Жалдау шарты

Кіріспе

1 . ТАРАУ. Жалдау шарты түсінігі және оның элементтері
1.1 Жалдау шартының түсінігі
1.2 Жалдау шартының элементтері
1.3 Мүлік жалдау шартының түрлері

2 . ТАРАУ Жалдау шартының мазмұны
2.1Жалға берушінің міндеттері
2.2 Жалдаушының міндеттері

3 . ТАРАУ Жалдау шартын токтату
3.1 Шарт тоқтату себептері
3.2 Арендатордың шартты жалғастыруға және қайта бастауына құқығы

ҚОРТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Мүлікті жалдау шарты құқық тарихындағы ең ежелгі шарттардың бірі болып табылады және Хll кестелер заңдарының өзінде белгілі болған. Бұл шарт қазіргі уақытта қуқықтары кодификацияланған елдерде де, ағылшын – американ социалистік елдерде де, оның ішінде ҚазССР-да мүлікті жалдау шарты толық анықталған қоғамдық маңыздылыққа ие болған. Қазақ ССР-н Азаматтық Кодексінде мүлікті жалдау шартына 16 баптан тұратын 28 тарау арналған. Қайта құру кезеңінде өтпелі кезеңуінің маңызды заңдары ретінде ҚСРО-ның және Қазақ ССР-ның жалдау және жалдау қатынастары туралы заңдары жасалып, әрекет еткен.
ҚР-ның қазіргі Азаматтық Кодекстегі мүлікті жалдау тақырыбына «Мүлікті жалдау» атты 29-тарау арналған. Азаматтық Кодексті өңдеп-жасаушылар алдында мүлікті жалдау шартының сан ғасырлар бойы әлемдік тәжеребеде қолданылып келген классикалық ережелері мен нарық қатысушыларының арасындағы қатынастардан дамып, күрделенуіне байланысты пайда болған жаңа ережелері арасында қалыпты сәйкестікті табу міндеті тұр. Азаматтық Кодекстің мүлікті жалдау шартын реттейтін 29 тарау 60-баптан тұратын алты параграфты қамтиді: бірінші параграф шарттың жалпы ережелеріне, екінші-бесінші (2,3,4,5) параграфтар шарттың жекелеген түрлері мен объектілеріне, оның ішінде, лизинг, кәсіпорынды жалдау, үйлер мен ғимараттарды жалдау, көлік құралдарын жалдауға және прокатқа арналған.
Жалпы ережелер.
АК-тың 29-тарауының 1-параграфы мүлікті жалдаудың жалпы ережелерін бекітсе, екіншіден бастап алтыншыға дейінгі параграфтар мүлікті жалдау шартының жекелеген түрлерінің және мүліктің жекелген түрлерін жалдаудың ішінде: лизингтің (2-параграф, 562 –572 б.б.); кәсіпорынды жалдаудың (3-параграф, 573-580 баптар); үйлер мен ғимараттарды жалдаудың (4-параграф, 581-594 б.б.), проқаттың (6-параграф, 595-600 б.б.) ерекшеліктерін реттейды. Бұларға, егер АК-тын ережелерінен өзгеше көзделмесе, 29-тараудын мүлікті жалдау жөніндегі 2-параграфтын ережелері қолданылады.
        
        МАЗМұны
Кіріспе
1 - ТАРАУ. Жалдау шарты түсінігі және оның элементтері
Жалдау шартының түсінігі
Жалдау шартының элементтері
1.3 ... ... ... ... ТАРАУ Жалдау шартының мазмұны
2.1Жалға берушінің міндеттері
2.2 Жалдаушының ... - ... ... шартын токтату
3.1 Шарт тоқтату себептері
3.2 Арендатордың шартты жалғастыруға және қайта бастауына құқығы
ҚОРТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... құқық тарихындағы ең ежелгі шарттардың бірі болып табылады және Хll ... ... ... ... ... Бұл шарт ... уақытта қуқықтары кодификацияланған елдерде де, ағылшын – американ социалистік елдерде де, оның ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық маңыздылыққа ие болған. Қазақ ССР-н Азаматтық Кодексінде мүлікті жалдау шартына 16 ... ... 28 ... арналған. Қайта құру кезеңінде өтпелі кезеңуінің маңызды заңдары ретінде ҚСРО-ның және Қазақ ССР-ның жалдау және ... ... ... ... жасалып, әрекет еткен.
ҚР-ның қазіргі Азаматтық Кодекстегі мүлікті жалдау тақырыбына «Мүлікті жалдау» атты 29-тарау арналған. Азаматтық Кодексті өңдеп-жасаушылар алдында мүлікті жалдау ... сан ... бойы ... ... ... ... классикалық ережелері мен нарық қатысушыларының арасындағы қатынастардан дамып, күрделенуіне байланысты пайда болған жаңа ережелері арасында қалыпты ... табу ... тұр. ... Кодекстің мүлікті жалдау шартын реттейтін 29 тарау 60-баптан тұратын алты параграфты қамтиді: бірінші параграф шарттың ... ... ... ... параграфтар шарттың жекелеген түрлері мен объектілеріне, оның ішінде, лизинг, кәсіпорынды жалдау, үйлер мен ғимараттарды жалдау, көлік құралдарын жалдауға және ... ... ... ... ... ... ... жалпы ережелерін бекітсе, екіншіден бастап алтыншыға дейінгі параграфтар мүлікті жалдау шартының жекелеген түрлерінің және мүліктің жекелген ... ... ... ... ... 562 –572 б.б.); кәсіпорынды жалдаудың (3-параграф, 573-580 баптар); үйлер мен ғимараттарды жалдаудың (4-параграф, 581-594 б.б.), проқаттың ... 595-600 б.б.) ... ... ... егер ... ... ... көзделмесе, 29-тараудын мүлікті жалдау жөніндегі 2-параграфтын ережелері қолданылады.
Лизинг
Лизинг шарты – мүлікті жалдаудың ерекше түрі ретінде, қазіргі ... ... ... ... ... ... ортасында АҚШ-та пайда болған бұл шарт 50 жылдардың аяғында Батыс Еуропа мен Жапония фирмаларының іскерлік ... ... ... ... ... ол бүкіл елдерде дерлік қолданылып келуде.
Лизинг шарты бойынша лизинг беруші лизинг алушы көрсеткен мүлікті сатушадан меншігіне сатып алуға және лизинг ... осы ... ақы ... ... ... және ... мақсатта пайдалануға беруге міндеттенеді.шенін білдіреді (АК 565 бап). Бұл кешеннің құрамына екі шарт енеді:
сатып алу – сату ... ... ... мен ... ... ... (мүлікті) сатып алу жөнінде. Мұнда дайындаушы-сатушы, ал лизингтік компания – сатып алушы).
лизинг ... ... ... мен ... (лизинг алушы) арасында жасалады. Бұл шарт бойынша лизингтік компания пайдаланушыға дайындаушыдан осы ... ... ... ... ... ... ... береді).
жылға жуық уақытта Халықаралық жеке құқықты біріңғайландыру жөніндегі Халықаралық институтта (UNIDROIT) халықаралық лизинг жөніндегі біріңғайландырылған нормаларды өңдеу жүргізілді. Бұл ережелерді ... ... ... ... орналасқан ұйымдардың арасында лизингтің халықаралық деңгейде, барған сайын кеңейіп бара жатқан қолдануымен шарттандырылады. ... ... ... ... (кез ... ... ... көп қиыншылықтармен кездесті. Осы жұмыстың нәтижесі – 1988 ж. 28 ... ... ... қол ... «Халықаралық қаржы лизингі туралы» Конвенциясы. Бұл конвенцияда лизингті мүліктік қатынастардың үштік кешені ретінде танитін кең таралған ... ... де, ... күннің өзінде әр-түрлі елдердегі лизингті құқықтық реттеу біркелкі емес. Мұнымен қатар, лизингтің белгілі бір шарттары жөнінде ... заң ... орын алып ... Мәселен, бір елдерде, пайдаланүшының жабдықты келешекте сатып алу жағдайы (условие) лизинг шартынның міндетті жағдайы ... ... ... ... Бельгия), басқа елдерде бұл жағдай тараптардың іне ... ... ... ... бір ... шартқа мұндай жағдайды еңгізуге тыйым салынады (мысалы, Ұлыбританияда).
Лизинг жөнінде бөлімді өңдей отырып, жұмысшы тобы, ен алдымен, ... ... ... ... ... ретінде қарастыратын халықаралық қаржы лизингі туралы Конвенцияның концепциясына негізделді.
Лизинг шартында, ... және ... ... ... таңдап алуды лизинг беруші жүзеге асырады. деп көзделуі мүмкін (1, 2 – тармақ.) ... пәні ... ... ... ... Конвенцияға қарағанда кеңірек анықталған және АК қаржы лизингіне тән қолық пен ... және ... ... кез ... ... ... еңгізеді. Сонымен қатар, лизинг пәні ретінде – бағалы кағаздар және табиғи ресурстар бола алмайтындығы бекітілген (556 б.).
Лизинг шартының елеулі ... ... ... кең және ... ... тиісті объектісі туралы жалпы талаптан басқа, мыналарды қосады (Жобанын 542 б.): мүлік сатушыының атауы; ... ... мен оны ... кезеңділігі; шарт мерзімі; егер шартта лизинг алушының меншігіне ... ... ... ... ... талаптары. (АК, 567-б. 1-4 тарм.)
Лизинг беруші лизинг алушы үшін мүлік сатып ала отырып, ... ... бір ... ретінде беруге анықталғандығы туралы сатушының хабардар етуге міндетті екендігі анықталған (568-бап).
Осымен бір мезгілде, ... пәні ... ... ... ... тек кана ... мүлікті сатып алған лизинг берушының алдында ғана емес, лизинг алушының алдында да тікелей жауапкершілігі көзделген. Сатушымен ... ... ... мен ... беруші бірлескен несие беруші болады. (572-бап, 1-тарм.)
Сонымен қатар, лизинг алушы мүлікті сатып-алу, сату шартының тарабы ... ... ... алушының, сатып алынған мүлікке ақы төлеу міндетін қоспағанда, қалған барлық құқықтары мен міндеттерін иеленеді. (572-бап, 1-том, 1 ... Егер ... ... ... ... сатушыны таңдау құқығын лизинг алушы да болган жағдайларды қоспағанда, лизинг беруші лизинг алушының алдында сатушыынын сатып-алу-сату ... ... ... орындауы үшін жауап бермейді. Сатушыны лизинг беруші тандамайтын жағдайда лизинг алушы сатып алу-сату шартынан туындайтын талаптарды тікелей өз қалауы бойынша ... ... ... ... мүлікті сатушыға да, лизинг алушыға да коюға құқылы. (572-бап, 2-том)
Лизингтін пәні болып табылатын ... ... ... немесе бүліну қаупін лизинг алушы көтереді. Бұл қауіптер, егер шартта өзгеше көзделмесе, лизинг алушыға мүлікті берген кезде ... ... ... шарты барынша кең заңнамалық негіздемеге ие болды. Жоғарыда айтылғандай, бұл шарт ... ... ... мен ... ... ... маңызды рөлге ие. Мүлікті жалдау шартының, элементтерінің, құрылымының, мазмунының, нысанының, ұғымдарының нақты ара жігін ашып алу және оларды ... ... ... үшін де, ... ... айналысатын заңгерлер үшін де қажет. ҚР-ның әлемдік экономикаға, Бүкіләлемдік Сауда ұйымына кіруге тырысушылықтары осы шартты зерттеудің көкейкестілігін артығымен дәлелдейді және осы ... ... дәл осы ... ... арналған.
1 –Тарау Жалдау шартының түсінігі және элементтері
Жалдау шартының түсінігі
Мүлікті жалдау қатынастары ... ... ... ... Бұл ... 1- ... ... жалдаудың жалпы ережелері қамтылған. Мүлікті жалдау қатынастарын реттеу азаматтық кодекспен шектелмейді, олар ... да заң ... ... ... ... ... ... мүлікті жалдау шартына да қатысты колданылады, сондықтан осы шарттардың катысушыларында негізгі нормаларды өзгерту және ... ... ... ... ... ... ... алу-сату шарты сияқты, мүлікті жалдау шартының да өзінің бірқатар түрлері бар. Бұл түрлердің айрықша ... ... ... ... ... ... ... да факторлардың ықпал ету ерекшеліктерінің нәтижесі. Қолданыстағы АК-пен лизинг, кәсіпорындарды жалдау, үйлер мен ғимараттарды жалдау ... ... ... жалдаудың түрлері бұл тізіммен шектелмейді.
Мүлікті жалдау және жалдау терминдері тепе-тен ... ... және мұны АК-н осы ... ... ... тарауынын атауынан байқауға болады. Біраз, уақыт бойы бұл терминдер арасында анықсыздық орын ... ... оның ... бір талаптарын, (мысалы, мүлікті келешекте сатып алу құқығы) ерекшелендіретін белгі ретінде болып шығара отырып, мүлікті ... ... бір түрі ... қарастырған.
Қазақ КСР-нын «Жалдау туралы» арнайы заңы кабылданып, ... ол ... ... ... ... Қазір осы терминдердің сәйкестігі жөніндегі мәселе төңірегінде үлкен даулар жок, бірақ жалдау мүлікті жалдау ... ... ... ... ... ие деген көзқарастар да кездесіп жатады.1
1 Рахманкулов Х.А. Новый Гражданский кодекс Республики Узбекистан – единая ... ... ... ... ... законодательство Республики Казахстан: статьи,комментарии, практика. Вып.7 Алматы:ВШП «Адилет», 1999-с.83
Мүлікті жалдау шартының сатып алу – ... ... ... ... ол мүлікті уақытша пайдалануға берумен байланысты қатынастарды реттейді. Мүлікті жалдау шарты Римде кеңінен таралған. Оның ... ... ... rerum» ... оның ... ... заңнамадағы анықтамадан айырмашылығы жоқ. Мұнымен қатар, мүліктік жал затты пайдалануды2
2 Римское частное право: Учебник/Под редакцией проф. И.Б. новицкого и ... И.С. ... ... ... ... және жалдаушының мүлікті иеленуге мән берілмеген, бұл былай тұрғанда жалдаушы тек қана иесінің құқықтық өкілеттіліктерін жүзеге асыруға көмектесуші түріндегі ... ... ... ғана ... ... ... ... де мүліктік жал шартынын негізгі максаты жалдаушыға мүлікті оған кажетті мөлшерде ғана пайдалану, одан пайдалы қасиеттерді алу ... беру ... ... ... ... ... ... сайын жетілдіруде. Бұл бірінші кезекте біздің заңнамада заттық құқықтар жүейесінің ... ... ... ... ... ... ... да мазмұны өзгерістерге ұшырап, оларды реттейтін нормалар меншік және заттық құқықтар ... ... ... ... ... құқығын заттық құқықтар арналған соңғы қазақстандық жұмыстарда (еңбектерде) жалдау заттық құқықтарға жатқызылды3. Жалдауды дәл осы ... ... ... ... ... ... де көздейтін, жалдаудың заңы анықтамасындай, пайдаланумен қатар иеленуді де көздейтін, жалдаудың заңы ... да ... ... Бұл ... ... ... қатынасардың, бұрыңғыдан гөрі тұрақттылығын арттырады және олардың маңыздылығын көтереді. Осылайша, мүлікті жалдау шарты – ... бір ... ... ... жеке ... ... ие бола ... немесе мұндай кажеттілігі жоқ тулғалардың бөтен мүлікті пайдалануын әсерлі құқықтық реттеуші ... ... ... ... жағдайларда (мысалы, жерді жалдау) тіпті, меншік құқығына балама ретінде қарастырылған (әңгіме ҚР-сы Президентінің 1995 жылғы ... заң күші бар «Жер ... ... ... көзделген, ұзақ мерзімді 99 ж. дейінгі жалдау туралы болып отыр). Енді жалдау (уақытша жер пайдалану құқығы) 49 ж. мерзімге ... ... ... 2001 ж. 24-қантарындағы «Жер туралы» Заңынын 28-бабы). Бірақ бұл тұтас алғанда мүлікті жалдау шартына тән емес.
Жалдау шартынан туындайтын ...... ... мен ... ... ... білген жөн. Әрине, міндеттемелік құқық шенберінде аталған қатынасардың алғашқысын барынша толық қарастырған дұрыс, мұнымен қатар, заттық жалдау ... осы ... ... ... ... барынша кең және толық талқыланған. Сонымен қатар, міндеттемелік – құқықтық қатынастарды ... ... ... мен ... ... жағдайларының сипаты толық деп айтуға болмайды. Сырт көзбен қараганда шарттық қатынасы болып көрінетін қатынасы негізінде жалға берушімен жалдаушының бір-біріне ықпал ... ... де ... ... сөз ... ... ... ұстау ауыртпалығын айрықша бөлу, мүлік иесі мен оны жалдаушының заттық құқықтық өкілеттіліктері арасындағы бәсекелестік және т.б. ... ... ... шартқа ҚР-дағы АК-ның 151-154 баптарында қамтылған мәміле нысаны жөніндегі жалпы талаптар да қатысты болып келеді. Мұнымен қатар, ... ... ... ... ... талаптар көзделген. Бұл шарт бір жылдан астам мерзімге жасалған жағдайларда, ол жазбаша нысанда жасалуы тиіс. Қызметтің қандай түрі (кәсіпкерлік және ... ... ... асыралатындығына және шарт мерзіміне қарамастан, тараптардың бірі заңды тұлға болған жағдайда, шарт жазбаша нысанда жасалуы тиіс. Қозғалмайтын мүлікті ... ... ... ... өтуі ... Мұнда «қозғалмайтын мүлікке құқықтарды және онымен жасалатын мәмлелерді мемлекеттік тіркеу туралы» Жарлықтың 2-бабында сәйкес, ... ... ... ... ... құқығы, жерді бір жылдан астам мерзімге пайдалану құқығы екендігін ескере кеткен жөн.
Жалдау мерзімі аныкталмаған шарттарда бұл ... ... ... ... ... туындап отыр.
Тараптар, бірінші кезекте жалдаушы мұндай жағдайларда өзінің ішкі ниеттері мен мудделерін басшылықка алуы тиыс, ал ... оған ... ... ... ... ... ... келтіруі тиіс.
ҚР-дағы қозғалмайтын мүлікке құқықтарды тіркеу жүйесімен ұқсас келеді. Оның міндеті ... ... ... ... ... ... бір ... дейінгі мерзімге жасалатын мүлікті жалдау шарты ауызша нысанда жасалуы мүмкін. Егер ... ... ... жалдаушыға өтуі көзделсе, онда ол, осындай мүлікті сатып алу-сату шартының нысанында жасалады.
Жалдау ... – бұл ... ... ... ... түрі ... қарастыруға мүмкіндік беретін өзіне тән белгілерін болып шығаруға болады.
Біріншіден, бұл шарт азаматтық-құқытық шарттардың мүлікті беретін шарттар қатарына жататындығын ескере отырып, ... ... ... ... сол мүлікке меншік құқығының жалдаушыға ауысатындығын бүлдірмейтіндігін атап өткен жөн; ... ... ... тек ... және ... не тек ... ... Бұл жағдай жалдау шартын басқа, сатып алу-сату, айырбас, қарыз сиякты ұқсас шарттардан ... ... бола ... ... ... Ресейлік азаматтық заңнамага қарағанда, қазіргі заң бойынша ... ... ... ... да ... ... айтқанда, жалдаушы жалданған мүліктің пайдалы қасиеттерін ғана алып қоймайды, сонымен қатар ол ... ... ... оның ... иесі бола ... ... мүлікті пайдалану оны иеленбей-ақ мүмкін болған жағдайларда, жалдаушының осы мүлікті пайдалануға алуы жеткілікті (мысалы, ғимарат иесі, ол ғимарат алушыға иелену ... ... ... ... ... бір бөлмелерді пайдалану құқығын береді).
Жалданған мүлікті пайдалану – мүліктің жалдаушы тарапынан пайдаланылатындығын білдіреді. Жалдаушы сол мүлікті пайдалану натижесінде алынған ... мен ... ... Жалдау шарты осы сапасымен ақылы қызмет көрсету шартынан ерекшеленеді. Ақылы қызмет көрсету шарты бойынша тапсырысшы қызмет көрсетушының мүмкін ... ... ... ... оның ...... алу. Оның тиісті мүлікті пайдаланудан тусетін өнім мен табыстарды, жемістерді иеленуге мүмкіндігі жоқ.
Жалға алушыға титулды иеленуші ... беру – оның ... ... ... құқықтары мен заңды мүддесін қонғау мәселесін қалыпты түрде ... ... ... Мұнда әнгіме жалдаушыға мүлікті титулды иеленуші ретінде, жалданған мүлікке үшінші тұлғалар тарапынан қол соғудан қоңғаудың заттык-құқықтың тәсілдерін беру туралы ... ... ... ... ... 305-бабынан туындап отыр. Осы бапқа сәйкес, мүлікті бөтеннің иелігінен талап ету құқықтары (виндикациялы талап), сонымен қатар, мүлікті ... ... ... ... құқығы (негаторлық талап), негіздерде жүзеге асыратын, мүліктің меншік иесі болмайтын тулғаларга да тиесілі.
Сонымен қатар, жалдаушыға титулды ... ... беру заң ... ... ... басқа элементін сақтау жолымен еру құқығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Меншік немесе өзге де шектелген заттық құқықтық үшінші бір тұлғаға ... ... өтуі ... ... ... ... бұзуға негіз болып табылаалмайды.
Жалдаушыға заттық-құқықтық қорғануды беру және мүліктің еру қасиетін мойындау - бұл ... ... ... қатарына жататындығын білдіреді.1
1 См? например: Гражданское право: Учебник. Под ред. А.П. Сергеева, Ю.И. Толстого. ЧП, М: 1997, с ... ... ... ... жаңа иеленушіге жалдаушының құқығымен ауыртпалық салып беру және оған заттық-құқықтык қорғану ... беру заң ... ...... ... сақтайтын жалдау шартын реттеу үшін заттық-құқықтық қатынасардың ... ... ... нәтижесі болып табылады. Өйткені, жалдау шартынан туындайтын құқықтық қатынасы абсолютті емес, ... ... ие; оның ... ... ... ... мен жалдаушыныңбір бірыне қатысыты құқықтары мен міндеттері, ал үшіншы ... ... ... ... ... ... ... шартының өзіне тән тағы бір белгісі – қазіргі азаматтық заңдарда ... ... ... ... құқығы бұрыңғы революцияға дейінгі заңдағыдай толық талқыланбайды. Мәселен, бұрын жалдаушы өзі жалдаған мүлікті қайта жалдауға (субаренда) бере алатын. Ал ... АК ... ... ... Жалдаушынын, оған мұндай құқықты жалға беруші өзі берген жағдайларды коспағанда, мүлікті қайта жалдауға беруге құқығы жоқ. ... ... ... заң шығарушының жалдау шартын бөлшекті және тікелей реттеуге тырысушылығы байқалып отыр. Ең болмағанда ... ... үшін де, оның жеке ... үшін де ... ... ... мақсатында жалдау шартынын барлық түрлерін қамтитін ережелері «жақшанын сыртына шығарылып» 34-тараудың 1 параграфына ... ... ... ... ... қатар, жалдау қатынасарын бөлшектеп реттеу бұл саладағы шарт еркіндігі кағидасын шектемейді. Жалдау шартын реттейтін нормалардың көпшілігі диспозитивті сипатқа ие, және ... ... ... бір ... ... реттелмеген жағдайда әрекет етеді. Осылайша, жалдау шартынан туындайтын негізгі құқықтық қатынасардың ... ... ... ... шарт ... оның өту ... мүлікті жалдаушыға беру тәртібі; жалдау ақысын төлеу нысаны мен тәртібі; мүлікті ұқыпты ұстау жөніндегі тараптардың міндеттері; жалдаушынын ... ... ... құқығы; жалдаушынын мүлікке жасаған жақсартуларының тағдыры және тағы басқалары.
Үшіншіден, жалдау шартының ... ... ... шығару (прокат, лизинг, т.б.) бәріне ортақ, біріңғай саралаушы белгісі негізінде емес, жалға берілетін мүліктің түріне байланысты жүзеге асырылған. Заң ... ... да, ... ... ... үшін ... берудың арнайы ережелерін анықтай мақсатын көздеген жоқ; әңгіме қайта ерекше ... ... ... ... ... жөніңде болып отыр (мысалы, үйлер мен ғимараттар, ... Бұл ... ... кем емес ... бар ... ... алу» қаупі нәтижесінде, олардың жалдау шарты туралы ... ... ... шектеп қою тәуекелі туып отыр. АК-ты қолдану тәжіребесі, атап айтқанда ... ... ... тұрғын емес үйлерге қатысты қаупі растап отыр. Құрылысы аяқталмаған объектілер мен тұрғын емес үйлер заңмен қозғалмайтын мүлік деп ... ... ... ... кезінде тараптар жалдау шартының жалпы ережелерін басшылыққа алуға мәжбұр болып ... Ал бұл, өз ... ... ... оның ішінде сот тәжіребесінде қиындықтар туғызып отыр.
Прокат ... ... ... ... түрі ... субъективтік құрамына байланысты бөлініп шығарылып отыр: мұнда жалға ... ... тек ... ... ... ... ... ретінде жүзеге асыратын тұлға ғана бола алады және жалдаушының ... ... ... (бұл ... ... сипатта болуы керек).
Азаматтық-құқықтық міндеттемелердің жалпы сипаттамасы тұрғасынан ... ... екі ... ... ... ... байланысты (синалагматикалық) шартқа жатады.
Жалдау шарты тараптардың оның елеулі жағдайларына қатысты қол жеткізгенде жасалатын деп саналатындықтан – консенсуалды ... ... ал оның ... енуі ... ... ... Жалдаған мүлікті жалдаушыга беру жасалған және күшіне еңген жалдау шартының жалға беруші ... ... ... ... ... ... ену сәті ... берумен сәйкес келгенде, жалдау шартынын жасалуынын ерекше тәртібі ретінде қарастыруға болады. Бірақ осының негізінде жалдау шартының нақты шарттар қатарына ... ... ... ... ... ... ... жалға беруші өзінің міндеттерін орындағаны үшін жалдаушыдан ақы алады.
Жалдау шарты екі жақты, өйткені тараптардың әр ... жеке ... ... ... ... орындауы тиіс болғандықтан борышқор және орындауды талап ете алатындықтан несие ... ... ... қатар, жалдау шартында бір-біріне қарсы елеулі және маңызды екі міндет бар: ... ... ... ... иелігі мен пайдалауына беру міндеті. Бұл екі міндет бірін-бірі шарттандырады және экономикалық тұрғыдан тепе-тең болып табылады.
Жалға берушының міндеттерін ... ... ... деп ... заңи ... – бір ... ... орындалмағаны, не шарттың өз уақытында да орындалмайтындыгын растайтын жағдайлар болғанда, қарсы ... ... өз ... орындауды тоқтата тұруға, не оны мүлде орындаудан бас тартып, шығындарды толтыруды ... ... ... ... ... ... ... элементтері.
Бұл шарттың тараптары – жалға беруші және жалдаушы. Жалға беруші мен жалдаушы ретінде кез келген тұлғалар (заңды және жеке) бола ... ... ... ... ... ... емес ұйымдар бола алады.
Ал, жалдау шарттары мемлекет немесе әкімшілік – аумақтық бірлік атынан жасалған жағдайларда, ... ... ... ... ... ... ... Қаржы министрлігінін мемлекеттік мүлік және жекешелендіру жөніндегі Комитетының ... ... ... беруші – бұл жалға берілетін мүліктің иесі; заңды тұлға мүлік иесі бола алады; егер мүлік оған шаруашылық ... ... ... басқару құқығы негізінде тиесілі болса. Шартпен, немесе заңмен мүлікті жалға беруге өкілетті ... ... ... ... ... ... тұлға, мүлікті басқарушы) жалға беруші бола алады.
Жалдаушы (жалдаушы) –мүлікті уақытша иелену мен пайдалануға, не тек ... ... ... ... жеке ... Мысалы, станокты жалдаушыға белгілі бір сағаттарда немесе күндерде ... ... ... ... ... Мүлікке жедел басқару құқығын иеленушы коммерциялық емес ұйымдардың оны жалға беру құқығы мүлік иесімен шектелуі мүмкін.
Тараптардың ... мен ... ... ... өтуі локалды және әмбебап құқық мирасқорлығы тәртібімен жүргізілуі мүмкін. Жалдаңған мүлікке меншік, жедел басқару немесе шаруашылық жүргізу құқықтарының басқа ... өтүі ... ... ... ... ... негіз болмайды. Бұл жағдай жалдау, мүлікке ауыртпалық салатындыгын былдіреді.
Азаматтың қайтыс болуы нәтижесінде жалдаушынын құқықтарының оның мирасқорына өтүі шартты ... ... ... ... ... ... ... жургізіледі. Әмбебап мирасқорлық кезінде де осы ережені басшылыққа алу керек.
Жалдау шартының пәні (объектісі) – негізінен қозғалмалы және ... ... ... ... Жалдау шарты бойынша берілетін мүлік (зат) жеке – анықталған тұтыналмайтын, қолдану процесінде өзінің тұтынушылық қасиеттерін табиғи тозу жолымен біртіндеп ... ... жер ... ... ... және т.б. сол ... ... қолдану жағдайларында өз қасиеттерін жоғалтпайтын объектілерге жатуы ... ... ... 541 ... сәйкес мүліктік жалға кәсіпорындар мен басқа да мүліктік кешендер, жер учаскелері, ғимараттар, құрылыстар, құрал-жабдық, қолық құралдары да берілуі ... ... ... ... ... ... да заттар да болуы мүмкін.
Заңнама бойынша мүліктік жалдауға берілмейтін немесе берілуі ... ... ... ... ... Бұл ... ... азаматтық айналымнан алынып тасталған және азаматтық айналасында шектелген заттарға қатысты.
Азаматтық ... ... ... заттар жалға беріле алмайды, ал азаматық айналымында шектелген заттар пайдалану режим сақталғанда және оған ... ... іске ... ... ... ... ... берілуі мүмкін. Мысалы, азаматтық айналымында шектелген белгілі бір ... ... ... ... ... оған ... құқықты уақытша беру емес (ҚР АК 252 бап, 2 тармак), жыл ішінде ол заттан құтылуы тиіс (басқа тулғаға меншік құқығын беру ... ... егер ... ... ... ... ... жағдайда, осы норма түрлі дифференциалды қолдануды талап етеді, бұл кезде ол ... ... бере ... ... ... айналымында шектелген мүлікті иелену құқығы жоқ меншік иесі оны соңынан келешекте сатып алу шартымен жалға бере ... ... ... ... ... ... затқа рұқсаты жоқ тұлғаға құқығын өткізуге (сатуға) мүмкіндік беріп меншік иесінің позициясын кушейтеді және меншіктің заңнамалық ... ... ... мүмкіндік береді.
Сондай-ақ кейбір объектілерді (негізінен табиғи) жалға берудынң ерекшеліктері бар, мысалы жерді жалға беру ҚР-нын «Жер туралы» ... 48 ... ... жер ... жер ... беру актысіне немесе жалдау шартына (уақытша тегін жер пайдалану шарты) сай ... ... ... ... ... оған ... ... міндеттемелерімен тығыз быйланысты. Жалға берілген мүлікті пайдалану бойынша тағы да бірқатар міндеттемелер жүктеледі, ал ... ... оны ... жургізіледі.
Бұл міндеттемелерге жататындар:
санитарлық және экологиялық талаптарға сәйкес келетін өндіріс технологиясын қолдану, халық деңсаулығы мен коршаған ... зиян ... ... ... төмендетпеу, жер қонғау шараларын жүргізу;
орман, су және басқа да табиғи ресурстарды пайдалану тәртібін сақтау, жер учаскесінде орналасқан, заңнамаға сәйкес мемлекеттік ... ... ... сәулет ескерткіштерін, археологиялық мұражайларды және тағы да басқа құнды объектілерді қонғауды қамтамасыз ... ... ... мен жер ... ... ... ... қабатын сату немесе басқа тұлғаға беру мақсатында алуға (сыпыруға) жібермеу, тек құнарлы қабатын қалпына келмейтін жағалауының болдырмау үшін кажет ... ... ... ... ... тәртібін қамтамасыз ету;
Тұрғын-үй, жер қайнауы және басқа объектілер жалдаудың өзіндік ерекшелігі бар. Бұл жағдайда жер ... ... ҚР ... 541 ... 4 ... ... шығатын концессиялар және басқа дер негізінде пайдалануға беріледі, және ол өзінін құқықтық табиғаты жағынан мүліктік ... ... ... ... ... ... ... жалдау шартынын объектілерінің кең мағнадағы түсінігі мынадай тұжырым ... ... ... ... ... заңнамасында шарт институттар жетілдіруде; одақтық кезеңнін азаматтық құқығына таныс емес шарттарынын, сондай-ақ шарт ... ... ... ... өңдеу нәтижесінде пайда болуда.1
1 Жайлин Г.А. «Обязательства в гражданском праве. Казахстан –2030 – проблемы совершения деятлеьности праоохранительных органов» (материалы ... ... А: ... ... МВД ... ... 1999 с. 186-190 Жер қайнауын пайдалануға және басқа да ... жаңа ... ... ... ... (белгісіздік) біртіндеп жойылуда.
ҚР АК-де тағы да бір елеулі жаңалық бар. Оны батыл, прогрестік қадам деп ... ... ... ... ... онда жолдау қатынасарының одан әрі даму перспективасі қаланады. Ол сонымен қатар дәстүрлі жолдау ... ... ... емес ... табылады. ҚР АК-нын 541-бабынын 2-томына сәйкес, егер заң актілерімен көзделмесе жер ... ... және ... да ... ... ... ... болатын тауар айналымын әмбебаптауға (универсалдауға) мүмкіндәі береді. РФ АК-де ұқсас норма қарастырылмаған.
Мүлікті ... ... ... сипаты, жалпы алғанда міндеттемелік құқықтық нормалардың мазмуны мен қалыптасқан шарттар тәжіребесі мүлікті жалдау шартында да, оны ... алу, сату ... да ... ... ... тек қана оның ... ... ықпал етері сөзсіз.
Мүлікті жалдау шартында жалдаушыға мүліктік жалдау объетісі ретінде мүлікті анықтауға мүмкіндік беретін мәлеметтер көрсетілуі тиіс. Объект жағдайы ... ... ... ... ... бұл ... ... тараптарының келіспеуі, ал сәйкесінше шарт жасалмаған болып саналады.
Маңызды практикалық мәні біздің көзқарасымыз бойынша тек объектілердің номинальді келісуі ғана ... ал оның ... ... ... ... ... Бұның кажеттігі мүліктік жалдау шартының өзіндік мазмұндық ... ... ... ...... ... анық талады егер ол белгіленбесе негіз ретінде әдеттегі жағдайдагы алынатын жалдау ақысы алынады.
Жалдау шартының мерзімі
Мүліктік жалдау шарты ... ... ... ... (ҚР АК ... 1т.) ... ССР АК-де мүліктік жалдау шартынын шекті мерзімі мүлік түріне ... 10 ... ... ... ҚР АК ... шекті мөлшерін тек жекелеген түрлеріне ғана белгілеген. Бұрын ескертілгендей, жер жалдау 99 ... ... ... ... мүмкін. Тұрмыстық прокат шарты – 1 жылдан аспайтын мерзімге жасалады.
Мүліктік жалдау шарты анықталмаған мерзімге жасалуы мүмкін. Бұл мерзім көрсетілмей ... ... орын ... Егер ... ... ... ... анықталмаса, әрбір тарап, егер заң актылерінде басқаша көрсетілмесе, басқа тараптарды жылжымайтын мүлікті жалдауда 3 ай бұрын, ... ... ... 1 ай ... ... ... арқылы шарттан кез-келген уақытта бас тартуға құқылы.
Мысалы, тараптар белгісіз мерзімге жасалған мүліктік жалдау шартында ... ... ... тиім ... ... ... ... жалдаудың шекті мерзімі белгіленсе, ал шарттың өзі белгісіз ... ... онда шарт ... шекті мерзімінін бітуіне байланысты автоматты турде токтатылады. Бұл жағдайда заң актілерімен белгіленген шекті мерзімнен ... ... ... шарты шекті мерзімге тең жасалған деп саналады. Жалдаудың шекті мерзімі қарастырылмағанда, мүліктік жалдаудың мерзімі де ... тек ... ... ... ... ... ... басқа, тараптардың әр-қайсысы шартты өз бастамасымен бұзуга құқығын сақтайды.
Мүліктік жалдау шартының түрлері
Лизинг – мүліктік жалдау шартының бір түрі ретінде
Лизинг әлемдік ... ... және ... лизинг шарты – мүліктік жалдау шартының ерекше түрі ретінде. Осы заманғы кәсіпкерлер улкен ықлас (мүдде) тұғызады, АК-ның ... осы ... ... (АК ... рет бұл ... ... ... пайда болып, бұл шарт түрі Батыс Европа мен ... ... ... ... 50 жылдардың соңында кеңінен қолданылды, ал қазіргі кезде әлемнің ... ... ... ... жеке ... біріңғайландыру жөніндегі Халықаралық институт (UNIDROIT) 15 жыл бойы халықаралық лизингтің біріңғайланған ... ... ... ... Бұл ... ... ... әртүрлі мемлекеттерде орналасқан ұйымдар арасында лизингтің халықаралық түрі кең қолданыла бастады.
Бұл жұмыстың нәтижесі 28 мамырда 1988 жылы Оттава ... ... қол ... ... қаржылық лизинг туралы Конвенция (Оттава конвенциясы) болып табылады, онда ... көп ... ... ... ...... қатынастардың үш жақты кешені » деп танылады.
Бірақта бүгінгі кунде әр мемлекетте лизингті құқықтық реттеу біркелкі ... ... ... ... қарсы заңдама шешімдері қалыптасқан немесе басқа лизинг шартынын ережелері.
Лизинг ... ... ... тобы ең ... ... ... лизингідей Оттава конвенциясының концепциясымен бағдарланған, соған ... ... ... қатынасардың үштік кешені, сонымен лизингтік компания қолдануының сұрауы және көрсетуі бойынша дайындаушыдан құрал-жабдықты алады, содан ... ... ... ... ... ... құрамына екі шарт кіреді:
Сатып алу-сату шарты (лизинг компаниясымен және дайыдаушының арасында құрал жабдықтарды иеленуге, бұнда дайындаушы – сатушыболып табылады, ал ... ... ... ... ... ... ... және пайдаланушыдан арнайы осы мақсаттарға сатып алынатын құрал жабдықтарды ...... ... ... ... Кодексте лизинг түсінігі және пәні
Лизинг тусінігі Азаматтык Кодекстың 565 ... ... ... ... ... ... лизинг алушы көрсеткен мүлікті сатушыдан меншігіне сатып алуға және лизинг алушына осы мүлікті ақы ... ... ... және ... ... ... беруге міндеттенеді. Лизинг шартында сатушыны және сатып алынатын ... ... ... ... беруші жауап алады (565 б. 1,2 тар Азаматтык Кодекс)
Лизинг пәны АК-те Халықаралық қаржылық лизинг туралы Оттава конвенциясынан ... ... және ... қаржылық лизингке тән машина, құрал-жабдықтармен қатар, кез-келген тұтыналмайтын ... да ... ... ... кағаздар мен табиғи ресурстардың лизинг объектісі бола алмайтыны көрсетілген. (АК 556 бап). Бағалы кағаздар ... бұл ... АК ... дейін практикада құқықтық табиғатынан лизинг объектісі болып табылмайтын бағалы кағаздармен лизинг шартын жасасуға тырысушылық пен тығыз ... ... ... ... ... ... ... жалдау шартына қарағанда едәуір кеңірек және шарт объектісінің жалпы жағдайларымен қатар, өзіне қамтиді: мүлікті сатушының атауын; төмен өлшемі мен ... шарт ... ... ... ... ... өту (алмасу) жағдайларын, егер мұндай алмасу шартта қарастырылса (АК 557 бап).
АК лизинг қатынастарына байланысты бірқатар ерекшелік жағдайларды қамтиді. Лизинг берушінің ... ... үшін ... ... ала ... мүліктің белгілі-бір тұлғаға лизинг ретінде беруге арналғандыгы туралы сатушыны хабардар етуі ... ... (АК 568 бап). Бір ... ... пәні – мүлікті сатушының тек мүлік сатып алған лизинг ... ... ғана ... ... ... лизинг алушы алдында да тікелей жауапкершілігі белгіленді. Лизинг алушы мен ... ... ... ... ... ... ... (АК 572 бап). Бұл орайда лизинг алушы ... ... ... ... тарабы болғанда сатып алынған мүлікке ақы төлеу міндетін қоспағанда, оның сатып алушы үшін АК-те көзделген құқықтары бар және ... ... ... ... ... өзгеше көзделмесе сатушыны таңдау құқығы, лизинг алушыда болған жағдайларды қоспағанда, лизинг беруші ... ... ... ... сату – ... алу ... туындайтын талаптарды орындауы үшін жауап бермейді. Соңғы жағдайда лизинг алушы сатып алу – сату шартынан туындайтын талаптарды ... өз ... ... ... ... ... мүлікті сатушыға да, лизинг алушыға да қоюға ... (АК 572 ... ... болып табылатын мүліктің кездейсоқ жойылу немесе бұлыну ... егер ... ... ... ... ... ... лизинг алушыға ауысады (АК 569 бап).
Кәсіпорынды жалдау – мүліктік жалдау шартының бір түрі.
2.1 Кәсіпорынды жалдау АК-нің 2 тарауы, 3 бөлімі ... ... (АК 573-580 бап). ... бұл түрі ... КСРО ... ... ... сондай-ақ ҚР-ның нарықтық экономикасында, сондай-ақ жалдау туралы ҚСРО мен ҚазССР-нын арнайы ... ... ... ... ... ... ... сатыларының бірі ретінде қарастырылды. Бірак АК-пен реттелетін кәсіпорын жалдау қайта құру ... ... ... ... турде ерекшеленеді.
2.2 Кәсіпорынды жалдау шартынын мысалы – ... ... ... ... ... ... (АК 119 бап). ... жалға берушінін басқа тұлғаларға беруге құқығы жок, құқықтар мен міндеттер кыімейді (АК 573 бап).
2.3 ... ... ... қорғау.
Кәсіпорынды жалдаудың құқықтарын реттеудің неғурлым маңызды мәселелердің бірі – жалға берілген ... ... ... құқықтарын қорғау болып табылады. АК-гі мұндай құқықты ... ... ... ... ... ереже бойынша кәсіпорын жалдаушыға жалға берушіден міндеттемелерді тоқтатуды немесе мерзімінен ... ... ... ... ... ... есеп ... аякталғаннан кейін ғана берілуы мүмкін (АК 574 бап).
АК-нын 574-бабы ... ... ... ... тиіс ... ... талаптарды орнықтырады, оның ішінде жалдаушыға борыштарын аударғалы туралы жалға беруші өз кредит берушілерін жалдау шарты жасалғанға дейін хабарлау міндеттілігі мен бұл ... ... ... ... (АК 574 бап. 1-3 ... бойынша берілген кәсіпорын құрамына осындай арнаулы руқсаты (лицензиясы) болмаған жағдайда жалдаушының орындауы ... ... ... ... беруші кредит берушілер алдындағы тиісті міндеттемелерден босатпайды (АК 573 бап 2 тармақ).
2.4 Кәсіпорынды жалдау ... ... ... ... ... мен мемлекеттік тіркеуіне арнаулы талаптар қол қойған біріңғай құжат жасау жолымен жазбаша жасалады. Мемлекеттік ... тиіс және ... ... ... ... ... ... есептелінеді. Кәсіпорынды жалдау шартының нысаны сақтамау шартынның жарамсіздігіна әкеп соғады (АК 575-бап).
2.5 Жалдау кәсіпорының ұстау және жалдаушының ... ... ... мен ... ... күтіп ұстау міндеттілігіне байланысты ерекшелігі бар. Жалпы ереже ретінде жалдаушы шарттың букіл қолданылу ... ... егер ... ... көзделмесе, ағымдағы және қүрделі жөндеуді қоса алғанда, ... ... ... ... ... ... белгіленген. (Азаматтық Кодекс 577 бап)
Кәсіпорынды жалдау шарты жалдау ... ... ... мен ... қарағанда едәуір кең, егер бұл заң актілерінде немесе шартта өзгеше көзделмесе және ... ... бұл ... ... ... әкеп соқпауы және шарттың басқа ережелерін бұзбауы керек (Азаматтык Кодекс 578 бап).
Жалдаушы жалға берушінің іңсіз ... ... ... ... ... оның ... арттыратын өзгерістер еңгізуге, оны қайта құруга, кеңейтуіне, техникамен ... ... ... ... ... өзгеше көзделмесе, кәсіпорынды жалдаушы жалға алынған мүліктен ажыратуға болмайтын жақсарту құнының, мұндай жақсартуға жалға берушының рухсат етуіне қарамастан ... ... ... (АК 579 бап 1-2 ... ... 580 ... ... ережелерге қосымша ретінде жалдау кәсіпорынын мүліктерін қайтаруға қатысты арнаулы ережелер қосылған өткізу актысын жасауды және оны қол қоюға ... ... қоса ... егер шартта өзгеше көзделмесе. Бұл жағдайда жалдаушы міндетті болып табылады және соның ... ... (АК 580 ... мен ... ...... жалдау шартының бір түрі
3.1 Үйлер мен ғимараттарды жалдау ... 29 ... 4 ... ... ... (АК 581-584 ... мен ... жалдау шарттык нысынасы – заңдык анықтамасы құрылыс нормалары мен ... ... ... мен ғимараттар болады. Сонымен қатар, жалдаудың бұл түріне АК-нын 30 тарауымен реттеленетін тұрғын-үй ретінде қолданылатын үйлер жалдауы жатпайды.
Егер шартта ... ... мен ... ... ... ... ... қолданылады (АК 581 бап).
Ресей АК мен ҚР АК ...... мен ... ... жер ... жалға беруін реттейтін бөлімдері жоқ, себебі бұл ... ҚР жер ... ... Шарт ... ... мен ғимараттарды жалдау шартына белгілеген талаптар анықтаган: үйді немесе ғимаратты ... ... ... қол ... ... ... ... жазбаша нысанда жасалады. Бұдан басқа кемінде 1 жыл мерзімге жасалған үйді немесе ғимаратты жалдау шарты мемлекеттік тіркеуден өтуі тиіс және ол ... ... ... ... ... ... деп есептеледі. Үйді немесе ғимаратты жалдау шартының нысанын сақтамау оның ... әкеп ... (АК 582 ... АК ... ақы қатынасарын реттеуге ерекше көңіл бөледі. Тараптардың жалдау ақысынын мөлшері туралы болмаған жағдайда үйді немесе ғимаратты жалдау ... ... деп ... АК 583 ... ... ... бойынша үйлер мен ғимараттарды жалдау шартында АК 385 бап. 3 ... ... баға ... ережесін қолдануға тікелей тиім салады.
3.4 Жалға берушінің үйді ... ... ... ... оны жалдаушының қабылдауы өткізу актысы немесе тараптар қол ... ... ... өзге ... ... ... асырылады. Кужатқа тараптардың бірінің шартта көрсетілген талаптар бойынша қол коюдан бас тартуы, тиісінше жалға берушының мүлікті беру ... ... ... ал ... ... ... бас тартуы деп қаралады. (АК 584 бап)
Көлік құралдырын жалдау
4.1 Көлік құралдарын жалдау Ак-тын 29 ... ... ... (АК 585-594 ... Бұл нормаларына басым негізінде көлік құралдарының экипажімен жалдау (уақытша кеме жалдау) реттеледі. Шарт нысанына көлік құралдарын ұсынумен қатар, оны басқару мен ... ... ... қызметтер ұсыну да кіреді. Жалдау нысанасы ретінде автомобиль, сондай-ақ басқа да ... ... әуе, ... өзең ... де бола ... Көлік құралдарының жекелеген түрлерін жалдау, оны басқару және техникалық пайдалану жөніндегі ... ... ... заң ... ... мүмкін екендігі Кодексте көрсетілген. Бұндай актілерге бірінші кезекте көлік туралы заңдар жатады.
Көлік құралдарын басқару және ... ... ... ... көрсетусіз жалдау (көлік құралдарын экипажсіз жалдау) мүлік жалдау шарты туралы жалпы ережелерге ... (АК 594 ... ... ... экипажімен жалдау шартының ерекшелігі – АК 29-тарауындағы жалдаушының жалдау шартын ... және ... ... ... ... ... басым құқығы туралы ережелері (АК 557, 558 бап) көлік құралдарын экипажімен жалдау шартына колданылмайтындығы болып табылады (АК 585 бап). Бұл ... ... ...... ... ... інсіз үшінші тұлғалармен көлік құралдырын пайдалану туралы шарттар жасасу мүмкіндігі. (АК 591 бап)
4.3 Көлік құралдарын ұстау мен ... ... ... ... көлік құралдырын ұстау мен пайдаланудың құқықтық қатынасарын реттеуі ... ... ... қарағанда кеңірек қарастырылған. Жалға беруші шарт колданылатын букіл мерзім ішінде ... ... ... құралын, ағымдағы және қүрделі жөндеуі жүзеге асыру мен қажетті керек-жарақтарды беруді қоса алғанда, тиісті жағдайда ұстауға міндетті. (АК 587 бап) ... ... ... ... ... құралдарын басқару мен пайдалану міндеттері көрсетілген. Жалдаушыға жалға беруші берген көлік құралын ... мен ... ... ... ... ... көлемі шартта аталған жалдау мақсатына сәйкес оның қалыпты және қауіпсіз пайдалануын қамтамасыз ету тиіс. Көлік құралын экипажімен жалдау шартында ... ... ... неғұрлым кең ауқымы қарастырылуы мүмкүн. (Азаматтык Кодекс 588 бап)
АК-те көлік құралдырының ... (АК 588 бап, ... ... ... ... зиян үшін ... (АК 592 бап) және ... құралы келтірілген зиян үшін жауапкершілікке қатысты арнайы реттеулер бар.
Прокат – ... ... ... бір түрі
5.1 ... ... АК-нын 29-тарауы арқылы реттеледі. (АК 595-600 баптар) Прокат шарты бойынша турақты кәсіпкерлік ... ... ... мүлікті жалға беруші мүлікті ақы төлеп уақытша иеленуге және пайдалануға ... ... ... ... ... ... егер шартта өзгеше кездемесе немесе міндеттеме мәнінен өзгеше ... ... ... пайдаланады. (АК 595 бап)
5.2 Прокат шартының ерекшелігі. Мүлік жалдау шартынын бұл түрінің ерекшелігі – оның ... шарт ... мен жыл ... ... жасалуы болып табылады (АК 596 бап). Жалдаушының мүлікті жалдау шартын жаңартуға басым құқығы туралы және мүлікті жалдау шартын белгісіз мерзімге ... ... (АК 557, 558 бап.) ... ... ... (АК 596 бап).
5.3 Прокат шарты бойынша мүлікті пайдаланғаны үшін төленетін төлемнің бірқатар ерекшеліктері бар. Төлем мерзімді немесе біржолғы еңгізілетін ... ... ... төлемдер түрінде белгіленеді. Жалға беруші мүлікті мерзімнен бұрын ... ... ... ... мүлікті пайдаланғаны үшін алған ақының тиісті бөлігін оған мүлікті нақты қайтарған кейінгі күннен бастап есептеп қайтарады.
Жалдаушының мүлікті пайдалану ... ... ... ... ... орындау жазбасы негізінде сөзсіз (карсылықсыз) тәртіпте жүзеге асырылады (АК 599 ... ... ... мүлікті пайдалану
Азаматтық кодексінің 598 бабында жалға алуға берілген мүліктің кемшіліктерін жою шарттары және ... ... ... ... ... ... шарты бойынша жалдауға берілген мүліктің қүрділі және ағымдағы ... ... ... ... ... ... (АК 600 ... прокат шарты бойынша көрсетілген жалдаушының мүлікті пайдалану ... ... ... ... ... жалдау шарты бойынша жалдаушының өзінің құқықтары мен міндеттерін басқа тұлғаға беру, жалдаушының құқығын ... алу және ... ... ... мүліктік салым ретінде еңгізуге жібермейді (АК 2 бап). АК-тың 30 бөлімінде пәтер үйді жалдау ... ... ... ... ... ...... көрсетілген қатынастар арнайы заңдылық актісымен – «Тұрғын үй қатынастары туралы» ... ... 1997 ... 30 сәуірде заңымен (ары қарай тұрғын –үй қатынастары туралы заң) белгіленеді. Тұрғын – үйді жалдау ... ... екі жағы ... жалға беруші және жалдаушы болып табылады. Жалға беруші – тұрғын иесі немесе сенім ... ... ... ... ретінде азамат та, заңды тулға да болуы мүмкін. Жалдаушы ... ... ... катысуымен тұрғын-үйді жалдау қатынастары мүлікті жалдау шартымен реттеледі.
Осындай – шартының қарастырар ... ... – үй ... ... уй ... ... ... (консенсуалды) болады.
Тұрғын – уй қатынастары туралы заң үйді жалдау шарт ... ... ... ... Мундай шарт жазбаша түрінде жасалуы керек. Турғын – үй жылжымайтын мүлік болғандықтан жалпы ... ... ... үйді жалдау шарты мемлекетік тіркеуге жатады (АК 118 бап). Бірак та ... үй ... ... заңының 80 бап келісе отырып мемлекеттік тұрғын үй қорынан үйді жалдау ... ... ... ... және мемлекеттік тіркеуге жатпайтын қылуы керек.
Мемлекеттік тұрғын үй қорының үйінен тұратын үй бөлімі жалдау ... ... ... ... ... оның ... ... беру туралы жергілікті атқарушы органның шешімі болып табылады. Бұрын турғын жайға кіргізудың жалғыз ғана ... ... ... ... тұрғын-үй қатынастары туралы және АК –де мемлекеттік тұрғын-үй қорынан тұрғын ... ... ... туындататын негіздердің қатарынан ордер жойылған.
АК 602 бабы 2-де мемлекеттік тұрғын-үй қорының үйлерінен тұрғын үйді пайдалану және беру ... ... ... ... сілтеме жасалған.
Бұрын әрбір азаматтың тұрғын-үй жағдайларын жақсартуға мұқтаждық жағдайлары кезінде мемлекеттік тұрғын үй ... ... ... ... қоса ... ... үй ... да болатын еді. Қазіргі уақытта мұндай құқық белгілі категориядағы тұлғаларға ғана мойындалған.
Тұрғын –үй қатынастары ... ... ... ... ... ... қорынан үй пайдалануға алуға халықтың әлеуметтік қорғалатын тобына қатысты тұлғалар, мемлекеттік қызметкерлер, бюджеттік ұйымдарының жұмысшылары, әскери қызметкерлер, іріктелген ... ... ... ... бар (67 бап). ... әлеуметтік козғалатын тобына қатысты тұлғалардың тізім саны тұрғын –үй қатынастары туралы заңда 68 бапта жеткілікті баяндалған және Улы Отан ... ... мен ... ... ... ... тең адамдарды, жасы бойынша зейнеткерлерді, репатрианттарды жатқызады. Мемлекеттік тұрғын-үй алуына болады, егер олар аз ... ... ... жиынтық айлық табыс отбасының әрбір мушесіне үй беру айналымының соңғы 12 айында өмір сүру минимунынан төмен болса).
Мемлекеттік тұрғын-үй ... ... ... ... жоқ ... да ... берілуі мүмкін. Соңында жорамалдап айтарымыз оларға мемлекеттік тұрғын – үйді ... беру ... ... үй ... ... заңнын 2 бап 9-сәйкес иеленеді. Шет елдік азамат мұндай құқықка ие бола алмайды.
Мемлекеттік тұрғын-үй қорынан үй берудің ... ... ... ... ... ... 69 ... ережесімен анықталған үйге кажеттілік болып табылады. Мемлекеттік – тұрғын үй ... үй оны ... құқы бар ... ... ... ... ... меккен-жайы бойынша оларды есепке алу үшін осылай жургізіледі. Ауқамтылған әлеуметтік корғалатын азаматқа үйге ... ... ... тізіммен беріледі.
Көрсетілген мерзімге кірген азаматтардың құқығы тең деп саналады. Жаңа заң мемлекеттік үйді пайдалануға арнайы категориялы тұлғалардың артықшылық құқығын қарастырмайды.
Жалпы ... ... үй ... ... органның шешімімен беріледі. Мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын-үй қорынан үй ... беру ... ... ... ... үй қатынасы туралы заң 100 бап).
Мемлекеттік тұрғын үй қорынан үй жалдау шартын бұзу және үй ... және оның ... ... ... ... тек тұрғын-үй қатынасы туралы заңмен қарастыралған ... ... ... үй ... ... заңдыктың императивті нормалары реттелмегендіктен және тұрғын-үй қорынан үй жалдау ... ... үшін ақы ... мөлшері, мерзім, жөндеуден өткізу бойынша міндеттемелерін бөлу және т.б.) екі жақтың келесімдерімен анықталады.
Тұрғын-үй қатынасы туралы заң жеке тұрғын үй ... ... ... ... әр түрлі құқықтарының режимдерін үй иесі сонда тұрады ма әлде ... ма ... ... ... Тұрғгын-үй қатынасы туралы заңының тұрғын-үйді жолдау шартын анықтайтын 24 бабы яғни меншік иесі тұрмайтын ... ... емес ... ... және азаматтарға меншіктену құқығына жататын тұрғын-үй жалдау қатынасы реттейді. Ол үй иесі үйінде ... ... ... қолдану заңды тұлғаға сәйкес деу біздің пікірмізше сыпайылыққа ... 24 ... ... ... ... мүшкіндік берілетін, ал азамат арасындағы қатынасыға сәйкес деуге болмайды. 25 бап үй иесі тұрақты тұратын үй ... ... ... ... ... ... ... 24 бабына сәйкес үй жолдау шартың қарастырар нәрсесі тұрғын-үйде үй иесі ... ... ... тұрғын-жай және бөлек (оңашаланған) бөлме болуы мүмкін. Үй иесі ... ... ... ... ... ... – жай және оның ... соның ішінде көршілес бөлме және бөлменің бөлігі де болуы ... 24 ... ... жалдаушы жалпы ереже бойынша (егер басқасы шартта қарастырылмаса) өзінің отбасы мүшелерін жалдаушы де мен ... ... ... 25 ... ... басқа тұлғаларды, отбасы мүшелерін қоса үй иесі келісі бойынша мүмкіндігі бар делінген және тұрғын-үй жалпы қорынан үй ... ... бұзу және ... және олардың отбасын көшіріп әкелу жалдаушының шарт шартын сақтамаған кезде мүмкін, сондай-ақ басқа негіз бойынша, тұрғын-үй қатынасы ... ... ... Осындай кезде үй яғни үй иесі түрақты тұратын басқа тұратын жері болмаған кезде орналастыруға болады.
II ... ... ... мазмұны
2.1. Арендаға берушінің міндеттері (жалға беруші)
Жалға беруші бірінші кезекте мүлікті жалдаушыға шарт талапты мен мүліктің мақсатына сәйкес келетін ... ... ... ... ҚР АК 547 бап ... ... жататын мүліктің күйі бірінші кезекте шартта анықталуы тиіс, мысалы, қоймалық жайды жалға тапсыру мынандай түрде түсіндірілуі мүмкін, олар өрі ... ... онда ... ... ... ... ылғалдылық және т.б. талаптарға сай болуы керек. Егер шартының өзінде мүліктің күйіне талаптар анықталмаса, онда олар мүлік пайдаланғанда ... ... мен ... шыға ... ... ... сату-сатып алу шарты бойынша заттарға талап етілетін ... ... мұны ... өте қиын ... ... мүліктің күйіне талаптар көп жағдайда субъективті мінездемелі болып жатады.
Жақтардың арасанда келісушіліктер болмаса, шешуі қиын қарама ... ... ... ... егер ... мүлік қандай-да бір ерекше сапаға ие болғанын қаласа, ол жалға берушімен келісуі керек. Мүлік кемшіліксіз болуы керек және кемшіліктер шартта ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі жөнінде сұрақты шешудің басқа мүмкіндігі бар. Егер жалға берілген заттың кемшіліктері тікелей оны қараған кезде және затты жалға ... ... ... ... ... сол ... мүлікті пайдаланып, және оның кемшіліктерімен таныс болса, онда жалға беруші заттың кемшіліктеріне жауап бермейді.
Заттың кемшіліктерінен мүліктің ... ... ... ... ... бір нашарлауын ажыратуға болады. Сондықтан бұл мынадай болу мүмкін: эксплуатациядан соң бірнеше жылдар өткеннен кейін мүліктің күйі ... деп қана ... ... сондай-ақ қанағаттанарлық деуге болады, бұл шартың 2 жағының белгілі іс-әрекетінің орындалуы мен белгілі шешімдер ... ... ... ... А.А. Ивановтың шарт жасаған бойда мүлік ереже бойынша арендаторға берілсе де, мүліктің тиісті күлін қаншамасың ету ... ... ... мерзімі кезінде әрекет етеді деген үзілді – кесілді мінездемесімен келісу қиын. Ол мүлікті жалға беру келесімінің жақтарының ... ... оған ... ... мен ... міндеттері мен құқықтың алдан уақытта қарастырып көз жеткізуге болады.
Мүлік өзіне қатысты құжаттарымен өзіне жататын ... ... ... ... ... ... ... сапасы, қанау тәртібі және т.б.) жалға беріледі. Сол ... ... ... ... құжаттар туралы сөз болмайды, мысалы, жылжылмайтын мүлікті сату-сатып алу келесімшарт ал мүліктің қанауы жүзеге асыру үшін ... ... да ... Құжаттар жалға берушіде қалып және жалдаушының онымен таныс болуы шартта ... ... ... мен оған қатыстылар берілмесе, және оларсыз жалдаушы шартты жасау кезінде есепке алынған құқығы бар ... ... ... ... және елеулі мөлшерде одан айырылып қалса, ол жалға ... ... ... ... ете алады және шартты бұза алады. Бұл айтылғандар жалға беруші әлде оған басқа да себептер болғанына қарамастан одан жалдаушы ... және оған ... ... етеуіне болады дегенді есепке алмайды.
Жалға беруші шартта қарастырылған мерзімге мүлікті бермесе, жалдаушы бұл мүлікті ҚР АК 355 бабына сәйкес кері ... ... және ... ... ... ... Бұл екі жағдайда жалдаушы өзінің тартқан шығының орнын толтыруды талап ... ... соң ... иесі зат ... ... ... сәйкес ауыртпалық түсуі сақтап қалады. Сондықтан тұтастай меншік иесі жалға ... ... ... ... ... ... ... бірге қолма-қол заттық құқық күшін түгелдей жалдаушыдан шығарып тастауға болмайды, бұл меншік ... ... ... және оған ... ... ... ... тікелей жүзеге асырғанмен осы ауыртпашылығын бөлу туралы сұрағы кей кезде меншік ... ... ... ... күші сол және ... ... басқа адамдарда да туындаған нақты толықтай шешілмейді.
Мүлік ... ... ... ... бөлу шарттан екі жаққа мынадай келесі түрінде беріледі. Жалға беруші соңдай-ақ жалға беретін мүліктің есебінен күрделі жөндеуден өткізуді келісілген уақытта ... егер заң ... ... да шарттарда қарастырылмаса онда өз есебімен келісілген уақытта да күрделі жөндеуден өткізуі ... ... ... ... ... ... бермейтін жағдайдың нәтижелерде туған керекті қажеттілікті өзінің есебінен жөндеуден өткізуге міндетті, жөндеу ... ... ... егер заң ... және ... ... ... (қараңыз: ҚР АК 552 бап 2). Келтірілген Азамат кодекстің нормаларын мағынасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... өндірістік дефектісі болса жалға беруші жөндеу өткізуге міндетті.
Шарт жасау кезінде жалға ... ... ... ... беруге үшінші жақтың барлық құқықтарын алдын-ала айтып қоюға міндетті. (сервитуте, керілге алу қуқығын және т.б.) Сондықтан да 1-ші ... ... ... құқық туралы яғни оны ауыртпашылық етуі туралы сөз болмақ.
Мүлікті жалға беру осы мүлікке 3-ші жақтың құқығының өзгеруі және тоқтатылуына ... бола ... ... та ... көбінде құқық бәсекелестігінсіз болмайды. Бұл кезде бір құқықтың басқалар алдында басымдылығы туралы сұрақты шешу өте қиын, егер бір ... ... ... ... ... бекіту үшін есептілік негіздемесі болмаса, мысалы, арендатордың ... ... ... ... ... ... ... алдында күдік тудырмаса, егер бұл кезде шарт шарттары сақталса мүмкін болады. ... ... осы және ... ... құқығының басымдылығын анықтаудың жаңама критерилері оның бірінші реттілігі болып табылады, біреудің ... ... ... ... АК-де бәсекелесетің құқығының біреуінің басымдылығы туралы сұрақтың ... ... ... ... ... Егер зат алуға бірнеше кредитор үміткер ... ... ... ... ... болса, олардың біреуіне зат беріліп жоғалады, ал егер зат берілмесе онда міндеті ертеректеу пайда ... сол ... не адам ... ие, ал егер бұны ... ... ... кезде – кім бірінші шағым берсе сол адам ие ... (РФ АК 398 бап) ҚР АК –ң 355 ... ... ... еске алынады да оның критерийлері көресетілген.
Заттарды белгіленген уақытқа жалдаушының әрбіреуіне пайдалануға беру құқығымен мүліктік жалдау шартының бірнешеден жасауға ... ... ... ... мұндай шарттарды жасау сұрақтарын өзінің жеке көзқарасымен шешеді, және екер осы ... ... ... ... ... немесе мүддесіне қандай да бір озбырлық жасаушылық болмаса жалдаушының ешқайсысыда шектеулі ... ... ... ... ... да бір ... қоя алмайды, жалға берушінің негізгі міндеті жалға берілген мүлікті ... үшін ақы ... ... ету болып табылады.
Жалға берушінің негізгі міндеті жалға берілген мүлікті пайдаланғаны үшін ақы төлеуді талап ету ... ... ... ... ... жалдаушыдан оның басқа барлық міндеттімелерін орындауды талап ете алады.
Жалдаушы келесімшарт шартымен сәйкес оған жалға берілгенде пайдалануға міндетті ал егер ... ... ... ... ... ... сәйкес анықталады.
Берілген міндет жалға берілген мүліктің мазмұны бойынша жалға берушының міндеттеріне ... ... ... ... болып табылады. Бұдан басқа жалға беруші келесім шарттың әрекет мерзімінде мүлікті пайдалану белгілі. Шамада шектелген болады, мысалға, ... ... ... ... ... жалдауға берілгеннің мезгілсіз тозуына қауіп тууы мүмкін.
Егер жалдау шартпен немесе мүліктің белгісімен сәйкес емес мүлікті осындай әрекеттерді тоқтату ... ... ... ... ... ... ... пайдаланса, онда жалға беруші шартты бұзуға және мүлікті ... ... ету ... ... Егер оған ... беруші әрекеттерінен зиян келсе, онда ол ҚР АК 350 бабына сәйкес орнын толтыруды талап етуіне міндетті болады. ... ... ... жалдаушы және өзінің міндеттерін бұзған кезде, бірақ та мүліктік жалдау ... ... ... ... ... ... ... талап етуге құқығы бар, егер ол кәсіпкерлік сипаты болмаса, әрқашан кінәға негізделген болады.
Жаңа Азаматтык Кодексте жалдаушының мүлікті жалдауынын билік ету ... ... ... ... ... ... берушінің жалға алынған мүлікті қайта жалға беруіне (субаренда), мүлікті жалдау шарты бойынша өзінің імен іске асыра алады. Жалдаушы жалданған ... ... ... ... ... ... бұл құқықтарды кепілге беруы және егер басқаша заң актілерімен бекітілмесе, шаруашылық серіктестіктерінде, акционерлік қоғамда жарғылық ... ... ... ... ... ... кооперативке жарна ретінде өткізуі мүмкін мұндай құқылық иелік етуіне орай тікелей шартта айтылуы да ... ... ... жағдайларда, қай жалдауды шығаруға, жалға беруші алдындағы шарт бойынша жауапкершілік жалдаушы алады. Мүлікті басқа тулғага беру ... ... ... інің ... ... асып ... уақытка жұмсалуы тиіс емес.
Субаренданың інін қызметі мүлікті жалдаудың негізгіге байланысты болады. Егер ... ... ... ... ... ... жарамсыз болып табылса, осыған сәйкес жасалған субаренданың де жарамсыз болады. (560 бап АК ҚР). Осы ... ... орай ... ... ... іне құқықтық қатынасардың мүлікті ақысыз пайдалану, кепілге беру және басқалар да тәуелді болады.
Жалдаушы ... ... өз ... ... ... Ол ... тәртібіне, жалдау төлемін жүзеге асырумен байланысты басқа да міндеттерді орындауға қатысты төлемдердің шарттары мен тәртібін сақтауға міндетті.
Егер ... ... ... ... ... онда ... ақша айналымының режимі сақталуы тиіс. Егер төлемнің басқа түрі қарастырылса, онда ... ... алу, ... ... ... ... дері ... нормалар қатынасын жатқызуға болады. Бұл жалпы алғанда жалдаушының жал төлемі бойынша міндеттерін белгілейтін ... ... ... ... ... осы тәрізді қызмет атқаратын нормалар жоқ және жал төлем жасаудың тәртібі мен шарттары қарастырылмаса, онда орта ... ... ... (385 бап 3 ... ҚР АК). ... қатар, екі жақтың мүдделері де ескерілуі керек.
Егер жалға берілген мүліктер бірдей, біртекті сапалы және т.с.с ... онда ... ... үшін ... ... мүлікке бірдей тағайындалады. Егер мүліктің жекелеген құрамдас бөліктерының қандай да бір ерекшеліктері болса, ... ... ... ... ... ... болса, онда олар үшін жеке ақы белгілеуге болады.
ҚР АК-нын 546-бабына сәйкес жалдау ақысын келесідей ... ... ... ... бір мезгілде жасалатын ақшалай түрде анықталган төлемдер
жалға ... ... ... жемісті немесе табысты пайдалану нәтижесінде алынған белгіленген үлестер
жалдаүшының белгілі бір ... ... ... ...... бекітілген заттарды меншікке немесе жалға беруы
шартпен бекітілген жалданған мүлікті жақсарту бойынша шығындардың жалдаушыға жүктелуі. Жалдаушы мен жалға беруші – ... ... ... үшін ... жоғарыда көрсетілген түрлерін немесе басқа да төлем түрлерін үйлестіре алады.
Егер де жалдау ақысының нақты түрі ... онда ол ... ... төленеді де тікелей шектеу қойылмаған жағдайда мүлікті пайдаланғаны үшін ақы мөлшерін өзгертуге болады, бірак жылына бір реттен аспауы керек. ... ... да ... ... (ҚР АК 405 бап 1 ... бұл екі ... ... бойынша жүзеге асуы тиіс, бірақ ҚР АК-нын 456 бабынын 3 тармағы бойынша жалға беруші баға өзгерісін негізге ала ... ... ... ... ... ... ... құқылы.
Бұл жағдай жалдау ақысынын орта рыноктык денгейі күрт жоғарылап кетуі жалға беруші ... зиян ... орын алуы ... ... ... ... ... сонымен қатар мүліктін жекелеген түрлерінің ақы мөлшерлерін қайтару үшін басқа минималды мерзімдер бекітіледі. Орталықтандырылып тағыйндалатын бағалар мен тарифтер өзгерсе, ... ... және ... бір жақты тәртіпте ( 1 жақтын талап етуі бойынша) жалдау ақысын қайта қарастыруға болады. ҚР АК 546 ... 4 ... ... ... ... ... қайта қарауды бірдей хуқылы. Жалға беруші аренданың орталықтандырылған өзгермелі бағалары мен тарифтері көрсетілген жағдайда жалдау ақысын қайта қарауды ... етуі ... ... сәйкес жалдаушы жалдау ақысын төмендетуді талап етеды.
Шартта мүлікті колданған үшін жалдау ақысының күшінде болатын барлық уақыт мерзіміне оны өзгерту хұқығынсыз ... ... ... ... мөлшерінін өзгеруінен ұзақ мерзімді міндеттемелердегі төлем валютасының (көбінесе тенге) инфляциясымен байланысты оның ... ... ... жөн, ... индексация шартта қарастырылуға тиіс (282-бап, 3 тармак).
Егер жалдаушының жауапкершылыгінен тыс жағдайларға байланысты шартта келтірілген мүлікті ... ... ... ... күйі ... ... оның ... төмендетуді талап етуге хұқығы бар. Мысалы, жалға берушының мүлікті бөлшектеп, қүрделі жөндеуден өткізуы, оны қосымша басқа тулгаларға жалға беруі салдарынан ... ... ... ... ... ... ... (күйі) нашарлағанда жалдаушының кінасі болмауға тиіс. Осылайша, жалдаушының бұл құқығы оның жолданған мүлікті күтіп ұстау бойынша өзінің міндеттерін орындаған ... ғана ... (Бұл ... кейінірек қарастырамыз).
Жалға берілген мүліктің кемшіліктерін байкаған жағдайда, жалдаушы өз таңдауы бойынша жалға берушіден талап ете алады:
Мүліктін кемшіліктерін ақысыз жою
Сәйкес мөлшерде ... ... ... ... үшін ... ... осы ... жоюға кеткен шығындарды ұстап қалу. Бұл жағдайда жалдаушы жалға берушыны алдын-ала ескертуі тиіс.
Шарты мерзімінен ... ... ... жайлы немесе оның мүліыктің кемшіліктерін жалға берушінің есебінен жою ... ... ... ... ... беруші жалдаушыныңымен жалға берілген мүлікті қалыпты жағдайдағы басқа балама мүлікпен алмастыра алады немесе мүліктің кемшілігін ақысыз жояды.
Егер ... ... ... ... үшін төлемнен кемшіліктерді жою бойынша шығындарды ұстап қалу) жалдаушының шеккен зиянын жаппаса, жабылмаған ... ... ... ... ... ... ... Ал жалдаушыға мүліктік жалдау келісімін мерзімінен бұрын бұзуды талап етуге құқылы. Ал жалдаушыға мүліктік жалдау келісімін жалдау мерзімнен бұрын ... ... ету ... жалға берушыныңн кемшілігі бар мүлікті жалға берушымен жалдаушының ... ... ... ... ... ... ... пайдаланғаны үшін ақы төлеу мерзімін елеулі түрде бұзған жағдайда жалға беруші жалдаушыға ... ... ... ... Ол ... ... ақысын мерзімінен бұрын төлеуді талап етеді. Төлем мерзімін жалға ... ... ... ол ... екі және одан да көп ... үшін ... бұрын төлем жасауды талап ете алмайды.
Егер заң актілерінде немесе шартта басқа жағдай қарастырылмаса, жалдаушыны ... ... ... ... ... өнімі, жемісі немесе басқа да табысы оның меншігі болып табылады.
Жалдаушы мүлікті дұрыс (түзу) жағдайда устауға, өз ... ... ... ... және мүлікті күту бойынша шығындар жұмсауға –міндетті, егер басқа заң актілерінде немесе ... ... ... ... немесе оның мүліктін кемшіліктерін жалға берушінің есебінен жою ... ... ... ... ... ... жалдаушыныңымен жалға берілген мүлікті қалыпты жағдайдағы басқа балама мүлікпен алмастыра алады немесе мүліктің кемшілігін ... ... ... ... (мүлікті пайдаланғаны үшін төлемнен кемшіліктерді жою бойынша шығыстарды ұстап қалу) жалдаушының шеккен зиянын жаппаса, жабылмаған шығындар ... ... ... ... етуге құқылы. Ал жалдаушыға мүліктік жалдау шартын мерзімінен бұрын бұзуды талап ету құқығы жалға берушінің кемшілігі бар мүлікті ... ... ... ... ... ... берілуы тиіс.
Егер жалдаушы мүлікті пайдаланғаны үшін ақы төлеумерзімін елеулі түрде бұзган жағдайда жалға беруші ... ... ... ... ... ол ... ... ақысын мерзімінен бұрын төлеуді талап етуге құкылы. Төлем мерзімін жалға беруші белгілейді, бірақ ол қатарынан екі және одан да көп ... үшін ... ... ... жасауды талап ете алмайды.
Егер заң актілерінде немесе шартта басқа жағдай қарастырылмаса, жалдаушының жалданған мүлікті пайдаланунын ... ... ... ... немесе басқа да табысы оның меншігі болып табылады.
Жалдаушы ... ... ... ... өз ... ... ... жүргізуге және мүлікті күту бойынша шығындар жұмсауға міндетті, егер басқа жағдай заң актілерінде немесе ... ... ... ... ... ... ұстау міндеті шарттың күшінде болатын уақыт кезеңінде меншік иесынің сәйкес міндеттерінің бір бөлігі жалдаушыға отетінін ... ... ... ... мүлікті жарамды қалыпта ұстау үшін қажетті әрекеттерді орындауға ... ... ... ... ... алмастыру кажет, жұмыс соңынан механизмнің жумысшы бөліктері тазалануы керек, арнайы салқындатқыш сүйіктік колданылмаған және агрегат жылы ... ... ... ауа райы суык ... ... суы ... тиіс және ... жөндеуден өткізу өзінің мазмұнымен өте үлкен әрекет шеңберін қамтиді. Ол механизмның ... ... ... су ... ... ... істен шыкқан электро-разеткаларды, сөндірғыштарды алмастыруға бағытталады.
Сонымен қатар, ағымдық жөндеуде жалға алынған мүліктегі негізгі тетіктерді, агрегаттарды, конструкцияларды ... ... ... ... ... мүлікті жалға берген кездегі тозу жағдайы жойылмайды. Ағымдық жөндеуден өткізудің негізгі ... ... ... сай ... ... ... жалдаушыға жалданған мүлікті калыпка сай жағдайда устау. шартпен жалдаушыга жалданган мүлікті қүрделі жөндеуден өткізу міндетін де ... ... ... ... ... айтылғандай, жалдаушы мүлікті күтіп ұстау бойынша да шығын жұмсауға міндетті. Олар ең алдымен ... ... ... ... ... пайдалану, электроэнергия, газ, ыстық және суық су, канализация шығындармен байланысты. Мүлікті күтіп ұстау шығындары оны пайдалануды қамтамасыз ... ... ... ... ... жалға алынған мүлікті ұтымды пайдалануға мүдделі жалдаушы өз бетінше шығын ... бұл үшін ... ... шығынданатын болса, онда жалдаушыда үнемдеуге деген ынтасының болмауы мүмкін.
Мүлікті күту шығындарын құрамы бойынша міндетті және қосымша деп бөлуге болады. Міндетті ... ... ... ... ... ... ... жатады (электроэнергия шығындары). Егер жалдаушы мүлікті күтумен тікелей айналасатын маман жолдаса, мүлікті сақтандырса, онда олар ... ... ... ... күту шығындарын міндетті және қосымша деп бөлудың мағынасы мынада: ... ... ... ... және ... ... оларды жалдаушыдан талап ете алады. Қосымша шығындарды жалдаушы өзі белгілейді және оларды алып тастай алады.
Жалдаушының көрсетілген міндеттерді орындамауы ... ... ... қайшы келсе, ол мүліктік жалдау шартын мерзімінен бұрын бұзуды талап етуге құкылы.
Жалға беруші ҚР АК 533 ... ... ... ... ... ... жалдаушыны жазбаша түрде ескертуге міндетті, сонымен қатар ол жалдаушыға осы міндеттерді белгілі мерзімде орындауға мүмкіндік ... ... ... жалдаушы жалға берушіден жалға берілген мүлікті күту бойынша өз міндеттерін орындауды талап ете ... ... ... ... ... өткізу бойынша міндеттерін орындамауы жалдаушыға өз тандауы бойынша:
өз бетінше жөндеуден өткізу және жалға ... ... ... ... ... құнын келісім шарт бойынша төленетін есебіне жеткізу;
шарт бойынша төлемнің сәйкес мөлшерге азайтылуын ... ... бас ... ... ... мүлікті жақсартуга құқығы бар. Ол жекелеген бөліктік жақсартуларды жалға берушінің інсіз де ... ... ... Егер басқа турде де қарастырылмаса, жекелеген жақсартулар жалдаушының меншігі болып табылады. Жекелеген ... деп ... зиян ... ... ... ... ... жөн. Бөлінбейтін жақсартуларды (ягни мүлікке зиян келтірмей бөлінбейтін, жекелегенбейтін жақсартулар) жүзеге асыру үшін ... иесі ... ... ... ... ... ... өз қаражаттарының есебінен және жалға берушінің імен жалданған мүлікке зиян тигізбей бөлінбейтін жақсартулар жасағанда, шарт ... ... ... осы жақсартулардың құнын қайтарып алуға құкылы. Бөлінбейтін жақсартуларға ғимаратқа ... ... ... ... ... ... және тағы сол ... жатқызуға болады.
Жалдаушының жалға берушінің інміз жүргізген бөлінбейтін жақсартуларының құны қайтарып алуға жатпайды.
Мүліктік ... ... өз ... ... ... ... ... берушіге мүлікті шартта келісілгендей жағдайда немесе қалыпты тозуын есептеп өзі алған кездегідей күйде қайтаруға міндетті.
Егер мерзімі аяқталғанда ... ... ... ... ... де ... шарттарға сәйкес келмесе, жалдаушы жалға берушінің шеккен зияннын орнын толтырады. Егер жалға ... ... ... ... қызмет ету мерзімінен бұрын істен шықса, онда жалдаушы жалға ... ... ... ... төлейді.
Бұл жерде мүліктің мерзімінен бұрын істен шығуы жалдаушыға байланысты себептердің ... ... ... сөз ... ... ... ... әдейі ойластырылып зиян келтірілді деп ойлауға болмайды. Жалдаушы жалға ... ... ... ... орын ... сәтте ие болған мүлігінің ғана құнын төлеуге міндетті.
Егер жалдаушы жалға алыған мүлікті қайтармаса немесе басқа уақытта қайтарса, жалға беруші ... ... асып ... барлық уақытта мүлікті пайдаланғаны үшін ақы талап ете алады. ... ... өз ... ... үшін ... ... ереже бойынша айып пул сипатында болады және айып төлемінің үстінен толық сомады алынуы мүмкін.
Мүліктік жалдаудың ... екі ... ... ... жағдайларда жалданған мүліктің жалдаушының меншігіне өтуін қарастыруға болады. Егер шартта жалданған ... ... алу ... ... ... оны екі ... ... шартымен бекітуге болады, бұл жағдайда олар мүлікті пайдаланғаны үшін ... ... ... ... баға ретінде есептеу келіс алады.
Соныңда жалдаушының жалданған мүлікке деген құқығын қонғауы мершіктік құқығын қонғаумен бірдей дәрежеде қамтамасыз ... ... ... ... алдында жалданған мүлікке қатысы жоқ үшінші тұлғалардың зорлықшыл әрекеттерінің алдында жолданған мүлікке қатысы жок ... ... ... ... салдарынан пайдаланудың бұзылғандыгы үшін жауапты емес. Ал егер жалға беруші бұзушылардын әрекеттерін санкциялайтын болса, бұл жағдайда оның өзі де ... ... ... ... да ... ... ... ету құқы бар және өз атынан өзіне тиісті құқтарын корғай алады.
Жалпы алганда жалға беруші мен жалдаушының құқықтары мен ... ... ... да азаматтык-құқықтык шарт тәрізді мүліктік жалдаудың шарты оны 2 жақтың орындауымен күшін жояды.
Егер жалдаушы шарт мерзімі ... ... де ... ... карсылығынсыз мүлікті пайдалануын жалғастыра берсе, шарт сол шарттармен белгісіз мерзімге қайтадан бекітілді деп ... Бұл ... ... ... шарттан бас тартуға еркі бар, ол үшін екінші жақты жазбаша түрде ескертуге тиіс: ... ... ... - 3 ай ... ... ... түрін жалдағанда – 1 ай ішінде;
Жалдаушы шартты жаңа мерзімге ... үшін ... ... ие. Ол үшін ... алдынғы шарт бойынша өз міндеттерін тиісті, дұрыс ... ... Осы ... ... жалдаушы мүліктік жалдау шартын жаңа мерзімге бекіткенде басқа тең ... ... ... қарағанда айырықша құқыққа ие болады. Егер басқа жалдаушы тиімдірек жағдайларды ... ... ... ... жалдау шартын бекіткендегі өзінің айрықша құқығынан айырылады.
Өзінің құқығын пайдаланғысы келген жалдаушы шарт ... ... ... ... ... ... түрде хабарлауға міндетті хабарлама шартта көрсетілген мерзімде жасалуы керек, ал егер мерзімі көрсетілмесе, шарт ... ... ... бір ... жасалады.
Мүліктік жалдау шартын жаңа мерзімге бекіткенде екі жақтын шарты ... ... ... ... ... Егер ... беруші жалдауынын шартты жаңа мерзімге бекіту туралы өтінішін қабыл алмаса, бірак ... ... ... ... 1 жыл ішінде басқа тұлғамен мүліктік жалдау шартын бекітсе, жалдаушы өз ... ... сот ... ... - шарт ... өзінің міндеттері мен құқықтарын ауысуын және шартты жаңартудан бас ... ... ... ... толтыруды немесе тек шығындарынын орнын толтыруды талап етуге құқылы.
Мүліктік жалдаудың келісім шарты екі жақтын шарты бойынша кез-келген уақытта күшін жояды. ... ... ол бір ғана ... ... ... тоқтатылуы мүмкін. Жоғарыда көрсетілгендерден басқа жалға берушінің ықыласымен мына жағдайларда токтатыла алады:
а) егер жалдаушы 2 реттен артык жағдайда ... ... ... ... ... ... ... үшін ақысын төлемесе;
б) егер заң актілеріне немесе шартқа сәйкес қүрделі жөндеуден өткізу міндеті жалдаушыға жүктеліп, ол мүліктік жалдау ... ... ... егер де ... ... онда тиісті уақытта мүлікті күрделі жөндеуден өткізбесе;
Жалға беруші өз ықыласы бойынша шартты мерзімінен ... бұзу ... ... ... ... мерзімде өз міндеттерін орындауына мүмкіндік беруы керек.
Шарт жалдаушының ықыласы бойынша мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... немесе мүліктің тағаыйндалынуына сәйкес жалдаушыға оны пайдалануға кедергі ... ... оны ... бермесе;
б) Жалға беруші де көрсетілген мерзімде өзіне жүктелген мүлікті күрделі жондеуден өткізу міндетін атқармаса;
в) жалға ... ... ... ... ... оның түзулігін тексергенде немесе мүлікті қарау кезінде байқалмаған, жалдаушыға белгісіз болған және жалға беруші ескертпеген, мүлікті ... ... ... ... болса;
г) егер мүлік жалдаушының жауапкершілігінен тыс жағдайларға байланысты қолдануға жарамсыз болып шыкса.
2.2 Арендатордың (жалдаушының) міндеттері.
Арендатордың міндеттері. Жасалған келісім шарттарына ... ... ... ... ... ... арендалық шарт шарттарына сәйкес, егер де ондай шарттар көрсетілмесе, мүліктін қызметіне сәйкес ... ... ... мүлікті өзі пайдалнуы керек. Егер ол арендаға берушінің шартсыз мүлікті пайдалануғга үшіншы тулғаға қатыстырса, ол АК қарастырылған ... ... да ... бұзады. Мүліктің қызметі шартта тағайындалуы тиіс. Қарама карсы жағдайда мүлік өзінің мәніне орай, өзіне тән ... ... ... ... ... ... арендалық шарттарына немесе мүліктің қызметіне сәйкес емес түрде пайдаланса, жалға беруші ... ... ... ... және ... ... толтыруды талап етуге құқылы. Мулікті пайдалану шарттарын немесе мүліктің тағайындалған кызметін бұзганы үшін жауапкершілік шығындардың орнын толтыру ... ... бұл ... ... ... ... себебі егер пайдалану шарты кездейсоқ бұзылса АК 614-бап 4 ... ... Бұл ... арендалық шарт мерзімінен бұрын күшін жоймайды;
2)Мүлікті пайдаланғаны үшін төлемді өз уақытысында жасау. Жалдау ақысын төлеу мерзімі, шарты, ... және ... ... ... ... ... бұл сипаттамаларынын заңда немесе заңдык актілерде бекітілуін АК қарастырмайды. Сондыктан жалдау ақысын төлеу мерзімі, шарты, тәртібы және ... ... да бір ... акт ... ... арендалық де міндетегі түрде оған сілтеме жасалуы керек. Айтпесе, жалдау ақысынын бұл ... ... ... деп есептелмейді. Бұл кезде салыстырмалы жағдайда балама мүлікті ... ... ... колданылатын жалдау ақысын төлеу мерзімі, шарты, тәртібі және мөлшерін бекітетін ереже колданылады. ... ... ... ... орта рыноктык сипаттамаларын қолдану туралы сөз болып тұр. Сот тәжірибесі жалдау ақысын төлеудің «дағдалы» мерзімін, шартын, тәжірібін белгіленге дейін, ... ... беру үшін ... ... ... болады (тәжірибе жүзінде кең тараған).
Жалдау ақысы шартта ... ... ... ... ... ... ... немесе оның құрамдас бөліктері бойынша жеке-жеке белгіленуі мүмкін.
а) мерзімдік ... ... ... төлемдердің турлаулы сомасында белгіленген;
б) жалданған мүлікті, өнімді, жемісті және табысты пайдалану нәтижесінде ... ... бір ... ... ... бір ... көрсетулері;
г) жалдаушының шартта келісілген затты жалға берушінің меншігіне ... ... ... жалдаушыға жалданған мүлікті жақсарту жөніңде шарты келісілген ... ... ... ... түрін колдану арендалық шартын аренданың және мысалға , сату-сатып алу немесе қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... айналуын білдіреді. Тараптар арендалық де көрсетілген талдау ақысынын түрлерін ... ... ... ... ... ... қарастыра алады, мысалы, арендаға алынған мүліктік кешеңді пайдаланудан түскен ... ... бір ... ... ... ... нақты формасы шартта қарастырылмаса, онда жалдау ақысы арендалық шартын мерзіміне байланысты – бір жылға немесе мерзіммен төленетін турлаулы ... ... ... ... ... ... жалдау ақысының мөлшері шартта келтірілген мерзімде көп дегенде жылына 1 рет өзгеруі мүмкін. Заң актілерінде ... ... ... ... үшін жасалатын арендалық төлем мөлшерін қайта қарауға өзге де ең аз мерзімдер көзделуі мүмкін.
Арендалық шартта арендалық ақыны тұрақтылығы және ... ... ... ... ... ... шарт ... кез-келгені аренда ақысын бір жақты тәртіпте өзгертуді талап ете алатыны туралы қарастырылған, ал екінші жақты ... ... ... ... ... шарт ... ... бұзылады. Егер бұл тәрізді ережелер шартта қарастырылмаса, арендалық ақыны тек екі ... ... ... ғана ... ... Тараптардың қай-қайсының болса да арендалық ақы мөлшерін өзгертуден бас ... ... ... ... ... қайта қарауға мәжбүрлеуге арендалық шарттарды мерзімінен бұрын бұзуга құқық бермейді, себебі ондай шаралар АК-те қарастырылмаған. Осылайша, арендалық ... ... ... ... ... ... белгілеу қайта қарау мүмкіндігі мен бекітілген және қайта қараудан тараптардың біреуі бас тартқан кезде ... ... ... ... ғана ... маңызға ие болады.
Жалдаушы жалдау ақысын белгілі мөлшерде төмендетуді талап етуге құқығы бар, егер де оның ... тыс ... ... ... ... ... мүлікті пайдалану жағдайы немесе мүліктің жай-күйі елеулі турде нашарласа жалдаушыға мундай құқықтың берілуі жалға берушінің осы ... иесі ... ... ... оның ... жағдайлардан нашарлауы – меншік иесінің тәуекелі. Арендалық шартын пәнініне сыртқы ... ... ... ... ... ... туралы айтқанда шартты жүзеге асырудың мүмкін еместігінің тәуекелі туралы айтқан жөн. ... ... бұл ... де қою ... ... егер оның ... ... білетін болсак – мүлікті пайдалануға беру және келесілген уақыт бойына еркін колдануын мүмкіндік беру.
Жалдау ... ... ... ... ... ... мен ... жағдайынын нашарлауынан емес, елеулі жағдайда ғана талап етеді. Елеулі деп мынадай нашарлау түрін айтады, егер жылға алушы шартқа отырғанда үміт ... ... ... ... құр ... аркылы АК 614 – бап, 4 тармак. қарастырылғанан өзгеше ережелерді бекітуге болады. Бірақ арендалық ақыны төлеу ... ... және ... арендалық шартында аныкталатынын ескере отырып, бұл бойынша пайдалану шарты мен ... ... ... ... ... де жалдау ақысынын молшері қайта қарастырылмайды.
АК бойынша жалдау ақысын кез-келген уақытта ... ... ... ... ... ... бір рет және т.б. Егер ... алушы жалдау ақысын мерзімынен бұрын төлеуді қатарынан 2 мерзімнен артық емес уақытта ғана талап ... ... ... ... ... пайдалану шарты мен арендалық мүліктің жағдайынын елеулі нашарлағаны сияқты қаралуы кажет.
Сонымен, аренда бойынша басқа да ережелер ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын төлеуді талап етуге тыйім салу немесе керісінше, ... ... ... ... бұзу ... ғана емес немесе қатарынан 2 реттен ... ... үшін ... талап ету мүмкіндігі.
Мүлік жалдау шарты токтатылған кейін жалдаушы мүлікті алған кезіндегі күйінде, ... ... ... ... немесе шартта келісілген күйінде оны жалға берушіні ... ... ... қайтаратын мулкінің жағдайына қосылатын талап, арендалық шартқа сәйкес жалға ... ... ... ... ... ... ... (бұл жағдайда баламалы турде колданылатын). Сондықтан, жалға берілген қайтарылатын мүліктің кызметы ... ... және ... ... ... ... ... кажет. Мүлікпен бірге жалға берушіге бұрын жалдаушымен алынған барлық ... және оған ... ... беріледі. Егер мұндай керек-жарақтар мен құжаттар берілмеген болса; алайда жалдаушы мүмкін оларсыз максатка сәйкес пайдалана алмаса не шарт ... ... үміт ... ... онда ... ... жөніндегі жалдаушының міндеті орындалмаған болып есепмейді.
Қайтарылатын мүліктің жағдайы келесідей бойынша белгіленеді: шартта қайтару түріне ... ... ... мысалы, бұл шартта үйді қайтару онда қүрделі жөндеу жүргізгеннен кейін мүмкін ... Егер ... ... ... ала отырып қайтарылуы қажет. Қалыпты төзу деп жалға алынған мүліктің де көрсетілген қызметі бойынша, уақыты біткенше дағдылы пайдалануға ... ... ... ... ... мүлкін қайтармаса немесе өз уақытында қайтармаса онда жалға беруші жалдау ақысын төлеуді бүкіл ұзартылған ... ... ... ... бар. Егер ... ақы жалға берушіге тигізген шығынды жаппайтын болса, онда оның орнын толтыруды талап етуіне болады. Бұл ереженің тиімділігі ... ... ... ... ... өз ... қайтармаганда көпшілік жағдайда келтірілген шығынның көлемін ... ... жок. Тек ... ... ... ... төленуі талап ету жеткілікті.
Егер де арендалық мүліктің өз уақытысында қайтарылмауы де айып ретінде қарасақ, айып төлемінің ... ... орны ... егер ... ... жағдай қарастырылмаса.
Егер заңдарда немесе шартта өзгеше көзделмесе, мүлікті дұрыс күйде ұстап-туруға ағымдағы жөдеуді өз есебінен ... және ... ... кететін шығындарды көтеруге міндетті.
Ағымдағы жөндеу деп басты құрамдас бөліктерін алмастырумен ... ... ... ... ... кемістіктерін жоюды түсінеді. Ағымдағы жөндеудың курделігіден айырмашылыгы, ол арендалық мүліктін бағасын жоғарлатпайды және ... ... ... ... ... жоңдеудің жүргізілмеуі мүліктің қызметі бойынша пайдалануын елеулі қиындатады немесе ... емес ... ... мүлікті дурыс күйде ұсталуын ажырату қажет, яғни бұл мүліктей қызметі бойынша кез-келген мезгілде пайдалануына мүмкіндік ... Бұл ... ... бойынша тоқтаусыз пайдаланылатын арендалық мүліктің физикалық дұрыстығы туралы сөз болуы кажет. Заттардың дұрыс күйде ұсталуы заттардың өзіне тән ішкі ... ... ... ... ... ... ... жаңармаймен жабдықтап отыру қажет.
Ағымдағы жондеуден және мүлікті дурыс куйде ... ... ... ... ... ұстап-тұтумен байланысты шығындарды котеруге міндетті. Бұл шығындар сырткы себептерге байланысты (пайдаланудың ... ... ... Олар ... ... ішкі ... ... немесе оны физикалық (техникалық) жарамды дұрыс қалыпта ұстаумен ... ... ... ... ... ... пайдалану мүмкін емес. Мысалы, жолға алушы жалдаған автокөлігінің тұрағын төлеуі немесе оны сактандыруы және ... Егер ... заң ... басқа құқықтық актілерде өзгеше белгілінбесе, жалдаушы қосымша жалдауға (қосалқы аренда), мүлікті жалдау шарты бойынша өз құкыктары мен ... ... ... беруге (қайта жалдау - субаренда), жалға алған мүлікті тегін пайдалануға беруге, сондай-ақ осы құқықтарды кепілге беруге және оларды ... ... ... ... ... капиталына салым немесе өндірістік кооперативке жарна ретінде салуға құқығы жоқ.
Жоғарыда көрсетілген жағдайлардың барлығын басқа тұлғаға жалдаушының құқықтары ғана ... ... де ... ... ... ауысуы (немесе олардын бір бөлігі) жалға берушінін міндетті түрде беруін талап етеді. Себебі, мүліктің немесе оған ... ету ... ... ... ... берушіге бәрібір емес.
Жалға берушінін шарттағы әр түрлі тәсілдер арқылы белгілі болады – тікелей негізгі аренда шартында, оған қосымша ... және бір ... ... ... де ... жазбаша рұқсат беру) көрінеді.
Жалға беруші бергенде ауысатын арендалық құқықтар мен міндеттердің ... ... ... ... ... ... ... тұтастай немесе бір бөлігін басқа тұлғаға беруіне тійім салынған. Құқықтарды түгелдей беру қайта жалдауда орын ... ... ... ... ... жаңа жалдаушы түседі, ал бұрыңғы жалдаушы шетке шығады және жалға берушының алдындағы жауапкершілігі токтайды.
Арендатордың өз ... ... ... ... ... ... ... орын алады, берілетін құқықтардың көлемі әртүрлі болады. Ең аз мөлшердегі құқық кепілмен қамтамасыз етілген міндеттеменін ... ... ... ... ... ету мүмкіндігін ғана алатын кепіл ұстаушыға беріледі. Құқықтардың не үлкен бөлігін арендалық құқық ... ... ... ... берілетін шаруашылық серіктестері және өндірістік кооперативтер алады, себебі арендалық шартынан туындайтын барлық міндеттемелер салым салушыларда – жалдаушыларда болады. Субаренда ... ... ... ... ... ... ие, себебі субарендаторга арендатор құқығынын бір бөлігі ғана ... және ... ... ... ... бар. ... ... жалдаудан басқа, кез-келген жағдайда жалға берушінін алдында шарт ... ... ... ... кала ... ... ... шартсыз жүзеге асыра алмайтын әрекеттердін куаттарына арендатордын ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, затты мердігерлік шарты бойынша жөндеуден откізуге ... ... тиім ... Бұл жағдайда жоғарыда айтылғандай, сатушыда (мердігерде) затты пайдалану құқығы пайда болмайды.
Субаренда жалдау ... ... ... ... кең ... түрі ... ... сондықтан ерекше қарастырған жөн.
Жалдап алынған мүлік қандай да бір ... ... ... ... ол жалға берушінін шартымен бул мүлікті субарендаға (қосалқы аренда) бере алады.
Субаренда жағдайында арендатор ... ... ... беруші болып шығады және де өзінің арендалық құқықтарының біраз ... ... ... Егер ... және басқа да құқықтык актілерде өзгеше белгіленбесе, субаренда шартына негізгі аренда шарты туралы ережелердін ... ... ... ... ... ... мерзімінен артык мерзімге жасау мүмкін емес. Кері жағдайда ол АК ... ... деп ... Бұл ешкім өзінде бар құқықтан артық құқықта, біреуге бере алмайтын жалпы ... ... ... ұғым. Мысалы, егер жалдаушыға (арендатор) заттан (мүліктен) табыс алуға тиім салынса, онда ол ... ... ... ... ... ... жуктелетін міндеттердің көлемі жалдаушынын міндеттері сияқты немесе одан да көп болуы міндетті емес. Жалдаушы мысалы, ... ... ... ... ... ... көп ... өз есебіне алып калуы мүмкін.
Субаренда аренда негізінде жүргізіледі. Егер аренда шарты АК негізінде жарамсыз деп қарастырылған болса, онда осы ... ... ... субаренда шарты мардымсыз деп танылады. Аренда шарты мерзімінен бұрын токтатылса, осыған сәйкес жасалған субренда шарты да ... Бұл ... ... ... ... ... ... субаренданын қалган мерзім шегіндегі, субаренда шартына сәйкес оның пайдалануындағы мүлікті жалдауға онымен шарт жасауға құқылы.
Егер жалға ... ... ... жалдаушылармен жасасуға берсе, онда ол онымен өзін байланыстырады. Аренда ... бұзу ... ... ... ... ... оның ... токтату, субарендатордын құқығын бұзады. Сондықтан, заңгер арендаторға субаренданың бітпеген ... ... ... бар ... ғана ... шартын жасауға шарттарға келетін болсак, субаренда емес, аренда шарт негізінде ... ... ... ескі ... ... ... ... жеңілдік шараларын құрауы мүмкін. Сондықтан, жалға берушіні өзі аныкталмаған шарттарға келісуіне мәжбірлеу әділетсіз болар еді.
Субарендатормен аренда ... ... ... АК 618 ... 1 ... 445 және 446 баптарында белгіленгенін көруге болады.
Алайда, арендалық шарт АК 618 бабында көрсетілгеннен басқа ... ... ... Негізінде арендалық шартты мерзімінен бұзу да субаренда шартынын қорытындысыз немесе корытындымен, бірак аренда емес, субаренда шарты тоқтаған ... ... ... ... үш ... бұйрықты, калғандары – диспөзитивті болып табылады.
3 – тарау. Арендалық ... ... ... ... ... ... ... өзгерісі кезінде аренда шарты өз күшінде калатын жағдайды жеке қарастыру қажет. Жалға алынған мүліктің меншік құқығын (шаруашылық ... ... ... өмір бойы ... ... құқығын басқа тулғаларға беру, аренда шартын бұзу немесе ... үшін ... бола ... ... ... ... үзілмейді, ал бастапқы жалға беруші жаңа иеленушіге берілген мүлікке заттык құқық береді.
Қозғалмайтын мүлікті жалға ... адам ... ... ... егер заңмен немесе шарта басқаша көрсетілмесе, оның құқықтары мен міндеттері толығымен оның мұрагерлеріне көшеді. Мундай жағдаймен, жалдаушы мұрагерлерінің құқықтары ... ... ... ... ... етуінін қалған мерзімінде жалдаушы мұрагерлерімен бірге жумыс істеуден бас тартуға құқылы, егер ... ... ... ... да бір жеке ... ... жасалса. Мысалы, жалдаушы мамандырылған құрылысшы болсын, және аренда ақысынын орнын, жалға алынған объектіні ... ... ал оның ... шарт ... ... ... ... алмайды.
Өздерінін құқықтары туралы бірнеше мұрагерлер мәлімдеуі де мүмкін. Бұндай жағдайда далға алушының құқығын алу туралы сұрақ, ... ... ... ... келіспеушілік туындаған жағдайда –сот процесі аркылы шешіледы.
Мысалы, РФ азаматтык кодексіне сәйкес жалға беруші біржақтылы тәртіппен шартты ... ... егер ... ... ... ... ... пайдаланбайды немесе бірнеше рет мүліктін белгіленуын бұзса;
б) мүлікті жаман ... ... ... ... ... ... уақытында қатарынан 2 рет төлемесе.
г) арендалық белгілеген мерзімде мүлікті қүрделі жөндеуден откізуден бас тартса немесе ол ... ... ... актілерде және өндіріс шартында көрсетілгендей қүрделі жөндеуден ... ... ... болып табылады.
Жоғарыда көрсетілген тізім жеткілікті емес, аренда шартында мерзімнен бұрын бұзудын басқа да ... ... ... және де бұл ... екі жақтын шартынсыз тоқтатылуы мүмкін емес. Аренда шарты бір нақты тәртіпте бұзу құқығын жүзеге асыру үшін жалдаушы, ... бұзу үшін ... ... ... сотқа жүгунуы керек.
Сондай ак, жалдаушынынң муддесін қорғау мақсатында, екі жақтын ... ... ... ... ... ... ... Сонымен, жалдаушы өзінің міндеттерін белгілі мерзімде орындайтындығы туралы жазбаша жазып, жалға берушіге ... ... ғана ... ... ... мерзімінен бұрын төлеуін талап етуге құқылы. ... ... ... ... ... онда оған сот ... бұзу ... арызда қарауын талап етеді.
Өз кезегінде, жалдаушы өзінің талаптары бойынша шартты мерзімінен ... ... ... бар, ... ... ... ... жалдаушынын иелігіне бермесе немесе мүлікті шартқа сәйкес пайдалануға кедергі жасаса;
б) жалдаушыға шарт жасағанда ... ... ... алғанда табылмаған, және жалдаушыға алдын ала айтылмаған ескерулер ... ... ... ... ... жалға беруші өзінің міндеті болып табылатын қүрделі жөндеуден өткізуды, шартта белгіленген мерзімде орындамаса.
г) жалдаушы жауап бермейтін ... ... ... үшін ... ... ... (бұл ... кездейсок немесе қарсы тура алмайтын күштегі жағдай айтылған)
жоғарыда айтылғандар жеткіліксіз, оны толықтыруға болады, бірақ екі ... ... ... да ... болмайды.
Жалдаушынын талабы бойынша аренда шарты сот арқылы бұзылады.
Бұл кезде мынаған көңіл аудару керек. Жіберілген қателерді жою талабы көрсетілген жазбаша ... ... ала ... жалға алышуға жуктеледі. Біракта, сотқа жүгүнуден бұрын ол жалға берушіге ... бұзу ... ... ... Шартын бұзу ұсынысын ерікті түрде қабыл алмауы кезінде немесе жауапты көрсетілген мерзімде (егер мерзім көрсетілмесе, онда 30 кун ... ... ... онда жалдаушы сотқа арыз беруге құқығы бар. Аренда шарты жалға алынған төлем арқылы ... ... РФ АК 24 ... ... ... және ... шартта аренда мерзімі біткеннен кейін жалға алынған мүлік жалдаушынын меншігіне айналатындігі немесе шартта келісілген сатып алу бағасы ... ... ... ... және ... ... жалға алынған мүлкін төлеу жекешелендіру тәсілдерінін бір ... ... ... ... ... отеу бағасын және өтеу тәртібін жекешелендіруді ... ... және « ... ... ... және ... ... мүлкін жекешелендіру және арендалық қатынастарды реттеу» туралы РФ 14.10.92 1230-шы Президенттін жарлығы реттейді.
Арендалық ... ... ... ... өтеу туралы шарттары көрсетілмеген жағдайда, жеке заңдылықтармен ескертіледі. Онда оны екі ... ... ... ... ... болады. Бұл кезде екі жақ өтеу бағасымен аренда ақысын ерте төлеуді ескеру ... ... ... Сонымен қатар, заңмен жалға алынған мүлікті өтеуге тиім салынған жағдайлар белгіленуі ... ... ... ету ... ... кезде шартты тоқтату негізіне байланыссыз мүлікті жалға берушіге қайтарып ... ... ... ... келісілгендей қалыпты тозуды ескере отырып, жалдаушы мүлікті қандай жағдайда алды, солай қысып қайтаруы ... ... ... ... ... егер шарт ... ... іс жүзеге асыруда міндетіне алса.
Жалға берушіге жалға алынған ... ... ... онда жалға алушыдан кешіктірілген уақыттын барлығына ... ... ... ... ... ... ... бұл аренда шарт ұзартуды білдірмейді, егер жалға беруші шартты жаңарту ... ойын ... Егер ... ... ... жалға беруші шеккен зиянды жаппаса, онда ол шығыннын орнын толтыруды ... ете ... АК ... ... ... ... Егер ... жалданған мүлікті уақытында қайтармағаны жөніңде айып көрсетілсе, онда шығындарды айып үстінен толық соммада өндіріп алуға ... ... екі ... өз ... ерікті түрде орындауы көп жағдайда олардын арасында ... ... ... Егер ... ... шарт мерзімі біткенге дейін өз міндеттерін толығымен орындаса, егер ... ... ... ... шартта көрсетілмесе, онда ол жаңа мерзімге, арендалық шарт жасауға басқа тұлғалар алдында оның ... ... бар. ... ... ... ... жаңа ... ескі талаптарға сай жасауға міндетті еместігін көрсетеді.
Бұл жағдайда, жалдаушының орындауға жататын міндеттеріне мыналар жатады:
а) ... және оның ... ... ... ... мүлікті дурыс жағдайда ұстау, ағымдағы жөндеуді өз есебінен жүзеге асыру; мүліктін нашарлануына жол бермеу;
в) мүлікті колданғаны үшін төлемді ... ... ... және ... ... басқа да міндеттерді ерікті түрде орындауы болып табылады.
Жалдаушы арендалық қатынасы жалғастырғысы ... онда ол ... ... ... егер ... ... ... онда әрекіттің аяқталуының орындау мерзімінде, бұл туралы жалға берішуге жазбаша хабарлауы керек.
Жаңа мерзімге арендалық шарт жасағанда, екі жақтын ... оның ... ... ... Бұл жалдаушыға жүктелетін қүрделі жондеуден өткізу, арендалық ақынын мөлшері және т.б. міндеттер шарт ... ... ... керек. Ескере кететін бір жай, жаңа арендалық шартты жасағанда, екі жақ ... ... ... шарт ... байланысты емес. Ал, айырыкша құқықты былай түсіндіруге болады: аренданың бірдей шарттарын әр ... ... ... ... ... бұрыңғы жолға алушыға беріледы.
Жалдаушы өз айрыкша құқығын қонғауға ... бар. Егер ... ... жаңа мерзімге шарт жасаудан бас тартса және сол ... шарт ... ... ... ... бір жыл ... ... шартын басқа тұлғамен жасаса, онда ол сотқа жүгіне ... ... ... ... ... осымен арендалық шарт бойынша міндеттер мен құқықтарды өзіне ауыстыруын талап ете алады. Біракта, жалға беруші мүлікті жалға ... ... ... ... ... жаңартуды талап ете алмайды.
Егер жалдаушы шарт мерзімі ... ... де ... ... ... берсе және жалға беруші бұған қарсы болмаса, онда белгісіз мерзімге шарт ... деп ... Бұл ... екі жақ ... кез ... уақытта бас тарту құқығын сақтап қалады және бұл ... ... ... ала ... ... заңмен немесе шарттың тоқтату туралы басқа мерзім белгіленбесе, онда қөзгалмайтын мүлікті жалдау мерзімі 3 ай)
Бұнымен қоса, мынаны да ескерген жөн. Егер осы ... ... ... осы мүліктін түрін жалдауға заңмен шекті (максималды) мерзім белгіленсе, бірак шекті мерзімге дейін екі жақ шарттан бас ... онда оның ... ... ... ... ... шарт жасағанда 2 жақ шартта қосымша шарттар көрсетуі мүмкін және оларды орындағанда жалдаушы, жаңа мерзімге ... ... ... айрыкша құқық алуы мүмкін.
Аренда шартының ерекшелігі (мүлікті жалдау шарты) шарт мерзімі біткенде немесе белгісіз мерзімге жасалған мүлікті ... ... ... көрінеді.
Мүлікті жалдау шартының әрекет ету мерзіміні біту себебіне байланысты аренданы токтату құқығын тіркеу, мүлікті жалдау мерзімін біту ... ... ... ... шарт ... екі ... кез келгенінін өтініші негізінде жүзеге асырылады.
Аренданы тоқтату құқығын тіркеу туралы өтініш қандай да бір себептермен, шарт ... ... ... келесі күні берілсе, онда аренда құқығын токтату үшін ... ... ... жүзеге асырылады.
Белгісіз мерзімге белгіленген аренда құқығы (мүлікті жалдау шарты) кез ... ... бір ... ... ... токтатылуы мүмкін, егер заң актілермен немесе шарта басқасы көрсетілмесе, өтініш білдірген жақ аренданы ... ... 2 ... 3 ай ... ... жағдайда.
Көрсетілген жағдайда тіркеуші органға мүлікті жалдау шартын тоқтату үшін ... ... ... ... ... қатар жазбаша дәлел керек.
Аренданы токтату құқығын тіркеу кезінде тіркеме кағазды толтыру тәртібі, ... ... ... ... бойынша жүзеге асады.
3.2 Шартты жаңарту және ұзартудағы жалдаушынын құқығы.
Арендалық шартта белгіленген мерзімде токтату, жалдаушыға жаңа ... ... шарт ... ... ... ... Егер ... заңда немесе арендалық шартта көрсетілмесе, өзінін міндеттерін орындаған жалдаушы, ... ... ... ... ... жаңа ... шарт ... құқығы бар.
Арендалық келісім шарт жаңа мерзімге жасау кезінде шарт ... екі ... ... бойынша өзгертілуі мүмкін. Егер жалдаушыны шарттынын жаңа шарттары канағаттандырылмаса, онда ол жаңа мерзімге шарт жасауға айрыкша ... ... ... ... АК 621 ... көрсетілген «қандай да бір тең жағдайларда» түсініктемесінен шығады.
Егер жалға беруші жаңа мерзімге шарт жасаудан бас тартса, және бір жыл ... шарт ... біту ... ... ... тұлғамен шарт бойынша міндеттер мен құқықтарды және келтірілген шығыдардың орнын толтыруды өз ... ... ... ... ... құқығы бар. Жалға беруші тоқтатылған немесе басқа жағдайда шарт жасаған жағдайда бұндай ... ... ... ... беріледі. Бірак жалдаушы жаңа шарт жасаудан бас тартқан шарттармен ешбір жағдайда шарт жасамайды.
Егер ... шарт ... ... ... де ... ... ... жалға беруші жағынан ешқандай қарсылық болмаса, онда аренда ... ... ... ... ... деп есептелінеді. Жалға берушының шарттары жалғастыруға карсылығы шартта қарастырылуы керек. Ол болмаған күннің өзінде, ол АК 314 ... ... ... ... ... жаңарту .
Егер жалдаушы жалға берушінін карсылығы болмаған кезде, мүлікті пайдалануын шарт ... ... ... де ... белгісіз мерзім жағдайында шарт жаңартылды деп есептеліынеды. Бундай жағдайда, екі жақ бір ... 3 ай ... бұл ... ... ... отырып, кез келген уақытта шарттан бас тартуы мүмкін, егер ... ... ... ... ... (ҚР АК 558 бап) ... зерттеліп, айтылып кеткен тақырып, мүлікті жалдау құрылымы қаншлықкты қиын және әр турлі ... ... ... Осы шарт ... ... экономикасының өсуіне әсер етуі ролін асыра бағалауга болмайды. Мысалы, ... ... ... шетелдік немесе отандық инвесторларға мүліктің жалға беріліп жатыр. Қорытындыға мынадай қысқаша шолу ... ... ... ... ... жоғарыда айтылып кеткендей АК 540 бабында мазмұндалады. Осы баптын 1 бөліміне ... ... ... ... ... ... ... иелік еткені және пайдаланғаны үшін жалға берушіге ақы төлеуге міндетті».
Мүліктік жалдаудың объектілері ... ... ғана ... сонымен қатар, затқа құқық та болуы мүмкін, егер басқасы заңды ... ... ( ... 541 бап 1,2 ... ... ететін АК мүліктік жалдауға жіберілмейтін немесе шектелетін мүлік түрлерін, ... ... ... ... ... жеке ... ... жалдау ережелерін заңда белгілеу мүмкіндіктерін қарастырады. (541 бап 4 бөлім)
Мүліктік жалдау шартының маңызды шарты ретінде тек бір ғана шарт яғни ... ... ... объетісі ретінде берілген мүлікпен аныкталған.
Шартта осы мүлік туралы мәліметтің болмауы – екі жақпен келісілген объектілер туралы шарт бойынша ал шарт ... ... ... (Проект 845 бап 1 бөлім)
Шарт мерзімі
1963 жылы АК мүлікті жалдау мерзімі туралы ... ... ... белгілейді. Бұл шартының шекті мерзімдері шартта көрсетілген объект немесе ... ... 1 ... 10 ... ... ... ететін АК жалпы ереже ретінде жасау мүмкіндігін кез келген мерзімге белгілейді (545 бап 1 бөлім). Сонымен ... АК ... ... жеке ... және мүліктін жеке түрлері үшін шарттың шекті мерзімін заңды белгілеу мүмкіндігін қарастырады.
Мүлікті жалдаудың шекті мүмкін ... шарт ... ... кезінде, шарт шекті мерзімге, тең мерзімде жасалды деп есептелінеді (545 бап). Егер мүліктік шарт ... ... ... онда ол ... ... ... болып саналады. Заңмен және шартпен басқасы белгіленбесе, қозғалмайтын ... ... 3 ай, ал ... ... болса 1 ай ішінде бұндай шартты екі жақ кез келген уақытта бұзуга құқылы. (245 бап 2 ... ... үшін ... АК ... ... шарт бойынша төлеу шартын толық белгілейді. Бұл ... ... ... ... ... ... екі ... шарты керісінше, сондай-ақ ақы түріне және мерзіміне немесе ақы өзгерісінін тәртібіне ... (546 ... ... ақы түрі, мерзімі және тәртібі үшін заңды шектеулер мүмкіндігі қарастырылған (546 ьап 1,3 бөлім).
Сондай-ақ АК ақы бөлімінде бірнеше ... ... ... ... баға және ... ... ... бір жақтын талабы бойынша, ақы көлемі қайта қаралуы мүмкін;
жалдаушы ... ... ... ... ... ... және ... жағдайы нашар болса, онда ақыны төмендету құқығы бар;
егер басқасы шартта көрсетілмесе, мүлікті пайдаланғаны үшін ақы төлеу ... ... ... ... ... ... өзі белгіленген уақыттан ақыны төлеуді мерзімнен бұрын төлеуін талап етуге құқы бар. Бұл жалға беруші мерзімнен бұрын төлеуді 2 рет ... ... ... ... жоқ ... АК 465 ... ... беру
Жалдаушыа мүлікті беру және оның жалған мүлігінін кемшіліктері үшін ... ... ... ... ... мүлікке және шарт жағдайларына сәйкес жағдайда беру кажет.
Мүлік ... ... ... ... ... ... ... сапа сертификаты және т.б.) беріледі егер басқасы шартта қарастырылмаса (543 бап 2 бөлім).
Жалға беруші шарт ... ... ол ... ... де, ... берілген мүліктің кемшіліктері, оны қолдануға толық және жеке кедергісі үшін жауап береді. (АК 548 ... ... ... ... ... немесе ол алдын-ала жалдаушыға белгілі болса, онда жалға беруші оған ... ... (548 бап 4 ... 548 ... мүлікті кемшлігімен беру де қарастырылған. Бұл кезде садарды таңдау құқығы жалдаушыға беріледі.
Жалдап алынған мүлікке билік ету.
1963 ... АК 258 ... бұл ... ... ... ... қарастырылған еді:
мүлікті жалға берушінін шартымен субарендаға беруге болады, ал прокатқа алынған мүлікті субарендаға ... тиым ... АК ... ... ... мүлікке билік ету шегі толық және неғурлым кең белгіленген.
Сонымен, ... ... ... шартымен жалға алынған мүлікті субарендаға беруге, өзінің құқықтары мен міндеттерін мүліктік жалға беру шарты бойынша басқа тұлғаға беруге, ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, өндірістік кооператив жарнасы немесе шаруашылық серіктестіктін жарғылық корына жарна ретінде бұл құқықтарды кепіл ретінде беруге болады.
Көрсетілген жағдайда, субаренданы ... ... ... ... жауапты жалдаушы болып қалады.
Жалданған мүлікке билік жүргізу, мүлікті жалдау шарт жасауға қайшы келмейтін жалға берушіні шартсыз жүзеге ... ... ... ... мүлікті ұстауы бойынша екі жақтың міндеттері (552,553 ... ... ... жалға берушіге мүлікті қайтарып беру (561 бап) – мүлікті беру шарты немесе тәртібі жалдаушынын меншігіне ... ... АК 561 ... ... ... ... ... сәйкес жалға алушынын жеке меншік құқығын қорғау жалға ... ... ... ... және ... ... өзіне тиесілі құқықты өз атынан қорғауға құқы бар. (567 бап)
АК 556 бапта өзгерту тәртібін және бір ... ... ... ... ... құқығын бұзуы толық қарастырылған.
Сондықтан қарастырып өткен мүлікті жалдау шарты қиын заңды ... ... ... ... ... ... ететін АК нормативтер негізінде болады.
Атап айтқанда, Қазакстанның әлемдік рынокта экономикалық белсенділігінің жоғарылауымен байланысты муқтаждық ... ... Осы ... шарт зерттеп оқу теоретиктер мен тәжірибелері заңгерлер үшін маңызды және ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалдау келісім-шарты56 бет
Кәсіпорынды жалдау шартының заңды негіздері43 бет
Мүлiк жалдау шарты жайлы23 бет
Мүлік жалдау (аренда) шарты70 бет
Мүлік жалдау (аренда) шартының ұғымы және элементтері31 бет
Мүлік жалдау шарты31 бет
Мүлік жалдау шарты туралы14 бет
Мүлік жалдау шарты туралы мәлімет15 бет
Мүлік жалдау шартының ұғымы13 бет
Мүлік жалдау шартының ұғымы және элементтері44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь