
тоқтап қалмауын қамтамасыз етедi.
Шаруашылық субъектiлерi несиеге деген қажеттiлiгi қай өндiрiстiк
циклда пайда болатынына тоқталсақ, өнiмдердi өткiзуден ... ... ... ... төлем, жұмысшыларға жалақы беру, материалдық құндылықтарды
алуға кететiн шығындар уақытымен сәйкес келе бермейдi. Ал, өз ... ... ... ... уақытында өтемесе өндiрiс тоқтап қалу ... ... ... ... ... оған ... осы несие арқылы шешiледi. Яғни, несие арқылы тауарларды сату
тоқталынбай өндiрiс тұрып қалмай өз айналысында жүре ... ... ... шын ... ... ... ... Кәсіпкерге тәуекелшілдік пен біліктілік, білім мен
белсенділік керек-ақ. ... те, ... ... ... ... алдын-ала
жетістікті де, сәтсіздікті де байқайтын айрықша сезгіштік қабілет қажет.
Банктер тәуекелі ... ірі ... ... ... ... ... мұндай көзқарасты түбегейлі өзгерту ... ... ... ... ... ... ал, шағын бизнесті мемлекет
міндетті түрде қолдауы тиіс. Тез ... ... ... нақты қаржылық
қолдайтын арнайы инвестициялық шаралар жургізген дұрыс. Шағын ... ... ... алып қана ... ... ... ... банктерінің несиелік
қызметтері бойынша соңғы ... ... ... ... ... ... ... яғни осыған байланысты олардың
несиелік қызметтері де сапалы деп ... ... ... бар. Ал ел
экономикасын ... әрі ... ... үшін ... ... ... ... тұрақты болуы тиіс.Сондықтан да ... және ... ... ең ... ... ... ... және жанама қолдау
көрсету болса, ... соң ... ... ... ... үшiн салықтық
бағдарламаны жолға қою болып табылады. шағын және орта ... ... қана ... ... ... ғана ... ... қатар II-
деңгейдегi коммерциялық банктердiң бұл секторды ... ... және оның ... де әсер ететiндiгiн атап өту керек.
Бiрiншiден ол ... ... ... ... ... ... орталығы Алматы қаласында iрi банктердiң 70% орналасқан, ал
кiшiгiрiм банктер әртүрлi облыс орталықтарында ... iрi ... мен ... ... ... ... қызмет түрлерi адекватты емес. Қысқа мерзiмдi несиелеу түрiмен
негiзiнде iрi банктердiң айналысуы шамалы, ал орта және ... ... де аз ... ... ... ... ... бизнеске несие ұсынудың орнына,
iс жүзiнде олардың қаржыларға қол жеткiзуге мүмкiндiктерi ... жоқ. ... ... ... ... ... ... қаржы нарығында
орналасқан қаражаттарды айтуға болады. Осы ... ... ... ... ... ... ... тартуға, депозиттiк базасын
кеңейтуге, активтiк операцияларды толығымен жүргiзiп, осыдан түскен ... ... ... ... ... шағын және орта
бизнеске берiлген қысқа мерзiмдi ... ... бұл ... ... ... ... айналысуына әкелiп соқтырды. Ал елдегi iрi
банктердің көпшiлiгi iрi қалаларда ... және ... ... ... емес ... ... ауыл ... секторын
айналып өтуге мұқтаж етедi. Мемлекетiмiз бен II-деңгейдегi коммерциялық
банктердiң ... және орта ... ... ... ... Еуропалық Даму және қайта құру Банкi /ЕДҚБ-ЕБРР/ мен
Азиялық Даму банкiнiң /АДБ/ ресурстарымен несие беру коммерциялық ... Бұл үшiн ... ... ... қор ... ... несиелендіру қоры /. Бұл қор арқылы ЕДҚБ-нан ... ... ... ... ... ал ... қарыз алушы болып шағын
және орта бизнес субъектiлерi табылады. Әрине ... ... ... ондай жолмен несие алу өте оңай жол. ... олар үшiн ең ... - ... ... ала алу ... мен бос ... iспен айналысу мүмкiншiлiгi
болып табылады. Шағын бизнес үшiн берiлетiн несиенiң маңызы оның мөлшерiнде
емес, ал ол несие тез алып тез ... ... ... Осы ... несиенiң
қымбат тұруы салдарынан, кәсiпорын жұмысының рентабельдiлiгi де ... ... ... және орта ... ... ... ішкі қолайлы
жағдайлар туғызуды талап ... ... ... және ... ... шағын және орта кәсіпорындарға тиесілі ЖІӨ ... ... ... бюджеттік субсидиялар мен салық салудағы айтарлықтай
жеңілдіктер арқылы қол жеткізілді. Оның ... ... ... ... сияқты Венгрияда да қолданыстағы ... ... ... ол өзгерістердің шағын және орта кәсіпкерлікке ... әсер ... ... ... ... ... табылады.
Ел басшылығы бизнестің табысты жүзеге асырудың мемлекеттің одан ... және ... ... ... ... ... Атап ... Республикасы Президентінің “Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан” ... ... 2007 ... 28 ... ... шағын және орта
бизнеске қолдау көрсетудің жүйелі іс-қимылдары баяндала отырып, кәсіпкерлік
ортаны одан әрі нығайтуға ... ... ... ... ... емес экономикалық жағдайда, сонымен қатар
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігі мен ... ... ... ақшалай – несиелі және бюджетті – қаржылы саясаты жағдайында аяғына
тұрып, өркендеуге талаптанады.
Қаржылық кесте ретінде қосалқы ... ... яғни ... ... ... несие беру – қордың қарызгері болып ... ... ал ... және орта ... субъектілері – соңғы
қарызгерлер болады. ... ... ... ... ... ... олар үшін маңызды нәрсе қол жетерлігі, біріншілікті капиталды алу
мүмкіндігі және жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету. Шағын және орта ... ... ... қол ... оның шамасына қарағанда өте маңызды ... ... ... жоғарылығы бизнестің үлкен рентабельділігіне
әкелетінін ұмытпау қажет.
Шағын және орта бизнесті несиелендіру ... тек ... емес және де ... ... ... байланысты. Оны шешу
үшін негізделген тәсілдеме және тиімді ұзақ ... ... ... ... ... ... ... Кореа және тағы басқа мемлекеттердің
кіші кәсіпкерлікті және ... ... ... ... ... ... бағыттарды ұсынады: барлық мәселелерді жүйелі шешу; қаржы-
несиелік қодаудың мықты және ... ... ... кіші бизнес субъектілерін несиелендірудің мемлекеттік кепілдемесі;
аймақтарда кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... аймақтарда; қаржы-несие және салық саласындағы жеңілдіктер; ірі
компаниялар мен кіші бизнес арасындағы корпоративті ... ... ... ... ... қызметті қолдау; қаржы-несие
институттарының ... ... ... ... ... ... және орта ... несиелендірудің бір жолы ретінде
микронесиелік ұйымдарды қарастыруға болады. ... ... ... ... ... ... ... жоспардың болмауы.
Алайда бұл жолдың кемшілігі кейбір банктерде ... ... ... ... ... ... қолдауда республикада бірнеше
нормативтік құжаттар қабылдануда, бұл құжаттар ... ... ... ... «Микрокредит ұйымдары туралы заңның»
қабылдануы ең алдымен Қазақстандағы ... ... беру ... және дамытуды көздейді.
Қазақстанда микрокредит беру көп уақыт жұмыс істейді. Бірақ, халықты
және өндірісті несиемен ... ету ... ... ... ... «Микрокредит ұйымдары туралы заңның» қабылдануына ... ... ... бұл ... ... пайдалана алса, онда банктерді
несие нарығында екінші орынға ығыстыруы ... және ... ... ... алуға мүмкіндік туады. Бәріміз білетініміздей, банкттердің
ең ... ... бұл жеке ... ... мамандар жалақысының
жоғары болуы. Бұдан зардап шегетіндер несиені жоғары пайыздық ... ... ... ... ... ... ... менеджментке
жұмсалатын шығындардың төмен болуы. Жаңа заңдардың қабылдануы микрокредит
ұйымдарының құрылуына, жарғылық ... ... ... ... ... ... береді. (Бұл көрсеткіш 1000 айлық есептік көрсеткіштен
аспауы керек).
Микрокредиттiк және микроқаржы ұйымдары елдiң кредит беру жүйесiнiң ... ... ... ... және банк секторы мүдделілігінiң бiрқатар
объективті факторларын (мол ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз етудiң болмауы) қамтымаған
кәсiпкерлердiң қаржы ... ... ... тартылған
Заң бойынша микрокредит ұйымына бағалы қағаздар ... ... ... ... қызмет түрі айтарлықтай ауқымды: олар гранттар
және ... ... ... сонымен қатар резидент емес, еркін ... және ... ... ... ... депозиттерге
орналастыра алады, кепіл мүлкімен келісім шарт жасасуға, ... ... ... ... қатыса алады т.с.с.
Микрокредитті кепілсіз алуға мүмкіндік туады, бірақ ... ... ... ... ... Жеке тұлғаларға займ алуда келесідей
құжаттар талап етіледі: несие алушыны займды пайдалану ... және ... ... арыз тапсыру; жеке мүлкін кепілмен қаматамасыз ету; ... ... ... ... ... келісім шарт; жұмыс
орнынан жалақысы туралы мәлімет; т.б. Бұл мәліметтер тапсырылғаннан кейін
құпия ... ... ... ... банктерден несие алу біршама қиындықтар
тудырады. ... ... ... ... ... берілуде және банктердің
тәуекелді клиентерімен ... ... ... ... ... ... ... республикада дамыту және жетілдіру
жолдарын анықтау мақсатында екі ... ... ... және ... ... ... ... микрокредитке деген елдегі халықтың
қажеттілігін анықтау, екіншісі, ... ... ... ... ... ... ресурсының жеткілікіті болуы.
Ұсақ кәсiпкерлер үшiн өз капиталы, гранттары мен бағдарламаларға
қатысушылардың ... ... ... ... ... ... және ... ұйымдары кредиттiк ... ... ... ... аз ... болып табылады. Сонымен қатар,
жоғары операциялық және ... ... ... ... ... қызмет етумен байланысты тәуекелдердi ескере отырып, аталған
операциялардың қызметi ... ... ... ... шығын көлемi көп болып табылады. ... ... ... ұйымдары өз қызметiнде микро кредиттер ... ... ... ... үшiн ... қарыз алушыларды шағын ... ... ... және ... ... көрсетумен
айналысады. Осылайша экономикалық мiндеттердi шешумен қатар ... ... ... кәсiпкерлiк бастаманы ... ... ... ... ... ... қамтуын қамтамасыз етуге
оның жалпы өмiр сүру ... ... мен ... ... ... ... мiндеттердi шешуге тартылған. Сондай-ақ микрокредит
беру саласын дамыту мiндеттерiнiң бiрi ұсақ қаржы ... ... ... ... ... ... табылады.
Жалпы, микрокредит беруде МКҰ қызметін қорытындылай келе,
мемлкеттік қолдау көрсету арқылы ШОБ одан әрі ... ... ... ... және ... ... іске ... арқылы біртұтас
жүйені бекіту оң үрдістерге әкеледі.
Шағын және орта ... ... ... ... ... ... олар: шағын және орта кәсiпкердi тiркеу
куәлiгiн қалай алу, қандай салық ... ... ... ... ... бару ... Сондықтан осы кезеңде негiзгi рөл консалтингтiк
компанияларға берiлетiн болады.
Консалтингтiк компаниялар шағын және орта кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... ... ету:
аудит және бухгалтерия;
маркетингтiк зерттеулер;
бизнес-жоспарлау;
салық заңнамасы;
кедендiк рәсiмдер және т.б.
Консалтингтiк компаниялардың қызметтерi қымбат және әрбiр шағын және
орта кәсiпкерлiк ... ... ... ... жоқ.
Консалтингтiк қызметтер рыногi тiптi iрi қалаларда толық ... ... алыс ... ... ... ... ... Бүгiнгі күнде қазақстандық шағын кәсiпкерлiк
субъектiлерiне ресурстық, әдiстiк және ақпараттық қолдау ... ... ... 150 ... ... шетелдiк
халықаралық ұйымдар әрекет етуде.
Қазақстанда түрлі шетелдiк және халықаралық институттар ... ... ... ... ... жиi iске асырады.
  ... және орта ... ... үшiн ең бiр шешушi мәселе-салық салу
жүйесiн реформалау болып ... ... ... ... ... ... және де ... және орта бизнес субъектiлерiн әр түрлi
қылмыскер, коррупционерлер пиғылдарынан ... ... ... ... ... ... және орта бизнестiң дамуына қолайлы
жағдай туғызу «Аймақтық шағын және орта бизнестi қолдау және ... ... оны ... ... ... ... ... Президентi Н.Назарбаев 1997 жылы 6 наурызда «шағын және ... ... және оның ... ... ... ... ... Республикамызда шағын және орта бизнестi қолдау мақсатында
кешендi де ... ... ... ... ... ... бастады. Ал
шағын бизнеспен айналысам деушi субъектiлер саны күннен - ... ... және орта ... ... бағдарламасының әмбебап әдiсi ретiнде
салық жүйесi арқылы реттеу зор үлесiн тигiзедi. ... ... ... ... дифференсиацияланған ставкасын бекiту және әр ... ... ... ... қаржылық және несиелiк ресурстарға
қажеттiлiк уақытында көп әсер етпек. Осылайша, салықтық қолдау саясатын ... ... және ... ... ... ... пайдалы:
- салықтық каникулдар /шағын бизнес тiркелгеннен кейiн, оның ... ... ... ... бес ... ... ... бюджетке есептелген аударымдар, дифференсацияланған ставканың
төмендеуi;
- шағын және орта ... ... ... ... ... бағытталуын,
делдалдық әрекетпен қарастыру керек. Оның ... ... мен ... ... ... бұру ... шағын кәсiпорындардың мемлекет қажеттiлiктерiн қанағаттандыратын
өнiм өндiру, өткiзу процесiңдегi игiлiктердi мемлекет ... ... ... ... тарапына бұру керек. Бұл ретте мемлекеттiң қажетiне ... ... ... ... яғни оларға мiндеттi минималды квотаны
бекiту, оларға осы ... пен өнiм ... ... кепiл бередi.
Жоғарыда айтылғандарға орай, шағын бизнестiң қаржылық ... ... ... ... ... ... болып отыр. Бұл шағын және ... ... ... қорлардың негiзгi қаржылық ресурс ретiнде одан
әрi жетiлдiрiп дамуын мүмкiн қылады. Осыған орай ... және орта ... әдiсi ... әр ... ... мен кепiлдеме несиесi бойынша, банктiк
емес капиталдың резервтерiнде мёнді болмақ. Бұл ретте шағын ... ... ... ... ... ... ... дәрежесi жетiлген немесе жетiлмеген болуы мүмкiн. кәсіпкерлiк
қызмет нарықтан шығады, ол ... ... ... мен көлемiне
байланысты. Кәсіпкерлiктi ... ... ... ... ... орны ерекше. Кәсiпкер үшiн шаруашылықты жүргiзу -
осылайша бәсекеге түсу, өндiрiстi ұйымдастыра ... ол ... ... ... ... ... нарықтың қоғамдық қажеттiлiгiне сай келмейтiн
өнiм мен ... ... ... қиып ... әзiр ... ... нарықтық экономикасы бар елдер тәжiрибесi көрсеткенiндей, еркiн
бәсеке жүйесiн реттелетiн экономика деуге болады. Ол ... ... ... ... ... ақша ұсынысын ұйымдастырады, ұжымдық
қажеттiлiктiң бөлiгi ретiнде ... ... ... ... ... ... ... болуына жол бермейдi.
Нарықтық экономика үш түрлi күрделi «ауруға» қарсы тұра алмайды. Олар
монополизм, инфляция және ... ... ... өзiнiң iшкi
резервтерi арқылы оларға қарсы тұруы қиын. Егер мемлекет бұған араласпаса,
бұл аурулар асқынып, елге, ... ... ... және экономикалық
зардаптар шектiредi. Кейнсшiл теоретиктер өздерiнiң саяси ұсыныстарында
инфляцияның ... ... ... ... 70-шi ... ... ал ... жүйенiң бұған күш- қуаттары жетпедi. ... ... ... ... 80-шi ... консерваторлардың
күштi дәрiлері қажет болды. Мемлекеттiң нарықтық экономикаға араласуының
басты белгiлерi осындай.
Егер, мемлекет ақшаны нарықтық экономика жiбергенiнен ... ... ол ... ... ... басшылыққа алса да, нарықтық
процестердiң бұзылуына, өндiрiстiң тиiмдiлiгiнiң төмендеуiне әкелiп ... ... ... өз ... атқару арқылы, елдегi нарықтық
экономика саясатын алға жүргiзушi болып, және ... ... ... ... - ... және орта ... ... дамытуда
алатын орны ерекше.
Қазақстан үшiн кәсiпкерлiктiң өмiршең формасы франчайзингтi ... ... ... ... шағын кәсiпорындардың бәсекелестiкке сай
тауар, өнiм ... ... ... iрi де тәжiрибелi «донор» ... ... ... болып келедi. АҚШ-та және тағы да басқа ... ... ... ... ... ... бiрiгуi, бұл
iстiң Қазақстан жағдайы үшiн де дәл келуiн ... ... ... өз ... қабiлетi мен еркiндiгiн мол пайдалана алатын
кәсiпкерлiкке назарды баса аудармасқа болмайды. шағын және орта ... ... ... ... ... ... арқылы экономиканың бiрден-бiр шешуге талпынған ... ... де, ... бизнестiң көмегiмен жүзеге асырылады. Және
шағын бизнестің дамуы ... ... ... және ... ... ... жол ашады. Сонымен қатар, жоғарыда аталғандай 1997 жылдың 18-
шi маусымында шыққан «Шағын кәсiпкерлiктi мемелекеттiк қолдау туралы» ... ... ... ... процедурасы барынша оңайлатылмақ. Жарғылық
капиталға қойылатын талап та жеңiлдетiлдi. Мысалы, бұрын заңды ... үшiн ... ақша мен ... ... 10-12 ... ... ... болған. Ал жаңа заң бойынша тәртiп ыңғайлы. Бекiтiлген үлгi
бойынша өтiнiш тек Әдiлет ... ғана ... ... ... ... ... ... келiсiм берiледi және тiркеу үшiн екi
есе төлем ... ... ... төленедi. Үш күн iшiнде Әдiлет
Баскармасы кәсiпкерге тiркеу куәлiгiн және ... ... ... ... ... ... ... беруге мiндеттi.
Шағын кәсiпкерлiктiң дамуы Республиканың барлық азаматтарына ... ... әрi көп ... iс. ... қаржы институттарын құрмайынша шағын
бизнестi қолдау, оған дәнекер болу ... ... өмiр ... ... ... және ... жөнiндегi бұрынғы мемлекеттiк қор
қызметiнiң басты қателiгi оның қаржысының ... ... ... ... ... «Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау
және оның дамуын жеделдету жөнiндегi шаралар туралы» Жарғы материалдың ... ... кiшi ... ... салық және кеден
салымдарына байланысты жеңiлдiктер берудi ... ... ... және бару қиын шалғай аудандарда өнiм өндiрумен айналысатын шағын
кәсiпорындарға ... ... ... ... ... жинау, ауылдық
жерлерде өнiм өндiрумен айналысатын және сол ... ... ... ... ... ... кәсiпорындарды салықтан мүлдем босату қарастылырылған.
Олай болса заңдық база оған қоса жеке және ... ... ... ... көмектесу әсiресе өндiрiс саласындағы ... ... өрге ... жол ... ... ... ... дүниежүзiлiк соғыстан кейiнгi
кезеңде бұл елдiң әлемдегi ең бай елдер қатарына қосылуына бiрден-бiр ... ... - ... және орта ... ... Дамыған елдердiң
көпшiлiгiнде экономикалық өсудiң шешушi бiр ... - ... және ... ... ... ... табылады.
Шағын және орта бизнесті басқаруда өндірістік тәуекел басым ... өнім ... ... түрінінің бағасы, сапасы, еңбек, матиралдық
шығындардың көлемі ... ... ... өте ... ... несие, инвестициялық, нарықтық тәуекелдер де өндірістік тәуекелден
кем соқпайды. Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... конъюктурасының өзгеруі, бәсекелестіктің күшеюі,
күтілмеген ... ... ... ... кездесетін мүлікті
жоғалтулар да жатады. Жетілмеген маркетингтік қызмет те өз кесірін тигізуі
мүмкін.
Сайып келгенде, ... және орта ... ... ... көзқарастың
қажетгілігі ұзақ мерзімдік тұрақтылықтың кепілі бола ... ... ... мен ... ... болғанымен, мемлекеттік қолдау
мен реттеуде біздің әлеуметтік әділеттілік ... ... ... және орта ... ... ... ... алғы шарттар мен
мүмкіндіктерге қарай ырғақты дами отырып, ... ... ... ... жылы 19 маусым айында «Шағын кәсіпкерлікті мемлекетпк Қолдау
туралы» заң қабылданды, 1998 жылдың 27сәуірінде Ел ... ... ... түлғалардың еркін кәсіпкерлікпен айналысу ... ... ... қол ... Осы екі ... акты ... ... өз әсерлерін тигізді деп сенеміз. Әрине ... ... ... күн ... ... ... Елімізде жыл санап шағын
кәсіпорындардың саны көбейіп ... ... ... ... ... мәселелерге тап болады — салық салуға, ... ... ... т.б. ... ... шешімдері бойынша осы мәселелерге қысқаша
тоқталып өтсек.
1. Бірінші кезекте салық саясатының ... ... ... ... ... ... салык ставкасының жоғарлығы
және салық төлемдерін аударудағы ... ... ... ... ... ... әр ... ... атап ... ... ... ... бизнес үшін несие алу қиындыққа соғып тұр.
Бүның себебі келесіде несиеге жоғары пайыздың ... ... ... ... . Қазақстанда шағын бизнесті дамытудағы қиыншылық,
өзінің ... ... жету ... ұзақ ... ... келтірмек.
Шағын және орта бизнестiң дамуын тежейтiн себептер iшiнде, ... ... ... ... жұмыс күшiнiң, яғни кадрлардың
кәсiпқойлық дәрежесiнiң бүгiнгi ... сай ... ... ... ... тежелуiне бiрден-бiр себепкер.
Нарықты экономиканың ең негiзгi талаптарының бiрi шағын бизнестi қолдау
арқылы ... ... ... ... өз ... ... ... өздерi көркейтiп, одан табыс алу, барлық экономикасы алға
кеткен өркениеттi елдер экономикасының концепциясы болып ... 1997 жылы ... АҚ ... ... дамыту
қорының» қатысуымен ЕБРР линиясы арқылы кіші және орта ... ... ... ... ... ... ... дамытуы мен қолдаудың қоғамдық қоры» жұмыс істейді. Әрине
кіші және орта бизнесті ... ... ... ... болып табылады. Бұл беріліп жатқан несиелер ... ... ... ... ... Бұл көрсеткіш негізінен 3-4 ... ... ... 50-70%-ын құрау керек. Ал қазіргі таңда кіші және орта
бизнесте ұзақ және ... ... ... 16% ... Банк несиелерінің қымбаттығы (20-23%)
2. Несиені берудің ұзақ мерзімі
3. Банктерде ұзақ мерзімді несиелік ресурсьардың жеткіліксіздігі.
4. Несиені қамтамасыз етуге қатаң талаптардың ... ... ... ... ... жұмыс істемеуі.
Бұл жағдай әрине кіші бизнесті несиелендіруде тәуекелдің өте жоғары
болуымен ... ... ... Кіші және орта бизнесті несиелендіру аз
уақытқа және қамтамасыз ету мүмкін ... тез ... ... ... несиелік ресурстардың құнсыздануын банк пайыз ... ... ... мөлшері жоғары болып келеді.
2008 жылғы1 қазанға арналған ... ... 984 319 ... ... (шкс) ... бұл ... салыстырғанда 5,3 %-ға артық.
ШКС шығарған өнім ... 2008 ... ... - ... ... ... ... кезеңімен салыстырғанда (тұрақты бағада) 0,1% артып 1 748,9
млрд. ... ... елде 2007 жыл ... ққс –да шағын кәсіпкерлік үлесі
30,8 % құрады. шкс өнімдерін шығару ... ... ... орташа республикалық көрсеткіштен барынша төмен өңірлер бар.
шағын және орта бизнес жобаларын қаржыландырудың тұрақтандыру 2008 жылдың 1
қарашасына арналған ... ... « ... кдқ» шоб ... ... 50 ... ... көлемінде қаражат бөлді. сондай-ақ 19,3 млрд. теңге
сомасына 400 жоба ... оның ... ... – 9,5%, ... ... ауыл шаруашылығы – 2,2%, көлік – 4,9%, ... ...... – 40,6%. ... ең үлкен үлесі өнеркәсіпке, ауыл шаруашылығы мен
көрсетілетін қызметтерге келеді. ең ... ... ... пен ... ҰӘҚ, дағдарысқа қарсы бағдарламаның операторы ретінде
мынадай шаралар атқаруда:
Қаржы жүйесін ... ... ... ... ... ... бойынша: орта және шағын бизнесті
қолдау үшін ... ... ... ... Қоры арқылы 16-26 ақпан
аралығында 120 ... ... Бұл ... 14 ақпан күні екінші дәрежелі
банктермен арада қол қойылған келісім және Үкіметтің мақұлдаған ... ... Бұл ... аясында мына банктерге мынадай сома
бөлінген: Қазкоммерцбанк—16 млрд.теңге, Халык банк — 11,7 ... ... ... ... ... ... АТФ ... млрд.теңге,
ЦентрКредитБанк—10 млрд.теңге, kaspi bank—6 млрд.теңге, Еуразиялық банк — 3
млрд.теңге, ... ... ... — 8 ... ... ... Сбербанктің қазақстандық еншілес ...... ... ... Даму Қорына—3 млрд.теңге бөлінді;
26 ақпанға дейін «Даму» Қоры 500-ге тарта орта және ... ... ... ... және несиелерді қайта қаржыландыру
шарттарын түсіндіріп жиылыстар өткізді. Осы бағдарламаға ... ... және ... ... 12.5 пайыздан аспайтын ... жүйе ... ... ... ... 7 жылға дейін болмақ. Бір ... ... ... дейін несие ала алады. Бұл қаржының 70 ... ... ... ... ... ... 30 пайызы жаңа жобаларды несиелеуге
бағытталмақ. Бұған қоса, ... ... ... ... ол ақшаның 30
пайызы ауыл шаруашылығы және азық түлік ... ... ... ... ... ... бөлген қаржыны игеру мерзімі 2009 жылдың 1-шілдесіне дейін
айқындалған. Олар ай сайын игеру жайлы ... ... ... ... орта және шағын кәсіп секторын қолдау бойынша бөлінген қаржы
банктерге ... ол ... ... қол ... жағдай
жасалынды.
Банктермен арадағы келісімдерге сәйкес, олар берілген ... ... ... ... адам ... ... ақпарат беруге міндетті.
Ақпарат «Бірінші несиелік» бюро арқылы беріліп отырады. Бұлайша есеп беру –
Ұлттық қор ақшасының қалай игеріліп ... ... ... ... ... ... ... қадағалайтын комитеттің дағдарысқа қарсы бағдарлама
аясында бөлініп жатқан соманың нақты орта және шағын кәсіпке кеткендігіне
көздерін жеткізу үшін ... ... ... ... ашық және ... ... ... бөлген ақшаның жұмсалуын ... ... ... ... Қор ... ... ... жұмысшы
тобы, «Нұр Отан» партиясының комиссиясы және өзге де ... ... ... ... ... ... мен жеке азаматтардан дағдарысқа қарсы бағдарлама
аясында бөлінген қаржының тиімді жұмсалуы ... ... ... ... ... тапсырмасына сәйкес, Қор өкілдері екі аптада
бір рет БАҚ өкілдері қатысатын ... ... есеп ... ... қаржылай қолдау жөнінде 10 жылдық тәжірибесіне қарамастан,
Қордың қаржы нарығындағы шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... деңгейдегі банктер арасындағы нақты үлесі 2-3% құрайды.  
Жақын уақытта Қазақстанның шағын және орта бизнес ... ... ету үшін және ... көпшілігінің қаржы ресурстарына қол
жеткізушілігіне нақты мүмкіншілік беру үшін және де осы ... ... ... ставкаларын төмендету) әсер ету үшін Қор қаржылай
қолдауды едәуір ұлғайтуы тиіс.
Мемлекет ... ... ... ... ... ... бағдарламасы бойынша екінші деңгейдегі банктер арқылы жіберу
жоспарланып отыр. Бұл ... ШКС үшін ... ... ... едәуір
төмендетуі тиіс, себебі ЕДБ-ң Қор арқылы алатын қаражат құны ЕДБ-ң сыртқы
нарықтан алатын қаражат құнына қарағанда, басынан ... ... ... ... Қор жеке ... ... ... дамыту
қажеттілігімен бірдей анықтау критерийлерін ... және ... ... ... және кедендік есепке алуды осыған
сәйкестендіруге бастамашылық етті.
Жеке кәсіпкерлік субъектілерін анықтау критерийлерін ... ... ... ... ... елдердің алдыңғы ондығына кіретін елдерге
(Қазақстан қазір сол сатыда) бейімделу қажет. 2006 ж ... ... ... рейтингте Қазақстан 56-шы орын, Литва – 40-шы, Италия –
42-ші, Греция – 47-ші, Польша – 48-ші, ... – 50-ші ... ... ... ... ... бағыт таңдау үшін салыстырмалы түрде
Италия және ... ... ... бет бұрды (Италия – кәсіпкерлігі
тұрақтанған дәстүрлі ел, Польша – ІЖӨ бірдей ... ... ... ел
сияқты).
Кәсіпкерлік субъектілері бұл елдерде:
1)      микро – 10 ... ... және ... ... 2,7 млн. ... шағын – 50 адамға дейін және жылдық айналымы 13,5 млн. ... орта – 250 ... ... және ... ... 67,4 млн. долл.дейін
деп бөлінеді.
Қазақстанда ... ... ... ... ... – 10 ... ... және жылдық айналымы 1 млн. долл.дейін;
5)      шағын – 50 адамға ... және ... ... 3 млн. ... орта – ... адамға дейін және жылдық айналымы 10 млн. долл.дейін;
Өз баяндамасында Индустрия және ... ... ... ... ұсыныстар енгізуде:
     1. Облыстар мен Алматы және Астана қалаларының әкімдіктері қызығушылық
танытқан ЕДБ және ... КДҚ» АҚ ... ... және орта ... ... ... ... несиелендіру үшін құжаттар
топтамасын жинау және рәсімдеу мәселелері бойынша ақыл-кеңес беру;
     2. Қазақстан ... ... ... мен ... ... және қадағалау агенттігі «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ
бірлесіп «Даму» КДҚ» АҚ ЕДБ ... салу ... ... бұзылуымен байланысты жағдайды шешу бойынша мәселелердің
қарастырылуын ... ... қоры ... ... ... ұйымдарды
қаржыландыру бойынша жұмыстарды белсендірсін (ҚР бүгінгі күні 1223 ұйым);
     4. Әкімдіктер мен ЕДБ «Қазақстан инжинирингә ҰК ... ... ... бастасын;
5. «Даму» Қоры арқылы кластерлік ... ... ... ... жағдайда осы сызбаны ауылдық ... ... ... ... ... үшін ... ... жобаларын бөлінген сомалардан 100% дейін ... ... ... ... бұл ... ... несиелендірген
жобаларын өндірістік салада сақтап қалу мүмкіндігін береді.
      Қазіргі дағдарыстың зардабын жеңiлдету үшiн Қазақстан 10 млрд. ... ... 19 ... ... ... ... Бұл ... банктерге,
құрылысқа, нақты өндiрiс салаларына, шағын бизнеске, ауыл шаруашылығына
индустриялық-инновациялық бағдарламаға ... ... ... ... iс-шараларға бағытталған. Қазақстан Республикасы бәсекеге қабiлеттi
дамыған елдердiң қатарынан 61-шi орынды иеленiп отыр. Ендi тұрақты елуiншi
орынға қол ... ... ... ... ... емес ... ... қамтамасыз ететiн 30
корпоративтi жетекшi фирмалар құрылуда. Бағдарламаны iске асыру үшiн ... жоба ... ... бастады. Бiрiншiсi — сортты прокат өндiрiсi,
екiншiсi – металлургиялық кремний өндiрiсi. ... де ... ...... “Iлбi металлургия зауыты” АҚ жоғары конденсатты
тантал ұнтақтары өндiрiсi. Тантал наноқұрылымды материал болып табылады. ... ... ... және басқа да жоғары технологиялық өндiрiсте
кеңiнен қолданылады. Серпiндi жобалардың басқа түрлерi де iске қосылуда.
Оған ... ... ... ... кен орны мен ... ... алюминий зауыты, Оңтүстiк Қазақстан ... ... ... ... т.б. Олардың жалпы саны жетеуге жеттi.  
Шағын және орта бизнес Өзбекстанда жалпы iшкi өнiмнiң 45,7 ... ... ... оның ... 60 ... ... көзделген.
Түркiменстанда шағын және орта бизнестiң ЖIӨ-дегi үлесiн 70 пайызға дейiн
жеткiзу көзделген. Қазақстанда ... және орта ... 2006 ... ... ... ... iшкi өнiмнiң 34-35 пайызын берген, 2007 жылы — ... 2008 жылы 16 ... ... ... ... ... бiраз бөлiгi
несие алу мүмкiндiгi болмағандықтан өз ... ... ... ... ... және орта ... қолдауға 1 млрд. доллар бөлiнді. Бұл
елiмiздегi 2 миллионға жуық ... ... ... ... ... болып
табылады. Айта кететiн бiр жәйт мынадай. Теориялық ұстанымдар бойынша ... орта ... жеке ... өте ... ... Көп капитал мен
қомақты несиенi де ... ... ... ... деп ... ... ... дағдарыс жағдайына сәйкес шағын және орта
бизнестi жандандыру үшiн қомақты қаржы жұмсалып ... ... ... ... ... ... үлесi 17 пайыз, 2020 жылдары оның үлесiн 60-70
пайызға жеткiзу белгiленген. ... ... ... ... ... ету мақсатында бағдарламада шағын және
орта бизнес секторын қолдауға басымдық беріліп ... ... ... әлемдік нарықтағы ... күрт ... ... ... ... ... дәл осы шағын
және орта бизнестің өрге ... ... ... Егер бұл сала ... ... ... ашылып, ел берекеті артады. Үкіметтің дағдарысқа қарсы
жасақтаған бағдарламасында шағын және орта ... ... және жаңа ... ... іске ... ... мән ... Дағдарыс салдарынан сыртқы несие көздерінің жетіспеушілігі
елдегі кәсіпкерліктің қиындықтарға ұшырауына түрткі болғаны рас. ... ... ... ... ... ... және орта ... 2007
жылы 135 млрд. теңгеге несиелендірілген. Ал 2008 жылы 78 ... ... Бір ... бұл ... ... ... 43 ... Дағдарыс жағдайында кәсіпкерлік субъектілері ... ... ... ... ... сөз. ... ... барлық
өңірлерде қалыптасты.
Бұл мәселе бағдарлама аясында өз шешімін табуы үшін мына ... ... жаңа ... кодексі ауқымында салықтық жүктемені күрт төмендету.
- екінші деңгейлі ... ... ... және орта ... ... ... ... дамыту қоры АҚ арқылы шағын және орта бизнес
субъектілерін несиелеуді мемлекеттік кепілдендіру.
- ... АҚ ... ... желілерін пайдалана отырып, ауылдық жерлерде
шағын несиелеуді дамыту.
- шағын және орта ... ... ... ... қол ... ... құру мен жүргізу бойынша рәсімдерді ... ... ... ... ... ... ... шектеу.
- әрбір облыс орталығында кәсіпкерлікті қолдау орталықтары желісін құру.
Жаңа жұмыс орындарын құру мен экономиканың ... ... ... ... тұрғысынан шетелдерде шағын кәсiпкерлiктiң дамуына үлкен мән
берiледi.
Рыноктiк қатынастардың қалыптасуы кезiнде ... ... ... ... мұқтаж болатындығына әлемдiк тәжiрибе куә. Бұл ... ... ... ... немесе ол үшiн ... ... ... емес ... ... ... ... үнемi ынталандыратын және фирманың бәсекеге қабілеттігін арттыру
үшiн оқытатын жағдайларды қамтамасыз етушi шағын және орта ... ... ... мен мақсаты шешушi мәнге ие. Мұны соңғы
уақытта экономикада iлгерiлiк ... ... ... ... және орта ... қолдаудағы шетелдік тәжірибелерге
қарасақ соның ішінде - Италия, АҚШ, ... ... ... ... Франция, Мексика, Чили, Бразилия. Бiрқатар дамыған және ... ... ... ... ... және ... қолдау бағдарламасын iске асыруды мысалға келтiремiз.
1. Италия. Бiрiншi рет кластерлiк-желiлiк ұстаным Италияда 70 ... ... және орта ... ... ... ... ... дамуы бастау алатын "үшiншi Италия"1 деген атқа ие болған
Италияның тәжiрибесi ... 70 ... ... ... және ... экономикалық дағдарысты басынан өткiздi, елдiң солтүстiк-шығыс және
орталық бөлiгi экономикалық өсудiң жоғары түрiн ... ... ... орта ... ... ... ... және былғары өндiрiсi, аяқ
киiм, керамика және ... ... ... ... ... ... ... және орта кәсiпкерлiк субъектiлерi тек ғана
жаңа жұмыс орындарын ғана құрып қоймай, экспорт ... да шыға ... ... ... мен ... iрi кәсiпорындары құлдырауды басынан
өткiзiп жатты, "үшiншi Италияның" шағын және орта кәсiпкерлiк кластерлерi
өндiрiс пен ... ... ... ... ... және орта ... өндiрiстiк процеске инновацияларды енгiзуге қабiлеттi болып
шықты.
 2. АҚШ. ЖҰӨ-нiң 50 %-нан ... ... ... ... ... ... 2/3 ... шағын кәсiпкерлiкке тартылған. AҚШ-та
шағын кәсiпкерлiк ел экономикасын оңалтуда шешушi рөл атқарды. Бұл үшiн ... ... ... ... ... ... ... - АҚШ шағын бизнес
әкiмшiлiгi (1953 жылы ... бар. ... ... бағытталған кең
ауқымды бағдарламалар қалыптастыру және кәсiпкерлер қоғамдастығын барлық
жаңалықтар туралы уақтылы хабардар ету - ... ... ... ... және орта ... үлесi барлық компаниялар
санының 99,6 %-ын, ... 55 %-ын және ... ... 80 %-ын ... ... кәсiпорындарға қатысты мемлекеттiк
саясатты iске асыру үшiн шағын және орта ... ... ... iске ... ... ... ... құрылды.
Жапонияда шағын және орта кәсiпкерлiкті қолдаудың негiзгi шаралары:
ШОБ-ты жаңғырту үшiн кредиттер мен жеңiлдiктi кредиттерге кепiлдiк беру
және сақтандыру ... ... ... қол ... ... (20
жылға 1,05 %-дық ставкамен);
техникалық көмек, қаржылық және заңнамалық қолдау арқылы жаңа ... ... ... ... ... ... ... субсидиялау және кредит беру арқылы
бизнесте инновацияларды қолдау, венчурлық жобаларға ... ... ... кәсiпорындары үшiн патенттiк төлемдердi төмендету.
Жапонияда зерттеулердi дамыту деңгейi бойынша жетекшi рөлдi ... 70 % ... ... технопарктер өңiрлердегi шағын кәсiпкерлiк
кәсiпорындарын қолдау үшiн құрылды, бұл ретте, 58 %-ы ... ... ... ... ... ... ... ұстанымды қолдаудың негізгi
қағидаттары - бұл мынадай рыноктiк тетiктерге:
мемлекеттік қолдауға емес шағын және орта кәсіпкерліктің ... ... ... кетуi керек;
шағын және орта кәсіпкерлікке мемлекеттiң қаржылай көмек беруi үшiн
негiзгi талап - ... ... ... ... ... Барлық компаниялардың 99,5 %-ын құрайтын 3 млн. ... ... ... ... бар. Соның iшiнде шағын компаниялардың үлесi
97 % ... ... ... ... ... ... ... көзi болып табылады, өйткенi онда ... ... ... 87 %-ы жұмыспен қамтылған (10 млн. астам). Шағын және орта
кәсiпкерлiктiң ... ... ... ... және оңтүстiккореялық
экспорттың 43 % тиесiлi.
6. Израиль. Қолдау инфрақұрылымының объектілерi құрылған, ... ... ... ... ... беретiн
мемлекеттiк және бiрнеше жеке қорлар бар, ал ... ... ... үшiн ... ... 3/4-iн құрайды, 1/4-i - кәсiпкердiң салған
қаражаты.
Ислам қаржылық ... ... Оны ... ... ... жүйесінің негізінен яғни ссудалы пайыздан бас тарту.
Мәселен, ІІ Астаналық Экономикалық форум ... ... ... президенті Ахмад Мұхаммед Әли әл-Маданидің келтірген мәліметтеріне
сүйенсек, ... ... ... ... ... екі
ерекшеліктер бойынша әлем алдында мойындалып отыр. Оның бірі – исламдық
қаржыландыру ... ... аз ... шеккені болса, екіншіден –
ислам банктері ағымдағы күйзеліс жылының ... ... ... Осының өзі, әсіресе дағдарыс ... әлем ... ... ... ... ... артып отырғанын көрсетеді.
Бүгінгі таңда ... ... ... мен ... банк ... 38 ... ... етеді. Бұл елдердің барлығы бірдей ... ... Атап ... ... АҚШ-та, Оңтүстік Шығыс Азияда,
Таяу Шығыста жұмыс істеп тұрған 300-ден ... ... ... бар. ... ... ... исламдық қаржы институттарының жиынтық активтері
2008 ... ... ... ... өсімі 900 млрд. ... ... еді. Ал ... агенттіктерінің болжамынша, 2010 жылға дейін бұндай
өсім 2 трлн. АҚШ долларына жетуі әбденмүмкін.
Осындай ... ... ... діни ... ... ... мойындауға итермелеп отыр. Бұл күндері дүниедегі ірі
банктердің ... ... ... ... ... ... мен департаменттер ашылған. Мәселен, Ұлыбританияда Халықаралық
қаржы орталығы ... ... ... қалыптастыру мақсатында дәстүрлі
қаржыландырумен қатар, исламдық қаржыландыру жүйесі де енгізілген. Бұнымен
қоса, ... ойын ... ... үшін ... ... ... ... өзгерістері заңмен бекітіліпті. Италия, Франция, Жапония ... ... да ... қаржыландыру институтына қызығушылық
артуда. Сондықтан, ... ... ... ... ... үшін тек
ислам әлеміне ғана емес, еркін нарық капиталының құлдырауын бастан кешіріп
отырған басқа ... да ... ... ... ... Оның үстіне,
исламдық жүйенің бүгінгі дағдарыстың теріс салдарынан қорғайтын ... ... ... ... батыстық дәстүрлі банктер қолданылатын пайыздық
табыстарға шектеу қою. Исламдық этика ұстанымына сәйкес, табыстың ... сол ... ... ... ... тері мен кәсіпкерлік жігері құрайды.
Ал «жоқ нәрсеге саудаласу», яки ... ақша алу ... ... Бұл ... ... ... тәртіпті қатаң ұстануға, бақылауға итермелесе, екінші
жағынан алаяқтыққа ұрындыратын ... ... ... қаржылық дағдарыстың туындау себебі туралы анық пайым ... ... ... ... ... ... ... өсімдерге
кінә тағушылар да баршылық. Бұл тұрғыда РФ Үкіметі төрағасы В. Путиннің
пікірімен келіспеске болмас. Оның ... ... ... ... ... ... ... гөрі «үрленген, іші ауаға толған» көзге
көрінбейтін ақшалардың мысы ... ... ... Ал ... банктерде бұған
жол берілмейді. Яғни, исламдық банктер өз істерін белгісіздік жағдайында
жүргізе алмайды әрі кездейсоқ ... ... ... алуға да жол жоқ.
Сонымен бірге, ұлттық экономикада ислам ... ... ... ... тиіс ... үш ... белгіленген. Біріншіден, банк операцияларын
шариғатқа сәйкес келу тұрғысынан бағалайтын, басқаша айтқанда банктің нағыз
исламдық болуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... өз ... пайызсыз негізде жүзеге асыратындықтан, ... ... ... және ... алмай жүзеге асыруға заң жүзінде
тыйым салынуы керек. Үшіншіден, банктерге ... ... ... ... пайда мен шығысты бөлісуге рұқсат етілуі тиіс. Бұнымен
қоса, ислам банкингінің банктік философиясы дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... қызмет
етеді. Атап айтқанда, шариғат заңдарына негізделген исламдық банк жүйесі
қару-жарақ ... ... ... ... пен ... ... ... салынған бизнестік жұмыстарға, құмар ойындар бизнесіне және жалпы
харам саналатын шараларға қаржы салымын жұмсамайтын ... ... ... ... ... ... бірқатар
шаралар атқарылып келеді. Мәселен, ... ... ... сапарында
бірлескен Исламдық қаржыландыру банкін құру бойынша өзара түсіністік туралы
меморандумға қол ... ... ... ҚР ... ... ... шариғат қағидаларына сүйенетін банктің қызмет етуіне
және дамуына мүмкіндік беретін, банк және ... ... ... мен ... енгізді. Бір жағынан айтқанда, Қазақстанда
исламдық қаржыландыру құралдарын енгізу мәселесі әлемдік ... ... ... және оны ... жолдарын іздеу қажеттілігіне байланысты
айрықша өзекті болып ... ... ... енуі ... ... ... тетіктерге тиімді балама жасауға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге, кешелі бері елордада өтіп ... ІІ ... ... жұмысында да исламдық қаржыландыру жүйесі кеңінен
талқыланды. Ислам даму банкінің президенті ... ... Әли ... ... өзге де ... ... тақырыпта пікір алмасты.
Қаржы дағдарысы жағдайында сенімді қорландыру құралы ... ... ... ... сөз ... қазақстандық
сарапшылармен кеңесті. Үлкен тәжірибе мен қолдану ... ... ... ... бұндай шаралар экономикалық өсімнің ... ... ... ... үшін аса ... ... даусыз.
Оның үстіне, Қазақстан халқының 70 ... ... ... ... орай ... ету ... ... табуы да
орынды болмақ.
Осы жолдар кіші және орта бизнестегі ... ... ... жеңілдетіп, жақсартуына үлес қосады.
Қорытынды шығара отырып, келесі жағдайларды атап өткен жөн. ... ... ... ... ... ... процесі өте
қиын іс екендігі бекерге айтылмайды. Әлеуметтік зерттеулер барысында он
кәсіпкерлікпен ... ... өз ісін ... 1 ... кейін,
өзіне-өзі серт береді, кәсіпкерлікпен енді айналыспауға. Сондықтан мемлекет
тарапынан шағын бизнесті қолдау деңгейі шындыққа жанасатындай және ... ... үшін ... болуы, қабылданған бағдарламалардың жүзеге
асырылуын Үкімет тарапынан қатаң бақылауға алу керек.
Қортытынды
Қазақстанның жалпы ... ... ... әлi де болса көптеген өзектi мәселелер өз шешiмiн ... ... ... бизнес мәселелерiне тоқталсақ, жоғарыда айтылғандай, оларды ең
алдымен несиелiк ... ... ... ... ... ... екiншi деңгейдегi коммерциялық банктерiнiң жағдайына да
тоқталған дұрыс. Қазақстанда бүгiнгi күнi ресми мәлiметтерге сүйенсек, ... ... ... көрсетiп отыр. Олардың санаулысы ғана ... ... ... Осы ... банктерiмiздiң барлық капиталының
мөлшерi әлемдегi iрi банктердiң капиталынан жүз есе кем екендiгiн ... онда ... ең ... ... ... ... ... туып отыр. Егер бұндай мәселе болатын болса, онда банктердiң
шағын және орта ... ... ... ... бар ... ... және ислам банк жүйесін енгізу керек яғни бұл жүйеде ... ... ... емес үлес бойынша келіседі бизнес ... ... ... ... сол ... банк клиенттің барлық
жағдайын талдап шығынға ... ... ... ... ... ... өзiн-өзi сақтандыру, өзiн-өзi көрсете бiлу,
бәсекелестiкке төтеп беру үшiн банктер ... ... ... жасалуы
қажет. Ал, коммерциялық банктердiң шағын және орта ... ... ... ... тәжiрибеде кеңiнен қолданылатын
әдiстемелiк нұсқауларды өндiру керек.
Банктердiң шағын және орта ... ... ... ... ... ... көтермелеу үшiн, несиелердiң ... ... ... тәуекелге баруын төмендету шараларын жасаған
жөн. Оның ... ... ... - ... ... тұрақты жұмыс жасауымен
қатар өз бизнесiн жандандыру мақсатында несие алуы, және оны ... ... ... ... ... Осы ... ... өндiрiстi жандандыру, оның iшiнде Қазақстан экономикасының сыртқы
тәуекелдiлiгiн ... мен ... ... ... қолдау экономика
саясатының басымды бағыты болып табылады.
Шағын және орта бизнес секторындағы жұмыс жағдайын ... ... ... ... басшысымен және Үкіметімен оның
өркендеуіне кедергі келтіретін жетімсіздіктерді ... ... ... ... ... ... ... Н.А. Назарбаев “Келесі
мәселелерді сатылы шеше отырып шағын және орта ... ... ... ... ... ... меншікті және активті жариялы ету;
- несие ресурстарына шығуды ... ... ... мен ... ... ... және ... – тексеру органдарынан қору.
Қазақстан халқына мемлекет басшысының жолдауындағы ережелерге сәйкес,
қазіргі ... ... ... басымшылықты болады. Осыған
байланысты шағын және орта кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... тыңайтқыштар, ауыл шаруашылығы
машинасын жасау, жеңіл және тамақ өнекәсібі сияқты ауыл шаруашылықты ... ... ... және ... қабілетті тауарлар мен қызмет
көрсетумен байланысты проблемалар жиынтығын шешетін нысан ... ... ол ірі және орта ... ... ... ... кооперациясын көрсетеді.
Қазіргі кезде Қазақстанда ешқандай мемлекеттік қолдаусыз және
нормативті – ... ... 15-20% жуық ... ... ... ... ... кәсіпорындармен тығыз өндірістік – ... ... ... және орта бизнес кәсіпорындарының тиімді
қызметін қамтамасыз ететін инфрақұрылым ... бөлу ... ... ... : бизнес-инкубаторлар, технопарктер мен ... ... ... ... ... қоры және т.б.
Көрсетілген шаралардың орындалуы, ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылар құқығын
қорғауға бағытталған қосымша шаралардың ... ... ... ... арттырады, ол өз кезегінде шағын және орта бизнес
секторының қызметінің белсенділігіне ықпал етеді.
Орын алатын әкімшілікті ... ... үшін ... ... және орта ... ... – шаруашылықты жеке мәселелерін
реттейтін, мүддүлі ... ... ... ... ... ... заң ... ревизиялау қажет.
Жүргізілген талдаулар негізінде, шағын және орта ... ... ... ... ... ... функциялар
орнықтырылады, сәйкес қызметті көрсету стандарты мен регламентін әзірлеу,
олар маңызына қарай Үкімет қаулысы мен ... ... ... ... ... ... ... олардың құқықсыз
әрекеттеріне ерекше көңіл бөлінуі керек.
Көрсетілген проблемалардың оң шешілуі ... ...... ... ... ... ... береді және қажетті
жоспарлы және нұсқаулы - әдістемелі, ұйымдастыру - ... ... ... ... , бұл ... және орта бизнес инфрақұрылымына
қатысты сәйкес заңдар мен бағдарламалар шешімін жүзеге асыруға мүмкіндік
береді.
Қарастырылатын ... шешу ... ... ... ... ... ... онда болжалынатын кезеңде эксперттік бағалау
бойынша, шағын және орта ... ... ... ... айта кету керек.
Экономиканың қаралатын секторындағы жұмыстың күрт өзгерісі болуы үшін
Қазақстандағы шағын және орта бизнесті өркендету және ... ... ... осы ... жоятын шаралар енгізу қажет.
Осы дипломдық жұмысымда қарастырылған барлық өзекті мәселелерді
қорытындылайтын болсақ, ... ... және орта ... ... ... ... алатын орны мен мемлекеттік және коммерциялық ... ...... ... ... ... заңи тұрғыдан өкілетті органдар
тарапынан реттеу және қадағалау оң нәтиже берді.
Отандық бизнесті одан әрі ... және ... ... ... ... ... іске асыруға болады, яғни ... ... өз ... ... ... ... ... шетел несие желісімен бірге шағын және
орта ... ... жеке ... ... Бұл ... ... ... мен сенімділігін айқындайды.
Қазақстандық шағын және орта ... ... ... ... тәжірибесімен салыстыратын болсақ, әрине айырмашылық сезіледі.
Егер ҚР болашақта ... ... ... мүше ... келсе,
жоғарыда аталған мәселелерді жойып, дүниежүзілік нарыққа сәйкес келетін
қадам жасау керек.
Әдеби оқулықтар ... С.Б ... Банк ісі ... ... және несиелік қабілетті
бағалау (241-259) ... ... ... А.С. ... У.А. ... Экономикалық теория
оқу құралы «Кәсіпкерлікті ... ... ... ... Ғ.С. ... ... ... БАНКТЕР «несиенің қажеттілігіжәне
мәні»(107-122) Алматы 2006
4. Бохаев .Д Шағын және орта бизнес түсінігі және ... мәні мен ... ... ... -2007 № 3 –Б.( ... Е. Кәсіпкерлік күні туды АКИКАТ -2000 –C №12 (21-28)
Ізбасарова.Л Қазақстандағы экономикалық саясаттың кезеңдік сипаты ... ... ... ... ... ... ... Б. Елдегі жеке кәсіпкерлікті дамыту жолдары ХАБАРШЫ ЭС.-
2004-C. №1 ... © 2009 « ... күні ең ... ... шағын бизнес»
| | 8. Ергалиев.Т.Н. «Государство и ... в ... ... |
| ... Т. ... ... ... экономики Казахстана» |
| |Алматы-2004. |
| ... ... ... ... и ... решений» Алматы-2005. |
| |11. Кушумбаева.М.К. ... ... ... |
| |Караганда-2003. |
| |12. ... ... ... ... в |
| |условиях Казахстана» Алматы-1999. |
| ... ... ... ... қоры ... |
| |бағдарламасы бойынша орналастырған қаражатты екінші деңгейлі банктердің |
| ... ... ... |
| | |
| | |
| ... |
| ... ... ... ... келісіп орналастыру Бағдарламасы |
| |бойынша аралық игеру қорытындысы |
| | |
| ... қ. ... |
| | |
| ... ШОКС ... ... ... ... банктерге |
| |келісіп орналастыру  Бағдарламасының I ... ... ... |
| |аралық қорытындысы Алматы. 01.10.2008 |
| | |
| ... ... ... деңгейдегі банктерге келісіп |
| |орналастыру  Бағдарламасының II траншы ... ... ... |
| ... ... Алматы. 01.10.2008 |
| ... ... бет » 2009 » ... » 12 » ... ... жүйесі |
| |дағдарыс кезеңінде өзінің мығымдығын мойындатып отыр |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | ...

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдаудың әрекет етуші жүйесі106 бет
Шағын және орта бизнестің проблемалары және дамытуға қолданылатын нақты шаралар39 бет
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет
Бірінші сынып математикасында дамыта оқытудың теориялық негіздері58 бет
Балабақшада тіл дамыту жұмыстарының жүйесі31 бет
Балаларға үй жануарларымен, жабайы аңдарды таныстыру4 бет
Бастауыш мектептерде дамыта оқыту технологиясын сөз тіркесінде қалыптастыру47 бет
Бастауыш сынып оқушыларын дамыта оқытудың педагогикалық шарттары44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь