Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін талдау

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

І ТАРАУ. ЗЕЙНЕТАҚЫМЕН ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ХАЛЫҚТЫ
ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУДЫҢ ЭЛЕМЕНТІ РЕТІНДЕ

1.1. Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің мәні мен маңыздылығы ... ..6
1.2 Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің шетелдік тәжірибелері ... ... ... ..9
1.3. Зейнетақымен қамсыздандырудың Чили моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18

ІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЗЕЙНЕТАҚЫМЕН
ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ЖҮЙЕСІН ТАЛДАУ

2.1. Қазақстан Республикасындағы зейнетақы реформасы ... ... ... ... ... ... ... ...22
2.2. «ҰларҮміт» жинақтаушы зейнетақы қоры жабық акционерлік
қоғамының үлгісімен жинақтаушы зейнетақы қорларының құрылымы
мен қызметін ұйымдастыруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
2.3. Жинақтаушы зейнетақы қорлары қызметінің негізгі көрсеткіштерін
және зейнетақы активтерін пайдалануды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35

ІІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖИНАҚТАУШЫ
ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУ БАҒЫТТАРЫ

3.1. Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің проблемалары мен оларды шешу
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43
3.2. Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... 49

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60
КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасы үлкен мүмкіншіліктер мен ауқымды экономикалық өзгерістер кезеңінде тұр. Бірақ экономикалық өсудің жоғарғы қарқынына жету саяси тұрақтылықты, мықты және мақсатты реформаларды қажет етеді.
Осындай маңызды реформалардың бірі – зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің реформасы. 1998 жылы Қазақстан ТМД аймағындағы зейнетақымен қамсыздандырудың жинақтаушы жүйесіне жоспарлы түрде көшуді бастаған алғашқы ел болғаны белгілі. Қазіргі күні Қазақстанда “ынтымақтастық” (қазіргі зейнеткерлер мен 1998 жылдың 1 қаңтарында 6 айдан кем емес еңбек жолын өткен адамдарға арналған) және “жинақтаушы” (1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап жинақтаушы зейнетақы қорларына өз еңбекақысынан 10% міндетті зейнетақы жарналарын аудара бастаған адамдарға арналған) зейнетақы жүйелері қызмет етеді.
Қазақстанда демографиялық жағдайдың өзгеруіне байланысты, яғни алпыс жастан асқан адамдардың саны күрт артып, ал халықтың жұмыс істейтін бөлігінің төмендеп кетті, бір зейнеткерге 1,8 жұмыскер келетіндей жағдай қалыптасқан, ал 1990 жылы бұл көрсеткіш бірге 3 адам болатын. Бұл жағдай одан ары да нашарлауына байланысты мемлекет үш миллионға жуық зейнеткерлерді ескі жүйе бойынша қамтамасыз ете алмады. Сондықтан да, зейнетақы реформасы өте актуалды болып отыр.
Шетел мамандары мен алыс-жақын шет мемлекеттері Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесіне аса назар аударып отыр. Батыс сарапшыларының жинақтаушы зейнетақы жүйесіне негізделген зейнетақы реформасын өткізудегі әлемдік төжірибені қорытындылаған зерттеулерінде Қазақстанның бұл бағыттағы қызметі жоғары бағаланған. Егер Қазақстандағы реформа оңтайлы нәтиже берсе, Ресей, Қырғызстан мен Өзбекстан зейнетақы жүйесін реформалауға ниет білдірген.
Реформа басталғалы бес жыл ішінде бұл жүйе айтарлықтай жақсы нәтижелерге қол жеткізіп, жоғарғы көрсеткіштерге ие болды. Сөйтіп, Қазақстандағы жинақтаушы зейнетақы жүйесі сәтті жүзеге асты деуге болады. Бірақ, зейнетақы реформасына қатысушылардың алдында туындаған проблемалар жетерлік, заңның әлсіздігі мен кайшылықтары, үлкен қаржылық шығындар, тәжірибе мен кәсіби мамандардың жоқтығынан бастап, қазақстандықтардың көп бөлігінің жинақтаушы зейнетақы жүйесіндегі өз орны туралы толық білмеуі және бұрын болған қаржылық эксперименттердің нәтижесінде халықтың зейнетақы жүйесіне сенімсіздік танытуы. Сұрақтар көп.
Қазақстанның әлемдік қауымдастыққа кіріп, халықаралық стандарттарға көшуіне байланысты бұл мәселенің актуалдылығы артып отыр. Сол себептен қазақстандық жағдайда қолдану аспектісінде жинақтаушы зейнетақы жүйесінің халықаралық тәжірибесін зертеу қажет екені айқын.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты жалпы “Зейнетақы жүйесі” және “Зейнетақы қоры” нарық инфраструктурасының маңызды элементтерінің бірі ретінде мазмұнын ашу, бұл түсініктерге анықтама беру, олардың қызмет етуінің механизмін, нарықтың басқа қатысушыларымен ара-қатынасын көрсету, даму тенденциялары мен нарық экономикасындаға ролін анықтау болып табылады. Сондай-ақ, әлемдік тәжірибемен салыстырмалық талдау жасай отырып, Қазақстандағы жинақтаушы зейнетақы жүйесінің теориялық негізін зерттеп, проблемалық сұрақтарды анықтап оларды шешу амалдарын қарастыру және зейнетақы жүйесін одан ары кемелдендіру ұсыныстарын таңдау.
Дипломдық жұмыстың осы мақсаттарына сәйкес зерттеу объектісі ретінде халықаралық тәжірибе мен “ҰларҮміт” Жинақтаушы зейнетақы қорының қызметі және қаржы көршеткіштері басшылыққа алынған. Дипломдық жұмыста реформаның нәтижелері, жетістіктері мен кемшіліктері зерттелініп, талдау жасалынды. Ең өзекті деген мәселелер қарастырылып, халық негізінен қойятын сүрақтар мен оларға жауаптар келтірілген.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. «Қазақстан Республикасындағы Зейнетақымен қамсыздандыру туралы» ҚР-ның заңы, 20.06.1997 ж. № 136-1;
2. «Қазақстан Республикасындағы Зейнетақымен қамсыздандыру туралы» заңына өзгертулер мен толықтырулар еңгізу туралы» ҚР-ның заңы, 22.12.1998 ж. №328-1, 05.04.1999 ж. № 364-1 және 29.12.2002 ж. № 369-2;
3. «Міндетті зейнетақы жарналарын ұстау және ЖЗҚ-ға төлеу ережелері» ҚР-ның Укіметінің жарғысы, 15.03.1999 ж. № 245, толықтырулары мен өзгертулері 29.12.1999 ж. № 2010;
4. «ЖЗҚ-дан зейнетақы төлеу ережелері» ҚР-ның Укіметінің жарғысы, 21.09.1999ж. № 1355, толықтырулары мен өзгертулері 14.07.1999 ж. № 969;
5. «Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы» ҚР-ның заңы // Казахстанская правда - 27 тамыз 1996 ж.;
6. Абенова Ж. «Под соусом Чили: Пенсионные фонды идут по южно американскому пути» // Известия, №29, 27.07.2001 ж.;
7. Алибаев А. «Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесі», Алматы, 2000 ж.;
8. Алибаев А. «О некоторых моментах первого года пенсионной реформы» // Рынок ценных бумаг Казахстана – 1999-№ 3;
9. Аманжолов С. «Чилийская модель» пустила корни на казахстанской земле. // Заң газеті – 24 ақпан 1999 ж.;
10. Аскаров Т. «Для будущих вкладчиков выгоден экономический спад» // Республика, №9, 01.03.2002 ж.;
11. ЖЗҚ мен ЗАБҰ-ның 2002 жылдың IV тоқсанына есеп беруі // Деловая неделя, №4(532), 31 қаңтар 2003 ж.;
12. Зайцев С. «Вправе ли государство отказывать гражданам в гарантировании сохранности их пенсионных вкладов?» //Начнем с понедельника, 25.01.2002 ж;
13. Карибджанова А.С. «Социальная защита населения», А.: Экономика, 1999 ж.;
14. ҚР-ның еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 01.01.2001 ж. жағдайына Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесі бойынша баяндамасы, Алматы, 2001 ж.;
15. Латыпова Е., Алибаев А. Ассоциация пенсионных фондов «Процесс перехода вкладчиков из ГНПФ в ННПФ вселяет оптимизм» // Панорама – 05.03.2002 ж.;
16. Марченко Г. - председатель НБРК «Пенсионная реформа: итоги первой пятилетки» // Аргументы и Факты - Казахстан, №10(510), 5-11 наурыз 2003 ж.;
17. Накопительная система пенсионного обеспечения Республики Казахстан по состоянию на 1 января 2003 года // Рынок ценных бумаг, №1(81), 01. 2003 ж.;
18. О налогообложении пенсионных выплат из НПФ. // Бюллетень бухгалтера – 1999-№ 19, 3 б.;
19. Обзор результатов деятельности КУПА в 2001 г. // Рынок ценных бумаг Казахстана – 2002 - № 3;
20. Раушан Н. «Глава Нацбанка Казахстана считает укрепление тенге нормальным» // REUTERS, Астана, 26.02.2003 ж.;
21. Светлана Г. «Хочешь жить - умей копить» // Новое поколение, №5(245), 7 ақпан 2003 ж.;
22. Тулеген А. «Диалектика пенсионной истории» // Assandi-Times (Алматы), №8(19), 28 ақпан 2003 ж.;
23. Четыркин Е. М. «Пенсионные фонды: зарубежный опыт для отечественных предприятий, актуарные расчеты», Мәскеу, 1993 ж.;
24. «ИРБИС» ақпарат агенттігінің мәліметтері;
25. 2002 жылға арналған «ҰларҮміт» ЖЗҚ-ның жылдық есеп беруі;
26. «ҰларҮміт» ЖЗҚ-ның ережелері мен нұсқаулары;
27. Интернет сайты - www: ularumit.kz;
28. Интернет сайты - www: pension.almaty.kz.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................4
І ТАРАУ. ЗЕЙНЕТАҚЫМЕН ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ХАЛЫҚТЫ
ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУДЫҢ ЭЛЕМЕНТІ РЕТІНДЕ
1.1. Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің мәні мен ... ... ... ... ... Зейнетақымен қамсыздандырудың Чили
моделі......................................18
ІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЗЕЙНЕТАҚЫМЕН
ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ЖҮЙЕСІН ТАЛДАУ
2.1. Қазақстан Республикасындағы зейнетақы
реформасы...............................22
2.2. «ҰларҮміт» жинақтаушы зейнетақы қоры жабық акционерлік
қоғамының үлгісімен ... ... ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорлары қызметінің негізгі көрсеткіштерін
және ... ... ... ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖИНАҚТАУШЫ
ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУ БАҒЫТТАРЫ
3.1. Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің проблемалары мен оларды шешу
жолдары.....................................................................
......................................43
3.2. Жинақтаушы ... ... ... Республикасы үлкен мүмкіншіліктер мен ауқымды экономикалық
өзгерістер ... тұр. ... ... ... ... ... ... тұрақтылықты, мықты және мақсатты реформаларды қажет етеді.
Осындай маңызды реформалардың бірі – ... ... ... 1998 жылы ... ТМД ... ... ... жүйесіне жоспарлы түрде көшуді бастаған алғашқы
ел болғаны белгілі. Қазіргі күні ... ... ... мен 1998 ... 1 ... 6 ... кем емес ... жолын
өткен адамдарға арналған) және ... (1998 ... 1 ... ... ... ... өз ... 10% міндетті
зейнетақы жарналарын аудара бастаған адамдарға арналған) зейнетақы ... ... ... ... ... ... яғни ... асқан адамдардың саны күрт артып, ал халықтың жұмыс істейтін
бөлігінің ... ... бір ... 1,8 ... келетіндей жағдай
қалыптасқан, ал 1990 жылы бұл көрсеткіш бірге 3 адам ... Бұл ... ары да ... байланысты мемлекет үш ... ... ескі жүйе ... ... ете ... ... ... реформасы өте актуалды болып отыр.
Шетел мамандары мен алыс-жақын шет ... ... ... ... аса ... ... ... Батыс сарапшыларының
жинақтаушы зейнетақы жүйесіне негізделген ... ... ... төжірибені қорытындылаған зерттеулерінде Қазақстанның бұл бағыттағы
қызметі жоғары бағаланған. Егер Қазақстандағы реформа оңтайлы нәтиже берсе,
Ресей, Қырғызстан мен ... ... ... ... ниет
білдірген.
Реформа басталғалы бес жыл ішінде бұл жүйе ... ... қол ... ... ... ие ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесі сәтті жүзеге асты деуге болады.
Бірақ, зейнетақы реформасына ... ... ... ... ... ... мен кайшылықтары, үлкен қаржылық шығындар,
тәжірибе мен кәсіби мамандардың жоқтығынан бастап, қазақстандықтардың ... ... ... жүйесіндегі өз орны туралы толық білмеуі
және бұрын болған қаржылық эксперименттердің нәтижесінде халықтың зейнетақы
жүйесіне ... ... ... көп.
Қазақстанның әлемдік қауымдастыққа кіріп, халықаралық стандарттарға
көшуіне байланысты бұл мәселенің актуалдылығы артып отыр. Сол ... ... ... аспектісінде жинақтаушы зейнетақы жүйесінің
халықаралық ... ... ... ... ... жұмыстың негізгі мақсаты жалпы “Зейнетақы ... ... ... ... ... маңызды элементтерінің бірі
ретінде мазмұнын ашу, бұл ... ... ... ... қызмет
етуінің механизмін, нарықтың басқа қатысушыларымен ара-қатынасын көрсету,
даму тенденциялары мен нарық экономикасындаға ролін анықтау болып табылады.
Сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің теориялық негізін ... ... ... ... шешу ... қарастыру және
зейнетақы жүйесін одан ары ... ... ... ... осы мақсаттарына сәйкес зерттеу объектісі ретінде
халықаралық тәжірибе мен “ҰларҮміт” Жинақтаушы зейнетақы қорының қызметі
және қаржы ... ... ... ... жұмыста реформаның
нәтижелері, жетістіктері мен кемшіліктері зерттелініп, талдау жасалынды. Ең
өзекті деген мәселелер қарастырылып, халық негізінен қойятын ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру жүйесінің мәні мен
маңыздылығы
Зейнетақы - бұл жұмысшының тапқан табысының бір бөлігін арнайы құрылған
қорға ... ... ... ... ... зейнетақы төлемі ретінде
қайтарылып берілетін жарна ... ... ... ... келген
адамдардың қартайған шағында дұрыс өмір сүруінің кепілдік полюсы деп атауға
да болады. Сондықтан әрбір азамат зейнетақы жүйесінің ... ... ... ай ... жарналарының уақытында төленілуіне өздері ... әсер ... ... екі ... ерекше бөліп қарастыруға
болады, осы екі ... ... ... зейнетақы жүйесін таңдау керек
екендігіне көп әсер ... ... ... - ... даму деңгейі, жұмысшылар мен
жұмыссыздар ара ... жаңа ... ... пайда болу
жылдамдығы көрсеткіштеріне көп көңіл бөлу керек.
2. Демографиялық - халықтың өсу карқыны, ... ... ... ... ... ... көңіл бөлінеді.
Әр бір мемлекетте халықты әлеуметтік қамсыздандыру программалары бар.
Олар әртүрлі институттарды қолданады, әртүрлі инструменттер, тәсілдер ... ... ... осы ... ... бір ғана ... - халықты әлеуметтік қорғау, осы программаның маңызды ... ... ... бір экономикалық жүйеден екінші экономикалық жүйеге
өту ... ... ... ... әрі дүрыс қызметі ... ... ... ... ... кейін
экономиканы тез оңалдыруға көп жағдай жасайды. Егер ... ... ... ... ... қатты күйзеліске ұшырайды. Осыны болдырмау
әрбір мемлекеттің ең басты мақсаты. Бұл ... ... ... жағын ғана көрсетеді. Зейнетақы жүйесінің басты мәні халықты әлеуметтік
қорғау, қоғамның ... ... - ... өмірін жеңілдетіп, игілігі мен
ынтымақтастығына жұмыс жасау [1].
Қазіргі кездегі әлемдік практикада өртүрлі ... ... ... ... ... ... алғы ... және
басқа да ... ... ... ... көптеген жүйелері бар. Осындай жүйелердің бірі өткен
ғасырдың соңында Бисмарк енгізген ... ... бұл жүйе ... КСРО мен Орта және ... Еуропа елдерінде ғана емес, сонымен қатар
жоғарғы дамыған елдерде де пайдаланылады.
"Ынтымақтастық" жүйесі мынадай принципке ... ең ... ... ... ... қаржы зейнетақы болып осы жылы теленуі керек.
Бұл принцип бойынша мемлекеттік зейнетақылық бағдарламалар ... мен ... ... ... ... болашақта
"ынтымақтастық" жүйесі тіркелген зейнеткерлердің зейнетақымен толық
қамтамасыздандыру мәселесін шеше алмайтын ... ... ... елдерде
және ауыспалы шақтағы мемлекеттерде зейнеткерлер саны күрт ... Егер ... ... да ... ... ... болса, онда ол
зейнеткерлер санының өсуін қадағалай алмай қалады. Оған ... ... ... үлкен адамдар, яғни қарттардың үлесінің өсуі ... бұл ... ... ... ... ... факторды да атап өткеніміз жөн,
әртүрлі себептерге байланысты болатын ... ... ... акциялары
және т.б.) саяси қысым болғанда, мемлекет ешқандай экономикалық негізсіз-
ақ, тек қана ... ... ұпай ... ... ... көбейтеді.
Шын мәнінде ол әлеуметтік мұқтаждықты шешпейді [2].
"Ынтымақтастық" жүйесі еңбек ... және бір ... ... ... ... ал ... ... еңбек жолында жинаған пайда ... ... ... әр ... ... ... ... Бұл
жағдай зейнеткерлердің еңбек стажы бірдей болса да, олардың барлық
зейнетақысы бір ... ... ... ... бір ... ... бүкіл еңбек жолында экономикаға елеулі үлес қосса, келесі
жұмысшы тек зейнетақы белгілеу жылдарында ғана ... ... ... ... жүйесінде зейнетақы тағайындау үшін ... ... ... ... ... ... қажетін таба алмайды.
Бұл жүйе, сонымен қатар, ұлттық пайданың көлемін ... ... ... ... ... ... ... өйткені жұмысшылардың
еңбекақысынан бөлінетін қордың көлемінің азаюы зейнетақының уақтылы
төленбеуіне ... ... ... соң ... ... ... өсуі ... экономиканың өріс алуына әсерін тигізеді.
«Жинақтаушы зейнетақы» жүйесінде жұмысшы өзі еңбекақысынан және ерікті
жарна телеу арқылы арнайы қор жинайды. Жұмысшы ... ... ... ... ... ... ала ... немесе сақтандыру
компаниясынан аннуитетке аудару арқылы өмірлік зейнетақысын қамтамасыз ... ... ... бағдарламалар еңбек жолында жеке жинақ және
сақтандыру ... ... ... Бұл ... ... жеке зейнетақы
бағдарламаларының негізінде жатыр. «Жинақтаушы зейнетақы» ... ... ... Алдын-ала төленетін жарналар жүйесі: бұл жүйедегі жеке жұмысшының
зейнетақысы ... ... ... жиналған қордың мөлшеріне
байланысты болады. Зейнетақы ... ... ... ... ... қауіп, және қорға ... ... ... ... ... зейнеткердің қорына енеді.
2) Алдын-ала белгіленген телем жүйесі: бұл жүйе компаниялар мен салалар
деңгейінде ... жеке ... ең ... ... ... ... ... стажына байланысты және зейнеткерлікке шығар алдында
тапқан еңбекақысының ... ... ... Бұл ... ... ... кейін төлемнің мөлшерін және төлену
мерзімін ... Бұл ... қор ... активтеріне түсетін пайда
нормасының түрақсыздығымен байланысты қауіптің бір бөлігін өз ... Жеке ... ... ... бағдарламаларына төмендегі
факторлар жатады:
а) олар мемлекеттік ... ... ... ... ... ... шығынының азаюына өсер етеді, ... ... ... жекеменшікге ауысу барысында бір мезгілде
бюджеттің шығынына көбейеді.
б) қор жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... деңгейін өсіретін, яғни халықтың зейнетақысының
немесе ... ... ... жол ашатын экономикалық жоғары
көрсеткіштер болады.
в) жеке зейнетақы бағдарламалары ... ... ... ... ... ... жылжуына мүмкіндік береді;
г) бұл бағдарламалар мемлекетті саяси қысымнан қорғайды, өйткені, қор
жинақтаушы ... ... ... ... өсуі ... ... ... бөлінетін төлем мөлшерінің өсуімн байланысты ... ... ... ... ... зейнеткерлерге
зейнетақыны көбейту қажеттілігі төңірегінде туындайтын талас пен шарттар
жұмысшылардың еңбекақысынан белінетін төлемін ... ... ... Қор ... зейнетақы жүйесі арқылы пайда болатын ... ... ... ... ... ... қор ... есер ететін әртүрлі
факторлар есебімен алғанда өзінің қордағы жинағы ... ... ... ... ... ... ... пайда, құнсыздану есебінен бөлінетін жинақ
мөлшерінің жалпы құны).
2) құнсызданудың ... және ... жеке ... әсері, жинақ пен экономика өсімінің деңгейі.
Зейнеткерлікке шыққаннан кейінгі зейнетақы төлемін индексикациялау
жинақтаушы ... ... ... ... ... алғанда,
жеке сектордың активтері жоқ. Батыстағы жеке зейнетақы ... ... ... ... ... ... жүйесінде
құнсыздануға байланысты қиындықтар туындайды. Дегенмен, бұл ... ... ... ... ... өйткені, зейнетақының мөлшерін кез-келген
уақытта көбейтуге болады, мұндағы ең басты ... - ... ... ... ... ... уәде мен қазіргі уақыттағы бюджеттік
дефицит құнсыздану елеулі болған сайын (энергетикалық ... ... ... ... да қарсы тұра алмайды.
Жоғарыда айтылғандай, "жинақтаушы ... ... ... бюджетке
қатты өсер етеді. Егер "жинақтаушы зейнетақы" ... ... ... болса, бюджеттік шығын күрт өседі, ... ... ... ... ... ... ... зейнетақысы ретінде төленеді, ... ... ... ... ... ... ... мүмкін жүйе
жұмысшылардың зейнетақы қорын құрай алмайды. Бұл ... ... ... ... қатар, жұмысшылардың өздерінің
жеке қорын құруға ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы қауымын саяси түрде еңбекақысынан екі бірдей мөлшерде жарна
телеуге бағындыру мүмкін еместігінен (жалпы және өз ... ... ... жылдарында мындаған бюджеттік трансферттер ... ... ... ... ... құнсыздану мен басқа да қауіптерге
кепілдік беретін болғандықтан, ... ... ... ... да ... болмайды[3].
"Ынтымақтастық" және жинақтаушы зейнетақы жүйелері бір ғана мәселені
шешеді, яғни жұмысшылар мен ... ... ... пайданы бөлісу
мәселесін шешеді. Мемлекеттік "ынтымақтастық" жүйесі ... ... ... ... ... аз ... ... Ал жинақтаушы зейнетақы
жүйесінде құнсыздану зейнетақы бөлігінің қаржы саласын жоққа шығарып,
зейнетақы ... ... ... Бұл ... Латын Америкасының
кейбір елдері тап болған.
1.2 Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің шетелдік тәжірибелері
Зейнетақымен қамсыздандырудың қазақстандық ... ашық және ... ... оны ... ... ... салыстыру қажет, себебі ... оның ... ... бірегей болып табылады.
Зейнетақымен қамсыздандырудың деңгейі мен сапасы – бұл ел халқының
экономикалық және ... ... ... ... бөлігі болып
табылады. Әр мемлекет өзінеде қалыптасқан экономикалық, саяси, моральдық,
діни сенімдік және тағы ... да, ... даму ... ... ... ... қорғаудың өзіндік жолдары мен тәсілдерін
таңдайды. Мұндай ... мен ... ... ... ... әр
мемлекетте өзгеше, бірақ жалпы бір ... ... - өз ... ... ... мен өмір сүру ... ... болуын қамтамасыз
ету.
Дамыған мемлекеттердің көбінде ... және ... ... үш ... көзі ... Мемлекеттік зейнетақы жүйесі (әлеуметтік сақтандыру шеңберінде);
2. Зейнетақы қорлары;
3. Сақтандыру ... және ... да ... ұйымдары.
Мемлекеттік зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі елдің барлық халқына
немесе тек мемлекеттік ... ... ... ал ... ... ... ... Көптеген елдерде жасына, жұмыс қабілетін
жоғалтуына байланысты халықтың ... ... ... ... фирмалардың, кәсіп орындардың, ... ... ... ... ... қорларды «жекеменшік» ... деп ... ... ... өз ... бір түрі
ретінде жеке және топтық зейнетақыны сақтандырумен айналысады.
Бір елдегі жекеменшік зейнетақы қорлары мен зейнетақыны сақтандырудың
даму ... ... ... ... ... ... қаншалықты жауап беретіндігімен тікелей байланысты. Жекеменшік
зейнетақы қорлары ... ... кең ... ... мемлекеттік
жүйе жақсы дамыған елдерде аз кездеседі, мысалы, Скандинавия мен ... ... ... ... ... ... тек
қана дамушы елдерге ғана емес тіпті жоғары дамыған елдерге де қажет. Барлық
өндірістік дамыған елдерде зейнетақымен қамтамасыздандырудағы ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалар
жалақы деңгейіне байланысты әлеуметтік сақтандыруға бөлінетін ішкі өнімнің
жалпы төлемімен қаржыландырылады.
Кесте 1
Зейнетақы төлеміне бөлінетін ЖІӨ үлесі, 2005 жыл
|№ ... |ЖІӨ ... % |
|1 ... |15,0 |
|2 ... |9,7 |
|3 ... |8,1 |
|4 ... |15,8 |
|5 ... ... |6,7 |
|6 ... |7,9 |
|7 ... |10,3 |
|8 |АҚШ |5,8 |
|9 ... |5,0 ... www: ... ... ... төлеміне бөлінетін қаржының мөлшері ... ... ... ішкі ... ... 10 пайызын құрайды. Өндірістік
дамыған елдерде жеке ... ... ... бағдарламаларын мемлекеттік бағдарламалар толықтырады,
олар көбінесе алдын-ала төленетін жарналардың жүйесіне негізделеді.
Латын Америкасының Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі. ... ... ... ... ... ... ... Польшада,
Венгрияда, Ресейде (ерікті түрі), Испанияда және Латын Америкасының 16
мемлекетінде жүріп ... Ең ... бірі және ... Латын Америкасының тәжірибесіне кеңінен тоқталайық.
Латын Америкасынынң ескі зейнетақы жүйелеріннің мынандай ортақ
сипаттамалары ... ... ... ... ... қызмет етті;
• Жүйелердің принципті әмбебаптығына қарамастан, зейнетақы бағдарламалары
географиялық орналасуы мен халықтың деңгейіне ... ... ... ... т.б.);
• Мемелекеттік реттеу көптеген ведомстволар мен субжүйелер арқылы жүзеге
асты. Олардың әрқайсысына арналған ... ... және ... ... жүйесі мен қамсыздандыру бағдарламалары болды.
Нәтижесінде ... ... ... басқару пирамида тәріздес
болып, оның таңдаулы, бай топтар үшін ... ... мен ... үшін ... ... болды;
• Сексенінші жылдардағы экономикалық дағдарыс нәтижесінде жұмыссыздық пен
ресми емес еңбек нарығының өсуі;
• Активті және ... ... ... қатынасының күрт азаюы
(жұмыскерлер/зейнеткерлерлер), нашар демографиялық жағдай;
• Салық түсімдері азайып, ... ... ... ... Зейнетақы төмен болды;
• Төленген жарналар мен зейнетақының сәкес болмауы;
• Әкімшілік басқарудың әсерсіздігі мен қабілетсіздігі, ... ... ... ... ... ... ... перспективасының болмауы.
Осы және басқа да факторлардың нәтижесінде Латын Америкасының көп
елдерінде әлеуметтік жүйе мен ... ... ... ... ... жылы ... ... сақтандыру жүйесінің тапшылығы елдің барлық
табысының 81%-на ... ... ... ... 79% ... ... болды. Инфлияцияға байланысты зейнетақы автоматты
түрде қайта есептелінбегендіктен ... ... ... ... өсіп отырды. Жеке жағдайларда ол жалақының 50% (Чилиде)
және 65% (Уругвайда) құрады.
Зейнетақы реформасы барлық елдерде бір ... ... жоқ. ... ... ... бірі ... ... жаңа жүйеге күдікпен қарады.
Алғашқы болып, 1981 жылы Чили ... ... ... 90-шы ... жаппай
зейнетақы жүйесін реформалауға бет бұрды. Сондықтан да, олар ... ие, ... ... да ... және көрсеткіштері де
өзгеше[5].
Кесте 2
Латын Америкасы елдеріндегі зейнетақы жүйесінің негізгі көрсеткіштері
|Көрсеткіштер ... ... ... |Мексика |Сальвад|
| | | | |на | | |ор ... |9 |5 |8 |15 |2 |14 |5 ... саны | | | | | | | ... |5,97 |1,98 |2,91 |7,07 |0,47 |13,83 |0,57 ... ... | | | | | | | ... ... |31,14 |1,74 |2,11 |11,53 |0,33 |5,80 |0,57 ... ... | | | | | | ... |11,3 |5,14 |- |12,30 |- |5,62 |- ... |40 |5,52 |1,61 |3,5 |0,01 |1,53 |- ... / ЖҰӨ (%) | | | | | | | ... ету ... |10 |9 |9 |6 |6 |5 ... | | | | | | | ... А. «Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесі», Алматы, 2005 ж
Зейнетақы қорларының қызметін сипаттайтын негізгі көрсеткіштердің
бірі елдің барлық ... ... ... ... ... ... қатынасы болып табылады. Келесі кестеде бұл көрсеткіштің өзгеру
динамикасы мен 2015 ... ... ... ... ... ... / ЖҰӨ (%)
|Ел |1997 ж |2005 ж |2015 ж |
|1 |2 |3 |4 ... |2,8 |6,0 |26,1 ... |39,8 |43,8 |32,0 ... |10,0 |11,5 |24,4 ... |1,5 |3,6 |26,3 ... |0,2 |6,2 |28,5 ... |2,3 |4,1 |18,5 ... |0,7 |2,3 |7,8 ... |41,8 |44,3 |52,9 ... А. ... ... ... ... Алматы, 2005 ж
Инвестициялық саясат зейнетақы қорларының қызметінде өте маңызды мәселе
болып табылады. Қазақстандық зейнетақы ... ... ... ... ... инвестициялық қызметінің ... ... ... ... ... ... қорлар зейнетақы активтерін
қайда және қандай мөлшерде инвестициялайтынын талдау өте ... Бұл ... ... ... мемлекеттік құнды қағаздарға, мерзімді
депозиттерге, бондарға, ипотекалық вексельдерге, акцияларға, сондай-ақ,
шетелге ... ... бар. ... ... ... ... инвестициялаудың нормативтері, яғни шектеулері аймақтағы барлық
елдерде бірдей емес. Мысалға ... ... ... 100 ... ... қағаздарға салынуы тиіс. Әрине, мемлекеттік құнды
қағаздар бойынша ... аз ... да, ... мемлекеттік кепілдемесі болады.
Сондықтан да, бұл елдердің көбінде мемлекеттік құнды қағаздарға деген
сұраныс та, ... те ... Чили мен ... ипотекалық вексельдерге
көп көңіл бөлу арқылы, тұрғын үй мәселесін жақсы шешуде. Перудің зейнетақы
қорлары керісінше акциялар мен бондарға, ... 34,9 % және 37,6% ... ... ... мен ... ... тек ... айтқанда, Латын Америкасындағы зейнетақы реформасы нәтижесінде,
сол елдерде инвестициялық жобаларды қаржыландырудың және жұмыс орындарының
жаңа қайнар көздері ... ... Олар ... ... ... халық
жинақтарының көбеюіне, жұмыссыздықтың азаюына және жалпы экономиканың нақты
секторының өсуіне игі әсер етті. Бұл ... ... ... еңбек
өміріне сәйкес әділетті зейнетақы алуына мүмкндік жасайды.
Европа ... ... ... ... абсолюттік шамасы
евромен көрсетілген, 1 евро($0.6.
Австрия
ЖЗҚ түрі - міндетті зейнетақылық сақтандыру. ... ... - ... жұмысшылар, кәсіпкерлер. Сонымен қатар мемлекет жүйесінде
ерікті түрде зейнетақымен сақтандыру бар. ... ... - 10.25% ... ... ... - 12.55% ... ... шығу жасы – 65, минималды зейнетақы (айына)-жалғыз бастыларға
1100 ЕВРО, жанұясы барларға 1565 ... ... ... ... 120 ... салық салынады.
Бельгия
ЖЗҚ түрі - міндетті зейнетақылық сақтандыру. Зейнетақыға құқығы барлар
- барлық жұмысшылар. Каржы көздері:
-жұмысшылардан - 7.7% салыққа дейін;
-жұмыс ... - 8.86% ... ... - 20% ... сақтандыру қоры.
Зейнетке шығу жасы – 60 – 65. Минималды зейнетақы (айына) -жалғыз
бастыларға 1510 ... ... ... 1640 ЕВРО. Зейнетке ерте шығу
карастырылмаған. Зейнетақыға салық салынды.
Германия
ЖЗҚ түрі - міндетті зейнетақылық сақтандыру. Зейнетақыға ... ... ... ... ... көздері:
-жұмысшылардан - 9.6% салыққа дейін;
-жұмыс берушілерден - 9.6% салыққа дейін;
-зейнетақының 20 пайызын мемлекет жабады.
Зейнетке шығу - 65 жаста. ... ...... ... шығу 63 - 60 жаста, ол үшін соңғы жылда жұмыссыз ... ... ... 15 ... кем ... ... Зейнетақыға салық салынады.
Греция
ЖЗҚ түрі - міндетті зейнетақылық сақтандыру. Зейнетақыға құқығы барлар
- барлық жұмысшылар. Қаржы ... ... 6,67% ... дейін;
- жұмыскер үшін 13,13% салыққа дейін.
Зейнетке шығу әйелдерге - 60 жас, ерлерге - 65 жас. ... ... ... ... Минималды зейнетақы (айына) - 55 ЕВРО. Зейнетке
ерте шығу - еңбек стажы мен ... ... ... ... - 53 жас,
ерлерге -56 жас. Зейнетақыға ... ... түрі - ... ... + ... зейнетақы. Зейнетақыға
құқығы барлар - ... ... ... ал ... ... ... Каржы көздері:
Мемлекеттік зейнетақы бюджеттен, ал ... ... ... ... ... 17 ЕВРО ... ... беруші 34 ЕВРО айына.
Зейнетке шығу - 67 жаста. Минималды зейнетақы (айына) - мемлекеттік 950
ЕВРО, ... 290 ... ... ... ... ... өз ... құнсызданбауына көзі жететіндей (құнсыздану қаупі
төмен) және аздаған құнсыздану сйяқты ерекшеліктерін есепке алын, дамыған
елдердің жекеменшік зейнетақылық ... ... жене ... төрт негізгі белгілерін керсетуге болады:
1. Халықтың жекеменшік зейнетақы бағдарламаларына өз ... ... адам ... ... ... ... қалып,
жекеменшік бағдарламаларға кірмеуге де мүмкіндігі бар).
2. Жекеменшік зейнетақы бағдарламалары мемлекеттік зейнетақының тек бір
бөлігін ғана игеріп, көмекші рөлді атқарады.
3. ... ... ... екі фактормен ғана шектеледі:
тұтынушының жеке тандауының шегі болады (жарнаның белгілі бір ... ... ... ... ... ... сенімін
қорғау мақсатымен мемлекет қадағалайды.
4. ... ... ... ... маңызды салық
жеңілдіктері арқылы жөрдем береді. Құнсыздану қаупі болған ... ... ... ... қорындағы жинақтарымен
сәйкесетін индексті мемлекеттік облигациялар шығарады.
Европалық экономикалық одақтың кейбір елдеріндегі 65 жастан үлкендердің
15 жастан 64 жасқа ... ... ... мен ... ... ... шығынының ЖІӨ-дегі ... ... ... ... ... шығынының ЖІӨ-дегі үлесі
|Ел |1995 ж. |2005 ж. |2030 ж. ... ... |
| | | ... ... ... ... |
|Ұлыбритания |24 |25,8 |38,7 |14,5 ... |21,7 |30,3 |49,2 |11,1 ... |19,8 |25,9 |41,0 |10,0 ... |21,6 |31,6 |48,3 |13,3 ... |20,8 |24,6 |39,1 |10,6 ... ЕЭО |21,7 |27,5 |43,3 |11,9 ... | | | | |
* ... ... ... ... ... 2005 ... Европа елдерінің зейнетақы жүйесі. Енді Қазақстан ... ... ... социализмнен қалған жүйеге әлеуметтік жағдай
жасауға межбүр Шығыс ... ... ... ... ... Еуропа елдерінің ішінде Польша, Венгрия, Чехия, Словакия
елдерінің ... ... ... ... ... қажет етеді. Бұл елдердің
зейнетақы реформасының басты ерекшелігі - мемлекеттік модельді игеру. Бұл
елдердің халқы қартаю ... ... ... ... ... ... деп ... өсім бар: еңбекке жарамсыз халықтың
(зейнеткерлер, мүгедектер, балалар) еңбекке жарамдыларға ... ... ... ... жүйесі қартайғанда міндетті түрде ... құн, ... ... ... еңбекақыларға байланысты жоғары
пайызы мен зейнеткерлікке уақтылы ... ... ... ... ... - қай ... бұл мәселелерді қалай
шешетіндігінде.
Келесі кестеде Шығыс Еуропа елдерінің ... ... ... Бұл кестені талдай келе мынандай қорытынды жасауға болады: Шығыс
Европаға зейнетақы реформасының қажеттілігі жылдан-жылға өсіп ... ... ... төрт ел ... қоғам тарапынан
қамтамасыздандыру ... шеше ... ... ... ... ... ... үлесінің өсу проблемасы тұр. Сондықтан да, зейнеткерлерді
зейнетақымен қаматамасыз ету мемлекеттік ... үшін өте ... ... ... ... «мемлекеттік зейнетақы» жүйесі күндердің күнінде
жаңа демографиялық және ... ... ... ... ... ... ... қорларына негізделген «жинақтаушы зейнетақы»
моделі ... ... ... деп ... 5
Шығыс Еуропаның кейбір елдеріндегі зейнетақы жүйесі
| ... ... ... ... ... зейнеткерлікке |65 |60 |60 |60 ... жасы | | | | ... ... ... |60 |55 |53-57 |53-57 ... жасы | | | | ... ... елдегі 60-жастан |12,5% |19% |17,5% |14,8% ... ... | | | | ... ... жарамды халықтың |49% |59% |49% |53% ... ... | | | | ... саны | | | | ... Орташа еңбекақы мөлшеріне |71% |60% |44% |48% ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... |45% |30,5% |26% |27,8% ... ... жалпы | | | | ... | | | | ... ЖІӨ ... ... |15,8% |11,5% |9% |9,4% ... ... ... жүйесі», Алматы, 2005 ж
Алайда, тек Венгрия мен Чехия ғана осы бағытта елеулі күш көрсетті.
Венгрия 1994 жылы зейнетақы реформасы үшін заң ... ... ... ... бұл елде ... жарамды халықтың 5 пайызын иемденген және өз
активтерімен ЖІӨ-нің бірнеше ... ... 18-ге жуық қор ... ... әлі ... ... өздерінің қол жетерлік пайдасынан тыс
инвестициялық табыс ... ... ... ... ... көп ... ... Еуропа елдерінің ішінде алғашқы болып зейнетақы жүйесінің
реформасын қолға алған. Чехтық реформаның ерекшеліктеріне тоқталайық. ... ... ... ... ... талаптарын қатаң түрде
жүргізді, тіпті ескі жүйеде бәрінен төмен зейнетақы ... ... ... ... ... шығу жасы ... көтерілуде және
2007 жылға дейін ер адамдар 60 жаста, ал әйел адамдар 57-61 жас аралығында
зейнеткерлікке шығатын болады. Нәтижесінде ... саны ... ... (жыл бойы 3 пайыз жуық). Осылайша, ЖІӨ-де зейнетақы үлесі айтарлықтай
өзгеріссіз қалады[8].
Чехияда жекеменшік зейнетақы қорлары 1994 ... ... ... ... ... Үкімет және жекеменшік зейнетақы қорлары адамдарға
жәрдемақы төледі. Салымшы алатын жәрдемақының (субсидия) ... ... ... ... ... ... ... болады. Чехияда 4 жекеменшік
зейнетақы қорлары жұмыс істейді. Жарамды ... 5 млн. жуық деп ... 2-3 ... ... ... ... әсері үшін
қордың саны артық. Салымшылардың көпшілігі 4 бірдей ірі жекеменшік қорларды
иемденген. Он мыңға жуық ... бар ... қор не ірі ... ... не ... жұмысын тоқтатады, өйткені олардың ... ... ... ... ... ... салынған ақшалар мемлекеттік зейнетақы жүйесі
жағынан түскен ... жоя ... ... қорларының бүгінгі тандағы
жүйесі зейнеткерлер санының күрт өсуімен ... ... ... ... ... ... зейнетақыға сүйеніп, еркін
зейнетақылық ... ... ... ал ... ... ... ... формасы ретінде карастырады.
Чехтық жүйенің кемшіліктері де аз емес. Мемлекет ... ... ... бұл жекеменшік қорлар қызметі жайлы ақпарат
алу үшін проблема. Мысалы, жеке зейнетақы ... ... ... ... ... олар ... және ... мөлшері жайлы ешқандай мәлімет
бермейді. Зейнетақы қорларының қызметін реттейтін заң шығару ... ... ... ... ... ... кейін зейнетақы төлеу үшін емес,
қорларға ... ... ... алу үшін және ... ... арқылы
инвестицияларды пайдасымен және кепілдемемен қайтарып алуды көздеп отыр.
Арнайы салық салымдары мұндай қорларды акция мен ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан реттеу
салымның пайдасы мен сақталуына негізделмеген[9].
Зейнетақымен қамсыздандырудың ... ... ... Еуропа елдерінің
ішінде алғашқылардың бірі болып, реформаны қолға алса да, ... ... ... мәселесін осы күнге дейін
толығымен шеше алған жоқ. Оның ... ... ... ... ... жүйеге көмекші ретінде құрылған жекеменшік ... ... ... ... маңызды рөл атқармайтын болды.
Зейнетақы жүйесінің болашақта реформалануына кедергілер -жекеменшік
зейнетақылық сақтандыруға халықтың сенім артпауы. Мүның екі ... ... ... ұақ ... ... ... ... және мемлекет
пен оның зейнетақысына халықтың үміт артуы. Чехиядағы зейнетақы жүйесінің
екеуі де: мемлекеттік зейнетақы ... мен ... ... ... ... төлемдерін қаржыландыра алмайды. Бұл жүйенің ең
басты ... ... - ... ... қорларының еркін жүйесін
жасай тұра, мемлекет өзінің зейнетақы төлемлерінің ... ... ... ... ... ... елеулі өзгеріс болмаса,
2020 жылы ЖІӨ-нің 40% көлемінде ... ... ... деген болжамдар
бар.
Азия елдеріндегі зейнетақы жүйесі. Азия елдерінде зейнетақы ... ... ... ... ... ... күнелту минимумынан
төмен болса, соған бюджеттен жәрдем ақша төленеді. 1988 ж кәсіпкерлер ... ... ... бір түрі ... ... ... бірақ бұл жүйе бойынша төлем әлі жүргізілмнген. Мемлекет
күнелту минимумынан ... қарт ... ... ... ... бір ғана қор бар, ол - ... сақтау (резервный) қоры,
мұнда жұмысшылар мен жеке көсіпкерлер өзінің еңбекақы қорынан 25,5%, ... ... 17,5% ... ... ... осы қор ... ... кейін өзінің еңбек жолында төлеген жарналарының мөлшеріне сай
ай ... ... бір ... ... ... Қор мемлекет
бақылауында болады, бірақ оның ... қор ... ... ... ... бар. Зейнетақы төлемінен басқа қор ... ... ... ... ... ... ... "жинақтаушы зейнетақы" жүйесіне ұқсас, дегенмен мұнда тек бір ғана
орталық қор бар.
Осылайша, Азия елдеріндегі зейнетақы жүйесінің ... сол, ... ... ... ... тек ... аз ғана мөлшерде
жөрдемақы төлеуге кепілдік береді, сондықтан да Азия елдеріндегі ... ... - ... жоқ ... бірі ... ... ағымдағы түсімдерді қаржыландыру жүйесін ұстанған ел ... ... ... ... Осы тұрғыдан алғанда, ... ... ... ... қаржыландыру жүйесіне көшкен Чили
мемлекетінің тәжірибесін танып білудің маңызы өте зор. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қор жинап, зейнеткерлікке
шыққан уақытында оны ... ... ... қайта бөлудің екі мемлекеттік бағдарламасы бар –
жәрдемақы мен минималды зейнетақы. Олар ... ... ... ... ... және 65 ... асқандар мен 18 жастан
асқан мүгедектерге төленеді. Минималды зейнетақы 1952 ... ... жаңа ... де ... ... ... институты ретінде Зейнетақы
қорларын басқаратын компанияларындағы ... ... ... ...... ... ... зейнетақы
бағдарламаларының біріне өз еркімен өту керек» - деп ... ... ... яғни 1980 жылдың басынан бастап есеп ... ... ... әрбір азамат жаңа жүйеге көшу немесе ескі жүйеде қалу құқығын
сақтау мүмкіншідігі бар ... ... бес ... ауыспалы кезең
қарастырылды). Қорлар ұсыған барлық зейнетақылық бағдарламалар "жинақтаушы
зейнетақы" жүйесі және ... ... ... ... ... ... қорына бөлінетін жұмысшылар жарнасы олардың еңбекақысының 10
пайызын кұрайды. Бұл бағдарлама ... ... ... мен жұмыс
берушінің жекеменшік қорларға бөлген төлемін қарастырмаған.
Жұмысшыларға зейнетақы бағдарламасын өзі таңдауға мүмкіндік берілген
және бір ... ... ... ... ... өту ... ... қорын басқаратын әрбір компания түскен зейнетақылық жарналар
мен инвестициялық табысты салымшылардың жинақтарының мөлшерлеріне қарай
олардың жеке есеп ... ... ... ... шығысымен
өз есеп шотында жинақталған сомманы біртіндеп, бірнеше бөліктермен ... ... ... ... құқы бар. Кейде екеуін де қолдануға болады.
Сонымен ... ескі ... жаңа ... ... ... мемлекет
тарапынан қолдау көрсетіледі (жаңа жүйеге өтер ... 5 жыл ... ескі ... ... ... ... "сынақ облигациясы"
беріледі. Бұл облигацияның мерзімі ... ... ... ... соң
өтелінеді және осы облигация бойынша ауысқан мерзіммен облигация ... күні ... ... ... 4% ... ... ... құнының инфляциясына катысты индексикацияның мүмкіндігін, ең
алдымен, мемлекеттік, облигациялардың негізінен қарастырады (бұл ... ... бір ... ... және ... материалдық
жағдайын қамтамасыз етеді).
Чилидегі зейнетақы қорлары қарамағындағы компаниялар меншік сипатына
қарай 4 класқа бөлінеді:
1) банк немесе сақтандыру ... ... ... ... топ ... ... жұмыс беруші ассоциациялары құрған компаниялар;
4) кәсіподақтар құрған ... ... ... ... екі ... ... ... қорларының
баскаруымен 12 компания болды. Реформа жүзінде тек бір ғана ... ... ... ... дағдарысқа ұшырады. Басқа компаниялар ірі
компаниялардың қарамағына алынды, бірақ бұл процесс ... ... ... ... ешқандай зияндық келтірген жоқ.
Чили зейнетақы реформасының негізгі сипаттамалары:
- Алдын ала жарна төлеу принципі және минималды ... ... ... ... ... ... байланысты
болады;
- Жекеменшік жарна немесе жекеменшік қор есебіндегі ... ... ... ... ... ... төлемеуі
және жекеменшік қорлардың халықты толық игермеуі (еңбекке жарамды
халықтың 56% жуығы);
- Бағдарламаны реформаландыруға берілетін ... (1981 ... ... ... ... жарна салған жұмысшы 2026 жылы ... ... ... яғни ... уақытта белгіленген
мерзімнің жартысы өткен);
- Ұзақ мерзімді зейнетақы институтын кұру. Зейнетақы ... жеке есеп ... ақша ... уақытта алуға
жеткілікті деп дәлелдеуге шамасы бар қатысушы зейнеткерлікке
уақытылы шыққан деп ... ... жаңа ... ... ... зейнетақы беруге кепілдік
береді;
- Индекстік облигациялардың шығуы - зейнетақының құнсыздануынан
қорғау ... ... ... ... ... ... ... кепілдік
бірілді;
- Жекеменшік қордағы жұмысшылардың мезгілсіз өлім немесе еңбекке
жарамай қалуына байланысты ... ... ... ... - жеке ... ... ... бір мезгілдік төлем.
Үкімет сақтандыру соммасының міндетті мөлшерін бекітеді; ал жинақ
мөлшері қор, деңгейіне ... ... ... ... ... ... жарамсыз болған жағдайда және асыраушысы
қайтыс болғандарға зейнетақы төлейді.
Чилидің зейнетақы реформасы ел экономикасының дамуына айтарлықтай ... ... Бұл оң ... үш ... ... болады:
1) Жинақтар көлемінің өсуі.
Жұмыскерлердің сенімі, ... ... ... ... ... ... ... жылдары салымшылардың саны тез
өсті. Өз ... бұл ... ... ... әкелді. Чилиде 1985 –
1996 жылдар аралығында зейнетақы активтерінің абсолютті жылдық өсімі 35%,
яғни орта ... 2,3 ... АҚШ ... ... ... ... мөлшері 1996 жылы 26 млрд. АҚШ долларына жетті, ол ЖҰӨ-нің 45%, ... ... ... 52% құайды. Ал қазір бұл көрсеткіш 32 ... асып ... ... ... өсуі.
Жаңа зейнетақы жүйесі салық төлеуден қащқақтау ынтасын төмендетіп,
жалпы ... ... Бұл ... ... ... ... ресми
түрге ағылуына әкеп соқты. Зейнетақы қорлары активтердің 40%-н ... ... ... салу ... ... қуатын арттырып, жаңа
жұмыс орындарының пайда болуына мүмкіндіктер жасады. Мысалы, «бон» ... жаңа ... ... ... үй салу, электроцтанциялар,
өңдеуші өнкекәсіп зауыттары мен фабрикалары, ... ... ... ... зейнетақы жүйесі мемлекеттің
әлуеметтік ... ғана ... ... ... ... дамуына әсер
етті[11].
3) Капитал нарығының дамуы.
Зейнетақы реформасы Чилидегі капитал ... ... ... қор акционерлік капиталдар мен жеке өнеркәсіптердің ұзақ
мерзімді қаржыландыруының қайнар көзі болды және ... да ... ... ... ... ... түрін дамытуға жол ашылды (жер
катынастарының нарығы ... ... ... ... ... Қор ... капиталмен қамтылуы 1980 жылдан бастап үш есеге
өсіп, 90-шы жылдардың ... 72,2% ... ... ... ... ... үлесі 90-шы жылдардың басында 31,1%-ға жетсе,
1994 жылы ... ... ... дамуы елдегі экономикалық өсімнің үлкен қарқынмен
дамуына әсер етті. 1989 жылы ЖІӨ 9,5%, ал 1992 жылы 10%-ке ... ... ... ... іске ... 22 ... ... 9-і қалған. Әрбір 3
қорға 65% жарнадан айналады. Бай қорлар бай ... мен ... ... ... ... көрсетеді. Зейнетақы активтерінің басқаруымен 4
компания шет елдік корпорациялардың ... Бұл ... ... ... катаң тәртіпті қажет етеді.
1981 жылдан кейін Чили ресми еңбек нарығының күшеюінде, капитал
нарығының ... ... ... ... және ... ... үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Бірақ олардың барлығы ... ... ... деу қате ... еді. Бұл ... ... ... сабқтастығының нәтижесі екенін ... ... ... ... ... бірнеше макроэкономикалық
аспектілердің және жалпы мемлекеттің нарық жағдайының жақсаруына оң әсер
етті.
Чили тәжірибесінің қорытынды ... жету үшін ... ... ... ... қамсыздандыруды жекешелендіруге бел байлаған
елдер үшін бұл модельдің артықшылықтары мен ... ... ... және жақсы жақтарын игеру әбден ...... ... әдеттегі тәжірибе[12].
ІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЗЕЙНЕТАҚЫМЕН ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ЖҮЙЕСІН
ТАЛДАУ
2.1. Қазақстан Республикасындағы зейнетақы ... 1998 ... ... жұмыс істеп келген жалғыз “ынтымақтастық”
зейнетақы жүйесі тұсында, зейнетақылар кәсіпорындарды өз қызметкерлеріне
төлеген ... ... ... төленді. Мұндай жүйе кезінде төленген
жарна көлемі мемлекетке ... ... ... ... кем ... да
мүмкін еді. Қазақстан Республикасының "ынтымақтастық" жүйесі дағдарысқа
үшырады, ... ... ... ... төленбеді, жүйе
механизімдері реттеушілік қабілетінен ... ... ... ел ... ... ... ... істеушілер мен
жұмыссыздар арақатынасы 3:1 ден 1,8:1 дей төмендеуіне байланысты ... ... ... ... ... ... жетпеуі
мүмкін деген қауіп туды. Экономикамызда орын алған осы ... ... ... ... ... ... өзгертудің тағы да басқа маңызды себебі, Қазақстанда жыл сайын
жұмыс істеуші тұрғындардың ... ... ... оның үстіне, бүдан
былай туу деңгейі төмендейді деп күтілуде. Бүл ... ... ... бар
адамдар саны өсе түседі, өздері үшін ... ... ... ... саны
азая түседі дегенді білдіреді. "Ынтымақтастық" жүйе мұндай жағдайда
зейнетақыны үздіксіз төлеуді ... ете ... ... ... ... ... зейнетақы моделі біздің
экономикамыздағы қалыптасқан проблемаларды шешудің ... ... ... Осы жүйе ... 1997 жылы бүкілхалықтық талқылауға болашақ
зейнетақы жүйесінің ... ... ... ... ... және болашақ жүйенің негізгі қаңқалары бейнеленді.
Концецияны талқылау өте белсенді өтті. Осының нәтижесінде едәуір ... ... ... нұсқасы көрсетілеген мемлекеттік жинақтауша
зейнетақы қоры енгізілді, мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... қорлары үшін
белгілі бір компания мен банктердін ... ... ... ... және ... ... Жаңа зейнетақы жүйесін кұрған
концепцияның негізгі ... одан әрі ... ... ... ету ... заң ... кірді[13].
1997 жылы 20 маусым айында қабылданған "Казақстан Республикасындағы
зейнетақымен қамтамассыз ету туралы" заңы ... ... ... ... әлеуметтік және қүқықтық негіздерін,
азаматтардың зейнетақымен ... етуі үшін ... ... ... жеке ... формадан тәуелсіз және жеке занды ... ... ... ... ... 1998 ... бастап жұмыс істей бастаған
жинақтаушы ... ... ... өз ... ... ... ... өз
зейнетақысын өзі жинайды және зейнетақы жинақтары оның жеке ... ... ... ... зейнетақыңыз сіздің зейнеткерлікке шығар кездегі
жұмыс істеушілердің санына байланысты болмайды, сіздің жеке зейнетақы есеп-
шотыңыздан төленетін ... ... ... ... ... сіздің
жарналарыңызға, жинақтарыңыздың тез өсуін және инфляциядан сақталуын
қамтамасыз ететін пайыздар ... ... ... ... ... белгілері:
- Бүрын белгіленген зейнетақы мөлшерінің сақталуымен қатар мемлекет
зейнетке 1998 ... 1 ... ... ... ... ... ... 2001 жылдың 1 шілдеден бастап зейнетке шығу жасының ... ... 63 ... ... 58 ... ... шығу жасының мөлшері
1996 жылдың 1 шілдесінен бастап біртіндеп көтеріледі - әр жыл сайын ... Жеке ... ... ... өз қаржыларын жинауды
қамтамасыз ететін жинақтаушы зейнетақы қорларын құру;
- Зейнетақы қорының орнына - ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орталығының құрылуы:
а) 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін зейнетақы алатын;
б) ... ... ... ... ... зейнетақы жасына
жеткендерге және еңбек тәжірибесі 01.01.98 жылы 6 айдан кем еместерге.
Жинақтаушы зейнетақы қорларын құру ... ең ... ... ... қызметі үшін нормативтік база Ұлттық зейнетақы
агенттігімен, ... ... ... және ... ... ... ... қорларының қызметі тиміді болу үшін
олардың салымшыларының саны көп болу ... ... ... ... ... ықпал ететін басым көрсеткіштердің бірі зейнетақы активтерін
инвестициялаудан ... ... пен ... ... ... қоры - үш бөліктен ... ... ... ... ... жұмыс жүргізеді, міндетті және ерікті ... ... ... ... ... зейнетақы есеп-шотының
жеке есептерін жүргізеді, өз салымшылары мен мемлекеттік ... ... ... сол ... ... зейнетақы төлемдерін жүргізеді. Қор
зейнетақы активтерін инвестициялық басқарушы ұйыммен және ... ... ... ... ... ... ұйым ... – бұл
жинақтаушы зейнетақы жүйесінің схемасы бойынша жұмыс істейтін, маңызы бір
мысқал да кем ... ... ... ЗАБҰ ... ... ... салу мүмкіндіктерін зерттейді, қормен ... ... ... және құнды қағаздар бойынша ҚРҰБ-нің департаментіның рұқсаты
мөлшерінде активтерді ... ... ... ... ЗАБҰ өз ... жайында
жинақтаушы зейнетақы қорының алдында және ҚРҰБ-нің құнды ... ... ... ... есеп беріп отыруы және өз жұмыстары жайында
бұқаралық ақпарат құралдарында ... ... ... ... Одан басқа,
ЗАБҰ қор активтерінің әр жұмыс күнінің соңындағы рыноктік бағасын дұрыс
анықтауға жауапты.
Банк-кастодиан - бұл ... ... ... ... буыны. Банк-
кастодиан өзіне сеніп тапсырылған зейнетақы қорының құнды қағаздары мен
клиенттердің ақшаларын жауапты ... және ... ... ... ... ... Бұдан бөлек, бұл банк ... ... ... қатысып, қор активтерін инвестицияға салады[15].
Осы үш ұйымның әрқайсысы бір-бірінен құқықтык, ... ... ... ... болмауы керек, бұл ... ... ... ... ... ету мен бұл ... ... үшін заңмен қарастырылған. Бұл жинақтаушы зейнетақы жүйесінің
қорғаушы тетіктеріне ... ... ... ... бірі ... олар толығырақ келесі сұрақтарда түсіндіріліп өтіледі.
Егер ЗАБҰ өз қызметін қанағаттанарлықсыз орындаса және ... ... ... ... ... да көп болуы тиіс болса, онда
қор кез-келген уақытта ЗАБҰ-мен бұрын жасаған келісім-шартты бұзу ... ... ... Қор жұмысын нашар жүргізген ... ... ... ... емес жинақтаушы зейнетақы қорлары бар. Мемлекеттік
жинақтаушы зейнетақы қоры (МЖЗҚ) ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғам түрінде құрылады және
мемлекепік бағалы қағаздарға, ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін салу
жолымен инвестициялық қызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... жарналарының сақталуына кепілдік
береді.
Мемлекеттік емес ... қор - ... ... қоғам түрінде
құрылған заңды тұлға. Жұмыс және ... ... ... ... салымдарын қабылдайды.
Қазақстан Республикасы резиденттері болып табылатын ... және ... ашық ... ... ... ... мен ... алады. Тек Қазақстан Республикасының заңды тұлғалары ғана корпоративті
жинақтаушы ... ... ... мен акционерлері бола алады.
Корпоративті зейнетақы қорларында салымшылардың саны 20 мың ... ... ... Заң ... бұл ... тек белгілі бір өнеркөсіптердің
қызметкерлері ғана мүше бола алады. Ашық ... ... ... ... бола ... Ашық ... үшін екінші жұмыс жылы ... саны 140-150 мың ... кем ... керек.Заң қорлардан
зейнетақы төлемдерінің салықпен салынатынын ... ... ... ... ... бағытталған қаржыны табыс салығынан
босатады[16].
Жинақтаушы ... ... ... ... инвестициялық
басқарушы ұйымы және банк-кастодиан арасындағы өзара қарым-қатынас тәртібі
келесі сызбада көрсетілген.
Жинақтаушы зейнетақы ... ... және ... ... ... ... ... капитал мөлшері
ашық жинақтаушы зейнетақы қорлары үшін - 180 млн. ... ... үшін – 90 млн. ... ... ... ашық ... ... филиалдық тізбек құруға, қызмет көрсетуге кететін шығындарымен
салыстырғанда ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Сондай-ақ, ашық жинақтаушы ... ... көп ... ... артылған жауапкершілік өте
жоғары[17].
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... ... Банкі;
• ҚРҰБ-ның ЖЗҚ қызметің реттеуші департмент;
• ҚРҰБ-ның бағалы қағаздар жөніндегі департаменті.
«Ынтымақтастық» және ... ... ... ... ... құрылымы екі бөліктен тұрады:
міндетті зейнетақы жарналары және ... ... ... 10 %
міндетті жарналар ЖЗҚ-на шын мәнінде ... Қор тек оның ... ... ... ... ... Міндетті жарналар ЗТМО
арқылы банктегі ... жеке ... есеп ... ... ... ... ... құнды қағаздарға салу арқылы инвестициялайды.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары нарығында мемлекеттік және ... ... ара ... ... ... ... нарығында 15 мемлекеттік емес
және 1 мемлекеттік ЖЗҚ жұмыс істейді. Реформаға дейін зейнетақы нарығындағы
қатынастарды мемлекеттік және ... емес ... ... ... ... ... ... сектордың үлес салмағы әлі де өте жоғары. Мемлекеттік зейнетақы
қорының инвестициялық табысы мемлекеттік емес қорлардың ... ... да ... ... де ... ал ... емес ... тәуекелділік деңгейі жоғары болғандылықтан инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... емес
зейнетақы қорлары салыстырмалы түрде жоғары ... ... ... ... реформасын өткізуді қаржыландырған Әлемдік Банк
болған. Бұл банктің мемлекетке қойған негізгі талаптарының бірі - ... ... Ол ... үкіметтің қаулысы 1999 жылы қабылданды.
Бірақ зейнетақы нарығының ... ... ... ... Бұл ... ... біздің мамандарымыз әртүрлі ойлар айтуда.
Оларды ... ... ... ... екі ... ... бөліп
карастыруға болады: пессимистер және оптимистер.
Пессимистердің айтуына ... ... ... ... ... ... ... Бәсекенің төмендеуі нарықтық
экономиканың механизмдерінің дұрыс жұмыс жасауына ... ... ... ... ... экономикаға үлкен залалын тигізеді. Бұрын егер
мемелекеттік зейнетақы қорымен қоса ... емес ... ... ... үшін ... түсудің нәтижесінде табыс жоғары болса,
енді бәсекелестің аздығы ... ... ... әкеледі.
Халыққа келетін болсақ, бұл жағдай салымшыларды ерксіз ... ... емес ... ... таңдатуға итермелейді. Бұл процесс, осы
мамандардың айтуынша, біртіндеп жүргізілуі ... ... ... ... ... үшін, дипломдық
жұмыста қосымша диагарммалар мен кестелер ... ... ... ... қызметін, нарықтағы үлесін, сонымен қатар әр ... ... ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қоры жабық акционерлік
қоғамының үлгісімен жинақтаушы зейнетақы қорларының
құрылымы мен қызметін ұйымдастыруы
«ҰларҮміт» жинақтаушы зейнетақы ... ЖАҚ ... ... ... ... ... ... және «Ұлар» жинақтаушы зейнетақы
қорларының барлық құқықтары міндеттерінің заңды ... ... ... ... болу ... тоқталсақ, «ҰларҮміт» жинақтаушы зейнетақы
қоры» ЖАҚ № 0000001 Мемлекеттік бас лицензиясы негізінде жұмыс істейді. ... ... 2001 жылы ... нарығындағы екі ірі “Ұлар” және “Үміт”
қорларының бірігуі нәтижесінде пайда болған.
“Ұлар” ЖЗҚ 20 наурыз 1998 жылы берілген № 00000010 ... ... ... ... ... ... тараған кең филиалдық торы бар, ірі
қорлардың бірі болған. Оның ... ... ... және ... ірі өндіруші, өңдеуші кәсіпорындардың, мемлекеттік мекемелер
мен ... ... ... ... ЖЗҚ 1997 ... 27 ... ... “Қазақтелеком-Үміт”
корпоративті зейнетақы қоры ретінде жұмыс істеген.
1998 жылдың шілдесінде “Қазақтелеком-Үміт” корпоративті зейнетақы
қоры “Үміт” ашық ... ЖЗҚ ... ... ... Сол сәттен бастап
Қазақстанның әр азаматы ... ... болу ... ие ... Сөйтіп, Қор
тез арада зейнетақы нарығында алдыңғы қатардығы ... ... ... ... ... ... ЖЗҚ-на “Профсоюз Федерациясының”
ЖЗҚ қосылған еді. Бұл ... ... ... ... ... ... еді.
2005 жылдың шілде айында “Ұлар” және “Үміт” қорларының акционерлері
қорлардың ... ... ... ... қабылдады. Жаңадан пайда
болған «ҰларҮміт» аталған жинақтаушы зейнетақы қоры ... және ... ... ... ... ... ... мұрагері
болып бегіленді. Яғни, бұрын жасалған ... ... мен ... өз ... жоғалтқан жоқ, сондықтан оларды ауыстыру немесе қайта
жасасу кажет ... ... ... екі ... ... ... ... ЖЗҚ ... ЖЗҚ ... ЖЗҚ |
| ... ... | ... саны |307 064 адам |344 012 адам |651 076 адам ... |11 714 млн. теңге |12 570 млн. ... |24 284 млн. ... ... ... | | | ... ... |2 864 млн. теңге |2 964 млн. теңге |5 828 млн. теңге ... |312 млн. ... |441 млн. ... |753 млн. ... |
|төлемдерінің сомасы | | | ... ... |15,31 % |17,91 % | ... ... | | | ... ... | | | |
* ... сайты - www: ularumit.kz
«ҰларҮміт» жинақтаушы зейнетақы қоры » ... ... ... ... 1997 жылғы 20 ... ... ... ... ету ... заңы және ... Үкіметінің қаулылары және Ұлттық Зейнетақы Агенствасының
1997 жылғы 27 тамыздағы № 3 ... ... ... ... және ... ... министрлігінің Жинақтаушы зейнетақы қорларының
қызметін реттеу жөніндегі Комитетінің «Жинақтаушы зейнетақы ... және ... 1998 ... 9 ... ... ... ... » негізгі талаптарға» өзгерістер мен қосымшалар» және
«ҰларҮміт» жинақтаушы зейнетақы қоры» ЖАҚ Жарғысы негізінде ... ... ... ... ... қолданылатын жаңа
технологияларды еңгізуге, ортақ сенімді корпоративті торды құруға мүмкіндік
берді. Екі ірі ... ... ... жұмысшылары мен салымшыларға
тікелей қызмет көрсететін қор менеджерлерінің саны артты. Бұл көрсетілетін
қызметтердің сапасын ... ... ... ... ... ... акционерлері, банк-кастадион және зейнетақы
активтерін басқаратын ұйымы туралы ... ... ... түрі |
|1 ... ААҚ |Банктік қызмет |
|2 ... ААҚ ... ... |
|3 ... ААҚ ... ... ету |
|4 ... ... ААҚ ... ... сату, орман |
| | ... |
|5 |«Auto Centre ВUTYA» ЖАҚ ... ... |
| | ... ... ... |
|6 ... Су» ЖАҚ ... ... |
|7 ... ЖШС |Инвестициялық қызмет |
|8 | ... ЖШС ... ... ... ... ... сайты - www: ularumit.kz
Зейнетақы шарттарын жасаудың тәртібі. Қор ... ... ... заңдылықтарында бекітілген тәртіппен зейнетақы жарналарын ... ... ... жүзеге асыруға құқылы. Қор Қазақстан Республикасы
заңдылықтарына сәйкес ... ... ... ... ... ету ... ... (бұдан әрі -Шарт) зейнетақымен қамтамсыз ету
бойынша өз ... Шарт ... ... ... ... – агенттер (өкілдер)
арқылы (бұдан әрі- Қор ... ... ... Қор ... ерікті зейнетақы
жарналары есебінен зейнетақымен қамтамсыз ету туралы Шартты ... ... ... ... ... тұлғаның пайдасына жасайды.
Қор атынан Шарт жасауға өкілеттігі бар Қор ... жеке ... ... ... келісім) және Шартты жасауға қор ... ... ... ... ... заңды тұлға болып табылады.
Әрбір Шарт үш данада, мемлекеттік тілде және орыс ... ... қолы ... және Қордың мөрімен бекітіледі.
Шарт оған қол қойған күннен бастап күшіне енеді. ... қол ... соң ... ... ... аспайтын бағаға Қордың Есеп
кітапшасы беріледі. Салымшы Есеп кітапшасын немесе шарттың данасын ... ... ... ... ... ... ... күннен бастап 10
күн ішінде көшірмесін береді. Қор ... ... ... ... ... ... қол ... кейінгі үш күн ішінде Салымшы жұмыс берушіге
Шартқа қол қойған күні мен Қордың реквизиттерін хабарлауға, ... ... бір ... ... ... ... ... Салымшының
жұмыс берушіге міндетті зейнетақы жарналарын ұстап қалу және көрсетілген
Қорға аударуға берген ... ... ... ... Салымшымен
зейнетақы шарттарын жасауға қарсылық білдіруге құқы ... / ... және ... ... мен міндеттері
Салымшы / Алушының міндеттері:
-Қолданыста жүрген жүрген заңдылықтарда және осы Шартта көрсетілген
тәртіппен ерікті ... ... ... міндеттердің орындалуына әсер ететін ... ... 10 күн ... ... ... ... ауысса, басқа жаққа
көшіп кетсе, фамилиясын ауыстырса)
-Салымшы Жұмыс берушімен шарт бойынша азаматтық ... ... ... ... ... да ... ... қол жеткерсе мәмілеге
қол қойғаннан кейінгі 3 күн ішінде Жұмыс ... ... ... мен ... ... хабарлауға міндетті.
-Қорға шарт тоқтатылатын мерзімнен 15 күн бұрын шартта көрсетілген
мерзімнің аяқталуына байланысты біржақты тәртіппен ... ... ... мен осы ... ... ... ... жауапкершілігін өз мойнымен көтеруге;
Салымшы / Алушының құқықтары:
Қор таңдау құқығы
Әр салымшы өзінің қалауы бойынша жинақтаушы зейнетақы ... ... бар. ... ... өз ... ... өсер ... керек, ал
белгілі бір зейнетақы қорына өз ... ... ... ... ... ... құқығы жоқ.
Жаңа жүйенің басты кезеңінде, егер сіз қор тандамаған болсаңыз, сіздің
10% зейнетақы жарналарыңыз Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қорын таңдау кұқығы салымшының
кұзырында болады. Бірақ, қазіргі уақытта МЖЗҚ-ын жақын арада ... бұл қор да ... ... ... ... ... ... салымшының өз қалауы бойынша жылына екі рет жинақтаушы зейнетақы
қорын ауыстыруға құқығы бар. Бұл жағдайда оның барлық ... ... ... ... қорға аударылады.
Зейнетақы жинақтарын жаңа қорға аудару үшін алдымен жаңа қормен
зейнетақы ... ... ... одан ... ескі жинақтаушы зейнетақы
қорына зейнетақы жинақтарын аудару жөнінде арыз жазу керек. Арызға ... ... ... мен жеке зейнетақы есеп-шотының жаңа нөмірін
көрсетіп жазу қажет.
Ақпарат алу құқығы
"Зейнетақымен камсыздандыру туралы" заңының 14-бабына сәйкес жинақтаушы
зейнетақы қоры ... ... бір рет оның ... ... жағдайы
туралы ақпарат беруге және салымшының қалауы бойынша қосымша түрде ақпарат
беруге ... ... ... ... ... ... ... кдмсыздандыру" заңының 28-бабына
сәйкес, жинақтаушы зейнетақы қорының салымшысы/алушысы ... ... ... өзінің зейнетақы жинағын мүраға қалдыруға
құқығы бар.
Жинақтаушы зейнетақы қорынан ... алу ... ... ... кдмсыздандыру" туралы заңының 28-
бабына сәйкес, алушы өз зейнетақы жинақтарын баска елге ... ... ... кезде алуына болады делінген. Бұл үшін жинақтаушы зейнетақы
қорына осыны ... ... ... ... содан кейін сіздің
жинақтарыңыз өзіңіз көрсеткен банкке аударылады немесе қолыңызға беріледі.
Ерікті жарналар салу құқы
Әр салымшы 10% ... ... ... ... өз ... ... ... зейнетақы қорына ерікті жарна ретінде сала ... ... да ... табыс есептелінеді.
Сотқа шағымдану құқы
Сіздің жинақтаушы зейнетақы қорымен өзара карым-қатынастарыңызда
жанжалды және ... ... де тууы ... Бұл ... Сіз ... ... қорларының қызметін реттеу жөніндегі” департаментіне
шағымдана аласыз. Бұл ұйым жағдайды реттей алмаса, дау мәселесі Қазақстан
Республикасы соттарында ... ... ... ... ... және осы ... көрсетілген
тәртіппен міндетті және ерікті зейнетақы жарналарын қабылдауға;
-Алушының зейнетақы жинақтарын қалыптастыруға және ... ... ... ... ... ... ... мен оған жасалған төлемдердің жеке
есебін жүргізуге;
-Алушының зейнетақы ... ... ... ... ... ... басқару жөніндегі компаниямен зейнетақы активтерін
басқаруға шарт жасауға;
-Зейнетақы ... ... ... ... ... ... тұлға ретінде қарастырмауға;
-Салымшы мен Алушының кез-келген талабы бойынша зейнетақы жинақтары
бойынша шынайы ақпарат ... ... ... туралы ақпараттың құпиялылығын сақтауға;
-Алушы зейнетақы жасына жеткен жағдайда Қазақстан ... ... өзге ... ... ... Шарт бұзылса немесе күшін жойса заңда көзделген ... ... ... жинақтарын басқа жинақтаушы қорларына ауыстыруға немесе
оның ... ... ... ... ... ... бір ... мұрагерлікке қалдыру
өсиетінің орындалуы немесе зейнетақы жинақтарының мұрагерлікке ... ... ... ... Қазақстан Республикасы заңдылықтарын
басшылыққа алу;
-Жылдық қаржы есептерінің мәліметтері бойынша өз ... ... ... бір рет ... ... жүргізуге:
-Қазақстан Республикасы заңдылықтарында көзделгендей Шарт бойынша
міндеттемелерін орындамаған жағдайда жауапкершілікті өз мойнымен көтеруге;
- Қазақстан ... ... ... өзге ... ... ... ... белгіленген тәртіппен зейнетақы жарнасының 1%, инвестициялық
табыстардың 10 %- ... ... ... алуға;
-Салымшының зейнетақы жарналары бойынша салық органдарына жүгінуге
құқы бар.
Зейнетақы жарналарын ... ... мен ... Зейнетақы
жарналарын енгізу тәртібі мен шарттары Қазақстан Республикасы заңдарымен
бекітіледі. Алушы зейнет жасына ... ... ... ... ... көзделген өзге жағдайларда Қор Қазақстан Республикасы заңдарында
анықталған тәртіпке сай Алушыға зейнетақы төлемін төлейді. Мұндай жағдайда
Алушы Зейнет ... ... бір ай ... қажетті құжаттарды ұсына
отырып, күнін көрсетіп өтініш жазады. Қор ... ... ... ... ... кейінгі 30 күнтізбелік күн ... ... ... үшін ... ... ... ... жеткенде, мүгедектігіне немесе Қазақстан Республикасы
заңдылықтарында көзделген өзге жағдайларда зейнетақы ... ... ... ... ... ... сәйкес бір мезгілде
немесе алушының өтініші бойынша жүргізіледі[20].
Атқарушы орындардың сот шешімдері, үкімдері мен ... ... ... (мүліктік өндіріп алу) ұстап қалуы мүмкін. Зейнетақы
төлемдерінін ұстап қалу есептелген төлем сомасынан жүреді. Есептелген ... 50 %-тен аса ... ... ... ... ... төлемдерін төлеу тәртібі. Қордан зейнетақы төлемдерін
төлеу Шартқа ... ... ... бойынша екі түрде жүзеге асады.
Біріншісі Қордан жүргізіледі:
-Алушының Қордағы жеке ... ... ... ... ... шотына аудару арқылы төлейді;
-Қор Алушының нотариальді куәландырылған сенімхаты ... ... ... ... ... ... компанияларына аударып,
өмірлік аннуитет сатып алу арқылы.
Алушы қайтыс болған жағдайда Қор Алушыны жерлеуді ұйымдастырған ... жеке ... ... жинақталған қаржыдан көп емес, 15 айлық
көрсеткіші көлемінде біржолға төлем төлейді. Осы арқылы мұраға қалдырылған
зейнетақы қаражаты жерлеуге ... ... ... алып ... тең ... Қор ... қайтыс болғанда оның жинақталған зейнетақы
қаражатын Қазақстан Республикасының заңдылықтарына сәйкес оның ... Қор ... ... табылатын зейнетақы жинақтарының мұрагері
өзіне қалған мұраны ерікті зейнетақы ... ... ... ету ... ... ... жеке зейнетақы шотына аударуға құқы
бар. Егер ... ... ... мұрагерлері Қазақстан
Республикасынан тысқары аумаққа көшіп кетуге жиналса, Қор ... ... ... ... ... ... жинақталған зейнетақы қаражатын
аудару операциясын жүзеге асырады.
Алушы мүгедек болып қалса ерікті жинақтаушы зейнетақы қорларынан
зейнетақы ... ... ... үкіметі бекіткен жинақтаушы
зейнетақы қорларынан зейнетақы төлеу тәртібімен жүргізіледі.
Қолданыста жүрген ... ... ... ... және оның мұрагеріне төленетін зейнетақы ... ... / ... ... ... ... туралы хабарлау. Қор
Алушыны жылдың 1-қаңтарындағы зейнетақы қаражатының жағдайы туралы ... ... ... ... тұрады.
Зейнетақы жинағы дегеніміз - Алушының ... ... ... ... ... жарналары, сондай – ақ зейнетақы ... ... ... ... пайда болған инвестициялық табыстары.
Салымшы мен Алушының кез-келген ... ... ... ... туралы ақпаратты Қор өз есебінен, Салымшының есеп кітапшасына белгі
қоя отырып ұсынады. Жинақталған зейнетақы туралы ... ... ... Алушының талабы бойынша бірнеше рет, жинақталған зейнетақы қаражатына
басқа жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... берілуі
мүмкін. Төлемақы көлемі берілген ақпаратқа жұмсалған шығыннан аспауы тиіс.
Қор Салымшы мен Алушыны алдағы болатын қор ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың рұхсатын алғаннан кейін екі
апта ішінде, ал жою туралы – 10 күн ... ... ... ... ... құралдары арқылы хабарлайды.
Қордағы зейнетақы қаражатын басқа зейнетақы жинақтаушы ... ... Қор ... екі рет Қордан өзінің жинақталған зейнетақы
қаражаттарын басқа жинақтаушы зейнетақы қаражаттарына ... ... ... ... қаражаттары басқа жинақтаушы зейнетақы
қорларына ауыстырылатын жағдайда жеке ... ... жеке ... ... ... ... ... аударылатын қордың
деректемелерін көрсетіп өтініш жазу керек.
Жинақталған зейнетақы қаражатын басқа жинақтаушы ... ... ... ... күнге есептелген инвестициялық ... ... ... шығыннан аспайтын мөлшерде Салымшының есебінін ұсталады
және басқа зейнетақы қорына ауыстыруға жазылған арыз ... ... 1- ай ... ... Қор ... ... басқа Қорға
ауыстыру кезінде Салымшының Есеп кітапшасына қажетті белгіні қояды.
Қор қайта құрылу немесе жұмысына тоқтатын кезде ... ... ... ... ... ... құру және жою ... Ережесіне сәйкес жүргізіледі.
Тараптардың жауапкршілігі. Қабылдаған міндеттерді орындамағаны және
тиісінше орындамағаны үшін тараптар Шартта және Қазақстан республикасында
қолданылып жүрген заңдарда көрсетілген тәртіппен ... ... Қор ... Алушы алдында тек ғана жеке мүліктері үшін ғана ... ... ... ... ... ... ... сол сияқты Қор Алушы мен Салымшының
міндеттемелері үшін жауап ... Қор ... ... ... ... ... ... Республикасы заңдылықтарына сәйкес жауап
береді.
Алушының зейнетақы қаражатының құпиялылығы ... ... ... ... ... Қор ... кінәсінен екендігі
дәлелденсе Қор Қазақстан заңдылықтарында ... ... ... ... ... (зейнетақы жинақтарын беру немесе аудару)
өтіп кетсе Қор Алушыға төлем (аударым) сомасының ... ... ... 0,01 %- ... ... ... Айыппұл төлеу зейнетақы төлемдерін
төлеу бойынша алған міндеттерінен босатпайды. Алушының ақпарат ... ... ... Қор ... ... ... заң актілерінде
бекітілген әр қарсылық білдіргені үшін 0,5 есептік ... ... ... ... Қордың міндеттемелерін орындауға тікелей қатысты
мәліметтерді дер ... ... ... ... ұсынбаса Қор Салымшы
алдында міндеттемелерін орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны ... ... ... ... міндеттерін орындауға кедергі
болған соғыс, зілзала апаттары және басқа да төтенше ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда және тараптарға
байланысты емес жағдайларда олар жауапкершіліктен босатылады. Тараптар
осындай жағдайлар ... ... ... ... ... шарттарын өзгерту немесе қызметін тоқтату тәртібі.
Тараптардың ... ... ... және ол ... Республикасына
заңдарына қайшы ... ... ... қамтамасыз ету шартына
өзгерістер мен толықтырулар енгізілуі мүмкін. Зейнетақы төлемдері Шартта
бекітілген мерзімде ... ... ... ... ... ... Қор ... өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... ... ... ... Шарттың
бұзылуының негізі болып табылмайды. Осы шарт Тараптардың өзара келісім
бойынша, ... ... ... ... орындамаған жағдайда
заңды күшіне енген сот шешімі ... ... ... ... ... ... ... тысқары аймаққа түпкілікті көшіп
кететін болса немесе немесе зейнетақы жинақтарын ... ... ... ... ... Алушының ұсынысымен Шарттың біржақты
тәртіппен бұзылуы мүмкін. Жеке зейнетақы шоты жабылғаннан кейін ол ... ... ... алып ... 75 жыл бойы сақталады.
2.3. Жинақтаушы зейнетақы қорлары қызметінің негізгі
көрсеткіштерін және зейнетақы активтерін ... ... ... Қазақстанда жинақтаушы зейнетақы жүйесінің
жоғары және тұрақты өскенін растайды. Қазіргі ... ... 16 ... ... ... 1 Мемлекеттік Жинақтаушы Зейнетақы Қоры, 2 корпоративті
ЖЗҚ, 13 мемлекеттік емес ЖЗҚ, аймақтарда 50 филиал және 67 өкілдік ... ... ... осы ... ... ... нарығында ЖЗҚ зейнетақы
активтерінің 4 консолидациясы болды. Мысалы, 2001 жылдың ортасында ЖЗҚ ... ең ірі ... ... 2 – ірі қор “Үміт” ЖЗҚ мен ... ... ... ... ... ... активтерінің, сәйкесінше,
8,7% және 8,1 % ... ие) ... ... мемлекеттік емес
жинақтаушы зейнетақы қорларының ... ... ... 24,74 % ... ЖЗҚ болып бірікті.
Егер зейнетақы нарығындағы ... ... ... ... мөлшерімен алып қарар болсақ 3 - ЖЗҚ пайда ... ... ... ... «ҰларҮміт» және «Халықтық банктің ЖЗҚ ” ... ... ... олар ... нарық үлесінің 67,8% құрайды.
Нарықтың қалған бөлігін 9 орташа ЖЗҚ - 30,45% және 4 кіші ... ... ... № 6)
Осы мәліметтер жұмыс істеп отырған мемлекетіміздің жинақтаушы зейнетақы
жүйесіндегі басты тұлға Мемлекеттік жинақтаушы ... ... ... келе жатқанын көрсетеді. 01.01.1999 жылдан бастап
мемлекеттік емес жинақтаушы ... ... өсу ... ... ... МЖЗҚ ... үлесінің 72% құраса биыл 27,92% ке дейін төмендеді.
Қазақстандағы жинақтаушы зйнетақы жүйесінің 2003 жылдың 1 наурызындағы
жағдай ... ... саны 5 536 948 ... ... ... 281,1 млрд теңгеге жетті, мамандардың есептеуінше жыл
аяғында бұл көрсеткіш әрі ... да ... ... ... ... ... ... ретінде Үкіметтің белгілеген
комиссиондық төлемдері 2005 жылға дейін барлық қорлардың инвестициялық
табысының 10 ... және ... ... 1 ... ... ал биылғы жылы заңға еңізілген өзгерістерге сәйкес ол инвестициялық
табыстан 15 ... ... ... ... ... ... ... дейін болды.
Тіркелген қор заңда белгіленген пруденциалды нормативтерді ... ... қор мен ... ... ... ... ... зейнетақы ережелерін) тағайындау керек. Содан кейін қор өз ... ... ... ... ... ... аясында, қор
салымшыларға қызмет көрсетеді, зейнетақылық келісім-шарт жасасады және оның
басты мақсаты жеке зейнетақы ... ... ... ... ақша ... қашан және қандай мөлшерде инвестициялық табыс есепке
аударылды т.б. Қор зейнетақы ... ... ... Қор
шотындағы жинақталған ақша банк-костадиандағы шотта ... Ал ... ... және де ... сәйкес келісімге отырған зейнетақы
активтерін инвестициялық басқарушы ұйым инвестициялайды. Мемлекеттік ... ... ... инвестициялық ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар
жөніндегі департаменті анықтайды. Зейнетақы активтері мемлекеттік бағалы
қағаздарға, Қазақстандық қор ... «А» ... ... ... ... мен ... яғни ... бағалы
қағаздарға, банктердің депозиттеріне, сондай-ақ ипотекалық облигацияларға
салынады[21].
Сондай-ақ, мынандай халықаралық ... ... ... ... Халықаралық қайта құру және даму банкі;
- Европа қайта құру және даму банкі;
- Америкааралық даму банкі;
- Халықаралық есеп айырысу банкі;
- Азия даму ... ... даму ... Халықаралық қаржы корпорациясы;
- Ислам даму банкі.
Белгіленген нормативтер салымшылардың жинақтарын ... және ... ... ... етіу ... ... Қаржы нарығында
қатер мен табыстылық арасындағы өзара қатынас туралы бұлжытпай орындалатын
ереже бар - ... ... аз ... соғүрлым алынатын табыс аз ... ... ... ... едөуір қатерлі, бірақ
салыстырмалы үлкен табысты ... ... ... ... қағаздар және жеке банктердің депозитті сертификаттары. Бұл қаржы
инструменттерінің ішінде ... ... ... үшін ... ескертіледі. Мысалы, іс жүзіндегі нормативке сейкес ЗАБҰ
жалпы зейнетақы активтерінің шамасынан 5 ... ... емес ... ... акцияларына немесе бір банктің депозитіне 10 проценттен артық
емес қор активтерін сала алады. ... ... ... ... ... ... кіретін акциялардың нарықтық бағасы күрт төмендесе, жалпы
алғанда қорлардың зейнетақы активтерінде мардымсыз ықпал етіледі, ... ... ... ... ... және ... банктерге
таралады. Айтарлықтай сапалы қызмет көрсете алмаған зейнетақы активтерін
басақарушы компанияға қатал меншіктік жауапкершілік ... ... ... ... ... қағаздар жөніндегі департаменті әр
ай ... ... ... ... ... орташа
табыстылығын есептеп отырады. Егер бір ЗАБҰ белгілнеген ... тыс, ... ... ... активтері бойынша табыстылық алса, онда бұл ұйым өз
капиталының есебінен зейнетақы активтерінің пайдасына салымшының толық ала
алмаған инвестициялық табысын ... ... ... ... ... зейнетақылық активтерді
орналастыру талаптары барлықтарына міндетті етіп, ҚРҰБ-нің құнды қағаздар
жөніндегі департаменті ... қоры ... ... ... ... ... қабылдады. Бұл құралдар Мемлекеттік
жинақтаушы зейнетақы қоры мен жеке қорлар үшін әрқилы.
Бүгінгі күні ... емес ... ... ... ... ... инвестициялаудың келесі нормалары белгіленген:
- мемлекеттік бағалы қағаздарға 35% кем болмауы керек;
- ... және ... ... банкілерінің депозиттық
сертификаттарына ... көп ... ... ... ... ... қағаздарына 10%-дан көп емес;
- ҚР-ның жергілікті атқару органдарының бағалы қағаздарына 5%-дан ... ... қор ... «А» ... жататын кәсіпорындардың
акцияларына 50%-дан көп емес;
- ипотекалық ... ... көп ... ... ... ... қағаздарына 20%-дан көп емес;
- Қазақстан Даму Банкінің ... ... көп ... дәрежелі акциялар мен облигациялар халықаралық ... ... ... ... ... ... есеп ... жалпыға
танымал фирманың аудиторлық тексеруінен өтеді, және ең төменгі мөлшердегі
капитал жөніндегі талаптарға сәйкес келеді.
Осылайша, зейнетақы қорларына өз ... ... ... ... ... ... дайындалмаған компаниялардың акциялары ... ... ... ... берілмейді.
Осыдан келесі қорытынды шығаруға болады болады, зейнетақы активтерінің
инфляциялық процестерден аман ... ... ету ... ... ... ... бөлігі (70-80%) валюталық қаражат
құралдарына жұмсалады.
Зейнетақы ... ... бері қол ... инвестициялық табыс 83
млрд тенгеге жетіп, жалпы жинақ сомасының 29,8% құрады[ii].
Үстіміздегі жылдың 1 наурыздағы мәліметтер ... ... ... ... ... инвестициялық портфелінің 35%-ға жуығы ҚР
мемлекеттік емес ... ... ... ... Оның ... ҚР ... министрлігінің мемлекеттік кағаздары 48,57 %. ... ... ... ... 8,69 %, ҚР ... ... органдарының
бағалы қағаздары 0,54%, шет мемлекеттердің бағалы ... ... ... ... ... 2,50%, ... ... емес бағалы қағаздары 24,35%, банк депозиттері 8,92%.
Алушыға жинақталған зейнетақы қаражаттарынан зейнетақы төлемдерін ... ... өсіп ... ЖЗҚ 5,5 жыл ... ... 15,4 ... теңге
төленді, оның ішінде 57% - Қазақстан аумағынан сырт жерлерге кеткендерге,
34% зейнетақы жасына жеткендерге ... ... ... қоры » ... ... ... ... Қазақстанның тұрақты түрде өсіп келе ... ... ... ... ... қатарында ең жоғары 440 млн.
теңге жарғылық ... ие ... ... ... қоры » ... сәтінен бастап зейнетақы активтерінің көлемі 30 млрд. теңгеге
өсті. 2003 жылдың 1 – наурызында зейнетақы активтерінің сомасы 47,09 ... ... ... ... ... 47%ға ... Бұл МЖЗҚ-ның жиынтық
активтерінің 60,8% құрайды. Бір салымшыға шаққанда орта ... 57 ... ... жалпы саны 824132 адам. Қор зейнетақы жинақтарын төлеу
аптасайынғы тәртіппен жүргізіледі. Ол үшін арнайы Қор ... ... ... ... 5,5 жыл ... ... ... сомасы 2,3 млрд.
теңге құрайды.
Ұлттық Банктің бағалы ... ... ... ... ... мәліметі бойынша зейнетақы активтерінің жылдық табыс
көрсеткішінің өсуі 42,46 % ... ... есеп ... ... ... ... 10,6 млрд теңге құрайды.
«ҰларҮміт» Қоры салымшылардың зейнетақы жинақтарын инфлияция
құлдырауынан ... ... ... ... ... ... ... портфельдің 80 %-ға жуығы шет ел валютасына ... ... ... бағалы қағаздардың 36,85 -% Евробонд құрайды, егер ... ... ... ... ... бұл ... ААҚ, ... ААҚ , «Қаражанбасмұнай» ААҚ, «Алматықұс»
ААҚ компанияларының бағалы қағаздары қатысады. Шетел эмитенттерінің бағалы
қағаздар ... ірі ... ... ... ... ... ... қорының
инвестициялық портфелі
|№ |Инвестиция құралдары ... |% |
|1 ... ... ... |1734802203 |37,48 |
|2 ... ... ... ... |2005453 |4,88 |
| ... | | |
|3 |А ... ... ... |1758518 |3,77 |
| ... | | |
|4 |А ... ... ... ... |25,14 |
| ... | | |
|5 |ҚР ... атқарушы орындардың бағалы|340603 |0,73 |
| ... | | |
|6 ... ... банктердің депозиттері|2502647 |5,37 |
| ... ... ... | | |
|7 ... ... бағалы қағаздары |7243517 |15,9 |
|8 |Қазақстанныңдаму ... ... |3489970 |7,54 |
| ... ... |100,00 ... ... арналған «ҰларҮміт» ЖЗҚ-ның жылдық есеп беруі
Қаржы тарту көлемінің өсуі ел экономикасының өсуіне жағдай жасады.
Мысалы, ... ... ... ... Бастыс Қазақстандағы
бірнеше мұнай компанияларының құнды қағаздарына зейнетақы активтерін ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік алды.
«ҰларҮміт» ЖЗҚ ЖАҚ экономикалық жағдайы қордың әр жыл сайын ... ... ... ... ... ... қол
жеткізуге мүмкіндік береді.
Қазіргі уақытта әлеуметтік маңыз ала бастаған ерікті ... ... ... жұмыстары жүргізілуде. Кәсіпорындар таза пайда
есебінен өзінің қызметкерлерінің пайдасына аударып отырған ... ... ... үшін тек ғана ... ғана ... ... ... өндіріс жұмысшылары мен мамандық иелеріне
қосымша өтемақы ... ... ... Қордың жұмысына сеніп, өзінің
қызметкерлеріне ерікті зейнетақы жарналарын аккумилициялап, инвестициялаған
еліміздің ең ірі телекоммуникация ... ... ... ... ... әлеуметтік проблемасын шешті және кәсіпорынның болашағы ... ... ... ... ... ... жаңа жүйесін іске қосты.
Мұнан басқа әрбір адам өз қалауынша 3-ші адамның пайдасына, зейнетақы
жасына жақындап қалған ... ... ... ... ... жарнасын аударуға шарт жасауға болады. Соңғы екі ... ... ... бойынша шарт жасағандардың өскені байқалады. Бүгінгі
таңда ... ... саны 25265 адам ... ... 3663-і “ҰларҮміт”
қорында. Қор аймақтық жүйеге ие және ол республиканың ... ... ... ... және ... ... отырып филиалды жүйелерді дамытуға және нығайтуға бағытталған
жұмыстар ... ... ... корпаративті мәдениеттілігі кәсіби
қызметіміздің және «ҰларҮміт» зейнетақы қорының іскерлік ... ... » ... қоры ... көрсететін әрбір клиентке жеке
көзқарасты қалыптастыра отырып бизнестің тұрақты дамуына ... ... ... ... ... ... аясы кеңітілді:
• Салымшының қалаған уақытында зейнетақы шартын жасап, салымшының
есеп кітапшасын рәсімдей ... ... жеке код (ӘЖҚ) ... ... ... Салымшының өтініші бойынша зейнетақы қаражаттарын басқа зейнетақы
қорынан аударуды жүзеге асырады.
• Кез-келген уақытта зейнетақы жарналарын ... ... ... ... ... Күн ... салымшының жеке қаражатына инвестициялық табысты
есептейді.
• Міндетті зейнетақы ... ... ... Қор ... ... компьютерлік бағдарламалар өнімін орнатып береді.
• Кәсіпорындар мен ұйымдарға техникалық қолдау көрсетеді.
• Салымшыға жеке ... ... ... ... ... ... Жинақтаушы зейнетақымен қамтамасыз ету саласында үлкен тәжірибеге
ие мамандар ақыл-кеңес береді.
Қордың ең ... ... бірі ... шет ел технологиясын
Қазақстан жағдайына бейімдеу. Сол сияқты Қор ... ... ... компаниялар SUH MICPOSISTEMS және ORACLE ... ... ... ... ... қорының стратегиялық даму бағдарламасында қазіргі
заманғы қажеттіліктерге жауап ... жаңа ... ... ... ... жаңа ... ... тік тұруына көп көңіл бөледі. Мысалы,
егер сіз ... ... ... ие ... ... ... .kz сайты арқылы сіз кез-келген ... ... және ... есебіңіздегі қаржыңыздың, сондай-ақ жеке зейнетақы
есебіңіздің жағдайын біле аласыз, және операцияларға талдау ... ... ... ... ... болады. Үйіңізден шықпай-ақ К*CeII, Алтел,
Алматытелеком, АлмаТВ, коммунальдік провайдерлермен есеп айырысуға болады.
OnIine ID ... ... ... ... ... жүйесі туралы
хабарлама ала аласыз. Бұл үшін www: Home-Bank.kz сайтында тіркелу керек. ... ... үшін ... ААҚ ... ... ... карточкаға ие болып, оған жол ашатын код сөзін білуіңіз қажет.
Сонымен қатар, Қор жөніндегі барлық ... ... ... www: ... сайтынан оқып білу мүмкіндігі бар. Және осы
сайтта салымшылар ... ... мен ... ... болады.
«ҰларҮміт» қорының салымшылар қатарында мемлекеттік құрылымдар, сондай-
ақ, Қазақстан нарығындағы атақты ұйымдар кірді, солардың қатарында:
Қаржы министрлігінің қазынашылдығы, ... ... ... ... және ... министрлігі, Қазақсан Ұлттық Банкі,
“Қазқорғасын” ЖАҚ, ... ЖАҚ, ... ЖАҚ, ... ... “Фудмастер” компаниясы, “Казфосфат” ЖАҚ, “РАХАТ” АҚ, “Ақбақай” ГОК,
“Богатыр Аксес комир” ЖШС, “КЕГОК” ААҚ, ... ЖАҚ, ... ... ААҚ және ... жинақтаушы зейнетақы қорының бүкіл Қазақстан бойынша 15
филиалы, 4 бас өкілдігі және 127 ... ... ... ... ... Алматы, Ақтөбе, Астана, Көкшетау,
Атырау, Қарағанды, Қостанай, Қызылорда, Ақтау, ... ... ... Өскемен, Шымкент қалаларында орналасқан.
ІІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖИНАҚТАУШЫ ЗЕЙНЕТАҚЫ
ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУ БАҒЫТТАРЫ
3.1. Жинақтаушы ... ... ... ... шешу ... реформасының жұмыс істеген бес жарым жыл ішінде зейнетақы
қорлары ... ... қол ... ... әлі шемімін таппай
жатқан проблемалар бар. Солардың негізгілеріне тоқталып, талдау жасайық.
Қазақстандағы зейнетақы ... ... ... ... ... дамуына
кедергі болып отырған негізгі проблема – халықтың ... ... ... мен ... ... ... шынайы, дұрыс мәліметтерді,
қорлар жайлы ақпараттарды, өздерінің құқықтары мен міндеттерін нашар білуі.
Салымшылармен жүргізілген теле-радио саулнамалары ... ... ... зейнетақы түсініктері туралы мәліметтерді білмей шыққан.
Мұндай жағдай ақпаратпен қамтамасыз ету ... ... ... және ... ... ... ... отыр. Мемлекет
зейнетақы реформасының негізгі қатысушысы бола тұра, ақпараттандыру
жұмысынан алшақтаған. Оның ... ... ... ... ... тапшылықты тудыру арқылы қосымша проблемалар шығаруда. ... ... ... ... ... ... отырады, бірақ ол
ақпараттарлың одан ары таралуы субъективті факторларға байланысты тоқтап
қалады.
Бұл проблеманы шешу үшін ... ... ... ал ... ... ... мәліметтерді беруге болатынын, кімге болмайтынын және ... ... ... ... құжаттармен бекіту қажет. Жинақтаушы
зейнетақы қорларының, банк-кастондиандар мен зейнетақы активтерін басқарушы
ұйымдардың қызметі туралы ... ... ... ... шеші керек.
Ақпарат – бұл барлығы қол жеткізе алатын объективті категория. ҚРҰБ-нің ЖЗҚ-
ның қызметін реттеу ... ... өз ... және ... жұмысы
туралы есеп беру мәліметтерін бұқаралық ақпарат көздерінде әр тоқсан сайын
жариялап отырғаны жөн[22].
Осы ... ... өзі ... көзі ... ... бірнеше негізгі мәселелерге тоқталып өтуді жөн санадым.
Салымшы зейнетақымен қамсыздандыруды дұрыс ... ... ... ол ... ... ... жасауы керек:
1. Әлеуметтік жеке код алуы керек;
2. Жинақтаушы зейнетақы қорын таңдап, онымен келісім-шарт
жасасуы керек;
3. Табысының барлық түрінен ... ... ... үзбей аударып отыру
керек;
4. Жеке зейнетақы есеп-шотының жағдайы ... ... ... ала ... ... жағдайын бақылап отыруы қажет.
Міне, осы төрт қадамды жасаған соң, ... өзін ... ... шешкендігіне және жинақтары бақылауда екендігіне
сенімді бола ... ... ... ... жеке код - ... ерекше
нөміріңіз. Ол он алты саннан және латын әріптерінен тұрады және ... ... ... аты және ... ... негізінде арнайы
алгоритм бойынша ... ... ... ӘЖК ... ету жүйесіндегі сіздің жеке анықтаушыңыз болып табылады. ӘЖ
Кодты жеке зейнетақы есеп-шотының нөмірімен ... ... ... бір ... ... ... ... жеке есеп-
шотыңыздың нөмірі өзгеруі мүмкін, ал ӘЖК бір рет ... ... бойы ... жеке код ... схемасы
Әлеуметтік жеке код зейнетақы ... ... ... ... ... ... пен ... болдырмауға арналған.
Сіздің жарналарыңыздың қай жағдайда ... ... ... ... жағдайлардың тууы мүмкін, мысалы, біртектестер арасында.
ӘЖК осындай жайларды болдырмайды. ӘЖК адамның тек аты, жөні және ... ғана ... ... жылы да ... ... ... бен басқа
бір адамның кодының сәйкес келуі, іс жүзінде, мүмкін емес.
Сіз кәсіпорында жұмыс ... ... ӘЖ ... ... бухгалтериясы алып беруі тиіс. Сонымен қатар бухгалтерия
сізге ... жеке код ... ... ... те ... Егер жеке
бизнеспен айналыссаңыз, басқаша айтқанда, өз ... ... онда ӘЖК ... ... ... мемлекеттік орталықтың (ЗТМО) аудандық (қалалық)
бөлімшесінен аласыз.
Жұмыс орны өзгертсе жаңа жұмыс орнында жаңа ӘЖК алудың керегі жоқ. ... ... ... жаңа жұмыс орнының бухгалтериясына көрсету
жеткілікті.
Егер салымшыда екі әлеуметтік код бар болса, онда оларда қате бар деген
сөз. ... ... үшін ... төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтың
аудандық немесе қалалық бөлімшесіне немесе жинақтаушы зейнетақы ... ... ол ... ... ... бағдарлама арқылы ӘЖК
берілгені туралы куәліктегі қатені тауып, түзетеді. Әрбір ... ... бір ... жеке коды ... ... жеке код ... кейін өзіңіз жинақтаушы зейнетақы қорын
таңдап, онымен шарт жасасасыз. Жинақтаушы зейнетақы қорын дұрыс ... ең ... ... ... ... ... мемлекеттік немесе
жекеменшік қорға ақшаңызды аударғыңыз келетінін анықтауыңыз керек. Одан
бөлек, сіздің қор ... мына ... ... ... да өз ... мүмкін, оларды анықтауға төменде ұсынылған сұрақтардың жауаптары
көмектеседі:
Қордың тұрақтылығы мен оның қызметкерлерінің біліктілігі:
Зейнетақы ... ... кім? ... ... жұмыс тәжірибесі
қандай? Ол қай кезден бері жұмыс істеуде, және оған осы кезге дейін қанша
салымшы қосылды? ... ... ... ... Қордың зейнетақы активтерін
қандай ұйым басқарады? (Бұны білу маңызды, себебі, осы ұйым ... ... ... ... ... Осы қор үшін ... ... болып табылады? (Бұл банк сіздің жинақтарыңыздың сақталуына
тікелей жауап береді).
Қор жұмысы:
Зейнетақы қорындағы қазіргі бар қаржылар ... ... ... ... ... табыстары бар?
Қордың басты критерилерінің бірі – оның акционерлері. Олар ... ... ... ... көтеретін мықты қаржы институттары болуы
тиіс. Әрбір ... ... ... жүзеге асыра алу қажет. Сондай-
ақ, Қордың ішкі стандартты процедурасына оның инвестициялық стратегиясы
қаншалықты ... ... ... ... ... аудару қажет.
Саяси тазалығы (аффилирділіг) маңызды роль ... ... ... тек қана ... мүддесі емес,
салымшылардың да ... ... етуі ... Ашып айтқанда ... ... ... ... ... ғана емес , аз ... ... табыс алып келетін құрал түрін сатып алуы қажет.
Әртүрлі қорлар инвестициялауды әрқалай жүргізеді, сондықтан да олардың
салымшыларының инвестициялық ... да ... ... ... егер ... бұрынғы инвестициялық табысы өте ... ... оның осы ... деңгейде қалуына ешқандай кепілдік жоқ. Және,
керісінше, өткендегі төмен ... алда да ... ... ... ... Осылайша, әрқашан тек қордың табысын ... ... ... оның ... ... қарап, зейнетақы
төлемдерінің қандай құнды қағаздарға, қандай шарттармен және ... ... ... ... төлемдерін табыстары жоғары,
орташа және төмен әртүрлі құнды қағаздарға орналастырған қор ең үлкен сенім
тудырады[23].
Одан ... ... ... ... ... компьютерлік
бағдарламаларды пайдаланатынына қарап, ... ... ... ... ... модельдері, сервердің бар-жоғы). Осының бәрі сізге
зейнетақы жарналарының ... ... ... ... ... ... табысты, көлемдерді және ... ... ... бірқатарына жауапты сіз ең алдымен қордың міндетті
түрде жыл сайын баспасөзде ... ... сол ... ... ... біле аласыз. Баспасөз беттерінде ("Жетісу", "Жас
Алаш", "Егемен Қазақстан", "Панорама", "Рынок ценных бумаг", "Деловая
неделя", ... ... ... ... ... жылдық
есебін табуға болады. Осы есептерді салыстырып, қай ... ... ... ... ... қиын ... бөлек, сізге қордың өкілімен, немесе, агентімен сөйлесу қажет
болады. Сіз агенттің осы қордың ... ... ... ... ... агенттен қордың немесе оның бөлімшесінің басқарушы директоры қол
қойған сенім-куәлігін ... ... біле ... ... ... ... оның ... уақыты мен қай кезге дейін жарамды екендігі
көрсетілуі тиіс. Қордың сізге ең толық мәліметті беруге дайын екендігі оның
жұмысының мөлдірлігін, ... және ... ... репутациясы, оның нарықтағы жұмысының тарихи картинасының
келбеті өте маңызды. Жұмысы жақсы ... ... ... ... ... ... көңіл бөлу қажет. Қорды таңдау кезіндегі маңызды ... ... ... бір қорды таңдауға көрсеткен ... ... өз ... мен қалауын ескерген жөн.
Сонымен, сіз өзіңіздің жинақтарыңызды салғыңыз келетін қор ... мен ... ... ... ... үшін, сізге зейнетақылық
келісім-шартқа қол қою керек. Қазақстан Республикасының 18-ге ... ... ... ... ... қор ... бола алады. Келісім-шарт жасасу
үшін қор менеджерлеріне хабарласу керек немесе ... келу ... ... үш ... ... ... ... тілдерде толтырылады, әрқайсысының
бірдей заңды күшті болады. Келісім-шарттардың бір бланкісі қорда сақталады,
екінші ... ... ... ... үшіншісі салымшыда қалады. Егер
салымшы бірнеше жерде ... ... ... әр ... орнының
бухгалтериясына келісім-шарттің көшірмесін тапсырады. Келісім-шартқа қол
қойылғаннан кейін салымшыға есеп кітапшасы ... онда ... ... шотындағы есептелген инвестициялық табыс пен ... ... ... мәліметтер жазылады.
Келісім-шартқа өзгертулер (мекенжай, жұмыс орыны, жеке куәлік ... ... ... ... ... салымшылар сәйкес №7 формалы құжат
толтырады.
Салымшының ... ... жеке ... ... ... ... ... түрде, зейнетақы жинақтарының жағдайын
қадағалаған жөн. Жеке есеп-шоттың көшірмелерінде көрсетілген ... ... ... Қор ... ... ... ... немесе үйіне
кемінде жылына бір рет, тегін жіберіп ... ... ... салымшының
барлық жарналары, есптелінеген инвестициялық табысы, сол сияқты, зейнетақы
жинақтарының жалпы сомасы ... Одан ... ... ... шамалы ақыға, қордағы өзінің жеке зейнетақы есеп-шотының жағдайы
туралы мәлімет ... ... ... ... ... ... беруге жұмсаған
шығынынан аспауы қажет.
Қазақстандағы зейнетақы жүйесінің тағы бір жетіспеушілігі – бұл ... ... ... ... ... ... болмауы.
"Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" заңына
сәйкес әрбір салымшы міндетті зейнетақы жарнасын тек бір ғана ... ... ... ... ... іс жүзінде қалыптасып отырған жағдай
өзгеше. Бір адамда бірнеше ... ... есеп шот ... ... онымен
келісім-шарты жоқ болса да жұмыс беруші өзінің қалаған ... ... ... ... заңға қайшы болса да, жұмыс беруші ... ... ... бір ... аударады. Оның бірнеше себептері
бар: ... ... ... ... ... ... әр ... орны әр қорға
аударуы; кәсіпорын, фирма басшыларының жеке мүдделері ... ... ... корпоративтік мүдделер (мысалы, ... ... көп ... сол ... ... ... ... әр қорға жеке төлем-тапсырысын ... т.б. ... ... ... ... әр түрлі жинақтаушы зейнетақы
қорларына аударылатын болса, болашақта зейнетақы алу кезінде ... ... ... да ... жинақтарды бір қорға жинақтауға салымшының
өзі де мүдделі. Егер де мұндай жағдай қалыптасқан болса, ... ... ... өзі ... бір ғана ... ... ... беруіп, сол қорға басқа қорлардағы жинақтарын аудару туралы
өтініш ... ... ... шешу үшін ... ... ... ... мүмкіншіліктерін пайдалануға болады. Өйткені бұл орталық арқылы
барлық зейнетақы жарналары өтеді. Ол ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарды
аударады. Демек бұл орталықта кім, қай қордың салымшысы екендігі ... бар. Олай ... ... ... ... ... қай қордан екендігі туралы мәліметтерді көрсетпей-ақ жіберуіне
болады. Ал, Зейнетақы ... ... ... ... ... жарналарды
қолда бар мәліметтерге сүйеніп, сәйкес қорға аударуға мүмкіншілігі ... ... ... ... таңдаған қорын білмей, оған әсер ете алмайтын
еді. Сонымен қатар, бір салымшыда ... ... есеп шот ... мәселесін
жойюға болады.
Зейнетақы активтерін инестициялаудағы негізгі проблемаларының бірі -
Қазақстанның қор ... ... ... ... мен олардың
сапасының төмендігі. Зейнетақы жүйесінің негізгі мақсаттарының бірі ... ел ... ... ... ... ... ... аспай отыр.
Қазақстандағы жинақтаушы зйнетақы жүйесінің 2005 жылдың 1 ... ... ... жинақтарының көлемі 281,1 млрд теңгеге құраған
және бұл көсеткіш күн сайын ... ... өсіп ... Осы ... ... қорларының инвестициялық портфелінің 85%-ға жуығы ҚР-
ның мемлекеттік бағалы қағаздарына салынып, ... ... ... ... емес ... ... Сондықтан бізде ҚР-ның
Қаржы Министрлігі деген үлкен инвестициялық ... ... ... ... ... Қаржы Министрлігі өз міндеттемелері бойынша ... ... ... ... ... бір мезетте жоғалып кетуі мүмкін.
Зейнетақы активтерінің табысты критериі өте маңызды , ... ол ... ... ... ... емес. Қазақстанда зейнетақы активтері мен
құралдарына нарықтық баға жоқ және ... ... ... осы ... ... ... таңда қордан бағалы қағаздарды сатуға, пайдасын
көруге, бекітуге және өте жоғары көрсеткішті көрсетуге болады , ал ... соң ... ... одан ... бой ... өте ... ... мүмкін.
Бұл проблеманың алдын алудың бірнеше жолдары бар. Біріншіден, зейнетақы
активтерін сақтандыру ... шешу ... ... ... ... ... қатаң ескере отырып зейнетақылық активтерді
орналастыру нормативтерін кеңейтіп, жаңа қаржы ... ... ... беру ... ... ... қор биржасының “А” литингіне
жататын акциялардың, “көгілдір фишкалардың”, корпоративті құнды ... ... ... ... ... ынталандыру қажет, сәйкес
экономикалық жағдайлар жасау ... ... ... ... ... зейнетақы жарналарын
уақытында немесе мүлдем төлемеу жағдайы болып отыр. Жұмыс берушілер бұны
қаражаттың жетіспеушілігімен түсіндіріп, ... ... ... ... ... жұмыскерге еңбекақы төлемей отырса, бұл оны ... ... оның ... ... ұсталатын міндетті зейнетақы
жарналарын қорға аудару міндетінен босатпайды.
Заңға сәйкес жасалған келісім-шарт бойынша жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... күн үшін (еңбекақының
белгілі бір бөлігі жұмысшыға төленген жағдайда) кінәлі жақ, бұл ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландыру
ставкасының 1,2 ... айып ... ... міндетті зейнетақы жарналарын төлеуге қажетті
қаржыларды өздері қосымша айналысқа жіберіп пайда ... ... ... ... бұл ... мөлшерінен әлдеқайда жоғары болады. Ал,
жұмыскерлер болса, соның ... ... ... ... ... өзгерту үшін міндетті зейнетақы жарналарын кеш
төлегені үшін айып мөлшерін ... ... ... ... ... ... төленуін қадағалауды күшейтіп, салық ... ... ... ... ... ... беру керек.
Бұдан басқа да, әлі шешуді қажет ететін бірқатар проблемалар бар:
1. ... ... ... салу.
2. ЖЗҚ мен зейнетақы активтерін басқарушы ұйымдардың бірігуі.
3. Өз ісімен айналысатын халықты қамту ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қорының жекешелендірілуі.
6. Ұлттық компанияларды жекешелендіруде ЖЗҚ-ның ... ... ... және ... ... ... ... тарту және өмірлік рента механизмін жасау
және т.с.с.
3.2. Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің перспективалары
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің дұрыс қызмет еткен ... ... ... ... ... ... сөз ... халықаралық тәжірибеден
көрдік. Зейнетақымен қамсыздандыру ... ... ... төрт сала үшін ... ... ... зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін жекешелендіру қызмет
көрсетудің сапасы мен ... ... ... ... ... ... ... қор және сақтандыру компанияларын
мемлекеттік басқаруға қарағанда, жекеменшік басқаруға көп көңіл бөлінеді.
Мемлекеттік және ... ... ... ... көрсеткіштері
мен инвестициялық табыстары туралы мәліметтерді жинап, талдау нәтижесінде
жекеменшік қорлардың басымдылығы байқалған. Мемлекеттік ... ... ... ... ... болу ... ... зейнетақы активтерін мемлекеттік ... ... ... Бұл инвестициялық шешімдер көбінде саяси себептердің
әсерімен қабылданып, инвестицияның табыстылығын ескермеді.
Екіншіден, зейнетақы жүйесінің реформасы ... ... ... ... жеңілдетеді, зейнеткерге бағытталған нақты бағдарлама болады.
Оның үстіне, реформа ... ... ... ... ... қадағалау және бақылау ісін жақсартады.
Үшіншіден, толығымен ... ... ... жүйесі өзінің инвестициялық потенциялымен капитал нарығы мен
үзақ мерзімді құнды қағаздар нарығының дамуына ықпал жасайды. Бұл ... ... ... ... ... бар қаржы
құралдарының айналыс мерзімін ұлғайтады.
Төртіншіден, тұрақты жарналар мен жеке есеп ... ... ... ... ... қамсыздандыру жүйесі халықты
банктер мен қорларда жеке жинақ шоттарын ашып, қаржы жинауға ... ... ... ... ... ... ұзақ ... капитал пайда болады.
Міндетті зейнетақы жарналарынан ... ... ... ... ... ... бар. Сіз ... өзіңіз сала аласыз, немесе,
оны сіздің жұмыс берушіңіздің сіздің атыңыздан салуына ... ... ... - ... салу ... алғанда, ақша жинаудың өте
тиімді жолы. Себебі, ерікті зейнетақы ... ... ... ... ... жеңілдіктер қарастырылған. Егер жұмыс
берушіңіз сіздің ... ... ... ... ... онда ол
20 ең төмен мөлшердегі есеп көрсеткішінен аспайтын жарна сомасына ... ... Егер ... ... ... ... аударатын
болсаңыз, онда 10 ең төмен мөлшердегі есеп көрсеткішінен аспайтын ... ... ... салынбайды.
Ерікті жарна аударуды неғұрлым ерте бастаса, үлкен инвестициялық табыс
әкелетін ақша айналымының арқасында, жеке ... ... ... ... ... ... ... жарналарына қарағанда ерікті зейнетақы жарналарын
бірнеше жинақтаушы зейнетақы қорына аударуға болады. ... ... ... ... ... 15 наурызына дейін жұмыс берушілер жинақтаушы зейнетақы
қорларына міндетті зейнетақы жарналарын еңбекақы қорынан ... ... ... қызметкер алатын еңбекақы көлеміне әсер етпейтін. 1999 жылдың
15 наурызында Қазақстан Республикасы Үкіметі Міндетті зейнетақы жарналарын
үстаудың және ... ... ... аударудың жаңа тәртібін
бекітті. Жаңа төртіпке сәйкес 10% ... ... ... ... ... Мүндай шешім неге қабылданды?
Міндетті зейнетақы жарналарын еңбекақы қорынан аудару ... ... ... ... қүқықтық концепциясына қайшы
келетін. Заңның әр бабында әрбір жұмыс істеуші, ... ... ... өз ... ... және ... зейнетақы жарналарын
төлеу арқылы жинауы қажет делінген. Сөйте түра, 15 наурызға дейін жұмыс
беруші өз ... ... ... жарналарын аударатын бірден-
бір төлеуші болды. Сондықтан осы зейнетақы жинақтарының иесі де ... ... ... бұл ... жойылды, енді зейнетақы жарналары
қызметкердің ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан зейнетақы жинақтарының иесі
де қызметкер болып табылады.
1999 жылдың 5 ... ... ... туралы" Қазақстан
Республикасы заңының 4-бабына енгізілген ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін зейнеткерлер міндетті
зейнетақы жарналарын төлеуден босатылады. Бірақ ... ... ... ... қорларына ерікті зейнетақы жарнасын аудару ... ... ... ... ... 1999 ... 1 шілдесінен 2000 жылдың І шілдесіне дейін міндетті
зейнетақы ... ... ... ... ... ... жұмыс
істейтін зейнеткерлер төлейді. 1997 Жылдың 1 шілдесінен зейнетақы жасы
біркелкі өсіп, 1999 ... 1 ... ... үшін 62 жас және ... ... жас ... 2000 жылдың 1 шілдесінен 2001 ... 30 ... ... жасы ерлер үшін 62,5 жасты және әйелдер үшін 57,5 жасты құрайды.
Ал, 2001 жылдың 1 шілдесінен әрі қарай, ерлер үшін 63 жас және ... ... жас ... ... ... жасы әлем ... ... оның себебі, елдегі салыстырмалы түрде нашар демографиялық ... ... жүйе ... ... ... ... ... қамсыздандыруға тағайындалған зейнеткерлік жастан ерте
шығуға рұқсат берілген болатын.
Мамандардың жүргізген есептеулерінің нәтижесінде, егер бір салымшының
жалақысы 10 мың ... және ... ... табыс 10 % болса, және ол ... ... ... 40 жыл бойы, яғни зейнеткерлік 63 ... ... ... ... ... болса, онда оның зейнетақы жинағының
өсімі 5.550.000 теңге құрайды екен. Оның ішінде ... ... ... ал тек 480.000 ... таза ... жарналарын
құраған. Сондай-ақ, бұл жинақтар салымшы зейнеткерлікке шықаннан кейін 10
жылға шаққанда айына 70.811 теңгеден, ал 20 жылға 51.107 ... ... ... екен.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне салымшылардың ... ... ... ... ... және ... сәйкестендірілген
тетіктері енгізілді.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің қорғау тетігінің бірінші сатысы болып,
мемлекеттің оның ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Үкіметі жинақтаушы зейнетақы жүйесін ... ... ... белгіледі.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының жұмысын ... ... ... ... ... және ... қорлары қызметін қадағалауды
жүзеге асырады. Зейнетақы қорлары заңға сәйкес келмейтін іс-әрекет жасаса,
қордың рұқсатхатының күшін тоқтуына немесе рұқсатхатты кері ... ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін
инвестициялық басқарушы ұйымға рұқсатхат береді және жұмысын бақылайды,
сонымен ... ... ... да ... ... жылдан бастап бұл екі ұйымның құзіреті ҚР Ұлттық банкіне беріліп,
сәйкесінше жинақтаушы зейнетақы қорларының жұмысын реттеуші департаменті
және ... ... ... департаменті ашылды.
Зейнетақы төлеу жөніндегі ... ... ... ... және олардың тиісті зейнетақы қорларына таратылуына, ... әр ... ... жеке код ... жауапты. ЗТМО,
сонымен қатар, қазіргі және болашақ зейнеткерлерге зейнетақы тағайындайды
және төлейді.
Рұқсатхат алу шарттары айтарлықтай ... Атап өте ... ... ... ... немесе, ол жойылса, зейнетақы активтері қордың ... ... ... ... ... одан ... ... өздері
қалаған қорға ауыстыра алады.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің қорғау тетігінің екінші сатысы зейнетақы
қорының, зейнетақы активтерін инвестициялық басқарушы ұйымның және ... ... ... ... ... табылады, ол сіздің
зейнетақы жинақтарыңыздың сіз зейнетақы жасына жеткенше сақталуын
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында, жинақтаушы зейнетақы қоры, ЗАБҰ және
банк-кастодиан банкротқа ұшыраған жағдайда атқарылатын ... ... ... ... ... ... заңына
сәйкес, зейнетақы қоры өз ... мен ... ... ... ... жүргізеді. Осылайша, жинақтаушы зейнетақы қорының
банкротқа ұшырауы салымшылардың зейнетақы жинақтарына өз әсерін тигізбейді:
заңға сәйкес, зейнетақы жинақтары қорға ... ... өтем ... және ... ... қандай да бір жағдай болмасын, қордың
қарызын төлеуге жұмсауға болмайды. Заңға сәйкес, ... ... ... ... ... ... қызметін реттеу жөніндегі департаменттің
рұқсатымен жүргізіледі, оған дейін зейнетақы активтерінің мәселесі шешілуі
тиіс.
Жинақтаушы зейнетақы қоры ... ... ... ... ... қайта құрылатын болса, салымшыларға өз жарналарын ... ... ... ... ... ... ... Егер салымшы
белгіленген уақыт ішінде қорды өзі ... ... онда оның ... ... ... ... ... қоры жойылатын болса, онда да әрбір салымшыға
өздерінің қалауы ... ... ... ... салу құқығы беріледі.
Егер салымшы белгіленген уақытта өз таңдауын жасай алмаса, онда оның барлық
жинақтары Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорын тандау қүқығы салымшының өз ... ... ... ... тетігінің үшінші сатысы,
Мемлекеттің зейнетақы жинақтарын салынуы мүмкін қаржы құралдарының ... ... ... облигациялардың) қатаң түрде белгілеуінде
болып табылады. Олардың ішінде тек ең сенімділері мен тәуекелі ең ... ... ... ... қамсыздандыру туралы" заңының 6-
бабында зейнетақы жинақтарының сақталуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... лицензиялау;
2. Зейнетақы активтерін инвестициялық ... ... ... ... ... инвестициялық басқарушы ұйымдарының қызметі үшін
пруденциальды нормативтерді тағайындау;
4. Жинақтаушы зейнетақы қорлары мен ... ... ... ... мамандарына, басқарушы қызметкерлеріне,
құрылтайшыларына, ... ... ... ... мөлшері мен құрамына
талаптарды тағайындау;
5. Қорлардың ақша құралдары мен бағалы қазағдарын ... ... ... ... ... инвестициялық басқарушы ұйымымен
аффилиирленбеген банк-кастодионда сақтау талаптары (МЖЗҚ-нан басқа);
6. ... және ... ... ... зейнетақы активтерін бөлу;
7. Қорлардың зейнетақы активтерін және жеке ... ... ... және ... ... ... ... Зейнетақы активтерін орналастыруда қатердің азайту мен диверсификациялау
туралы талаптар;
9. Зейнетақы активтерін ... ... ұйым мен ... ... ... ... ... шектеу қою;
10. Жинақтаушы зейнетақы қорлардың ... ... есеп ... міндетті
аудиторлық тексерулерді өткізу;
11. Заңдағы ережеге сәйкес мемлекеттік органға ... ... ... ұйым мен ... зейнетақы қорлардың қаржы мен
статистикалық есеп беруі;
12. Салымшыға өз зейнетақы жинақтарын жылына екі ... көп емес ... ... қорға аудару мүмкіндігін беру, салымшы мен алымшыға өз
зейнетақы жинақтарын туралы ... ... ... бір рет ... ... ... ... бойынша зейнетақы жинақтарын толығымен немесе бір
бөлігін сақтандыру.
14. Зейнетақы активтерін сақтандыру жүйесін құру.
Өз зейнетақыңызды жай ... ... ... ... жинаған неліктен
дүрыс? – деген сұрақ туындауы мүмкін. Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... бұны мемлекеттік органдар қатаң бақылап отырады. Ал, банк ... ... ... ... мүмкін, табысы көбірек ... ... ... ... оның тәуекелі де үлкен. Одан бөлек,
банктегі есеп-шотты өз ... ... ... ... ... ал ... ... есеп-шотындағы қаржылар, заңға сәйкес, тек мына ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы жасына жеткенде сізге зейнетақы
төлеуді жүзеге асыруға;
- Зейнетақы жинақтарын өз қалауыңыз ... ... ... ... аударуға;
- Қате есептелінген зейнетақы жарналарын және басқа да ... ... ... Бұл ... ... ... ... мезгілінен
бұрын жаратпауыңызға және жасыңыз ... күн ... ... кепілдік береді.
Қазір зейнетақы жүйесін ары қарай дамыту жөнінде біршама қозғалыстар
бар деуге болады. Әлемдік Банктің зейнетақы реформасын ... ... ... ... құрылған. Қазақстандағы жинақтаушы зейнетақы
жүйесін дамыту Концепциясын ... ... ... жұмыс тобы құрылды. Оның
құрамына Зейнетақы Қорларының Ассоциясы кірген.[iii] Осы жаңа ұйымдардың
қатысуымен 2003 ... 1 ... ... ... ... ... зейнетақымен қамсыздандыру туралы" заңына толықтырулар мен
өзгертулер қабылданды.
“ҰларҮміт” ЖЗҚ-ның 2004-2005 жылдарға арналған ... Қор ... ... ... ... және ... ... көрсету
сапасын арттыруды көздеп отыр.
Зейнетақы қорлары арасындағы қатал бәсекелестік жағдайында ... ... Қор ... жаңа ... ... ... ... жаңа қызмет түрлерін пайдалануды талап етеді. Қазір
қалыптасқан жағдайда салымшыларды басқа бір ... ... алу» ... ... үшін қордың айтарлықтай артықшылықтары болуы керек.
Кесте 9
Қордың негізгі көрсеткіштерінің 2004-2005 жылдарға жобалары
|  |2004 жыл |
| |I кв. |II кв. |III кв. |IV кв. ... ... ... |3 379,84|3 445,76|3 502,78|3 555,42 ... | | | | ... жинақтарының динамикасы|48 558 |52 017 |55 537 |59 110 |
|Салымшылар ... |818 977 |838 993 |859 009 |879 025 ... |2005 жыл ... |I кв. |II кв. |III кв. |IV кв. ... ... жарналарының |3 604,77|3 651,14|3 695,17|3 737,29 |
|динамикасы | | | | ... ... ... 735 |66 407 |70 125 |73 885 ... ... |899 041 |919 057 |939 073 |959 089 ... жылға арналған «ҰларҮміт» ЖЗҚ-ның жылдық есеп беруі
Диаграммада ... ... 2005 ... ... ... ... жылға арналған «ҰларҮміт» ЖЗҚ-ның жылдық есеп
беруі
Қорды аймақтық тұрғыдан дамыту үшін ең перспективті ... ... ... ... ... ... Алыс ... салымшыларға
қызмет көрсететін менеджерлерді толық және тез қызмет ... ... ... ... ... ету ... 2005 жылы 60
жұмыс станциялары, 40 көшірмелеу аппараттарын және тағы басқа оргтехника
алынбақшы.
Интернет технологияларын пайдалану ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді www.ularumit.kz
веб-сайтынан алу мүмкіншілігі еңізілген. Сондай-ақ, 2003 жылы ... ... ... туралы ақпаратты WAP – протокол (Интернет) ... ұялы ... ... ... қолдану жоспарланған.
2005 жылының 1 қаңтарынан бастап ... ... ... ... қамсыздандыру туралы" заңына толықтырулар мен
өзгертулерге ... ... ... ... ... ... ... болды. Осыған байланысты Қор заңға ... ... ... ... ... ... ... Ол ішкі жұмыскерлердің қатарынан және сырттан мамндарды тарту
көзделген. Бұл шешім ... ... ... Қордың
мүдделерін ескеріп, ел экономикасының нақты секторын қаржыландыру ... қор ... ... ... ... таңда зейнетақымен қамтамасыз ету бүткіл әлемде өте ... ... ... Оның себептері әртүрлі: нашар демографиялық жағдай,
халықтық жалпы қартайюы, дамыған елдерде туу деңгейінің төмендігі, бір елде
капиталдың көбейіп, екінші елде ... ... ... ... ... қаржы нарығының тұрақсыздығы болашақта дағдарысқа ұшырау қаупі
және тағы басқалары.
Қалыптасқан жағдайлар Қазақстанда да орын ... 1997 ... ... ... саланы реформалау туралы шешім қабылданды. Сөйтіп,
“Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамтамасыздандыру” туралы ... заң ... Оның ... ... ... ... ... көшу болды. Қазақсандағы жеке жинақтаушы жүйе ... ... емес ... қатысушылардың болуын талап етеді.
Зейнетақы реформасы бүгінгі күндегі қалыптасқан жағдаймен және болашақта
әлеуметтік ... ... ... ... ... реті ... өте
қолайлы және қарапайым. Бұрынғы зейнеткерлер бұрынғысынша өзгеріссіз ... ала ... ... ... бұл ... инфляцияға
байланысты қайта есептеп, оны уақытымен төлеп отыру. Ал, ... ... ... ... ... қорларындағы жинақтарына
байланысты. Мелекеттің міндеті, біріншіден, жұмысқа қабілеті бар адамдарды
жұмыспен қамту, екіншіден, зейнетақы жинақтарының ... және ... ... ету. 1998 ... 1 ... дейін қажетті, яғни алты ай
іс тәжірибелері бар орта ... ... ... ... өздерін қамтамасыз етті, енді олар оны зейнетақы ... ... ... ... алып ... біз ... ... зейнетақымен қамтамасыздандыру”
туралы заңда белгіленген негізгі бағыттар бойынша зейнетақы реформасы
жүзеге асты деп ... айта ... ... зейнеткерлердің ақыларын
уақытында төлеу қолға алынып, қарыздар ... ... ... мемлекеттік әлеуметтік төлемақылары бойынша қарыздар әлі бар.
Жаңа ... ... ... ары ... ... үшін ... шешу ... олардың ішінде, корпоративті құнды қағаздар нарығын
дамыту, аннуитет және ... ... ... ... мен
алымшыларды қатесіз айқындау үшін әлеуметтік жеке кодтарды беруді толығымен
аяқтау, реформа басында жұмыс орнында бухгалтерлердің тарапынан ... тез ... ... қате есеп ... ... жаңа ... істейтін халықтың барлығын тарту және тағы басқалары.
Халық арасында да, басқару құрылымдарының арасында да қызу ... ... ... оның ... ... мүлдем жат
және фиаскоға ұшырайды делінген бұл реформа әлі өмір сүріп, үлкен ... ... ... ... ... бес жыл өтті, бұдан біраз
нәтижелер шығаруға ... ... ... ... емес ... ... ... деген көз-қарас. Бұл жоққа шықты. Қазіргі таңда салымшылардың
басым көпшілігі жеке жинақтаушы зейнетақы ... өз ... ... ... қызмет көрсету және оны ұйымдастыру сапасы ... ... ... ... мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қорының негізгі
мақсаты халықты бұткіл республика территориясы бойынша ... бұл ... ... ... ... ... Кейін МЖЗҚ жекешелендірілуі тиіс.
Бұл реформаны өткізуді қаржыландырған Әлемдік Банктің негізгі талаптарының
бірі еді. ... ... ... ... ... 1999 ... еді, бірақ зейнетақы нарығының дайын болмағандығына байланысты
кейінге шегерілді. Осы жылдың күзінде жекешелендірілуі ... ... ... ... жоғары жұмыссыздық жағдайында қалайша халықты зейнетақы
жинақтарын жасауға бейімдеу. 2003 жылдың 1 ... ... ... ... ... 5,5 млн салымшы бар. Бұл ... ... ... ... ... ... құрайды.
Дегенмен де, болашақта ... ... ... да үміттененді. Ал,
зейнетақы қандай жүйе, қандай мемлекет болмасын, ол –жәрдемақы емес, ол –
сақтандыру төлемдері. ... ... егер біз ... ... ... ... да зейнетақыларды өтеу үшін зейнетақы жүйесін қосымша
қаржыландыру ... ... ... Көптеген мемлекеттер ынтымақтастық
зейнетақы жүйесін реформалаған кезде дәл осындай жолмен ... ... ... ... біздің жарналарымызды долларға айналдырып, жыл ... ... алып ... оңай емес пе? – ... ... ... қарсы тағы бір пікір бар. Бұл негізсіз күдік емес және ... ... ...... ... ... болдырмау
саясаты. Жинақтаушы зейнетақы қорларындағы зейнетақы ... ... әр ... ... ... ... ... мен мемлекеттік
міндеттемелерге инвестицияланған. Ал, теңгелік бағалы қағаздарға ... ... ... ... құнсыздану деңгейінен жоғары. Мысалы,
Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі Агентігінің мәліметтері
бойынша 2004 ... – 2005 ... ... ... ... 7,8% ... осы ... теңгелік бағалы қағаздардың (мысалы
Ұлттық банк ноталарының) табыстылығы 12-15 % құрады. Ал, ... ... ... ... ... жылдық реалды табыс коэффициенті
(К3) – 5,20 % ... Яғни ... ... ... ... ... әкелмеді. Әрине егер Қазақстанның құнды қағаздар ... ... ары ... ... ел ... ұзақ ... тоқырауға
немесе құлдырауға ұшыраса, бұл жалпы зейнетақы жүйесіне кері ... ... ... ... ... қағаздар нарығы кішірейіп,
ұлттық құнды қағаздардың табыстылығы төмендейді де, зейнетақы активтері
мейілінше ... ... ... ... портфель
заңмен қатаң шектелуіне байланысты, қаржылық құралдардың жетіспеушілігінен
зейнетақы ативтерінің шектен тыс ... ... ... әкеп соғады.
Дегенмен, зейнетақымен қамтамасыздандырудың қазіргі жағдайының ешқандай
кемшілігі жоқ деп айтуға болмайды. Шешілмеген техникалық, ... ... да ... ... ... ... тек ... негізінде құруға болады. Қазіргі
зейнетақылардың уақытында төленуі сенімге ие ... бір ... ... Бұл ... ... да ... емес. Үкімет Зейнетақы төлеу
жөніндегі мемлекеттік орталыққа түсетін міндетті зейнетақы ... ... ... ... трансферттердің есебінен зейнетақы
төлемдерінің уақытында өтелуін қаржыландырып отыр. Министрлік белгілі ... үшін ... ... деп есеп ... ... ... ... көлемде зейнетақыларды төлеуге жіберілгенін айтады. Бірақ-та
әлі келесі кезең бар: ... ... ... ... ... ... ... жеткізіп беру қажет. Егер ... ... ... ... ... қаржыландыру мен төлеу
арасында үзіліс болмайтын еді. Қазақстанның Халық Банкі ... ... ... ... ... ... ... мекендер
бойынша таратуы керек, ал оған уақыт қажет. Ол үшін бюджеттік трансферт
түскен ... ... бір ... жаппай қаржыландыру емес, ақша
қаражаттарын бірдей бөліктермен, біргелкі, барлық ... ... ... ... Бұл ... тек ... зейнетақы жарналарын жинау көбейіп,
сәйкесінше ... ... ... ... үлесі
азайған кезде ғана іске асуы мүмкін. ... ... ... ...... ... ... қайта қалпына келтіру болып отыр.
Зейнеткерлікке шығу құқы заңда белгіленген жағдайларда ғана ... ... ... ... ... еңізілді, олар көбінесе осы
әлеуметтік мұқтаждықтарға бағытталған. Мысалы, 2003 ... 1 ... ... ... ... ... ... туралы заңына толықтырулар мен ... ... ... І және ІІ топ ... ... ... ... ядролық полигонында зардап шекенндерге, ... ... көп ... ... жеңілдіктер қарастырылған. Басқаларына қазірше
жеңілдіктер жоқ. Жұмыс ... зиян шегу ... үшін ... ... етуі ... ... бұл мәселе мемлекет бюджетінің қаржылық
мүмкіншілігіне тікелей байланысты. Ал, егер жұмыскер өндірістік ... ... ... ... ... оған заң ... ... беріледі. Дегенмен де, мұндай жағдайда өндірістік жарақат алудан
және кәсіби аырулардан сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... заң ... ... айтқанда, өз азаматтарының ақшаларын өз елінің мүддесіне жұмыс
істеткізе отрып, ... ... ... ету мен ... қаржы
нарығының дамуына күшті үрдіс беру – бұл кез-келген өркениетті мемлекеттің
мақсаты. Ең жақсы ... – бұл өз ... ... және
интелектуалдық потенциалы болып табылады. Оны дұрыс пайдалану ең бастысы
халықтың, ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы Зейнетақымен ... ... ... ... ж. № 136-1;
2. «Қазақстан Республикасындағы Зейнетақымен қамсыздандыру ... ... мен ... еңгізу туралы» ҚР-ның заңы, 22.12.1998
ж. №328-1, 05.04.1999 ж. № 364-1 және ... ж. № ... ... ... жарналарын ұстау және ЖЗҚ-ға төлеу ... ... ... ... ж. № 245, ... ... 29.12.1999 ж. № 2010;
4. «ЖЗҚ-дан зейнетақы төлеу ... ... ... ... № 1355, ... мен ... 14.07.1999 ж. № 969;
5. «Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы» ҚР-ның заңы // ... - 27 ... 1996 ... ... Ж. «Под ... ... Пенсионные фонды идут по южно американскому
пути» // Известия, №29, 27.07.2001 ж.;
7. ... А. ... ... ... ... ... 2000 ... Алибаев А. «О некоторых моментах первого года ... ... ... ... ... Казахстана – 1999-№ 3;
9. Аманжолов С. «Чилийская модель» пустила ... на ... ... Заң ... – 24 ... 1999 ... ... Т. «Для будущих вкладчиков выгоден экономический спад» //
Республика, №9, ... ... ЖЗҚ мен ... 2002 ... IV тоқсанына есеп беруі // Деловая неделя,
№4(532), 31 ... 2003 ... ... С. ... ли ... ... ... в гарантировании
сохранности их пенсионных вкладов?» //Начнем с понедельника, 25.01.2002
ж;
13. Карибджанова А.С. «Социальная ... ... А.: ... ... ҚР-ның еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 01.01.2001
ж. жағдайына ... ... ... жүйесі бойынша
баяндамасы, Алматы, 2001 ж.;
15. Латыпова Е., Алибаев А. Ассоциация ... ... ... ... из ГНПФ в ННПФ ... ... // ...
05.03.2002 ж.;
16. Марченко Г. - председатель НБРК «Пенсионная реформа: итоги ... // ... и ... - Казахстан, №10(510), 5-11 наурыз 2003
ж.;
17. Накопительная система пенсионного ... ... ... ... на 1 ... 2003 года // ... ... бумаг, №1(81), 01. 2003
ж.;
18. О налогообложении пенсионных выплат из НПФ. // Бюллетень бухгалтера ... 19, 3 ... ... результатов деятельности КУПА в 2001 г. // Рынок ценных бумаг
Казахстана – 2002 - № ... ... Н. ... ... ... считает укрепление ... // REUTERS, ... ... ... ... Г. ... жить - умей копить» // ... ... ... ... 2003 ж.;
22. Тулеген А. «Диалектика пенсионной истории» // Assandi-Times (Алматы),
№8(19), 28 ақпан 2003 ... ... Е. М. ... ... зарубежный опыт ... ... ... ... ... 1993 ... ... ақпарат агенттігінің мәліметтері;
25. 2002 жылға арналған «ҰларҮміт» ЖЗҚ-ның жылдық есеп беруі;
26. «ҰларҮміт» ЖЗҚ-ның ережелері мен ... ... ... - www: ularumit.kz;
28. Интернет сайты - www: pension.almaty.kz.
-----------------------
[i] ЖЗ? мен ЗАБ?-ны? 2002 жылды? IV ... есеп ... // ... ... 31 ?а?тар 2003 ж.;
[ii] Латыпова Е., Алибаев А. Ассоциация пенсионных ... ... ... из ГНПФ в ННПФ ... ... // ... ... ж.
-----------------------
Зейнетақы жүйесін ұйымдастыру
Қазақстанның Ұлттық Банкі
Жинақтаушы зейнетақы қоры
Банк-кастодиан
Зейнетақы активтерін инвестициялық басқарушы ... ... ... ... ... «ҰларҮміт» ЖЗҚ-ның жылдық есеп беруі
*
< 20%
< 50%
< 10%
< ... 5%
< ... ... 35%
> 35%
Бақытқанұлы
Айдын
11.03.1981
Дәлетбақ
ӘЖК
JUZRRNNZP4M7F006
*

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі39 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін басқару80 бет
Министрлік зейнетақы және әлеуметтік төлемдерді арттыру және зейнетақымен қамсыздандыру жөніндегі жұмыс жүргізуде22 бет
Орталықтан зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі24 бет
Халықты зейнетақымен қамсыздандыруды басқарудың теоретикалық аспектілері86 бет
Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру құқығы түсінігі10 бет
Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің қалыптасуы мен дамуы22 бет
«Қосымша зейнетақыны» сақтандыру мен ерекшіліктері17 бет
Атамекен» зейнетақы қоры үшін азаматтарды тіркейтін автоматтандырылған ақпараттық жүйе жасау72 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь