Несие операцияларының есебі және талдауын жүргізу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.5
1 Несиенің есебі және талдауының экономикалық маңызы
1.1 Несиенің мәні, принциптері мен жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6.23
1.2 Несие есебі мен талдауының экономикалық ұғымы және
мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24.29
1.3 АҚ «Альянс Банк» экономикалық көрсеткіштері мен
есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30.36
2 Несие есебінің ұйымдастырылуы мен әдістемелері
2.1 Несие беру және қайтару есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37.47
2.2 Несие бойынша пайыздарды есептеу және алу есебі ... ... ... ... ... ... ... .48.54
2.3 Несие бойынша шығындар және сақтандыру операцияларының
есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55.61
3 Несие операцияларының талдауы
3.1 Несие талдауының мақсаты, әдістері мен ақпараттық көздері ... ... ... .62.65
3.2 Несие операцияларының талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66.69
3.3 Несие қабілеттілігі және тиімділігі көрсеткіштеріне талдау жүргізу ... 70.80
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .81.83
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қосымшалар
Қандай ғылымның болмасын пайда болу тарихы, маңызы мен мақсаты және қоғамда алатын өз орны бар екендігі белгілі. Солардың ішінде өзінің ерекшелігімен оқшауланатын бухгалтерлік есеп саласы бұдан бірнеше жүздеген жылдар бұрын пайда болып, күнделікті өмірде қолданылуы барысында қоғамның әлеуметтік-экономикалық жағдайларына қарай өзгерістерге ұшырап келе жатқан ғылым болып табылады.
Бүгінгі таңда ел экономикасының нарықтық жолға көшіп, осы жолда дамуына байланысты жаңа кәсіпкерлік қызметтердің пайда бола бастауына сәйкес бухгалтерлік есептің маңызы мен ролі арта түсуде. Осыған орай бухгалтерлік есептің мазмұны мен құрылымына өзгерістер енгізілді. Еліміздегі жүргізіліп отырған бухгалтерлік есеп жұмысы толығымен халықаралық қаржылық есеп беру талаптарына сай орындалады. 2007 жылдың 28 ақпанында «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік беру» ҚР заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Бұл еліміздегі бухгалтерлік есептің дамуының тағы да бір сатысы.
Кез келген ұйымдар өз қызметін тиімді бағытта үздіксіз дамытып отыру үшін, материалдық және еңбек ресурстарын, басқа да сырттан көрсетілген қаржылық қызметтерді, ғимараттар мен жабдықтарды т.с.с. пайдаланады. Ресурстардың барлығын да қаржыландыру керек. Яғни қаржы көздерін қалыптастыру қажеттілігі туындайды. Қаржыландыру көздері мен олардың орналастырылуы, ресурстардың көлемі мен қозғалысы жөніндегі мәліметтер де бухгалтерлік есеп жүйесінде жүргізіледі. Бухгалтерлік есеп жүйесіндегі мәліметтер мен ақпараттарды пайдалана отырып, басқару өрісіндегі шешімдер қабылданады және мұндай ақпараттар сыртқы пайдаланушылар (инвесторлар, несиелендірушілер, қарыз берушілер мен үлес қосушылар т.б.) үшін де өте қажет.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің орнықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы болып табылады.
1) ҚР «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Заңы. 28 ақпан 2007ж. № 234-ІІІ
2) «Бухгалтерлік есеп стандарттары және әлеуметтік ұсыныстар» ҚР бухгалтерлік есеп жөніндегі ұлттық комитеті бекіткен 13.11.1996 ж. №3, өзгертулер мен толықтырулар.
3) Международные стандарты финансовой отчетности.М: АССА 2006
4) Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері. Алматы. Экономика, 2006ж.
5) Баймұханова С.Б. бухгалтерлік есеп. Алматы. ИздатМаркет.2005ж.
6) Бохаев Д.Т. Коммерциялық банктердің несие нарығын салыстырмалы талдау. Алматы, Экономика 2004
7) Дробозина Л.А. Финансы. Денежное обращение. Кредит. М: ЮНИТИ «Финансы» 1997
8) Дүйсенбаев К.Ш.,Төлегенов Ә.Т. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. Алматы.,Экономика, 2001 ж.
9) Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. Алматы., Экономика 2003 ж.
10) Қалығұлова Р.Ж., Ғұмар Н.Ә. Банктегі бухгалтерлік есеп және есеп беру. Алматы. Арыс. 2000ж.
11) Лаврушин О. А. Банковское дело. М: Финансы и статистика, 1999
12) Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. Алматы, ИздатМарткет 2004.
13) Мақыш С.Б. Ілияс А. Ә. Банк ісі. Алматы, Қаржы университеті 2004
14) Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Алматы, ИздатМаркет 2004
15) Міржақыпова С.Т. Банктегі бухгалтерлік есеп. Алматы, Экономика 2004
16) Розақов Н. Екінші деңгейдегі банктердің несиелеу тәжірибесі және даму ағымы. Алматы, Экономика 2003
17) Саниев М.С. Ақша, несие, банктер. Алматы 2001
18) Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. Алматы, Экономика 2005.
19) Соколинская Н.Э. Учет и анализ краткосрочных и долгосрочных кредитов. М: Консалтбанкир, 1997
20) Шыныбеков Н.С. Қазақстандағы тұрғын үйді несиелендіруді жетілдіру жолдары. Алматы, 1999
21) Хамитов Н.Н. Банк ісі. Алматы, Экономика 2006
22) Бухгалтер бюллетені 2005 қаңтар №3-4
23) Бралина А.Г. Коммерциялық банктердегі проблемалық несиелерді басқару. ҚазҰУ хабаршысы. 2005 №2
24) Қауымбетов Н.Ипотекалық несиелеу. КазЭу хабаршысы. 2004 жыл №3.
25) Жеңісбаева. К.М. Ипотекалық несиелудің КазЭУ хабаршысы 2005 №2 тиімділіктері мен оны жетілдіру жолдары.
26) Хамитова. К.Н. Оценка уровня развития банковского сектора в регионах Казахстана.КазЭУ хабаршысы. 2005№2
27) Статистикалық бюллетень ҚР Ұлттық банк 2003, №6
28) Статистикалық бюллетень ҚР Ұлттық банк 2004, №7
29) Статистикалық бюллетень ҚР Ұлттық банк 2005, №2
30) Шаяхметова К.О., Кикбаева Г.Ж. Несиелік тәуекелді басқару мен бағалау.ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. 2005 №3 87-91 бет.
        
        Т.Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті
Дипломдық жұмыс
Несие операцияларының есебі және талдауын жүргізу.
______________________ факультеті
______________________ ... курс ... ... ... бөлім
Мамандығы_____________________
Шифр
__________________________
_________________________________
(аты-жөні)
Ғылыми
жетекшісі:
___________________________ қолы
Рецензент:
___________________________ қолы
(аты-жөні)
Жұмыс
қорғалуына рұқсат беріледі:
Кафедра меңгерушісі
_____________________________ қолы
Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.........................................3-5
1 Несиенің есебі және талдауының экономикалық маңызы
1.1 ... ... ... ... ... ... мен ... экономикалық ұғымы және
мазмұны.....................................................................
.................................24-29
1.3 АҚ «Альянс Банк» экономикалық көрсеткіштері мен
есеп
саясаты.....................................................................
..........................30-36
2 Несие есебінің ұйымдастырылуы мен әдістемелері
2.1 Несие беру және қайтару
есебі.................................................................37-47
2.2 Несие ... ... ... және ... Несие бойынша шығындар және сақтандыру операцияларының
есебі.......................................................................
......................................55-61
3 Несие операцияларының ... ... ... ... ... мен ... ... операцияларының
талдауы............................................................66-69
3.3 Несие қабілеттілігі және тиімділігі көрсеткіштеріне талдау
жүргізу....70-80
Қорытынды...................................................................
..................................81-83
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қосымшалар
Кіріспе
Қандай ғылымның болмасын пайда болу тарихы, маңызы мен ... ... ... өз орны бар ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп саласы бұдан бірнеше жүздеген
жылдар бұрын ... ... ... өмірде қолданылуы барысында қоғамның
әлеуметтік-экономикалық жағдайларына қарай өзгерістерге ұшырап келе ... ... ... ... ел ... ... жолға көшіп, осы жолда дамуына
байланысты жаңа ... ... ... бола ... сәйкес
бухгалтерлік есептің маңызы мен ролі арта түсуде. Осыған орай ... ... мен ... ... ... Еліміздегі жүргізіліп
отырған бухгалтерлік есеп жұмысы толығымен халықаралық ... есеп ... сай ... 2007 ... 28 ... ... есеп
және қаржылық есептілік беру» ҚР ... ... мен ... Бұл ... ... есептің дамуының тағы да бір сатысы.
Кез келген ұйымдар өз қызметін тиімді бағытта үздіксіз дамытып отыру
үшін, ... және ... ... басқа да сырттан көрсетілген
қаржылық қызметтерді, ғимараттар мен жабдықтарды ... ... ... да қаржыландыру керек. Яғни қаржы ... ... ... ... ... мен олардың
орналастырылуы, ресурстардың көлемі мен ... ... ... ... есеп ... жүргізіледі. Бухгалтерлік есеп жүйесіндегі
мәліметтер мен ... ... ... ... ... ... және ... ақпараттар сыртқы пайдаланушылар (инвесторлар,
несиелендірушілер, қарыз ... мен үлес ... т.б.) үшін де ... ... кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің
орнықтылығының негізі оның ... ... ... табылады. Ол ақша
қаражаттарын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану ... ... мен ... ... процесін қамтамасыз ете алатын өзінің
қаржы ресурстары ... ... ... тұрақтылығын бағалау, обьективті, ғылыми негізделген
және үйлесімді басқару, өндірістік, әсіресе қаржылық шешімдер ... ... ... ... талдау қажет. Тек терең және ұқыпты талдау негізінде
ғана оның қызметін обьективті бағалап, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын
нығайту ... ... және оның ... ... ... басқару шешімдерін қабылдау үшін, басшылыққа нақты ұсыныстар
беруге болады.
Елімізде нарық қатынастарының дамып, әр ... ... ... ... ... аралас) пайда болуымен, кәсіпкерлік
қызметпен айналысатын субьектілердің қаржы-несие қатынастарының құқықтық
бақылау ... ... ... шешу ... ... өз шешімін
табуда.
Қазіргі кезде Қазақстан экономикасы, соның ішінде ақша-несие және ... ... ... ... ... ... ... ақша-несие жүйесі реформалануда; ауыр инфляция жағдайында ақша-
несие қарым-қатынасының мүлде жаңа, бізге бейтаныс түрі пайда ... ... ... екі ... банк ... ... ... және әр алуан меншіктің жаңа түрлерінің пайда болуы; ... ... және ... ... ... ... ... алуда коммерциялық табысқа бағытталған несие мекемесінің
жүйесінде жеке және ұжым ... ... ... ... ... жүріп жатыр.
Барлық меншік формасындағы кәсіпорындарда өз қызметін жүргізіп, ... үшін ... ... ... ... ... мүмкін. Яғни,
кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің шаруашылық қызметі барысында меншікті
капиталдарымен ... ... ... ... ... ... Осындай қажеттіліктерді қанағаттандырудың басты жолы несие алу
болып табылады.
Нарықтық жағдайда ақша үздіксіз қозғалыста, яғни, үнемі айналыста ... бос ақша ... тез ... ... ... ... ... мекемелерінде жинақталады. Осыдан кейін капитал салымын қажет
етіп тұрған экономика саласының қаржы айналымына енуі ... ... ... ... ... саласында қолданылады
және ұлттық, әлемдік экономиканың дамуында маңызды орын алады. Несие
қазіргі ... ... сай ... ... өрлеуіне өз әсерін
тигізуі керек. Бұрынырақ, яғни Қазақстанға ... ... ... ... ... ... ... қорқатын. Қазіргі уақыттағы елімізде халық көптеп
несие алуда. Мұның ... ... ... ... ... ...... әл-ауқатын, қаржылық жағдайын көтерудің
мүмкіндігі болып ... ... да ... алу ... ... ... туындайды.
Жұмыстың мақсаты:
– несие операциялары бойынша есепті толық ашып көрсету;
– несие операцияларына ... ... ... ... міндеттері:
– несие және несие түрлерін, ұйымдастырылу принциптерін оқып, зерттеу;
... ... ... мен ... ... оны беруді жетілдіру жолын
іздестіру;
– несие алудағы қиыншылықтарды зерттеп, оны оңайлату жолын іздестіру;
... ... ... мен ... зерттеп ашу;
– несие есебіне талдау жүргізу;
– еліміздегі несие және несие қатынастарының даму ... ... ... жолдарын зерттеу.
Жұмыстың ақпараттық талдау көздері ретінде АҚ «Альянс ... ... Бұл ... ... ...... қоғам болып
табылады. Ол тікелей несие беру операцияларын жүргізіп, ақша салымдарын,
бағалы қағаздармен және т.б. ... ... ... Несиенің есебі және талдауының экономикалық маңызы
1.1 Несиенің мәні және жіктелуі.
Тарихтың қай кезеңінде болса да, ... ... ... ... және
қоғамдық ойшылдардың назарын аударатын. Ал, қазіргі нарық кезеңінде
несиеге, экономикалық санат ... аса көп ... ... ... Өйткені,
нарық кезеңінде несиелік қарым-қатынас ең ... ... ... несие, төңірегіндегі алуан-түрлі тәжірибелік және теориялық
сауалдардың шиеленіскен түйініне айналады.
Ол тауар ... ... ... ... бастап қарапайым формаларында:
бай және кедей қоғамдарда көрінеді. Несие қатынастары ақша қатынастары
сияқты үнемі даму ... ... ... ... ... ... (астық, мал,
еңбек құралдары және т.б.) ... ... ... ... ... ... тұтыну мұқтаждығы мен қарыздарды өтеу үшін ұсынылған.
Тауар-ақша қатынастарының дамуымен ... ақша ... ... ... ... ... ... ашып алайық. Несие-ақша сияқты тарихи
экономикалық дәреже болып табылады. «Кредит» деген сөз, ... ... ... ... ... ... ... латынша «kreditum» деген сөзден
шығады.[1] «Несие – бір заңды тұлғаның екінші бір заңды тұлғаға немесе жеке
адамның ... ... ... ... ... ... өсім ... алу
үшін белгілі бір уақытқа заттай немесе ақшалай уақытша ... ... ... ... ... ... жүйесі болып табылады»
- деп жазған бір ... ... ... бір ... ... ... ... немесе ақшалай нысанмен қайтару талабымен және әдетте % төлеумен
уақытша пайдалануға табыстаған ... ... ... ... білдіреді –деп жазған Баймұханова С.Б. [3]
___________________________________________________
[1]- Сейтқасымов Ақша, несие, банктер.
[2]- Кеулімжаев Қ.К, Н.А. ... және т.б. ... ... және негіздері. Алматы, Экономика 2006 жыл 254-ші бет
[3]- Баймұханова С.Б. Ақша, есеп айырысу және несие операцияларының есебі
241-ші ... тағы да көп ... бар. ... ... – бұл ... ... Несие капиталы – бұл қайтару талабымен ... ... ... ... ұсынылатын ақша капиталы. Ал, капитал өз-
өзінен өсетін құн, оның ... ... ...... ... ... ... бір түрі, ал ақша болса, өзінен-өзі өсім бере
алмайды.
Несиеге толық анықтама беруге тырысып көрейік. ...... ... ... ... ... қайтару талаптарына сай оларды ақшаны
бөлу және халықтың, экономиканың бос ақша қаражаттардың жұмылдырылуын
қамтитын ... ... ... себепті экономикалық қарым-қатынасты
көрсетеді.
Несие мәні қатынастардың несиенің – қайтару, төлемдік, мерзімдік ... ... ... сипат сияқты маңызды принциптерімен анықталады. Несиенің
қайтарылу принципі – қарыз алушының несиені пайдаланғаннан кейін ... ... ... ... сипатталады. Ол белгілі бір
мерзімге берілген соманың толық қайтарылуын ... ... ...... алушыға берілген несиенің уақытында қайтарылуын және
одан табыс түсіруге несие беруші де, оның ... ... ... ... ынталы болады. Несиенің жеделділік принципі қарыз алушыға кез келген
тиімді уақытта емес, несие ... ... ... ... ... ... бұзу – несие беруші үшін қарыз алушыға өндіріп
алынатын ... ... ... ... ... ... бұрын
өндіріп алуға саятын экономикалық санкция қолдануға жеткілікті негіз болып
табылады.
Несиенің қамтамасыз етілу принципі несие келісімшартында ... ... ... ... міндеттемелерді бұзуы мүмкін жағдайда несие берушінің
мүліктік мүддесін ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тұрақсыздық кезеңінде өзекті мәселе ... ... ... ... ... ... қаражаттың мақсатқа сай
пайдалану қажеттілігін білдіреді. Несие ... ... ... ... ... ... сондай-ақ банктің бақылау процесінде бұл
талапты қарыз алушының сақтауы ... ... ... ... ... ... және ... бір
уақытта қызмет етуі несиенің мәнін анықтайды. Осы принциптердің біреуі
бұзылса, онда ... ... мәні ... ... ... ... ... өзіне тән қасиеттер жоғалады. Принциптермен қоса ... ... ... ... ... табады.
Несиеде өзгермейтін, тұрақты болып қалатын жәйт - ... ... ... ... ... де бір- ... ... әрекетке
түсетін бірнеше элементтен тұрады. Ондай элементтерге ең алдымен несиелік
қатынастың барлық субьектілері- бұл субьектілерге ... ... мен ... ... Оларды бөлуге және бөлек қарастыруға болмайды. Оларды
бірге қарастырған жағдайда ғана несиенің мәнін анықтауға болады.
Несие ... ... ... ... ... ... Мұны іске асыру
үшін онда ақшалай қаражаттың ... бір қоры ... ... Ол ақша ... ... басқа біреуден қарызға алған болуы да мүмкін.
Қазіргі уақытта қарызға ақша ұсынатын негізгі несие ... – банк ... ... ... ... Олар ... ұйымдардың, халықтың
уақытша бос қаражаттарын шоғырландырып, оларды қарызға ... ... үшін ... ... ... Бұл ... ... несиені тек қарызға
алушы ғана емес, сондай – ақ ... да ... ... (кәсіпорынға,
халыққа) тартылған ресурстарды (ақшаларды) қайтаруға міндетті. Бұл арада
несие ... ... бір ... ... беруші болса, екінші жағдайда –
қарыз алушы болып ... ...... ... ... ... ... алған қарызды
қайтаруға міндетті жағы. ... ... ... ... ... ... ақша ... болып табылады. Қазіргі заман талабына сай
қарызға алушылар – ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Алайда, қарызға алушы қарызға алынған қаражаттың
меншік иесі ... ... ... саласында, айналымда оны ол өз
қалауымен қолданады. Бұл жағдайда ол ... ... ... ... ауыспалы айналым қоры таусылғаннан кейін оны іске асырып,
пайдаланғаны үшін өсімақы төлеп, қарызды артық ... ... ... ... ... ... берушіге тәуелді, оған несие
беруші өз талаптарын қояды. Алайда, қарызға алушы мен несие ... ... ... ... ... болып табылады. Олар міндетті түрде
қатысуы керек. Және бұл жағдайда олар орындарын ауыстыруы мүмкін.
Несие ...... ... мен ... бос ... есеп
және депозиттік шоттарға сақтай отырып) болуы мүмкін. Несие беруші мен
қарызға алушы өзара іс ... ...... бірлігі сипатын
көрсетеді. Несиелік мәміленің қатысушылары ретінде олар оның қарама – қарсы
жақтарында тұрады. ... ... де ... ... ... неғұрлым жоғары
пайыздық несие бергісі келсе, қарыз алушы мүмкіндегінше арзан несие алып,
қосымша қаржылар табу мүддесі болады.
Несие ... – бұл ... ... ... нақты көрініс табуы. Ол
несие қатынасының формасы мен ... ... ... формасы мен мазмұны ажырағысыз әрі ... ... ... ... ... ... оның мазмұны мен дамуына сәйкесуі
керек. Таңдап алынған жіктеу өлшеміне қарай несиенің ... ең ... ... ... ... ... ету ... қарай – ұлттық және халықаралық несие;
– несие мәмілесінің обьектісіне қарай – ақшалай және тауарлық ... ... ... ... ...... коммерциялық,
халықаралық, тұтынушылық несиелер.
Несиенің тауарлық нысаны тарихи жағынан алып қарағанда оның ақшалай
нысанынан ... ... ... Ежелгі тарихтан білетініміздей, адамдар
тұтынуға қажетті артық өнімдерін (астық, мал, тері және т.б.) ... ... ... ... ... ... (сурет-1)
Несиенің тауарлық нысаны осы заманғы іс-тәжірибеде төлемдерінің мерзімін
ұзартумен тауарларды сатуда, машина мен құрал-жабдық, тұрмыстық тауарлар,
саймандар ... ... ... ... ... ... шаруа қожалықтарына көктемде тұқым түрінде беріледі. Тұқым түрінде
берілетін бұл несиені фермер мен ... ... ... ... ... ... ... негізінде ақшалай несие нысаны пайда болып,
дамиды. Ол осы заманғы ... ... ... ие, ... болып табылады. Бұл түсінікті де, өйткені ақша айналыс пен төлемнің
жалпыға тән баламалы, әмбебап құралы болып табылады. ... бұл ... және ... ... ... ... ... тауарлық және ақшалай нысандарымен қатар олардың аралас нысаны да
қолданылады.
Қарастырылған несие нысандарының көптеген түрлері болады. ... ... бұл оның ... ... үшін ... ... белгілері бойынша ең детальданған сипаттамасы, ... ... ... ... ... несие түрлері бойынша жіктеледі: несиелеу обьектінің
экономикалық ... ... ... ... ... берілетін несие;
– негізгі құрал-жабдықты қалыптастыруға берілетін несие;
– тауарлық материалдық қорлар аясында шұғыл қажеттілікке, ... тыс ... ... ... ... берілетін несие;
– өндірістің маусымдық шығыны аясында берілетін несие;
– жол үстіндегі (жолдағы) есеп ... ... ... ... ... ... несиелері.
ә) қамтамасыз ету түрлері және қолда болу бойынша бойынша:
... және ... ... ... материалдық
құндылықтармен, кепілдікпен, сақтандыру келісімшартымен толық
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... бланкілік (сенімділік).
б) қайтарылу мерзімі бойынша:
– қысқа мерзімді:
– орта мерзімді;
– ұзақ мерзімді.
в) өтелу тәртібі бойынша:
– бөліп-бөліп төлеу (мерзімін ұзарту);
– бір жолғы ... ... ... бір қалыпты (бір қалыпты емес) өтеу.
г) тәуекелді деңгейі бойынша:
– субстандартты;
– стандартты;
– күмәнді;
– сенімді;
– сенімсіз;
– ұзартпалы.
ғ) ақылылығы бойынша:
– қалыпты пайыздық ... ... ... ... ... ... ... (пайыз мөлшерлемесі жоғары);
– төмен пайыздың мөлшерлемесі (пайыз мөлшерлемесі төмен);
– пайызсыз.
д) салалық бағыты бойынша:
– сауда-саттық несиесі;
– өнеркәсіп несиесі;
– ауыл ... ... ... несиесі.
ж) ашылатын шот түрлері бойынша:
– жай ссудалық шот бойынша несие;
– арнайы ссуда шоты бойынша несие;
– контокоренттік шот бойынша несие;
... ... ... несие желісі бойынша несие.
Несиенің басқа нысандарына қарағанда коммерциялық несие
олардан бұрын пайда ... Оны бір ... ... ... ... ... мен қызмет көрсетулер үшін ... ... ... Осы ... нысанының обьектісіне өнеркәсіп және сауда капиталының
бірігу нәтижесін білдіретін тауар ... ... ... несие
тауарларды өндіру мен өткізу процесінен тікелей пайда болады. Ол тауарлық
формада беріледі және оның пайдалану шегі болады. Ең ... оның ... ... ... әрбір кәсіпкер, әрбір өзге субьекті коммерциялық
несиені өзінің ақшалай ... ... ғана бере ... ... ... ... сатып алған кәсіпорындар ғана пайдалана алады.
Осы несие формасының құралына вексель жатады. Вексель – бұл сатып ... ... ... ... ... ... ... Онда борыш сомасы, несие үшін алынатын пайыз, өтеудің мерзімі
мен шарты көрсетіледі. Вексель несиелерге ... ... алу үшін ... сонымен бірге төлем құралы ретінде пайдаланылады.
Коммерциялық несиенің басты мақсаты – тауарлардың ... ... және ... жылдам алынуын қамтамасыз ету.
Коммерциялық несие дамыған елдерде кеңінен тараған және ол өндірістің
ауқымы мен ... ... ... ... ... ... несие көбінесе ауыл шаруашылығында қолданылады. Азық-түлік
корпарациясы фермерлерге, ... ... ... май
материалдарын, тұқымды, минералды тыңайтқыштарды және өсімдікті қорғайтын
құралдарды тауарлық несие түрінде ұсынады. ҚР ... ... ... ... ... аванс түрінде берілетін несиені, тауарлардың,
жұмыстың және қызмет көрсетулердің алдын-ала төлемін қамтиды.
Коммерциялық несиені тауар ... ... ... ... үшін ... ... ... ұзартумен береді. Бұл арада ... ... ... ... ... ... етеді. Бұл вексель
банкте атаулы құннан төмен баға ... ... ... ... ... ... оның ... (кепілге салынумен) банк несиесін алуға
болады.
Дамыған нарықтық экономика жағдайында коммерциялық несие банк ... ... ... ... ... ... нысаны банк несиесі. Бұл жағдайда
несие қатынасының обьектісіне ссуданы ... ... беру ... ... ... уақытша қаржылай көмекке мұқтаж мамандандырылған қаржы-
несие ұйымдарына, көбінесе ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан банктерінің несие
ресурстарындағы өзіндік капиталының үлесі шамамен ... 18 – 20 ... ал, ...... ... ... банкаралық қарыз
ақшалар).
Банк несиесі банк пен қарыз алушының арасында несие ... ... ... ... ... ... Банк несиесінің мақсаты:
негізгі және айналым капиталын арттыру, маусымдық қорларды ... ... және оны ... есептеу халықты несиелеу.
Ол материалдық тұрғыдан қамтамасыз етілуі, мақсатты бағытының болуы,
мерзімділігі, қайтарылуы және ақылы ... ... ... ... ссудалық капиталдың қозғалысын білдіреді.
Банк несиесі берілетін мерзіміне ... ... ... және ұзақ ... ... ... мерзімді несие қарыз алушының ағымдағы және
маусымдық ... ... ... ... еңбекақы төлеуіне
және өзге де шығындарын өтеуіне байланысты ... ... үшін бір ... ... ... ... мерзімді несие ұзақ ... ... ... ... ... яғни ол бір жылдан да көп уақытқа негізгі қорларды
құруға, қайта жарақтандыруға, ұлғайтуға әрі жаңғыртуға ... ... ... ... орнын толтыруға, жарғылық капиталды
қалыптастыруға, бұрын алынған несиені өтеуге, айыппұл, өсімақы, тұрақсыздық
төлемдерін және т.б. төлеуге болмайды.
Несие есеп ... ... ... ... ... ... ... мысалы ауыл шаруашылық өнімдерін сатып алуға,
еңбекақы төлеуге және тұтыну қажеттіліктеріне ... ... ... қарыз алушыларға тек ... ... ... үшін ... Және несие қарыз алушының заң тұрғысынан ... ... ... ... өтей ... ... болған жағдайда
және қаржылық жағдайы тұрақты болғанда ғана ... ... ... ... ... ... жеке ... мұндай несиені тек банктік қаржы-несие мекемелері ғана беріп
қоймайды, сонымен қатар, оны қаржылық компаниялар да, ... ... ... ... де, микронесие ұйымдары да және т.б. береді.
Алайда, бұл осы ... ... ... өзгертпейді. Сондай-ақ, қарыз
алушылардың құрылымы да ... ... ... ... және ... өзге оны ... те, ... де, жергілікті
органдар да және т.б. алады.
Несие қатынасы банктер мен кәсіпорындардың, ұйымдардың арасында ғана
болмайды. Ол, сондай-ақ, бір ... ... ... және ... ... ... да пайда болады. Несие алушыға халық, ал, несие берушіге
банк жататын қатынасты тұтыну ... ... ... ... банк пен халықтың арасында делдалдық ететін үшінші тарап та
болуы мүмкін, ... ... ... ... яғни ... ... тауарды несиеге беретін сауда ұйымдарын айтуға болады.
Тұтыну несиесі ... оның ... ... ... үшін ... Оның ... жеке ... өндірісті
дамытуға, құрылыс салуға, тұрғын үйді ... ... ұзақ ... ... ... ... алуға беріледі.
Халықты несиелеу халықтың өмір деңгейін ... ... ... ... ... бөлігі болып табылады. Өнеркәсібі
дамыған елдерде тұрғындар (халық) өзінің жыл ... ... 10-12 ... ... ... жұмсайды. Қазақстанда несиенің бұл формасы мүлдем
дамымай қалды десе де болады. Халық ... ... ... оның ... ... пайыздық мөлшерлемесі айтарлықтай жоғары, жылына 16-18 %-
ды құрайды.
Несие халыққа тауарлы формада және ... ... ... мүмкін.
Тауарлық формада халыққа тауарларды оның төлем мерзімін ұзартумен сатуда
қолданылады, яғни, бұл коммерциялық ... ... ... Ақшалай форма
банк несиесі секілді халыққа тікелей немесе сауда желісі ... ... ... несиесінің қосарлы қызметі бар: бір жағынан, тауар айналымын
артатын ... ... ... де ... ... ... сұранысы несие
сұранысын арттырады, екінші жағынан, халық неғұрлым несиеленетін болса,
төлем қабілеті бар сұранысты ... ... ... ... ... несиесі мыналарға: кезек
күттірмейтін қажеттілік (шұғыл мұқтаж) ... ... салу және ... ... алу ... ұзақ пайдалануға жарамды тауарларды ... ... ... және ... ... жүргізуге арналған несиеге
бөлінеді.
Тұтыну несиесі белгілі бір дәрежеде табыстары біркелкі емес тұрғындардың
өмір дейгейін салыстырмалы түрде теңестіреді, әр түрлі әлеуметтік ... ... мен ... ... айырмашылықты жояды.
Тауарларды несиеге сатып алуда сатып алушы тауардың құнын ай сайынғы
жарнамен төлем қоймай, сонымен ... ол ... ... үшін ... ... ... ... мерзімін ұзартумен сатуда тауардың
бағасы комиссиялық сауда ... ... ... үшін ... ... ... ... көптеген елдерде маңызды роль атқарады. Осыған орай, ол
мемлекет тарапынан реттеліп отыратын болады. Ол қадағаланады әрі ... ... ... ... ... ... жағдайда мемлекеттің саясаты халықтың іскерлік
белсенділігін арттыруға оларды ынталандыруға бағытталады. Бұл үшін ... ... атап ... ... ... ... тауар бағасын
арзандату, несие мерзімін ұзарту, оның құнын кеміту секілді жеңілдікті
шарттары енгізілді.
Инфляция ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудың мерзімі қысқарады және пайыздық ... ... ... ... ... ... ынталандырады әрі
олардың өндірілуі мен сатылуын ... ... ... салу ... болатын ссуданы ипотека несиесі
ретінде ұғуға болады. Ол тұрғын үй құрылысын салуға және сатып алуға, жер
сатып ... ... әрі ұзақ ... ... ие. Ипотекалық несиелеу
нарықтық экономиканың ажырағысыз элементі ... ... Оның ... ... ... несие – бұл қатаң анықталған кепілзатпен берілетін ... ... ... ... ... ... мүлік
сатылады және одан түскен қаражатпен несиегердің алашағы өтеледі. Сол
себепті де ипотека несиесі несиегер үшін ең ... ... ... ... ... көбісі қатаң мақсатты тағайындауға ие, өйткені, ол
тұрғын үй мен ... ... ... ... алу, ... және жер ... игеру үшін пайдаланылады;
– ипотекалық несие, әдетте, 10-30 жылға дейін ұзақ мерзімге беріледі.
Несие алдын-ала жасалған кестеге ... ... ... ... ... маңызды принциптеріне мыналар жатады: ... ... ... ... ... яғни ... ... құқығының
обьектісіне жататын нақты мүлікті анықтау; кепілдіктің жариялылығы, яғни
кепілге салынған мүліктің ауыртпалығы үшінші тұлға оңай ... ... ... ... заңы шыққаннан кейін Қазақстанда ипотекалық
несиелеу қарқынды дамыды. ... ірі ... ... жүзеге асыратын өздерінің ипотекалық компанияларын құрды.
2000 жылдан бастап ҚР Ұлттық банкісі жарғылық капиталы 100%-ды құрайтын
Қазақстандық ипотека компаниясын ... Ол ... ... күнінен бастап
несие үшін алынатын пайыз мөлшерлемелерін кеміту бағытындағы ... ... 2005 жылы ... ... компаниясы толықтай ҚР Қаржы
министрлігінің қарамағына өтті. Бұл ... үшін ... ... ... ... ... ... құрылуына өз ықпалын
тигізді. Пайыз мөлшерлемелері баяу ... да ... ... ... ... несиелеудің дамуына 2003 жылы Мемлекеттік құрылыс-жинақ ақша
банкісінің құрылуына жағымды әсер етті.
Ипотекалық несиелеудің отаны – ... ... ... ... 1770 жылы ... аса ірі ... ... қаржылық қолдау
көрсету мақсатында құрылды.
Мемлекеттік несие жеке және заңды ... ... бос ... ... ... және ... ... негізінде
мемлекет тарапынан жұмылдырылу себебі бойынша қатынастың ... ... ... ... жабу үшін және ... ... ағымдағы
мүмкіндіктерінен тыс қажеттіліктерін қосымша қаржыландыру үшін пайдаланады.
Бұл несие қатынасының субьектісіне, бірінші жағынан, қарыз ... ... ... ... ... жағынан – халық, кәсіпорындар, ұйымдар,
сондай-ақ, шетелдік жеке және заңды ... ... ... ... ... несиесіне және мемлекеттік
борышқа бөлу керек.
Бірінші жағдайда мемлекеттің несие институттары экономиканың әр ... және ... ... ... ... ... есебінен
құрылған, жарғылық капиталы 100%-ды құрайтын екі банк бар – Қазақстан даму
банкі және Мелекеттік ... үй ... ... ақша ... ... ... уақытша бос ақша ресурстарын жұмылдыру үшін, мемлекеттің
бюджет тапшылығын және ... өзге де ... ... ... ... және өзге де қаржы-несие мекемелерінен, кәсіпорындар
мен ... ... ... мемлекеттерден (мемлекеттік құнды
қағаздарды қаржы нарығына орналастырумен) ... ... ... ... бос ... ... ... қазынашылық міндеттемелерді
және мемлекеттің өзге де құнды қағаздарын ... және ... ... ... ... ... ... арнаға банктердегі
халықтың салым ақшаларының бір бөлігін мемлекеттік займға айналдыру жатады,
ол облигациялық және облигациясыз болуы ... ... займ ... оны ... ... ... ... бойынша рәсімдейді, сондай-ақ
тиісті мекемелердің шотындағы соманың тікелей есебі арқылы және мемлекеттік
борыш кітабында рәсімделеді. Мұндай займдарды ... ... ... ... ... шығарудың құқығын өзінде қалдырады, әрі оны
әрекет ету ... ... ... ... ... ... Қазақстанда айналыста мыналар бар:
– 3,6 және 12 ай мерзімдеріне шығарылған мемлекеттік ... ... 5-7 жыл ... ... мемлекеттік орта мерзімді облигациялар;
– 20 жылға дейінгі мерзімге ... ... ұзақ ... ... ... ҚР ... министрлігі шығарады
және оған мемлекет кепілдік береді.
Мемлекеттік ... ... ... ... ҚР Ұлттық
банкноталары бар. Ол (нота) айналыстағы артық ақша массасын алу ... яғни ... ... ақша айналысын реттеу үшін
пайдаланылады.
Мемлекеттік несиенің болуы төленуі тиіс ... ... ... ... ... борыштың қалыптасуына әкеледі. Мемлекеттік
борыш статистикалық есеп ... ... ... ... несие
қатынасының ең толық сандық сипаттамасы ... ... ... шамасы қатынастың тек бір нәтижелі жағын ғана ... ... ... болған мемлекеттің берешегі, ұзақ мерзімді қарызды жұмыспен
өтеудің тиісті ... ... ... ... ... өтеу мерзімі.
Мемлекеттік қарыз ішкі және сыртқы қарыздарға ... ... ... ... ... ... ... займ
міндеттемелері бойынша берешектерден, сондай-ақ, жинақ ақша және сақтандыру
жүйелерімен жұмылдырылған қаражаттан тұрады.
Мемлекеттік қарызды ... ... ... ... ... және
қарыздарды өтеуді, шығарылған займдардың ... ... ... ... мемлекеттік қарызды басқару бойынша шығыстарды кемітуді
және т.б. қамтиды.
Мемлекеттік несие жеке және ... ... ... бос ... ... ... қаржы ресурстарын жұмылдырудың қуатты
құралы болып табылады.
Ақшалай қаражатты жергілікті үкімет органдары да ... және ... ... ... Бұл ... әдетте, алынған қаражаттың нақты
мақсатты бағыты болады. Ол жол құрылысына, су ... ... ... қалалық және ауылдық аудандардың жасақталуына пайдалануы мүмкін.
Халықаралық несие несиегер ретінде мемлекет, банк, басқа елдердің жеке
және ... ... алға ... ... ... қатынас
саласындағы ссудалық капиталдың қозғалысын білдереді. Осылайша халықаралық
несие – ... ... және ... ... ... ... арасындағы
ссуда капиталының қозғалысына қызмет ететін несие қатынасын әр түрлі
формалармен субьектілері бойынша ... ... ... ... ... техника, технология, тауар мен ... ... ... ... ... Ол ... балансының тапшылығын (экспорт пен импорттың
арасындағы айырмашылықты) жабудың құралына және ... ... ... ... ... үшін ... несие басқа елдерге, ... ... ... дамушы елдерге капитал салудың ең ... ... ... Бұл ... ең сенімді несие ... ... ол тек ... ... және ... ғана ... ... үкімет кепілдігімен қамтамасыз етіледі.
Бүгінгі таңда Қазақстан, әсіресе, ірі ... ... ... ... ... жиі ... Бұл белгілі бір реттеуді
және шектеуді қажет етеді. Әйтпесе өтелмеген берешектердің ... ... ... ... ... ... ... өсе түскен төлемдер
мемлекетің қаржылық-валюта жағдайын ... оны ... ... ... яғни мемлекет тарапынан саяси және экономикалық қысым көрсетілуі
мүмкін.
Меншік формасы бойынша халықаралық несие ... жеке ... ... бөлінеді. Қазақстан жеке халықаралық несиені жиі алады,
яғни несиені жекеше компаниялардан, фирмалардан, банктерден ... Ол ... ... валютасында, үшінші елдің ... ... ... ... ... ... коммерциялық (тауарлық) және банктік
несиелерге бөлінеді.
Бүгінгі таңда Қазақстан халықаралық қайта құру және Даму ... ... ... ... даму банкі, Жапонияның экспорт-импорт банкі және өзге ... ... ... ... ... пайдаланады.
Қазақстанның және банктердің халықаралық рейтингісі игеруі несие бағасы
бойынша да, оның мерзімі ... да ... ... ... ... жол ... ... арқылы ұлғайтылған ұдайы өндірісті ... ... ... есеп айырысуды дамытудың халықаралық есеп ... ... ... ... ... ... және шоғырлануын
орталықтандырылуын күшейту мақсаттарында капитал елдерге қайта бөлінеді.
Қазақстан 2003-2015 жылдарынан арналған ... ... ... асыруда халықаралық несиені қосымша құны жоғары
әрі бәсекеге жарамды ғылыми сыйымдылығы бар ... ... ... құрал-жабдық және технология импорты үшін пайдалануы қажет.
Қазақстандағы компаниялар, фирмалар және ... бір ... ... ... ... ... беруін білдіретін бірлестірілген деп
аталатын несиені алады. Бұл арада банктердің біреуі бірлестірілген ... ... алға ... несиелеуге қажетті қаражатты жинау үшін
өзге банктер мен қаржы институттарын тартады (біріктіреді), несие береді
әрі ... ... ... ... ... ... бөліп
таратады. Бірлестірілген несие банктердің шектеулі несие мүмкіндіктері мен
бірінші класты қарыз алушылардың ... ... ... ... ... ... 2000 жылдан бері лизингілік несие қолданылып келеді. ... бұл ... ... ... сатып алу және оны жеке заңды тұлғаларға
белгілі бір ... үшін ... ... әрі ... алушының мүлікті сатып алу
құқығын қарастыратын келісімшарттың бекітілуіне себепкер болатын белгілі
бір шарттармен ... ... ... ... ... қызметтің түрі.
Қызметтің бұл түрі ҚР «Қаржылық лизинг туралы» заңымен, Азаматтық,
Салықтық және ... ... ... ... ... және ... ... заңдарымен реттеледі.
Лизинг бұйымына кез келген тұтынылатын заттар, оның ... ... ... ... құрал-жабдық, сайман, үй-ғимараты, құрылғы,
көлік құралдары жатады.
Лизинг – бұл ... ... иесі ... ... мен ... ... Бұл келісім – мүлікті делдал болып табылатын лизингілік
компания арқылы айтылған мерзімге және ... үшін ... ... ... ... лизинг беруші, лизинг ... және ... ... ... ... мазмұны бойынша несие қатынасына
сәйкес келеді және мәні ... ... ... ... осы ... ... ... лизинг алушыға мүлікті пайдалануға беру
формасында ... ... ... ... білдіреді.
Лизингтің банк несиесінен артықшылықтары:
– мүлік ... ... яғни ... ... ... қажеті
болмайды;
– бизнес жоспарды ұсынудың қажеттілігі болмайды;
– лизингілік төлемнің жүйесі икемді болады және ол ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді;
– жүз пайыздық несиелеу және төлемдерді дереу төлеуді талап етпейді.
Лизингілік несиені Қазақстанда ауыл шаруашылық өндірушілері ... және өзге де ауыл ... ... ... ... ... ... өңдейтін кәсіпорындар технологиялар үшін, шағын және
орта бизнестің субьектілері пайдаланылады.
Бүгінгі таңда лизинг кез ... ... ... ... ... ... салымдарын салуға мүмкіндік береді.
Машиналар мен ... ... ... ... ... ... бірқатар елеулі артықшылықтары бар:
– лизинг кәсіпкерге – жалдаушыға өндірісті аса ірі бір жолғы ... ... ... өтімді қаражаттардың шектеліп қалу мәселесі жұмсарады;
– негізгі құрал-жабдықты сатып ... ... ... ... ... ... ... бірдей (біркелкі) бөлінеді;
– қарыз капиталы тартылмайды және т.б.
Лизинг беруші-банктің ... ... ... ... ... ... ... алушының балансына өтеді;
– қосымша құн салығынан босатылады;
– лизингілік компаниялар компанияның несиелеуінен табыс және акциядан
дивиденттер ... ... ... мен талдауының экономикалық ұғымы және мазмұны
Несие беру және оның операцияларын жүргізу лицензия берілген ... ... ... ... ... бар банкілер, несие беретін
мекемелер арқылы жүзеге асырылады.
Кәсіпорынға несие, негізінен, ... ... ... ... ... ... көтеруге, тиімділігі жоғары жаңа өнім
түрлерін шығаруға, ынталандыруға, халыққа түрлі ... ... үшін ... тауар шығаруға байланысты шаралар мен мақсаттарға
беріледі. Олардың ішінде жете көңіл бөлетіндері өз ... ... ... ... өз ... осы ... ... шоттарына сақтайтын банк акционерлеріне, кәсіпорындарға және ұйымдарға
беріледі.
Несие беру банктердің немесе ... ... ... өздерінде бар
несие қорларының көлемінде жүзеге асырылады. Несие бұрындары берілген ссуда
бойынша қайтару мерзімі өтіп ... ... жоқ ... ғана ... ... банк ... ... кәсіпорындарға несие беру үлкен қауіп
туғызатындықтан, ... ... ... қатынастарын орнату мәселесі
жан-жақты зерттеледі. (Қосымша-А)
Несиелерді беру мен өтеудің тәртібі тиісті ... ... ... пен ... ... банк ... ... шартымен реттеледі. Онда
несиелеудің обьектілері, несие ... ... мен ... оны ... міндеттемелерді өзара қамтамасыз ету нысандары ... ... ... ... ... ... ... мен
жауапкершілігі, құжаттардың тізбесі және оларды тапсырудың ... ... ... бір ... ... үшін ... бұрын субьект:
1. Оны алудың мақсатқа сайлығы мен қайтарудың ... ... ... беру ... ... ... мөлшері және басқа
талаптар тұрғысынан әр ... ... ... ... ... беруінің
және өтеуінің талаптарын бағалап алуға тиіс.
Несие беретін банк кәсіпорынның қарызды уақтылы қайтару және пайыздарын
төлеу мүмкіндіктерін бағалап, оның ... ... мен ... талдау
жасайды.
Ол үшін банк баланс пен басқа ... ... ... несиенің тиісті
тауарлы-материалды құндылықтармен қамтамасыз ... ... ... есеп беру ... ... тіркемелермен танысуға құқылы.
Әдете қарыз (ссуда) шоттары банктерде есеп айырысу шоты ашылған жерінде
ашылады. Бұл үшін ... ... ... ұсынуы керек.
Сонымен қатар, несие алу үшін ... рет ... ... ... ... ... ... ережелерін, жалға алу келісімдерін,
тіркеу куәлігін және клиенттің несие алу құқығының барлығын растайтын ... ... ... ... ... ... несиені алғаш рет алып
отырғанына немесе ... ... ... ... қарамастан несиені
алудың мақсаты, пайдалану ... ... ... соң ғана
несиелендірілетін ... ... ... күтілетін
түсімнің есебі, жылдық пен тоқсандық бухгалтерлік және ... ... ... ... ... басқа банктердегі ашылатын
шоттардың көшірмесі, қарыз алушының несие қайтару ... ... ... анықтайтын басқа да деректер, банк ... ... ... ... қайтаруды қамтамасыз ететін
мүмкіндігі (кепілдікке салынатын мүліктері, ... ... және ... ... да ... көшірмесі ұсынылады. (Қосымша-Б)
Аталған құжаттар болған жағдайда банкке ... ... ... экологиялық және басқа да нормаларға жауап ... ... ... келтіруге) жобасы (жұмыс жобасы),
сондай-ақ ... ... ... ... келісімдердің
сақталатындығын растайтын сараптау мекемелерінің және ... ... ... ғана ... ... оң шешімін табуы мүмкін.
Қарыз беруші банк қарыз алушыдан негізгі қарызын да, оған төленетін
пайызын да ... ... және ... ... мүліктерін талап етуге
құқығы бар. Тауарлы-материалдық құндылықтарды, өнімдерді және басқа да
кепілдік ... ... ... ... жағдайда банк несие береді.
Қарыз алушының мүлкіне несие берген банк ... ... ... ... ... ғана иелік ете алады. Сондай-ақ, кепілге алу
міндеттемесі қарыз алушы төлеуге қабілетсіз және банкротқа ... ... ... ... ... ... түсімді несиені өтеуге
жатқызылады. Кепілге салу ... ... ... үйді ... ... нотариалдық куәліксіз жазбаша түрде жасалады. Қарыз алушыға
тиесілі тауарлы-материалдық құндылықтарды ... ... ... ... кепілге салу кепілге салудың бір түрі болып табылады. Кепілге салуға
ақшалай бағаланатын ... ... ... ... ... да ... Кепілге салынған құндылықтар әдетте қарыз алушының ... ... ... ... ... ... құндылықтарды басқа
құндылықтарға ауыстырған жағдайда сатуға немесе өз өндірісінде ... ... ... салынған бағалы қағаздар несие ... ... ... ... ... ... ... беріледі және несие толық
өтеліп, ол бойынша ... ... ... ... ... ... кепілге салумен қамтамасыз етілген міндеттемесін ... ... ... мүліктің құнынан несие ... ... ... соттың шешімі бойынша жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... ... әсіресе, кепілге
салынған мүлікті сақтау кезінде оның толық сақталуы қамтамасыз етілмеген
жағдайда, қарыз ... ... оның ... талап етуге құқылы.
Кепілге салынған мүлік жойылған ... ... ... егер ... ... несие беретін мекеменің талабын сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... банк
шартта белгіленген тәртіпке сай, қарыз алушының ... ... ... ... ... ... алуға құқылы.(Қосымша-В)
Кепілдеме негізінен жазбаша түрде ұсынылады және ол несиені пайызымен
бірге өтеудің міндеттемесі болып ... ... ... ... шоты ... ... банк мекемесіне ұсынады. Бұл жерде қарыз ... ... да ... ... дейін сақталады. Қарыз алушының
банкісіне кепілші-банктің кепілдеме қабылдағаны жөнінде (яғни, банк ... ... ... мен бас ... қолы ... бар көшірме ұсынылады. Кепілдеме қарыз берілгенге дейін ... ... ... ... ... ... жөнінде банкке барған қарыз
алушыдан да талап етілуі мүмкін. (Қосымша-Г)
Кепілшінің шотынан даусыз ... ... ... ... ... ... кезден бастап жүзеге асырылады. Қарыз алушының
өтелмеген несиесі үшін жауапкершілігін ... ... ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады. Банк қарыз
алушыға берілген несиені сақтандыру компаниясымен несиелік тәуекелділігімен
өз еркімен сақтандыру ... шарт ... ... өз ... ... Бұл ... банк несиелік шартта қарыз алушының несиені өтемегені
үшін жауапкершілігін өз еркімен ... ... ... банк төлеген
сақтандыру төлемінің сомасын банкке қарыз алушының қайтаруын қарастыруы
мүмкін.
Қарыз алушыға несие ... ... сай ... Бұл ... ... мөлшері мен мерзімі, құжаттар тізімі және олардың банкке
ұсынылу мерзімділігі, несиенің мақсатты пайдалануын және ... ... ... ... қарыздарды өтеудің барысында кепілге
салынған мүліктерді өткізудің ... ... ... ... ... ... ақпараттың мазмұны ашылады.
Несие беруші банк қарыз алушыға несиелік қызмет көрсету үшін онымен ... ... одан ұзақ ... шарт ... және ... ... ... әрбір клиент бойынша жеке дара анықтайды.
Қысқа мерзімді несие, әдетте, 12 ... ... ... ... ... ... және ... шығынның өзін-өзі
ақтауына негізделіп ... ... ... ... ... ... несиелер неғұрлым ұзағырақ мерзімге де, ... ... ... ... де ... мүмкін.
Несие, әдетте, қарыз алушының есеп ... ... ... ... ... ... тәртіпте беріледі немесе оның есеп айырысу
шотына аударылады.
Несие беретін банк несиелік келісім ... ... ... ... ... ... несиені өтеу ... ... ... және ... жағдайын, баланс
өтімділігін, айналым қаражатының пайдалану тиімділігін басқа да ... ... ... ... ... ... ... қойған кепіліне
бухгалтерлік баланстың мәліметтері бойынша бақылау жасалынады. Олардың
әрбір тоқсан сайын ... мен ... ... ... ... қарызы талданады, ал керек болған жағдайда, қойма мәліметтері
және ... ... ... ... ... ... негізгі несиеден басқа пайдаланғаны үшін пайыздар,
айыппұлдар төлеуге міндетті.
Жалпы бантік несие операциялар екі үлкен ... ... ...... беруші ретінде шыққанда, пассивті – ... ... ... ... ... ... және ... банктерден ақша
қаражатын тарта отырып, банк қарыз алушы ретінде ... ... ... ... екі негізгі нысаны ажыратылады: несие ... ... ...... ... мен несиелік
операцияларды және банкаралық несиені ұсыну операциясынан, ... ... ... ... депозиттерден тұрады. Пассивтің несиелік
операциялары үшінші ... және жеке ... ... ... банкаралық несие алу несиелік операцияларынан тұрады. Аталған
сипаттамалардан несиелік және ... беру ... ... мен ... ... көруге болады. Несие – банктің қаражатын ұйымдастыру
көзі және оларды салудың әр ... ... ... ... ұйымдастырудың әр түрлі нысандарын қарастыратын кең мағынадағы
түсінік. Қарыз ...... ... ... ашуға болатын, несиелік
қатынастарды ұйымдастырудың бір ғана нысаны. Сонымен бірге, ... тек ... ... ... ғана ... қоймайды,
сондай-ақ кәсіпорын кредитор және қарыз алушы болатын коммерциялық несиелу
ретінде де ұйымдастырылады. Ал ... ... ... ... рәсімделеді. Бұдан әрі коммерциялық несие, банктік вексельді
кепілге қоя отырып, ... ... ... мүмкін. Тікелей банктік
несиелеу, яғни кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... бірге жанама банктік несиелеу, ... ... ... ... ... пайда болады, нәтижесінде
олар банкке ... ... ... ... ақша алу ... іздестіру үшін
жүгінеді.
1.3 «Альянс Банк» экономикалық көрсеткіштері мен есеп саясаты
Қазақстанның бухгалтерлік есеп ... және ол ... ... ... басқарушылық пен қаржылық есебін жүргізудің
қоғамдық тұрғысынан танылған ... мен ... ... мен
қағидалары белгіленген, онда әрбір кәсіпорындардың техникалық базасына,
олардың шешетін міндеттемелерінің күрделілігіне, басқарушы ... ... ... бастапқы бақылауын жүзеге ... үшін ... ... ... ... ... ... топтастыруы және бухгалтерлік
есептегі шаруашылық қызметіне ... ... шолу ... ... ... ... ... тиіс. Басқаша айтқанда,
есептік саясат – бұл бухгалтерлік есептің әдісін жүзеге асыратын тетігі.
Пайдаланатын есеп саясатының ... ... мен ... ...
кәсіпорынның қызметін барынша пара-пар көрсету, іс мүддесі үшін осы
қызметтің ... ... ... ... обьективті және шынайы
ақпаратпен қалыптастыру.
Акционерлік қоғам «Альянс ... есеп ... ... 26.12.1995 жылдың №2732 «Бухгалтерлік есеп және қаржылық
есеп беру» ... ... ... ... стандарттарына сәйкес
жасалған.
АҚ «Альянс банк» есеп саясаты оның Республика территориясындағы барлық
бөлімшелеріне таратылады.
АҚ «Иртышбизнесбанк» АҚ ... ... ... ... ... ... жылдың 13 наурызында АҚ «Иртышбизнесбанк» заңды ... ... ... ... АҚ ... ... деп аталды.
ҚР Ұлттық банкі 2001 жылдың 25 маусымдағы №246 жарлығына ... ... ... ... ... ... стандарттарын
орындағандығы туралы шешім қабылдады. 2004 жылдың 15 ... ҚР ... №79 ... АҚ ... ... ... есептіліктің халықаралық
стандарттарына өткен екінші деңгейдегі ... ... ... «Альянс Банк» өзінің жұмысын 2004 жылдың 31 мамыр айында Қазақстан
Республикасының қаржы нарығын және ... ... ... агенттігімен
берілген №250 лицензияға сәйкес жүргізеді. Банктің қызмет түрлері банктік
коммерциялық қызмет болып есептеледі: ... ... ... ... ... жүргізу, несие беру, шетел валютасын айырбастау және
т.б.
АҚ «Альянс банктің» бас кеңсесінің ... жері ... ... ... 100/1. ... ... Банктің Қазақстан республикамыздың
территориясында 19 филиалы бар. Осыған қоса ... ... ... АҚ ... ... «Альянс Капитал»;
– АҚ«Альянс Лизинг»;
– АҚ «Сақтандыру компаниясы «Альянс Полис»
Банктің негізгі құрылтайшысы «Сеймар Альянс» (Seimar Aliance Financial
Corporation – SAFC) ... ... Ол ... 67,78 % ... ұстайды,
ал қалған акциялар Қазақстандық ірі компаниялар «Рахат» кондитер фабрикасы
және «АНТ» компаниялар тобының еншісінде.
АҚ ... ... ... ... ... бас ... қарайды.
АҚ «Альянс банк» барлық бөлімдері Қазақстан Республикасы ... ... ... мен формаларға сәйкес бухгалтерлік есепті жүргізіп, ... ... ... АҚ ... ... ... ... пен
консолидацияланған қаржылық есептілікті құрастырады. Қаржылық есептілік
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... түзу сызықты әдісті қолдану арқылы
жасалады. Қателерді жөндеу бойынша сомалар есепті кезеңнің ... және ... ... АҚ ... банк» бухгалтерлік есеп автоматтандырылған
әдіспен жүргізеді.
Негізгі құралдардың есебі ҚЕХС бойынша ... ... ... ... Мақсаттық бағытталуына байланысты негізгі құралдар: жер,
ғимараттар, машиналар, көлік құралдар, өзге де ... ... ... ... құралдарға амортизация жүргізуде түзу сызықты әдіс
қолданылады.
Материалдық емес активтердің есебі «Материалдық емес активтер» ... ... ... ... ... ... бірқалыпты
әдіс арқылы жасалады.
АҚ «Альянс банк» ақша қаражаттары есебі қоғамда белгіленген нормаларға
сәйкес жүргізіледі. Кассадағы ақша ... ... ... ... ... ... ... болған операцияларды ұлттық
валютамен есептейді.
АҚ «Альянс банк» консолидацияланған қаржылық ... ... ... және ... ... ... «ақша қаражаттарының қозғалысы»,
«меншікті капиталдың өзгерісі туралы еесеп» және «түсіндірме ... ... ... ... банк ... ... ... көрсету арқылы
алады. Шығыс қызмет көрсету үшін бағытталған шығыстар, әкімшілік шығыстар,
корпоративтік ... ... ... шығыстар және т.б. шығыстар кіреді.
АҚ «Альянс банк» жасалатын ... ішкі ... ... Осы аудит
барысында операциялардың стандарттарға және есеп ... сай ... ... ... ... АҚ ... ... белгіленген мамандықтар,
атқаратын жұмыстар бойынша еңбекақы есептеледі.
Есеп саясатының өзгерісі нәтижесінде ... ... ... мынадай
жағдайларда туындауы мүмкін: бухгалтерлік есеп ... заңы ... ... ... ақпараттың толық ашылуына және ... ... ... ... алып ... жағдайда жүргізіледі. Есеп
саясатының өзгерісі нәтижесінде болатын ... ... ... ... ... жолымен жазылады.
Бухгалтерлік есеп регистрлеріндегі және ішкі бухгалтерлік ... ... ... ... Бұл ақпараттарға тек қана басшы рұқсат
етілген тұлғалар ғана қол жеткізе алады.
АҚ «Альянс Банк» несиелеу қызметін ... ... ... ... ... ипотекалық несие;
– шұғыл қажеттілікке несие;
– автокөлік несиесі;
– кіші және орта бизнесті несиелеу;
... ... ... ... несиелеу;
– білім алу үшін несие;
– экспресс ипотека;
– жинақтаушы шотындағы қаражатқа кепіл ретінде несие.
АҚ «Альянс Банк» негізгі экономикалық көрсеткіштері ... 1)
| |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... |
| | | | | ... |% өсуі |
| |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... млн, |50 274 ... |332 758 |931 769 |881 495 |5,4 ... | | | | | | ... млн, ... 730 |15 988 |26 032 |44 542 |40 812 |8,4 ... база |36 685 |67 454 |137 954 |234 345 |197 660 |15,7 ... ... | | | | | | ... ... |30 670 |53 301 |160 097 |208 400 |177 730 |14,7 ... ... млн, |208 |861 |1 596 |13 307 |13 099 |1,7 ... | | | | | | ... |42 474 |77 694 |225 854 ... |303 285 |12,3 ... | | | | | | ... жылы АҚ «Альянс Банк» активінің өсу қарқыны 178 % пайыз болып 2005
жылдың 31 желтоқсанына 332 758 млн ... ... Ал 2006 жылы ... 931 769 млн ... ... яғни 599 011 млн ... артты. Бұл
көрсеткіштің өсуі негізінен Банктің ... ... ... ... ... ... оның ... 2005 жылы 2 еседен көп болса, ал 2006 жылы
3,2 есе болды. 2003 ... 2006 жыл ... ... барлық көрсеткіштердің өсу қарқыны жоғарлағанын ... ... ... ... АҚ ... Банк» 2005 жылмен
салыстырғанда 4 орынға иемденді. Банктің ... ... 2003 жылы 2,9 ... 2004 жылы ол 4,5 % ... 2005 жылы ... ... ... 2004
жылмен салыстырғанда 2,9-ға көтеріліп, 7,4 % құраған. Ал 2006 жылы ... 9,2 % ... ... Банктің» нарықтағы үлесі. (сурет-2)
АҚ «Альянс банткің» активінің құрылымы (сурет-3)
2006 жылдың аяғына қарай Банктің ... ... ... ... ... ... үлесі 40 % құрады. Клиенттерге берілген несиелер
(несиелер бойынша резервті алып тастағанда) әдеттегідей ... ... бола ... ... ... 54,1 % құрап отыр. Қалған активтер
бөлігі айтарлықтай көп емес.
АҚ «Альянс ... 2006 ... ... ... ... |Жыл ... |Жыл ... |
|1 |3 |4 ... және ҚРҰБ ... |19 631 484 |42 327 133 ... металдар |1 866 | ... ... ... |891 974 |9 206 138 ... ... |31 324 220 |79 283 014 ... ... ... ... алынған|6 421 331 |4 037 667 ... ... | | ... ... ... мен |53 308 589 ... 992 ... мен құралдар | | ... ... ... |1 288 086 ... ... ... | | ... ... ... бағалы |1 259 762 |462 939 ... | | ... ... ... қағаздар |5 466 947 |11 108 972 ... алып ... |1 036 278 |2 180 744 ... құралдар мен материалдық | | ... ... | | ... де ... |517 312 |5 365 448 ... ... ... 763 ... 544 |
| | | ... |Жыл ... |Жыл ... |
|ҚРҰБ алдындағы қарыз |4 000 000 ... ... ... ... ... |283 742 |129 041 ... институтттар алдындағы |9 463 069 |95 257 499 ... | | ... ... ... ... |16 591 988 |6 261 236 ... қағаздар | | ... ... |67 453 777 ... 107 ... ... ... ... |1 988 572 |54 076 405 ... тиіс ... |60 000 |49 260 ... де ... |147 657 |3 691 004 ... ... |3 872 876 |5 349 076 ... ... ... 681 |307 719 628 |
|Капитал | | ... ... |14 989 160 |24 899 750 ... ... |5 182 |3 839 ... ... қоры |111 283 |693 204 ... ... |882 457 |3 611 123 ... ... |15 988 082 |29 207 916 |
| | | ... ... мен ... |119 859 763 |336 927 544 ... ... ... 2006 ... табыс және шығыс бойынша есебі.
(кесте 3)
|Аталуы |Жыл ... |Жыл ... ... ... байланысты табыстар |6 972 704 |17 547 277 ... ... ... ... |-4 205 353 |-11 820 190 ... ... ... ... | | ... ... ... ... ... |5 727 087 ... табыс | | ... ... ... ... | | ... құру ... ... ... байланысты таза табыс |1 459 331 |1 083 219 ... ... мен ... |1 380 436 |4 903 343 ... ... мен ... | | ... ... ... |-491 960 ... ... ... | | ... таза ... |45 793 |620 420 ... бағалы қағаздармен | | ... ... таза ... ... |274 214 ... де ... |70 302 |588 102 ... ... таза ... |1 511 474 |5 894 119 ... ... |2 970 805 |6 977 338 ... ... |-2 082 336 |-3 833 234 ... ... және өзге ... |888 469 |3 144 104 ... ... табыс | | ... де ... ... ... |-27 866 |-138 958 ... шығыстары | | ... ... ... ... |860 603 |3 005 146 ... ... ... шығыстар |0 |-230 000 ... ... |860 603 |2 775 146 |
2. ... есебінің ұйымдастырылуы мен әдістемелері
2.1 Несие беру және қайтару есебі
Қарыз негізінен келісім-шарттың негізінде бір ... ... ... ... (қарыз алушыға) өзінің меншігіндегі мүлкін немесе ақшасын
береді, ол ... ... ... жағы сонымен байланысты барлық
міндеттемелерін орындауды өз міндетіне алады.
Несиелеу процесі мынадай ... ... ... ... ... ... ... қабілетін талдау;
– несиелік келісімшарт жасасу;
– несие беру;
– несиелік мәміленің орындалуына бақылау жасау.
І кезең. Келіп түскен несиеге өтінішті қарау.
Кез келген ... ... ... ... ... ... алушы мен сұратылатын несие туралы негізгі мәліметтер: мақсаты,
мөлшері, түрі, ... ... ... ... ету мүлкі көрсетіледі.
Несие беретін банктің қоятын талаптарына байланысты өтінішке қосымша, яғни
несиелік операциялар сипатына байланысты құжаттар ... ... ... ... үшін әр түрлі құжаттар әзірленуі мүмкін.
Әрбір берілген несие бойынша клиент ... ... ... ... ... ... тігіледі. Күнделікті жауапты
орындаушы карточканы қарап отырып, өтеу ... ... ... ... бөліп өтеу төлемі келген кезде мерзімді міндеттеменің екінші
жағында сәйкес белгі қойылады. Сол жерде қарыз алушы ... ... ... ... бойынша несиелік құжаттамаға кез келген ... ... ... негізгі құжаттардың болуы жеткілікті. Негізгі
құжаттарға келесілер :
– қарыз алушы қол қойған, ... ... ... ... ... құны белгіленген, несиені қайтаруды қамтамасыз ету үшін кепіл
ретінде ұсынылған мүлік ... ... егер ол ... ... болса, белгіленген тәртіпте куәландырылған
құрылтай ... ... ... ... ... ... шартқа қол қоюға өкілетті тұлғаны
растайтын ... ... ... шарттың түпнұсқасы;
– клиенттің қаржылық жағдайын ... ... ... егер ... жеке ... ... оның меншігіндегі активтер туралы,
жалақының мөлшері туралы, негізгі кәсібі туралы ... ... ... ... ... құжат (Қосымша-Ғ)
– заңды тұлғаның бизнес жоспары;
– несие беру кезінде бюджеттік және бюджеттік емес ... ... ... бойынша қарыздың жоқтығын растайтын салық ... ... ... ашқан банктік шот туралы мәліметтер.
Егер ұсынылған ... ... ... ... ... ... онда несиелік құжаттама бойынша қосымша ... ... ... тіркеуден өткен ипотека және ... ... ... ... ... ... мүліктің нарықтық құнын бекітетін және дәлелдейтін
бағалау құжаты;
– егер ... осы ... алу үшін ... онда ... мүлкінің сатып алу
бағасын бекітетін құжат.
Несиелік құжаттамаға жылжымалы мүлік кепілінің нысанында ... ... ... ... ету ... ұсынылғаннан басқа, кепіл
шарты, кепіл заты туралы ақпарат және ... ... ... ... ... Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі.
Қарыз алушының несиелік қабілеті – қарыз алушының алған несиесі ... ... және ... ... ... ... ... Несиені қайтара алмау тәуекелі көптеген факторлардың әсерінен
болуы мүмкін, ... да ... ... банк клиентке несие беруге шешім
қабылдаудан бұрын оның ... ... ... Бұл ... осы
мекеменің өтімділігіне ықпал етеді.
ІІІ кезең. Несиелік және кепіл туралы келісімшарт жасасу.
Қазіргі несиелеудің ... ... ... ... ... банк ... несиелік қабілетін тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт жасасу
үшін ... ... ... ... Несиелеуге байланысты екі
жақтың өзара міндеттемелерін және жауапкершілігін анықтайды. Онда ... ... ... және ... ... ... ... беру мерзімі және қайтару шарттары;
– несиені қамтамасыз ету формасы;
– несие үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі;
... ... және ... ... ... бақылау үшін
қарыз алушының беретін құжаттарының тізімі;
... ... ... ... ... ... ... қатынастарды ұйымдастыру тәжірибесінде ... ... орны ... ... ... шарт ... затына байланысты
ажыратылады.
Кепіл затына: заттар, бағалы қағаздар, басқа да мүліктер және мүліктік
құқықтар жатады.
Материалдық-заттық мазмұнына ... ... ... ... ... Клиенттің мүліктерінің кепілі:
– тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі:
а) шикізаттар, материалдар, жартылай өнімдер кепілі;
ә) тауарлар және дайын өнімдер кепілі;
б) валюталық ... ... ... ... жасалған бұйымдар
кепілі;
в) басқа да тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі;
– бағалы қағаздар (вексельдер) кепілі;
– жылжымайтын мүлік кепілі (ипотека).
2. Мүліктік құқықтар кепілі:
... ... ... ... құқық кепілі;
– Жерге құқық кепілі.
Кепіл туралы келісімшартта мынадай мәселелер қарастырылады.
– келісімшарт жасаушы ... ... ... келісімшарт заты;
– кепіл берушінің құқықтары мен міндеттері;
– кепіл ұстаушының құқықтары мен міндеттері;
... ету ... ... ... мүлікті қайта рәсімдеу, басқа мүлік есебінен;
– кепілге қойған мүліктің бұзылуына байланысты тәуекел жағдайлары ... ... ... ... жауапкершіліктері;
– ерекше шарттар;
– дауларды шешу;
– басқа шарттар;
– кепіл туралы келісімшарт жасаушылардың заңды мекен-жайы мен өзге ... ... ... беру ... Бұл кезең ағымдық шот ашу, несиені беруді
құжаттау ... ... ... ... мүмкін), несиені беру
тәсілін анықтайтын несиелеуді ұйымдастыру және ... ... ... ... әр түрлі берілу тәсілдері болады. Біріншісі
– несие клиенттің шотына толығымен аударылып, қажет ... ... ... – несие алу құқығы қосымша қаражаттарға ... ... ... ... іске асады. Үшінші – белгілі
бір соманы алуға клиенттің құқығы бола отырып, ол оны ... бас ... ... ... ... ... мөлшері оны беру барысында несиелеу ережелеріне сәйкес
анықталады.
V ... ... ... және оған ... ... бақылау жасау –
несиелік операцияның ... ... ... ... ... ... ... пайдалану ұзақтығына және олардың төлем ... ... ... ... сияқты несиені қайтарудың бірегей жасалған үлгісі. Іс
жүзінде несиені қайтарудың төмендегідей көптеген варианттары болады:
1) ... ... ... ... қайтару;
2) меншікті қаражаттардың жинақталуының және несиеге деген есеп айырысу
шотына қажеттіліктің азаю шамасына қарай қайтару;
3) ... ала ... сома ... ... түрде қайтару;
4) түскен түсімді бірден несиелік қарызды жабуға есептеу;
5) несиенің қайтарылу мерзімін созу;
6) мерзімі өткен қарызды «Мерзімі ... ... ... аудару;
7) банк резерві есебінен мерзімі өткен несиелерді ... ... ... ... ... варианттар бұл процесті
мынадай белгілеріне байланысты жіктейді:
Қайтаруына қарай:
1) несиені толық қайтару;
2) несиені жартылай қайтару.
Қайтару жиілігіне қарай:
1) ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылу уақытына қарай:
1) несиені жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... ... мерзімді қайтару;
2) несиенің уақытын созып қайтару;
3) несиенің ... ... ... қайтару;
4) несиені мерзімнен бұрын қайтару.
Қайтару көздеріне қарай:
1) клиенттің меншікті қаражаттары;
2) жаңа несиені пайдалану;
3) кепіл берушінің ... ... ... ... шотынан түскен қаражаттар;
5) бюджеттік түсім және т.б.
Несиенің ... ... ... ... ... да, жасамауға да
болады. ... ... ... ... ... жазбаша
үкімі, несие беретін банктің өзінің ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттарды шегеру туралы берген үкімі
жазбаша да және ауызша да болады. ... ... ... ... ... арқылы да жүзеге асырылады.
Несиенің қайтарылуына бақылау жасау үшін ... ... ... міндеттемелердің картотекасын жүргізеді. Серіктестік қызметкерлері
күнделікті ... ... ... ... ... ... қарыз
алушының есеп айырысу шотынан қаражаттарды шегеруге үкім-ордерін береді.
Жартылай қайтаруға байланысты ... ... ... ... ... ... бетіне тиісті белгілерін жасайды. Егер де ... ... шоты ... ... ... болса, несие бойынша қарызды
және сыйақыны қайтару ... ... ... ... ... негізінде
жүргізіледі. Жекелеген жағдайларда, қарыз ... ... ... ... ... банк ... мерзімін кейінге қалдыруға
рұқсат етуі мүмкін, бірақ бұл қарыз жоғарғы сыйақымен құжатталады.
Банк несиелік кілісімшарттың ... ... ... ... ... және оны ... қайтаруына бақылау жасайды. Осы мақсатта қарыз
алушының шаруашылық қызметіне, оның ... ... ... ... ... ... орнында ақшалай және есеп ... ... ... есептік материалдарды тексереді. Осы жерде қарыз
алушыдан алған барлық қаржы ақпараттар ... мен ... да ... ... да ... ... ... несие беретін мекеменің
өзінің клиенттің несиелік ісін жүргізу жүйесі болады.
Несиелік келісімшартқа ... өз ... ... ... ... банк қарыз алушыға әрі қарай несиелеуді тоқтату ... ... ... ... қарастырылғандай беруді тоқтатуға құқы
бар. Қарыз алушы несиелік келісімнің шарттарын ... ... ... банк ... ... ... қайтаруды талап етуге құқылы.
Несиелеу процесіне жасалатын бақылау банктің несиелік портфелін ... ... ... де ... Өйткені Банктің несиелік портфелі
оның табыс көзі және несиелік ... ... ... ... ... ... бөлу туралы несиелік комитеттің шешімі негізінде несие бөлімі заң
бөлімімен бірігіп ... ... мен ... ... ... ... ... қолдарды жинап, оны мөрімен куәландырады.
Несиелік келісім, ... ... және ... да құжаттар толығымен
рәсімделіп, мемлекеттік ... ... ... ... алу үшін ... ... банк ... сай рәсімделген кепілдеме хаттарына алуға немесе
несиені қайтаруды қамтамасыз ету бойынша басқа құжаттарды рәсімдеу үшін заң
бөліміне беріледі. ... ... ... ... ... қамтамасыз ету құжаты бойынша несие бөлімі бухгалтерияға
несиені аудару туралы өкім ... Яғни оған банк ... ... ... ... ... қолы ... керек. Заңды тұлғалар үшін
мерзімдік міндеттемелер рәсімделуі талап етіледі. Бухгалтерия ... ... үкім ... ... және ... ... жоспары мен келісімге келген тапсырма сай ... ... үшін ... қолымен куәландырған қарыз алушының қолындағы ... ... ... ... ашу және жабу ішкі ... бұйрығы
бойынша жүзеге асырылады. Несие толық сомада немесе бөлшектеп беріледі:
– несиелік немесе арнайы несиелік ... ... ... ... ... ... құжаттары бенефициар мекенжайына төленеді (төлем тек
бағалы заттарды тиеуге болады деген ... ... ... ... ... ... ... қою жағдайында несиелік шоттан аккредитив шотына қаражатты
аудару;
– қарыз алушының есеп айырысу шотына несие сомасын ... ... ... ... ақша ... ... ... жазбаша көрсетілген шотына несие сомасын аудару;
– басқа да жолдармен.
Банктегі несиелеу ... және ... ... ... ... ... ... негізінде дербес анықталады. ... ... ... әрбір несиелу обьектісі бойынша қарыз есебі жүргізіледі.
Бөлек баланстық ... бір ... ... ұзақ ... және ... ... ... жүргізіледі. Несиелік шоттың дебеті бойынша берілген
қарыздың ... ал ... ... оны өтеу ... Несиелік шоттың
режимі шартта анықталады: берілген несие қарыз алушының есеп айырысу ... ... ... контокорренттік шот ашу арқылы беруге болады. Бұл
шотта бір жағынан ... ... ... ... және ... ... пен дебеттік сальдо көрсетіледі. Контокоррент өз ... ... ... есеп айырысу қызметін жүзеге ... ... шот ... банк ... ... ... үшін контоккорренттік
несие көлемін шектейтін лимит белгілейді
«Альянс банк» клиенттерге несие берген кезде мынадай ... ... 1411, 1417, ... берілген қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді
қарыздар»
Кт 1001 ... ... ... ... ... ... міндеттемелер бір мерзімде баланстан тыс шотқа келіп түседі –
«Әр түрлі құндылықтар және құжаттар» (7339). ... банк ... ... ... беру кезінде мынадай бухгалтерлік жазу жазылады:
Дт 1411 «Клиенттерге берілген ... ... ... ... ... ұзақ ... қарыздар»
Кт 1050 «Банктің кореспондеттік есепшоттары».
Клиенттерге шетел валютасымен несие берген ... ... ... ... ... ... ... және ұзақ мерзімді қарыздар»
Кт 1858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позициясы»
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позициясы».
Сонымен бір ... ... 1859 ... ... теңгемен көрсетілген қарсы құны (валютаның
ұзақ позициясының)»
2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны ... ... 1001 ... ... ... «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
1050«Банктің корреспондеттік есепшоттары».
Несиені қайтару кезінде өткізбелер керісінше жасалады. Теңгелей берген
несиені қайтарған кезде:
Дт 1001 «Кассадағы ... ... « ... ... есепшоттары»
1050 «Банктің корреспондеттік есепшоттары»
Кт 1411 «Клиенттерге берілген ... ... ... «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар».
Шетел валютасында берілген несиені ... 1001 ... ... ... ... ағымдағы есепшоттары»
1050 «Банктің корреспондеттік есепшоттары»
Кт 2858 «Банктің шетел валютасы бойынша ... ұзақ ... ... теңгемен берілген:
Дт 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валютаның
ұзақ позициясының)»
2859 «Шетел валютасының ... ... ... құны ... ... 1411 ... ... қысқа мерзімді қарыздар»
1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар».
Клиент қарыздың негізгі сомасын негізгі сомасын қайтармаған кезде, ... ... деп ... 1424 ... ... бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі»
Кт 1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді ... ... ... ұзақ ... ... ... кешіктірілген қарыздарын төлеген кезде:
Дт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы ... ... ... ... 1424 ... қарыздары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі».
Егер клиенттің қаржылық ... ... деп ... онда банк ... ... ... 1427 «Банк қарыздары бойынша клиенттердің оқшауланған берешегі»
Кт 1424 «Банк қарыздары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі».
Тосқауыл қойылған қарыз бойынша пайызды ... ... ... ... ... ... кезде:
Дт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы ... ... ... ... 1424 ... ... ... клиенттердің мерзімі өткен берешегі».
АҚ «Альянс Банк» несие берген кезде қаражатты өз ... ... ... ... ... да ... шетел банктерінен,
кәсіпорындарынан тартылған қаражат есебінен беруі мүмкін. Ал кіші және ... ... ЕБРР ... ... ... ... құру және ... береді. Яғни, Банк осы ... ... үшін ... ... ... байланысты Банк жұмысын зерттей келе төмендегідей жасауға
болады:
– банк ... ... ... ... ... ... ... түсу тиімді болар еді. Себебі, ... Банк ... ... ... ... еді және ... пайыз мөлшерін азайту мүмкіншілі туады.
– қарыз алушы ... алу үшін ... ... ... ... ... ... отыру арқылы қарыз алушы ай сайын алатын несиенің
белгілі бір ... ... ... белгілі бір көлеміне жеткен кезде
қарыз алушыға аз пайызбен несие ... ... ... ... және алу ... принципінің бірі – төлемділігі болып табылады, яғни ... ... үшін ... ... төлуі керек. Осы үлгіде несие
ұсына отырып барлық несие ... ... ... ... ... ... ... Несие беретін банк қызметінің негізгі түрі сырттан қаражат
тарту және басқаларға несие беру ... ... Бұл ... ... ... ... тартылған қаражаттың пайыздық мөлшерлемесі мекеменің
өзіне берген ... ... ... ... ... процесі кезінде қарыз алушы ... ... ... үшін, оны қайтару барысында бастапқы сомадан өскен соманы қайтарады.
Іс жүзінде ақылылық ... ... үшін ... сыйақы (пайыз)
түрінде беріледі.
Несиеге қойылатын сыйақы мөлшерлемесін несиенің бағасы деп атайды. Еркін
реттелетін нарық ... ... ... үшін ... ... ... сұраныс пен ұсыныс негізінде қалыптасады.
Қазіргі несие беретін банктердің ... үшін ... ... ескеретін басты факторларына мыналар жатады:
– Ұлттық банк саясатының реттеу бағыты. ... ... банк ... ... араласпайды, несие үшін пайыздық мөлшерлемені
төмендету немесе жоғарылату, ынталандыру, міндетті резерв ... ... ... ... жолдарымен анықтайды;
– банкаралық несие бойынша орташа сыйақы мөлшерлемесі;
– өз клиенттеріне депозиттік шоттар бойынша төлейтін ... ... ... ... ... ... ... (қаражаттар үлесі
қаншалықты жоғары болса, несие бағасы соғұрлым қымбат болуы тиіс);
– несиеге деген ... пен ... ... ... да ... ... ... қаражат ұсынысынан жоғары болады ... ... аз ... ... ... да ... ... берілетін несиенің көлемі мен мерзімі ( несиенің көлемі жоғары және
несие ұзағырақ болса, онда ... ... де ... ... ... ... өзіндік құны (яғни тартылған қаражат банкке
қаншалықты қымбатқа түседі);
– қарыз алушының несие қабілеттілігі. Несие беретін банк ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемені төмен
белгілейді және керісінше, егер қарыз алушы сенімсіздеу болса онда
жоғары пайыздық мөлшерлеме ... ... ету ... ... ... кепілге қойылған
мүліктің өтімділік дәрежесі;
– еліміздегі ақша ... ... ... ... қаншалықты
жоғары болса, соған сәйкес несие үшін төленетін сыйақы да жоғары ... ... ... ... ақшаның құнсыздануына банктің
ресурсын жоғалту тәуекелі артады)
... ... ... ... ... әсер ... тағы да бір қажетті
фактор – сол ... ... ... қаржылық жағдайы. Меншік капиталы
жеткілікті мөлшерде қалыптаспаған банкте табыстық деңгейі жоғары емес және
күтілмеген жағдайлар ... ... ... ... шығындылығы
агрессивті пайыздық саясат ұстанғаннан басқа әрекет ете алмайды. Несиенің
пайыздық ... де ... ... ... өседі. Бұған мысал
ретінде мына фактіні айтуға болады: 1993-94 жылдары инфляцияның өсу ... ... ... ... ... ... 360 ... берген.
Жоғарыда айтылғандардан мынадай қорытынды айтуға болады: несие пайызының
жоғары шегін нарықтық ... ... ал ... шегі ... ... ... ... тәуелді.
Несиені беру кезінде тұрақты немесе қалқымалы пайыз бекітілуі мүмкін.
Тұрақты пайыз несие шартының әрекет ету ... ... ... ... ... ... ... шарт әрекет ету уақытында өзгеруі
мүмкін. Бухгалтерлік есепшот бойынша пайызды аудару және олардың ... ҚР ... Банк ... ... ... ... есепшот
бойынша пайызды аудару және олардың көрсетілуі туралы ережесіне ... Бұл ... ... ... есепшот бойынша пайызды аудару
үшін, әр ... ... ... ... ... мерзімі және
пайыздық мөлшерлеме бойынша дербес шот ашылады.
Несиелік ... ... ... пайыздық мөлшерлеме мөлшері,
тәртібі, кезеңі, пайыздық аудару мерзімдері және төлету тәртібі анықталады.
Бұл ... ... ... ... қатар, пайыз мөлшерлемесіне обьективтік және экономикалық, сол
сияқты субьективтік факторлар да әсер етеді. Шын мәнісінде, ... және ... ... ... ... қаншалықты қымбатқа түссе, соғұрлым
несиенің бағасы жоғары келеді.
Тәжірибеде ... ... жай және ... сыйақы есептеу формулалары
қолданылады.
Жай сыйақыны есептеу формуласы мынадай түрде беріледі:
і х Р х n
І = ... х ...... ... – қарыз қалдығы;
n – сыйақы есептелетін кезеңдегі күндер саны;
І – несиенің барлық мерзіміне есептелетін жай ... ... ... ... ... ... есептеу формуласы мынадай:
і
І = Р х [ (1+ ) n – 1 ] ...... ...... бастапқы сомасы;
І – несиенің барлық мерзіміне есетейтін сыйақы сомасы;
n – аймен берілген несиенің ұзақтығы.
Егер де несиелеу мерзімі ... ... ... бір ... ... ... ... жатқызылса, онда мерзімі өткен несиелік қарызға
сыйақыны есептеу мынадай формулаға байланысты жүргізіледі:
іg ... = Р х [ (1+ ) t¹ – ( 1+ ... ... ... – мерзімі өткен қарыз бойынша есептелген сыйақы сомасы;
G – ... ... ... ...... өткен қарыз бойынша сыйақы мөлшерлемесі (айып-пұл);
t¹ – несие бергеннен бастап ... ... ... ... сыйақы
есептелген күнге дейінгі уақыт мезгілі;
t² – ... ... ... ... өткен қарыз пайда болғанға дейінгі
уақыт мезгілі.
Сыйақы ... оны ... ... және тәртібі, сондай-ақ оларды
іздестіру механизмі несиелік ... ... ... ай ... сайын және т.б. есептелуі және қайтару кестесіне сәйкес іздестірілуі
мүмкін.
Пайызды ... ... ... ... айдағы күндер саны – 30, ... 360 ... ... ... ... ... және ... пайыздыр
аударылады, бұндай жағдайда пайыздарды аванспен аударуға және ... ... ... ... ... дербес шотты бір банктен басқа банкке
бергенде, пайыздар шоттың дәл жабылған күніне аударылады. Шот ... одан ... ... ... ... ... шоттың иесіне
тиімді етіп одан пайыздық мөлшерлемесін алады. Алынған пайыздық мөлшерлеме
банктің сол мезгіліндегі ... деп ... ... бойынша Банкке
пайызды төлеу және аудару үшін ... ... ... ... несие теңге түрінде берілсе, пайыздық аударымдар бойынша:
Дт 1740 «Клиенттерге ... ... және ... лизингі бойынша
есептелген кірістер»
Кт 4411, 4417 ... ... ... ұзақ мерзімді қарыздар
бойынша сыйақы алуға ... ... ... ... ... ... жағдайда, пайыздық аудару бойынша:
Дт 1740 «Клиенттерге ... ... және ... ... бойынша
есептелген кірістер»
Кт 1858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позициясы»
2858 ... ... ... ... ... ұзақ ... ... теңге түрінде:
Дт 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны ... ... ... ... ... ... ... құны (валюталық
қысқа позициясының)»
Кт 4411, 4417 «Клиенттерге берілген ... ұзақ ... ... ... ... байланысты кірістер».
Есептелген пайызды төлеу кезінде:
Дт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
1050 ... ... ... 4411, 4417 ... ... қысқа, ұзақ мерзімді қарыздар
бойынша сыйақы алуға ... ... ... сәйкес пайызды ай сайын төлесе, онда банк шетел
валютасымен берілген ... ... ... ... ... 1001 ... ... ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
1050 «Банктің корреспондеттік есепшоттары»
Кт 1858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позициясы»
2858 «Банктің шетел ... ... ... ұзақ ... ... ... берілсе былай жазылады:
Дт 1859 «Шетел валютасының теңгемен ... ... құны ... ... «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық
қысқа позициясының)»
Кт 4411, 4417 ... ... ... ұзақ ... ... сыйақы алуға байланысты кірістер».
Кешіктірілген пайыз сомасына:
Дт 1741 «Клиенттерге берілген қарыздар және ... ... ... өткен сыйақы»
Кт 1740 ««Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша
есептелген кірістер».
Клиенттердің ... ... ... ... ... 1741 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша
мерзімі өткен ... 4424 ... ... ... ... ... ... берешегіне
сыйақы алумен байланысты кірістер».
Пайызды есептегенде әрине, Банк өзінің табысын мол болуын ... ... де ... ... көп болған сайын ... ... да ... Қазіргі уақыттағы банкаралық ... ... ... көп ... ... ... бір ... пайызы жоғары болса,
сәйкесінше табыс мөлшері артады да, ал ... ... ... ... ... несие нарығындағы кез келген банкке қарасаңыз олардың пайыз
мөлшерлемесі шамамен бірдей мөлшерде.
Несиені алғаннан кейін ... ... оның ... ... да, ... де ... АҚ «Альянс Банкте» несиені өтеу барысында
клиенттер ең алдымен пайыз ... ... ... ... бұл ... өте тиімді. Себебі, клиент пайыз сомасын ... ... өз ... ... үшін ... болмасын негізгі қарыз сомасын өтеуге
талпынып, оны өтеу үшін қызығушылығы туындайды.
Егер де ... ... ... ... ... қарыз алушы кез
келген мөлшердегі соманы құюға, және пайыз ... ... кез ... ... тұтынушылар саны арта түсер ме еді. ... ... ... ... ... ... бір ... қойылу керек.
2.3 Несие бойынша шығындар және сақтандыру операцияларының есебі
Несиелеу үрдісіндегі маңызды кезең – ұсынылған несиеге ... ... ... жасау. Банктің кәсіпорынның ... ... ... белгілі бір күдік туған кезде жүргізіледі.
Барлық берілген несие банктің Активтер, шартты ... мен ... ... ... құру ... 2002 ... 16 ... бекітілген
№465 қаулысына сәйкес жіктеледі.
Банктерден берілетін ... ... ... несие бойынша төлемді
дұрыс орындағанына байланысты сапасы, қарыз алушының қаржылық жағдайы, банк
пен несие ... ... ... несиенің тарихы, несиенің ... және ... ... ... ... ... ... стандартты;
– І дәрежелі күмәнді, ІІ дәрежелі ... ІІІ ... ... ... ... V ... ... үмітсіз.
Стандартты несие – қайтару мерзімі жетпеген және оның сапасы күдік
тудырмайтын несие. Бұл ... ... ... қалу ... күдік
тудырмайды.
І және ІІ дәрежелі күмәнді ... ... ... ... ... ... клиенттерге берілген, бірақ белгілі ... ... бар, ... ... ... өсім тауар қорлары, дайын өнім және т.б. өсуі.
ІІІ дәрежелі күмәнді несиеге – негізгі қарызды ... ... ... төлемдерді тоқтатпайтын төлемдерді жатқызамыз.
30-60 күнге дейін және кем дегенде 1 рет шарт ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы шамалы немесе
әлеуетті төмендеуі, коньюнктуралық нарықтың өзгерістеріне ... ... ... ... ... ... ... күмәнді несиелерге - 60-90 күнге дейін және кем дегенде 1
рет шарт ... ... ... құлдырауының нәтижесінде қарыз алушының
негізгі табыс көзінен алынған қаражаттарының ... ... ... бір жыл ... ... ... ... қарыз алушы зиян
шеккен, бірақ оның қызметін тоқтатуға әсері жоқ форс-мажорлық ... ... ... ... және кепіл бойынша мерзімі өтіп кеткен
қарыздардан туындайтын несиелер жатады.
Егер ... ... бірі ... онда ... ... ... ... негізгі қарызды немесе сыйақыны қайтару бойынша төлемнің 90 күннен
асқан мерзімде ... ... ... банкрот деп жариялағанда;
– кем дегенде 1 жыл мерзімде сауықтыру шаралары жарияланғанда;
– форс-мажорлық, ... ... ... ... келтірген және өз
қызметін әрі қарай жалғастыруға ... ... ... да ... банк тиісінше өзінің несиелік қоржынын бақылауды жүзеге
асырады, оның ... ... және ... жетілдіру үшін шаралар
қолданылады. Келесі несие ... ... ... ... отырып
тәуекелді анықтайды.
Қарыз алушы өзінің міндеттемелерін ... ... ... кепіл мүлкін сату есебінен шығындарын жабады. Кепіл мүлкін ... ... ... ... ... мәжбүрлі сауда арқылы ҚР Президентінің
«Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... ... өлшемдер бойынша несие жоғарыда көрсетілген
несие топтары арасында аралық орын ... Банк ... ... ... ... төмен сапалы несие тобына жатқызу керек. Мәжбүрлі шығындар
көлемін есептеу үшін несиенің жіктелуі және олар бойынша мәжбүрлі ... ... ... және жеке ... ... ... жіктемесі және екінші
деңгейлі банктердің олар бойынша мәжбүрлі шығындар құруы (кесте -4)
|Жіктемеге ... ... ... ... ... ... несиелер|қарызды|несиелер |сәйкес |құрылған |екінші ...... ... ... ... ... |жиынтық|(қаржылық ... ... |з |
| ... ... ... ... ... |ету|
| | ... ... ... ... | |) ... ... | ... |ы |
| | ... ... ... | ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 ... ... | | |0 | | | ... ... | | | | | | ... І ... | | |5 | | | ... – | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ІІ ... | | |10 | | | ... – | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... төлемді | | | | | | ... ... | | | | | | ... ІІІ ... | |20 | | | ... – | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | ... IV ... | | |25 | | | ... – | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | ... толық | | | | | | ... | | | | | | ... V ... | | |50 | | | ... | | | | | | ... ... | | |100 | | | ... | | | | | | ... ... ... ... орталығы немесе банктің сараптама
комиссиясы бекіткен ... ... ... бағасы бойынша
басталады. ... ең ... ... ... ... Егер ... баға ... жүрмесе, банктің сараптама комиссиясы екінші сауда
жүргізу үшін бастапқы бағасын түсіруге құқылы. Екінші сауданың ... ... ... өткізуге кеткен шығындары, ... ... ... үшін ... несиелік қарыздар сомасынан төмен болмауы
керек. Алғашқы баға алдын ала келісілген қадам ... ең ... ... ... ... ... ... Кепілге қойылған мүлікті бағалауда
банктің сараптама ... ... ... ... ... ... құру кезінде келесі корреспондеттік шоттар құрылады:
Дт 5455 «Клиенттерге берілген қарыздар және ... ... ... ... ... ... ақша бөлу»
Кт 1465 «Банктің несиелік қызметіне ... ... ... ... резервтер мәжбүрлі шығындар».
Анықталған мерзімнен кейін оқшауланған ... ... ол ... ... жабылады:
Дт 1465 «банктің несиелік қызметіне байланысты шығындарды жабуға
арналған ... ... ... ... 1427 ... ... ... клиенттердің оқшауланған берешегі».
Бір мезгілде «Әр түрлі құндылықтар және құжаттар» ... тыс ... ... ... және ... тыс «Шығынға шығарылған
қарыздар» шотына кіргізіледі. Осы шотта қарыз 5 жыл аралығында ескеріледі.
Осы қарыз мерзімі ... ... ... шығарылған қарыздар» шотынан
шығарылады.
Сақтандыру бойынша берілетін сомма – несиені ... ... ... комиссиясын есептегендегі сомма. Берілетін сомма
берілген несие сомасына ... ... = ... несиенің сомасы + несиені Х күн қолданғаны
үшін есептелетін пайыз. Сақтандыру компаниясының ... ... 2% ... ... несие транш берілгеннен кейін 150 күнтізбелік
күн өткен соң беріледі. Егер ... ... ... ... айынан кейінгі
бір күн өтіп кеткен болса, онда ол осы ... ... ... себепші болады. Сақтандыру сомасын есептеуге қолданылатын несиені
пайдаланудағы пайыздарды есептеу үшін күнтізбелік күндер көлемі – 150 күн.
Несиелік келімімшарттың ... өтіп ... ... ... ... пайызы У күнге қоса есептеледі. (кесте-5)
У күнге есептеу .Несиені беру күні: 05.01.2007. ... ... ... ... |Ай ... ... |У күні ... | ... ... ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... өтіп | |
| | | ... | |
|1 ... |13800 |х |150 |
|2 ... |13800 | | |
|3 ... |13800 | | |
|4 ... |13800 | | |
|5 ... |13800 | | |
|6 ... |13800 | | |
|7 ... |13800 | | |
|8 ... |13800 | | ... өтіп ... ... 120 ... ... ... Егер де
несиені сақтандыру компаниясына бері бірінші мерзімі өтіп кеткен төлем күні
екінші жоспарлы ... ... тең ... ... ... ... беру күні: 05.01.2007. Жоспарлы төлем мерзімі
|Жоспарлы төлем|Күні |Ай ... ... |У күні ... | ... ... |компаниясына | |
| | | ... ... | |
| | | ... өтіп | |
| | | ... | |
|1 ... |13800 | | |
|2 ... |13800 |х |120 |
|3 ... |13800 | | |
|4 ... |13800 | | |
|5 ... |13800 | | |
|6 ... |13800 | | |
|7 ... |13800 | | |
|8 ... |13800 | | |
| | | | | ... ... ... өтіп ... ... толық өтесе, онда У күн келесі
мерзімі өтіп кету жағдайы ... ... ... Мерзімі өтіп
кеткен төлемді жартылай өтеу У күніне сақтандыру жағдайы ... ... ... біту ... У ... аз болса, онда несие сақтандыру
компаниясына беріледі. Бұл жағдайда несие бойынша пайыздар ... ... ... беру ... ... ... төлем мерзімі
|Жоспарлы төлем|Күні |Ай сайынғы ... |У күні ... | ... ... ... | |
| | | ... әкелген | |
| | | ... өтіп | |
| | | ... | |
|1 ... |13800 | | |
|2 ... |13800 | | |
|3 ... |13800 | | |
|4 ... |13800 | | |
|5 ... |13800 |х |120 |
|6 ... |13800 | | |
|7 ... |13800 | | |
|8 ... |13800 | | ... У ... жабу ... клиенттің мендеттеме мөлшері:
– негізгі қарыздың қалдығы;
– негізгі қарыздың мерзімі өтуі;
– пайыздардың мерзімі өтуі;
– есептелген пайыздар
сақтандыру компаниясының дебиторлық ... ... ... сақтандыру
компаниясының құралдарымен жабылуын күтеді.
Бұл жағдайда сақтандыру компаниясына өтетін ... ... ... көп ... тиіс. Егер сақтандыру компаниясына өтетін міндеттеме
сомасы сақтандыру соммасынан көп ... онда ... ... ... ... ... ... есептелген пайыздар немесе/және
мерзімі өтіп кеткен пайыздар есебінен ... ... және ... ... ... есептеу
мысалы:
Несие соммасы 100 000,00
Жылдық несие пайызы 15%
Сақтандыру соммасы:
150 күнге есептелген пайыз: 100 000 * 15% *150 / 365 = 6165 ... ... = 100 000 + 6165 = 106 165 ... ... кез ... банк ... алған мүлікті сақтандырады.
Мұның себебі, егер де кездейсоқ апат ... ... банк ... ... ... сақтандыру компаниялары арқылы қайтарылып алынады. Бірақ осы
сақтандыруға берілетін қаражат көлемі ... ... ... ... құны ... ... бір пайызын құраюы мүмкін. Ол тұтынушылар ұшін
тиімсіз жағдай. Сонымен қоса, Банк несиені беру ... ... ... ... несие сомасынан 10-14 % мөлшерінде коммисия алады. Мысалы,
сіздің алатын несие мөлшеріңіз 500 000 ... ... Банк ... 50 000 теңге болуы мүмкін. Бұл экспресс несие жағдайында.
3. Несие операцияларының ... ... ... ... әдістері мен ақпараттық көздері
Нарықтық қатынастар жағдайында кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
маңызы өте зор. Бұл ... ... ие ... сондай-ақ
олардың меншік иелері, жұмысшылар, коммерциялық серіктестіктер және басқа
да ... ... ... ... ... үшін ... ... байланысты.
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс ... ... ... ... ... ... ... келесілер болып табылады:
– қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру ... ... мен ... ... ... ... ... оларды
таратудағы рационалды және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу;
– айналым капиталының ... оның ... ... және ... арақатынасын анықтау;
– қаржы –есептік және несие ережесін сақтау;
– кәсіпорын активтері және оның міндеттемелерінің құрылымын ... ... ... ... есебі, оның ішінде дебиторлық борыш
және қорлар есебі;
– баланстың өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық ... ... ... көрсеткіштерін анықтау;
– кәсіпорын табыстылығын бағалау;
– кәсіпорын табысының салыстырмалы көрсеткіштерін, сондай-ақ олардың
деңгейінің өзгеруіне әсер етуші ... ... ... ... ... белсенділігін анықтау;
– кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және ... ... яғни оның ... ... анықтау.
Кәсіпорынның қаржылық қызметі – бұл оның осы қызмет нәтижесінде меншікті
және тартылған капиталдың көлемі мен ... ... ... қызметі
болып табылады. Ол қаржы ресурстарының жүйелі түрде түсуі мен ... есеп және ... ... ... ... және қарыз
қаражаттарының арасындағы арақытаныстың ... ... ... ... етуі ... ... тұрақтылыққа қол
жеткізуге бағытталуы тиіс. Кәсіпорын ... ... ... және
коммерциялық жақтары арасында тығыз байланыс пен өзара тәуелділік бар.
Осылайша ... ... ... ... оның өндірістік –сату
көрсеткіштерімен анықталады. Кәсіпорынның өзі алатын төлемдерді және ... алуы оның ... ... ... ала ... ... тұруына, өнім сапасының қажетті деңгейге сәйкестігіне және оны бір
қалыпты өндіруге және төлеуге байланысты болады.
Кез келген ... ... ... ... ... ... міндетті түрде жасайды. Осылайша, банк мекемелері де өзі ... ... ... ... ... ... ... қоса осы жүргізілген операциялараға талдау ... ... ... ... ... көзі – ... операцияларын жүргізуден
құралады. Сол себепті де несие операцияларын үнемі талдау жүргізіледі.
Талдаудың ... ... ... болып табылады:
– баланс;
– ақша қозғалысы туралы есеп;
– табыс және шығыс туралы есеп;
– капиталдағы өзгеріс туралы есеп;
Сонымен қатар, несие операцияларының ... ... ... ... ... ... ақпараттық көздеріне
айналады:
– ағымдағы өтімділік коэффициенті;
– мерзімді өтімділік коэффициенті;
– активтер рентабельділігі;
– ұзақ мерзімді міндеттеме рентабельділігі;
... ... ... ... ... өтеу ... ... қызмет ету коэффициенті;
– қор қайтарымы.
Негізінен талдауға жататындар:
– материалдар қорының қозғалысы;
– талданатын ... ... ... ... есеп айырысу шотындағы
ақша қаражатының қозғалысы;
– пайда;
– айналмалы және негізгі капиталдардың орналасуы.
Ақша қаражаты ... ... ... ... ақша ... ... болып табылады. Нақты нәтижелерді есепке ала отырып
жоспарлаудың сапасы бағаланады. Осындай ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Нарықтық қатынастың қалыптасуы шаруашылық қызметін біртұтас кешенді
талдауды ішкі (басқару) және сыртқы ... ... ... деп бөледі.
Банктер жұмыс жағдайы мен оынң қаржылық ... және ... ... ... ... ... үшін ... газеттер мен
бюллетендерде, арнайы анықтамаларда басылып шығатын ... ... ... көрсетеді. Сонымен қатар, көбіне ... ... ... ... ... көрсетуге, даму бағыты мен оның
алдыңғы кезеңдегі жағдайын болжауға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... жүргізген кезде, кәсіпорын өзі ... ... ... ... құнының нормативтері туралы, сондай-ақ сапасының
төмендігіне немесе тауардың мөлшерден тыс ... ... ... ... ... ... құпияландырылған, басқа тұлғалар
үшін жабық есеп ... ... ... ...... ... ... болады:
1. Көлденең талдау – есеп берудің әрбір позициясын өткен кезеңмен
салыстыру. Ол ... ... ... бухгалтерлік есептің
түрлі баптарының абсолютті және салыстырмалы ауытқуларын ... ... ... несие операцияларынан түскен табысты, оның
жалпы көлемін өткен кезеңдегі ... ... ... ... - ... есеп ... ... нәтижеге тигізетін
әсерін айқындай отырып, қорытынды қаржылық көрсеткіштердің құрылымын
анықтау. Ол жалпы баланс немессе оның ... ... ... жеке ... үлес салмағын анықтауға ... ... ... ... ... ... үлесі;
3. Трендік талдау – барлық көрсеткіштер 100% деп алынатын базичтік жыл
деңгейінен, бірқатар жылдар көрсеткіштерінің ... ... ... ...... ... ... табылады, оларды есептеу
кезінде шамалардың біреуін бірлік ретінде алып, ал екіншісін ... ... ... ... коэффициенттерді есептеу
баланстың жеке баптарының арасында болаиын өзара ... ... ... ... ... ... ... операцияларының
көлемін, оның даму деңгейін, ... және ... ... ... болады.
3.2 Несие операцияларының талдауы
АҚ «Альянс Банк» салалар бойынша құрылымдық сапасын жақсарту бағытында
үнемі жұмыс жасайды. Осылайша, аймақтардың бөлінуіне ... ... ... инфрақұрылымдық артықшылықтары анықталған және сала ... ... ... жаңа ... ... 2006 ... соңына қарай мынадай салаларды
құрады: тұтыну ( несиелік портфельдің 28% ), әмбебеп сауда (19% ), ... (18% ) және ... (11% ) ... салаларға бағытталуы. (сурет-3)
Салалық құрылым бойынша 2004 жылмен салыстырғанда өзгерістер болды:
тұтынушылық ... ... 11 % және ... ... -5% , қызмет
көрсету -4% өсті.
Тұрғындардың табыс және ... ... ... ... Банк бөлшек
несиелеудің болашағы мол нарық деп ... ... ... жүйесін
дамытпақ. Бөлшек нарық қаржыландыру көзі бойынша да, ... ... ... және ... табыс базасын ұлғайту мақсатында да
сенімді. Банктің ... ... ... тәуекелділікті
диверсификациялау қажеттілігінде және ірі жеке клиенттерде тәекелділіктің
деңгейін төмендетуге байланысты.
2006 жыл ішінде Банк жеке ... ... 5 есе ... және ... ... ... портфелі 50 млрд теңгеге жетті. Банктің жалпы
несиелеу көлемінде жеке тұлғалардың ... ... жыл ... 18 % ... 27 % ... ... несиелеу көлемі Банктің несиелеу нарығында
үлкен үлес тапты. ... ... 2006 ... ... ... ... ... ең үлкен өсім үлесі 4,9 % болды. Қорытындысында бөлшек
несиелеу нарығында Банктің үлесі 8,3 % ... ... ... жетістіктер
тұрғындарды тұтынушылық несиелеу бағдарламасын (экспресс несиелер, шұғыл
қажеттіліктерге несиелер, автокөлік ... ... ... ... ... және кең ... өнімдер нарықта бар болуынан басқа
Банкте бөлшек несиелеу бизнесінің дамуы, ... ... сату ... ... ... жаңа ... мен есеп ... бөлімдерінің
ашылуынан басқа, аймақтық жүйенің дамуы ... ... ... және т.б. ... ... болып отыр.
Банк жүйесінде үлкен бәсекелестік жағдайында «Альянс Банк» кіші ... ... ... көңіл аударылып отыр. 2006 жылдың ... ... осы ... ... ... ... 7 млрд ... Жалпы несиелік портфельде кіші және ортабизнесті ... ... % ... Банк бұл ... ... ... үшін Еуропалық даму банкімен
қарым қатынаста.
Осыған қоса жеке ... ... ... де жаңғыра түсті. Заңды
тұлғаларға несиелер 2005 жылдың басымен салыстырғанда 3 есе ... ... оның ... 128 млрд ... ... ... қарыз портфелінің 69 %
корпаративті (жеке) клиенттері алды. Жыл ... (2006) ... ... ... (25 %-26,9 %), транспорт (4,2 %-12,2 %) ... ... ... (23,4 %-24,5 %) ... ... Лизинг және факторинг
операциялар көлемі 24,5 млн теңгеден 2694 млн ... ... ... яғни ... ... Жеке ... ... қарыз портфелінің тез өсуіне қарамастан,
оның сапасының артуы да байқалды.
Жеке клиенттер бойынша қарыз портфеліндегі мерзімі өтіп ... ... жыл ... 4,09 % ... яғни, 1,67 % кеміді.
Корпоративті несие портфелінің өсімі ұзақ мерзімді несиелердің ұлғаюына
әкелді. ... 2004 ... ... 38 %, 2005 ... ... 48 % ... Ал
2006 жылдың соңында 57 % ... ... ... ... ... ... бағыт керек екендігін куәландырады.
Уақыты өтіп ... ... ... бойынша жасалған тиімді
процедуралардың нәтижесінде, әсіресе бөлшектеп несиелеу ... ... ... ... ... өтіп ... қарыздардың көлемі 1,8 %
пайызға азайды. Сойтіп 2006 жылдың ... 1,4 % ... ... жіктелуі (сурет-4)
Несиелік тәуекелділіктің төмендеуі Банкте жалпы ... ... ... ... ... ... ... ол жыл аяғында (2006)
40 % құрады. Сонымен қоса провизия деңгейінің төмендеуіне 2005 жылы 3,4 ... ... ... ... ... ... 2005 жылы баланс есебінен есептен шығарылған несие көлемі
0,02 % болды. 2005 жылы ... ... ... 2004 ... 19 есе көбейді, ал 2006 жылы олардың көлемі 24 есе ұлғайды.
Бұл несиелік тәуекелділікті ... ... ... жұмысы нәтижесінде
болып отыр.
Несиенің банк балансына әсері мен қалпына келтірілуі. (кесте-8)
| |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... ... ... |290,3 |332,8 |38,9 |29,2 ... | | | | ... ... үлесі |0,92% |0,61% |0,02% |0,015% ... ... ... |44,1 |3,5 |66,8 |84 ... Банк несие портфелінің шоғырлануын бақылайды. Осылайша, жалпы
несие портфелінің 10 ірі несие ... ... ... ... 2005 ... % құрады, бұл жыл басына қарағанда 0,5% ... ... ... Қазақстандағы жеке тұлғаларды несиелендіру бойынша
көшбасшы болып шықты. Банктің 2006 жылдың несиелік портфелі 208 400 ... ... яғни жыл ... (2006 ж) 3,8 есе ... АҚ ... ... ... жеке тұлғаларды несиелеудегі үлесі 18 % өскені
байқалды. Қазақстанда берілген несиелердің 30 % осы ... ... ... бөлшек сауданы несиелеуде АҚ «Альянс Банк» 34 % ... ... ... бойынша несиелер жыл басына қарағанда 2,6 есе артып,
145 000 млрд теңгені ... ... Банк жеке ... ... ... ІІ орынды иеленіп отыр.
3.3 Несие қабілеттілігі және тиімділігі көрсеткіштеріне талдау жүргізу
Қарыз алушының ... ... ... өткен кезеңдегі статистикалық
және бухгалтерлік есебі, несие пайдалану кезіндегі оның ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Қарыз алушының несиелік қабілеті – бұл қарыз алушының өзінің қарыздық
міндеттемелері бойынша толық және ... есеп ... ... Қарыз
алушының қаржылық жағдайы жақсы болса, ол барлық міндеттемелері бойынша
есеп айырыса ... ... ... ... ... шектеулі және кең көлемде
жасалады. Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау үшін оның ... ... ... ... ... бағалауға мүмкіндік
беретін көрсеткіштер жүйесін ұсынатын көптеген әдістемелер қолданылады. ҚР-
да ҚР Ұлттық ... ... ... орталығы дайындап, ҚР
Ұлттық банк басқармасының 27 қыркүйек 1994 ж.№ 26 ... ... ... ... несиелік қабілетін талдауына байланысты ... ... ... ... және ... да ... пайдаланатын
әдістемелер де біршама танымал.
Жоғарыда көрсетілгендей, ... ... ... алу үшін ... жазбаша арызымен барады, онда мыналар ... ... ... ... бағыты, оның сомасы, пайдалану мерзімі,
нақты өтеу ... ... ... ... ... және ... ... экономикалық тиімділіктерінің қысқаша сипаттамасы. Арыз үш
данада толтырылады: бірінші және екіншісі ... ... ... ал ... ... қалады. Арызға келесі материалдар тіркеледі:
– несиеленетін шаралардың жоспарланған шығындары есебінің ... ... ... және ... активтері қозғалысының
техникалық- экономикалық негіздемесі;
– бухгалтерлік және статистикалық есептер, шығысы және табысы ... және ... ... ... ... мен ... ... басқа да мәліметтер;
– банктік тәжірибеде қабылданған несиені уақытында қайтаруды қамтамасыз
ету міндеттемесі мерзімді міндеттемені өтеу ... ... ... ... ақшаны сөзсіз аударуға банкке құқық беретін кепілдік, ... т.б. ... ... ... ... оның ... қабілетінен бір
айырмашылығы – онда өткен кезеңдегі немесе қандай да бір ... ... ... ал ... перспективадағы қарызды өтеу
қабілетін болжайды. ... ... ... ... төлем
қабілетсіздігінің дәрежесі клиенттің несиелік қабілетін ... ... ... ең бір ... ... болып табылады. Егер де қарыз
алушының мерзімі өткен ... ... ал ... ... және ... ... жеткілікті болса, онда өткен уақыттағы төлемдердің ... ... ... ... ... ... қорытынды үшін
негіз болып табылмайды. Несиелік ... бар ... ... ... ... жабдықтаушыларға, бюджетке ұзақ төлемсіздіктің болуын
жібермейді.
Клиенттің несие қабілетінің ... ... ... ... ... беретін
нақты несиесімен байланысты қарапайым (жеке) ... ... ... қаржылық тұрақтылығын обьективті бағалау және ... ... ... ... ... ... алу банкке
несиелік ресурстарды тиімді басқаруға және пайда табуға мүмкіндік береді.
Қазіргі кезде Банкте арнайы ... ... ... Осы ... ... ... көп ... бойынша шешімдер қарастырады немесе
қабылдайды, тек ... ... ғана ... ... ... комитеттің құрамына басқарма өкілдері, несиелік және ... және ... ... ... ... ... қаржылық
директоры кіреді. Құжаттар пакеті несиелік бөлімге ьеріледі. Несиелік бөлім
және басқа бөлімшелер банкте бекітілетін ... ... ... ... ... Оның ... ... қорытынды жасалады. Ол
шамамен алты бөлімнен тұрады, оларда ... ... ... ... ... қысқаша мінездеме, жобаның қаржылық бағасы, қаражаттың қайтарылуын
қымсыздандыру және тәуекелдерді талдау.
Бірінші ... ... ... ... ... ... ... Онда
қызмет көрсететін банктің сілтемесі мен ... ... және ... есеп ... ... шартының нөмірі және олар бойынша
айналымдар, ... ... және ... ... ... ... қордың төленеген мөлшері және оның қалыптасу көздері,
қарыз алушының ұйымдастырушылық және құқықтық статусы, тіркелу ... ... ... деректемелері және заңды мекенжайы, негізгі қызмет
түрлері қарастырылады. Компанияны басқарудың білім ... ... ... ... ... орны, бизнесті жүргізудегі стажы, осы компаниядағы
жұмыс тәжірибесі. Сонымен қатар мұнда компанияның барлық қызмет ... ... ... қордың барлығы, қарыз алушының меншігінің
құрылымы, несиелік тарих және қарыз алушының жағдайына қаржылық баға, ... ... ... мезет –қарыз алушының жағдайына қаржылық
баға беру. Оның мақсаты – ... ... ... және ... оның ... ... толық сипаттама:
– кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын және өтімділігін ... ... және ... қаржылық ресурстарды пайдаланудың тиімділігін
зерделеу.
Қаржылық-шаруашылық қызметті талдау ... екі ... ... ... ... қаржылық және экономикалық жағдайына алдын ала
шолу жасау;
– қарыз алушы кәсіпорынның экономикалық әлеуетіне талдау және баға ... және ... ... ... ала шолудың мақсаты – балансты қарапайым есептеу арқылы ... ... ... ... ... анықтау үшін тиісті құжаттарға
тексеру.
Бірінші кезеңге мыналар жатады:
– құрылтайшылық құжаттарды және банктік деректемелерді тексеру;
– бухгалтерлік есепті және ... ... ... есеп беру ... ... барлық қажет деректемелерін,
жауапты тұлғалардың барлығын тексеру;
– банк баланс валютасын тексеру, бақылау арақатынастары мен ... ... ... қатар берілген балансқа баланс
қосымшаларының сәйкес келуін тексеру;
– кәсіпорынның қаржылық жағдайы оңтайлы еместігін көрсететін ... ... ... ... ... ... ... қатар
кәсіпорын жұмыстарының жетіспеушілігін анықтайды;
– несиелеу қызметкерлері баланс активіндегі ... ... ... ... да активтер» және «пассивтегі күмәнді қарыздар бойынша
резервтер» берілген баптарды салыстырады. ... ... ... ... ... ... күмәнді қарыздар бойынша резерв
көлемі аяғында бұл ... ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражатының құнын алу керек.
Келесі кезең қарыз алушы кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық қызметіне
динамикалық талдау ... және оның ... ... ... Бұл
кезеңнің мақсаты кәсіпорындардың қаржылық-шаруашылық қызметіне аналитикалық
зерттеулер жүргізу. Онда базистік ... ... ... ... ... ету жағдайында (қайтарылмаған аккредитив,
кепіл, несие бойынша) ұйымдардың немесе басқа банктердің ... ... ... ... банктің қаржылық жағдайының қаншалықты
тұрақтылығын анықтайды.
Несие алушының қаржылық ... ... ... ... ... ... Ол несиені мерзімінде қайтару тәуекелі және тәуекелді
мүмкіндігінше азайту шаралары, төлем қабілеттілігін, ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметті элементтері элементтері бойынша ... сәті – ... мен ... ... ... әдістемесін және
оларды өндірістен шығару, әсіресе өнімнің өзіндік құнына материалдар мен
шикізаттардың ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз етілуін
банктің дұрыс бағаламауы есептік базаның әлсіздігіне ... ... ... ... ... өнімдердің өзіндік құны төмендеуі мен
материал қалдықтары құнының жоғарылауына әкеледі немесе керісінше.
Кәсіпорынның қаржы- экономикалық ... ... үшін ... ... ... министрлігі бекіткен мынадай жылдық бухгалтерлік есеп
формалары қызмет етеді: «Кәсіпорын ... (№1 ... ... нәтижелері
және оларды пайдалану туралы есебі» (№2 ... ... ... ... (№3 ... ... ҚР статистикалық есеп формасы «Кәсіпорынның
(ұйымның) ... ... ... ... туралы есебі» (№1-Ф –
мерзімді – тоқсандық ... және ... ... ... ... ... кеткен шығындары туралы есебі» (№5-з – мерзімді
– тоқсандық – жылдық формалары).
Несие алушынының қаржылық жағдайын анықтауда баланс өтімділігі маңызды ... ... ... анықтау үшін келтірілген топтар бойынша
активтерді пассивтермен салыстыру керек. Егер актив ... ... ... салыстырылған пассив бойынша міндеттемелер тобын толықтай немес
толық дерлік жапса, онда баланс өтімді, ал ... ... ... өтімді
емес.
Баланстық активтер мен пассивтер ... ... ... алынған
баланс бағасы алдын ала есеп ... ... ... бұндай салыстыру
қарыз алушының қазіргі қаржылық жағдайын анық көрсете бермейді. Баланстың
салыстырмалы әрбір ... тобы ... ... ... ... етілуі мүмкін.
Клиенттің баланс өтімділігін бағалау үшін ... ... ... ... талдау кезінде алуға болады. Ол үшін құрамында ... және ұзақ ... ... бар ... ... ... тобы (жарғылық, резервтік капитал, бөлінбеген табыс және ... ... ... ... ... ... ... барлық айналым активтері өтімділік дәрежесіне қарай ... ... І ... – тез таратылатын активтер;
– ІІ класс - өтімді активтер.
Қарыз алушының несие ... ... ... ... үш негізгі
көрсеткіш есепке алынады: өтімділік коэффициенті, жабу коэффициенті,
меншікті айналым қаражаттарымен ... ... ... ...... ... ақша қаражатын қарызды өтеу үшін
шаруашылық айналымнан жедел босату қабілеті.
Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалаудың келесі ... ... жабу ... – кәсіпорынның материалдық айналым қаражатымен
қамтамасыз етілгенін көрсете отырып, осы кәсіпорынның ... ... ... пен жабу ... ... ... ... бар. Жабу
коэффициенті көбеюі ... ... ... ... немесе
керісінше. Сонымен қатар қарыз ... ... ... ... ... соңғыларының бірі – меншік айналым қаражаттарымен
қамтамасыз етілу көрсеткіші. Бұл ... ... және ... өсуі жағымды үрдіс ретінде қарастырылады. Осы көрсеткішті
есептеу кезінде баланс активтерінің бірінші ... жабу үшін ... және ... тыс ... ... көзі ... ұзақ мерзімді
міндеттемелерді қолдану шартты деп есептеледі.
Меншік айналым қаражатын жоғарылатудың негізгі және тұрақты көзі – пайда
болып табылады. ... ... және ... ... ... ... бір-
бірімен ауыстырмау керек. Бірінші көрсеткіш кәсіпорын активтерін білдіреді,
екіншісі – қаражат көзі, негізінен кәсіпорынның меншік капиталының ... ... ... жабу көзі ... ... бөлім – жобаның қысқаша сипаттамысы мынадай баптарды ... мәні және ... ... ... қаржыландыру көздері, қаражаттарды
белгілеу және оның жеткіліктілігі, ... ... ... үшін ... және рұқсат алу. Сонымен қатар оған өндірілген немесе алынған
тауар мен өнімді өткізу нарығы, ... ... ... ... және бөлу жүйесі, өткізу бағасы, жарнамалық іс-шаралар, ... ... ... ... ... жеңілдіктер, сатылғаннан
кейінгі қызмет көрсету, инфрақұрылымдық ... ... ... және ... ... ... бөлімде – жобаның қаржылық бағасына бірлік өнімнің ... ... ... ... ... және ... өткізу көлемін
есепке ала отырып өткізгеннен түскен түсімді ... және ... ... ... ... қосы ... ... жатады.
Төртінші бөлім – қаражаттың қайтарылуын қамтамасыз ету. Кепілге салынған
мүліктің орналасқан жерін ... ... ... мүлік кімнің меншігінде
және несиелеу мерзіміне ... ... ... ... оның ... ... ... бөлімді – тәуекелді талдау келтірілген. Мынадай тәуекел түрлері
бағаланады: валюталық, нарықтық, салалық, әкімшілік, ... ... ... ... ... және ... ... бағалу кезінде келесі сұрақтарға жауап алу керек:
– Компанияның шетел валютасында ... ... ... бар
ма?;
– Компанияның шетел валютасында деноминацияланған тауарды эксортқа
шығару мүмкіндігі бар ма?
– Компанияда шетелдік шикізат ... бар ... ... ... ... ... ... қандай болады?
Нарықтық тәуекелді бағалау кезінде талданатындар:
– Нарықтағы позиция: монополия, ... ... ... ойыншы,
ізбасарлар;
– Дайын өнімді тұтынушылардың төлем қабілетсіздігі;
– Шикізатпен қамтамасыз етілмеуі.
Салалық тәуекел қарыз алушы жұмыс істейтін ... ... ... ... ... және болжам) қамтиды.
Әкімшілік тәуекел және бедел ... ... өз ... ... ... ... қандай екенін көрсетеді.
Кепілді қамтамасыз ету сенімділігі және жеткіліктілік тәуекелі былай
бейнеленеді:
– шартсыздық;
– нарық өтімділігі және ... ... ... ... ... ... ... және кепіл ақауы;
– мүліктің табиғи жойылуы, ұрлану тәуекелі;
– өңдеу тәуекелі (жер меншігін тіркеу, категориялар мен қол үлгілері).
Сонымен, соңғы алтыншы ...... ... ... ... жобаның жалпы мәні мен өзектілігі, оның ... ... ... жоба бойынша толық өңделмеу және негізгі кемшіліктері, жоба бойынша
бар тәуекелді ... ... ... ... келу ... ... ... жеке тұлғаларға беретін несиелеріне тұтыну және ипотекалық
несиелер ... ... ... ... ... ... несие;
– ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарлар сатып алуға берілетін ... ... үйді ... ... ... ... кейінге қалдырылмайтын қажеттіліктерге (оқу, емделу, демалу және
т.с.с.) берілетін несие.
Мұнда автомобильдік несие бойынша жаңа және ... ... ... ... ... тауарларға мыналар жатады:
– жиһаз;
– сантехника;
– аудио-видео және тұрмыстық техникалар;
– компьютер және ... ... да ... ... үйді жөндеу жұмыстарына: үйдің ішінде және сыртында құрылыс және
басқа да жөндеу ... ... ... несиесін алуға қажетті құжаттар тізімі мынадай:
1. Қарыз алушының анкетасы.
2. Жеке куәлігі (көшірмесі).
3. СТН (көшірмесі).
4. Соңғы 12 айға ... ... ... және ... ... туралы
жұмыстан берілетін анықтама.
5. Жұмыс стажы туралы жұмыс орнынан анықтама.
6. Отбасы туралы ... (3 ... ... ... ... құжаттар (неке туралы куәләк,
жұбайыңыздың жеке куәлігі).
8. Кепілге қоятын мүліктің ... ... ... қабілетін анықтау техникасы әр банкте әр ... ... ... ... ... бірдей ортақ әдістеме жоқ.
Сондықтан да «Альянс Банк» қолданылатын әдістемесінен мысал келтірейік.
Қарыз алушының ... ... ... үшін ... ... ... ... төлемінің айлық мөлшері;
– сыйақы мөлшерлемесі бойынша төлемнің айлық мөлшері;
– негізгі қарыз және сыйақы мөлшерлемесі бойынша төлемнің айлық ... таза ... ... несиелік қабілеті.
Мысалы: Асанов М. Е. деген азамат 500 000 ... ... ... 36 ... 18 % ... ... мөлшерлемесінде сұрап тұр делік. Ол
кісінің таза ... – 50 000 ... және ... ... ... ... ... төлем қабілеттілікті былай бағалаймыз:
Негізгі қарыз төлемінің айлық мөлшері = 500 000 / 36 = ... ... ... ... ... ... * 0.18/ 12=
=7 500
Негізгі қарыз және сыақы мөлшерлемесі бойынша төлемнің айлық мөлшері =
13890 + 7500 = ... ... ... = 21390 / 50 000 = 0.43 (не 43 ... ... ... ... қабілетті, яғни оған несие беруге болады.
Ендігі қадам кепілге қоятын затын бағалауға арналады. Айталық, кепіл ... 2 ... ... ... Оның нарықтық (салыстырмалы) құны
12 000 000 теңге.
Банк тарапынан ... ... осы ... ... құны
анықталады. Отандық банк тәжірибесінде кепіл құны пәтердің ... ... %-нан ... тиіс. Ол үшін мынадай есептеулер жасалады:
1) Пәтердің тозу коэффициенті – пәтердің нарықтық құны * 3 % ... = 12 000 000 * 0.03 = 360 000 ... ... уақыттағы пәтердің бағасының төмендеу тәуекелі – пәтердің
нарықтық құны * 15 % ... ... = 12 000 000 * 0.15 =
1 800 000 ... ... ... құны – ... ... құны – пәтердің тозу
коэффициенті – пәтердің бағасының төмендеу тәуекелі = 12 000 000 ... – 1 800 000 = 9 840 000 ... ... ... құны – ... бағалау құны * 60% = 9 840 000 * 0.6 =
5 904 000 ... Бұл ... ... ... ... етілу дәрежесін сипаттайды.
Сараптама жүргізу қажеттілігі туындағанда штаттан тыс сарапшыларды тарта
алады. Заңды тұлғалардың құжаттарын ... ... банк ... жоба ... құрылған жалпы қорытындыларын жазбаша түрде несиелік
бөлімге береді. ... ... ... ... құжаттарын және
қорытындыларды қарастырады, нормативтер мен ... ... ... ... беру ... ... ... шешім қабылдайды. Несиелік
комитеттің несиені беру туралы шешімі хаттамада рәсімделеді, оған барлық
жиналысқа ... ... ... Бұл ... 50 мың ... жоғары несие беру туралы шешімі Банк кеңесінде бекітіледі. Бұл
үшін онда несиелік шарт, несиелік комитет хаттамасы, қарыз ... ... ал ... ... үшін ... ... техникалық-экономикалық
негіздемесі жіберіледі.
Қорытынды.
Банк саласы Қазақстан Республикасы экономикасының дамушы секторының бірі
болып табылады. Еліміздің жоспарлы ... ... ... өзі ... ... барлық салаларына үлкен өзгерістер алып ... күні ... ... есеп ... жүйесінде басты орын алады.
Бүгінгі таңда халық шаруашылығы саласындағы банк ... ... алар орны ... ... ... мен операциялардың
қайта бағытталуына, Орталық банк пен екінші деңгейлі банктердің өзара
қатынас ... ... ... ... бухгалтерлік есеп және есеп
беру үздіксіз жаңарып отыр. Бухгалтерлік есеп ... ... бір ... табылатындықтан ол маңызды ақпараттар алуға мүмкіндік береді.
Екінші деңгейдегі банктердегі есептің ерекшелігі операция сипатына, есеп
жұмыстарын ... ... ... және басқа да есеп
құжаттарының мазмұнына байланысты.
Экономикалық санаттың маңызын, оның экономикалық ... ... ... ... ... ... ... Және де ондай жетістіктерге, тек
сол санатты пайдаланған,да біліктілікпен, мейлінше ... ... ғана ... ... ... ... ... іс, күтілген пайда
жоққа шығады. Осы сияқты несиенің де маңызын, оны ... ... ... табыскерлікпен шұғылданатын жеке тұлғалар, тіпті,
бүкіл мемлекеттің өзі, тапқан пайдасымен ... ... ... ... ең ... ... ... түсуге мүмкіншілік туғызу тән.
Бірақ, оның барлық ... ... ... ... ... оны
шаруашылықтың мақсатына сәйкес, тиімді пайдаланғанда ғана тиісті пайда
алуға болады.
Іс жүзінде, кейбір ... ... ... жеке ... ... ... алып, оған қымбат автокөліктер, тағы басқа ... ... ... алады, немесе бұрынннан келе жатқан қарыздарын
өтейді.Мұндай жағдайда несиеден қандай пайда күтуге болады? Пайда жоқ, ... ... ... ... ... ... бар қасиетті іске асыру үшін оны дұрыс
пайдалану керек. Тек ... ... ғана ... ... маңызы туралы
айтуға болады.
Осыдан келе, несиенің экономикадағы маңызын төмендегідей ... ... ... несиенің өнімді өндіру мен өткізу процесін жалғастыруда үлкен маңызы
бар;
2) ... ... ... клиенттің есеп шотына ең бірінші ақша ... ... ... ... көрсету арқылы банктер экономикадағы қаражатқа мұқтаж
субьектілерге қаржы құралдарын ... ... ... басқалардан
қарағанда артықшылығы, несие ... бір ... ... ... ... ... банк ... барысында маңызы және тиімділігі
бар жобаларға ғана қаражат ... ... банк ... ... ... ... ... сәйкес пайдалануын, осы тұлғаның табыстылығын
тексеріп отырады. Мұның ... ... ... елмізде несие алудың жоғары тенденциясы ... ... ... ... ... ... ... клиенттер саны одан
азайып отырған жоқ. Бұл ... ... ... ... ... болып отыр.
Нарықта жылжымайытн мүлік құнының өсуі салдарынан оған деген ... де ... ... ... үйді ... ... ... сол себепті ипотека
бойынша несиелеудің көлемі артты. ... 2-3 ... ... ... көлемі өсті, бұның себебі ірі сауда ... өз ... ... ... бере бастады, және де несиелеудің кей кезде нолдік
пайызын кездестіруге болады. Сатушының бұл ... ... - ... ... өтімділігін тездету, яңһғни оның нарықтағы отырып
қалмау ... ... ... шаруашылық жүргізуші субьектілер де несие алу арқылы өз
бизнесін, кәсіпкерлік жұмысын дамыта түсті. ... ... ... ... ... көлемі айтарлықтай ұлғайды. Несиелеудің бұл түрі (кіші және
орта бизнесте ... ... ... деген сұраныс көп болады.
Несие – қазіргі ... ... ... ие ... ... ... қай ... тұрғындар болмасын өз қажеттіліктерін
қанағаттандыра ... ... ... алу ... шұғыл қажеттіліктерге
несиеден (үй заттары) ... енді ... той ... үшін де ... ... Айналамыздағы барлығы несие болып кеткендей. Мұның ... қай ... ... да ... алу туралы жарнамалар, ұсыныстар
көптеп кездеседі.
Егер сізде тұрғын үй, ... үй ... ... алу ... ... ... бірден несие түседі. Оның артықшылығы да
кемшілігі де бар. Ең ... ... – сіз ... ... қол ... де, ал ... айтарлықтай үлкен пайыз
мөлшерлемесін төлейсіз.
Шетел мемлекеттеріндегі банктердің пайыздық қойылымы ... ... ... ... ... ... банктер
шетелдік несиені алып, өздері халыққа несие ... ... ... ... ... ... алған несиеге пайызын төлейді, осыдан пайыздың
мөлшерлемесі жоғарылап кетеді. ... ... ... ... қаражатты
қолданса пайыз мөлшерлемесін түсіру мүмкіндігі туады. Мысалы, ... ... ... ... осыған қол жеткізуге болады. Әрбір
жұмысшы ай сайын ... ... өз ... 10 % ... ... Яғни, еліміздің қазынасында миллиардтаған теңге бар, ... ... ... ... да, ... ... азайтып қоймай,
мемлекетіміздің қазына қорын да ұлғайтуға болар еді.
Осыған орай несие жүйесін ... оның ... ... жатқан
өзгерістерге байланысты икемделуі, сенімді болуы шарт.
Қолданылған ... ... ҚР ... есеп және ... есептілік туралы» Заңы. 28 ақпан
2007ж. № 234-ІІІ
2) «Бухгалтерлік есеп ... және ... ... ... есеп жөніндегі ұлттық комитеті бекіткен 13.11.1996 ж. №3,
өзгертулер мен толықтырулар.
3) Международные стандарты ... ... АССА ... ... Ә. ... және ... есеп принциптері. Алматы.
Экономика, 2006ж.
5) Баймұханова С.Б. бухгалтерлік есеп. Алматы. ИздатМаркет.2005ж.
6) Бохаев Д.Т. Коммерциялық банктердің несие нарығын ... ... ... ... ... Л.А. Финансы. Денежное обращение. Кредит. М: ЮНИТИ «Финансы»
1997
8) Дүйсенбаев К.Ш.,Төлегенов Ә.Т. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау.
Алматы.,Экономика, 2001 ... ... Б.А. ... ... ... валюта қатынастары. Алматы.,
Экономика 2003 ж.
10) Қалығұлова Р.Ж., Ғұмар Н.Ә. Банктегі бухгалтерлік есеп және есеп ... ... ... Лаврушин О. А. Банковское дело. М: Финансы и статистика, 1999
12) Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. Алматы, ИздатМарткет 2004.
13) Мақыш С.Б. ... А. Ә. Банк ісі. ... ... ... ... Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Алматы, ИздатМаркет 2004
15) Міржақыпова С.Т. Банктегі бухгалтерлік есеп. Алматы, Экономика 2004
16) Розақов Н. ... ... ... ... тәжірибесі және даму
ағымы. Алматы, Экономика 2003
17) Саниев М.С. Ақша, несие, банктер. Алматы 2001
18) Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, ... ... ... Экономика 2005.
19) Соколинская Н.Э. Учет и анализ ... и ... М: ... ... ... Н.С. Қазақстандағы тұрғын үйді несиелендіруді жетілдіру
жолдары. Алматы, 1999
21) Хамитов Н.Н. Банк ісі. ... ... ... ... ... 2005 ... №3-4
23) Бралина А.Г. Коммерциялық банктердегі проблемалық несиелерді басқару.
ҚазҰУ ... 2005 ... ... Н.Ипотекалық несиелеу. КазЭу хабаршысы. 2004 жыл ... ... К.М. ... ... ... хабаршысы 2005 №2
тиімділіктері мен оны жетілдіру жолдары.
26) Хамитова. К.Н. Оценка уровня развития банковского ... в ... ... 2005№2
27) Статистикалық бюллетень ҚР Ұлттық банк 2003, №6
28) ... ... ҚР ... банк 2004, ... ... ... ҚР ... банк 2005, №2
30) Шаяхметова К.О., ... Г.Ж. ... ... басқару мен
бағалау.ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. 2005 №3 87-91 бет.
Қосымша ... ... ... ... ... (егер бар болса):______________________
Туылған күні және жері:______________________________________________
Төлқұжат №______ сериясы: __________ берілген күні мен орны:___________
Мекен-жайы: тіркелген жері:__________________________________________
Нақты түрде ________________ үй ... ... ... ... ... ... және қай жерде бітірген)
2-Басшы:
Кәсіпорындағы меншік пайыздары(егер бар болса):______________________
Туылған күні және жері:______________________________________________
Төлқұжат №______ ... ... ... күні мен ... ... жері:__________________________________________
Нақты түрде ________________ үй телефоны____________________________
Бұрынғы жұмыс орны:_______________________________________________
Мекен-жайы: _______________________________________________________
Білімі: _____________________________________________________________
(оқу орны,факультет,қашан және қай ... ... ... ... пайыздары(егер бар болса):______________________
Туылған күні және жері:______________________________________________
Төлқұжат №______ сериясы: __________ берілген күні мен ... ... ... ... ... үй ... ... орны:_______________________________________________
Мекен-жайы: _______________________________________________________
Білімі: _____________________________________________________________
(оқу орны,факультет,қашан және қай жерде бітірген)
Меншік иелері (басшылардан ... ... ... ... меншік
пайыздары.
1. _______________________________________________________________
2. _______________________________________________________________
3. _______________________________________________________________
4. _______________________________________________________________
Басқалар: ____________________________________________________________
____________________________________________________________________
Қосымша-Ә
Несиелік келісімшарт №_______
Алматы қ.
Акционерлік банк « _____________________», ары ... ... ... және ... ________ № ________ сенімхаттың негізінде әрекет
етуші басшы ______________________________________ тұлғасында бір жағынан
және ... рай ... ... ... әрекет етуші ________________________ тұлғасында екінші жағынан
төмендегі келісімшартты бекітті.
1. Келісімшарт мәні.
Банк Қарыз алушыға ... ... ... ... ... бастап
____________ дейін несие ұсынады.
Несиені пайдаланғаны үшін Қарыз алушы банкке ___________ % жылдық ... ... ... ... ... ... заң ... органдарың,
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ҚР Ұлттық банк шешімдеріне байланысты
өзгерген ... Банк ... ... мен ... ... ... ... өзгертуге құқылы, ол туралы ... ... ... ... ... жаңа ... ... немесе қарызда нақты
пайдаланған уақытқа пайыз төлей отырып алдын ала өтеуге міндеттеме ... ... ... ... ... үш күн ішінде өзінің шешімі жөнінде Банкке
хабарлайды.
Несие келесідей мақсаттарға берілді:______________________________
Қарыз алушы ... ... ... осы ... ... ... ... тиімді пайдалануға міндеттеме алады.
2. Несиелеу шарттары.
Банк несие беруді, тауар-материалдық құндылықтар мен көрсетілген қызметтері
үшін алынған есеп-айырысу құжаттарын, тиянақты ... ... ... ... ... ... ... алушы несиені өтеудің келісімшарттың 1.1. ... ... ... ... ... пайдаланғаны үшін пайыздарды төлеу келесідей мерзімдерде ... ... ... ету ... ... алушы өзіне тиесілі, оның
кепілдік берушісіне немесе кепілгеріне ... ... осы ... ... ... ... ... ұйымның
______________________________________________________________
( келісімшартың және ... ... ... ... ... жақтың құқықтары мен міндеттемелері
1. Қарыз алушы несие мен ... ... ... ... ... ... Қарыз алушыдан кепілдікке алынған мүлікті өз бетімен
сатып өткізуге, сол сияқты ... ... оның ... ... ... ... мен ... өз уақтылы қайтармағаны үшін өсім
сомаларын қарыз алушының ... ... ... ... ... алуға құқық береді.
2. Қарыз алушы ... ... ... ... керек:
– тоқсандық бухгалтерлік баланс және статистикалық есептілік;
– есептемелер және несиеге деген ... ... ... ету мен ... ... ... үшін қажетті
басқа да құжаттар;
– кепілдікке салынған мүлікке деген ... ... ... және ... ... құқықтарын растайтын
құжаттардың түпнұсқасы.
3. Егер де қарыз алушы есептілік өндіріс табыстар, ... ... ... анық емес ... ... берген болса, сол сияқты
бухгалтерлік есебі дұрыс жүргізілмесе және несие алынған ... Банк ... ... ... есеп-айырысу кассалық
қызмет көрсетуді тоқтатуға, одан несиені мерзімінен бұрын қайтаруды
талап етуге құқылы.
4. Банк, ... ... ... және ... түгелдігі мен сақталу шарттарын тұрған жеріне барып
тексеруге, егер де ... ... ... ... ... және ... мерзімінен бұрын өндіріп алуға құқылы.
5. Қарыз алушы несиені мерзімінен бұрын өтеуге құқылы.
4. Екі ... ... ... ... ... төлеу мерзімі өтіп кеткен әрбір күні үшін,
өтелмеген несиенің сомасынан _______________________ % ... өсім ... ... ... ... ... үшін төленетін пайыз бойынша төлеу
мерзімі өтіп кеткен ... күн ... ... ... % мөлшерінде Банкке өсім төлейді.
3. Осы келісімшартты орындау барысында ... ... ... ... екі жақ ... ... шешім қабылдау мақсатында алдын
ала қарастырады.
4. Реттелінбейтін даулар Арбитражды ... ... ... ... да ... Келісімшарты өзгерту, бұзу мерзімін ұзарту екі жақтың келісім бойынша
қосымша рәсімделеді.
2. Осы келісімшарттағы қарастырылған шарттармен қатар, оны орындау
барысында, екі жақ іс ... ... және ... ... банк ... басшылыққа алады.
3. Келісімшарттың әрекет ету мерзімі Банктің шотынан қаржыларды аударған
күннен ... ... ... пайдаланғаны үшін төленетін
пайыздар мен есептелген өсімді қоса есептегендегі несиелік борыштарды
өтеу сәтімен аяқталады.
Осы Келісімшарт ... ... күші ... екі ... ... ... Банкте қалады, екінші данасы қарыз алушыға
беріледі.
6. Екі жақтың заңды мекен-жайы
Банк
Қарыз алушы
Қосымша –Б
___________________
(төлеушінің атауы)
Банк толтырады
Есеп айырысу шоты №_________ ... ... ... ... ... _______ №_______
Өтініш №_________ ... _______ 200 _ж. ... ... алушының позициясы
санмен «___»_______200 __ ж.
___________________________________
жазбаша
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... 1. ... ... ... қамтамасыз ету үшін, тіркелген 3.Еркін лимит
мәліметтерге сәйкес тауарларды банкке
кепілдікке ... 4. ... ... және ... ... мөрі және қолтаңбасы. ... №2 ... ... ... беті
Келесідей мерзімге
_______________________________ көлемінде қарыз беремін
|Өтеу күні |Сомасы ... күні ... | ... |
| | | | | ... |
| | | | | | |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | | ... ... ... ... | | ... №________ несиелік шот бойынша | | ... өтеу | | ... ... өтіп ... ... | | ... | | |
| | | ... осы ... ... өтіп ... | | ... өтеу | | ... № 2 және 1 ... | | ... ... | | ... есеп-айырысу шоты | | ... | | |
| | | ... | | |
| | ... | |
| | ... ... |
| | |№ ___ ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | | | |
| | |№___ ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | | | |
| | |№___ ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | | | |
| ... ___________ 200__ж. Банк ... ... ... «___» ... ... атауы)
БАНКІНІҢ БАСҚАРМА
ТӨРАҒАСЫ «________»
ӨТІНІШ №___________
Қарыз алушының атауы _______________________________________________
Ұйымдық мәртебесі __________________________________________________
Заңды мекен-жайы ____________________________________________________
Құжаттарды қарастыруыңызды сұраймыз ... ... ... ... сома және ... _____________________________________________
(валюта түрін
санмен және жазбаша көрсете отырып)
Мақсаты ____________________________________________________________
Қамтамасыз ету үшін ... ... ... жөніндегі іс жүзіндегі нұсқаулықтарға бағынуға және құжаттарды
рәсімдеу ... ... ... ... ... ... басшысы
Бас бухгалтер
Мөр орны
Банк
толтырады
№________
несиелік іс
Қосымша – Г
Кепілдік жөніндегі ... ... банк ... ары ... ... ... Алматы
қаласындағы банктің Операциялық басқармасының бастығы ... ... ... және сенімхаттың негізінде әрекет етуші бір жағынан және
____________________________________________________ ары қарай ... бас ... ... ... ... әрекет ететін, оның
өкілеттілігін растаушы құжатты ұсынған жағдайда екінші ... ... ... ... Келісімшарт мәні
1. «Кепілзат ұстаушы - банкпен» Кепілдік беруші –қарыз алушының арасында
жасалған, «___»_____________200 __ ж. № ________ ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету бойынша, соңғысы меншік құқы
өзіне ... ... ... ... ... құны)
банкке кепілдікке беріледі.
2. меншік құқы ортақ мүліктері кепілдікке барлық ... ... ғана ... ... ... хаттамасы тіркелу керек).
3. Кепілдікке салынған мүлік Кепілзат ұстаушыда қалады.
4. Кепілдік ... ... құны екі ... ... ... ... жөніндегі хаттама ұсынылады)
2. Екі жақтың құқықтары мен міндеттемелері
2.1. Кепілзат ұстаушы құқылы:
1) Құжаттар бойынша ... бар ... ... ... ... ... берушіден, кепілдікке салынған затты сақтауға қажетті шараларды
талап етуге;
3) Кепілдікке салынған мүлікке басқа тұлғалардың қол сұғушылығынан ... ... ... ... алу ... ... ... кез келген
тұлғадан бұл әрекет тоқтатуды талап етуге;
4) Кепіл берушіден кепілдікке салынған ... ... ... ... және ... ... ... Кепіл беруші міндетті:
1) Бұл обьектілерді тіркеуді ... ... ... ... ... ... ... отырып, мүліктерді тіркеуге (1.1-т.)
2) Осы келісімшартқа қол ... ... ... берушінің құқын растайтын
кепілзат құжаттарының түпнұсқаларын кепілдікке зат ұстаушыға беруге;
3) Мүліктердің және ол тұрған орынның күрделі және ... ... ... ... ... ... ... қажетті шараларды
қабылдауға;
4) Кепілзатын өз есебінен оның толық құнына сақтандыруға;
5) Кепілдікке салынған мүлікті, ... зат ... ... ғана ... ... ... қатысты талап етілетін барлық құжаттардың түпнұсқаларын
Кепілдік ұстаушыға ұсынуға.
2.2. ... ... ... ... Кепілдікке зат ұстаушы,
берілген қарызды мерзімінен бұрын қайтаруды талап етуге және кепілдікке
салынған мүлікті өндіріп алуға құқылы.
2.3 ... ... ... ... үшін ... ... толық жауап
береді. Ол жоғалған немесе жойылған жағдайда, Кепілдік беруші оны құны
пара-пар ... ... ... ... мүліктің орнын толтыруға
міндетті. Бұл жағдай ... ... ... берілген қарызды
мерзімінен бұрын талап етуге және кепілдікке салынған мүлікті өндіріп
алуға құқылы.
2.4. Кепілдік беруші, осы ... ... ... салынған мүлік
бойынша, егер осындайлар болған болса, ... ... ... ... ... ... зат ... ескертуге міндетті. Бұл
шарт орындалмаған жағдайда ... зат ... ... ... ... бұрын өндіріп алуға құқылы.
2.5 Осы келісімшартта ... ... ... ... ... етілмейді. Бұл тармақ орындалмаған жағдайда Кепілдікке зат
ұстаушы несиені, пайызды және өсімді мерзімінен бұрын ... ... және ... ... мүлікті өндіріп алуға құқылы.
2.6. Кепіл беруші кепілдікке салынған ... тек қана ... ... ... ... ... ғана сата алады.
2.7. Кепілдік беруші өзінің міндеттемелерін бұзған жағдайда, Кепілдікке
зат ... ... ... етілген несиелік міндеттеменің
орындалу мерзімі жетпесе де кепілдікке салынған мүліктен өндіріп алуға
құқылы.
2.8. ... ... ... ... ... қауіп-қатер
Кепілзат берушінің мойнында болады.
3.Кепілдікке салынған мүлікпен өндіріп алу.
3.1. ... зат ... ... ... ... ... несиелік
келісімшарт бойынша нақты қанағаттандырылу сәтіне анықталған пайыздар
мен ... қоса ... ... ... ... сол ... ... берілген мүлікті
өндіріп алу шығындары өтелуге тиісті.
3.2. ... ... ... ... ... мерзімі
өткеннен кейін кепілдікке зат ұстаушы несиені қайтармаған жағдайда,
Банк сенімхат бойынша өзінің ... ... үйі ... арқылы
кепілдікке салынған мүлікті өз бетімен сатып өткізуге құқылы.
3.3. Бұл келісімшарт ______ ... №____ ... ... ... ... ... да жағдайлар
4.1. Осы келісімшартты орындау барысында пайда болған даулар, Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ету ... қол қойылған күннен басталып,
________________ күнгі № ________ несиелік келісімшарт бойынша ... ... ... ... Екі жақтың заңды мекен-жайы
Кепілдік беруші ... ... ... ... ... ... азамат (ша) ____________________________________________________
(аты-жөні, туған күні, айы, жылы)
Мына мекен-жайда тұратын ____________________________________________
(пошта индексі, толық
мекен-жайы,телефон нөмірі)
Жұмыс орны және ... ... ... ... ... кім және қашан берілді,
туған жері)
Азамат __________________ «___»_________________200__ж. ... ... «____» ААҚ ... алдындағы өзінің міндеттемелерін
орындамаған жағдайда, қарыз ... ... ... ... мен олар ... ... ... мөлшеріндегі төлемдерді
банктің талап етуі бойынша өтеуге сол сияқты оның ... ... ... ... өзімнің мүлкіммен жауап беруге міндеттеме аламын.
Тұрған жерім, жұмыс орным, аты-жөнім, ... ... ... үш ... ... ААҚ ... хабарлауға міндеттеме аламын.
Бұл кепілдеме, осы арқылы қамтамасыз етілген ... ... ... сол ... банк ... ... жеткен күннен бастап үш
ай ішінде яғни кепілдемеге дейін жолдамаған жағдайда тоқталады.
Кепілдемеші ... осы ... ... нотариалдық
(күні, айы, жылы жазбаша)
Кеңсенің мемлекеттік нотариусы ________________________________________
арқылы куәландырады.
Кепілдемеге азамат ____________________ менің қатысуыммен қол ... ... ... іске ... тексерілді.
___________ күнгі тізілімде тіркелді, ____________ теіге мемлекеттік
алым алынды.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... «____»_____________200___ж. №____ несиелік келісім бойынша
____________________________________________________________________
(өтініш ... ... ... ... ... ету ... _________________________ сомада мерзімі
«____» _____________ 200__ ж. ... ... ... ... ... ... ... сомасы____________________________________
Орындалу/өтелу мерзімі _____________________________________________
Кепілдік сомасын қамтамасыз ету үшін _________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
(меншік құқы кепілдік берушіге ... ... ... ... ... ... _______ ... МІНДЕТТЕМЕ
_____________________
(Қарыз алушының атауы)
«____» _____________ 200__ж.
сомасы ______________________________ теңге.
(жазбаша, санмен)
Қарыз алушы ________________________________________________________
(толық атауы)
СТН.________________________________________________________________
Мекен-жайы:_________________________________________________________
Міндеттеме аламын:
1. ___________________________ банкісінен алынған ___________________
(банктің атауы, орналасқан ... ... ... ... ... ... ... жылға дейін төлеуге.
2. _____________________(айдан) жылдан бастап несие бойынша сыйақыларды
өтеу үшін банкке ай ... ... ... ... Несиенің пайдаланғаны үшін банкке «____» _____________ 200__ жылғы ... ... ... 2.2. ... ... жылдық
_____________% мөлшерінде сыйақы төлеуге.
Кезекті төлем мен банк ... өтеу үшін ... ... ... ... кезекте есептелінген сыйақы сомасы, ... ... ... төлем төленеді.
4. Өзімнің міндеттемелерім бойынша несие борыштың, ол ... ... ... өсімнің көлемінде банктің алдында барлық мүлкіммен
жауап беруге.
Қарыз алушы ____________________
(қолы)
-----------------------
Аралас
Тауарлық
Ақшалай
Лизингтік
Тұтынушылық
Коммерциялық
Тауарлық
Тұтынушылық
Ипотекалық
Мемлекеттік
Банктік
Ақшалай
Халықаралық
Ұлттық
Несие нысаны

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Несиенің есебі60 бет
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар бойынша әдебиеттерге қабылданған заңдар мен актілерге шолу77 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
Коммерциялық банктердің активті операциялары27 бет
Ақша және есеп айырысу операцияларының есебі17 бет
Банк операцияларының аудиті6 бет
Банк операцияларының аудиті туралы7 бет
Банктердің факторингтік операцияларының экономикалық негіздері62 бет
Банктердің форфейтингтік операцияларының экономикалық негіздері89 бет
Бюджетпен есеп айырысу операцияларының есебі34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь